Een actuele omgevingsanalyse - Stad Kortrijk

kortrijk.be

Een actuele omgevingsanalyse - Stad Kortrijk

DE STAD

KORTRIJK

In 2009

Een actuele omgevingsanalyse


InhOuDSTAbEl

Innovatie, creatie en design 5

Hou hier rekening mee 5

1. Kortrijk, stad in de regio 7

2. Het bestuur van de stad 9

3. Wie woont er in Kortrijk? 13

4. Wie bezoekt Kortrijk en wie verblijft er? 15

5. Inzoomen op Kortrijk 19

5.1 Kortrijk is … een leefbare stad 19

5.2 Kortrijk is … een veilige stad 23

5.3 Kortrijk is … een ondernemende stad 24

5.4 Kortrijk is … een stad om zich te ontspannen en te genieten 26

Bronnen en vindplaatsen 31

Colofon 31

d E s ta d K o r t r I j K I n 2 0 0 9 | E E n a C t u E l E o m g E v I n g s a n a ly s E

3


InnOvATIE, cREATIE, DESIgn

Kortrijk is meer dan ooit een stad in beweging. De stad heeft een sterk historisch en

boeiend verleden. Het historisch patrimonium is verweven met moderne, gedurfde

nieuwe gebouwen en vernieuwde pleinen. De ingrepen in onze stad worden gerealiseerd

op maat van de hedendaagse samenleving, met een oog op de toekomst.

Momenteel lopen tal van projecten die het beeld van de stad ingrijpend veranderen.

We denken hierbij aan het nieuw winkel- en wooncomplex ‘K’ in de binnenstad,

de Leiewerken (met de aanleg van zeven nieuwe bruggen), ‘historisch Kortrijk’,

met onder meer het Streekbezoekerscentrum en het museum 1302, de stationsomgeving

met onder meer de bouw van een nieuw bibliotheekcomplex op het

Conservatoriumplein, en de Collegebrug. Op ‘Hoog Kortrijk’, wordt het regionaal ziekenhuis

gerealiseerd, Het crematorium, stadsgroen Marionetten, het duurzaam ontworpen

bedrijvenpark ‘Evolis’ zorgen voor de verdere ontwikkeling van dit stadsdeel.

De site van Kortrijk Weide heeft door de aanleg van de Westelijke Ring enorm veel

mogelijkheden in zich. Innovatie, creatie en design zijn hierbij telkens de leidmotieven.

Deze mix van kwaliteitsvolle vernieuwing met respect voor historische waarden

moet leiden tot een aantrekkelijke stad voor zijn inwoners, tot een aantrekkingspool

voor nieuwe inwoners en tot een plaats die zeker het bezoeken waard is.

Deze omgevingsanalyse schetst een beeld van Kortrijk: wat zijn bepalende kenmerken,

wat is mogelijk in deze stad en wie woont en leeft er.

hOu hIER REKEnIng mEE

Deze omgevingsanalyse is opgemaakt in 2009 met de zo recent mogelijke cijfers. Heel

wat gegevens in deze omgevingsanalyse dateren dus van voor de financiële crisis

(einde 2008). De daaruit voortvloeiende gevolgen zijn nu nog niet kaart gebracht. Bij

het lezen van deze omgevingsanalyse houdt men dus best in gedachten dat één en

ander reeds sterk kan geëvolueerd zijn.

In 2004 en 2006 werden de eerste 2 edities van de stadsmonitor voorgesteld. De subjectieve

gegevens werden verzameld door middel van een telefonische bevraging bij

een steekproef van de hele bevolking. De bevindingen in de 3de editie zijn gebaseerd

op een schriftelijke bevraging. Het gebruik van een andere methode om gegevens te

verzamelen, heeft als gevolg dat deze onderling niet echt vergelijkbaar meer zijn. We

vermelden in die gevallen enkel het cijfer van 2008 en niet deze van 2004 en 2006.


d E s ta d K o r t r I j K I n 2 0 0 9 | E E n a C t u E l E o m g E v I n g s a n a ly s E

6

1. KORTRIJK: STAD In DE REgIO

Kortrijk heeft een oppervlakte van ongeveer 80 km 2 en ligt in het zuiden van de provincie

West-vlaanderen. In het zuiden wordt ze begrensd door de provincie Henegouwen

(moeskroen), in het westen door menen en Wevelgem, in het noorden door ledegem,

lendelede en Kuurne en in het oosten door Harelbeke, Zwevegem en spiere-Helkijn.

Kortrijk is de grootste stad van Zuid-West-vlaanderen en vervult een centrumfunctie

in de regio. Kortrijk heeft 8 deelgemeenten: Kortrijk, Heule, Bissegem, marke, aalbeke,

rollegem, Bellegem, en Kooigem.

Het noordelijke gebied van de stad, boven de E17, is sterk verstedelijkt en sluit nauw

aan bij de omliggende gemeenten. Het zuidelijke deel van Kortrijk is een open gebied

met landelijke kernen die worden verbonden door belangrijke verbindingswegen.

d E s ta d K o r t r I j K I n 2 0 0 9 | E E n a C t u E l E o m g E v I n g s a n a ly s E

7


d E s ta d K o r t r I j K I n 2 0 0 9 | E E n a C t u E l E o m g E v I n g s a n a ly s E

8

twee wegen van internationaal belang - de E403 en de E17 met knooppunt in aalbeke

- lopen over het grondgebied van Kortrijk. de E403 verbindt Zeebrugge met doornik.

de E17 is een belangrijke noord-zuidverbinding door vlaanderen en verbindt de

steden antwerpen, gent, Kortrijk met rijsel. Parallel aan de E17 liggen de spoorlijn en

de leie, beide met een belangrijke transportfunctie. met de verbreding van de leie en

het realiseren van 7 nieuwe bruggen wordt vrachtvervoer over het water mogelijk tot

1350 ton. Het Kanaal Bossuyt-Kortrijk is een structuurbepalende as, maar heeft economisch

geen impact, wegens de beperkte tonnenmaat.

de verbindingsassen (autosnelwegen, spoor, leie) zorgen ervoor dat Kortrijk:

• op 20 minuten sporen van gent ligt en op 1 uur van Brussel

• een vlotte verbinding heeft met de havens van oostende, Zeebrugge, gent,

antwerpen en dunkerque.

• een vlotte verbinding heeft met de Franse groeipool lille

• op 1 uur rijden van de kanaaltunnel (Chunnel) ligt

• op minder dan 1 uur vliegen van londen ligt via de internationale luchthaven

Kortrijk-Wevelgem

volgens het ruimtelijk structuurplan vlaanderen behoort de stad tot het regionaal stedelijk

gebied. samen met roeselare, Waregem en menen vormt Kortrijk een ‘stedelijk

netwerk’ op vlaams niveau.

tegelijkertijd vormt Kortrijk een grensoverschrijdende regio met lille - tournai. voor de

ontwikkeling en de organisatie van deze Frans-Belgische metropool is het Eurodistrict

“Eurometropool lille-Kortrijk-tournai” opgericht.

Het Eurodistrict “Eurometropool lille-Kortrijk-tournai” heeft een viervoudige doelstelling.

dit is de grensoverschrijdende samenwerking bevorderen en ondersteunen, alle

bevoegde autoriteiten samenbrengen voor overleg en politiek debat, volgens een

gezamenlijk te definiëren ontwikkelingstrategie projecten uitwerken, opstarten en

realiseren en het dagelijkse leven van de inwoners van de Frans-Belgische metropool

gemakkelijker maken. de Zetel van de Eurometropool lille-Kortrijk-tournai is gevestigd

in lille, Frankrijk. de operationele diensten zijn gevestigd in Kortrijk.

2. hET bESTuuR vAn DE STAD

BEstuur

Stadsbestuur

Het stadsbestuur bestaat uit de gemeenteraad en het College van Burgemeester en

schepenen. de gemeenteraad van Kortrijk telt 41 leden.

volgende politieke partijen zijn vertegenwoordigd:

• Cd&v/nva: 18 leden

• open vld: 9 leden

• sPa/sPIrIt/groEn: 8 leden

• vlaams Belang: 6 leden

Het college van burgemeester en schepenen telt in totaal 9 leden en is in de huidige

samenstelling een coalitie van Cd&v/nva (burgemeester en 6 schepenen) en open

vld (2 schepenen). de stadssecretaris zorgt voor de band met de (voorbereidende) en

uitvoerende administratie.

Begin 2010 wordt een wissel doorgevoerd in het college van burgemeester en schepenen

waardoor de verhouding binnen de coalitie wijzigt.

OCMW

daarnaast is er de raad voor maatschappelijk Welzijn (of de oCmWraad). deze raad

wordt geleid door een voorzitter en telt 13 leden.

Politie

sedert de politiehervorming maakt Kortrijk deel uit van de politiezone vlas (zone

Kortrijk, Kuurne en lendelede). deze zone wordt geleid door een politieraad en een

politiecollege samengesteld uit leden van de drie gemeenten.

deze verschillende lokale besturen werken in nauw samen aan een leefbare stad.

d E s ta d K o r t r I j K I n 2 0 0 9 | E E n a C t u E l E o m g E v I n g s a n a ly s E

9


d E s ta d K o r t r I j K I n 2 0 0 9 | E E n a C t u E l E o m g E v I n g s a n a ly s E

10

gEBIEdsgErICHtE aanPaK

Het aantreden van de nieuwe bestuurders na de verkiezingen van 2006, betekende

meteen ook de keuze om gebiedsgerichte werking als basisaanpak te introduceren

en uit te werken. Het grondgebied van de stad is opgedeeld in 17 gebieden (zie kaart).

In elk van deze gebieden wordt gewerkt aan een beleid op maat van de daar bestaande

noden en behoeften, met inspraak en betrokkenheid van de inwoners.

KortrIjK: CEntrum van EEn samEnWErKEndE rEgIo

de regio Kortrijk heeft (zeer) sterke regionale organisaties actief op werkingsterreinen

als economie, welzijn, gezondheid, (sociale) tewerkstelling, opleiding, … de streek

wordt gekenmerkt door zeer sterke en intense (intergemeentelijke) samenwerkingsverbanden

met de centrumstad Kortrijk als motor. op verschillende terreinen leidt dit

tot innovatieve, creatieve en betere initiatieven.

B

A19

E17

B

17 gebieden

GEBIEDSNAAM

AALBEKE

BELLEGEM

BISSEGEM

HEULE CENTRUM

SENTE

HEULE WATERMOLEN

KOOIGEM

KORTRIJK-OOST

KORTRIJK-CENTRUM

LANGE MUNTE

MARKE

OVERLEIE

KORTRIJK-WEST

PIUS X

ROLLEGEM

HOOG-KORTRIJK

KORTRIJK-ZUID-OOST

17 gebieden

GEBIEDSNAAM

AALBEKE

BELLEGEM

BISSEGEM

HEULE CENTRUM

SENTE

HEULE WATERMOLEN

KOOIGEM

KORTRIJK-OOST

KORTRIJK-CENTRUM

LANGE MUNTE

MARKE

OVERLEIE

KORTRIJK-WEST

PIUS X

ROLLEGEM

HOOG-KORTRIJK

KORTRIJK-ZUID-OOST

d E s ta d K o r t r I j K I n 2 0 0 9 | E E n a C t u E l E o m g E v I n g s a n a ly s E

11


d E s ta d K o r t r I j K I n 2 0 0 9 | E E n a C t u E l E o m g E v I n g s a n a ly s E

12

3. WIE WOOnT ER In KORTRIJK?

op 1 januari 2009 telde de stad Kortrijk 74.801 inwoners (inbegrepen de 593 inwoners

op het ‘wachtregister’ = mensen die een (asiel)procedure doorlopen).

van 2001 tot en met 2005 daalde het aantal inwoners met ongeveer 900 eenheden.

vooral de groep jonge werkenden en jonge gezinnen ‘ontvluchtten’ de stad. dit is een

fenomeen dat in bijna alle steden voorkomt. Het aantal inwoners stijgt sinds 2006

opnieuw. de reden daarvan is hoofdzakelijk het positief migratiesaldo.

80.000

60.000

40.000

20.000

0

72.453

2.810

75.263

1999

72.158

3.171

75.329

72.061

3.469

75.530

71.843

3.514

75.357

71.399

3.587

74.986

2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008

BELGEN

sPrEIdIng van dE BEvolKIng ovEr HEt grondgEBIEd

54 % van de mensen wonen in de deelgemeente Kortrijk. de meer verstedelijkte deelgemeenten

Heule, marke en Bissegem zijn goed voor 32% van de bevolking. In de

eerder landelijke deelgemeenten aalbeke, Bellegem, rollegem en Kooigem in het

zuiden van de stad wonen 14 % van de inwoners.

70.955

3.688

74.643

70.759

3.842

74.601

70.543

4.079

74.622

70.506

4.163

74.669

70.415

4.386

74.801

NIET-BELGEN TOTAAL

d E s ta d K o r t r I j K I n 2 0 0 9 | E E n a C t u E l E o m g E v I n g s a n a ly s E

13


d E s ta d K o r t r I j K I n 2 0 0 9 | E E n a C t u E l E o m g E v I n g s a n a ly s E

14

PrognosE van dE BEvolKIngsEvolutIE

de bevolkingsvooruitzichten voor de komende 20 jaar geven aan dat het aandeel kinderen

en jongeren (0-19 jaar) met meer dan 2% daalt (tot 21%). de groep 60-plussers

stijgt van 22% tot 27%. opmerkelijk is hier het stijgend aandeel van 80-plussers binnen

deze bevolkingsgroep. deze tendensen (ontgroening en vergrijzing) blijken voor de

regio’s Zuid West-vlaanderen en de kust sterker te zijn dan gemiddeld in vlaanderen.

aantal InWonErs van vrEEmdE aFKomst

de stad Kortrijk telt op vandaag bijna 4.400 mensen met een vreemde nationaliteit. op

9 jaar tijd is dit een stijging met ca 1.600 eenheden.

daarnaast leven ongeveer 4.500 mensen in Kortrijk die van vreemde afkomst zijn maar

ondertussen de Belgische nationaliteit verwierven. Hierbij zijn een groot aandeel

mensen vanuit de Europese unie inbegrepen.

met ongeveer 12% inwoners uit andere landen afkomstig (Belg of andere nationaliteit)

telt Kortrijk de meeste inwoners met een niet-Belgische afkomst in West-vlaanderen.

vergeleken met de andere centrumsteden is dit echter een eerder laag percentage.

de toptien van groepen met vreemde nationaliteit op 1 jan 2009 (tussen haakjes het

aantal op 1 januari 2006: Frankrijk 666 (599), marokko 529 (596), nederland 269 (188),

russische federatie 116 (49), armenië 100 (86), algerije 94 (81), Polen 92 (64), turkije 90

(75), spanje 81 (55), Italië 66 (53) en Pakistan 66 (53). In vergelijking met 1 januari 2006

komen volgende landen niet meer voor in de top 10: duitsland, Kongo en groot- Brittanië.

gEZInssamEnstEllIng

Het aantal huishoudens (gezinnen) steeg in 7 jaar tijd met ruim 3.400 eenheden tot

ongeveer 33.718 in 2008. dit heeft alles te maken met een groeiend aantal alleenstaanden.

Hierbij zien we een toename van 10% gezinnen van alleenstaande vaders of moeders

met kinderen.

Kortrijk telt 34% alleenstaanden (bij de centrumsteden scoren enkel antwerpen, gent,

mechelen en oostende veel hoger: 43 tot 48%) van de 34 % zijn 9% alleenstaande

vaders of moeders (dit percentage blijft de laatste 5 jaar ongewijzigd); de overige zijn

gehuwden met of zonder kinderen.

Het aantal alleenstaanden en het aantal eenoudergezinnen leggen enkele kritische

punten bloot. de individualisering van de inkomens is een feit en de hogere behoefte

aan woningen wordt erdoor verklaard.

4. WIE bEzOEKT KORTRIJK

En WIE vERblIJfT ER?

Kortrijk wordt om verschillende redenen bezocht

door mensen die er niet wonen.

studEntEn

Het Kortrijkse onderwijs heeft een grote aantrekkingskracht.Kortrijk telt 3 hogescholen:

• KulaK, een afdeling van de Katholieke universiteit leuven.

• KatHo, de katholieke hogeschool (met 4 departementen) geassocieerd met

K.u.leuven.

• HoWEst, de vrije hogeschool West-vlaanderen (met 2 departementen) geassocieerd

met u.gEnt.

de 3 campussen hebben sinds de reorganisatie in bachelor en master (Bama) sterk

geïnvesteerd in nieuwe richtingen. Het aantal studenten is het laatste jaar opnieuw

gestegen. Er zitten een kleine 3.000 studenten op kot.

Er zijn 21 secundaire scholen (waarvan 4 buitengewoon secundair onderwijs) op 27

vestigings-plaatsen en 34 kleuter- en basisscholen (waarvan 7 buitengewoon onderwijs)

op 45 vestigingsplaatsen.

aantal leerlingen, scholieren en studenten (cijfers 2009):

• kinderen in kleuteronderijs 2.919

• leerlingen in basisonderwijs 5.046

• leerlingen in buitengewoon basisonderwijs 598

• scholieren in secundair onderwijs 10.032

• scholieren in buitengewoon secundair onderwijs 856

• studenten in hoger onderwijs 8.487

daarnaast is er een groot aanbod ‘levenslang leren’: tweedekansonderwijs, diverse

opleidingen in de Centra voor volwassenenonderwijs, vdaB-beroepsopleidingen

en informeel leren via vormingPlus, dienstencentra, oCmW, e.a. de helft van de

Kortrijkzanen volgt één of andere vorm van levenslang leren.

d E s ta d K o r t r I j K I n 2 0 0 9 | E E n a C t u E l E o m g E v I n g s a n a ly s E

15


d E s ta d K o r t r I j K I n 2 0 0 9 | E E n a C t u E l E o m g E v I n g s a n a ly s E

16

tenslotte beschikt de stad over 2 afdelingen deeltijds kunstonderwijs: het

Conservatorium (1.874 ingeschreven deelnemers) en de Koninklijke academie voor

schone Kunsten (1.174 ingeschreven deelnemers).

BEurZEn

Xpo Kortrijk organiseert nationale en internationale beurzen en evenementen. In 2008

waren dat er 40 (23 beurzen, 15 evenementen en 2 congressen). vergeleken met 2006:

1 beurs, 5 evenementen en 2 congressen meer. deze zijn samen goed voor duizenden

exposanten, tienduizenden vakbezoekers en enkele honderdduizenden gewone bezoekers.

Zakenmensen en exposanten die meerdere dagen in Kortrijk blijven, gebruiken hiervoor

de meer dan 15 beschikbare hotels en gastenverblijven in Kortrijk.

om beter te kunnen voldoen aan de

eisen van internationale exposities

werd in 2008-2009 fors geïnvesteerd

om de beschikbare exporuimte sterk

uit te breiden. op vandaag beschikt

Xpo over 41.000 m 2 vaste exporuimte

(+ 3.500 m 2 ) en de mogelijkheid om

hier 14.000 m 2 tijdelijke ruimte aan

toe te voegen.

WErKnEmErs

Heel wat diensten en instellingen zijn in Kortrijk gevestigd of hebben er hun hoofd

– of regionale zetel. Kortrijk heeft binnen West-vlaanderen bijgevolg een aantrekkingskracht

voor werknemers. Er komen ongeveer 4.000 mensen meer naar Kortrijk

werken, dan er Kortrijkzanen elders in de provincie gaan werken. over alle provincies

heen kent Kortrijk ongeveer een even grote inkomende als uitgaande arbeidspendel

(Kortrijkzanen pendelen vnl. naar regio gent - Brussel)

doortrEKKErstErrEIn

op last van de hogere overheid moet er een doortrekkersterrein voor woonwagenbewoners

komen in elke centrumstad van de provincie (+ Ieper). In het najaar van 2009

werd het terrein in Kortrijk opengesteld. voorlopig is dit het enige doortrekkersterrein

in West-vlaanderen.

WInKElaars

Kortrijk was, in 1962, de eerste stad in België die het concept van autovrije winkelstraten

in de praktijk bracht. In de jaren 1960-1970 kenmerkten de Kortrijkse winkelstraten

zich door een florerende detailhandel. maar vanaf de jaren tachtig heeft Kortrijk veel

aan prestige verloren. Er was niet alleen de spectaculaire opmars van de stad rijsel,

gelegen op nog geen 20 kilometer van Kortrijk. ook roeselare en Waregem zorgden

voor concurrentie. na een periode waar het centrum kampte met veel leegstand en

een ‘vlucht’ van winkelende bezoekers naar andere steden, zien we nu het tij keren. de

grote investeringen in de stadskern en de komst van het grote winkelcomplex in het

hart van de stad (opening voorjaar 2010) zal van Kortrijk opnieuw een regionaal winkelcentrum

maken. de komende jaren verwacht men een zeer sterke toename van het

aantal mensen die in Kortrijk centrum komen winkelen.

rECrEatIEvE BEZoEKErs

toeristen, bezoekers van culturele manifestaties of sportieve manifestaties

zie verder in deze tekst

d E s ta d K o r t r I j K I n 2 0 0 9 | E E n a C t u E l E o m g E v I n g s a n a ly s E

17


d E s ta d K o r t r I j K I n 2 0 0 9 | E E n a C t u E l E o m g E v I n g s a n a ly s E

18

5. InzOOmEn Op KORTRIJK

5.1 KortrIjK Is... EEn lEEFBarE stad.

Een leefbare stad wordt gecreëerd door de interactie van het stedelijk aanbod en

de persoonlijke mogelijkheden/invullingen van elke inwoner. verschillende facetten

spelen hierin een rol, zoals woonmogelijkheden en -voorzieningen, natuur- en groenvoorzieningen,

de leefbaarheid van wijken en buurten en het inkomen en gezinssamenstelling.

de omgevingsbeleving van de bewoner is hierbij ook van groot belang.

Wonen

De woonkwaliteit

de woonkwaliteit omschrijft het aandeel van de bewoonde woningen dat voldoet aan

enkele basiskwaliteitsnormen op vlak van onder andere woninggrootte, het wooncomfort

en de bouwtechnische en bouwfysische kwaliteit.

91,4% van de woningen beschikt over klein comfort (het minimale sanitaire comfort).

54,7% van de woningen hebben een geïnstalleerde keuken en de woning is voldoende

ruim voor het aantal personen dat er woont. In 36% geven de woningen de indruk

fysisch in orde te zijn (geen grote herstellingen nodig en gedeeltelijk dubbele beglazing).

Bijna 30% van de woningen voldoen aan alle criteria én beschikken over een tuin.

De betaalbaarheid van het wonen

de betaalbaarheid van het wonen zegt iets over de verhouding van de prijzen van

de woningen ten opzichte van de inkomen. Het kunnen betalen houdt in dat men

theoretisch een voldoende hoog jaarinkomen heeft om een hypotheeklening af te

kunnen sluiten en dat het te betalen bedrag aan lening niet hoger is dan 35% van het

maandinkomen. de betaalbaarheid van woningen in vlaanderen is sterk gedaald. Een

woning in Kortrijk blijft, op een woning in genk na, het best betaalbaar. de betaalbaarheid

in Kortrijk neemt echter ook af, omdat het mediaaninkomen nauwelijks stijgt of

zelfs daalt, terwijl de prijzen van de appartementen/woningen ieder jaar stijgen.

tussen 2003 en 2007 is de gemiddelde verkoopprijs van een kleine en middelgrote

woning in Kortrijk met 46% gestegen. de gemiddelde verkoopprijs van een appartement,

flat of studio is in diezelfde periode met 49% gestegen.

d E s ta d K o r t r I j K I n 2 0 0 9 | E E n a C t u E l E o m g E v I n g s a n a ly s E

19


d E s ta d K o r t r I j K I n 2 0 0 9 | E E n a C t u E l E o m g E v I n g s a n a ly s E

20

Spreiding van de sociale woningen

Het aandeel van sociale woningen in Kortrijk is evenredig gespreid over de stad en de

stadsrand en dit blijkt de afgelopen 10 jaar stabiel. Hiermee is een sociale mix gewaarborgd

in de stadskern én in de stadsrand.

Het aantal kandidaten uit de stad dat ingeschreven is voor een sociale huurwoning is

licht toegenomen. op 30 juni 2005 waren dat er 945; op 30 juni 2007 was dat gestegen

tot 1.037. In vergelijking met andere centrumsteden is dit maar een lichte stijging. de

wachttijd waarbinnen men een woning toegekend krijgt, is verminderd (juni 2005: 34

maanden – juni 2007: 29 maanden), wat wijst op een iets vlottere doorstroming op de

sociale huurmarkt.

daarnaast blijft de stad geconfronteerd met uitsluitingsmechanismen op de private

huurmarkt. deze wordt steeds kleiner terwijl de vraag constant blijft. In deze omstandigheden

wordt het voor kansengroepen (mensen zonder inkomen uit werk, mensen

in begeleiding bij het oCmW, vreemdelingen, …) steeds moeilijker om een betaalbare,

kwaliteitsvolle woning te vinden.

Migratiesaldo

Het migratiesaldo geeft een indruk van de aantrekkelijkheid van een stad en overstijgt

in feite de context van ’aantrekkelijke woonomgeving’ (zie tevredenheid over de buurt

en de stad).

Het verschil tussen de totale inwijking en de totale uitwijking kent in Kortrijk de laatste

15 jaar systematisch een negatieve score. de driejaarlijkse gemiddelde schommelt: van

-4,3 in 1996-1998 over -2,2 in 1999-2001 en -3,8 in 2002-2004 naar een iets betere score

van -0,5 in 2005-2007. In de laatste periode 2005-2007 zijn Kortrijk, Brugge en genk de

enige drie steden met een negatief saldo.

Het migratiesaldo naar leeftijd toont de aantrekkelijkheid van een stad of regio voor

jonge gezinnen, al dan niet met kinderen. In Kortrijk blijft er voorlopig een stadsvlucht

van jonge gezinnen en jonge werkenden (-7,7 in 1998-2000 over -5,8 in 2001-2003 naar

-6,4 in 2004-2006.

Problemen in verband met wonen

In 2008 behandelde de lokale advies Commissie- elektriciteit, gas en water (laC) 808 dossiers

(tussenkomsten in gezinnen die door wanbetaling dreigden afgesloten te worden).

Het oCmW gaf in 2008 een tussenkomst voor het betalen van de huurwaarborg (en/of

een huurtussenkomst aan 321 gezinnen, die zo een woonst kunnen betrekken.

vanuit de cel woonbegeleiding wordt er, in nauwe samenwerking met de cel huisvesting

van de stad, actief ingespeeld op dreigende uithuiszettingen, huurachterstanden,

crisissituaties, enz. (ongeveer 302 begeleidingen in 2008).

Het aantal tussenkomsten is op alle vlakken substantieel gestegen met 20 %. Het aantal

huurdossiers nam zelfs toe met 70%.

Sociale factoren

Inkomen

Het gemiddeld inkomen te Kortrijk bedraagt 14.534 euro (hoger dan het Belgisch

gemiddelde: 14.173 euro maar lager dan het vlaams gemiddelde: 15.032 euro).

20% van de Kortrijkse huishoudens dient een aangifte in lager dan 10.000 euro. men

mag hierbij niet vergeten dat heel wat armen niet in deze statistiek zijn opgenomen,

omdat hun inkomen zo laag is, dat het niet wordt belast. Het aantal rechthebbenden

op een verhoogde tussenkomst van de verzekering voor geneeskundige verzorging is

een indicator voor het aantal mensen dat in financieel moeilijke omstandigheden leeft.

In Kortrijk gaat dit over 14% van de bevolking (gemiddelde België:14.4%).

In 2008 kregen 3.947 (in 2006: 2.389) personen of gezinnen uit Kortrijk, een financiële

uitkering van het oCmW, hetzij als leefloon, hetzij als gewone steun. dit is meer dan 4%

van de volwassen Kortrijkse bevolking (+18 jaar).

Bij de leefloon- en de steuntrekkers equivalent aan leefloon is 48 % van de oCmWcliënten

van Belgische nationaliteit. 33 % is jonger dan 25 jaar, 50 % is jonger dan 35

jaar. Iets minder dan de helft is alleenstaand, 27% is ongehuwd met kinderen ten laste.

Het oCmW van Kortrijk begeleidt samen een 740-tal mensen op vlak van budgetbeheer

en- of schuldbemiddeling. dergelijke begeleidingen worden ook gedaan door de

2 CaW’s (Centra algemeen Welzijnswerk).

Geboorten in kansarme gezinnen

In 2008 groeien 6,6% van de pasgeboren kinderen op in een kansarm gezin. dit slaat

niet enkel op de financiële beperkingen van een gezin, maar ook op de huisvestingssituatie,

het opleidingsniveau van de moeder e.d.

Omgevingsbeleving buurten/stad

In vlaanderen zegt gemiddeld bijna drie op vier inwoners ‘fier’ te zijn op hun (centrum)

stad. tussen de steden onderling zijn er echter grote verschillen. opvallend is het hoge

percentage in Brugge, Hasselt, gent en leuven, waar minstens vier op vijf inwoners fier

zijn over hun stad. In turnhout, sint-niklaas, Kortrijk en aalst zijn minder dan twee op drie

van de inwoners fier op hun stad. In Kortrijk is 59,9 % van de inwoners fier op hun stad.

de tevredenheid over de buurt/stad zegt veel over de kwaliteit van de directe en ruime

woonomgeving van de Kortrijkse inwoners en houdt verband met de voorzieningen, het

sociaal contact, het onderhoud, de overlast, de veiligheid,... 71 % van de Kortrijkzanen is

tevreden over hun stad. Hiermee situeert Kortrijk zich als elfde van de 13 centrumsteden.

de tevredenheid over de eigen buurt daarentegen is een pak hoger: 79,3 %.

d E s ta d K o r t r I j K I n 2 0 0 9 | E E n a C t u E l E o m g E v I n g s a n a ly s E

21


d E s ta d K o r t r I j K I n 2 0 0 9 | E E n a C t u E l E o m g E v I n g s a n a ly s E

22

Natuur- en groenvoorzieningen:

71,3 % van de inwoners vindt dat er voldoende groen is in de eigen buurt.

Het aandeel inwoners dat binnen 400 meter loopafstand van openbaar buurtgroen

woont, zegt iets over de beschikbaarheid van groen in de stad. In Kortrijk bedraagt dit

79,1%. deze score is ongeveer 9% gestegen in de laatste 4 jaar.

ten opzichte van het totale oppervlakte van het grondgebied is slechts 11,5% gequoteerd

als waardevolle natuur. Enkel roeselare scoort nog lager. Het merendeel van de

centrumsteden heeft een score van meer dan 30 %

Milieuaspecten

Overlast en hinder

In Kortrijk verklaart 21,9% van de huishoudens last te hebben van lawaai of geluidshinder

in de buurt.

Netheid

52,2% van de inwoners vindt dat de straten, pleinen en parken in de stad er over het

algemeen net bij liggen. over de netheid in de eigen buurt is 60,2 % van de inwoners

tevreden.

5.2 KortrIjK Is... EEn vEIlIgE stad

Verkeer

Het item verkeer zegt zowel iets over de manier waarop inwoners en stadsgebruikers

zich verplaatsen als over de verkeersveiligheid. Beiden zijn bepalend voor de leefbaarheid

en duurzaamheid van de stad.

Verplaatsingsmiddel

Er is een verschil tussen het gebruik van een verplaatsingsmiddel tijdens de vrije tijd

enerzijds en voor verplaatsingen tussen woonplaats en werk/school.

tijdens de vrije tijd is het meest gebruikte vervoermiddel de auto (47,6%) en in de

tweede plaats de fiets (36,4%). Een relatief groot aandeel (24,3%) maakt de verplaatsingen

te voet en slechts 9,8% gebruikt het openbaar vervoer voor deze verplaatsingen.

Het gebruik voor woon-werk en schoolverkeer vertoont een gelijkaardig patroon:

openbaar vervoer: 9,1% in 2008 – met de fiets : 26% - te voet: 10,6% – de auto blijft koploper

met 54,2% die dit vervoersmiddel gebruikt als bestuurder en 5,6% als passagier.

Parkeergelegenheid

de auto al dan niet makkelijk kunnen parkeren in de nabijheid van de woning is voor

veel inwoners medebepalend voor de kwaliteit van hun woonomgeving. In Kortrijk

is het aandeel dat vindt dat de auto binnen een straal van 200 meter makkelijk kan

geparkeerd worden 72,7% in 2008. In totaal beschikt Kortrijk over 9.185 parkeerplaatsen

waarvan 8.215 bovengronds en 970 ondergronds.

Verkeersveiligheid

de indicatoren ‘verkeersslachtoffers’ en ‘ongepaste snelheid’ zeggen iets over de verkeersveiligheid

en over de subjectieve verkeersveiligheid in de stad. Het aantal doden

en zwaargewonde verkeersslachtoffers per 10.000 inwoners bedroeg in de periode

2005-2007 8,8. vergeleken met andere steden blijft dit aan de hoge kant. Het aandeel

van bewoners dat de onaangepaste snelheid van het verkeer als een probleem in de

buurt beschouwt , is lichtjes gedaald (van 54% in 2004 naar 52% in 2006).

Criminaliteit

Objectieve veiligheid

In 2008 werden 7.734 feiten geregistreerd door de politie. 63% zijn misdrijven tegen

eigendom, 15% tegen personen en gezin. de omgevingen waar zich de meeste feiten

d E s ta d K o r t r I j K I n 2 0 0 9 | E E n a C t u E l E o m g E v I n g s a n a ly s E

23


d E s ta d K o r t r I j K I n 2 0 0 9 | E E n a C t u E l E o m g E v I n g s a n a ly s E

24

voordeden zijn het centrum van Kortrijk (station tot rijselstraat, winkelwandelstraten,

Burg. reynaertstraat tot doornikselaan, gebied binnen kleine ring ten zuiden van de

leie); de grote verkeersassen naar het centrum, de centra van de deelgemeenten; het

ring shoppingcentrum, bouwcentrum ‘Pottelberg’ en bepaalde wijken (lange muntemorinnegoed

en omgeving Hallen-’t Hoge).

Subjectieve veiligheid

9,1% van de inwoners geeft aan dat ze zich vaak onveilig voelen in de stad. dit onveiligheidsgevoel

is gedaald tegenover de voorgaande jaren. ook het aantal mensen dat

bepaalde plaatsen in de stad mijdt, is gedaald: 19% in 1998 tegenover 15,7 % 2006.

volgende items beïnvloeden het zich of niet veilig voelen zeer sterk:

• onaangepaste snelheid van het verkeer

• inbraak in woningen en andere gebouwen

• fietsendiefstallen

• diefstal uit auto’s

• agressief verkeersgedrag

Brandweer

de brandweer Kortrijk behoort tot 1 van de 6 hulpverleningszones van Westvlaanderen.

Het eigen korps bestaat uit een hoofdpost (met beroepspersoneel – ca.

55) en 5 vooruitgeschoven posten met vrijwilligers (ongeveer 150). de vijf vooruitgeschoven

posten Kortrijk centrum, aalbeke, Bissegem, Heule en marke, worden in 2010

teruggebracht tot 3 posten, anticiperend op de federale brandweerhervorming.

5.3 KortrIjK Is... EEn ondErnEmEndE stad

Kortrijk telt ongeveer 6.050 actieve bedrijven ( dit cijfer dekt het volledige spectrum van

éénmanszaken over Kmo tot internationaal bedrijf )

Kortrijk is van oudsher een gebied waar veel kleine en middelgrote ondernemingen

gevestigd zijn. Er zijn een aantal bedrijven en dienstencentra geëvolueerd tot grote

werkgevers (zo stelt de stad zelf en het oCmW ongeveer 1.230 mensen tewerk.

steeds meer Kortrijkzanen werken in kennis- en creativiteit- gebaseerde sectoren. In

Kortrijk zijn dat 60% van de werknemers, beduidend meer dan het vlaams gemiddelde

(55%). de stad koos dan ook resoluut voor het versterken van het ondernemersklimaat

in deze sectoren. de stad ondersteunt met het ondernemersloket, en het ondernemerscentrum

in het stadscentrum, het innovatiecentrum op Hoog Kortrijk vlak bij de

universiteit en het nieuwe bedrijventerrein Evolis vooral kennisgerelateerde en innovatieve

industrie.

ook de digitale regio Kortrijk is volop in ontwikkeling. de intercommunale leiedal en

de stad Kortrijk bieden, in samenwerking met de universiteit en een hogeschool een

nauw sluitend netwerk van hotspots en internetkiosken aan.

Het economisch belang van een stad wordt geduid door onder andere de werkgelegenheidsgraad

(het aantal arbeidsplaatsen in de regio gedeeld door het aantal

beroepsactieve inwoners (tussen 18 en 64 jaar) vermenigvuldigd met 100. aangezien

de werkgelegenheidsgraad voor de Kortrijkse regio méér dan 100 % bedraagt zien

we dat Kortrijk zijn functie als centrum van werkgelegenheid waar maakt. met andere

woorden er zijn in Kortrijk meer arbeidsplaatsen dan er werknemers wonen in de stad.

de aangroei van het aantal bedrijven en de overlevingsgraad van ondernemingen

duiden ook de gezondheid van het economisch netwerk. Kortrijk kende in 2006 een

netto aangroei van 21 ondernemingen (of 0,3%). Kortrijkse starters (uit 2003) zijn in

80,6% van de gevallen nog actief na vijf jaar (in 2008). dat is een iets hogere score dan

het gemiddelde voor vlaanderen (80%).

de regio (Kortrijk - roeselare) blijft een lage werkloosheidsgraad hebben: 4,44% in

2008, dit in vergelijking met 5,91% in het vlaamse gewest. op jaarbasis daalde het

aantal niet werkende werkzoekenden in 2008 nog met 5,4%.

Kortrijk als stad heeft logischerwijs een iets hoger werkloosheidscijfer dan de regio:

6,43% in 2008 (daling met 0,24% tov 2007)

Er zijn meer vrouwen (7,15%) dan mannen (5,85) werkloos. Het aandeel jonge werkzoekenden

blijft in Kortrijk status quo op 22,2% van de werkzoekenden en het aantal

werkzoekende 50-plussers bedraagt 24,2% van het totaal.

de Kortrijkse kortdurende werkloosheid steeg in 2008 met 2,6% (58%) en de groep die

1-2 jaar werkzoekend is daalt in Kortrijk tot 15,2%. Het aandeel laaggeschoolde werkzoekenden

blijft ook in Kortrijk de grootste groep met 55,3%. met 27,0% van het totaal blijven

de mensen van allochtone afkomst oververtegenwoordigd in de groep werkzoekenden.

d E s ta d K o r t r I j K I n 2 0 0 9 | E E n a C t u E l E o m g E v I n g s a n a ly s E

25


d E s ta d K o r t r I j K I n 2 0 0 9 | E E n a C t u E l E o m g E v I n g s a n a ly s E

26

5.4 KortrIjK Is... EEn stad om ZICH tE ontsPannEn

En tE gEnIEtEn

als centrumstad en als historische stad heeft bruisend Kortrijk één en ander te bieden.

niet enkel Kortrijkzanen, ook mensen uit de ruime regio en toeristen maken gebruik van

het ruim aanbod aan openlucht- en andere evenementen, cultuur, sport, uitgaansleven,…

Cultuur

typerend voor Kortrijk is het sterk uitgebouwd netwerk van centrale en gedecentraliseerde

stedelijke infrastructuur :

• een hoofdbibliotheek met 11 buurtbibliotheken

• een Cultuurcentrum met de Kortrijkse schouwburg, het muziekcentrum, 5 ontmoetingscentra

en 3 dorpshuizen

• verschillende musea, waarvan twee erkend door de vlaamse gemeenschap : het

Broelmuseum en het vlas- Kant en linnenmuseum. daarnaast zijn er nog het

museum Kortrijk 1302, het Begijnhofmuseum en het landbouwmuseum.

• het Buda kunsteneiland met Budascoop, Budatoren, en binnenkort ook Budafabriek.

Het verenigingsleven in Kortrijk is – onder meer dankzij de verspreide infrastructuur en

een ruime logistieke en inhoudelijke ondersteuning – sterk uitgebouwd.

Een beknopt overzicht van verenigingen van het culturele veld :

• 84 optredende verenigingen

• 199 socio-culturele kringen en vormingswerk

• 11 erfgoedverenigingen

• 18 kunst- en creativiteitsclubs

• 31 hobby- en vrijetijdsclubs

• 26 ouderverenigingen

daarnaast zijn er acht decretaal erkende professionele podiumhuizen : theater

antigone, Buda Kunstencentrum, Happy new Festival van vlaanderen, Festival

Humorologie, muziekclub de Kreun, jongerendanswerkplaats Passerelle en de sociaalartistieke

collectieven With en unie der Zorgelozen.

In oktober 2009 opende de Kreun een nieuwe concertzaal aan het Conservatoriumplein,

vlakbij het Kortrijkse station. de nieuwe muziektempel heeft een zaal met een capaciteit

van 600 personen.

In de bevraging van de stadsmonitor, verklaarde 67% van de ondervraagde inwoners

dat ze de afgelopen 12 maanden een podiumvoorstelling hadden bijgewoond. 52%

heeft het afgelopen jaar een bibliotheek bezocht en 56% van de inwoners ging het

voorbije jaar naar de bioscoop. 75% van de inwoners heeft het afgelopen jaar een

museum, een tentoonstelling of een historische plaats bezocht.

Evenementen

Een aantal buitenevenementen trekken bezoekers uit de ruime regio van Kortrijk aan:

de Paasfoor, de Kortrijkse sinksenfeesten, de elfdaagse van juli, Eiland van licht, ….

talrijke organisatoren bouwen mee aan een aantrekkelijk Kortrijk, zowel op recreatief

als op economisch vlak : onder andere Humorologie, Kortrijk Congé, Zomercarnaval,

Interieur Biënnale, tuinexpo, Classica, Busworld…

Uitgaan

Het nachtleven in Kortrijk is eerder beperkt. Er zijn slechts enkele discotheken en ook

het aanbod aan grote fuifzalen is beperkt. anderzijds is het aanbod aan restaurants,

eethuizen, bistro’s en cafés (al of niet met keuken) heel ruim.

uit de stadsmonitor 2008 blijkt dat :

• 81% van de inwoners tevreden is over het aanbod aan restaurants en eetcafés

• 61% van de inwoners tevreden is over het aanbod aan uitgaansgelegenheden.

d E s ta d K o r t r I j K I n 2 0 0 9 | E E n a C t u E l E o m g E v I n g s a n a ly s E

27


Toerisme

de logiesmarkt in Kortrijk is sterk aan het groeien. In Kortrijk zijn elk jaar meer kamers

en bedden beschikbaar, zowel in de hotelsector als in de B&B’s. In Kortrijk zijn er 579

kamers in hotels, 47 kamers in B&B’s, 6 vakantiewoningen en 275 bedden in jeugd- en

groepsverblijven.

toeristische passantenboten kunnen aanleggen aan de steigers in de Handelskaai

en het guido gezellepad. daarnaast bieden de leie en het kanaal mogelijkheden om

nieuwe (water)recreatievormen te ontwikkelen. Er wordt verder werk gemaakt van de

ontwikkeling van een passantenhaven (havengebouw).

de stad plant de realisatie van een kampeerwagenterrein. Er zijn op vandaag geen

kampeerfaciliteiten.

de voormalige groeningeabdij huisvest de dienst voor toerisme het streekbezoekerscentrum

voor Kortrijk en de leiestreek en het museum 1302.

toerisme Kortrijk is 7 dagen op 7 open. de 32.141 bezoekers per jaar, komen vooral uit

West-vlaanderen, oost-vlaanderen, antwerpen en nederland.

Sport

ook op sportief vlak scoort Kortrijk goed. Er zijn in de stad heel wat sportaccommodaties:

privé-, school- en stadsinfrastructuur. In totaal beschikt de stad over 4 zwembaden

en 10 stedelijke overdekte sportcentra. daarnaast zijn er talrijke openluchtcentra en is

er aandacht voor wandel- en joggingpaden of nog mountainbikeroutes. volgens de

stadsmonitor (2008) is meer dan 73% van de Kortrijkzanen tevreden over de sportinfrastructuur.

Het aanbod aan sportactiviteiten, zowel stedelijk als niet-stedelijk, zowel recreatief als

competitief, is zeer ruim. jaarlijks zijn er om en bij de 400.000 zwemmers, 1.000.000

zaalsporters en 500.000 gebruikers van stedelijke openluchtinfrastructuur. met andere

woorden om en bij de 2.000.000 actieve gebruikers.

Kortrijk kent ook een bloeiend sportverenigingsleven. door een brede en goed uitgebouwde

ondersteuning telt Kortrijk een groot aantal sportverenigingen en -organisaties :

• 140 sportverenigingen (competitief en recreatief ) zijn aangesloten bij de stedelijke

sportraad

• 5 erkende Kortrijkse recreatieve competities, met tal van verenigingen die hieraan

deelnemen

• 10 organisaties voor wielerwedstrijden

• 16 ontspaningsverenigingen (duiven, vinken, honden, vissen)

d E s ta d K o r t r I j K I n 2 0 0 9 | E E n a C t u E l E o m g E v I n g s a n a ly s E

29


d E s ta d K o r t r I j K I n 2 0 0 9 | E E n a C t u E l E o m g E v I n g s a n a ly s E

30

In 2008 telden de erkende sportclubs samen 13.336 leden. Eén derde van hen is

minder dan 18 jaar. de stadsmonitor bevestigt dat ledencijfer (2008): 21,7% van de

ondervraagde Kortrijkzanen verklaarde dat ze actief lid zijn van een sportvereniging.

Behalve het aanbod van de sportclubs zijn er nog heel wat mogelijkheden om aan

sport te doen:

• bij privéclubs of niet-erkende en niet gesubsidieerde sportorganisaties

• via sportactiviteiten in samenwerking met sportclubs en onderwijsinstellingen

• via de dienstencentra

• via de gemeentelijke vzw sportplus

- om en bij de 5.000 leden die een abonnement (sportkaart) hebben,

- bijna 3.000 kinderen, jongeren en volwassenen die een sportcursus volgen,

- meer dan 7.250 kinderen en jongeren die een sportkamp volgen,

- 1.400 kinderen die sportklassen volgen,

- meer dan 400 uur lesgevers die ter beschikking staan van losse organisaties.

uit de bevraging voor de stadsmonitor (2008) blijkt dat 44% van de inwoners zelf minstens

één maal per week aan sport doet.

Wat het passief sporten betreft, leert de stadsmonitor ons nog dat 50% van de

Kortrijkzanen minstens één maal per jaar een sportevenement bijwoont. Wat het regelmatig

bezoeken van sportevenementen betreft, zijn er slechts 8% van de Kortrijkzanen

die meer dan 12 keer per jaar een sportevenement bijwonen.

men kun dus gerust stellen dat Kortrijk zowel op het vlak van sportinfrastructuur als van

sportbeoefening goed scoort.

BronnEn En vIndPlaatsEn

Waar kan je meer en gedetailleerde informatie vinden?

• jaarverslag dienst burgerzaken 2008

• jaarverslag oCmW Kortrijk 2008

• jaarverslag 2008 toerisme Kortrijk

• jaarverslag Xpo cvba 2008

• streekpact 2007-2012

• stadsmonitor 2008

• strategisch beleidsplan WEs 2007

• vergelijkende lokale veiligheidsdiagnostiek 2009

• Federale overheidsdienst Financiën

• sportpromotieplan 2007

• Permanente databank directie cultuur

• Websites

- www.lokalestatistieken.be

- www.thuisindestad.be

- www.vdab.be

- http://ecodata.mineco.fgov.be/

- www.leiedal.be

De beleidsdirecties van de stad en het OCMW verleenden

hun actieve medewerking.

ColoFon

Samenstelling ‘Kortrijk in 2009, een actuele omgevingsanalyse

marianne de meyere, gerda Flo, Patricia ghekiere, nele Hofman

Inge Provoost, Bart verhaeghe

Vormgeving: team Communicatie stad Kortrijk

Fotografie: Carl de Keyzer - david samyn (i.o.v. toerisme Kortrijk)

global view - lectrr - team Communicatie

Suggesties voor volgende edities: bart.verhaeghe@kortrijk.be

More magazines by this user
Similar magazines