Ciclosporine (Sandimmune, Neoral) bij ... - UMC St Radboud

Ciclosporine
(Sandimmune, Neoral)
bij Inflammatoire
darmziekten (Colitis
Ulcerosa)
UMC St Radboud Patiënteninformatie

Uw behandelend arts heeft met u ge sproken over het gebruik van Ciclosporine
(Sandimmune, Neoral). In deze folder krijgt u informatie over de werking en het
gebruik van dit medicijn en hoe u moet handelen in geval van bijwerkingen. Het is
echter géén vervanging van de bijsluiter. Hebt u na het lezen van deze folder nog
vragen, dan kunt u daarmee bij uw behandelend arts of verpleegkundige terecht.
Algemeen
Tot nu toe is de oorzaak van de Colitis Ulcerosa niet bekend. Elke behandeling
met medicijnen is gericht op het onderdrukken van ontstekingsreacties. Dit leidt
tot vermindering van klachten en verkleint de kans op complicaties die zich bij
deze ziekte voor kunnen doen. De ziekte geneest niet door de behandeling met
medicijnen. Na het afbouwen van of stoppen met deze medicijnen kunnen klachten
weer terugkomen
Hoe werkt het?
Ciclosporine hoort tot de groep van immunosuppressiva. Dit zijn geneesmiddelen
die de natuurlijke lichaamsafweer onderdrukken. Op deze wijze wordt de ontsteking
in de darm afgeremd. Het duurt een aantal dagen voordat de werking van
Ciclosporine merkbaar is.
Ciclosporine kan in combinatie met andere medicijnen worden voorgeschreven.
Hoe wordt het gebruikt?
Bij Colitis Ulcerosa wordt ciclosporine in het begin van de behandeling via een
infuus in de ader toegediend. Dit gebeurt tijdens een ziekenhuisopname. De
behandelend arts bepaalt voor elke individuele patiënt de juiste dosering. Dit
wordt onder andere berekend aan de hand van uw lichaamsgewicht. Indien het
ciclosporine-infuus goed aanslaat zal na een aantal dagen worden overgegaan op
ciclosporine in capsulevorm (Neoral). Hier gaat u 3 tot 6 maanden mee door. Uw
behandelend arts kan voor u bepalen dat dit voor u korter of langer nodig is.
De voorgeschreven hoeveelheid van de capsules ciclosporine wordt bij voorkeur
verdeeld over 2 doseringen per dag. Een deel neemt u ‘s ochtends in en het andere
deel ‘s avonds, voor of met een kleine maaltijd. Bij voorkeur zit er steeds 12
1

uur tussen de beide innamen. U kunt de capsules doorslikken met voedsel, water
of melk.
Neem de ciclosporine niet in samen met grapefruitsap. In een glas fabrieksmatig
grapefruitsap zitten namelijk veel grapefruits. Grapefruit versterk de werking van
ciclosporine, waardoor bijwerkingen kunnen ontstaan. Mocht u stoppen met ciclosporine,
dan kunt u vanaf een dag daarna weer grapefruitsap drinken. (Het sap
van) een verse grapefruit kunt u wel gebruiken. U moet waarschijnlijk heel veel
verse grapefruits eten, voordat er bijwerkingen ontstaan.
De capsules dienen in zijn geheel te worden doorgeslikt, u mag er dus niet op
kauwen of de capsules openmaken. De capsules hebben een karakteristieke
geur. Laat ze daarom tot gebruik in de strip.
Als u de capsules vergeten bent in te nemen, neem deze dan binnen 8 uur alsnog
in. Als het echter langer dan 8 uur geleden is, neem de vergeten capsules dan
niet meer in en ga dan door met de eerstvolgend geplande inname.
Voorzorgsmaatregelen
Aangezien ciclosporine schadelijk kan zijn voor de nierfunctie, leverfunctie en voor
de aanmaak van de bloedlichaampjes, zal voor aanvang van de therapie bloed bij
u afgenomen worden om uw nier- en leverfunctie en de aanmaak van bloedlichaampjes
te controleren. Tijdens de therapie zal regelmatig uw bloed gecontroleerd
worden.
In het bloed meten we de medicijnspiegel van ciclosporine. Deze spiegel in het
bloed zegt iets over de juistheid en werking van de dosering die gegeven wordt.
Om deze spiegel op de correcte manier te meten, dient u 12 uur na inname van
de avonddosering bloed te laten prikken. Pas na het prikken van deze medicijnspiegel
mag u weer de volgende (ochtend)dosering innemen. Uw MDL-arts of
MDL-verpleegkundige informeert u hier verder over tijdens het polikliniekbezoek.
Mogelijke bijwerkingen
Behalve het gewenste effect kan een geneesmiddel ook ongewenste reacties
(bijwerkingen) veroorzaken. Bijwerkingen treden niet bij iedereen op. Als deze bij
2
u wel optreden, waarschuwt u dan uw behandelend MDL-arts of MDL-verpleegkundige
Regelmatig optredende bijwerkingen
• Bloedafwijkingen. Dit middel onderdrukt het beenmerg, waar de voorlopers
van nieuwe bloedcellen worden gemaakt. Met name bij hoge dosering zal er
een tekort aan bepaalde bloedcellen ontstaan. Het gevolg is bloedarmoede,
meer kans op bloedingen en een verminderde afweer. Dit kan na enkele
weken ontstaan. Het bloed wordt daarom regelmatig gecontroleerd door uw
behandelend arts. Door verlagen van de dosis of na stoppen van het gebruik
verdwijnt deze bijwerking weer.
• Verhoogde bloeddruk. De arts zal uw bloeddruk regelmatig meten ter controle.
• Nierbeschadiging is een ernstige bijwerking van ciclosporine. De arts zal
regelmatig in uw bloed controleren of de nieren nog goed werken. Zorg dat u
voldoende drinkt en geen dorst heeft. Raadpleeg uw arts als u binnen enkele
dagen in gewicht toeneemt of als u dikke enkels of onderbenen krijgt.
Soms optredende bijwerkingen
• Trillende of bevende handen.
• Branderig gevoel van de handen en voeten.
• Hoofdpijn.
Zelden optredende bijwerkingen
• Gevoelig, gezwollen of bloedend tandvlees, vooral aan het begin van de
behandeling. U kunt deze klachten verminderen door uw gebit en tandvlees
geregeld te poetsen en door te flossen. Bezoek elk half jaar uw tandarts.
Raadpleeg uw arts als u te veel last van uw tandvlees heeft of houdt.
• Maagdarmklachten (verlies van eetlust, misselijkheid, diarree). Mocht u veel
last hebben van misselijkheid, neem het middel dan bij een maaltijd in. Neem
het niet opeens op een lege maag in, want dan zal te veel ciclosporine in het
bloed komen.
• Veranderingen in uiterlijk: toename lichaamsbeharing, gewichtstoename,
opgezwollen gezicht, borstvorming bij mannen.
• Moeheid.
3

• Jichtaanvallen. Dit kan optreden bij mensen met aanleg tot jicht. Zij mogen dit
middel daarom niet gebruiken
• Spierpijn en spierkrampen.
• Epileptische aanvallen, door een tekort aan magnesium. Mensen met epilepsie
hebben hier meer kans op. De arts kan de hoeveelheid magnesium in het
bloed controleren en eventueel extra magnesium voorschrijven.
• Verminderde leverwerking, zeer zelden overgaand in leverbeschadiging.
De arts zal regelmatig de leverfunctie controleren. Merkt u een gevoelige,
opgezwollen buik of een gele verkleuring van het oogwit of van de huid, waarschuw
dan een arts. Na verlaging van de dosering of na stoppen verdwijnt
deze bijwerking weer.
• Verhoogde kans op infecties, bijvoorbeeld van de luchtwegen, zoals verkoudheid
en hoesten. Dit komt omdat de lichaamseigen afweer is verminderd.
Meld de volgende verschijnselen altijd aan uw arts: koorts, keelpijn, verkoudheid,
griep en huidinfecties, zoals steenpuisten.
Zeer zelden optredende bijwerkingen
• Allergische reacties met onder andere jeuk of galbulten, huiduitslag, griepachtige
verschijnselen, koorts, spierpijn, benauwdheid of flauwvallen. Stop dan
het gebruik en raadpleeg uw arts. U mag dit middel in de toekomst niet meer
gebruiken. Geef daarom aan uw arts en de apotheek door dat u overgevoelig
bent voor ciclosporine. Het apotheekteam kan er dan op letten dat u dit middel
niet opnieuw krijgt.
• Verhoogde kans op huidtumoren. Incidenteel is dit opgemerkt bij patiënten die
hoge doseringen gebruiken. Ga niet overmatig zonnebaden of onder UV-licht
van zonnebank of solarium.
• Als u diabetes mellitus heeft, kunt u een hoger bloedglucosegehalte krijgen
door dit middel. Controleer daarom vaker uw bloedglucosegehalte.
• Gezwollen borsten, pijnlijke of uitblijven van de menstruatie.
Raadpleeg uw arts als u te veel last heeft van één van de bovengenoemde bijwerkingen
of als u andere bijwerkingen ervaart waar u zich zorgen over maakt.
4
Wisselwerking met andere medicijnen
Dit middel heeft wisselwerkingen met veel andere medicijnen. Bepaalde medicijnen
kunnen, bij gelijktijdig gebruik, de bloedspiegels van Ciclosporine en/of sommige
bijwerkingen van het middel beïnvloeden. Meld daarom altijd bij uw huisarts
of specialist dat u met Ciclosporine wordt behandeld. Overleg bij start van de
ciclosporine over het gebruik van uw overige medicatie en overleg elke keer weer
bij start van een nieuw geneesmiddel.
Vruchtbaarheid, zwangerschap en borstvoeding
Voor zover bekend, heeft ciclosporine geen ongunstige invloed op de vruchtbaarheid
van mannen en vrouwen. Het is niet bekend of ciclosporine schade
veroorzaakt aan het ongeboren kind. Daarom is het belangrijk om uw MDL-arts te
informeren als u een zwangerschap overweegt of al zwanger bent. Het blijven gebruiken
van ciclosporine zal per geval bekeken moeten worden. Het is belangrijk
dat u onder controle blijft.
Mannen met een kinderwens kunnen ciclosporine blijven gebruiken.
U kunt beter geen ciclosporine gebruiken als u borstvoeding geeft. Het medicijn
wordt namelijk in de moedermelk uitgescheiden. Overleg de situatie met uw MDLarts.
Tenslotte
Als u nog vragen heeft na het lezen van deze informatiefolder, dan kunt u altijd
contact opnemen met uw behandelend arts of de MDL-verpleegkundige.
5

Noteer hier uw vragen

Adres
Bezoekadres
Polikliniek Inwendige Specialismen /
Maag- Darm- en Leverziekten
UMC St Radboud Centraal
Geert Grooteplein 8, route 434
Nijmegen
Telefoonnummer
024 - 361 91 90 (bereikbaar maandag
tot en met vrijdag van 8.00 - 17.30 uur)
03-2013-7024
© UMC St Radboud
overname van (gedeelten uit)
deze tekst is uitsluitend
mogelijk na schriftelijke
toestemming van
Staf Concerncommunicatie
WWW.UMCN.NL