2 0 0 7 - Alle jaarverslagen
2 0 0 7 - Alle jaarverslagen
2 0 0 7 - Alle jaarverslagen
Transform your PDFs into Flipbooks and boost your revenue!
Leverage SEO-optimized Flipbooks, powerful backlinks, and multimedia content to professionally showcase your products and significantly increase your reach.
J A A R V E R S L A G<br />
200 7
J A A R V E R S L A G<br />
Het jaarverslag is in zowel het Nederlands als het Engels beschikbaar.<br />
Van de twee versies is de Engelse de originele, en derhalve bindend.<br />
2 0 0 7
2<br />
Inhoudsopgave<br />
3 Voorwoord<br />
4 Kengetallen 2007<br />
5 Het doel<br />
6 Personalia<br />
J A A R V E R<br />
8 Verslag van de Raad van Commissarissen aan de aandeelhouders<br />
10 Bericht van de Directie<br />
15 Duurzaamheid<br />
16 Medewerkers<br />
18 Risicoprofiel en risicobeheersing<br />
20 Corporate Governance Code<br />
28 Remuneratieverslag<br />
31 Jaarrekening 2007<br />
82 Informatie voor de aandeelhouders
S L A G 2 0 0 7<br />
Voorwoord<br />
De omvangrijke reorganisatie waarvoor Laurus zich in 2006 door de verkoop van Edah en Konmar geplaatst zag, kon in 2007 met<br />
goed gevolg worden afgesloten. Sinds 1 januari 2008 gaat de onderneming verder als Super de Boer, een naamswijziging die op<br />
kernachtige wijze de transformatie van Laurus tot uitdrukking brengt.<br />
Laurus bevond zich in 2007 in feite aan het einde van zijn levenscyclus. In het afgelopen jaar is hard gewerkt aan de vorming van<br />
een nieuwe identiteit voor de onderneming. Er is afscheid genomen van het verleden. Centraal in de organisatie en bedrijfscultuur<br />
staat nu het creëren van een krachtige, klantgerichte Super de Boer-formule, een positief en toekomstgericht proces.<br />
De juistheid van deze koers wordt ondersteund door de harde cijfers. Want met minder winkels dan voorheen behaalde de formule<br />
Super de Boer in 2007 dezelfde consumentenomzet als in 2006. Dat betekent een stijging van de vloerproductiviteit en een<br />
stijging van de gemiddelde omzet per winkel, belangrijke graadmeters voor succes in de supermarktbranche. Bovendien werd in<br />
2007 voor het eerst na jaren – en sneller dan verwacht – weer winst gemaakt. Een geweldige opsteker voor al onze medewerkers,<br />
die zich keihard hebben ingezet voor het herstel.<br />
Bij die inspanning past een welgemeend woord van dank. We gaan voort op de ingeslagen weg, en zullen er samen voor zorgen<br />
dat het nieuwe Super de Boer in 2008 weer een flinke stap vooruit maakt.<br />
Drs. J.G.B. Brouwer<br />
Voorzitter van de Directie<br />
3
4<br />
Kengetallen 2007<br />
Kerncijfers (geconsolideerd)<br />
(x € 1 miljoen)<br />
J A A R V E R<br />
2007 2006<br />
Opbrengsten (netto-omzet) 1.858 2.894<br />
Bedrijfsresultaat exclusief bijzondere posten 7 (13)<br />
Bedrijfsresultaat (EBIT) 21 (30)<br />
Financiële baten en lasten (11) (15)<br />
Nettoresultaat 10 (45)<br />
Nettoschuld 77 78<br />
Vestigingspunten<br />
eind 2007 eind 2006<br />
Super de Boer 315 357<br />
waarvan zelfstandig ondernemers 176 184<br />
Edah 0 21<br />
waarvan zelfstandig ondernemers 0 21<br />
Konmar Superstores (inclusief Lekker & Laag Superstores) 0 2<br />
waarvan zelfstandig ondernemers 0 0<br />
Totaal 315 380<br />
waarvan zelfstandig ondernemers 176 205<br />
Marktaandeel<br />
2007 2006<br />
Super de Boer 7,3% 7,6%<br />
Laurus 7,3% 11,9%
S L A G 2 0 0 7<br />
Het doel<br />
Super de Boer is een landelijke supermarktformule met een<br />
uitgesproken regionale en lokale oriëntatie, die zich ten doel<br />
stelt in elk marktgebied de beste supermarkt te zijn. Dit wordt<br />
bereikt door de hoogst mogelijke kwaliteit van producten en<br />
diensten te koppelen aan een aanvaardbaar prijsniveau en een<br />
persoonlijke en toegankelijke omgang met de klant. Als actief<br />
participant in de lokale gemeenschap ziet Super de Boer het<br />
als zijn taak de kernwaarden van de formule – ‘warm en<br />
betrokken’, ‘verrassend’, ‘vakkundig’, ‘gewoon’ en ‘prijsbewust’<br />
– voortdurend in plaatselijke behoeften te vertalen. Gezinnen<br />
met kinderen vormen daarbij de belangrijkste doelgroep. Zij<br />
kennen en vertrouwen Super de Boer en waarderen het dat de<br />
formule hen de helpende hand biedt bij het gemakkelijker<br />
maken van het huishouden en het volgen van een gezond<br />
leefpatroon.<br />
5
6<br />
J A A R V E R<br />
Personalia Raad van Commissarissen<br />
(situatie per 9 april 2008)<br />
S.W.W. Lubsen MBA (m), (64), voorzitter<br />
Voormalig lid Raad van Bestuur van Heineken N.V.;<br />
Nederlandse nationaliteit;<br />
Benoemd tot lid van de Raad van Commissarissen in mei 2004<br />
en aftredend in 2008.<br />
Belangrijkste commissariaten/nevenfuncties:<br />
. Voorzitter Raad van Commissarissen Concordia Fund B.V.;<br />
. Lid Board of Directors van Teleflex Inc. USA;<br />
. Lid Raad van Commissarissen RUVABO B.V.;<br />
. Lid Raad van Commissarissen IFF (Nederland) Holding B.V.<br />
H.L. Aouani (m), (43)<br />
Senior Vice-President Corporate Development and Holdings bij<br />
Casino Guichard-Perrachon S.A.;<br />
Franse nationaliteit;<br />
Benoemd tot lid van de Raad van Commissarissen in december<br />
2007 en aftredend in 2011.<br />
Belangrijkste commissariaten/nevenfuncties:<br />
Naast bestuursfuncties bij diverse dochterondernemingen van<br />
Casino Guichard-Perrachon S.A. worden bij de navolgende<br />
vennootschappen of ondernemingen waarin Casino of de<br />
grootaandeelhouder van Casino participeert, bestuursfuncties<br />
vervuld:<br />
. Voorzitter Raad van Commissarissen Vindémia S.A.S.;<br />
. Voorzitter Raad van Commissarissen C-Discount S.A.;<br />
. Lid Board of Directors Monoprix S.A.;<br />
. Lid Board of Directors Grupo Pao de Açucar, Brazil;<br />
. Lid Board of Directors Almacenes Exito S.A., Colombia;<br />
. Lid Board of Directors Disco, Uruguay;<br />
. Lid Board of Directors Cativen S.A., Venezuela.<br />
D.R. Goeminne (m), (53)<br />
Voormalig lid Raad van Bestuur van Maxeda B.V. en voorzitter<br />
van de Raad van Bestuur van Vroom & Dreesmann B.V.;<br />
Belgische nationaliteit;<br />
Benoemd tot lid van de Raad van Commissarissen in december<br />
2007 en aftredend in 2011.<br />
Belangrijkste commissariaten/nevenfuncties:<br />
. Lid Raad van Bestuur Mitiska N.V., België.<br />
J.H. Ozinga (m), (43)<br />
Executive Vice-President International Development bij Casino<br />
Guichard-Perrachon S.A.;<br />
Nederlandse nationaliteit;<br />
Benoemd tot lid van de Raad van Commissarissen in november<br />
2006 en aftredend in 2010.<br />
Belangrijkste commissariaten/nevenfuncties:<br />
Naast bestuursfuncties bij diverse dochterondernemingen van<br />
Casino Guichard-Perrachon S.A. worden bij de navolgende<br />
vennootschappen of ondernemingen waarin Casino of de<br />
grootaandeelhouder van Casino participeert, bestuursfuncties<br />
vervuld:<br />
. Lid Raad van Commissarisen Vindémia S.A.S.;<br />
. Lid Board of Directors Cativen S.A., Venezuela;<br />
. Lid Board of Directors Almacenes Exito S.A., Colombia;<br />
. Lid Board of Directors Big C Supercenter Public Co., Ltd,<br />
Thailand.<br />
Commissies<br />
Selection, Nomination and Remuneration Committee<br />
S.W.W. Lubsen MBA (voorzitter)<br />
H.L. Aouani<br />
Audit Committee<br />
D.R. Goeminne (voorzitter)<br />
J.H. Ozinga
S L A G 2 0 0 7<br />
Personalia Directie<br />
De statutaire directie bestaat met ingang van 6 november<br />
2006 uit de heer Drs. J.G.B. Brouwer (52) wiens benoeming<br />
door de Raad van Commissarissen heeft plaatsgevonden<br />
na de Buitengewone Vergadering van Aandeelhouders van<br />
3 november 2006.<br />
Het directieteam van Super de Boer bestaat voorts uit de<br />
volgende leden:<br />
Th.C.M. van Beek RA (m), (41)<br />
Financiën<br />
A.H. de Boer MBA (m), (40)<br />
ICT, Supply Chain Management<br />
Mr. A.B. Davids (m), (46)<br />
Vastgoed (in dienst m.i.v. 3 april 2007)<br />
J.A. Heuving (m), (54)<br />
Operations<br />
G. Kuiper (v), (48)<br />
Personeel en Organisatie<br />
Drs. E.C.J. Leebeek (m), (44)<br />
Marketing en Inkoop (in dienst m.i.v. 26 februari 2007)<br />
R. de Vries (m), (52)<br />
Logistiek<br />
Met uitzondering van de heer Brouwer is geen van de<br />
voornoemde personen statutair bestuurder.<br />
Nevenfuncties Directie<br />
De leden van de Directie vervullen uitsluitend bestuursfuncties<br />
buiten Super de Boer N.V. voor zover deze functies in direct<br />
verband staan met de activiteiten van Super de Boer N.V. Het<br />
betreft onder meer bestuursfuncties bij branche-organisaties.<br />
Een uitzondering hierop vormen de commissariaten van de<br />
heer Brouwer bij Albron B.V. en RFS Holland Holding B.V./<br />
Wehkamp.<br />
7
8<br />
J A A R V E R<br />
Verslag van de Raad van Commissarissen<br />
aan de aandeelhouders<br />
Het jaar 2007 stond voor de vennootschap in het teken van de<br />
transitie van Laurus naar Super de Boer. De verkoop van Edah<br />
en Konmar in 2006 en de complete focus op de Super de Boerformule<br />
ging gepaard met een ingrijpende reorganisatie waar<br />
de onderneming ook nog in 2007 de handen vol aan had.<br />
Kernpunten daarbij waren de afronding van de verkoop van<br />
Edah en Konmar, de verkoop van Super de Boer-winkels zonder<br />
perspectief of niet passend binnen de formule, de concentratie<br />
van de distributieactiviteiten en de reductie en centralisatie<br />
van de hoofdkantoorfuncties in Amersfoort. Deze reorganisatieactiviteiten<br />
zijn in 2007 afgerond en de onderneming kan de<br />
blik daarmee weer volledig naar voren richten en werken aan<br />
de verbetering van de concurrentiekracht en kwaliteit van de<br />
Super de Boer-formule. Met een nettoresultaat dat voor het<br />
eerst sinds 2003 weer positief was, heeft de onderneming<br />
aangetoond de weg naar boven weer gevonden te hebben.<br />
De Raad van Commissarissen heeft in 2007 zesmaal met de<br />
Voorzitter van de Directie en de Financieel Directeur vergaderd.<br />
Bij het merendeel van de vergaderingen is de voltallige Raad,<br />
dan wel de nagenoeg voltallige Raad, aanwezig geweest.<br />
Voorts heeft de voltallige Raad van Commissarissen de op<br />
11 mei 2007 gehouden Algemene Vergadering van Aandeelhouders<br />
bijgewoond en waren de drie toentertijd fungerende<br />
leden van de Raad van Commissarissen aanwezig tijdens de op<br />
19 december 2007 gehouden Buitengewone Vergadering van<br />
Aandeelhouders. Naast formele vergaderingen waren er<br />
tussentijds contacten, zowel onderling als met de Directie. Bij<br />
de overlegvergaderingen van de ondernemingsraad is steeds<br />
een afvaardiging van de Raad van Commissarissen aanwezig<br />
geweest. Daarnaast was er regelmatig contact tussen de<br />
voorzitter van de ondernemingsraad en de voorzitter van de<br />
Raad van Commissarissen. De Raad van Commissarissen heeft<br />
voorts, buiten aanwezigheid van de Directie, vergaderd over<br />
het functioneren van de Raad van Commissarissen en het<br />
functioneren van zijn individuele leden. Het functioneren van<br />
de Directie en haar leden is eveneens aan de orde geweest.<br />
Commissies van de Raad van<br />
Commissarissen<br />
Onverminderd zijn eigen verantwoordelijkheid vertrouwt de<br />
Raad van Commissarissen op een tweetal commissies die<br />
bepaalde onderwerpen diepgaander behandelt.<br />
Leden van het Audit Committee zijn de heren D.R. Goeminne<br />
(sinds 19 december 2007, voorzitter) en J.H. Ozinga. De heer<br />
F.A. Croon was tot zijn aftreden – conform het rooster van<br />
aftreden – per 11 mei 2007 als commissaris lid van het Audit<br />
Committee en de heer J.A.N. van Dijk was dat vanaf 11 mei<br />
2007 tot zijn aftreden als voorzitter van de Raad van<br />
Commissarissen per 19 december 2007. Het Audit Committee<br />
heeft in 2007 driemaal vergaderd. Deze vergaderingen werden<br />
bijgewoond door de Voorzitter van de Directie en de Financieel<br />
Directeur, alsmede door de externe accountants van KPMG. De<br />
commissie heeft veel aandacht besteed aan de reorganisatie<br />
van de onderneming. Daarnaast is de nodige aandacht besteed<br />
aan de reguliere taken in het kader van de externe financiële<br />
rapportages. Het Audit Committee rapporteert regelmatig over<br />
zijn bevindingen aan de voltallige Raad van Commissarissen,<br />
die ook de notulen van de vergaderingen van het Audit<br />
Committee ontvangt.<br />
Het Selection, Nomination and Remuneration Committee<br />
bestaat uit de heren S.W.W. Lubsen (voorzitter) en H.L. Aouani<br />
(sinds 19 december 2007). De Raad onderkent dat het<br />
gecombineerde voorzitterschap van de heer Lubsen van de<br />
Raad van Commissarissen en het Selection, Nomination and<br />
Remuneration Committee niet strookt met de Corporate<br />
Governance Code en is derhalve voornemens om de positie van<br />
voorzitter van het Selection, Nomination and Remuneration<br />
Committee te laten overnemen door degene die tot de Raad<br />
van Commissarissen zal toetreden ter vervulling van de<br />
vacature die ontstond als gevolg van het aftreden van de<br />
heer Van Dijk.<br />
Het Selection, Nomination and Remuneration Committee heeft<br />
in 2007 driemaal (gedeeltelijk in aanwezigheid van de<br />
voltallige Raad van Commissarissen) vergaderd, waarbij met<br />
name aandacht is besteed aan het vervullen van de vacatures<br />
die ontstonden in verband met het aftreden van de heren<br />
Croon, Naouri en Van Dijk, alsmede aan beloningscriteria voor<br />
de Directie.<br />
Samenstelling van de Raad van<br />
Commissarissen<br />
De Raad van Commissarissen kent thans vier leden, de heren<br />
Lubsen (voorzitter), Aouani, Goeminne en Ozinga. De heren<br />
Aouani en Goeminne zijn op 19 december 2007 door de<br />
Algemene Vergadering van Aandeelhouders tot commissaris<br />
benoemd, waarbij de heer Goeminne is benoemd op basis van<br />
een aanbeveling door de ondernemingsraad overeenkomstig<br />
artikel 2:158 lid 6 van het Burgerlijk Wetboek en de heer<br />
Aouani is benoemd op basis van een voordracht door Casino<br />
overeenkomstig de met Casino bestaande afspraken. De<br />
benoemingen van de heren Aouani en Goeminne passen in<br />
het door de Algemene Vergadering van Aandeelhouders<br />
goedgekeurde profiel en dragen ertoe bij dat de vereiste<br />
kundigheden en kennis adequaat binnen de Raad van<br />
Commissarissen vertegenwoordigd blijven.
S L A G 2 0 0 7<br />
Verslag van de Raad van Commissarissen aan de aandeelhouders<br />
Als gevolg van het aftreden van de heer Van Dijk conform het<br />
rooster van aftreden kent de Raad op het moment één<br />
vacature. Gegeven het huidige belang van Casino van circa<br />
57% heeft Casino ten aanzien van deze vacature een<br />
voordrachtsrecht. Behalve de heer Van Dijk die aftrad op<br />
19 december 2007, zijn dit jaar ook de heer Croon (per 11 mei<br />
2007) en de heer J-C.H. Naouri (per 30 november 2007) als<br />
commissaris afgetreden. Wij danken de heren Van Dijk, Croon<br />
en Naouri voor hun betrokkenheid en inzet voor de<br />
onderneming.<br />
Overeenkomstig het rooster van aftreden treedt de heer Lubsen<br />
in 2008 af als commissaris. De Raad wil overgaan tot zijn<br />
herbenoeming. De Algemene Vergadering en de ondernemingsraad<br />
kunnen personen voor benoeming tot commissaris<br />
aanbevelen. De ondernemingsraad heeft aangegeven geen<br />
gebruik te maken van zijn aanbevelingsrecht en geen bezwaar<br />
te hebben tegen herbenoeming van de heer Lubsen.<br />
Jaarrekening en winstverdeling<br />
Conform artikel 27 van de statuten heeft de statutaire directie<br />
de jaarrekening opgemaakt en verslag gedaan over het boekjaar<br />
2007. De jaarrekening werd door ons mede ondertekend.<br />
KPMG Accountants N.V. heeft een goedkeurende accountantsverklaring<br />
verstrekt, welke is opgenomen in dit jaarverslag.<br />
De jaarrekening en het bericht van de Directie worden u ter<br />
behandeling en vaststelling voorgelegd. In de statuten wordt<br />
onderscheid gemaakt tussen vaststelling van de jaarrekening<br />
en dechargeverlening voor het bestuur en het toezicht daarop.<br />
Wij adviseren aandeelhouders tot vaststelling en dechargeverlening<br />
over te gaan.<br />
Het jaar 2007 werd afgesloten met een positief nettoresultaat<br />
van € 10 miljoen. Omdat het eigen vermogen van de<br />
vennootschap minder is dan het gestorte en opgevraagde deel<br />
van het kapitaal vermeerderd met verplicht aangehouden<br />
reserves, is het de onderneming ingevolge artikel 2:105 lid 2<br />
BW niet toegestaan om dividend uit te keren. Daarenboven<br />
geldt dat de mogelijkheid tot uitkering van dividend beperkt<br />
wordt door de financieringsovereenkomsten met de banken.<br />
De winst over het boekjaar 2007 zal derhalve aan de reserves<br />
worden toegevoegd.<br />
Corporate Governance Code<br />
In zijn algemeenheid geldt dat Super de Boer de doelstellingen<br />
van de Corporate Governance Code onderschrijft. Een beperkt<br />
aantal onderdelen kan door Super de Boer niet worden<br />
toegepast op de door de Corporate Governance Code beoogde<br />
wijze. Dit betreft met name situaties waarbij sprake is van<br />
bestaande contractuele relaties die niet eenzijdig kunnen<br />
worden gewijzigd. Een voorbeeld hiervan is de corporate<br />
governance overeenkomst die met Casino is gesloten. Zoals<br />
bekend, voorziet de Corporate Governance Code erin dat<br />
ondernemingen, indien daartoe redenen zijn, kunnen afwijken<br />
van de Corporate Governance Code (‘het pas toe of leg uit<br />
principe’). Een meer uitgebreide beschrijving van het corporate<br />
governance beleid van Super de Boer vindt u op de pagina’s 20<br />
tot en met 25.<br />
Amersfoort, 9 april 2008<br />
Raad van Commissarissen<br />
S.W.W. Lubsen MBA, voorzitter<br />
H.L. Aouani<br />
D.R. Goeminne<br />
J.H. Ozinga<br />
9
10<br />
Bericht van de Directie<br />
Na het ‘verkoop- en reorganisatiejaar’ 2006 was 2007 voor<br />
wat betreft de transformatie van Laurus naar Super de Boer<br />
nog in veel opzichten een overgangsjaar. Een aanzienlijke<br />
hoeveelheid energie moest worden gestoken in de afwikkeling<br />
van de reorganisatie van Laurus, die inmiddels is voltooid. Toch<br />
kon ook de versterking van de marktpositie van Super de Boer<br />
al voortvarend ter hand worden genomen, zodat een stevig<br />
fundament ontstond voor een verdere verbetering van de<br />
kwaliteit van de formule in 2008.<br />
De identieke-omzetgroei van Super de Boer bedroeg 3,7%,<br />
tegenover 2,5% in 2006. Hierin manifesteerde zich dus een<br />
duidelijk opwaartse trend. Positief was ook dat de vennootschap<br />
het jaar 2007 met winst kon afsluiten, wat sinds 2003<br />
niet meer was voorgekomen. Dit winstherstel deed zich sneller<br />
voor dan verwacht en getuigde daarmee van de juistheid van<br />
de in 2007 ingezette koers, die meer is gericht op het creëren<br />
van winstgevende omzet dan op behoud van marktaandeel. Als<br />
gevolg van het afstoten van winkels zonder perspectief, of niet<br />
passend binnen de formule, daalde het marktaandeel over<br />
2007 van Super de Boer van 7,6% naar 7,3%.<br />
Reorganisatie van Laurus<br />
De reorganisatie van Laurus was een veelomvattend karwei,<br />
dat ruwweg op drie pijlers was gebaseerd: de rationalisatie van<br />
distributiecentra en kantoorruimte, de reductie van overhead<br />
en de outsourcing van ICT, en de aanpassing of beëindiging<br />
van contracten, waaronder de heroverweging van volumecontracten<br />
met leveranciers.<br />
Distributiecentra en kantoorruimte<br />
Met het afstoten van distributiecentra was al in 2006 een<br />
aanvang gemaakt. Dit proces werd in 2007 gecontinueerd,<br />
zodat een heldere en overzichtelijke logistieke structuur tot<br />
stand kon worden gebracht. In het eerste kwartaal werd het<br />
distributiecentrum (‘DC’) in Renswoude gesloten, halverwege<br />
2007 gevolgd door het DC in Waddinxveen. Eind 2007 liep de<br />
onderverhuur van het DC in Someren aan S&S Winkels B.V. af.<br />
Omdat dit DC geen onderdeel uitmaakt van de<br />
distributiestructuur van Super de Boer wordt naar een<br />
passende oplossing gezocht, hetzij in de vorm van afkoop van<br />
de huurverplichting hetzij wederom in de vorm van<br />
onderverhuur. De logistieke structuur van Super de Boer omvat<br />
nu in totaal vier DC’s: twee zogeheten full-line DC’s in ‘s-<br />
Hertogenbosch en Beilen, een slow-mover DC in Veenendaal<br />
en een diepvries DC in Drachten.<br />
Ook de kantoorruimte werd gerationaliseerd. Per 1 januari<br />
2007 werden de hoofdkantoorfuncties samengebracht in het<br />
kantoor van Super de Boer in Amersfoort. Een aantal<br />
administratieve functies wordt vanuit de bestaande locaties<br />
J A A R V E R<br />
’s-Hertogenbosch en Beilen verricht. In de loop van 2007 werd<br />
besloten voor het hoofdkantoor te Amersfoort, dat kampte met<br />
parkeerproblemen en ruimtegebrek, een andere locatie te<br />
zoeken. De nieuwe locatie, in de onmiddellijke nabijheid van de<br />
oude, is onlangs betrokken.<br />
Van het voormalig hoofdkantoor van Laurus in ‘s-Hertogenbosch<br />
werd het huurcontract halverwege 2007 overgenomen door<br />
ABN AMRO Bank. Het voormalig Edah-hoofdkantoor in<br />
Helmond, eigendom van Super de Boer, werd in het najaar<br />
gesloten. Het voornemen bestaat in 2008 tot verkoop van het<br />
pand en de omliggende terreinen over te gaan. Het (gehuurde)<br />
hoofdkantoor in Hoogeveen werd eind december gesloten,<br />
waarna een aantal medewerkers van dit kantoor werd ondergebracht<br />
in nieuw gerealiseerde aanbouw van kantoorruimte<br />
op het DC in Beilen.<br />
Overhead en outsourcing<br />
De gevolgen van de verkoop in 2006 van Edah en Konmar<br />
waren voor de Laurus-medewerkers zeer ingrijpend. Het aantal<br />
FTE’s op de kantoren moest worden teruggebracht van circa<br />
800 naar circa 330. Om een dusdanig groot aantal medewerkers<br />
te kunnen laten afvloeien was feitelijk het gehele jaar 2007<br />
nodig, een pijnlijke, maar noodzakelijke operatie die nu is<br />
voltooid. Een onderdeel van de overheadreductie was de<br />
outsourcing van vrijwel de gehele ICT-functie, waaronder het<br />
Rekencentrum in Helmond, dat onder de hoede kwam van<br />
Simac en werd verplaatst naar Son en Breugel. De laatste stap<br />
in dit proces zal worden gezet in 2008 met de inrichting van<br />
een back-up Rekencentrum in Veldhoven; een extra garantie<br />
voor betrouwbaarheid en continuïteit.<br />
Contracten<br />
Met de kopers van Edah, verenigd in het consortium S&S<br />
Winkels, was in 2006 overeengekomen dat Laurus op basis van<br />
kostprijs ondersteunende diensten zou leveren met betrekking<br />
tot administratie, ICT en inkoop. Dit zogeheten Service Level<br />
Agreement werd in het derde kwartaal van 2007 volgens plan<br />
beëindigd. Vanwege de reductie van het inkoopvolume bestond<br />
na de verkoop van Edah en Konmar de noodzaak tot<br />
aanpassing van verschillende in het verleden afgesloten<br />
langlopende volumecontracten met leveranciers. In de meeste<br />
gevallen werd dit al in 2006 tot een oplossing gebracht. Met<br />
Mijwo Beheer B.V., leverancier van kaas- en poelierproducten,<br />
worden nog steeds onderhandelingen gevoerd.<br />
Versterking van Super de Boer<br />
De kansrijke formule Super de Boer werd in 2007 op een<br />
aantal belangrijke punten gereedgemaakt voor de toekomst.<br />
Om te beginnen werd uitvoering gegeven aan een voornemen
S L A G 2 0 0 7<br />
Bericht van de Directie<br />
Consumentenomzet en marktaandeel<br />
De geconsolideerde consumentenomzet 2007 bedroeg € 2.086<br />
miljoen tegenover € 3.215 miljoen over 2006. De daling van de<br />
geconsolideerde consumentomzet is met name het gevolg van<br />
het afstoten van de Edah- en Konmar-winkels in de loop van<br />
2006.<br />
Met de formule Super de Boer werd in 2007 een consumentenomzet<br />
van € 2.084 miljoen gerealiseerd (2006: € 2.049<br />
miljoen). Door een sterke groei van de identieke omzet is het<br />
omzetverlies door het afstoten van 44 vestigingspunten,<br />
waarvan twee met zelfstandig ondernemers, ruimschoots<br />
gecompenseerd. De identieke omzet nam over 2007 toe met<br />
3,7% een stijging in vergelijking met 2006 toen de identieke<br />
omzet met 2,5% toenam.<br />
Door de afname van het aantal vestigingspunten daalde het<br />
marktaandeel van Super de Boer van 7,6% over 2006 naar<br />
7,3% over 2007.<br />
Opbrengsten en brutowinst<br />
De geconsolideerde opbrengsten (netto-omzet) in 2007<br />
bedroegen € 1.858 miljoen (2006: € 2.894 miljoen). Naast de<br />
aan de consumentenomzet gerelateerde netto-omzet is in<br />
deze post ook begrepen opbrengsten (voor een totaalbedrag<br />
van € 217 miljoen) uit hoofde van dienstverlening aan S&S<br />
Winkels B.V., huurinkomsten van vastgoed en ICT-fees. Over<br />
2006 bedroeg de netto-omzet € 249 miljoen voor deze<br />
componenten.<br />
De geconsolideerde brutowinst daalde van 15,7% in 2006<br />
naar 13,7% in 2007. De marge is met name negatief beïnvloed<br />
door de gewijzigde verhouding tussen eigen winkels en<br />
winkels met zelfstandig ondernemers. De eigen winkels<br />
hebben een hogere brutowinst in vergelijking met de<br />
groothandelsmarge op verkopen aan zelfstandig ondernemers.<br />
Daarnaast is het relatieve aandeel van overige, hierboven<br />
genoemde, omzetcomponenten toegenomen. De brutowinst op<br />
de overige omzetcomponenten is nagenoeg nihil.<br />
dat reeds in 2006 was geformuleerd, namelijk de rationalisatie<br />
van de winkelportefeuille. Bedroeg het aantal winkels ultimo<br />
2006 nog 357, eind 2007 waren dat er 315. Winkels die<br />
onvoldoende perspectief hadden of niet pasten binnen de<br />
formule Super de Boer werden verkocht of gesloten.<br />
Daarnaast werd ook de effectiviteit van de winkelportefeuille<br />
versterkt, en wel door elk van de drie regio’s waarin deze is<br />
verdeeld te voorzien van een eigen begeleidingsteam, onder<br />
supervisie van een regiomanager. Met dit team, naast zonemanagers<br />
samengesteld uit een controller, een P&O-manager<br />
en specialisten op het gebied van vers, vastgoed en bouwkunde<br />
& winkelinrichting, kan snel en doeltreffend worden ingespeeld<br />
op de behoeften van de winkels. Voorop staat het zonder lange<br />
lijnen kunnen leveren van operational excellence. Daarom is<br />
elk regioteam ook daadwerkelijk in de regio gevestigd: Noord<br />
in Beilen, Zuid in ’s-Hertogenbosch en West in Amersfoort.<br />
Ter versterking van de marktpositie van Super de Boer werd in<br />
2007 uitvoering gegeven aan een plan van aanpak dat de<br />
verbetering van vijf commerciële componenten behelst: het<br />
formuleconcept, de prijsperceptie, het bestelsysteem, het<br />
kassasysteem en de winkeloperatie.<br />
Verbeterd formuleconcept<br />
In april 2006 werd in Hardenberg een winkel geopend die<br />
geheel was ingericht volgens de principes van Refresh II. Dit<br />
was de opvolger van het oorspronkelijke formulevernieuwingsconcept<br />
Refresh, zoals dat in 2005 in een filiaal in Leidsche<br />
Rijn was gepresenteerd. In 2007 openden nog vier winkels die<br />
volgens de nieuwe formuleprincipes waren ingericht, namelijk<br />
in Nieuw-Amsterdam, Utrecht, Borculo en Dordrecht. De<br />
resultaten van deze testwinkels zijn positief: er is sprake van<br />
een groeiende klantenkring, een hogere gemiddelde besteding<br />
en meer rendement.<br />
Toch is het niet de bedoeling om Refresh II nu als een<br />
‘eenheidsworst’ in alle winkels door te voeren. In feite is de<br />
Refresh-operatie niets anders dan een continu proces van<br />
doorontwikkeling van nieuwe formule-elementen. Die kunnen<br />
als één geheel, maar ook modulair in een bepaalde winkel<br />
worden ingezet. Daarbij kan het gaan om narrow-casting via<br />
beeldschermen, maar ook om de inzet van bijvoorbeeld een<br />
tapasmeubel. Welke module wordt ingeschakeld is afhankelijk<br />
van de plaatselijke situatie, waarbij noch Hardenberg noch de<br />
experimenten in de vier andere winkels als een rigide blauwdruk<br />
gelden die integraal in één winkel tot uitvoering moet<br />
worden gebracht.<br />
Het grote voordeel van deze flexibele benadering is dat Super<br />
de Boer erdoor in staat wordt gesteld de formule in snel tempo<br />
te verbeteren, zonder zich te ketenen aan een veelomvattend<br />
en dus tijdrovend ombouwproces. De uitrol van de Refresh<br />
II-formule zal in 2008 verder plaatsvinden.<br />
11
12<br />
Bericht van de Directie<br />
Verbeterde prijsperceptie<br />
Super de Boer werd door te veel consumenten als ‘duur’<br />
ervaren. Begin 2007 is daarom onder het motto ‘In prijs<br />
verlaagd!’ gestart met het wekelijks en blijvend verlagen van<br />
tientallen prijzen, een traject dat doorloopt tot in 2008. Voor<br />
deze langlopende strategie is gekozen om consumenten er<br />
continu aan te herinneren dat er prijzen worden verlaagd, een<br />
effect dat met een grootschalige eenmalige verlaging van<br />
prijzen niet kan worden bereikt. Bovendien heeft Super de<br />
Boer begin 2007 het aanbiedingenbeleid aangescherpt en zijn<br />
in alle supermarkten prijsagresssievere winkelmaterialen<br />
aangebracht. Een derde pijler in de prijsstrategie wordt<br />
gevormd door het fancy label, ‘de goedkoopste keuze’ in het<br />
assortiment, dat prominenter onder de aandacht wordt<br />
gebracht.<br />
Verbeterd bestelsysteem<br />
Eind 2006 werd begonnen met het testen van een nieuw<br />
bestelsysteem voor de winkels genaamd SAP Store, naar de<br />
software die in het project wordt gebruikt. SAP Store is een<br />
automatisch bestelsysteem. Het maakt op basis van de<br />
gerealiseerde verkopen zelf een besteladvies gereed, dat door<br />
de supermarktmanager naar eigen inzicht kan worden<br />
aangepast. De reductie van menselijk handelen vermindert het<br />
aantal fouten, wat voordelen als vermindering van out of stock<br />
(lege schappen) met zich meebrengt. SAP Store werd in 2007<br />
uitgerold in de Super de Boer-winkels, een proces dat in het<br />
eerste kwartaal van 2008 is afgerond.<br />
Verbeterd kassasysteem<br />
Al in 2006 was Super de Boer bezig met het treffen van<br />
voorbereidingen voor de vervanging van de bestaande<br />
kassasystemen. Na een zorgvuldig oriëntatieproces werd<br />
gekozen voor het systeem Storeline van Retalix, wereldwijd<br />
leverancier van kassasystemen aan retailers, waaronder<br />
ondernemingen als Tesco en Delhaize. Storeline betekent in<br />
vele opzichten een verbetering ten opzichte van de ‘oude’<br />
systemen. Zo biedt het systeem betere rapportagemogelijkheden<br />
en is de handmatige dagafsluiting vervangen door een<br />
automatische. Ook heeft het systeem geen toetsenbord meer<br />
maar touch screens, en kan de klant op de kassabon bij elk<br />
afzonderlijk product zien of het in de aanbieding is. De<br />
introductie van Storeline is in het najaar van 2007 gestart en<br />
de verdere uitrol vindt plaats in 2008. Aan het eind van het<br />
jaar moeten alle Super de Boer-winkels van het nieuwe<br />
kassasysteem zijn voorzien.<br />
Verbeterde winkeloperatie<br />
Om de operatie op de winkelvloer verder te verbeteren, heeft<br />
Super de Boer in het derde kwartaal van 2007 een aanvang<br />
gemaakt met een project genaamd ‘Samen Werken aan de<br />
J A A R V E R<br />
Verkoopkosten<br />
De verkoopkosten daalden met meer dan 50% tot € 197<br />
miljoen. In 2006 bevatte deze post tevens de verkoopkosten<br />
gerelateerd aan de Edah- en Konmar-winkels alsmede een<br />
bedrag van € 17 miljoen voor herstructureringskosten.<br />
Daarnaast daalden de verkoopkosten in 2007 als gevolg van<br />
de verkoop of sluiting van eigen Super de Boer-winkels.<br />
Bedrijfsresultaat<br />
Het geconsolideerde bedrijfsresultaat over 2007 was € 21<br />
miljoen positief (2006: € 30 miljoen negatief). Deze toename<br />
met € 51 miljoen is met name het gevolg van:<br />
• Verbetering van het bedrijfsresultaat van Super de Boer met<br />
een bedrag van circa € 6 miljoen.<br />
• Eenmalige lasten in het resultaat 2007, voornamelijk vroegpensioenkosten,<br />
voor een bedrag van € 7 miljoen negatief.<br />
• Het transactieresultaat op de verkoop van Super de Boerwinkels<br />
en afwikkeling van desinvestering Edah en Konmar<br />
voor een bedrag van € 21 miljoen.<br />
• De operationele verliezen van Edah en Konmar begrepen in<br />
het resultaat 2006 voor een bedrag van circa € 16 miljoen.<br />
• Het bedrijfsresultaat 2006 bevatte bijzondere posten voor<br />
een bedrag van € 17 miljoen negatief.<br />
Het bedrijfsresultaat van de formule Super de Boer was<br />
€9miljoen positief over 2007.<br />
Financieringsbaten en -lasten<br />
Het lagere gemiddelde saldo van de bankschuld in 2007 ten<br />
opzichte van 2006 resulteerde in lagere financieringskosten.<br />
Het saldo van de financieringsbaten en -lasten bedroeg<br />
€ 11 miljoen negatief ten opzichte van € 15 miljoen negatief<br />
over 2006.<br />
Belastingen<br />
De belastinglast over 2007 was nihil (2006: nihil). Het<br />
verschuldigde belastingbedrag over het positieve resultaat<br />
2007 is gecompenseerd met het tot waardering brengen van<br />
een deel van de voorwaartse verliescompensatie.
S L A G 2 0 0 7<br />
Bericht van de Directie<br />
Winkel’, dat eind 2008 moet zijn afgerond. Samen Werken aan<br />
de Winkel bestaat uit zeven cursusprogramma’s van elk circa<br />
twaalf weken, die worden gevolgd door de supermarktmedewerkers.<br />
Zes programma’s, te weten Lokale Marketing; Sfeer &<br />
Service; Agf; Vlees; Vleeswaren, kaas en brood; en KW, zijn<br />
gericht op het bevorderen van de omzet en één programma<br />
(Kosten & Derving) is bedoeld om tot meer efficiency te<br />
komen. Een winkel hoeft niet per se alle zeven programma’s te<br />
volgen, maar bepaalt zelf wanneer er aan welke onderdelen<br />
gewerkt moet worden, en kiest op basis daarvan de gewenste<br />
modules uit. De resultaten van de cursusprogramma’s zijn<br />
bijzonder goed. De consumentenwaardering is in nagenoeg alle<br />
gevallen significant gestegen.<br />
Super de Boer in 2008<br />
Nu de reorganisatie is afgerond, kan in 2008 alle energie<br />
worden gestoken in de verdere verbetering van de formule<br />
Super de Boer. Daarbij zal worden voortgebouwd op het<br />
fundament dat in 2007 is gelegd. De ingezette koers om de<br />
prijsperceptie te verbeteren blijft gehandhaafd, waarbij ook<br />
nieuwe wegen worden verkend. Een daarvan is de zogeheten<br />
tweede prijslijn, een project waarbij voor enkele honderden<br />
producten in een geselecteerd aantal winkels, afhankelijk van<br />
de omstandigheden in het marktgebied, een structurele<br />
prijsverlaging wordt doorgevoerd. De tweede prijslijn is op dit<br />
moment van toepassing op vierhonderd producten in twintig<br />
winkels. In 2008 zal worden bekeken in hoeverre een<br />
uitbreiding voor wat betreft winkels of assortiment aan de<br />
orde moet zijn.<br />
Naast prijs zal in 2008 ook hard worden gewerkt aan<br />
vooruitgang op het gebied van kwaliteit. Dat proces kent vier<br />
dimensies: medewerkers, winkelbeleving, assortiment en<br />
locatie. In de laatste factor is met de rationalisatie van de<br />
winkelportefeuille voorlopig voldoende voorzien, waarmee des<br />
te meer ruimte overblijft voor de overige drie dimensies.<br />
Medewerkers<br />
Om Super de Boer een eigen gezicht in de markt te geven is de<br />
formule in sterke mate afhankelijk van de deskundigheid en<br />
het enthousiasme van zijn medewerkers. In de huidige markt<br />
dient de klant op alle mogelijke manieren centraal te staan.<br />
Met een louter technische invulling van het personeelsbeleid<br />
kan niet worden volstaan; ook kwaliteit en bedrijfscultuur zijn<br />
van groot belang. Hoe Super de Boer daar exact inhoud aan<br />
geeft, wordt beschreven in het hoofdstuk ‘Medewerkers’.<br />
Winkelbeleving<br />
Klanten stellen prijs op een supermarkt waarin het plezierig<br />
toeven is. Dat laat zich enerzijds bewerkstelligen door de<br />
winkel efficiënt te runnen zodat het aantal irritaties tot een<br />
minimum wordt gereduceerd en anderzijds door het winkelbeeld<br />
de nodige warmte te laten uitstralen. In het bereiken van<br />
dit doel zullen de verbeteringen in het kader van Refresh,<br />
evenals de invoering van SAP Store en Storeline, in 2008<br />
instrumenteel blijken te zijn. Een waardevolle bijdrage mag<br />
ook worden verwacht van het programma Sfeer & Service,<br />
onderdeel van het eerder genoemde project Samen Werken<br />
aan de Winkel.<br />
Assortiment<br />
In het assortimentsbeleid voor 2008 is een grote rol weggelegd<br />
voor gezondheid, vers en duurzaamheid. Op het laatstgenoemde<br />
aspect wordt in het hoofdstuk Duurzaamheid<br />
uitgebreid ingegaan.<br />
De kwaliteit van de versperformance zal worden verbeterd.<br />
Versgroepen als brood, vlees, agf en gemaksvoeding &<br />
maaltijdcomponenten zullen beter worden aangestuurd, wat<br />
mede mogelijk wordt door de nieuw ontwikkelde regioteams,<br />
waarin een belangrijke rol is weggelegd voor de versspecialisten.<br />
Van vers naar gezond is een kleine stap. Uniek in<br />
het kader van het streven van Super de Boer naar ‘gezond<br />
genieten’ is de meerjarige samenwerking die in december 2007<br />
is aangegaan met Sonja Bakker. De populaire voedingsdeskundige<br />
geeft aan de consumenten voedingstips en adviezen op de<br />
Super de Boer-website en in het Super de Boer-magazine<br />
Lekker Leven. In de Super de Boer-winkels wordt bij gezonde<br />
producten een ‘Aanbevolen door Sonja’-label geplaatst.<br />
Het huismerk speelt in het assortimentsbeleid van Super de<br />
Boer een steeds grotere rol. Op die weg wordt in 2008<br />
onvervaard verdergegaan. Het voornemen is om in 2008 alle<br />
huismerkproducten die nog het Super-logo dragen – indertijd<br />
ingevoerd omdat de producten ook bij de Konmar-winkels<br />
werden verkocht – te voorzien van het Super de Boer-logo.<br />
Daarmee wordt de eenheid tussen winkel en huismerk verder<br />
versterkt. De aan de bovenkant van de markt gepositioneerde<br />
Superieurlijn wordt sterk uitgebreid, evenals de in 2007<br />
ontwikkelde Voordeelverpakkingen en de budgetlijn aan de<br />
onderkant van de markt. Het logo ‘Ik kies bewust’ zal in 2008<br />
op steeds meer huismerkproducten worden aangetroffen,<br />
waarmee ook het huismerk er blijk van geeft nadrukkelijk in te<br />
spelen op het gezondheidsthema. Omdat de consument meer<br />
let op voedingswaarde en calorieën zal op relevante huismerkverpakkingen<br />
niet alleen de waarde per 100 gram worden<br />
vermeld, maar ook de energetische waarde per portie.<br />
In zijn algemeenheid geldt dat Super de Boer niet streeft naar<br />
een maximaal, maar naar een optimaal assortiment. Waar<br />
nodig zullen daarom ook assortimentsrationalisaties worden<br />
doorgevoerd.<br />
13
14<br />
Bericht van de Directie<br />
Super de Boer beschikt over een voorwaartse verliescompensatiecapaciteit<br />
van circa € 275 miljoen. De hieraan<br />
gerelateerde belastingcomponent bedraagt circa € 70 miljoen.<br />
Nettoresultaat<br />
Het jaar 2007 is afgesloten met een positief nettoresultaat<br />
van € 10 miljoen, terwijl over het jaar 2006 een verlies van<br />
€ 45 miljoen werd gerapporteerd.<br />
Financiële positie en kasstroom<br />
Eind 2007 bedroeg de uitstaande nettoschuld € 77 miljoen<br />
(eind 2006: € 78 miljoen).<br />
De kasstromen waren als volgt:<br />
• De kasstroom uit operationele activiteiten bedroeg<br />
€ 35 miljoen negatief (2006: € 124 miljoen negatief). Hierin<br />
is begrepen een bedrag van circa € 37 miljoen voor de<br />
afwikkeling van herstructureringsvoorzieningen.<br />
• De kasstroom uit investeringsactiviteiten bedroeg<br />
€ 36 miljoen (2006: € 405 miljoen). Dit wordt voornamelijk<br />
veroorzaakt door de verkoop van Super de Boer-winkels en<br />
de afwikkeling van desinvesteringen 2006 (Edah- en<br />
Konmar-franchisers) voor een bedrag van circa<br />
€ 39 miljoen. De investeringen bedroegen circa € 28 miljoen<br />
(2006: € 31 miljoen).<br />
• De kasstroom uit financieringsactiviteiten bedroeg<br />
€ 36 miljoen negatief (2006: € 279 miljoen negatief).<br />
Balans<br />
Het balanstotaal nam af van € 482 miljoen eind 2006 naar<br />
€ 343 miljoen eind 2007 als gevolg van de afronding van het<br />
investeringsprogramma en de beëindiging van de diensten aan<br />
S&S.<br />
Vermogen<br />
Het eigen vermogen nam toe van € 41 miljoen eind 2006 naar<br />
€ 51 miljoen eind 2007. De toename betreft het positieve<br />
nettoresultaat over het jaar 2007.<br />
J A A R V E R<br />
Marktontwikkelingen<br />
De Nederlandse levensmiddelenmarkt is een buitengewoon<br />
competitieve markt geworden waarin relatief veel supermarktketens<br />
strijden om de gunst van de consument. Hoewel de<br />
omzetprognoses voor de sector niet ongunstig zijn, is er ook<br />
sprake van druk op de koopkracht als gevolg van lastenverzwaringen<br />
door de overheid en van prijsverhogingen als<br />
gevolg van de stijging van grondstofprijzen. Gecombineerd met<br />
het gegeven dat er sprake is van een verdringingsmarkt, ligt<br />
onder dergelijke omstandigheden een verdere consolidatieslag<br />
binnen de branche de komende jaren voor de hand.<br />
Vooruitzichten 2008<br />
Super de Boer verwacht over 2008 een consumentenomzet van<br />
meer dan € 2 miljard en een voortgaande positieve ontwikkeling<br />
van de identieke omzetgroei. Hierdoor zal het omzetverlies<br />
als gevolg van het afstoten van ruim 40 winkels in 2007<br />
worden gecompenseerd. Door het afstoten van winkels in de<br />
loop van 2007 zal het marktaandeel over 2008 lager zijn dan<br />
over 2007.<br />
Onvoorziene omstandigheden daargelaten verwacht Super de<br />
Boer in 2008 een verdere stijging van het bedrijfsresultaat<br />
(voor bijzondere baten en lasten) te kunnen realiseren.<br />
In 2008 zullen circa 40 Super de Boer-winkels worden<br />
gemoderniseerd, waarvan de helft een modernisering van een<br />
eigen winkel betreft. Het investeringsniveau voor de eigen<br />
winkels zal naar verwachting € 20 miljoen bedragen, waarvan<br />
circa € 4 miljoen vervangingsinvesteringen.<br />
Amersfoort, 9 april 2008<br />
Drs. J.G.B. Brouwer<br />
Voorzitter van de Directie
S L A G 2 0 0 7<br />
Duurzaamheid<br />
Over de doelstellingen met betrekking tot maatschappelijk<br />
verantwoord ondernemen of duurzaamheid heeft Super de<br />
Boer opening van zaken gegeven in een duurzaamheidsverslag<br />
verschenen in juni 2006. Dit duurzaamheidsverslag kwam tot<br />
stand volgens de richtlijnen van het Global Reporting Initiative<br />
(‘GRI’), waarmee Super de Boer uniek is in de Nederlandse<br />
supermarktsector.<br />
Ook het beleid zelf is uniek, want dit is expliciet gericht op de<br />
verduurzaming van de productieketen, zowel in zijn milieuaspecten<br />
als op sociaal gebied. Een streven dat door geen<br />
enkele andere Nederlandse supermarktketen op deze wijze is<br />
geformuleerd. Om het beleid uit te voeren werd in november<br />
2005 een samenwerking met Natuur en Milieu en Oxfam<br />
Novib totstandgebracht, die in het voorjaar van 2006 verder<br />
gestalte kreeg met de oprichting van een kennisconsortium.<br />
Binnen het consortium werken de drie partners Super de Boer,<br />
Natuur en Milieu en Oxfam Novib met het Landbouw<br />
Economisch Instituut Wageningen en de Erasmus Universiteit<br />
Rotterdam aan het genereren van kennis, die de verduurzaming<br />
van de Super de Boer-formule handen en voeten moet geven.<br />
De activiteiten worden financieel ondersteund door Transforum,<br />
een onafhankelijke stichting die in opdracht van de overheid<br />
bouwt aan een nieuwe kennisinfrastructuur, gericht op een<br />
duurzamer agro- en foodsector.<br />
Resultaten<br />
De bevordering van duurzaamheid blijft een belangrijk<br />
aandachtspunt binnen de formule Super de Boer, hoewel er in<br />
2007 door de transformatie van Laurus naar Super de Boer<br />
minder aandacht aan kon worden gegeven dan gewenst. Toch<br />
zijn er belangrijke resultaten geboekt. Speerpunten van het<br />
assortimentsbeleid zijn de verduurzaming van het agfassortiment,<br />
het visassortiment en de bevordering van eerlijke<br />
handel rond producten als verse tropische groenten en fruit,<br />
tropische groenten- en fruitconserven, en cacao, thee, rijst en<br />
vis. Per speerpunt is een projectgroep ingesteld waarin de<br />
eigenlijke werkzaamheden plaatsvinden, bestaande uit Super<br />
de Boer-managers, afgevaardigden van Natuur en Milieu en<br />
Oxfam Novib, andere maatschappelijke organisaties, externe<br />
deskundigen en leveranciers.<br />
Agf<br />
De projectgroep agf houdt zich bezig met het terugdringen van<br />
het gebruik van bestrijdingsmiddelen in de Nederlandse open<br />
teelt. In samenwerking met The Greenery werden voor zes<br />
belangrijke open teelten – aardbei, appel, peer, ijsbergsla, prei<br />
en spruiten – groepen van elk circa tien telers geformeerd.<br />
Deze werken volgens de richtlijnen van de zogeheten<br />
geïntegreerde teelt, die uitgaat van het ‘nee-tenzij’-principe.<br />
Dat houdt in dat er pas chemische bestrijdingsmiddelen<br />
worden ingezet als andere mogelijkheden tot bestrijding zijn<br />
uitgeput. Op deze wijze kunnen telers ervaring opdoen met<br />
milieuvriendelijk produceren, zonder dat zij het risico lopen<br />
hun oogst verloren te zien gaan. <strong>Alle</strong> telers worden bijgestaan<br />
door teeltbegeleiders van DLV Plant, een toonaangevend<br />
advies- en onderzoeksbureau uit Wageningen. De ervaringen<br />
met dit verduurzamingsproject zijn positief: in 2007 is niet<br />
alleen besloten het project voort te zetten, maar ook uit te<br />
breiden. Aan de open teelt gewassen is spitskool toegevoegd<br />
en bovendien is er een kasteelt bijgekomen: tomaat. De<br />
externe teeltdeskundigen zorgen ervoor dat de door de<br />
‘ervaren’ telers opgedane kennis wordt gedeeld met de<br />
‘nieuwe’ telers.<br />
Vis<br />
In de projectgroep vis werd in samenspraak met het Wereld<br />
Natuur Fonds, Stichting de Noordzee, Marine Stewardship<br />
Council (‘MSC’) en visleverancier Mayonna B.V. geïnventariseerd<br />
welke vissoorten in aanmerking zouden kunnen komen<br />
voor een certificering onder het MSC-keurmerk of voor een<br />
andere wijze van verduurzaming, zoals een wijziging van<br />
vangstgebieden of vangstmethoden, of zelfs sanering.<br />
Daarnaast kreeg verduurzaming van de tropische garnaal<br />
aandacht. In 2008 zullen de eerste resultaten van het nieuwe<br />
visbeleid zichtbaar worden. Naast MSC-gecertificeerde haring<br />
zal Super de Boer dan van MSC-gecertificeerde grondstof<br />
geproduceerde lekkerbekjes en kibbeling verkopen, aangevuld<br />
met duurzamer tropische garnalen en kweekzalm. Twee<br />
vissoorten – sliptong en tonijn – werden gesaneerd wegens<br />
overbevissing. Met dit vooruitstrevende beleid loopt Super de<br />
Boer voorop in de Nederlandse supermarktbranche.<br />
Eerlijke handel<br />
Ook voor wat betreft de eerlijke handel zijn er vorderingen. In<br />
het voorjaar van 2006 werd Super de Boer met de opname van<br />
zo’n veertig Fair Trade Original-producten weliswaar de<br />
grootste aanbieder van fair trade in het supermarktkanaal,<br />
maar de inspanningen om kleine versproducenten in ontwikkelingslanden<br />
vooruit te helpen hebben nog geen concrete<br />
resultaten opgeleverd. Eerlijke handel is een gecompliceerde<br />
problematiek waarin vele zaken een rol kunnen spelen,<br />
variërend van kinderarbeid en eerlijke lonen tot het recht op<br />
vrije organisatie. Om daar ervaring mee op te doen, is ervoor<br />
gekozen in 2008 samen met The Greenery en Oxfam Novib een<br />
afgebakend project te starten in Egypte, dat betrekking heeft<br />
op alle agf die Super de Boer via The Greenery uit dat land<br />
betrekt. Voordat het project van start gaat, zullen medewerkers<br />
van de drie organisaties een training ondergaan in de principes<br />
van het Ethical Trading Initiative (‘ETI’), een Britse organisatie<br />
die standaarden voor eerlijke handel ontwikkelt.<br />
15
16<br />
Medewerkers<br />
Het reorganisatieproces<br />
Het personeelsbeleid stond in 2007 nog voor een deel in het<br />
teken van de afronding van de reorganisatie van Laurus.<br />
De sluiting van DC’s en de centralisatie van kantoren bracht<br />
een fors banenverlies met zich mee. Bovendien werden in 2007<br />
ruim veertig verlieslatende winkels verkocht of gesloten en<br />
moest er, met name in het derde en vierde kwartaal, afscheid<br />
worden genomen van medewerkers die nog tijdelijk uitvoering<br />
hadden gegeven aan het Service Level Agreement met het<br />
consortium S&S Winkels B.V. Dit alles vergde een intensieve<br />
voorbereiding, een goede procedurele aanpak en een intensieve<br />
nazorg. Ofschoon het gedwongen vertrek van veel collega’s<br />
uiteraard niet tot vreugde stemt, kan op dit moeilijke traject<br />
niettemin met voldoening worden teruggekeken, mede dankzij<br />
een goede begeleiding en een aantrekkende arbeidsmarkt.<br />
Naar een nieuwe identiteit<br />
Van hoeveel betekenis op zich ook, de afslanking van de<br />
onderneming was niet de grootste uitdaging waarvoor het<br />
personeelsbeleid zich in 2007 geplaatst zag. Die bestond uit<br />
het in termen van human resources vertalen van een nieuwe,<br />
aan Super de Boer gekoppelde identiteit, teneinde de<br />
medewerkers afstand te laten nemen van het verleden en weer<br />
vertrouwen te geven in de toekomst. Dit betekende om te<br />
beginnen dat de medewerkers hun plaats moesten vinden in<br />
een andere organisatiestructuur, passend bij een kleinere,<br />
geheel op één winkelformule gerichte onderneming. Op hoofdkantoorniveau<br />
resulteerde dit in een herschikking van<br />
afdelingen en werkprocessen en een herstructurering van<br />
functies, taken en bevoegdheden, onderbouwd met een<br />
hernieuwde functiewaardering. Aandacht verlangde daarnaast<br />
de integratie van de centrale slagerij in Beilen, per 1 januari<br />
2007 van leverancier VION overgenomen, en natuurlijk ook de<br />
personele bezetting en structuur van het logistieke apparaat.<br />
Deze moesten worden aangepast aan de nieuwe situatie,<br />
waarin nog slechts sprake is van vier distributiecentra.<br />
De basis van het personeelsbeleid is nu op orde. In lijn met de<br />
bevordering van een integraal personeelsbeleid werden de<br />
personeelsinstrumenten afgestemd op de vraag van de<br />
organisatie en op maatschappelijke ontwikkelingen. Ter verdere<br />
verbetering van het imago van de organisatie op de arbeidsmarkt<br />
is een uitgebreid arbeidsmarktcommunicatietraject<br />
opgezet.<br />
Cultuurverandering<br />
Een andere structuur betekent niet automatisch een andere<br />
cultuur. Om alle medewerkers ervan te doordringen dat<br />
klantgerichtheid de kern van de identiteit van Super de Boer<br />
behoort te zijn, werd in 2007 met ondersteuning van de<br />
afdeling P&O een ingrijpend proces van cultuurverandering in<br />
J A A R V E R<br />
gang gezet. De aansturende functie van het hoofdkantoor<br />
dient plaats te maken voor een vraaggestuurde benadering<br />
vanuit de winkel met een zo hoog mogelijke klanttevredenheid<br />
als streven. Bij dit veranderingsproces past een andere opvatting<br />
van management. Minder dan voorheen zullen leidinggevenden<br />
zich kunnen beroepen op hun hiërarchische rol binnen<br />
de organisatie. Hun leiderschap zal meer coachend van aard<br />
zijn, met een sterke focus op samenwerking tussen mensen en<br />
disciplines en een groot gevoel voor wat zich in de lokale<br />
markt afspeelt, waar tenslotte het geld moet worden verdiend.<br />
Opleidingen<br />
Voor een werkelijke omslag in cultuur is echter meer nodig dan<br />
de invoering van een nieuwe managementstijl. Om de vraaggestuurde<br />
benadering te doen slagen, zal personele kwaliteitsverbetering<br />
op alle niveau’s van de organisatie aan de orde<br />
moeten zijn. Om die reden is in 2007 door de afdeling P&O een<br />
aanvang gemaakt met een grondige vernieuwing van het<br />
opleidingshuis, een noodzaak waaraan in de voorgaande periode<br />
door de turbulente gebeurtenissen rond Laurus onvoldoende<br />
gevolg kon worden gegeven. Onder het motto ‘Van Goed naar<br />
Super’ zal het personeelsbeleid er voortaan in sterke mate op<br />
gericht zijn de medewerkers te stimuleren gebruik te maken<br />
van de opleidingen en doorstromingsmogelijkheden die Super<br />
de Boer biedt.<br />
Omdat de winkels het hart van de onderneming vormen, is de<br />
vernieuwing op de winkelvloer van start gegaan. Daar wordt<br />
hard gewerkt aan het stimuleren van een klantgerichte<br />
houding, onder andere door middel van de uitgebreide<br />
trainingsprogramma’s Superslag en Superservice. De training<br />
op de winkelvloer richt zich daarnaast op het belangrijke<br />
vraagstuk van de winkelcriminaliteit. In oktober 2007 werd een<br />
introductiemodule voor nieuwe winkelmedewerkers in het<br />
leven geroepen, geheel vormgegeven volgens het principe van<br />
E-learning. Ook de Basismodules Medewerker Supermarkt<br />
worden nu gereedgemaakt voor computeronderwijs.<br />
Een paradepaardje binnen het opleidingentraject van Super de<br />
Boer is de tweejarige Management Opleiding Toekomstig<br />
Ondernemer/Supermarktmanager Retail (MOTOR), die reeds in<br />
de korte periode van haar bestaan zodanig aan kwaliteit en<br />
diepgang wist te winnen dat zij in oktober 2007 door het<br />
Centraal Bureau Levensmiddelenhandel (‘CBL’) als opleiding op<br />
HBO-niveau werd erkend. Hiermee is Super de Boer de eerste<br />
organisatie binnen de Nederlandse supermarktbranche die over<br />
een op het CBL-4-niveau gecertificeerde in-company opleiding<br />
beschikt.<br />
Het opleidingentraject van Super de Boer zal in 2008 verder<br />
worden verbeterd en uitgebreid. Inmiddels is gestart met
S L A G 2 0 0 7<br />
Medewerkers<br />
ontwikkelingsprogramma’s voor supermarktmanagers en<br />
zonemanagers. Op de rol staat voorts onder meer een<br />
opleiding voor het logistiek kader.<br />
Veiligheid<br />
Een prominent onderdeel van het personeelsbeleid van Super<br />
de Boer is de bescherming van medewerkers tegen winkelcriminaliteit.<br />
Recentelijk vestigden het Platform Detailhandel<br />
Nederland en het CBL weer de aandacht op de toename van<br />
geweld en agressie in winkels. Een zorgelijke ontwikkeling,<br />
waartegen met kracht moet worden opgetreden. Bij de<br />
winkelcriminaliteit staat veiligheid van de medewerkers van<br />
Super de Boer voorop. Het beleid kent twee speerpunten:<br />
verantwoord omgaan met winkelagressie en overvalpreventie.<br />
Agressief gedrag valt niet te voorkomen maar wel te<br />
beheersen. Daarom worden winkelmedewerkers door middel<br />
van een speciale cursus getraind in een zodanige omgang met<br />
agressiviteit dat een de-escalerend effect optreedt. Gebleken is<br />
dat de vergroting van de omgangsvaardigheden een belangrijke<br />
bijdrage aan de vermindering van het veiligheidsrisico kan<br />
leveren.<br />
Gewelddadige overvallen zijn de ernstigste vorm van winkelcriminaliteit.<br />
Naast het adequaat voorzien in slachtofferhulp is<br />
het beleid van Super de Boer, in lijn met het CBL-beleid ten<br />
aanzien van het terugdringen van overvallen, in sterke mate<br />
gericht op preventie. Centraal hierin staan goede organisatorische<br />
maatregelen zowel op het gebied van discipline alsook<br />
van bouwkundige aard. Daarnaast is ook het principe van<br />
‘buitbeperking’ belangrijk. Door contant geld onbereikbaar en<br />
bij voorkeur afwezig te maken, wordt criminaliteit ontmoedigd.<br />
In dit kader onderzoekt Super de Boer momenteel de mogelijkheden<br />
van introductie van zogeheten ‘gesloten geldsystemen’.<br />
Daarnaast worden meer winkels uitgerust met een camerasysteem<br />
waar op afstand door een gespecialiseerd bedrijf live<br />
in de winkel meegekeken wordt.<br />
Medewerkers Super de Boer<br />
Medewerkers kantoren/logistiek/winkels<br />
Leeftijdopbouw winkelmedewerkers<br />
Ultimo 2007 bedroeg het totaal aantal medewerkers 9.019, tegen<br />
10.503 eind 2006. Omgerekend naar volledige dienstverbanden betrof<br />
het 3.819 FTE’s, tegenover 4.542 FTE’s in 2006. De daling van het aantal<br />
medewerkers is met name het gevolg van de verkoop van ruim 40<br />
winkels, de sluiting van DC’s en de reductie van kantoorfuncties.<br />
De meeste medewerkers van Super de Boer werken in de winkels, namelijk<br />
ruim 85%. De grootste groep medewerkers in de supermarkten<br />
is jonger dan 25 jaar, waarvan veel hulp- en oproepkrachten. De groep<br />
met medewerkers tussen de 35 en 44 jaar volgt hierop met bijna 11%.<br />
17
18<br />
J A A R V E R<br />
Risicoprofiel en risicobeheersing<br />
De Nederlandse levensmiddelenmarkt is een verzadigde en<br />
buitengewoon competitieve markt, waarop een relatief groot<br />
aantal partijen actief is waaronder een sterke marktleider.<br />
Kenmerkend voor een dergelijke ‘verdringingsmarkt’ is dat er<br />
van tijd tot tijd een prijzenslag kan plaatsvinden, waarbij een<br />
van de partijen de consumentenprijzen verlaagt, in een poging<br />
zijn marktaandeel te vergroten. De prijsverlagingen worden<br />
meestal door de andere partijen gevolgd, met het gevolg dat<br />
het operationele resultaat van alle betrokken marktpartijen<br />
onder druk komt te staan. De nadelige consequenties van een<br />
prijzenslag kunnen slechts gedeeltelijk worden beperkt door<br />
een kostenefficiënte organisatie of door afwenteling van het<br />
margeverlies op voorgaande schakels in de keten. Daarnaast<br />
spelen factoren van macro-economische aard een rol voor wat<br />
betreft het niveau van prijsoriëntatie bij afnemers. Bij het<br />
dingen naar de gunst van klanten is dit relevant, omdat Super<br />
de Boer actief is in één segment van de levensmiddelenmarkt<br />
en wel het full-service segment.<br />
Super de Boer bedient de consument enerzijds via eigen<br />
winkels (detailhandelsactiviteiten) en anderzijds via zelfstandig<br />
ondernemers (groothandelsactiviteiten). Super de Boer verleent<br />
aan zelfstandig ondernemers onder voorwaarden het recht om<br />
van een winkelformule van Super de Boer gebruik te maken.<br />
De inkoop van goederen en de belevering van de winkels<br />
geschieden grotendeels via de Super de Boer-organisatie.<br />
Indien zelfstandig ondernemers zouden besluiten om zich aan<br />
te sluiten bij een andere levensmiddelengrossier zou Super de<br />
Boer vestigingspunten kunnen verliezen. Met de individuele<br />
zelfstandig ondernemers zijn evenwel langdurige overeenkomsten<br />
aangegaan. Daarnaast is Super de Boer veelal de<br />
hoofdhuurder en in een aantal gevallen de eigenaar van de<br />
vestigingspunten. Op basis van de genoemde overeenkomsten<br />
en uitgaande van de huidige relevante wetgeving (huur- en<br />
mededingingsrecht) is Super de Boer van mening dat dit risico<br />
beheersbaar is. In het geval van een prijzenslag of economische<br />
recessie kunnen de exploitatieresultaten verslechteren van<br />
de met Super de Boer samenwerkende ondernemers. Dit<br />
manifesteert zich bij Super de Boer onder meer in hogere<br />
voorzieningen op debiteurenvorderingen of een hogere<br />
bijdrage aan de winkelexploitatie van de met Super de Boer<br />
samenwerkende ondernemers als gevolg van het thans<br />
fingerende conditiestelsel (winstdelingsregeling). Indien<br />
zelfstandig ondernemers de exploitatie van hun vestigingspunt<br />
niet willen of kunnen voortzetten, koopt Super de Boer deze<br />
veelal terug om het vestigingspunt te behouden en, indien<br />
mogelijk, weer te verkopen aan een nieuwe zelfstandig<br />
ondernemer. Dit is niet altijd mogelijk, waardoor teruggekochte<br />
vestigingspunten soms geruime tijd negatief bijdragen aan het<br />
resultaat van Super de Boer.<br />
De kostenstructuur van de bedrijfsactiviteiten heeft voor wat<br />
betreft de verkoop- en beheerskosten een overwegend vast<br />
karakter. Gedacht dient te worden aan langlopende<br />
huurcontracten voor (winkel)panden en arbeidscontracten voor<br />
onbepaalde tijd. De mogelijkheden om op korte termijn het<br />
kostenniveau aan te passen zijn derhalve beperkt, waardoor<br />
kostenverlaging in een aantal gevallen herstructureringskosten<br />
met zich mee zal brengen.<br />
Super de Boer koopt haar goederen in bij diverse leveranciers<br />
in binnen- en buitenland. Met deze partijen worden – meestal<br />
jaarlijks – afspraken gemaakt over de condities. Wijziging van<br />
de conditieafspraken kan invloed hebben op het resultaat van<br />
Super de Boer. Op grond van de langdurige relatie die de<br />
vennootschap heeft met de diverse leveranciers, de<br />
samenwerking met andere partijen op de inkoopmarkt en de<br />
centralisatie van de inkoopfunctie en het logistieke netwerk,<br />
acht Super de Boer dit risico beheersbaar. Met leveranciers<br />
van onder andere kaas- en poelierproducten heeft de<br />
vennootschap langlopende overeenkomsten gesloten. Deze<br />
overeenkomsten voorzien veelal in een minimumafnameverplichting<br />
van volumes voor de desbetreffende producten.<br />
Met de desbetreffende leveranciers wordt momenteel overleg<br />
gevoerd om de overeenkomsten te ontbinden dan wel te<br />
wijzigen. Het is nog onzeker of dit succesvol zal zijn.<br />
De inkoop van goederen vindt overwegend plaats in euro’s.<br />
Dientengevolge is de invloed van valutaschommelingen op het<br />
resultaat van Super de Boer beperkt. Voor een aantal<br />
producten dat door Super de Boer wordt verkocht, is er sprake<br />
van internationale marktprijzen. Deze prijzen kunnen<br />
fluctueren, waarbij prijsverhogingen niet altijd geheel kunnen<br />
worden doorberekend in de consumentenprijs.<br />
De te betalen rentekosten en daarmee het resultaat van Super<br />
de Boer worden beïnvloed door schommelingen van de rentevoet.<br />
Super de Boer heeft geen ‘interest rate swap’ contracten<br />
afgesloten, teneinde de invloed van renteschommelingen op<br />
het resultaat te beperken.<br />
In het kader van risk management heeft Super de Boer de<br />
gebruikelijke verzekeringen afgesloten voor de meest<br />
voorkomende risico’s die samenhangen met de bedrijfsvoering,<br />
zoals bedrijfsschade, brand en aansprakelijkheid. Super de Boer<br />
is van mening dat de afgesloten verzekeringen voldoende<br />
dekking geven voor de financiële gevolgen, indien dergelijke<br />
risico’s zich mochten voordoen, teneinde de invloed op het<br />
resultaat te beperken.<br />
Het overgrote deel van de pensioentoezeggingen wordt<br />
uitgevoerd door de Stichting Pensioenfonds SDB. Het
S L A G 2 0 0 7<br />
Risicoprofiel en risicobeheersing<br />
pensioenplan ondergebracht bij deze Stichting kwalificeert<br />
onder IFRS als een ‘Defined Benefit Obligation’. Dit betekent<br />
dat het negatieve verschil tussen de pensioenverplichting en<br />
de hieraan gerelateerde beleggingen (‘plan assets’)<br />
verantwoord dient te worden op de balans van Super de Boer.<br />
Op basis van de uitvoeringsovereenkomst tussen Super de Boer<br />
en de Stichting Pensioenfonds SDB komt een eventueel<br />
overschot toe aan de deelnemer van het pensioenfonds.<br />
Pensioenrechten en pensioenaanspraken kunnen jaarlijks<br />
worden aangepast via een winstdelingsregeling. Er is geen<br />
recht op indexaties. De winstdelingsregeling is voorwaardelijk.<br />
Alhoewel de pensioenaanspraken die worden uitgevoerd door<br />
diverse bedrijfstakpensioenfondsen mogelijk kwalificeren als<br />
een ‘Defined Benefit Obligation’ zijn deze verwerkt als ‘Defined<br />
Contribution’. Reden hiervoor is het ontbreken van adequate<br />
informatie inzake de actuariële IAS 19-berekeningen.<br />
Een aantal balansposten in de jaarrekening van Super de Boer<br />
is gebaseerd op schattingen en veronderstellingen van het<br />
management met betrekking tot toekomstige resultaatontwikkeling.<br />
Indien de werkelijkheid hiervan afwijkt, kan dit<br />
een significante invloed hebben op de waardering van posten<br />
zoals goodwill, actieve belastinglatentie en de reservering voor<br />
claims. Een aantal mogelijke risico’s, waarvan de belangrijkste<br />
samenhangen met de afgegeven garanties inzake de verkoop<br />
van activiteiten in Spanje (mogelijke claims inzake de<br />
faillissementen van Tragoz en Mas por Menos) is niet in te<br />
schatten.<br />
Met verschillende organisatorische maatregelen en procedures<br />
wordt beoogd de kwaliteit van de bedrijfsvoering te verbeteren<br />
en de juiste ‘checks and balances’ in te bouwen. Het betreft<br />
onderwerpen als fiattering, autorisaties, toetsing van<br />
investeringsbeslissingen, etc. Ter uitvoering van de best<br />
practice bepalingen van de Corporate Governance Code inzake<br />
risicobeheersings- en controlesystemen heeft de Vennootschap<br />
in 2004 een op de vennootschap toegesneden intern<br />
risicobeheersings- en controlesysteem geïntroduceerd. Dit<br />
systeem is erop gericht om op basis van de onderkende risico’s<br />
per taakgebied de operationele risico’s te beheersen, financiële<br />
risico’s vroegtijdig in kaart te brengen, alsmede om de<br />
kwaliteit van de financiële rapportages te borgen. Het systeem<br />
is onderdeel van het werkproces binnen de vennootschap.<br />
In 2007 zijn de bestaande risico-inschattingen opnieuw geijkt.<br />
Reden voor deze herijking was de sterk gewijzigde organisatie<br />
na de transitie van Laurus naar Super de Boer. De uitkomst van<br />
dit proces was dat een aantal monitortaken is vervallen,<br />
nieuwe monitortaken zijn toegevoegd en criteria voor het<br />
adequaat beheersen van risico’s zijn aangepast. Ten slotte is<br />
een klokkenluidersprocedure werkzaam binnen de<br />
vennootschap om veronderstelde onregelmatigheden van<br />
algemene, operationele en financiële aard te signaleren.<br />
De Directie is van mening dat de bestaande risicobeheersingsmaatregelen<br />
adequaat van opzet zijn om een redelijke mate<br />
van zekerheid te verschaffen met betrekking tot het<br />
voorkomen van materiële onjuistheden in de financiële<br />
verslaggeving, verliezen en fraude.<br />
19
20<br />
J A A R V E R<br />
Corporate Governance Code<br />
Super de Boer N.V. (‘Super de Boer’), met statutaire zetel en<br />
vestigingsplaats in Amersfoort, is een in Nederland gevestigde<br />
structuurvennootschap waarvan de aandelen zijn toegelaten<br />
tot de officiële notering van Euronext Amsterdam. Dit betekent<br />
dat de Corporate Governance Code, opgesteld door de<br />
Commissie Tabaksblat, (de ‘Code’) op Super de Boer van<br />
toepassing is.<br />
In het navolgende is aangegeven op welke wijze Super de Boer<br />
invulling geeft aan de naleving van de Code.<br />
Super de Boer onderschrijft de doelstellingen die ten grondslag<br />
liggen aan de Code. Vertrouwen in de integriteit van<br />
bestuurders van (grote) ondernemingen is noodzakelijk. Een<br />
grotere openheid en actieve dialoog met alle stakeholders en<br />
de samenleving dragen hiertoe bij. Verwachtingen over en<br />
weer zullen gebaseerd moeten zijn op respect, goede trouw en<br />
realiteitszin.<br />
Super de Boer leeft de Code na en past slechts een beperkt<br />
aantal onderdelen van de Code niet toe. Volgens de Code zijn<br />
afwijkingen niet verwerpelijk; zij kunnen onder omstandigheden<br />
juist gerechtvaardigd zijn. Het kunnen toepassen van alle<br />
bepalingen is afhankelijk van de concrete omstandigheden<br />
waarin de vennootschap en haar aandeelhouders zich bevinden.<br />
Niet alle vennootschappen zijn hetzelfde; zij opereren in<br />
verschillende markten, de verspreiding van het aandelenbezit is<br />
verschillend, aandeelhoudersstructuren kunnen verschillen, etc.<br />
Volgens de Code geldt: ‘Uitleggen is naleven na goedkeuring<br />
door de Algemene Vergadering van Aandeelhouders’. Met<br />
andere woorden, wanneer de Algemene Vergadering van<br />
Aandeelhouders de corporate governance structuur en het<br />
corporate governance beleid van de vennootschap expliciet<br />
heeft vastgesteld en zij ook akkoord is gegaan met de<br />
gemotiveerde uitleg van de afwijking van één of meer best<br />
practice-bepalingen, voldoet de desbetreffende vennootschap<br />
aan de Code. Een dergelijke vaststelling door de Algemene<br />
Vergadering van Aandeelhouders vond op 12 mei 2005 plaats.<br />
Wijzigingen in de toepassing van de Code nadien zijn op<br />
11 mei 2007 door de Algemene Vergadering van Aandeelhouders<br />
goedgekeurd.<br />
Bij het navolgende is uitgangspunt de tekst van de Code,<br />
de daarbij gegeven toelichting door de Commissie Tabaksblat<br />
alsmede de gangbare interpretatie van de Code.<br />
Super de Boer N.V. is een Nederlandse naamloze vennootschap,<br />
waarop op basis van de statuten het volledige structuurregime<br />
van toepassing is. De aandelen Super de Boer zijn genoteerd<br />
op de beurs van Euronext Amsterdam. Super de Boer kent geen<br />
beschermingsmaatregelen tegen vijandelijke overnames; zo
S L A G 2 0 0 7<br />
Corporate Governance Code<br />
heeft Super de Boer geen beschermingspreferente aandelen.<br />
Voorts zijn er geen certificaten van aandelen uitgegeven. Dit<br />
betekent dat aandeelhouders van Super de Boer, indien zij dit<br />
wensen, het stemrecht op hun aandelen altijd direct kunnen<br />
uitoefenen. Hiermee wordt al aan een van de belangrijkste<br />
principes van de Code voldaan.<br />
De vennootschap heeft in 2004 en 2005 een aantal acties in<br />
gang gezet om te voldoen aan de best practice-bepalingen<br />
inzake het risicobeheersings- en controlesysteem. In dit kader<br />
heeft de vennootschap de bestaande interne controlemaatregelen<br />
geëvalueerd en vastgelegd in een op de<br />
vennootschap toegesneden intern risicobeheersings- en<br />
controlesysteem. Met ingang van 2005 is de effectieve<br />
werking van de in het systeem opgenomen interne<br />
controlemaatregelen verder vastgesteld en gemonitord. Het<br />
Audit Committee van de Raad van Commissarissen wordt op<br />
de hoogte gehouden van de ontwikkelingen hiervan. De<br />
opgestelde risicoanalyse van de operationele en financiële<br />
doelstellingen van de Vennootschap is in 2006 verder<br />
geformaliseerd. In 2007 heeft een herijking plaatsgevonden<br />
van de gedefinieerde risico’s en controlemaatregelen. De<br />
gewijzigde omvang en focus van Super de Boer op één<br />
winkelformule alsmede de externe factoren maakten een<br />
herijking noodzakelijk. Eind 2007 was dit proces afgerond.<br />
De Franse vennootschap Casino Guichard-Perrachon S.A.<br />
(‘Casino’) is grootaandeelhouder van Super de Boer met een<br />
belang van circa 57% van het geplaatste aandelenkapitaal. Tot<br />
medio februari 2008 hield Casino een belang in Super de Boer<br />
van circa 45%. Casino heeft een call-optie op 7.157.725 Super<br />
de Boer-aandelen die door een drietal Nederlandse banken<br />
worden gehouden. Volledige uitoefening van de call-optie zal<br />
Casino in staat stellen haar totale belang in Super de Boer uit<br />
te breiden tot circa 63%. De call-optie kan tussen 1 januari<br />
2008 en 31 maart 2009 worden uitgeoefend en zal anders<br />
vervallen. Casino is genoteerd aan Euronext Parijs en is een<br />
van de grotere retailers in Europa.<br />
Ten tijde van de toetreding van Casino als grootaandeelhouder<br />
van de vennootschap is onder meer een corporate governance<br />
overeenkomst gesloten. De inhoud van deze overeenkomst<br />
bepaalt mede de mate waarin Super de Boer kan voldoen aan<br />
de Code. Zo heeft Casino sinds en voor zolang als zij een<br />
meerderheidsbelang heeft in Super de Boer het recht om de<br />
meerderheid van de leden van de Raad van Commissarissen<br />
voor te dragen. De overige leden van de Raad van<br />
Commissarissen, waaronder de voorzitter, dienen onafhankelijk<br />
van Casino te zijn. Met Casino is voorts afgesproken dat ten<br />
minste één lid van de Raad van Commissarissen niet zal zijn<br />
benoemd op voordracht van Casino of op basis van het<br />
versterkte aanbevelingsrecht van de ondernemingsraad.<br />
De voorzitter van de Raad van Commissarissen dient een<br />
persoon te zijn die woonachtig is in Nederland. Casino heeft<br />
het recht de Voorzitter van de Directie van Super de Boer,<br />
alsmede kandidaten voor andere topfuncties binnen Super de<br />
Boer voor te dragen. De Voorzitter van de Directie van Super<br />
de Boer dient een in Nederland woonachtig persoon te zijn.<br />
Zolang Casino een meerderheidsbelang heeft en de door<br />
Casino genomineerde commissarissen dat verzoeken, zal de<br />
Raad van Commissarissen op basis van de reglementen van de<br />
Raad goedkeuring geven aan een voorstel van de statutaire<br />
directie tot statutenwijziging waarmee het volledige structuurregime<br />
wordt afgeschaft en het gemitigeerde structuurregime<br />
wordt toegepast. In het laatstgenoemde regime zal de<br />
bevoegdheid tot benoeming van leden van de statutaire<br />
directie bij de aandeelhoudersvergadering in plaats van bij de<br />
Raad van Commissarissen komen te berusten. Casino heeft<br />
Super de Boer laten weten dat zij een voorstel aan de op<br />
14 mei 2008 te houden Algemene Vergadering van Aandeelhouders<br />
tot continuering van het volledige structuurregime zal<br />
ondersteunen.<br />
De afspraken inzake corporate governance tussen Super de<br />
Boer en Casino zullen vervallen indien Casino gedurende een<br />
periode van drie achtereenvolgende maanden direct of indirect<br />
minder dan 20% van het geplaatste aandelenkapitaal van<br />
Super de Boer heeft gehouden. De belangrijkste overige<br />
elementen van de corporate governance afspraken tussen de<br />
vennootschap en Casino zijn gepubliceerd in het Prospectus<br />
van 9 november 2004.<br />
Bepaalde besluiten van de statutaire directie vereisen,<br />
onverminderd de in een aantal gevallen ook voorgeschreven<br />
goedkeuring door de aandeelhoudersvergadering, de goedkeuring<br />
van de Raad van Commissarissen van Super de Boer.<br />
Dit zijn onder meer besluiten tot:<br />
. de uitgifte van aandelen, beperking of uitsluiting van<br />
voorkeursrechten, het toekennen van opties;<br />
. het aangaan of beëindigen van samenwerkingsverbanden,<br />
ingeval het samenwerkingsverband of de beëindiging van<br />
ingrijpende betekenis is voor Super de Boer;<br />
. het nemen van een deelneming ter waarde van ten minste<br />
25% van het geplaatste aandelenkapitaal en de reserves van<br />
Super de Boer, alsmede het ingrijpend vergroten of<br />
verminderen van zulk een kapitaalbelang;<br />
. het doen van investeringen met een waarde van ten minste<br />
25% van het geplaatste aandelenkapitaal met de reserves<br />
van Super de Boer of met een waarde van ten minste € 5<br />
miljoen;<br />
. voorstellen tot wijziging van de statuten, ontbinding van de<br />
Vennootschap en vermindering van het aandelenkapitaal;<br />
21
22<br />
Corporate Governance Code<br />
. het aanvragen van surseance van betaling of faillissement;<br />
. beëindiging van het dienstverband van een aanzienlijk<br />
aantal werknemers, of ingrijpende wijzigingen in de<br />
arbeidsvoorwaarden van een aanzienlijk aantal werknemers<br />
van Super de Boer;<br />
. voorstellen tot een ingrijpende wijziging in de commerciële<br />
strategie van Super de Boer; en<br />
. nader bepaalde, belangrijke besluiten met betrekking tot de<br />
dochtermaatschappijen van Super de Boer.<br />
Besluiten van de Raad van Commissarissen worden<br />
aangenomen met een absolute meerderheid van de stemmen<br />
in een vergadering. Met betrekking tot transacties waarbij<br />
tegenstrijdige belangen spelen met aandeelhouders die een<br />
belang in Super de Boer houden van 10% of meer, leeft Super<br />
de Boer de best practice-bepalingen III.6.1 tot en met III.6.5<br />
na, voor zover het transacties betreft die niet passen binnen de<br />
dagelijkse operationele gang van zaken.<br />
De enige statutair bestuurder van Super de Boer is de heer<br />
J.G.B. Brouwer. De overige leden van de Directie zijn geen<br />
statutair bestuurder van Super de Boer (zie pagina 7 van het<br />
jaarverslag voor de huidige en voltallige samenstelling van de<br />
Directie).<br />
De Raad van Commissarissen en de statutaire directie van<br />
Super de Boer passen, met inachtneming van de opmerkingen<br />
in dit hoofdstuk, de uitgangspunten en de best practicebepalingen<br />
van de Code toe, met uitzondering van de<br />
navolgende punten:<br />
Corporate Governance Code<br />
II.2.1 / II.2.2<br />
‘Opties ter verkrijging van aandelen zijn een voorwaardelijke<br />
bezoldigingscomponent, waarbij de opschortende voorwaarde bij<br />
de toekenning is dat de bestuurders na een periode van ten minste<br />
drie jaar na de toekenning vooraf vastgestelde prestatiecriteria<br />
hebben gerealiseerd.<br />
In het geval dat de vennootschap, in afwijking van het in best<br />
practice bepaling II.2.1 bepaalde, onvoorwaardelijke opties aan<br />
haar bestuurders toekent, hanteert zij prestatiecriteria voor de<br />
toekenning van opties en worden de opties in ieder geval de eerste<br />
drie jaar na toekenning niet uitgeoefend.’<br />
Op pagina’s 28 en 29 (Remuneratieverslag – Arbeidsvoorwaarden<br />
van de heer Brouwer) is de beloning in opties van de heer<br />
Brouwer nader beschreven. Ten aanzien van de aan de heer<br />
Brouwer toegekende opties gelden geen prestatiecriteria. De<br />
opties zijn (behoudens in geval van een change of control) niet<br />
J A A R V E R<br />
in de eerste drie jaar na toekenning uitoefenbaar, maar pas na<br />
vier jaar.<br />
II.2.6<br />
‘De raad van commissarissen stelt een reglement vast waarin<br />
regels worden gesteld ten aanzien van het bezit van en transacties<br />
in effecten door bestuurders anders dan die uitgegeven<br />
door de “eigen” vennootschap. Het reglement wordt op de website<br />
van de vennootschap geplaatst. Een bestuurder meldt<br />
veranderingen in zijn bezit aan effecten die betrekking hebben op<br />
Nederlandse beursgenoteerde vennootschappen periodiek, doch<br />
ten minste één maal per kwartaal, bij de compliance officer, of,<br />
indien de vennootschap geen compliance officer heeft<br />
aangewezen, bij de voorzitter van de raad van commissarissen.<br />
Een bestuurder die uitsluitend belegt in beursgenoteerde<br />
beleggingsfondsen of het vrije beheer van zijn effectenportefeuille<br />
door middel van een schriftelijke overeenkomst van lastgeving<br />
heeft overgedragen aan een onafhankelijke derde is vrijgesteld<br />
van deze laatste bepaling.’<br />
Super de Boer past deze bepaling niet toe. De reden hiervoor is<br />
dat de met deze best practice-bepaling beoogde doelstellingen<br />
geadresseerd zijn met onder meer de Wet op het financieel<br />
toezicht en reglementen van beursgenoteerde vennootschappen<br />
inzake de handel in aandelen in de ‘eigen’<br />
vennootschap. Super de Boer heeft al een aantal jaren een<br />
reglement dat voor ‘insiders’ voorziet in regulering van bezit<br />
en transacties in Super de Boer-effecten. De vennootschap<br />
heeft in 2007 haar reglement aangepast aan de nieuwe<br />
wetgeving.<br />
II.2.7<br />
‘De maximale vergoeding bij onvrijwillig ontslag bedraagt<br />
éénmaal het jaarsalaris (het “vaste” deel van de bezoldiging).<br />
Indien het maximum van éénmaal het jaarsalaris voor een<br />
bestuurder die in zijn eerste benoemingstermijn wordt ontslagen<br />
kennelijk onredelijk is, komt deze bestuurder in dat geval in<br />
aanmerking voor een ontslagvergoeding van maximaal twee maal<br />
het jaarsalaris.’<br />
De arbeidsvoorwaarden van de heer Brouwer zijn nader<br />
beschreven op pagina’s 28 en 29 (Remuneratieverslag –<br />
Arbeidsvoorwaarden van de heer Brouwer). De afvloeiingsregeling<br />
van de heer Brouwer is direct gekoppeld aan de<br />
contractsperiode en voorziet in een vergoeding bij onvrijwillig<br />
ontslag (of beëindiging van de arbeidsovereenkomst door een<br />
van beide partijen in geval van een change of control) die<br />
gelijk is aan het basissalaris over de resterende contractsperiode<br />
vermeerderd met een derde daarvan. Bij onvrijwillig<br />
ontslag (of beëindiging van de arbeidsovereenkomst door een<br />
van beide partijen in geval van een change of control) in het
S L A G 2 0 0 7<br />
Corporate Governance Code<br />
laatste jaar van de contractsperiode geldt een ontslagvergoeding<br />
van één jaar basissalaris vermeerderd met een<br />
derde daarvan. Super de Boer acht de met de heer Brouwer<br />
overeengekomen arbeidsvoorwaarden redelijk gezien zijn<br />
voormalige positie buiten de Super de Boer-organisatie en de<br />
situatie van de vennootschap ten tijde van zijn indiensttreding.<br />
De benoeming als statutair bestuurder en de arbeidsovereenkomst<br />
van de heer Brouwer heeft momenteel een looptijd van<br />
vier jaar en loopt tot 2010. Zoals ook aangegeven op pagina 29<br />
is de Raad van Commissarissen voornemens om de arbeidsovereenkomst<br />
van de heer Brouwer en zijn benoeming als<br />
statutair bestuurder met één jaar te verlengen, waarbij de<br />
arbeidsvoorwaarden voor het overige onveranderd zullen<br />
blijven, met dien verstande dat de verlenging buiten beschouwing<br />
wordt gelaten bij het bepalen van de vergoeding bij een<br />
beëindiging van de arbeidsovereenkomst in geval van een<br />
change of control, alsmede de op pagina 28 genoemde<br />
bankgarantie.<br />
II.2.14<br />
‘De vennootschap vermeldt in de toelichting op de jaarrekening in<br />
aanvulling op de krachtens artikel 2:383d BW op te nemen<br />
informatie, de waarde van de aan het bestuur en het personeel<br />
toegekende opties en geeft daarbij aan hoe deze waarde is<br />
bepaald.’<br />
Super de Boer past deze bepaling toe maar merkt op dat de<br />
waardering van opties, zoals hier wordt bedoeld, zeer arbitrair<br />
is. Hiervoor bestaan nog geen eenduidige heldere<br />
waarderingsregels.<br />
III.2.1 j° III.2.2, Sub f<br />
‘<strong>Alle</strong> commissarissen, met uitzondering van maximaal één<br />
persoon, zijn onafhankelijk in de zin van best practice bepaling<br />
III.2.2.<br />
Een commissaris geldt als onafhankelijk, indien de hierna te<br />
noemen afhankelijkheidscriteria niet op hem van toepassing zijn.<br />
Bedoelde afhankelijkheidscriteria zijn dat de betrokken<br />
commissaris, dan wel zijn echtgenoot, geregistreerde partner of<br />
een andere levensgezel, pleegkind of bloed- of aanverwant tot in<br />
de tweede graad:<br />
f) bestuurder of commissaris is bij of anderszins vertegenwoordiger<br />
is van een rechtspersoon welke ten minste tien procent van<br />
de aandelen in de vennootschap houdt, tenzij het gaat om<br />
groepsmaatschappijen.’<br />
Super de Boer kan niet voldoen aan deze bepaling. In de<br />
huidige situatie, waarbij Casino een belang heeft van circa<br />
57%, wordt de meerderheid van de leden van de Raad van<br />
Commissarissen benoemd op voordracht van Casino. Dit is op<br />
23
24<br />
Corporate Governance Code<br />
basis van corporate governance afspraken die in 2002, in het<br />
kader van de financiële herstructurering, zijn gemaakt. Deze<br />
afspraken zijn toentertijd ook gepubliceerd in het Toelichtend<br />
Memorandum van 13 juni 2002, het Prospectus van 9 juli<br />
2002 en in het Prospectus van 9 november 2004.<br />
III.2.3<br />
‘Het verslag van de raad van commissarissen vermeldt dat naar<br />
het oordeel van de raad van commissarissen is voldaan aan het in<br />
beste practice bepaling III.2.1 bepaalde en geeft daarbij aan welke<br />
commissaris de raad eventueel als niet-onafhankelijk beschouwt.’<br />
Verwezen wordt naar de toelichting bij III.2.1 j° III.2.2, sub f.<br />
III.5<br />
‘Samenstelling en rol van drie kerncommissies van de raad van<br />
commissarissen.<br />
Principe: Indien de raad van commissarissen meer dan vier leden<br />
omvat, stelt de raad van commissarissen uit zijn midden een<br />
auditcommissie, een remuneratiecommissie en een selectie- en<br />
benoemingscommissie in. De taak van de commissies is om de<br />
besluitvorming van de raad van commissarissen voor te bereiden.<br />
Indien de raad van commissarissen van vennootschappen besluit<br />
tot het niet instellen van een audit, remuneratie- en een selectieen<br />
benoemingscommissie, dan gelden de best practice bepalingen<br />
III.5.4, III.5.5, III.5.8, III.5.9, III.5.10, III.5.13, V.1.2, V.2.3 en V.3.1<br />
ten aanzien van de gehele raad van commissarissen. In het verslag<br />
van de raad van commissarissen doet de raad verslag van de<br />
uitvoering van de taakopdracht van de commissies in het boekjaar.’<br />
Om praktische redenen heeft Super de Boer ervoor gekozen om<br />
met twee commissies te werken, te weten een Audit<br />
Committee en een Selection, Nomination and Remuneration<br />
Committee. Deze beslissing wordt mede gerechtvaardigd door<br />
het feit dat Super de Boer een eenhoofdige statutaire directie<br />
heeft. De taken die de Code voorziet voor de remuneratiecommissie<br />
en de selectie- en benoemingscommissie worden bij<br />
Super de Boer uitgevoerd door het Selection, Nomination and<br />
Remuneration Committee.<br />
III.7.3<br />
‘De raad van commissarissen stelt een reglement vast waarin<br />
regels worden gesteld ten aanzien van het bezit van en<br />
transacties in effecten door commissarissen anders dan die<br />
uitgegeven door de “eigen” vennootschap. Het reglement wordt op<br />
de website van de vennootschap geplaatst. Een commissaris meldt<br />
veranderingen in zijn bezit aan effecten die betrekking hebben op<br />
Nederlandse beursgenoteerde vennootschappen periodiek, doch<br />
ten minste één maal per kwartaal, bij de compliance officer, of,<br />
indien de vennootschap geen compliance officer heeft aangesteld,<br />
J A A R V E R<br />
bij de voorzitter van de raad van commissarissen. Een commissaris<br />
die uitsluitend belegt in beursgenoteerde beleggingsfondsen of<br />
het vrije beheer van zijn effectenportefeuille door middel van<br />
een schriftelijke overeenkomst van lastgeving heeft overgedragen<br />
aan een onafhankelijke derde is vrijgesteld van deze laatste<br />
bepaling.’<br />
Super de Boer past deze bepaling vooralsnog niet toe. Voor een<br />
toelichting wordt verwezen naar II.2.6.<br />
IV.3.1<br />
‘Analistenbijeenkomsten, analistenpresentaties, presentaties aan<br />
(institutionele) beleggers en persconferenties worden vooraf via<br />
de website van de vennootschap en persberichten aangekondigd.<br />
<strong>Alle</strong> aandeelhouders kunnen deze bijeenkomsten en presentaties<br />
gelijktijdig volgen door middel van webcasting, telefoonlijnen, of<br />
anderszins. De presentaties worden na afloop van de<br />
bijeenkomsten op de website van de Vennootschap geplaatst.’<br />
Super de Boer past deze ruim geformuleerde best practicebepaling<br />
toe voor persconferenties en belangrijke<br />
bijeenkomsten met analisten en/of beleggers voor zover deze<br />
door of namens Super de Boer zelf zijn georganiseerd.<br />
Daarnaast past Super de Boer deze bepaling ook toe bij haar<br />
(Algemene) Vergaderingen van Aandeelhouders.<br />
IV.3.5<br />
‘Het bestuur en de raad van commissarissen verschaffen de<br />
algemene vergadering van aandeelhouders alle verlangde<br />
informatie, tenzij een zwaarwichtig belang van de vennootschap<br />
zich daartegen verzet. Indien door het bestuur en de raad van<br />
commissarissen op een zwaarwichtig belang een beroep wordt<br />
gedaan, wordt dit beroep gemotiveerd toegelicht.’<br />
Super de Boer past deze bepaling toe voor zover het relevante<br />
verzoeken betreft en de vergaderorde hierdoor niet wordt<br />
geschaad. Indien het bestuur of de Raad van Commissarissen<br />
zich beroept op een zwaarwegend belang, zal dit worden<br />
toegelicht voor zover deze toelichting op zichzelf niet<br />
schadelijk is voor Super de Boer.<br />
IV.3.7<br />
‘Indien de wet of de statuten van de vennootschap een goedkeuringsrecht<br />
aan de algemene vergadering van aandeelhouders<br />
verleent (bijvoorbeeld optieregelingen, ingrijpende besluiten<br />
bedoeld in artikel 2:107a BW) of het bestuur dan wel de raad van<br />
commissarissen een delegatie van bevoegdheden vraagt<br />
(bijvoorbeeld uitgifte van aandelen, machtiging tot inkoop van<br />
aandelen), lichten het bestuur en de raad van commissarissen de<br />
algemene vergadering van aandeelhouders door middel van een<br />
“aandeelhouderscirculaire” in over alle feiten en omstandigheden
S L A G 2 0 0 7<br />
Corporate Governance Code<br />
die relevant zijn voor de te verlenen goedkeuring/delegatie/<br />
machtiging. De aandeelhouderscirculaire wordt in ieder geval op<br />
de website van de vennootschap geplaatst.’<br />
In de ‘aandeelhouderscirculaire’ wordt een uitgebreide en<br />
adequate toelichting op de agenda gegeven en worden de<br />
meest relevante feiten en omstandigheden nader uiteengezet.<br />
V.3.1<br />
‘De externe accountant en de auditcommissie worden betrokken<br />
bij het opstellen van het werkplan van de interne accountant. Zij<br />
nemen ook kennis van de bevindingen van de interne accountant.’<br />
Super de Boer past deze bepaling niet toe, omdat zij geen<br />
interne accountant heeft.<br />
Voor het overige past Super de Boer de Code toe, voor zover<br />
deze op Super de Boer van toepassing is. Dit betekent<br />
bijvoorbeeld dat de best practice-bepalingen III.8.1 tot en met<br />
III.8.4 (one-tier management structure), IV.1.1 (doorbreken<br />
bindende voordracht) en IV.2.1 tot en met IV.2.8 (certificaten<br />
van aandelen en rol van het administratiekantoor) niet van<br />
toepassing zijn en derhalve niet hoeven te worden nageleefd.<br />
Hetzelfde geldt mutatis mutandis voor de speciale<br />
verplichtingen die rusten op institutionele beleggers en zijn<br />
verwoord in de best practice-bepalingen IV.4.1 tot en met<br />
IV.4.3.<br />
Voor zover de Code strijdig is met wettelijke bepalingen<br />
waarvan niet in bijvoorbeeld de statuten mag worden<br />
afgeweken, zal Super de Boer de wet volgen. Dit geldt<br />
eveneens voor zover het Super de Boer op grond van<br />
bestaande verplichtingen of afspraken niet vrij staat haar<br />
statuten aan de Code aan te passen.<br />
25
26<br />
Corporate Governance Code<br />
Toelichting in verband met het Besluit<br />
artikel 10 overnamerichtlijn<br />
Ingevolge het Besluit van 5 april 2006 tot uitvoering van<br />
artikel 10 van Richtlijn 2004/25/EG van het Europees<br />
Parlement en de Raad van de Europese Unie van 21 april 2004<br />
betreffende het openbaar overnamebod kan Super de Boer de<br />
navolgende toelichting verstrekken.<br />
a. Kapitaalstructuur van de vennootschap<br />
Het kapitaal van de vennootschap bestaat uit één soort<br />
aandeel, namelijk gewone aandelen. Informatie over de<br />
uitstaande aandelen is te vinden in de toelichting op de<br />
geconsolideerde jaarrekening, onderdeel 21 en 22.<br />
b. Beperking van de overdracht van aandelen of uitgegeven<br />
certificaten van aandelen<br />
In de statuten van Super de Boer zijn geen beperkende bepalingen<br />
opgenomen ten aanzien van de overdracht van aandelen.<br />
c. Deelnemingen in de vennootschap waarvoor een<br />
meldingsplicht bestaat<br />
Super de Boer heeft meldingen ontvangen inzake een aantal<br />
aandelenbelangen overeenkomstig de Wet op het financieel<br />
toezicht. Deze meldingen zijn opgenomen in het jaarverslag<br />
(pagina 82). De aandelen in het bezit van de Banken worden<br />
aangehouden in verband met de call-optie van Casino.<br />
d. Bijzondere zeggenschapsrechten verbonden aan aandelen<br />
Super de Boer heeft geen aandelen uitgegeven waaraan<br />
bijzondere zeggenschapsrechten zijn verbonden.<br />
e. Aandelen werknemers<br />
Super de Boer heeft op dit moment geen aandelen- of<br />
optieregeling voor werknemers waarover de controle niet<br />
direct door de werknemers wordt uitgeoefend.<br />
f. Beperking van stemrecht en van uitgifte van certificaten van<br />
aandelen<br />
Er gelden op dit moment geen beperkingen op de stemrechten<br />
op uitgegeven aandelen. Certificaten van aandelen zijn niet<br />
uitgegeven.<br />
g. Overeenkomsten met aandeelhouders<br />
Als onderdeel van de financiële herstructurering van 2002 is<br />
de vennootschap een aandeelhoudersovereenkomst aangegaan<br />
met Casino. Informatie over deze overeenkomst is verstrekt in<br />
het Prospectus van 9 november 2004. Delen van de overeenkomst<br />
worden daarnaast besproken in het Corporate<br />
Governance Code-onderdeel van dit jaarverslag (pagina’s<br />
20-25). Super de Boer is zich op dit moment niet bewust van<br />
andere aandeelhoudersovereenkomsten.<br />
J A A R V E R<br />
h. Voorschriften betreffende benoeming en ontslag van<br />
bestuurders en commissarissen en wijziging van de statuten<br />
Krachtens artikel 14 van de statuten heeft de Raad van<br />
Commissarissen de bevoegdheid om leden van de statutaire<br />
directie te schorsen dan wel te ontslaan. De Raad van<br />
Commissarissen ontslaat een lid van de statutaire directie niet<br />
eerder dan nadat de Algemene Vergadering van Aandeelhouders<br />
(‘AVA’) over het voorgenomen ontslag is gehoord.<br />
Krachtens artikel 21 van de statuten worden de leden van de<br />
Raad van Commissarissen benoemd door de AVA, op<br />
voordracht van de Raad van Commissarissen. Krachtens artikel<br />
41 van de statuten kan de AVA alleen besluiten tot wijziging<br />
van de statuten op voorstel van de statutaire directie dat is<br />
goedgekeurd door de Raad van Commissarissen.<br />
i. De bevoegdheden van het bestuur<br />
Krachtens artikel 6 van de statuten kan de statutaire directie<br />
alleen overgaan tot de uitgifte van aandelen, indien en voor<br />
zover de statutaire directie door de AVA is aangewezen als<br />
daartoe bevoegd orgaan. De statutaire directie heeft ten<br />
aanzien van het uitgeven van aandelen de goedkeuring nodig<br />
van de Raad van Commissarissen. Het hiervoor genoemde geldt<br />
tevens voor het toekennen van rechten tot het nemen van<br />
aandelen. Voor de verkrijging van eigen aandelen dient de<br />
statutaire directie hiertoe de bevoegdheid te hebben verkregen<br />
van de AVA. Bij de AVA van 11 mei 2007 is de statutaire<br />
directie aangewezen als bevoegd orgaan voor de uitgifte van<br />
aandelen gedurende een periode van 15 maanden.<br />
j. Belangrijke overeenkomsten bij een openbaar bod<br />
Super de Boer is zich op dit moment bewust van de volgende<br />
belangrijke overeenkomsten met een beding inzake een<br />
eventuele wijziging van zeggenschap:<br />
. de gewijzigde en herziene kredietfaciliteitovereenkomst<br />
tussen de vennootschap en de Banken van 2 november 2006<br />
wordt opeisbaar in het geval van een wijziging van zeggenschap,<br />
tenzij Casino de betrokken partij is;<br />
. de achtergestelde leningovereenkomst tussen de<br />
vennootschap, Casino en de Banken van 2 november 2006<br />
wordt opeisbaar in het geval van een wijziging van<br />
zeggenschap, tenzij Casino de betrokken partij is.<br />
k. Overeenkomsten met een bestuurder of werknemer in het<br />
geval van een openbaar bod<br />
In de arbeidsovereenkomst met de heer Brouwer is een beding<br />
opgenomen dat diens arbeidsovereenkomst kan worden<br />
beëindigd in het geval van een change of control (zie ook het<br />
remuneratieverslag op pagina’s 28 en 29 van dit jaarverslag).
S L A G 2 0 0 7<br />
Corporate Governance Code 27
28<br />
Remuneratieverslag<br />
Met ingang van 1 januari 2005 is een beloningsbeleid voor<br />
leden van de Directie geformuleerd. Vervolgens is het beleid<br />
voor leden van de statutaire directie op de Algemene<br />
Vergadering van Aandeelhouders van 12 mei 2005 vastgesteld.<br />
Het beloningsbeleid heeft ten doel hooggekwalificeerde<br />
managers als lid van de directie aan te trekken, te motiveren<br />
en te behouden. In de samenstelling van het beloningspakket<br />
wordt rekening gehouden met de strategische resultaten van<br />
de Vennootschap op korte en lange termijn. Bij de<br />
ontwikkeling van het beloningsbeleid heeft de Raad van<br />
Commissarissen rekening gehouden met de strategische<br />
ambities en de cultuur van de Vennootschap, de verhoudingen<br />
in de Nederlandse markt en de Nederlandse Corporate<br />
Governance Code.<br />
Het beloningsbeleid is gebaseerd op het uitgangspunt dat de<br />
hoogte van de totale beloning gerelateerd is aan de markt<br />
waarin Super de Boer meedingt naar talent (de arbeidsmarktreferentiegroep).<br />
Deze hoogte dient globaal in overeenstemming<br />
te zijn met het mediaanniveau van de arbeidsmarktreferentiegroep.<br />
De totale beloning bestaat uit:<br />
. een basissalaris dat globaal in overeenstemming dient te<br />
zijn met het mediaanniveau van de arbeidsmarktreferentiegroep;<br />
. een totale variabele beloning die globaal in overeenstemming<br />
dient te zijn met het mediaanniveau van de arbeidsmarktreferentiegroep,<br />
waarbij de korte- en langetermijnbeloning<br />
kunnen variëren tussen het eerste kwartiel en het<br />
derde kwartiel in de arbeidsmarktreferentiegroep.<br />
Het integrale beloningsbeleid is opgenomen in het jaarverslag<br />
2005 en gepubliceerd op de website van Super de Boer.<br />
De heer J.G.B. Brouwer is per 6 november 2006 benoemd tot<br />
statutair bestuurder en Voorzitter van de Directie. Met de heer<br />
Brouwer zijn ten tijde van zijn indiensttreding individuele<br />
arbeidsvoorwaarden overeengekomen, mede gezien zijn<br />
voormalige positie buiten de Super de Boer-organisatie en de<br />
situatie van de Vennootschap ten tijde van zijn indiensttreding.<br />
Daarbij is afgeweken van het beloningsbeleid. Het arbeidsvoorwaardenpakket<br />
van de heer Brouwer is tijdens de Buitengewone<br />
Vergadering van Aandeelhouders van 3 november<br />
2006 aan de aandeelhouders gepresenteerd. Het beloningsbeleid<br />
blijft in voorkomende situaties van toepassing bij de<br />
beoordeling van de arbeidsvoorwaarden van eventuele<br />
toekomstige leden van de statutaire directie. De belangrijkste<br />
onderdelen van de arbeidsvoorwaarden van de heer Brouwer<br />
worden hierna toegelicht.<br />
J A A R V E R<br />
Arbeidsvoorwaarden van de heer Brouwer<br />
De arbeidsovereenkomst van de heer Brouwer geldt voor<br />
bepaalde tijd. De duur van de overeenkomst is vastgesteld op<br />
een periode van vier jaar, in lijn met de Nederlandse Corporate<br />
Governance Code. De arbeidsovereenkomst kan door beide<br />
partijen worden opgezegd, waarbij er voor de Vennootschap<br />
een opzegtermijn van zes maanden en voor de heer Brouwer<br />
een opzegtermijn van drie maanden geldt. Daarbij is overeengekomen<br />
dat in geval van een voortijdige beëindiging van het<br />
dienstverband – anders dan door een opzegging door de heer<br />
Brouwer of een ontslag op staande voet vanwege een<br />
dringende reden – hem het basissalaris voor de resterende<br />
periode zal worden betaald. Betaling van het restant basissalaris<br />
is gegarandeerd door middel van een bankgarantie.<br />
Het bruto basissalaris inclusief 8% vakantietoeslag is bij<br />
indiensttreding in november 2006 vastgesteld op € 495.000<br />
per jaar. Het basissalaris wordt conform contractuele afspraak<br />
jaarlijks geïndexeerd. Het bruto basissalaris inclusief 8%<br />
vakantietoeslag van de heer Brouwer bedroeg over 2007<br />
€ 495.000.<br />
Op basis van zijn arbeidsovereenkomst heeft de heer Brouwer<br />
recht op een jaarlijkse prestatiebonus, ter discretie van de<br />
Raad van Commissarissen vast te stellen, die wordt gebaseerd<br />
op het behalen van jaarlijkse doelstellingen en welke tussen<br />
1/3e en maximaal 2/3e van het basissalaris bedraagt. De Raad<br />
van Commissarissen bepaalt jaarlijks de voorwaarden en de te<br />
hanteren maatstaven voor deze prestatiebonus.<br />
Op voorstel van het Selection, Nomination and Remuneration<br />
Committee heeft de Raad van Commissarissen besloten om de<br />
prestatiebonus van de heer Brouwer voor 2007 vast te stellen<br />
op € 330.165, zijnde 66,7% van het basissalaris over 2007<br />
(2006: € 41.209, zijnde 50% van twee maanden basissalaris<br />
over 2006). De voorwaarden en maatstaven die de Raad van<br />
Commissarissen bij het bepalen van de jaarlijkse prestatiebonus<br />
over 2007 in aanmerking hebben genomen bestonden<br />
uit financiële en persoonlijke operationele en strategische<br />
doelstellingen. De financiële doelstellingen hadden een<br />
gezamenlijk gewicht van 40% en de persoonlijke operationele<br />
en strategische doelstellingen hadden een gezamenlijk gewicht<br />
van 60%. Ook bij het vaststellen van de prestatiebonus over<br />
2008 zal de Raad van Commissarissen financiële doelstellingen<br />
en persoonlijke operationele en strategische doelstellingen in<br />
aanmerking nemen. De financiële doelstellingen zullen daarbij<br />
even zwaar wegen als de persoonlijke en strategische doelstellingen.<br />
Gezien de gevoelige aard van deze doelstellingen<br />
kan, mede uit concurrentieoverwegingen, geen nadere<br />
informatie worden gegeven.
S L A G 2 0 0 7<br />
Remuneratieverslag<br />
Bij indiensttreding van de heer Brouwer zijn 200.000 opties<br />
aan hem toegekend die na vier jaar (of indien een change of<br />
control 1 plaatsvindt) uitoefenbaar worden. Deze optietoekenning<br />
is tijdens de Algemene Vergadering van Aandeelhouders van<br />
11 mei 2007 door de aandeelhouders bekrachtigd en<br />
goedgekeurd.<br />
De Raad van Commissarissen heeft in 2007 kenbaar gemaakt<br />
in 2008 zowel aan de statutair bestuurder als aan de overige<br />
leden van de Directie opties te willen toekennen. Overeenkomstig<br />
dit voornemen heeft de Raad van Commissarissen op<br />
5 maart 2008 additioneel 200.000 opties met gelijke voorwaarden<br />
aan de heer Brouwer toegekend, waarbij het een<br />
toekenning onder de opschortende voorwaarde van aandeelhoudersgoedkeuring<br />
overeenkomstig artikel 2:135 BW betreft,<br />
welke goedkeuring op 14 mei 2008 aan de Algemene<br />
Vergadering van Aandeelhouders zal worden gevraagd. Er is<br />
gekozen voor de toekenning van opties omdat opties sterker<br />
dan enig ander beloningsinstrument zijn gericht op de creatie<br />
van aandeelhouderswaarde. Net als de opties die bij indiensttreding<br />
aan hem zijn toegekend, zijn de 200.000 additionele<br />
opties die op 5 maart 2008 voorwaardelijk aan de heer<br />
Brouwer zijn toegekend niet afhankelijk van prestatiecriteria,<br />
omdat de Raad van Commissarissen van mening is dat de<br />
langetermijnprestatie van Super de Boer het best gemeten<br />
wordt door middel van de langetermijnaandelenkoers. Parallel<br />
aan de toekenning van de additionele opties aan de heer<br />
Brouwer, zijn in 2008 tevens in totaal 455.000 opties<br />
voorwaardelijk toegekend aan de overige leden van de Directie.<br />
De onderstaande tabel geeft een samenvatting van de<br />
informatie van opties die bij indiensttreding in 2006 zijn<br />
toegekend aan de heer Brouwer en die de Raad van<br />
Commissarissen in maart 2008 voorwaardelijk aan aandeelhoudersgoedkeuring<br />
aan de heer Brouwer heeft toegekend.<br />
Datum Aantal Uitoefenbaar Uitoefentoekenning<br />
opties vanaf prijs<br />
6 november 2006 200.000 6 november 2010 2 € 1,97 3<br />
5 maart 2008 200.000 6 november 2011 2 € 3,78 4<br />
De afvloeiingsregeling voor de heer Brouwer is direct<br />
gekoppeld aan de overeengekomen contractsperiode. De overeenkomst<br />
voorziet in een vergoeding bij onvrijwillig ontslag (of<br />
beëindiging van de arbeidsovereenkomst door een van beide<br />
partijen in geval van een change of control ) die gelijk is aan het<br />
basissalaris over de resterende contractsperiode vermeerderd<br />
met een derde daarvan. In het vierde jaar van de contractsperiode<br />
geldt een ontslagvergoeding van één jaar basissalaris<br />
vermeerderd met een derde daarvan.<br />
Voor de heer Brouwer is een defined contribution pensioenregeling<br />
van toepassing. Het pensioengevend salaris bedraagt<br />
€ 380.000 per jaar waarbij Super de Boer tweederde van de<br />
pensioenkosten voor haar rekening neemt. Deze regeling is in<br />
lijn met de geldende regelingen voor het overige personeel en<br />
in lijn met een inschatting van de externe arbeidsmarkt.<br />
De Raad van Commissarissen is voornemens om de arbeidsovereenkomst<br />
van de heer Brouwer en zijn benoeming als<br />
statutair bestuurder met één jaar te verlengen, waarbij de<br />
arbeidsvoorwaarden voor het overige onveranderd zullen<br />
blijven, met dien verstande dat de verlenging buiten beschouwing<br />
wordt gelaten bij het bepalen van de vergoeding bij een<br />
beëindiging van de arbeidsovereenkomst in geval van een<br />
change of control en de bovengenoemde bankgarantie niet<br />
verlengd zal worden. Alvorens daartoe over te gaan, zal de<br />
Raad van Commissarissen de Algemene Vergadering van<br />
Aandeelhouders overeenkomstig de statuten kennisgeving<br />
doen van de verlenging.<br />
1 De overgang van alle of de meerderheid van de aandelen in Super de Boer of de overdracht van alle of de meerderheid van de activa<br />
van Super de Boer aan een of meer derden.<br />
2 Of direct indien zich een change of control voordoet.<br />
3 Zijnde de beurskoers op het moment van het aangaan van de arbeidsovereenkomst.<br />
4 Zijnde de gewogen gemiddelde beurskoers gemeten over een periode van 31 beursdagen eindigend op 5 maart 2008.<br />
29
J A A R R E K E N I N G<br />
2 0 0 7
32<br />
J A A R V E R<br />
Geconsolideerde resultatenrekening<br />
(x € 1 miljoen)<br />
Toelichting 2007 2006<br />
Opbrengsten 3 1.858 2.894<br />
Kostprijs verkopen (1.604) (2.441)<br />
Brutowinst 254 453<br />
Overige bedrijfsopbrengsten 4 27 115<br />
Verkoopkosten 5 (197) (421)<br />
Algemene en beheerskosten (63) (177)<br />
Resultaat uit bedrijfsactiviteiten 21 (30)<br />
Financieringsbaten 7 2 3<br />
Financieringslasten 7 (13) (18)<br />
Netto financieringslasten (11) (15)<br />
Aandeel in resultaat investeringen verwerkt volgens de<br />
‘equity’-methode (na winstbelasting) 13 – –<br />
Resultaat vóór winstbelasting 10 (45)<br />
Winstbelastingen 8 – –<br />
Resultaat over de verslagperiode 10 (45)<br />
Toe te rekenen aan:<br />
Aandeelhouders van Super de Boer N.V. 10 (45)<br />
Minderheidsbelang – –<br />
Resultaat over de verslagperiode 10 (45)<br />
Gewone winst per aandeel (euro) 22 0,09 (0,39)<br />
Verwaterde winst per aandeel (euro) 22 0,09 (0,39)<br />
Opbrengsten uit de verkoop van goederen 1.799 2.745<br />
Opbrengsten uit diensten 59 149<br />
Totaal opbrengsten 1.858 2.894
S L A G 2 0 0 7<br />
Geconsolideerd overzicht van het totaalresultaat<br />
(x € 1 miljoen)<br />
Toelichting 2007 2006<br />
Op aandelen gebaseerde betalingen – 1<br />
Lasten rechtstreeks verwerkt in het eigen vermogen – 1<br />
Resultaat over de verslagperiode 10 (45)<br />
Totaalresultaat over de verslagperiode 21 10 (44)<br />
Toe te rekenen aan:<br />
Aandeelhouders van Super de Boer N.V. 10 (44)<br />
Minderheidsbelang – –<br />
Totaalresultaat over de verslagperiode 10 (44)<br />
33
34<br />
J A A R V E R<br />
Geconsolideerde balans<br />
(vóór voorgestelde winstbestemming)<br />
(x € 1 miljoen)<br />
Toelichting 30 december 31 december<br />
2007 2006<br />
Activa<br />
Materiële vaste activa 10 114 117<br />
Goodwill 11 20 22<br />
Overige immateriële activa 12 6 6<br />
Investeringen geassocieerde deelnemingen 13 2 2<br />
Vastgoedbeleggingen 14 24 28<br />
Overige beleggingen 15 – 1<br />
Leningen en vorderingen 16 15 18<br />
Uitgestelde belastingvorderingen 17 13 15<br />
Totaal vaste activa 194 209<br />
Voorraden 18 57 65<br />
Actuele belastingvorderingen 9 6 6<br />
Handels- en overige vorderingen 19 59 114<br />
Geldmiddelen en kasequivalenten 20 17 52<br />
Activa geclassificeerd als aangehouden voor verkoop 2 10 36<br />
Totaal vlottende activa 149 273<br />
Totaal activa<br />
Eigen vermogen<br />
343 482<br />
Geplaatst kapitaal 149 149<br />
Agio 518 518<br />
Ingehouden winsten (616) (626)<br />
Totaal eigen vermogen toe te rekenen aan aandeelhouders van<br />
Super de Boer N.V. 21 51 41<br />
Minderheidsbelang – –<br />
Totaal eigen vermogen<br />
Verplichtingen<br />
51 41<br />
Rentedragende leningen 23 73 99<br />
Personeelsbeloningen 24 13 18<br />
Voorzieningen 25 26 39<br />
Uitgestelde belastingverplichtingen 17 13 15<br />
Totaal langlopende verplichtingen 125 171<br />
Rekening-courantkredieten banken 23 21 31<br />
Verschuldigde belastingen 9 15<br />
Handelsschulden en overige te betalen posten 26 103 159<br />
Voorzieningen en personeelsbeloningen 25 34 65<br />
Totaal kortlopende verplichtingen 167 270<br />
Totaal verplichtingen 292 441<br />
Totaal eigen vermogen en verplichtingen 343 482
S L A G 2 0 0 7<br />
Geconsolideerd kasstroomoverzicht<br />
(x € 1 miljoen)<br />
Toelichting 2007 2006<br />
Kasstroom uit bedrijfsactiviteiten<br />
Resultaat over de verslagperiode 10 (45)<br />
Aanpassingen voor:<br />
Afschrijvingen en amortisatie 26 43<br />
Bijzondere waardeverminderingsverliezen 2 16<br />
Financieringsbaten (2) (3)<br />
Financieringslasten 13 18<br />
Boekwinst op verkoop materiële vaste activa – (4)<br />
Aflossing lening Spanje – (20)<br />
Boekwinst op gedesinvesteerde activa (27) (91)<br />
Op aandelen gebaseerde betalingen – (1)<br />
Winstbelasting – –<br />
Bedrijfsresultaat voor mutaties in werkkapitaal en voorzieningen 22 (87)<br />
Mutatie voorraden 18 8 47<br />
Mutatie handels- en overige vorderingen 2, 19 59 (7)<br />
Mutatie handelsschulden en overige te betalen posten (64) (122)<br />
Mutatie voorzieningen en personeelsbeloningen (49) 60<br />
Kasstroom uit bedrijfsactiviteiten (24) (109)<br />
Betaalde rente 7 (11) (15)<br />
Betaalde winstbelastingen – –<br />
Netto kasstroom uit bedrijfsactiviteiten<br />
Kasstroom uit investeringsactiviteiten<br />
(35) (124)<br />
Ontvangsten uit verkoop van materiële vaste activa 56 352<br />
Ontvangsten uit verkoop van immateriële vaste activa 6 18<br />
Ontvangsten uit verkoop van overige investeringen 15 1 –<br />
Ontvangsten uit verkoop van voorraden Edah and Konmar – 42<br />
Aflossingen leningen en vorderingen 16 20 19<br />
Aflossing lening Spanje – 20<br />
Ontvangen rente 7 2 3<br />
Verwerving van materiële vaste activa 10 (28) (31)<br />
Verwerving van immateriële vaste activa 11, 12 (4) –<br />
Verstrekte leningen en vorderingen 16 (17) (18)<br />
Netto kasstroom uit investeringsactiviteiten<br />
Kasstroom uit financieringsactiviteiten<br />
36 405<br />
Aflossing van opgenomen leningen 23 (37) (270)<br />
Betalingen uit hoofde van financiële-leaseverplichtingen 23 1 (9)<br />
Netto kasstroom uit financieringsactiviteiten (36) (279)<br />
Netto toename/(afname) van geldmiddelen en kasequivalenten 20 (35) 2<br />
Geldmiddelen en kasequivalenten aan het begin van de verslagperiode 52 50<br />
Geldmiddelen en kasequivalenten aan het eind van de verslagperiode 20 17 52<br />
Het geconsolideerde kasstroomoverzicht is opgesteld op basis van de indirecte methode, waarbij het resultaat na winstbelastingen in de netto<br />
kasstroom uit bedrijfsactiviteiten wordt gecorrigeerd voor posten van de resultatenrekening die gedurende het boekjaar geen baten of lasten<br />
opleveren. In 2006 zijn als onderdeel van de desinvestering Edah en Konmar de liquide middelen aanwezig in de winkels (€ 13 miljoen)<br />
overgedragen. Super de Boer heeft een vergoeding ontvangen van de kopers voor eenzelfde bedrag.<br />
35
36<br />
J A A R V E R<br />
Toelichting op de geconsolideerde jaarrekening<br />
I Verslaggevende entiteit<br />
Super de Boer N.V. (de ‘Vennootschap’) is gevestigd in Nederland. Het adres van de statutaire zetel en het<br />
feitelijke hoofdkantoor van de Vennootschap is Disketteweg 2-4, 3821 AR Amersfoort. De Vennootschap<br />
rapporteert op basis van 13 periodes per kalenderjaar. De geconsolideerde jaarrekening van de Vennootschap voor<br />
het boekjaar 2007 tot en met 30 december (begonnen op 1 januari 2007) omvat de Vennootschap en haar<br />
dochterondernemingen (tezamen te noemen de ‘Groep’ en afzonderlijk de ‘Groepsentiteiten’) en de belangen van<br />
de Groep in geassocieerde deelnemingen en entiteiten waarover gezamenlijke zeggenschap wordt uitgeoefend.<br />
De Groep houdt zich in hoofdzaak bezig met de exploitatie van supermarkten (zie noot 1 van de toelichting).<br />
II Gehanteerde grondslagen bij de opstelling van de jaarrekening<br />
a) Overeenstemmingsverklaring<br />
De geconsolideerde jaarrekening is opgesteld in overeenstemming met de International Financial Reporting<br />
Standards (IFRS) zoals aanvaard door de Europese Unie (EU-IFRS).<br />
De geconsolideerde jaarrekening is op 9 april 2008 opgemaakt op last van de Raad van Commissarissen en de<br />
statutaire directie.<br />
b) Waarderingsbasis<br />
De geconsolideerde jaarrekening is opgesteld op basis van historische kosten, met dien verstande dat:<br />
. Afgeleide financiële instrumenten worden gewaardeerd tegen reële waarde;<br />
. Voor handelsdoeleinden aangehouden financiële instrumenten worden gewaardeerd tegen reële waarde;<br />
. Als voor verkoop beschikbaar geclassificeerde financiële instrumenten worden gewaardeerd tegen reële waarde;<br />
. Vaste activa geclassificeerd als aangehouden voor verkoop worden gewaardeerd tegen kostprijs of reële waarde<br />
indien deze lager is (minus verkoopkosten).<br />
De methoden voor de bepaling van de reële waarde worden nader besproken in noot IV van de toelichting.<br />
c) Functionele valuta en presentatievaluta<br />
De jaarrekening wordt gepresenteerd in euro’s. De euro fungeert als de functionele valuta van de Vennootschap.<br />
<strong>Alle</strong> financiële informatie in euro’s is afgerond naar het dichtstbijzijnde miljoen, tenzij anders aangegeven.<br />
d) Gebruik van schattingen en oordelen<br />
De opstelling van de jaarrekening conform IFRS vereist dat het management oordelen vormt en tot schattingen en<br />
veronderstellingen komt die van invloed zijn op de toepassing van grondslagen en de gerapporteerde waarde van<br />
activa, verplichtingen, baten en lasten. De daadwerkelijke uitkomsten kunnen van deze schattingen afwijken.<br />
De schattingen en onderliggende veronderstellingen worden voortdurend beoordeeld. Herzieningen van<br />
schattingen worden opgenomen in de periode waarin de schattingen worden herzien en in toekomstige perioden<br />
waarvoor de herziening gevolgen heeft.<br />
Belangrijke punten van schattingsonzekerheid en kritische oordelen bij de toepassing van de grondslagen die het<br />
meest van invloed zijn op de in de jaarrekening opgenomen bedragen in de volgende onderdelen van de<br />
toelichting zijn onder meer:<br />
. Noot 8,17 – winstbelastingen en uitgestelde belastingvorderingen en -verplichtingen;<br />
. Noot 11 – goodwill;<br />
. Noot 24 – personeelsbeloningen;<br />
. Noot 25 – voorzieningen.
S L A G 2 0 0 7<br />
Toelichting op de geconsolideerde jaarrekening 37<br />
III Belangrijke grondslagen voor financiële verslaggeving<br />
De grondslagen voor de financiële verslaggeving zijn consequent toegepast op alle in deze geconsolideerde<br />
jaarrekening vermelde periodes. De grondslagen zijn tevens consequent toegepast door de groepsentiteiten.<br />
a) Grondslagen voor consolidatie<br />
(i) Dochterondernemingen<br />
Dochterondernemingen zijn die entiteiten waarover de Vennootschap zeggenschap heeft. Er is sprake van<br />
zeggenschap als de Vennootschap de mogelijkheid heeft om, direct of indirect, het financiële en operationele<br />
beleid van een entiteit te bepalen om voordelen te verkrijgen uit haar activiteiten. Bij de beoordeling of er sprake<br />
is van zeggenschap wordt rekening gehouden met potentiële stemrechten die op dat moment uitoefenbaar of<br />
converteerbaar zijn. De jaarrekeningen van dochterondernemingen zijn in de geconsolideerde jaarrekening<br />
opgenomen vanaf de datum waarop voor het eerst sprake is van zeggenschap tot aan het moment waarop deze<br />
zeggenschap eindigt. Van dochterondernemingen zijn de grondslagen voor financiële verslaggeving waar nodig<br />
gewijzigd ter afstemming op de grondslagen van de Groep.<br />
(ii) Geassocieerde deelnemingen en joint ventures (investeringen verwerkt volgens de ‘equity’-methode)<br />
Geassocieerde deelnemingen zijn die entiteiten waarin de Groep invloed van betekenis heeft op het financiële en<br />
operationele beleid, maar waarover zij geen zeggenschap heeft. Invloed van betekenis wordt verondersteld indien<br />
de Groep beschikt over tussen de 20 en 50 procent van de stemrechten van een andere entiteit. Joint ventures<br />
zijn die entiteiten waarover de Groep gezamenlijke zeggenschap uitoefent, en waarbij deze zeggenschap in een<br />
overeenkomst is vastgelegd en waarin strategische beslissingen over het financiële en operationele beleid<br />
unaniem worden genomen. Geassocieerde deelnemingen en entiteiten waarover gezamenlijk de zeggenschap<br />
wordt uitgeoefend, worden verantwoord op basis van de ‘equity’-methode (investeringen verwerkt volgens de<br />
‘equity’-methode) en worden bij eerste opname tegen de kostprijs verantwoord. In de investering is tevens de bij<br />
acquisitie betaalde goodwill begrepen, verminderd met eventuele cumulatieve bijzondere waardeverminderingsverliezen.<br />
De geconsolideerde jaarrekening omvat het aandeel van de Groep in het totaalresultaat en de<br />
vermogensmutaties van investeringen verwerkt volgens de ’equity’-methode, na correctie van de grondslagen in<br />
overeenstemming met de grondslagen van de Groep, vanaf de datum waarop de Groep voor het eerst invloed van<br />
betekenis heeft of gezamenlijke zeggenschap uitoefent tot aan de datum waarop voor het laatst sprake is van<br />
invloed van betekenis of gezamenlijke zeggenschap. Als het aandeel van de Groep in de verliezen groter is dan de<br />
waarde van het belang in een investering verwerkt volgens de ‘equity’-methode, wordt de boekwaarde van dat<br />
belang (inclusief eventuele langetermijninvesteringen) in de balans van de Groep tot nul afgeboekt en worden<br />
verdere verliezen niet meer in aanmerking genomen behalve voor zover de Groep een verplichting is aangegaan of<br />
betalingen heeft verricht namens een investering verwerkt volgens de ‘equity’-methode.<br />
(iii) Eliminatie van transacties bij consolidatie<br />
Intragroepssaldi en -transacties en eventuele niet-gerealiseerde winsten en verliezen op transacties binnen de<br />
Groep worden bij de opstelling van de geconsolideerde jaarrekening geëlimineerd. Niet-gerealiseerde winsten uit<br />
hoofde van transacties met investeringen verwerkt volgens de ‘equity’-methode worden geëlimineerd naar rato<br />
van het belang dat de Groep in de investering heeft. Niet-gerealiseerde verliezen worden op dezelfde wijze<br />
geëlimineerd als niet-gerealiseerde winsten, maar slechts voor zover er geen aanwijzing bestaat voor een<br />
bijzondere waardevermindering.<br />
b) Vreemde valuta<br />
Transacties in vreemde valuta worden in de betreffende functionele valuta van de groepsentiteiten omgerekend<br />
tegen de geldende wisselkoers per de transactiedatum. In vreemde valuta luidende monetaire activa en<br />
verplichtingen worden per de verslagdatum in de functionele valuta omgerekend tegen de op die datum geldende<br />
wisselkoers. De valutakoerswinst of het valutakoersverlies op monetaire posten betreft het verschil tussen de<br />
geamortiseerde kosten in de functionele valuta aan het begin van de periode, gecorrigeerd voor effectieve<br />
rente(betalingen) gedurende de periode, en de geamortiseerde kosten van tegen de wisselkoers aan het einde van<br />
de periode omgerekende buitenlandse valuta. Niet-monetaire activa en passiva in vreemde valuta’s die tegen reële
38<br />
Toelichting op de geconsolideerde jaarrekening<br />
J A A R V E R<br />
waarde worden opgenomen, worden in de functionele valuta omgerekend tegen de wisselkoers die gold op de<br />
datum waarop de reële waarde werd bepaald. De bij omrekening optredende valutakoersverschillen worden als<br />
last in de resultatenrekening opgenomen.<br />
c) Financiële instrumenten<br />
(i) Afgeleide financiële instrumenten<br />
Afgeleide financiële instrumenten worden bij de eerste opname gewaardeerd tegen kostprijs. Na de eerste opname<br />
worden afgeleide financiële instrumenten tegen reële waarde gewaardeerd. De winst of het verlies uit<br />
herwaardering naar reële waarde wordt onmiddellijk in de resultatenrekening opgenomen. De Groep past geen<br />
hedge accounting toe.<br />
De reële waarde van renteswaps is het geschatte bedrag dat de Groep zou ontvangen of betalen om de swap per<br />
balansdatum te beëindigen, waarbij rekening wordt gehouden met de actuele rente en de actuele kredietwaardigheid<br />
van de tegenpartijen bij de swap.<br />
(ii) Aandelenkapitaal<br />
Bij inkoop van aandelenkapitaal dat als eigen vermogen in de balans is verwerkt, wordt het bedrag van de<br />
betaalde vergoeding, met inbegrip van de rechtstreeks toerekenbare kosten, verwerkt als aftrekpost op het eigen<br />
vermogen. Ingekochte aandelen worden geclassificeerd als ingehouden winsten en gepresenteerd als aftrekpost op<br />
het totaal eigen vermogen.<br />
d) Materiële vaste activa<br />
(i) Activa in eigendom<br />
Materiële vaste activa worden gewaardeerd tegen kostprijs verminderd met cumulatieve afschrijvingen en<br />
cumulatieve bijzondere waardeverminderingsverliezen. Voor bepaalde materiële vaste activa zijn de kosten per<br />
1 januari 2004, de overgangsdatum naar IFRS, bepaald aan de hand van de reële waarde per die datum.<br />
In de kostprijs zijn de uitgaven inbegrepen die direct aan de verwerving van het actief zijn toe te rekenen.<br />
De kostprijs van zelfvervaardigde activa omvat materiaalkosten, directe arbeidskosten en eventuele andere kosten<br />
die rechtstreeks toerekenbaar zijn aan het gebruiksklaar maken van het actief, de eventuele kosten van<br />
ontmanteling en verwijdering van het actief en de herstelkosten van de locatie waar het actief zich bevindt.<br />
Aangeschafte software die een integraal onderdeel vormt van de functionaliteit van de daarmee samenhangende<br />
apparatuur wordt geactiveerd als onderdeel van de betreffende apparatuur. Financieringskosten die direct<br />
toerekenbaar zijn aan de acquisitie of constructie van in aanmerking komende activa worden als last in de<br />
resultatenrekening opgenomen wanneer zij worden gemaakt.<br />
Wanneer materiële vaste activa bestaan uit onderdelen met een ongelijke gebruiksduur, worden deze als<br />
afzonderlijke posten (belangrijke componenten) opgenomen onder materiële vaste activa.<br />
Winsten en verliezen op de verkoop van een materieel vast actief worden bepaald door de opbrengsten van de<br />
desinvestering te vergelijken met de boekwaarde van de materiële vaste activa en worden netto verantwoord<br />
onder ‘overige bedrijfsopbrengsten’ in de resultatenrekening.<br />
(ii) Herclassificatie naar vastgoedbeleggingen<br />
Vastgoed in aanbouw voor toekomstig gebruik als vastgoedbeleggingen wordt verwerkt als materiële vaste activa<br />
totdat de bouw of de ontwikkeling is voltooid, waarna het een herclassificatie als vastgoedbeleggingen ondergaat.<br />
Wanneer vastgoed voor eigen gebruik wijzigt in een vastgoedbelegging vindt een herclassificatie naar vastgoedbelegging<br />
plaats.
S L A G 2 0 0 7<br />
Toelichting op de geconsolideerde jaarrekening 39<br />
(iii) Kosten na eerste opname<br />
De kostprijs van de vervanging van een deel van een materieel vast actief wordt in de boekwaarde van dat actief<br />
opgenomen indien het waarschijnlijk is dat de toekomstige economische voordelen met betrekking tot het actief<br />
aan de Groep zullen toekomen en de kostprijs van het actief betrouwbaar kan worden bepaald. De boekwaarde<br />
van het vervangen onderdeel wordt niet langer opgenomen. De kosten van het dagelijkse onderhoud van materiële<br />
vaste activa worden als last in de resultatenrekening opgenomen wanneer zij worden gemaakt.<br />
(iv) Afschrijvingen<br />
Afschrijvingen worden ten laste van de resultatenrekening gebracht volgens de lineaire methode op basis van de<br />
geschatte duur van ieder onderdeel van een materieel vast actief. Tenzij redelijk zeker is dat de Groep aan het<br />
einde van de leasetermijn het eigendom zal verwerven, worden geleasde activa afgeschreven over de termijn van<br />
de leaseovereenkomst of de gebruiksduur, afhankelijk van welke korter is. Op terreinen wordt niet afgeschreven.<br />
De geschatte gebruiksduur luidt als volgt:<br />
. gebouwen<br />
. constructie 50 jaar<br />
. (dak)bedekking 15 jaar<br />
. overige componenten 10 – 20 jaar<br />
. machines en installaties 10 – 20 jaar<br />
. inventaris 8 – 10 jaar<br />
Afschrijvingsmethoden, gebruiksduur en restwaarde worden op elke verslagdatum opnieuw beoordeeld.<br />
e) Immateriële activa<br />
(i) Goodwill<br />
(Negatieve) goodwill vloeit voort uit de verwerving van dochterondernemingen, geassocieerde deelnemingen en<br />
joint ventures.<br />
Overnames vóór 1 januari 2003<br />
Als onderdeel van de overgang naar IFRS heeft de Groep ervoor gekozen alleen de verwerking van bedrijfscombinaties<br />
die op of na 1 januari 2003 hun beslag kregen, aan te passen. Bij overnames van vóór 1 januari 2003<br />
betreft de post goodwill het bedrag zoals dat in het vorige stelsel werd verwerkt, namelijk de Nederlandse<br />
grondslagen voor financiële verslaggeving (NL GAAP).<br />
Overnames op of na 1 januari 2003<br />
Voor overnames die op of na 1 januari 2003 hun beslag kregen, komt goodwill overeen met het verschil tussen de<br />
kostprijs van de overname en het belang van de Groep in de netto reële waarde van de overgenomen activa,<br />
verplichtingen en de voorwaardelijke verplichtingen van de overgenomen partij. Is dat verschil negatief (negatieve<br />
goodwill), dan wordt dit onmiddellijk in de resultatenrekening verantwoord.<br />
Waardering na eerste opname<br />
Goodwill wordt gewaardeerd tegen kostprijs verminderd met cumulatieve bijzondere waardeverminderingsverliezen.<br />
Voor investeringen verwerkt volgens de ‘equity’-methode wordt de boekwaarde van goodwill<br />
opgenomen in de boekwaarde van de investering.<br />
(ii) Overige immateriële activa<br />
De overige door de Groep verworven immateriële activa, met een eindige gebruiksduur, worden gewaardeerd<br />
tegen kostprijs verminderd met cumulatieve amortisatie en cumulatieve bijzondere waardeverminderingsverliezen.
40<br />
Toelichting op de geconsolideerde jaarrekening<br />
J A A R V E R<br />
(iii) Uitgaven na eerste opname<br />
Uitgaven na eerste opname voor geactiveerde immateriële activa worden uitsluitend geactiveerd wanneer<br />
hierdoor de toekomstige economische voordelen toenemen die zijn besloten in het specifieke actief waarop zij<br />
betrekking hebben. <strong>Alle</strong> overige uitgaven, inclusief intern gegenereerde goodwill en handelsmerken, worden als<br />
last in de resultatenrekening opgenomen wanneer zij worden gemaakt.<br />
(iv) Amortisatie<br />
De amortisatie geschiedt lineair ten laste van de resultatenrekening op basis van de geschatte gebruiksduur van<br />
de immateriële activa, behoudens goodwill, vanaf de datum waarop deze beschikbaar zijn voor gebruik.<br />
De geschatte gebruiksduur voor de huidige en vergelijkbare periodes is als volgt:<br />
. Software: 3 – 7 jaar<br />
. Vestigingsrecht: 10 jaar<br />
f) Vastgoedbeleggingen<br />
Een vastgoedbelegging is vastgoed dat wordt aangehouden om huuropbrengsten of een waardestijging of beide te<br />
realiseren, maar dat niet bestemd is voor verkoop in het kader van de normale bedrijfsvoering, voor gebruik in de<br />
productie of levering van goederen of diensten of voor administratieve doeleinden. Zie de gehanteerde<br />
grondslagen voor ‘materiële vaste activa’.<br />
Wanneer een vastgoedbelegging wijzigt in vastgoed voor eigen gebruik vindt een herclassificatie naar materiële<br />
vaste activa plaats.<br />
g) Geleasde activa<br />
Leaseovereenkomsten waarbij de Groep vrijwel alle aan het eigendom verbonden risico’s en voordelen op zich<br />
neemt, worden geclassificeerd als financiële lease. Bij de eerste opname wordt het geleasde actief gewaardeerd<br />
op de laagste van de reële waarde en de contante waarde van de minimale leasebetalingen. Na de eerste opname<br />
geschiedt de verwerking in overeenstemming met de van toepassing zijnde grondslag.<br />
Overige leases betreffen operationele leaseovereenkomsten waarvan de geleasde activa niet in de balans van de<br />
Groep worden opgenomen.<br />
h) Handels- en overige vorderingen<br />
Handels- en overige vorderingen worden gewaardeerd tegen kostprijs minus bijzondere waardeverminderingsverliezen<br />
(zie grondslag k).<br />
i) Voorraden<br />
De voorraden worden opgenomen tegen kostprijs, of netto-opbrengstwaarde indien deze lager is. De kostprijs van<br />
de voorraden is gebaseerd op het ‘eerst in, eerst uit’-beginsel (fifo) en omvat de uitgaven gedaan bij verwerving<br />
van de voorraden, productie- of conversiekosten en overige kosten die zijn gemaakt bij het naar de bestaande<br />
locatie en in de bestaande toestand brengen daarvan. De netto-opbrengstwaarde is de geschatte verkoopprijs in<br />
het kader van de normale bedrijfsvoering, verminderd met de geschatte kosten van voltooiing en de<br />
verkoopkosten.<br />
j) Geldmiddelen en kasequivalenten<br />
Geldmiddelen en kasequivalenten bestaan uit kas- en banksaldi en andere direct opvraagbare deposito’s met een<br />
oorspronkelijke looptijd van drie maanden of minder. Rekening-courantkredieten die direct opeisbaar zijn en die<br />
een integraal deel van het middelenbeheer van de Groep vormen, maken in het kasstroomoverzicht deel uit van<br />
het saldo geldmiddelen en kasequivalenten.
S L A G 2 0 0 7<br />
Toelichting op de geconsolideerde jaarrekening 41<br />
k) Bijzondere waardeverminderingen<br />
(i) Financiële activa<br />
Een financieel actief wordt op elke verslagdatum geëvalueerd om te bepalen of er objectieve aanwijzingen voor<br />
een bijzondere waardevermindering bestaan. Een financieel actief wordt geacht onderhevig te zijn aan een<br />
bijzondere waardevermindering indien er objectieve aanwijzingen zijn dat één of meerdere gebeurtenissen een<br />
negatief effect hebben gehad op de verwachte toekomstige kasstromen van dat actief.<br />
Een bijzonder waardeverminderingsverlies met betrekking tot een op geamortiseerde kostprijs gewaardeerd<br />
financieel actief wordt berekend als het verschil tussen de boekwaarde en de contante waarde van de verwachte<br />
toekomstige kasstromen, verdisconteerd tegen de oorspronkelijke effectieve rente. Een bijzonder waardeverminderingsverlies<br />
met betrekking tot een voor verkoop beschikbaar financieel actief wordt berekend aan de<br />
hand van de reële waarde.<br />
Belangrijke financiële activa worden individueel op bijzondere waardevermindering getoetst. De overige financiële<br />
activa worden ondergebracht in groepen met vergelijkbare kredietrisicokenmerken en collectief beoordeeld.<br />
<strong>Alle</strong> bijzondere waardeverminderingsverliezen worden als last in de resultatenrekening opgenomen.<br />
Een bijzonder waardeverminderingsverlies wordt teruggenomen indien de terugname objectief in verband kan<br />
worden gebracht met een gebeurtenis die zich heeft voorgedaan nadat dit bijzondere waardeverminderingsverlies<br />
werd genomen. Bij financiële activa die tegen geamortiseerde kostprijs worden gewaardeerd komt de terugname<br />
ten laste van de resultatenrekening.<br />
(ii) Niet-financiële activa<br />
De boekwaarde van de niet-financiële activa van de Groep, uitgezonderd voorraden en uitgestelde belastingvorderingen,<br />
wordt per iedere verslagdatum opnieuw bezien om te bepalen of er aanwijzingen zijn voor bijzondere<br />
waardeverminderingen. Indien dergelijke aanwijzingen bestaan, wordt een schatting gemaakt van de realiseerbare<br />
waarde van het actief. Van goodwill en immateriële activa met een onbepaalde gebruiksduur of die nog niet<br />
gebruiksklaar zijn, wordt op iedere verslagdatum een schatting gemaakt van de realiseerbare waarde.<br />
Voor een actief of kasstroomgenererende eenheid is de realiseerbare waarde gelijk aan de bedrijfswaarde of,<br />
indien deze hoger is, de reële waarde, minus verkoopkosten. Bij het bepalen van de bedrijfswaarde wordt de<br />
contante waarde van de geschatte toekomstige kasstromen berekend met behulp van een disconteringsvoet vóór<br />
belastingen die een afspiegeling is van zowel de actuele markttaxaties van de tijdswaarde van geld als van de<br />
specifieke risico’s met betrekking tot het actief. Voor de beoordeling of er bijzondere waardeverminderingen zijn<br />
opgetreden, worden activa samengevoegd in de kleinste Groep activa die uit voortgezet gebruik kasontvangsten<br />
genereert die in grote lijnen losstaan van de kasontvangsten van andere activa of groepen activa (de ‘kasstroomgenererende<br />
eenheid’). De in een bedrijfscombinatie verworven goodwill wordt voor de beoordeling of er<br />
bijzondere waardeverminderingen zijn opgetreden toegerekend aan kasstroomgenererende eenheden die naar<br />
verwachting zullen profiteren van de synergetische effecten van de combinatie.<br />
Er wordt een bijzonder waardeverminderingsverlies opgenomen indien de boekwaarde van een actief of de<br />
kasstroomgenererende eenheid waartoe het actief behoort, hoger is dan de geschatte realiseerbare waarde.<br />
Bijzondere waardeverminderingsverliezen worden in de resultatenrekening opgenomen. Bijzondere<br />
waardeverminderingsverliezen opgenomen met betrekking tot kasstroomgenererende eenheden worden eerst in<br />
mindering gebracht op de boekwaarde van eventueel aan kasstroomgenererende eenheden (of groepen van<br />
eenheden) toegerekende goodwill, en vervolgens naar rato in mindering gebracht op de boekwaarde van de<br />
overige activa van de eenheid (of Groep van eenheden).<br />
Met betrekking tot goodwill worden geen bijzondere waardeverminderingsverliezen teruggenomen. Voor andere<br />
activa worden in voorgaande perioden opgenomen bijzondere waardeverminderingsverliezen bij elke verslagdatum<br />
beoordeeld op indicaties dat het verlies afgenomen is of niet langer bestaat. Een bijzonder waardeverminderings-
42<br />
Toelichting op de geconsolideerde jaarrekening<br />
J A A R V E R<br />
verlies wordt teruggenomen als de schattingen zijn veranderd aan de hand waarvan de realiseerbare waarde was<br />
bepaald. Een bijzonder waardeverminderingsverlies wordt uitsluitend teruggenomen voor zover de boekwaarde<br />
van het actief niet hoger is dan de boekwaarde, na aftrek van afschrijvingen of amortisatie, die zou zijn bepaald<br />
als geen bijzonder waardeverminderingsverlies was opgenomen.<br />
l) Voor verkoop aangehouden vaste activa<br />
Vaste activa (of groepen activa en verplichtingen die worden afgestoten) waarvan de boekwaarde naar<br />
verwachting hoofdzakelijk via een verkooptransactie zal worden gerealiseerd en niet door het voortgezette<br />
gebruik ervan, worden aangemerkt als ‘voor verkoop aangehouden’. Direct voorafgaand aan deze classificatie<br />
worden de activa (of de componenten van een groep activa die wordt afgestoten) geherwaardeerd in overeenstemming<br />
met de grondslagen voor de financiële verslaggeving van de groep. Hierna worden de activa (of een<br />
groep af te stoten activa) in het algemeen gewaardeerd op basis van de boekwaarde, of, indien deze lager is, de<br />
reële waarde (beide minus verkoopkosten). Een bijzonder waardeverminderingsverlies op een Groep af te stoten<br />
activa wordt in eerste instantie toegerekend aan goodwill en vervolgens naar rato aan de resterende activa en<br />
verplichtingen, met dien verstande dat geen bijzonder waardeverminderingsverlies wordt toegerekend aan<br />
voorraden, financiële activa, uitgestelde belastingvorderingen, personeelsgerelateerde voorzieningen en vastgoedbeleggingen,<br />
die verder in overeenstemming met de grondslagen van de Groep gewaardeerd zullen worden.<br />
Bijzondere waardeverminderingsverliezen die voortvloeien uit de initiële classificatie en winsten of verliezen uit<br />
herwaardering na eerste opname worden in de resultatenrekening opgenomen, maar niet meer dan het<br />
cumulatieve bijzonder waardeverminderingsverlies.<br />
m) Rentedragende leningen<br />
Rentedragende leningen worden bij eerste opname verwerkt tegen reële waarde verminderd met toerekenbare<br />
transactiekosten. Na eerste opname worden rentedragende leningen gewaardeerd tegen geamortiseerde kostprijs<br />
minus bijzondere waardeverminderingsverliezen.<br />
n) Personeelsbeloningen<br />
(i) Toegezegde-bijdrageregelingen<br />
Verplichtingen in verband met bijdragen aan pensioenregelingen op basis van toegezegde bijdragen worden als<br />
last in de resultatenrekening opgenomen wanneer de bijdragen verschuldigd zijn.<br />
(ii) Toegezegd-pensioenregelingen<br />
De nettoverplichting van de Groep uit hoofde van regelingen inzake vergoedingen na uitdiensttreding, inclusief<br />
pensioenregelingen, wordt voor iedere regeling afzonderlijk berekend door een schatting te maken van de<br />
aanspraken die werknemers hebben opgebouwd in ruil voor hun diensten in de verslagperiode en voorgaande<br />
perioden. Deze aanspraken worden verdisconteerd om de contante waarde te bepalen en de reële waarde van de<br />
fondsbeleggingen wordt hierop in mindering gebracht. De disconteringsvoet is het rendement per balansdatum<br />
van staats- of bedrijfsobligaties met een AA-rating waarvan de looptijd de termijn van de verplichtingen van de<br />
Groep benadert. De berekening wordt uitgevoerd door een erkende actuaris volgens de ‘projected unit credit’<br />
methode.<br />
Wanneer de aanspraken uit hoofde van een regeling worden verbeterd, wordt het gedeelte van de verbeterde<br />
aanspraken dat betrekking heeft op de verstreken diensttijd van werknemers lineair als last in de<br />
resultatenrekening opgenomen over de gemiddelde periode totdat de aanspraken onvoorwaardelijk worden.<br />
Voor zover de aanspraken onmiddellijk onvoorwaardelijk worden, wordt de last onmiddellijk in de resultatenrekening<br />
opgenomen.<br />
<strong>Alle</strong> actuariële winsten en verliezen per 1 januari 2004, de overgangsdatum naar IFRS, zijn verantwoord.<br />
Actuariële winsten en verliezen die na 1 januari 2004 zijn ontstaan, worden verwerkt volgens de ‘corridor’methode.<br />
Volgens deze methode wordt, voor zover eventuele niet opgenomen cumulatieve actuariële winsten of<br />
verliezen meer bedragen dan 10 procent van de contante waarde van de brutoverplichting uit hoofde van de
S L A G 2 0 0 7<br />
Toelichting op de geconsolideerde jaarrekening 43<br />
toegezegd-pensioenregeling, dan wel van de reële waarde van de fondsbeleggingen indien deze hoger is, dat<br />
gedeelte in de resultatenrekening opgenomen over de verwachte gemiddelde resterende diensttijd van de<br />
werknemers die aan de regeling deelnemen. Voor het overige wordt de actuariële winst of het actuariële verlies<br />
niet opgenomen.<br />
Wanneer de berekening voor de Groep resulteert in fondsbeleggingen die de verplichtingen overtreffen, wordt de<br />
opname van het actief beperkt tot een bedrag dat maximaal gelijk is aan het saldo van eventuele niet opgenomen<br />
actuariële verliezen en kosten van verstreken diensttijd en de contante waarde van eventuele toekomstige<br />
terugstortingen door het fonds of lagere toekomstige premies.<br />
(iii) Overige langetermijnpersoneelsbeloningen<br />
De nettoverplichting van de Groep uit hoofde van langetermijnpersoneelsbeloningen die geen vergoeding na<br />
uitdiensttreding betreffen heeft betrekking op de aanspraken die werknemers hebben opgebouwd in ruil voor hun<br />
diensten in de verslagperiode en voorgaande perioden. De verplichting wordt berekend met behulp van de<br />
‘projected unit credit’ methode en wordt verdisconteerd tot de contante waarde, waarna de reële waarde van<br />
eventuele daarop betrekking hebbende activa in mindering wordt gebracht. De disconteringsvoet is het rendement<br />
per balansdatum van staats- of bedrijfsobligaties met een AA-rating waarvan de looptijd de termijn van de<br />
verplichtingen van de Groep benadert.<br />
(iv) Op aandelen gebaseerde transacties<br />
De aandelenoptieregeling stelt werknemers van de Groep in staat om aandelen in de Vennootschap te verwerven.<br />
De reële waarde van de toegekende opties wordt opgenomen als een personeelslast, met een overeenkomstige<br />
opboeking van het eigen vermogen. De reële waarde wordt bepaald per de toekenningsdatum en verdeeld over de<br />
periode tot aan het moment waarop de werknemers onvoorwaardelijk recht krijgen op de opties. De reële waarde<br />
van aan medewerkers toegekende opties wordt bepaald met behulp van een binomiaal model, waarbij rekening<br />
wordt gehouden met de voorwaarden waartegen de opties zijn toegekend. Het als last opgenomen bedrag wordt<br />
aangepast voor het daadwerkelijke aantal aandelenopties die onvoorwaardelijk worden, behoudens aandelenopties<br />
waarvan de toekenning niet onvoorwaardelijk wordt als gevolg van het feit dat de aandelenkoers een bepaalde<br />
drempel niet heeft bereikt.<br />
o) Voorzieningen<br />
Een voorziening wordt in de balans opgenomen wanneer de Groep een in rechte afdwingbare of feitelijke<br />
verplichting heeft als gevolg van een gebeurtenis in het verleden en waarvan een betrouwbare schatting kan<br />
worden gemaakt, en het waarschijnlijk is dat voor de afwikkeling van die verplichting een uitstroom van middelen<br />
nodig is. Voorzieningen worden bepaald door de verwachte toekomstige kasstromen contant te maken op basis<br />
van een disconteringsvoet vóór belasting die een afspiegeling is van de actuele markttaxaties van de tijdswaarde<br />
van geld en van de specifieke risico’s met betrekking tot de verplichting.<br />
(i) Herstructurering<br />
Herstructureringsvoorzieningen worden opgenomen wanneer de Groep een gedetailleerd en formeel herstructureringsplan<br />
heeft goedgekeurd en een aanvang is gemaakt met de herstructurering, of deze publiekelijk bekend is<br />
gemaakt. Er wordt geen voorziening getroffen voor toekomstige bedrijfslasten.<br />
(ii) Herstel van terreinen en gebouwen<br />
Er wordt een voorziening voor herstel van terreinen en gebouwen getroffen als er sprake is van een wettelijke<br />
verplichting om geleasde gebouwen weer in de oorspronkelijke staat terug te brengen. Het (contant gemaakte)<br />
bedrag van de voorziening wordt opgenomen in de kostprijs van de materiële vaste activa en wordt apart<br />
afgeschreven.
44<br />
Toelichting op de geconsolideerde jaarrekening<br />
J A A R V E R<br />
(iii) Verlieslatende contracten<br />
Er wordt in de balans een voorziening voor verlieslatende contracten opgenomen wanneer de door de Groep naar<br />
verwachting te behalen voordelen uit een overeenkomst lager zijn dan de onvermijdbare kosten om aan de<br />
verplichtingen uit hoofde van de overeenkomst te voldoen. De voorziening wordt gewaardeerd tegen de contante<br />
waarde van de verwachte kosten voor de beëindiging van het contract of, indien dit lager is, tegen de contante<br />
waarde van de verwachte nettokosten van de voortzetting van het contract. Voorafgaand aan de vorming van een<br />
voorziening neemt de Groep op de activa die betrekking hebben op het contract een eventueel bijzonder<br />
waardeverminderingsverlies.<br />
p) Handelsschulden en overige te betalen posten<br />
Handelsschulden en overige te betalen posten worden gewaardeerd tegen kostprijs.<br />
q) Opbrengsten<br />
(i) Verkoop van goederen<br />
Opbrengsten uit de verkoop van goederen worden opgenomen tegen de reële waarde van de ontvangen of te<br />
ontvangen vergoeding, na aftrek van retouren, handels- en volumekortingen. Opbrengsten uit de verkoop van<br />
goederen worden in de resultatenrekening verwerkt wanneer de belangrijke risico’s en voordelen van eigendom<br />
aan de koper zijn overgedragen, de inning van de verschuldigde vergoeding waarschijnlijk is, de hiermee verband<br />
houdende kosten of eventuele retouren van goederen betrouwbaar kunnen worden ingeschat, er geen sprake is<br />
van aanhoudende managementbetrokkenheid bij de goederen en de omvang van de opbrengst betrouwbaar kan<br />
worden bepaald.<br />
(ii) Diensten<br />
Opbrengsten uit hoofde van verleende diensten worden in de resultatenrekening opgenomen naar rato van het<br />
stadium van voltooiing van de transactie op verslagdatum. Het stadium van voltooiing wordt bepaald aan de hand<br />
van beoordelingen van de verrichte werkzaamheden.<br />
(iii) Provisies<br />
Wanneer de Groep in een transactie in plaats van als hoofdpartij als tussenpersoon optreedt, betreffen de<br />
verantwoorde opbrengsten het saldo van de door de Groep voor de transactie ontvangen provisies.<br />
(iv) Huuropbrengsten<br />
Huuropbrengsten uit vastgoedbeleggingen worden lineair in de resultatenrekening opgenomen op basis van de<br />
duur van de huurovereenkomst. Vergoedingen ontvangen als stimulering voor het sluiten van huurovereenkomsten<br />
worden tijdens de huurovereenkomst als integraal deel van de totale huuropbrengsten verwerkt.<br />
(v) Overheidssubsidies<br />
Overheidssubsidies worden aanvankelijk in de balans opgenomen als vooruitontvangen baten zodra er redelijke<br />
zekerheid bestaat dat zij zullen worden ontvangen en dat de Groep zal voldoen aan de daaraan verbonden<br />
voorwaarden. Subsidies ter compensatie van door de Groep gemaakte kosten worden systematisch als<br />
opbrengsten in de resultatenrekening opgenomen in dezelfde periode waarin de kosten worden gemaakt.<br />
Subsidies ter compensatie van de Groep voor de kosten van een actief worden systematisch in de<br />
resultatenrekening opgenomen gedurende de gebruiksduur van het actief.<br />
r) Leasebetalingen<br />
Leasebetalingen uit hoofde van operationele leasing worden lineair over de leaseperiode in de resultatenrekening<br />
opgenomen. Vergoedingen ontvangen als stimulering voor het sluiten van leaseovereenkomsten worden over de<br />
leaseperiode als integraal deel van de totale leasekosten in de resultatenrekening verwerkt.<br />
De minimale leasebetalingen uit hoofde van een financiële lease worden ten dele als financieringskosten<br />
opgenomen en ten dele als aflossing van de uitstaande verplichting. De financieringskosten worden zodanig aan
S L A G 2 0 0 7<br />
Toelichting op de geconsolideerde jaarrekening 45<br />
iedere periode van de totale leasetermijn toegerekend dat dit resulteert in een constante periodieke rentevoet<br />
over het resterende saldo van de verplichting.<br />
s) Financieringsbaten en -lasten<br />
Financieringsbaten omvatten de rentebaten op geïnvesteerde gelden (inclusief voor verkoop beschikbare financiële<br />
activa) en dividendopbrengsten. Rentebaten worden in de resultatenrekening opgenomen naarmate deze oplopen,<br />
door middel van de effectieve-rentemethode. Dividendbaten worden in de resultatenrekening opgenomen op het<br />
moment dat het recht van de Vennootschap op betaling wordt gevestigd. In geval van genoteerde effecten is dit<br />
de datum waarop het aandeel ex-dividend gaat.<br />
Financieringslasten omvatten de rentelasten op opgenomen gelden en de oprenting van voorzieningen. <strong>Alle</strong><br />
financieringskosten worden met behulp van de effectieve-rentemethode in de resultatenrekening opgenomen.<br />
Valutawinsten en -verliezen worden op nettobasis gerapporteerd.<br />
t) Winstbelasting<br />
Winstbelasting omvat verschuldigde en verrekenbare winstbelastingen en uitgestelde winstbelastingen. De winstbelasting<br />
wordt in de resultatenrekening opgenomen, tenzij deze betrekking heeft op posten die rechtstreeks in het<br />
eigen vermogen worden opgenomen, in welk geval de belasting in het eigen vermogen wordt verwerkt.<br />
De over het boekjaar verschuldigde en verrekenbare belasting is de naar verwachting te betalen belasting over de<br />
belastbare winst over het boekjaar, berekend aan de hand van belastingtarieven die zijn vastgesteld op verslagdatum,<br />
dan wel waartoe materieel al op verslagdatum is besloten, en eventuele correcties op de over voorgaande<br />
jaren verschuldigde belasting.<br />
Uitgestelde belastingverplichtingen worden verwerkt op basis van de balansmethode, waarbij een voorziening<br />
wordt getroffen voor tijdelijke verschillen tussen de boekwaarde van activa en verplichtingen ten behoeve van de<br />
financiële verslaggeving en de fiscale boekwaarde van die posten. Uitgestelde belastingverplichtingen worden niet<br />
verwerkt voor de volgende tijdelijke verschillen: de eerste opname van activa of verplichtingen in een transactie<br />
die geen bedrijfscombinatie betreffen en noch de commerciële noch de fiscale winst beïnvloeden, en verschillen<br />
die verband houden met investeringen in dochterondernemingen en entiteiten waarover gezamenlijk de zeggenschap<br />
wordt uitgeoefend voor zover het waarschijnlijk is dat deze in de voorzienbare toekomst niet zullen worden<br />
teruggenomen. Verder worden uitgestelde belastingverplichtingen niet verwerkt voor belastbare tijdelijke verschillen<br />
die voortvloeien uit de eerste opname van goodwill. Uitgestelde belastingverplichtingen worden gewaardeerd<br />
met behulp van de belastingtarieven die naar verwachting van toepassing zullen zijn bij terugname van de<br />
tijdelijke verschillen, op basis van de wetten die per verslagdatum zijn vastgesteld of materieel zijn vastgesteld.<br />
Uitgestelde belastingvorderingen en -verplichtingen worden gesaldeerd indien er een wettelijk afdwingbaar recht<br />
bestaat om de belastingvorderingen en -verplichtingen te salderen, en indien deze verband houden met door<br />
dezelfde belastingautoriteit op dezelfde belastbare entiteit geheven winstbelastingen, of op verschillende belastbare<br />
entiteiten geheven winstbelastingen die voornemens zijn de belastingvorderingen en -verplichtingen op<br />
nettobasis af te handelen of waarvan de belastingvorderingen en -verplichtingen gelijktijdig gerealiseerd worden.<br />
Er wordt uitsluitend een uitgestelde belastingvordering opgenomen voor zover het waarschijnlijk is dat er in de<br />
toekomst belastbare winsten beschikbaar zullen zijn die voor de realisatie van de actiefpost kunnen worden<br />
aangewend. De uitgestelde belastingvorderingen worden bij iedere verslagdatum geëvalueerd en verlaagd voor<br />
zover het niet langer waarschijnlijk is dat het daarmee samenhangende belastingvoordeel zal worden gerealiseerd.<br />
Additionele winstbelastingen naar aanleiding van dividenduitkeringen worden op hetzelfde moment opgenomen<br />
als de verplichting tot uitkering van het desbetreffende dividend.
46<br />
Toelichting op de geconsolideerde jaarrekening<br />
J A A R V E R<br />
u) Winst per aandeel<br />
De Groep presenteert gewone en verwaterde winst per aandeel (wpa) voor het gewone aandelenkapitaal. Het<br />
nettoresultaat per gewoon aandeel wordt berekend aan de hand van de aan de aandeelhouders van de<br />
Vennootschap toe te rekenen winst of het verlies gedeeld door het gewogen gemiddelde aantal gewone aandelen<br />
die gedurende de verslagperiode uitstaan. Bij de berekening van de verwaterde winst per aandeel worden de aan<br />
de aandeelhouders van de Groep toe te rekenen winst of het verlies en het gewogen gemiddelde aantal gewone<br />
aandelen die gedurende de verslagperiode uitstaan gecorrigeerd, voor alle potentiële verwaterende effecten op de<br />
gewone aandelen, onder meer uitstaande converteerbare leningen en aan medewerkers toegekende aandelenopties.<br />
v) Nog niet toegepaste nieuwe standaarden en interpretaties<br />
Een aantal nieuwe standaarden, wijzigingen op standaarden en interpretaties zijn voor het boekjaar 2007 nog niet<br />
van kracht en derhalve niet toegepast op deze geconsolideerde jaarrekening. De meest relevante daarvan zijn:<br />
. IFRS 8 ‘Operationele segmenten’ introduceert de zogenoemde managementbenadering voor de segmentinformatie.<br />
IFRS 8 wordt verplicht van toepassing op de jaarrekening van de Groep voor 2009. De informatieverschaffing<br />
op basis van segmenten dient te zijn gebaseerd op de interne rapporten die regelmatig worden<br />
geëvalueerd door de Directie die belangrijke operationele beslissingen neemt ter beoordeling van de<br />
ontwikkelingen van elk segment en de middelen die aan dat segment dienen te worden toegerekend. Op dit<br />
moment presenteert de Groep geen segmentinformatie (zie noot 1 van de toelichting). De Vennootschap<br />
verwacht niet dat IFRS 8 van invloed zal zijn op de huidige segmentatiebenadering.<br />
. Onder de herziene IAS 23 ‘Financieringskosten’ verdwijnt de mogelijkheid om financieringskosten direct als last<br />
te verantwoorden of te activeren en dient een entiteit de financieringskosten die direct toerekenbaar zijn aan<br />
de acquisitie, constructie of productie van een in aanmerking komend actief te activeren als onderdeel van de<br />
kosten van dat actief. De herziene IAS 23 wordt verplicht van toepassing op de jaarrekening van de Groep voor<br />
2009 en houdt een stelselwijziging in voor de Groep. Conform de overgangsbepalingen past de Groep de<br />
herziene IAS 23 toe op in aanmerking komende activa waarvan de activering van de financieringskosten op of<br />
na de ingangsdatum begint.<br />
. IFRIC 13 ‘Customer Loyalty Programmes’ (‘klantenbindingsprogramma’s’) behandelt de verantwoording van<br />
klantenbindingsprogramma’s die entiteiten toepassen of waaraan zij op andere wijze deelnemen. De interpretatie<br />
gaat in op de verslaggeving van programma’s waarbij de klant loyaliteitspunten kan inruilen voor toekenningen<br />
zoals gratis of goedkopere goederen of diensten. IFRIC 13, die in 2009 verplicht van toepassing wordt op de<br />
jaarrekening van de Groep, zal naar verwachting geen invloed hebben op de geconsolideerde jaarrekening.<br />
. IFRIC 14 IAS 19 – ‘The Limit on a Defined Benefit Asset, Minimum Funding Requirements and their Interaction’<br />
(‘Beperking van de activa uit hoofde van toegezegd-pensioenregelingen, minimumdekkingsvereisten en hun<br />
onderlinge samenhang’) verduidelijkt wanneer terugstortingen of lagere toekomstige pensioenpremies uit<br />
hoofde van toegezegd-pensioenregelingen als beschikbaar worden beschouwd en behandelt het effect van een<br />
minimumdekkingsvereiste op dergelijke activa. Verder wordt aangegeven wanneer een minimumdekkingsvereiste<br />
aanleiding kan zijn voor de opname van een verplichting. IFRIC 14 wordt in 2008 verplicht van toepassing op<br />
de jaarrekening van de Groep. Toepassing met terugwerkende kracht is vereist. De Groep voorziet geen invloed<br />
van IFRIC 14 op de geconsolideerde jaarrekening.<br />
IV Bepaling reële waarde<br />
Een aantal grondslagen en de informatieverschaffing van de Groep vereisen de bepaling van de reële waarde<br />
van zowel financiële als niet-financiële activa en verplichtingen. Voor waarderings- en/of informatieverschaffingsdoeleinden<br />
is de reële waarde op basis van de hier volgende methoden bepaald.<br />
Waar van toepassing wordt over de veronderstellingen die ten grondslag liggen aan de bepaling van de<br />
reële waarde nadere informatie verstrekt bij de toelichting op het desbetreffende actief of de desbetreffende<br />
verplichting.
S L A G 2 0 0 7<br />
Toelichting op de geconsolideerde jaarrekening 47<br />
(i) Materiële vaste activa<br />
De marktwaarde van vastgoed is het geschatte bedrag waarvoor een onroerende zaak op de waarderingsdatum<br />
kan worden verhandeld tussen een koper en een verkoper die ter zake goed zijn geïnformeerd en tot een transactie<br />
bereid en onafhankelijk zijn, waarbij de partijen zorgvuldig en zonder dwang hebben gehandeld. De marktwaarde<br />
van materiële vaste activa en inventaris is gebaseerd op de genoteerde marktprijzen van vergelijkbare activa<br />
en zaken.<br />
(ii) Immateriële activa<br />
De reële waarde van immateriële activa is gebaseerd op de verwachte contante waarde van de kasstroom uit het<br />
gebruik en de uiteindelijke verkoop van de activa.<br />
(iii) Vastgoedbeleggingen<br />
De reële waarde wordt gebaseerd op de marktwaarde, dat wil zeggen het geschatte bedrag waarvoor een<br />
onroerende zaak op de waarderingsdatum kan worden verhandeld tussen een koper en een verkoper die ter zake<br />
goed zijn geïnformeerd, en tot een transactie bereid en onafhankelijk zijn, waarbij de partijen voorzichtig en<br />
zonder dwang zijn opgetreden.<br />
Indien een huidige marktprijs in een actieve markt ontbreekt, komen de waarderingen tot stand op basis van het<br />
totaal van de geschatte kasstroom die naar verwachting wordt ontvangen uit de verhuur van het pand. Vervolgens<br />
worden, om tot de waardering van het vastgoed te komen, de jaarlijkse nettohuren verdisconteerd met behulp van<br />
een rendementsfactor waarin de specifieke risico’s zijn begrepen die inherent zijn aan de nettokasstromen.<br />
(iv) Handels- en overige vorderingen<br />
De reële waarde van handels- en overige vorderingen wordt tegen de contante waarde van de toekomstige<br />
kasstromen geschat, die worden verdisconteerd tegen de marktrente per verslagdatum.<br />
(v) Derivaten<br />
De reële waarde van valutatermijncontracten is gebaseerd op de genoteerde marktprijs, indien voorhanden. Indien<br />
geen genoteerde marktprijs beschikbaar is, wordt de reële waarde geschat door het verschil tussen de contractuele<br />
en de actuele termijnprijs voor de resterende looptijd contant te maken op basis van een risicovrije rentevoet<br />
(ontleend aan staatsobligaties).<br />
Voor de bepaling van de reële waarde van renteswaps worden opgaven van effectenmakelaars gehanteerd. Deze<br />
opgaven worden op redelijkheid gecontroleerd aan de hand van contant gemaakte kasstromen op basis van de<br />
voorwaarden en de looptijden van het contract en met gebruikmaking van de marktrente voor een vergelijkbaar<br />
instrument per waarderingsdatum.<br />
(vi) Niet-afgeleide financiële verplichtingen<br />
De reële waarde van niet-afgeleide financiële verplichtingen wordt bepaald ten bate van de informatieverschaffing<br />
en berekend op basis van de contante waarde van toekomstige aflossingen en rentebetalingen, verdisconteerd<br />
tegen de marktrente per verslagdatum. Voor financiële leases wordt de marktrente bepaald aan de hand van<br />
vergelijkbare leaseovereenkomsten.<br />
(vii) Op aandelen gebaseerde betalingstransacties<br />
De reële waarde van aan medewerkers toegekende opties wordt bepaald met behulp van een binomiaal model.<br />
Waarderingsfactoren zijn onder andere de aandelenkoers per waarderingsdatum, de uitoefenprijs van het<br />
instrument, de verwachte volatiliteit (op basis van de historische volatiliteit, aangepast voor eventuele verwachte<br />
wijzigingen in de toekomstige volatiliteit als gevolg van openbaar beschikbare informatie), de gewogen<br />
gemiddelde verwachte looptijd van de instrumenten (op basis van ervaringen uit het verleden en het gedrag van<br />
de instrumenthouders), de verwachte dividenden en de risicovrije rentevoet (op basis van staatsobligaties). Dienstverlening<br />
en niet-marktgerelateerde voorwaarden worden niet meegewogen bij de bepaling van de reële waarde.
48<br />
Toelichting op de geconsolideerde jaarrekening<br />
V Financieel risicobeheer<br />
J A A R V E R<br />
Overzicht<br />
De Vennootschap is uit hoofde van het gebruik van financiële instrumenten blootgesteld aan een aantal risico’s<br />
zoals:<br />
. kredietrisico;<br />
. liquiditeitsrisico;<br />
. marktrisico;<br />
. valutarisico;<br />
. kapitaalbeheer.<br />
In dit onderdeel van de toelichting wordt informatie verschaft over de blootstelling van Super de Boer aan elk van<br />
de hierboven genoemde risico’s, de doelstellingen, grondslagen en processen van de Vennootschap voor het meten<br />
en beheren van deze risico’s alsmede het kapitaalbeheer. Daarnaast is in deze hele geconsolideerde jaarrekening<br />
nadere kwantitatieve informatie terug te vinden – ondermeer in noot 27 – financiële instrumenten en noot 23 –<br />
rentedragende leningen en overige financieringsverplichtingen.<br />
De Directie heeft de eindverantwoordelijkheid voor de inrichting van en het toezicht op het risicobeheerkader van<br />
de Vennootschap.<br />
Het risicobeleid van de Groep heeft als doel de risico’s waarmee de Groep zich geconfronteerd ziet in kaart te<br />
brengen en te analyseren, passende risicolimieten en -controles te bepalen en de risico’s en naleving van de<br />
limieten te bewaken. Beleid en systemen voor risicobeheer worden regelmatig geëvalueerd en waar nodig<br />
aangepast aan veranderingen in de marktomstandigheden en de activiteiten van Super de Boer. De Groep wil<br />
behalve door opleiding en scholing aan de hand van beheersnormen en -procedures een gedisciplineerd en<br />
constructief klimaat ontwikkelen waarin alle werknemers doordrongen zijn van hun rol en verplichtingen.<br />
Het Audit Committee ziet toe op de bewaking door het management van de naleving van het risicobeheerbeleid<br />
en de -procedures en buigt zich over de toereikendheid van het risicobeheerkader in relatie tot de risico’s<br />
waarvoor de Vennootschap zich gesteld ziet.<br />
Kredietrisico<br />
Kredietrisico is het risico van financieel verlies voor de Groep indien een klant of tegenpartij van een financieel<br />
instrument de aangegane contractuele verplichtingen niet nakomt. Kredietrisico hangt hoofdzakelijk samen met de<br />
vorderingen – handelsvorderingen en verstrekte leningen – op franchisers. Het kredietrisico in relatie tot deze<br />
vorderingen wordt voornamelijk beïnvloed door de specifieke kenmerken van de desbetreffende franchiser.<br />
Super de Boer hanteert een kredietbeleid waarbij iedere potentiële franchisenemer wordt getoetst op kredietwaardigheid<br />
voordat een franchiseovereenkomst wordt getekend. Bij die toetsing kan gebruik worden gemaakt<br />
van externe kredietbeoordelingen, indien beschikbaar, en van bankreferenties. Voor iedere afnemer worden<br />
inkooplimieten vastgesteld, die regelmatig worden geëvalueerd. Bij overschrijding van de kredietlimiet door de<br />
franchisenemer buigt een regioteam van Super de Boer zich over de overschrijding en over de te nemen<br />
maatregelen die het risico voor Super de Boer verminderen. Naar gelang de overeenkomst tussen Super de Boer en<br />
de franchisenemer kan Super de Boer in het uiterste geval de exploitatie van de winkel overnemen en zo het<br />
risico beperken. Hoewel Super de Boer de mogelijkheid heeft om de vordering te salderen met de opbrengsten van<br />
de overname kan niet in alle gevallen het volledige bedrag worden teruggevorderd. Wordt de winkel<br />
overgenomen, dan heeft Super de Boer de keuze deze onder de eigen formule te exploiteren of een ander gelieerd<br />
detailhandelsconcern voor de exploitatie daarvan in te schakelen.
S L A G 2 0 0 7<br />
Toelichting op de geconsolideerde jaarrekening 49<br />
De Groep vormt een voorziening voor bijzondere waardeverminderingen waarin de verwachte verliezen uit hoofde<br />
van handels- en overige vorderingen en investeringen tot uiting komen. De belangrijkste componenten van deze<br />
voorziening zijn een specifieke verliescomponent voor afzonderlijke belangrijke posities en een collectieve verliescomponent<br />
voor groepen vergelijkbare activa uit hoofde van verliezen die wel al zijn gemaakt maar nog niet als<br />
zodanig naar voren zijn gekomen. De collectieve verliesvoorziening wordt bepaald op basis van historische<br />
betalingsgegevens voor vergelijkbare financiële activa.<br />
Liquiditeitsrisico<br />
Het liquiditeitsrisico is het risico dat Super de Boer niet op het gewenste moment aan haar financiële<br />
verplichtingen kan voldoen. Het liquiditeitsbeheer van de Vennootschap is zodanig ingericht dat, voor zover<br />
mogelijk, de Vennootschap te allen tijde over voldoende liquiditeit beschikt om op het gewenste moment aan haar<br />
verplichtingen te voldoen in zowel normale als moeilijke omstandigheden, zonder daarbij onaanvaardbare risico’s<br />
te lopen of de reputatie van Super de Boer in gevaar te brengen.<br />
De Groep berekent de kostprijs van de producten en activiteiten op basis van beslag op activiteiten, wat de Groep<br />
mede in staat stelt de kasstroombehoeften te bewaken. De Groep zorgt er in het algemeen voor dat er voldoende<br />
direct opeisbare middelen zijn om de operationele kosten te voldoen, op basis van een gedetailleerde kasstroomplanning.<br />
Super de Boer beschikt over kredietfaciliteiten voor het voldoen aan de kasstroombehoeften (zie noot 23<br />
van de toelichting).<br />
Marktrisico<br />
Marktrisico betreft het risico dat de inkomsten of de waarde van de beleggingen in financiële instrumenten<br />
nadelig worden beïnvloed door veranderingen in marktprijzen, zoals valutakoersen en de rente. Het beheer van<br />
marktrisico heeft tot doel om de marktrisicopositie binnen aanvaardbare grenzen te houden bij een optimaal<br />
rendement.<br />
Valutarisico<br />
De Groep staat in beperkte mate bloot aan valutarisico op aankopen die luiden in een andere valuta dan de<br />
functionele valuta van Super de Boer (euro). Slechts een beperkte waarde van de inkoop luidt in andere valuta’s,<br />
en dan met name in Amerikaanse dollars.<br />
Kapitaalbeheer<br />
Het beleid van Super de Boer is gericht op de handhaving van een sterke vermogenspositie waarmee het<br />
vertrouwen van beleggers, crediteuren en de markten kan worden behouden en de toekomstige ontwikkeling van<br />
de bedrijfsactiviteiten kan worden zekergesteld. De Directie bewaakt het rendement op het eigen vermogen, dat<br />
wordt gedefinieerd als de netto bedrijfsopbrengsten gedeeld door het totale eigen vermogen.<br />
Er zijn het afgelopen jaar geen wijzigingen in de kapitaalbeheerbenadering van de Groep.
50<br />
Toelichting op de geconsolideerde jaarrekening<br />
1. Gesegmenteerde informatie<br />
J A A R V E R<br />
IAS 14 – Gesegmenteerde informatie schrijft voor dat onder IFRS een vennootschap dient te beoordelen of er<br />
binnen de bedrijfsactiviteiten segmenten vallen te onderscheiden die in de financiële verslaglegging kunnen<br />
worden aangemerkt als een te rapporteren segment door de verschillende aard van de goederen en diensten<br />
vanuit een rendements- en risicoperspectief. Op basis van IAS 14 en de feitelijke omstandigheden van de<br />
activiteiten van Super de Boer is geconcludeerd dat de activiteiten van Super de Boer niet in segmenten behoeven<br />
te worden onderverdeeld. De belangrijkste afwegingen van de Vennootschap worden respectievelijk vanuit<br />
bedrijfs- en geografisch oogpunt besproken aan de hand van de belangrijkste elementen van de definities in<br />
IAS 14.9.<br />
Bedrijfssegment<br />
Super de Boer exploiteert winkels voor eigen rekening en heeft winkels die door zelfstandig ondernemers worden<br />
geëxploiteerd (franchisenemers). Dit wordt niet aangemerkt als een apart segment omdat de operationele<br />
structuur van Super de Boer een dergelijk onderscheid niet ondersteunt. Zo is de aard van de producten en de<br />
inrichting van de winkel bij Super de Boer hetzelfde ongeacht wie de winkel exploiteert. Ook de gehanteerde<br />
distributiemethoden zijn voor alle Super de Boer-winkels hetzelfde. De logistieke structuur binnen de Super de<br />
Boer-organisatie is gebaseerd op het type goederen dat wordt verkocht (met name gekoeld/diepvries, langzaam en<br />
snel verkopende producten). Bovendien wordt in de operationele structuur van Super de Boer geen onderscheid<br />
gemaakt tussen eigen winkels en winkels die door franchisenemers worden geëxploiteerd. <strong>Alle</strong> winkels krijgen<br />
ondersteuning van hetzelfde operationele team in de desbetreffende regio van Nederland. Bovendien kan in het<br />
algemeen worden gesteld dat de langetermijndoelstellingen voor zowel door Super de Boer als door franchisers<br />
geëxploiteerde winkels in grote lijnen vergelijkbaar is, hetgeen ook blijkt uit het feit dat alle investeringen door<br />
dezelfde commissie dienen te worden goedgekeurd. Tot slot is ook de vastgoedafdeling van Super de Boer in<br />
principe verantwoordelijk voor de acquisitie van alle winkellocaties ongeacht of deze als eigen winkel of als<br />
winkel van een franchisenemer geëxploiteerd wordt.<br />
Geografisch gebied<br />
Super de Boer is actief in Nederland en de economische en politieke omstandigheden zijn, op kleine regionale<br />
verschillen na, vergelijkbaar voor de hele markt. Er bestaat geen relatie tussen de activiteiten in verschillende<br />
geografische gebieden: Super de Boer hanteert een actief beheer voor de juiste winkels onder de juiste lokale<br />
omstandigheden in plaats van omstandigheden op regio- of provincieniveau. Het logistieke netwerk is ingericht<br />
op basis van kostenefficiëntie.<br />
2. Activa geclassificeerd als aangehouden voor verkoop<br />
(x € 1 miljoen)<br />
2007 2006<br />
Terreinen en gebouwen 10 15<br />
Machines en installaties – 8<br />
Inventaris – 7<br />
Handelsdebiteuren – 4<br />
Goodwill – 2<br />
Activa geclassificeerd als aangehouden voor verkoop 10 36<br />
De activa geclassificeerd als aangehouden voor verkoop bevat per 30 december 2007 hoofdzakelijk de activa van<br />
vijf winkellocaties waarvan de boekwaarde vooral via een verkooptransactie zal moeten worden terugverdiend. De<br />
activa zijn in hun huidige conditie direct voor verkoop beschikbaar en Super de Boer zoekt actief naar kopers voor<br />
deze objecten.<br />
Een bijzonder waardeverminderingsverlies van € 1 miljoen naar aanleiding van de herwaardering van de<br />
voor verkoop aangehouden activa naar de boekwaarde of lagere reële waarde na aftrek van verkoopkosten<br />
is opgenomen onder algemene en beheerskosten.
S L A G 2 0 0 7<br />
Toelichting op de geconsolideerde jaarrekening 51<br />
3. Opbrengsten<br />
(x € 1 miljoen)<br />
2007 2006<br />
Verkoop van goederen 1.799 2.745<br />
Huren vastgoedbeleggingen 41 58<br />
Overig dienstverlening 18 91<br />
Opbrengsten 1.858 2.894<br />
4. Overige bedrijfsopbrengsten<br />
(x € 1 miljoen)<br />
2007 2006<br />
Winst op voor verkoop aangehouden activa en op materiële vaste activa 27 93<br />
Aflossing lening Spanje – 20<br />
Overig – 2<br />
Overige bedrijfsopbrengsten 27 115<br />
5. Verkoopkosten<br />
De verkoopkosten bestaan uit de directe kosten van de verkopen en advertentieactiviteiten, de aan de winkels toe<br />
te rekenen kosten en overige bedrijfskosten inclusief de volgende componenten:<br />
(x € 1 miljoen)<br />
Toelichting 2007 2006<br />
Bijzonder waardeverminderingsverlies op goodwill 11 1 –<br />
Bijzonder waardeverminderingsverlies op handelsvorderingen 19 4 15<br />
6. Personeelskosten<br />
(x € 1 miljoen)<br />
2007 2006<br />
Lonen en salarissen 131 248<br />
Verplichte sociale-zekerheidsbijdragen 17 34<br />
Bijdragen aan pensioenregelingen 17 19<br />
Kosten betreffende toegekende optierechten en aandelenplannen 1 1<br />
Personeelskosten 166 302<br />
Ultimo 2007 waren 9.019 medewerkers in dienst in vergelijking met 10.503 ultimo 2006. Gemeten in voltijdbanen<br />
ging het hier om 3.819 FTE’s in vergelijking met 4.542 in 2006. <strong>Alle</strong> medewerkers zijn in Nederland werkzaam.
52<br />
Toelichting op de geconsolideerde jaarrekening<br />
7. Financieringsbaten en -lasten<br />
(x € 1 miljoen)<br />
J A A R V E R<br />
2007 2006<br />
Rentebaten 2 3<br />
Financieringsbaten 2 3<br />
Rentelasten (10) (21)<br />
Netto mutatie reële waarde van financiële activa gewaardeerd tegen reële<br />
waarde met verwerking van waardeveranderingen in de resultatenrekening (3) 3<br />
Financieringslasten (13) (18)<br />
Nettofinancieringslasten verantwoord in de resultatenrekening (11) (15)<br />
8. Winstbelastingen<br />
(x € 1 miljoen)<br />
Toelichting 2007 2006<br />
Verschuldigde winstbelastingen<br />
Verslagjaar 3 –<br />
Correcties van voorgaande jaren – –<br />
3 –<br />
Uitgestelde winstbelastingen<br />
Ontstaan en afwikkeling van tijdelijke verschillen – (2)<br />
Bijzonder waardevermindering van opgenomen fiscale verliezen – 2<br />
Opname van eerder niet opgenomen compensabele verliezen (3) –<br />
17 (3) –<br />
Totaal winstbelastingen – –<br />
Aansluiting met het effectieve belastingtarief 2007 2007 2006 2006<br />
Resultaat voor winstbelastingen 10 (45)<br />
Winstbelastingen op basis van het lokale belastingtarief 25,5% 3 29,6% (13)<br />
Niet-aftrekbare kosten (bijzondere waardevermindering<br />
van goodwill) – – (8,9%) 4<br />
Bijzondere waardevermindering van uitgestelde<br />
belastingvorderingen – – (4,4%) 2<br />
Opname van eerder niet opgenomen compensabele verliezen (25,5%) (3) (15,6%) 7<br />
Aansluiting met het effectieve belastingtarief – – – –<br />
9. Actuele belastingvorderingen<br />
De actuele belastingvordering van € 6 miljoen (2006: € 6 miljoen) heeft betrekking op terug te vorderen<br />
winstbelasting in verband met te veel betaalde belasting over voorgaande perioden.
S L A G 2 0 0 7<br />
Toelichting op de geconsolideerde jaarrekening 53<br />
10. Materiële vaste activa<br />
(x € 1 miljoen)<br />
Terreinen Machines en Inventaris In Totaal<br />
en gebouwen installaties uitvoering<br />
Kostprijs<br />
Beginstand 2006 113 276 330 53 772<br />
Verworven – 14 17 (4) 27<br />
Overgeboekt naar vastgoedbeleggingen (13) – – – (13)<br />
Overgeboekt naar voor verkoop aangehouden<br />
activa (58) (154) (162) (45) (419)<br />
Afgestoten (3) (34) (45) – (82)<br />
Overige mutaties – – – – –<br />
Eindstand 2006 39 102 140 4 285<br />
Beginstand 2007 39 102 140 4 285<br />
Verworven – 13 13 1 27<br />
Overgeboekt naar vastgoedbeleggingen 1 (1) – – –<br />
Overgeboekt naar voor verkoop aangehouden<br />
activa 1 1 2 – 4<br />
Afgestoten (1) (11) (24) – (36)<br />
Overige mutaties 3 (3) (1) – (1)<br />
Eindstand 2007 43 101 130 5 279<br />
Afschrijvingen en bijzondere<br />
waardeverminderingsverliezen<br />
Beginstand 2006 10 143 215 1 369<br />
Afschrijvingen boekjaar 2 13 20 – 35<br />
Bijzondere waardeverminderingsverliezen – 1 5 – 6<br />
Overgeboekt naar vastgoedbeleggingen (3) – – – (3)<br />
Overgeboekt naar voor verkoop aangehouden<br />
activa (7) (80) (94) – (181)<br />
Afgestoten – (18) (38) (1) (57)<br />
Overige mutaties – – (1) – (1)<br />
Eindstand 2006 2 59 107 – 168<br />
Beginstand 2007 2 59 107 – 168<br />
Afschrijvingen boekjaar 1 9 14 – 24<br />
Bijzondere waardeverminderingsverliezen – – – – –<br />
Overgeboekt naar vastgoedbeleggingen 1 (1) – – –<br />
Overgeboekt naar voor verkoop aangehouden<br />
activa – – – – –<br />
Afgestoten – (6) (21) – (27)<br />
Overige mutaties 1 (1) – – –<br />
Eindstand 2007 5 60 100 – 165
54<br />
Toelichting op de geconsolideerde jaarrekening<br />
(x € 1 miljoen)<br />
J A A R V E R<br />
Terreinen Machines en Inventaris In Totaal<br />
en gebouwen installaties uitvoering<br />
Boekwaarde<br />
Per 2 januari 2006 103 133 115 52 403<br />
Per 31 december 2006 37 43 33 4 117<br />
Per 1 januari 2007 37 43 33 4 117<br />
Per 30 december 2007 38 41 30 5 114<br />
De boekwaarde van via financiële lease verkregen vaste activa bedroeg € 2 miljoen (2006: € 1 miljoen).<br />
De Vennootschap heeft deze activa in economisch eigendom maar is niet de juridisch eigenaar.<br />
Zekerheidsstellingen<br />
Per 30 december 2007 waren terreinen en gebouwen met een boekwaarde van € 28 miljoen (2006: € 39 miljoen)<br />
bezwaard met een schuldbekentenis op naam als zekerheid voor bankleningen (zie noot 23 van de toelichting).<br />
Er zijn binnen materiële vaste activa geen materiële verschillen tussen de reële waarde en de boekwaarde.<br />
11. Goodwill<br />
(x € 1 miljoen)<br />
2007 2006<br />
Kostprijs<br />
Beginstand 106 130<br />
Verworven 3 –<br />
Afgestoten (4) (22)<br />
Overgeboekt naar voor verkoop aangehouden activa – (2)<br />
Eindstand 105 106<br />
Amortisatie en bijzondere waardeverminderingsverliezen<br />
Beginstand 84 86<br />
Bijzondere waardeverminderingsverliezen 1 –<br />
Afgestoten – (2)<br />
Eindstand 85 84<br />
Boekwaarde<br />
Beginstand 22 44<br />
Eindstand 20 22<br />
Amortisatie en bijzondere waardeverminderingsverliezen<br />
Verkoopkosten 1 –
S L A G 2 0 0 7<br />
Toelichting op de geconsolideerde jaarrekening 55<br />
De Vennootschap heeft per jaarultimo een toets op bijzondere waardevermindering uitgevoerd met betrekking tot<br />
de goodwill. Uit de toets bleek dat in 2007 geen bijzondere waardevermindering had plaatsgevonden. De<br />
realiseerbare waarde van de goodwill Groenwoudt is gebaseerd op de reële waarde minus verkoopkosten of, indien<br />
deze hoger is, de bedrijfswaarde. De bijzondere waardeverminderingslast voor 2007 betreft bijzondere<br />
waardeverminderingen van goodwill voor individuele Super de Boer-winkels.<br />
Bij de berekening van de bedrijfswaarde worden de toekomstige kasstromen verdisconteerd tegen 10%.<br />
De belangrijkste aannames kunnen als volgt worden samengevat:<br />
. Toename van de verkopen met 3%;<br />
. Een geleidelijke stijging van de dekkingsbijdrage;<br />
. Een restwaarde van 19% van de consumentenomzet.<br />
12. Overige immateriële activa<br />
(x € 1 miljoen)<br />
2007 2006<br />
Kostprijs<br />
Beginstand 35 54<br />
Verworven 1 4<br />
Afgestoten – (23)<br />
Eindstand 36 35<br />
Amortisatie en bijzondere waardeverminderingsverliezen<br />
Beginstand 29 34<br />
Amortisatie boekjaar 1 8<br />
Bijzondere waardeverminderingsverliezen – 10<br />
Afgestoten – (23)<br />
Eindstand 30 29<br />
Boekwaarde<br />
Beginstand 6 20<br />
Eindstand 6 6<br />
Amortisatie en bijzondere waardeverminderingsverliezen<br />
Algemene en beheerskosten 1 18<br />
Overige immateriële activa bevat door derden en intern ontwikkelde software ter waarde van € 6 miljoen in 2007<br />
(2006: € 6 miljoen).
56<br />
Toelichting op de geconsolideerde jaarrekening<br />
J A A R V E R<br />
13. Investeringen in geassocieerde deelnemingen<br />
(x € 1 miljoen)<br />
Eigendom<br />
Land 2007 2006<br />
Stichting Rocks Nederland 50% 50%<br />
Activa Verplich- Eigen Opbrengsten Winst/<br />
tingen vermogen (verlies)<br />
2007<br />
Stichting Rocks 22 19 3 13 (1)<br />
De waardering van de joint venture Stichting Rocks ultimo 2007 is gebaseerd op de meest recent beschikbare<br />
informatie, namelijk de niet door de accountants gecontroleerde voorlopige financiële informatie ultimo 2007.<br />
14. Vastgoedbeleggingen<br />
(x € 1 miljoen)<br />
2007 2006<br />
Kostprijs<br />
Beginstand 35 26<br />
Verworven – –<br />
Overgeboekt naar voor verkoop aangehouden vaste activa 3 –<br />
Overgeboekt van materiële vaste activa – 13<br />
Afgestoten (9) (4)<br />
Eindstand 29 35<br />
Afschrijvingen en bijzondere waardeverminderingsverliezen<br />
Beginstand 7 5<br />
Afschrijvingen boekjaar 1 –<br />
Bijzondere waardeverminderingsverliezen – –<br />
Overgeboekt naar voor verkoop aangehouden vaste activa – –<br />
Overgeboekt van materiële vaste activa – 3<br />
Afgestoten (3) (1)<br />
Eindstand 5 7<br />
Boekwaarde<br />
Beginstand 28 21<br />
Eindstand 24 28<br />
Vastgoedbeleggingen bestaan hoofdzakelijk uit een aantal bedrijfspanden die aan derden worden verhuurd.<br />
De totale huuropbrengsten uit hoofde van vastgoedbeleggingen bedroegen in 2007 € 2 miljoen (2006: € 2 miljoen).<br />
De directe bedrijfskosten van vastgoedbeleggingen die gedurende de verslagperiode huuropbrengsten opleverden,<br />
bedroegen in 2007 € 1 miljoen (2006: € 1 miljoen) en bestonden hoofdzakelijk uit afschrijvingskosten.
S L A G 2 0 0 7<br />
Toelichting op de geconsolideerde jaarrekening 57<br />
15. Overige beleggingen<br />
(x € 1 miljoen)<br />
2007 2006<br />
Tot de vaste activa behorende beleggingen<br />
Deelnemingen – 1<br />
– 1<br />
Overige beleggingen bestond uit een deelneming die op basis van historische kosten was gewaardeerd omdat de<br />
reële waarde niet betrouwbaar kon worden vastgesteld. Deze participatie is in 2007 gedesinvesteerd.<br />
16. Leningen en vorderingen<br />
(x € 1 miljoen)<br />
2007 2006<br />
Rentedragende leningen, vorderingen en garantiedepot 15 18<br />
Leningen en vorderingen bestaan uit rentedragende leningen die aan franchisenemers zijn verstrekt en die een<br />
looptijd hebben van meer dan een jaar.<br />
Verloop voorziening leningen en vorderingen<br />
(x € 1 miljoen) 2007 2006<br />
Beginstand 7 1<br />
In verslagperiode getroffen voorziening 4 6<br />
In verslagperiode gebruikte/teruggeboekte voorziening (1) -<br />
Eindstand 10 7
58<br />
Toelichting op de geconsolideerde jaarrekening<br />
J A A R V E R<br />
17. Uitgestelde belastingvorderingen en -verplichtingen<br />
Opgenomen uitgestelde belastingvorderingen en -verplichtingen<br />
Uitgestelde belastingvorderingen en -verplichtingen vallen als volgt toe te rekenen:<br />
(x € 1 miljoen)<br />
Activa Verplichtingen Verschil<br />
2007 2006 2007 2006 2007 2006<br />
Voorwaartse verliescompensatie 13 14 – – 13 14<br />
Leningen en vorderingen – 1 – – – 1<br />
Personeelsbeloningen – – – – – –<br />
Handels- en overige<br />
verplichtingen – – – – – –<br />
Goodwill – – – – – –<br />
Investeringen geassocieerde<br />
deelnemingen – – 1 1 (1) (1)<br />
Voorzieningen – – 1 2 (1) (2)<br />
Materiële vaste activa – – 11 12 (11) (12)<br />
Belasting (vorderingen)/<br />
verplichtingen 13 15 13 15 – –<br />
Saldering van belastingvorderingen<br />
en -verplichtingen – – – – – –<br />
Netto belasting<br />
(vorderingen)/verplichtingen 13 15 13 15 – –<br />
Niet opgenomen uitgestelde belastingvorderingen<br />
Ultimo 2007 was een uitgestelde belastingvordering van circa € 70 miljoen (2006: € 84 miljoen) uit hoofde van<br />
ongebruikte fiscale verliezen niet opgenomen vanwege de onzekerheid over toekomstige positieve belastbare<br />
winsten. Verdeeld over de betreffende belastingsjaren luiden de niet opgenomen uitgestelde belastingvorderingen<br />
als volgt (afgerond): € 27 miljoen in 2003, € 15 miljoen in 2004, € 20 miljoen in 2005 en € 8 miljoen in 2006.<br />
(x € 1 miljoen)<br />
Beginstand Opgenomen Eindstand<br />
2006 in resultaat 2006<br />
Voorwaartse verliescompensatie 17 (3) 14<br />
Leningen en vorderingen 1 – 1<br />
Personeelsbeloningen – – –<br />
Handelsschulden en overige te betalen posten – – –<br />
Goodwill – – –<br />
Investeringen geassocieerde deelnemingen (1) – (1)<br />
Voorzieningen (1) (1) (2)<br />
Materiële vaste activa (16) 4 (12)<br />
Mutaties in tijdelijke verschillen gedurende het boekjaar – – –
S L A G 2 0 0 7<br />
Toelichting op de geconsolideerde jaarrekening 59<br />
(x € 1 miljoen)<br />
Beginstand Opgenomen Eindstand<br />
2007 in resultaat 2007<br />
Voorwaartse verliescompensatie 14 (1) 13<br />
Leningen en vorderingen 1 (1) –<br />
Personeelsbeloningen – – –<br />
Handelsschulden en overige te betalen posten – – –<br />
Goodwill – – –<br />
Investeringen geassocieerde deelnemingen (1) – (1)<br />
Voorzieningen (2) 1 (1)<br />
Materiële vaste activa (12) 1 (11)<br />
Mutaties in tijdelijke verschillen gedurende het boekjaar – – –<br />
18. Voorraden<br />
(x € 1 miljoen)<br />
2007 2006<br />
Handelsgoederen 57 63<br />
Overig – 2<br />
Voorraden 57 65<br />
Voorraden gewaardeerd tegen lagere reële waarde minus verkoopkosten – –<br />
Boekwaarde van voorraden waarvoor eigendomsvoorbehoud geldt – –<br />
19. Handels- en overige vorderingen<br />
(x € 1 miljoen)<br />
2007 2006<br />
Handelsvorderingen 52 92<br />
Overige vorderingen en vooruitbetaalde posten 7 22<br />
Handels- en overige vorderingen 59 114
60<br />
Toelichting op de geconsolideerde jaarrekening<br />
J A A R V E R<br />
Ouderdom handelsvorderingen<br />
(x € 1 miljoen) 2007 2006<br />
Bruto Bruto<br />
vordering Voorziening vordering Voorziening<br />
Niet vervallen 45 - 72 -<br />
0-30 dagen 9 5 20 7<br />
31-60 dagen 3 2 4 2<br />
61-90 dagen 1 1 2 1<br />
Meer dan 90 dagen 43 41 53 49<br />
Totaal 101 49 151 59<br />
Verloop voorziening vorderingen<br />
(x € 1 miljoen)<br />
2007 2006<br />
Beginstand 59 74<br />
In verslagperiode getroffen voorziening 4 15<br />
In verslagperiode gebruikte/teruggeboekte voorziening (14) (30)<br />
Eindstand 49 59<br />
20. Geldmiddelen en kasequivalenten<br />
(x € 1 miljoen)<br />
2007 2006<br />
Banksaldi – 35<br />
Geldmiddelen 6 6<br />
Nog te verrekenen gelden 11 11<br />
Geldmiddelen en kasequivalenten 17 52<br />
Ultimo 2006 bestond de post banksaldi uit een bedrag van € 35 miljoen uit hoofde van ontvangen geldmiddelen<br />
uit desinvesteringen waarover Super de Boer niet de vrije beschikking had.<br />
Meer informatie over het door de Groep gelopen renterisico en voor een gevoeligheidsanalyse van financiële<br />
activa en verplichtingen is te vinden in noot 27 van de toelichting.
S L A G 2 0 0 7<br />
Toelichting op de geconsolideerde jaarrekening 61<br />
21. Eigen vermogen<br />
(x € 1 miljoen)<br />
Geplaatst Agio Ingehouden Totaal Minder- Totaal<br />
kapitaal reserve winsten heids- eigen<br />
belang vermogen<br />
Beginstand 2006 149,1 518,0 (582,6) 84,5 – 84,5<br />
Op aandelen gebaseerde<br />
betalingen – – 1,2 1,2 – 1,2<br />
Resultaat over de verslagperiode – – (45,0) (45,0) – (45,0)<br />
Eindstand 2006 149,1 518,0 (626,4) 40,7 – 40,7<br />
Beginstand 2007 149,1 518,0 (626,4) 40,7 – 40,7<br />
Op aandelen gebaseerde<br />
betalingen – – 0,7 0,7 – 0,7<br />
Resultaat over de verslagperiode – – 9,6 9,6 – 9,6<br />
Eindstand 2007 149,1 518,0 (616,1) 51,0 – 51,0<br />
Afhankelijk van de goedkeuring van de jaarrekening door de Algemene Vergadering van Aandeelhouders wordt<br />
voorgesteld dat het resultaat na belastingen voor 2007, ten bedrage van € 9,6 miljoen positief, wordt toegevoegd<br />
aan de ingehouden winsten.<br />
Per 30 december 2007 bestond het maatschappelijk kapitaal van de Vennootschap uit 250 miljoen gewone<br />
aandelen (2006: 250 miljoen) met een nominale waarde van € 1,30.<br />
Ten behoeve van verplichtingen uit hoofde van personeelsoptieregelingen heeft de Vennootschap 76.356 eigen<br />
aandelen aangehouden (2006: 94.356 eigen aandelen), die onderdeel uitmaken van de ingehouden winsten.<br />
22. Winst per aandeel<br />
Bij de berekening van de gewone winst per aandeel per 30 december 2007 is uitgegaan van het aan houders van<br />
gewone aandelen toe te rekenen winst van € 10 miljoen (2006: verlies van € 45 miljoen) en een gewogen<br />
gemiddeld aantal gewone aandelen dat gedurende 2007 heeft uitgestaan van 114,6 miljoen (2006: 114,6 miljoen).<br />
Een en ander is als volgt berekend:<br />
(x € 1 miljoen)<br />
2007 2006<br />
Resultaat over de verslagperiode 10 (45)<br />
Dividend op niet-aflosbare cumulatief preferente aandelen – –<br />
Aan gewone aandeelhouders toe te rekenen resultaat 10 (45)<br />
2007 2006<br />
Uitgegeven gewone aandelen begin boekjaar 114.703.114 114.703.114<br />
Effect aandelen in eigen bezit (76.356) (94.356)<br />
Ingetrokken aandelen – –<br />
Gewogen gemiddeld aantal gewone aandelen ultimo boekjaar 114.626.758 114.608.758
62<br />
Toelichting op de geconsolideerde jaarrekening<br />
J A A R V E R<br />
23. Rentedragende leningen en overige financieringsverplichtingen<br />
Deze toelichting bevat informatie over de contractuele bepalingen van de rentedragende leningen en overige<br />
financieringsverplichtingen van de Groep. Meer informatie over het door de Groep gelopen renterisico en valutarisico<br />
is te vinden in noot 27 van de toelichting.<br />
(x € 1 miljoen)<br />
2007 2006<br />
Langlopende verplichtingen<br />
Achtergestelde lening 56 50<br />
Bankleningen tegen onderpand 17 49<br />
Financiële-leaseverplichtingen – –<br />
Lening van geassocieerde deelneming – –<br />
73 99<br />
Kortlopende verplichtingen<br />
Kortlopend deel van bankleningen tegen onderpand 19 30<br />
Kortlopend deel van financiële-leaseverplichtingen 2 1<br />
Niet door zakelijke zekerheid gedekte bankfaciliteit – –<br />
21 31<br />
Rentedragende leningen en overige financieringsverplichtingen 94 130<br />
Op 2 november 2006 zijn Casino, de Banken en Super de Boer een achtergestelde leningovereenkomst aangegaan<br />
voor een totale kredietfaciliteit van € 50 miljoen, die ultimo 2007 volledig was opgenomen. De lening is wat<br />
betreft recht op betaling achtergesteld bij alle andere bedragen die verschuldigd zijn aan alle andere crediteuren<br />
van de Vennootschap. De lening dient op of vóór 20 mei 2010 te zijn terugbetaald. De te betalen rente zal in de<br />
eerste twee jaar worden toegevoegd aan de achtergestelde lening. Na twee jaar dient de bij de hoofdsom bijgeboekte<br />
rente contant te worden voldaan. Er zijn geen financiële convenanten overeengekomen met betrekking<br />
tot de achtergestelde lening.<br />
Op 2 november 2006 zijn de Banken en Super de Boer een gewijzigde en herziene kredietfaciliteit overeengekomen.<br />
Per 28 december 2007 zijn een aantal faciliteiten verlaagd met het oog op de resultaatontwikkeling van<br />
Super de Boer en de afronding van de reorganisatie. De kredietlijnen ten gevolge van deze overeenkomst en<br />
verlaging kunnen als volgt worden samengevat:<br />
. Een doorlopende kredietfaciliteit van € 75 miljoen (ultimo 2006: € 100 miljoen). Ultimo 2007 was hiervan een<br />
bedrag van € 0 miljoen opgenomen. Deze faciliteit dient op of vóór 20 november 2009 te zijn terugbetaald.<br />
. Een rekening-courantkrediet van € 50 miljoen. Ultimo 2007 was hiervan een bedrag van € 19 miljoen<br />
opgenomen. Deze faciliteit dient op of vóór 20 november 2009 te zijn terugbetaald.<br />
. Het back-up krediet voor Spanje is komen te vervallen. Ultimo 2006 bedroeg deze faciliteit € 20 miljoen en was<br />
er niets van opgenomen. Het gebruik van deze lening was beperkt tot betalingen in verband met de voormalige<br />
activiteiten in Spanje.<br />
Met betrekking tot de hierboven genoemde herziene kredietfaciliteit is een aantal convenanten overeengekomen.<br />
Deze convenanten zijn gebaseerd op het bedrijfsplan, kunnen wijzigen over de periode en worden op kwartaalbasis<br />
getoetst.<br />
De belangrijkste convenanten kunnen als volgt worden samengevat:<br />
. Een geconsolideerd EBITDA-convenant op een 12-maands voortschrijdende basis.<br />
. Een EBITDA-convenant van de Super de Boer-formule op kwartaalbasis.
S L A G 2 0 0 7<br />
Toelichting op de geconsolideerde jaarrekening 63<br />
. Garantiekapitaal bestaande uit het totale eigen vermogen plus achtergestelde lening dat aan het einde van elke<br />
waarderingsperiode hoger dient te zijn dan nul;<br />
. De investeringen mogen de bedragen in het bedrijfsplan niet overtreffen of daarvan afwijken.<br />
In verband met de kredietfaciliteiten is het volgende in onderpand gegeven:<br />
. Een hypotheek op het vastgoed van de Nederlandse bedrijven;<br />
. Pandrecht op de aandelen, vorderingen en het intellectueel eigendom van alle groepsmaatschappijen;<br />
. Pandrecht op de voorraden, groep-vorderingen en bankdeposito’s van de Nederlandse vennootschappen;<br />
. Pandrecht op de activa van het Belgische bedrijf;<br />
. De toezegging dat de activa niet worden belast met een verbintenis op pari passu-basis of het aangaan van<br />
hoofdelijke aansprakelijkheid door de Vennootschap en haar groepsmaatschappijen.<br />
De financiering luidt geheel in euro’s. De gehanteerde rente is hoofdzakelijk gebaseerd op Euribor.<br />
De langlopende bankleningen tegen onderpand houden verband met een financieringsovereenkomst ten bedrage<br />
van € 17 miljoen in verband met bepaalde gebouwen. Deze gebouwen zijn in onderpand gegeven aan de<br />
financierende instellingen. De boekwaarde van de gebouwen bedraagt circa € 28 miljoen (2006: € 39 miljoen).<br />
De leningen hebben een looptijd tot 22 december 2010.<br />
Financiële-leaseverplichtingen<br />
(x € 1 miljoen) 2007 2006<br />
Minimale Rente Hoofdsom Minimale Rente Hoofdsom<br />
lease- leasebetalingen<br />
betalingen<br />
Minder dan 1 jaar 2 – 2 1 – 1<br />
Tussen 1 en 5 jaar – – – – – –<br />
Meer dan 5 jaar – – – – – –<br />
24. Personeelsbeloningen<br />
2 – 2 1 – 1<br />
Personeelsbeloningen uit hoofde van pensioenregelingen van Super de Boer worden uitgevoerd door een aantal<br />
entiteiten. In het algemeen kan worden gesteld dat de pensioenregeling van kantoormedewerkers en pensioenrechten<br />
van medewerkers die het SVW-loon overtreffen, worden verzorgd door een onafhankelijke rechtspersoon,<br />
voorheen Stichting Laurus Pensioenfonds en per 20 december 2007 als gevolg van naamswijziging Stichting<br />
Pensioenfonds SDB. De pensioenregelingen voor de overige medewerkers, met name winkelpersoneel en logistieke<br />
werknemers, worden uitgevoerd door bedrijfstakpensioenfondsen.<br />
De door Stichting Pensioenfonds SDB verzorgde pensioenregeling is een toegezegd-pensioenregeling onder IFRS<br />
en betreft een middelloonregeling. Verbetering van pensioenrechten (indexatie) voor na 1949 geboren werknemers<br />
is alleen mogelijk via een voorwaardelijke winstdelingsregeling. Eventuele overschotten vallen niet toe aan<br />
Super de Boer.<br />
Met betrekking tot de toegezegd-pensioenregelingen die worden uitgevoerd door bedrijfstakpensioenfondsen zijn<br />
conform IAS 19 actuariële berekeningen opgevraagd maar niet door de bedrijfstakpensioenfondsen verschaft.<br />
De desbetreffende regelingen worden verwerkt als een toegezegde bijdrage pensioenregeling (DC). De bijdrage aan<br />
deze regelingen in 2007 was € 3 miljoen (2006: € 5 miljoen).
64<br />
Toelichting op de geconsolideerde jaarrekening<br />
J A A R V E R<br />
De kosten voor in eigen beheer uitgevoerde regelingen (hoofdzakelijk in verband met vervroegde uittreding)<br />
bedroegen € 5 miljoen (2006: € 5 miljoen). Met ingang van 17 december 2007 wordt de uitvoering van<br />
vervroegde uittredingsrechten grotendeels verzorgd door een onafhankelijke rechtspersoon: Stichting vervroegd<br />
uittreden SDB. De door deze stichting uitgevoerde vervroegde uitkeringsregeling is een toegezegd-pensioenregeling<br />
onder IFRS.<br />
Wijzigingen in de contante waarde van verplichting uit hoofde van<br />
toegezegde pensioenrechten<br />
(x € 1 miljoen) 2007 2006<br />
Toegezegde pensioenrechten per begin periode 345 364<br />
Aan dienstjaar toegerekende pensioenkosten 13 13<br />
Rentekosten 16 15<br />
Bijdrage deelnemers 2 4<br />
Actuariële verliezen/(winsten) (27) (38)<br />
Betaalde vergoedingen (20) (13)<br />
Contante waarde van toegezegde pensioenrechten per einde periode 329 345<br />
Wijzigingen in de reële waarde van fondsbeleggingen<br />
(x € 1 miljoen) 2007 2006<br />
Reële waarde fondsbeleggingen per begin periode 412 404<br />
Verwacht rendement op fondsbeleggingen 15 14<br />
Betaalde werkgeversbijdrage 22 14<br />
Betaalde werknemersbijdragen 2 4<br />
Actuariële (verliezen)/winsten (23) (11)<br />
Betaalde vergoedingen (20) (13)<br />
Reële waarde fondsbeleggingen per einde periode 408 412<br />
Netto pensioenvoorziening<br />
(x € 1 miljoen) 2007 2006<br />
Contante waarde van toegezegde pensioenrechten waartegenover<br />
beleggingen worden aangehouden per einde periode (316) (324)<br />
Contante waarde van toegezegde pensioenrechten waartegenover<br />
geen beleggingen worden aangehouden per einde periode (13) (21)<br />
Reële waarde fondsbeleggingen per einde periode 408 412<br />
Overschot/(tekort) 79 67<br />
Effect van maximumbedrag (‘asset ceiling’) (92) (88)<br />
Netto pensioenvoorziening (13) (21)<br />
Super de Boer heeft tevens een voorziening voor jubileumuitkeringen verantwoord voor een bedrag van<br />
€3miljoen (2006: € 2 miljoen).
S L A G 2 0 0 7<br />
Toelichting op de geconsolideerde jaarrekening 65<br />
In de resultatenrekening opgenomen componenten personeelsbeloningslast<br />
(x € 1 miljoen)<br />
2007 2006<br />
Aan dienstjaar toegerekende pensioenkosten 15 17<br />
Rentekosten 16 15<br />
Verwacht rendement op fondsbeleggingen (15) (14)<br />
16 18<br />
Bijdrage deelnemers (2) (4)<br />
Netto pensioenlast 14 14<br />
De reële waarde van de fondsbeleggingen bestaat uit:<br />
(x € 1 miljoen) 2007 2006<br />
Aandelen en obligaties gerelateerd aan aandelen 157 132<br />
Obligaties 232 230<br />
Vastgoed 16 13<br />
Liquide middelen 3 37<br />
408 412<br />
Verwacht rendement op fondsbeleggingen<br />
Het verwachte rendement wordt bepaald aan de hand van het verwachte rendement van de diverse beleggingscategorieën<br />
waarbij rekening wordt gehouden met de strategische beleggingsmix.<br />
2007 2006<br />
De strategische beleggingsmix per einde periode was als volgt:<br />
- Aandelen en obligaties gerelateerd aan aandelen 35% 35%<br />
- Obligaties 60% 60%<br />
- Vastgoed 5% 5%<br />
Het verwachte rendement op de beleggingscategorieën bedroeg:<br />
- Aandelen en obligaties gerelateerd aan aandelen 7,65% 7,30%<br />
- Obligaties 4,50% 4,30%<br />
- Vastgoed 7,65% 7,30%<br />
Feitelijk rendement op fondsbeleggingen 2007 2006<br />
Feitelijk rendement op fondsbeleggingen (3,1%) 1,9%
66<br />
Toelichting op de geconsolideerde jaarrekening<br />
J A A R V E R<br />
Voornaamste actuariële veronderstellingen 2007 2006<br />
Per verslagdatum (gewogen gemiddelde):<br />
- Disconteringsvoet per jaareinde 5,10% 4,70%<br />
- Verwacht rendement op fondsbeleggingen per jaareinde 5,70% 5,45%<br />
- Toekomstige salarisverhogingen 2,50% 2,50%<br />
- Sociale verzekeringsstijgingen 2,00% 2,00%<br />
- Toekomstige pensioenstijgingen 2,00% 2,00%<br />
Historisch overzicht<br />
(x € 1 miljoen) 2007 2006 2005 2004<br />
Contante waarde van toegezegde pensioenrechten<br />
per einde periode 329 345 359 450<br />
Reële waarde fondsbeleggingen per einde<br />
periode (408) (412) (404) (337)<br />
(Overschot)/tekort van de regeling (79) (67) (45) 113<br />
Actuariële winsten en verliezen in verband met aanpassingen in de veronderstellingen<br />
of ervaringsaanpassingen<br />
(x € 1 miljoen) 2007 2006 2005 2004<br />
Verplichtingen<br />
Actuariële winst/(verlies) in verband met<br />
aanpassing in de veronderstellingen 20 22 (50) (45)<br />
Actuariële winst/(verlies) in verband met<br />
ervaringsaanpassingen 7 16 24 (1)<br />
27 38 (26) (46)<br />
Fondsbeleggingen<br />
Actuariële winst/(verlies) in verband met<br />
aanpassing in de veronderstellingen - - - -<br />
Actuariële winst/(verlies) in verband met<br />
ervaringsaanpassingen (23) (11) 42 5<br />
Verwachte bijdragen 2008<br />
(23) (11) 42 5<br />
(x € 1 miljoen) 2008<br />
Werkgeversbijdragen 6<br />
Werknemersbijdragen 2
S L A G 2 0 0 7<br />
Toelichting op de geconsolideerde jaarrekening 67<br />
De last is onder de volgende posten opgenomen in de resultatenrekening:<br />
(x € 1 miljoen)<br />
2007 2006<br />
Kostprijs verkopen 2 2<br />
Verkoopkosten 8 8<br />
Algemene en beheerskosten 4 4<br />
14 14<br />
Voor de grondslagen voor financiële verslaglegging en het beleid ten aanzien van de opname van de actuariële<br />
winsten en verliezen zie noot personeelsbeloningen in de noot belangrijke grondslagen voor de financiële<br />
verslaggeving.
68<br />
Toelichting op de geconsolideerde jaarrekening<br />
J A A R V E R<br />
Op aandelen gebaseerde betalingen<br />
Super de Boer heeft een aandelenoptieregeling op grond waarvan managers op sleutelposities en andere<br />
hooggeplaatste werknemers het recht hebben om aandelen in Super de Boer te verwerven. Conform deze regeling<br />
heeft een aantal topmanagers optierechten toegekend gekregen waarmee zij gewone aandelen tegen een nominale<br />
waarde van € 1,30 per aandeel kunnen verwerven. De regeling voorziet in de toekenning van optierechten in de<br />
periode 2002 – 2006 met een uitoefeningstermijn van vijf jaar. De uitoefening van rechten uit hoofde van deze<br />
regeling is onderworpen aan de toepasselijke wet- en regelgeving en de gebruikelijke regels inzake de voorkoming<br />
van handel met voorwetenschap. In overeenstemming met deze regels kunnen de opties in bepaalde perioden niet<br />
worden uitgeoefend. De opties worden toegekend onder voorwaarde dat de houder drie jaar na de toekenningsdatum<br />
nog in dienst is van Super de Boer. Indien de houder binnen die drie jaar uit dienst is getreden, krijgt de<br />
houder slechts een deel van de gerealiseerde winst op de uitoefening van de opties, naar rato van de lengte van<br />
het dienstverband. Ook de in 2006 toegekende opties zijn aan diezelfde voorwaarden onderhevig en kunnen<br />
slechts worden uitgeoefend indien de houder vier jaar na toekenningsdatum nog in dienst is van Super de Boer.<br />
Indien de houder binnen die vier jaar uit dienst treedt, lopen de opties af en ontvangt de houder niet de eventuele<br />
winst behalve bij een wijziging van de zeggenschap.<br />
De grondslagen voor opname en waardering zoals vermeld in IFRS 2 zijn niet toegepast op optieregelingen van<br />
vóór 7 november 2002.<br />
Optierechten en PSP-aandelenplan voor topmanagers en (voormalige) leden van de statutaire directie 2006<br />
Jaar Aantal Toegekend Vervallen Uitgevoerd Aantal Uitoefenprijs Jaar van<br />
van opties/ of niet opties/ (€) afloop<br />
toekenning uitstaande uitgeoefend uitstaande<br />
PSP-aandelen aandelen<br />
beginsaldo eindsado<br />
2001 72.250 – (72.250) – – 50,74 2006<br />
2001 4.000 – (4.000) – – 42,15 2006<br />
2002 52.450 – – – 52.450 7,57 2007<br />
2003 262.500 – – – 262.500 9,36 2008<br />
2003 15.000 – – – 15.000 10,69 2008<br />
2004 1.024.000 – – – 1.024.000 4,29 2009<br />
2005 96.644 – – – 96.644 n.v.t. 2008<br />
2006 – 200.000 – – 200.000 1,97 2010<br />
Totaal 1.526.844 200.000 (76.250) – 1.650.594
S L A G 2 0 0 7<br />
Toelichting op de geconsolideerde jaarrekening 69<br />
Optierechten en aandelenplan voor topmanagers en (voormalige) leden van de statutaire directie 2007<br />
Jaar Aantal Toegekend Vervallen Uitgevoerd Aantal Uitoefenprijs Jaar van<br />
van opties/ of niet opties/ (€) afloop<br />
toekenning uitstaande uitgeoefend uitstaande<br />
PSP-aandelen aandelen<br />
beginsaldo eindsado<br />
2002 52.450 – (52.450) – – 7,57 2007<br />
2003 262.500 – (34.000) – 228.500 9,36 2008<br />
2003 15.000 – – – 15.000 10,69 2008<br />
2004 1.024.000 – (75.000) (18.000) 931.000 4,29 2009<br />
2005 96.644 – (96.644) – – n.v.t. 2008<br />
2006 200.000 – – – 200.000 1,97 2010<br />
2007 – – – – – – –<br />
Totaal 1.650.594 – (258.094) (18.000) 1.374.500<br />
In overeenstemming met de afspraken tussen de heer Bruijniks en Super de Boer en de heer Tewarie en Super de<br />
Boer in het kader van de beëindiging van de arbeidsrelatie zijn hun opties respectievelijk per 1 januari en 1 maart<br />
2007 vervallen.<br />
In 2007 zijn 18.000 opties uitgeoefend.<br />
Reële waarde op de 2003 2003 2004 2006<br />
waarderingsdatum 228.500 15.000 931.000 200.000<br />
opties opties opties opties<br />
Reële waarde op de<br />
waarderingsdatum € 0,64 € 0,75 € 2,33 € 0,77<br />
Koers € 1,20 € 1,38 € 4,30 € 1,97<br />
Uitoefenprijs € 1,20 € 1,37 € 4,29 € 1,97<br />
Verwachte volatiliteit (uitgedrukt<br />
als gewogen gemiddelde volatiliteit<br />
zoals gebruikt in binomiaal model) 60% 60% 62% 44%<br />
Looptijd optie (uitgedrukt als gewogen<br />
gemiddelde looptijd in binomiaal<br />
model (SOP) 5 jaar 5 jaar 5 jaar 4 jaar<br />
Verwacht dividend 0% 0% 0% 0%<br />
Risicovrije rentevoet (gebaseerd op<br />
staatsobligaties) 3,45% 3,67% 2,92% 3,70%<br />
De reële waarde van de diensten die in ruil voor de tot 2004 en in 2006 toegekende aandelenopties worden<br />
ontvangen, wordt bepaald aan de hand van de reële waarde van de toegekende aandelenopties. De schatting van<br />
de reële waarde van de ontvangen diensten wordt gebaseerd op een financieel model. De contractuele looptijd<br />
van de optie wordt gebruikt als gegeven in dit model. Er wordt rekening gehouden met verwachtingen ten<br />
aanzien van vervroegde uitoefening, indien toegestaan, in het binomiale model voor SOP’s. De verwachte<br />
volatiliteit van de optieregelingen is gebaseerd op de historische volatiliteit bepaald aan de hand van de analyse<br />
van de dagelijkse koersbewegingen in de vijf jaar voorafgaand aan de toekenningsdatum.
70 Toelichting op de geconsolideerde jaarrekening<br />
J A A R V E R<br />
De in de jaarrekeningen opgenomen bedragen (voor winstbelastingen) voor op aandelen gebaseerde betalingen<br />
met medewerkers waren € 0,7 miljoen in 2007 en € 1,2 miljoen in 2006.<br />
25. Voorzieningen<br />
(x € 1 miljoen)<br />
Herstruc- Herstel Verlies- Claims Totaal<br />
turering terreinen en latende<br />
gebouwen contracten<br />
Beginstand 42 3 28 26 99<br />
In verslagperiode getroffen voorzieningen 3 – 5 15 23<br />
In verslagperiode gebruikte voorzieningen (34) (2) (4) (14) (54)<br />
In verslagperiode teruggeboekte voorzieningen (2) – (6) (5) (13)<br />
Oprenting voorziening 4 – (1) – 3<br />
Eindstand 13 1 22 22 58<br />
Langlopend deel – 1 19 6 26<br />
Kortlopende deel 13 – 3 16 32<br />
Voorzieningen 13 1 22 22 58<br />
Herstructurering<br />
De voor herstructurering getroffen voorzieningen betreft: (i) de voorziening voor de in 2006 aangekondigde<br />
reorganisatie van de stafafdelingen en het logistieke netwerk ten bedrage van € 11 miljoen (2006: € 37 miljoen);<br />
(ii) de voorziening voor de in 2003 aangekondigde reorganisatie van de stafafdelingen en het logistieke netwerk<br />
ten bedrage van € 2 miljoen (2006: € 4 miljoen) en tot slot (iii) een bedrag van € 0 miljoen (2006: € 1 miljoen)<br />
voor de afhandeling van de Belgische activiteiten.<br />
Herstel terreinen en gebouwen<br />
De voorziening voor herstel van terreinen en gebouwen heeft betrekking op het herstel van verbouwingen van<br />
gehuurde panden na de toekomstige afloop van de leaseovereenkomst.<br />
Verlieslatende contracten<br />
De voorziening voor verlieslatende contracten betreft onder andere huurverplichtingen tot het einde van de<br />
leaseovereenkomst van leegstaande gehuurde panden en verhuurde panden waarvan de jaarlijkse verhuurkosten<br />
de jaarlijkse opbrengsten overstijgen. In 2007 waren overdracht en opzegging van een aantal huurovereenkomsten<br />
aanleiding voor een gedeeltelijke terugneming van de voorziening voor verlieslatende contracten.<br />
Claims<br />
De voorziening voor rechtszaken betreft bekende en waarschijnlijke claims, inclusief claims inzake garanties die<br />
zijn afgegeven in verband met de verkoop van activiteiten in Spanje aan CVC in 2002.
S L A G 2 0 0 7<br />
Toelichting op de geconsolideerde jaarrekening<br />
De toevoegingen aan en terugboekingen van de voorzieningen worden als volgt verwerkt:<br />
(x € 1 miljoen)<br />
2007 2006<br />
Kostprijs verkopen 5 29<br />
Verkoopkosten – 13<br />
Algemene en beheerskosten 5 75<br />
Totaal 10 117<br />
26. Handelsschulden en overige te betalen posten<br />
(x € 1 miljoen)<br />
2007 2006<br />
Handelsschulden 63 116<br />
Overige schulden en overlopende passiva 40 43<br />
Handelsschulden en overige te betalen posten 103 159<br />
27. Financiële instrumenten<br />
Kredietrisico<br />
De Directie heeft een kredietbeleid vastgesteld en het kredietrisico wordt voortdurend bewaakt. Met name<br />
franchisenemers die krediet boven een bepaald bedrag nodig hebben, worden aan een kredietbeoordeling<br />
onderworpen. In bepaalde omstandigheden verlangt Super de Boer zakelijke zekerheden.<br />
Er mag uitsluitend worden belegd in courante effecten en uitsluitend met tegenpartijen die een passende kredietwaardigheid<br />
hebben. Super de Boer handelt niet in afgeleide financiële instrumenten.<br />
Op balansdatum was er geen sprake van belangrijke concentraties van kredietrisico. Het maximale kredietrisico is<br />
de balanswaarde van elk financieel actief.<br />
Renterisico<br />
Super de Boer heeft alleen financieringsovereenkomsten met een variabele rente op basis van Euribor. Ultimo 2007<br />
waren geen renteswaps aangegaan.<br />
Effectieve rente en verdeling naar renteherzieningsdatum<br />
De onderstaande tabel geeft voor rentedragende financiële activa en financiële verplichtingen de effectieve rente<br />
per de balansdatum en de termijn waarop renteherziening plaatsvindt.<br />
71
72 Toelichting op de geconsolideerde jaarrekening<br />
(x € 1 miljoen)<br />
J A A R V E R<br />
2006<br />
Effectieve 6 mnd of 6-12 1-2 jaar 2-5 jaar Meer dan Totaal<br />
rente minder mnd 5 jaar<br />
Aan franchisenemers verstrekte<br />
leningen 6,6% 19 – – – – 19<br />
Geldmiddelen en kasequivalenten 2,1% 52 – – – – 52<br />
Bankleningen tegen onderpand:<br />
Rentedragende leningen 8,1% (99) – – – – (99)<br />
Rekening-courant kredieten banken 5,0% (30) – – – – (30)<br />
Financiële-leaseverplichtingen 6,9% (1) – – – – (1)<br />
(x € 1 miljoen)<br />
(59) – – – – (59)<br />
2007<br />
Effectieve 6 mnd of 6-12 1-2 jaar 2-5 jaar Meer dan Totaal<br />
rente minder mnd 5 jaar<br />
Aan franchisenemers verstrekte<br />
leningen 6,6% 15 – – – – 15<br />
Geldmiddelen en kasequivalenten 2,6% 17 – – – – 17<br />
Bankleningen tegen onderpand:<br />
Rentedragende leningen 9,0% (1) (1) (71) – – (73)<br />
Rekening-courant kredieten banken 5,3% (19) – – – – (19)<br />
Financiele-leaseverplichtingen 6,9% (2) – – – – (2)<br />
10 (1) (71) – – (62)<br />
Valutarisico<br />
Super de Boer loopt valutarisico op inkopen die luiden in andere valuta dan de euro. De valuta die dit risico doet<br />
ontstaan, is voornamelijk de Amerikaanse dollar. Super de Boer maakt geen gebruik van valutacontracten ter<br />
vermindering van het risico.<br />
Gevoeligheidsanalyse<br />
Per 30 december 2007 zou een algemene toename van één procentpunt van de rente naar schatting het resultaat<br />
vóór belastingen van Super de Boer met circa € 1 miljoen verlagen (2006: € 1 miljoen).<br />
Geschat wordt dat een algemene stijging van de waarde van de euro met één procentpunt ten opzichte van<br />
andere valuta’s niet van wezenlijk belang zou zijn.<br />
Gehanteerde rente bij bepaling van de reële waarde<br />
De entiteit hanteert voor de discontering van financiële instrumenten het rendement op overheidsobligaties per<br />
30 december 2007 verhoogd met een toereikende constante creditspread.
S L A G 2 0 0 7<br />
Toelichting op de geconsolideerde jaarrekening<br />
28. Operationele leaseovereenkomsten<br />
Leaseovereenkomsten waarbij als lessee wordt opgetreden<br />
Het totaal verschuldigde bedrag uit hoofde van niet-opzegbare operationele leaseovereenkomsten vervalt als volgt:<br />
(x € 1 miljoen)<br />
2007 2006<br />
Minder dan 1 jaar 70 87<br />
Tussen 1 en 5 jaar 172 218<br />
Meer dan 5 jaar 57 63<br />
Leaseovereenkomsten waarbij als lessee wordt opgetreden 299 368<br />
Verplichtingen uit hoofde van langlopende operationele leaseovereenkomsten hebben hoofdzakelijk betrekking op<br />
vastgoed (winkellocaties, kantoren en distributiecentra) maar betreffen verder onder andere transportapparatuur.<br />
Voor de belangrijkste categorie, geleasd vastgoed, zijn de verschuldigde bedragen uit hoofde van niet-opzegbare<br />
operationele leaseovereenkomsten als volgt:<br />
(x € 1 miljoen)<br />
2007 2006<br />
Minder dan 1 jaar 66 82<br />
Tussen 1 en 5 jaar 163 206<br />
Meer dan 5 jaar 57 62<br />
Leaseovereenkomsten waarbij als lessee wordt opgetreden, gehuurd vastgoed 286 350<br />
In het boekjaar 2007 werd uit hoofde van operationele leaseovereenkomsten van vastgoed een last van € 72<br />
miljoen in de resultatenrekening opgenomen (2006: € 142 miljoen) alsmede een bate van € 38 miljoen in verband<br />
met onderverhuur (2006: € 54 miljoen).<br />
Leaseovereenkomsten waarbij als lessor wordt opgetreden<br />
Super de Boer verhuurt haar vastgoedbeleggingen (zie noot 14) en een deel van de geleasde panden op basis<br />
van operationele leases. De toekomstige minimale leasebetalingen uit hoofde van niet-opzegbare leaseovereenkomsten<br />
luiden als volgt:<br />
(x € 1 miljoen)<br />
2007 2006<br />
Minder dan 1 jaar 34 42<br />
Tussen 1 en 5 jaar 71 88<br />
Meer dan 5 jaar 17 19<br />
Leaseovereenkomsten waarbij als lessor wordt opgetreden 122 149<br />
In 2007 werd met betrekking tot vastgoedbeleggingen een huuropbrengst van € 2 miljoen in de resultatenrekening<br />
verwerkt (2006: € 2 miljoen).<br />
73
74 Toelichting op de geconsolideerde jaarrekening<br />
29. Investeringsverplichtingen<br />
J A A R V E R<br />
Behalve de investeringsverplichtingen in verband met de reguliere activiteiten is Super de Boer in 2007 geen<br />
investeringsverplichtingen van wezenlijk belang aangegaan (2006: € 0 miljoen).<br />
30. Voorwaardelijke verplichtingen<br />
Aan- en inkoopverplichtingen<br />
Eind 2007 kwam het totale bedrag aan garanties en verplichtingen onder aan- en terugkoopovereenkomsten in<br />
verband met de inventaris en voorraden van franchisenemers uit op € 32 miljoen (2006: € 32 miljoen).<br />
Garanties en financieringsverplichtingen<br />
Garanties aan banken en kredietbrieven aan buitenlandse leveranciers ten bedrage van € 12 miljoen (2006: € 17<br />
miljoen) zijn in onderpand gegeven voor huurverplichtingen, betalingsgaranties uit hoofde van gedesinvesteerde<br />
activiteiten en andere garanties.<br />
Garanties op desinvesteringsactiviteiten in Spanje<br />
Super de Boer is onbeperkt aansprakelijk voor alle eventuele claims in verband met de faillissementen van Tragoz<br />
en Mas por Menos. Daarnaast is Super de Boer onbeperkt aansprakelijk voor een deel van de overige rechtszaken,<br />
vorderingen van belastingdiensten en eventuele claims die al in 2002 bekend waren uit hoofde van sociale<br />
verzekeringswetten.<br />
Garanties desinvestering Assural<br />
Super de Boer heeft Aon een garantie gegeven inzake eventuele vorderingen uit hoofde van de gedesinvesteerde<br />
activiteiten van Assural (verzekeringsportefeuille). Het betreft hier een ongelimiteerde garantie.<br />
31. Verbonden partijen<br />
Aandeelhouders<br />
Super de Boer heeft gezamenlijke inkoopovereenkomsten met Casino in verband met de inkoop van goederen van<br />
internationale leveranciers. De hiermee samenhangende besparingen worden naar rato omgeslagen.<br />
ABN AMRO Bank, ING Bank en Rabobank (de Banken) zijn aandeelhouders van Super de Boer. De Banken hebben<br />
Super de Boer leningen verstrekt met een totale omvang van € 125 miljoen. Rente en bereidstellingsprovisie zijn<br />
in 2007 aan de Banken voldaan.<br />
Op 2 november 2006 hebben Casino en de Banken een achtergestelde lening beschikbaar gesteld aan Super<br />
de Boer voor een totale faciliteit van € 50 miljoen. De te betalen rente zal in de eerste twee jaar worden<br />
toegevoegd aan de achtergestelde lening. Voor de faciliteit is in 2006 een vergoeding ineens betaald ter waarde<br />
van € 0,5 miljoen.<br />
Vastgoed wordt gehuurd van een aandeelhouder op basis van twee overeenkomsten, één voor winkelpanden en<br />
één voor andere vastgoedobjecten. De totale te betalen huur bedraagt op jaarbasis € 10,8 miljoen (2006: € 17,0<br />
miljoen). De leaseovereenkomsten op de winkelpanden lopen af in 2012 en die op ander vastgoed in 2019. De<br />
transacties zijn op zakelijke, objectieve basis tot stand gekomen. Ultimo 2007 was een bedrag van € 2,5 miljoen<br />
(2006: € 4,2 miljoen) opgenomen onder schulden aan leveranciers in verband met te betalen huren.<br />
Managers op sleutelposities<br />
Super de Boer heeft een statutaire directie en een Raad van Commissarissen. Voor de bezoldiging van deze leden<br />
wordt verwezen naar de toelichting bij de enkelvoudige balans.<br />
Super de Boer heeft daarnaast een Directie die wordt voorgezeten door de statutair bestuurder. Ultimo 2007<br />
bestond de Directie uit zeven leden, de voorzitter niet meegerekend. In 2007 zijn tevens vergoedingen uitgekeerd
S L A G 2 0 0 7<br />
Toelichting op de geconsolideerde jaarrekening<br />
aan twee voormalige leden van de Directie. In 2007 bedroeg de totale bezoldiging van negen leden van de<br />
Directie, exclusief de voorzitter en voormalige voorzitter € 3,3 miljoen, inclusief bonussen ten bedrage van € 0,9<br />
miljoen, vergoedingen na uitdiensttreding ten bedrage van € 0,2 miljoen en een ontslagvergoeding van € 1,1<br />
miljoen.<br />
32. Groepsentiteiten<br />
Land van vestiging Belang<br />
2007 2006<br />
Albel Betalingskantoor B.V. 1) Nederland – 100,0<br />
Assural B.V. 1) Nederland – 100,0<br />
Blaauboer – Vezo Slagerijen B.V. 1) Nederland – 100,0<br />
De Boer Unigro Rosmalen B.V. 1) Nederland – 100,0<br />
De Boer Unigro Zaltbommel B.V. 1) Nederland – 100,0<br />
De Groene Weide B.V. 1) Nederland – 100,0<br />
Echo S.A. België 100,0 100,0<br />
Immocom S.A. België 100,0 100,0<br />
Laurus Asia Ltd. China 100,0 100,0<br />
Laurus Deelnemingen B.V.<br />
(per 1 januari 2008 Super de Boer Deelnemingen B.V.) Nederland 100,0 100,0<br />
Laurus International B.V. Nederland 100,0 100,0<br />
Laurus Nederland B.V.<br />
(per 1 januari 2008 Super de Boer supermarkten B.V.) Nederland 100,0 100,0<br />
Limburg Supermarkten B.V. 1) Nederland – 100,0<br />
Super Babylon Nederland B.V. Nederland 50,0 50,0<br />
Super Select B.V. 1) Nederland – 100,0<br />
Van der Neut Supermarkten B.V. 1) Nederland – 100,0<br />
1) Entiteit opgehouden te bestaan als gevolg van juridische fusie met andere groepsonderneming Super de Boer<br />
33. Schattingen en oordeelsvorming<br />
De Directie heeft met het Audit Commissie gesproken over de ontwikkeling en keuze van, en de informatieverschaffing<br />
over de kritische grondslagen voor financiële verslaggeving en schattingen, alsook de toepassing van<br />
deze grondslagen en schattingen.<br />
Belangrijkste bronnen van schattingsonzekerheden<br />
Noot 11 van de toelichting bevat informatie over de veronderstellingen met betrekking tot de bijzondere<br />
waardevermindering van goodwill. In noot 17 valt informatie te vinden over de oordeelsvorming over de noodzaak<br />
voor waarderingsvoorzieningen voor uitgestelde belastingvorderingen. Noten 25 en 30 gaan over de oordelen<br />
inzake voorzieningen.<br />
De waardering van goodwill en uitgestelde belastingvorderingen hangt samen met de inschattingen van de<br />
Directie over de toekomstige financiële resultaten. De Directie buigt zich regelmatig over de ontwikkeling van<br />
deze toekomstige financiële resultaten en de omstandigheden die deze ontwikkelingen zouden kunnen<br />
beïnvloeden. Veranderingen in de veronderstellingen en gebruikte schattingen kunnen de waardering van goodwill<br />
en uitgestelde belastingvorderingen beïnvloeden.<br />
75
76<br />
Enkelvoudige balans<br />
Vóór voorgestelde winstbestemming<br />
(x € 1 miljoen)<br />
J A A R V E R<br />
30 december 31 december<br />
2007 2006<br />
Activa<br />
Vaste activa<br />
Financiële vaste activa 137 157<br />
Vlottende activa<br />
Vorderingen 6 6<br />
Totaal 143 163<br />
Verplichtingen<br />
Eigen vermogen<br />
Geplaatst kapitaal 149 149<br />
Agioreserve 518 518<br />
Overige reserves (616) (626)<br />
51 41<br />
Langlopende verplichtingen<br />
Leningen en kredietinstellingen 73 98<br />
Kortlopende verplichtingen 19 24<br />
Totaal 143 163<br />
Enkelvoudige resultatenrekening<br />
(x € 1 miljoen)<br />
2007 2006<br />
Nettoresultaat deelnemingen 10 (45)
S L A G 2 0 0 7<br />
Toelichting op de enkelvoudige balans<br />
Belangrijke grondslagen voor de financiële verslaggeving<br />
Algemeen<br />
De enkelvoudige jaarrekening is een onderdeel van de jaarrekening 2007 van Super de Boer N.V. (voorheen<br />
Laurus N.V.). Met betrekking tot de enkelvoudige resultatenrekening van Super de Boer N.V. is gebruik gemaakt<br />
van de vrijstelling ingevolge artikel 2:402 lid 9 van het Burgerlijk Wetboek.<br />
Grondslagen voor de waardering van activa en passiva en de resultaatbepaling<br />
Super de Boer N.V. maakt voor de bepaling van de grondslagen voor de opname en waardering van activa en<br />
passiva en de resultaatbepaling van haar enkelvoudige jaarrekening gebruik van de optie die wordt geboden in<br />
artikel 2:362 lid 8 Burgerlijk Wetboek. Dit houdt in dat de grondslagen voor de opname en waardering van activa<br />
en passiva en resultaatbepaling (hierna ‘waarderingsgrondslagen’) van de enkelvoudige jaarrekening van Super de<br />
Boer N.V. gelijk zijn aan die voor de geconsolideerde EU-IFRS jaarrekening zijn toegepast. Hierbij worden<br />
deelnemingen, waarop invloed van betekenis wordt uitgeoefend, op basis van de ‘equity’-methode gewaardeerd.<br />
Het aandeel in het resultaat van deelnemingen omvat het aandeel van Super de Boer N.V. in de resultaten van<br />
deze deelnemingen. Resultaten op transacties, waarbij overdracht van activa en passiva tussen Super de Boer N.V.<br />
en haar deelnemingen en tussen deelnemingen onderling heeft plaatsgevonden, zijn niet verwerkt voor zover deze<br />
als niet gerealiseerd kunnen worden beschouwd.<br />
77
78<br />
J A A R V E R<br />
Toelichting op de enkelvoudige jaarrekening<br />
Financiële vaste activa<br />
(x € 1 miljoen)<br />
Deelnemingen Vorderingen Totaal Totaal<br />
in groeps- op groeps- 2007 2006<br />
maat- maatschappijen<br />
schappijen<br />
Beginstand 170 (13) 157 478<br />
(Aflossingen)/verstrekte leningen – (30) (30) (276)<br />
Nettowinst/(verlies) op deelneming 10 - 10 (45)<br />
Eindstand 180 (43) 137 157<br />
Vlottende activa<br />
Deze post heeft betrekking op heffingen uit hoofde van de sociale zekerheid en op belastingen.<br />
Eigen vermogen<br />
Met betrekking tot deze post wordt verwezen naar de toelichting op de geconsolideerde balans.<br />
Lang- en kortlopende verplichtingen<br />
Deze post betreft schulden aan kredietinstellingen. Hiervoor wordt verwezen naar de toelichting op de<br />
geconsolideerde balans.<br />
Bezoldiging van bestuursleden<br />
Statutaire directie<br />
De totale bezoldiging van de statutaire directie bedroeg in 2007 € 607.107 (2006: € 1.111.495). De bezoldiging<br />
van de individuele leden van de statutaire directie was als volgt (euro’s):<br />
2006 Salaris 1 Pensioen In 2006 Totaal<br />
betaalde<br />
bonus<br />
J.G. Bruijniks 402.591 74.815 359.040 836.446<br />
A.M.F.J. van de Laar 2 182.700 2 – – 182.700<br />
J.G.B. Brouwer 78.805 13.544 – 92.349<br />
In 2007 heeft de heer Bruijniks een ontslagvergoeding ontvangen van € 768.000.<br />
664.096 88.359 359.040 1.111.495<br />
2007 Salaris 1 Pensioen In 2007 Totaal<br />
betaalde<br />
bonus<br />
J.G.B. Brouwer 503.201 62.697 41.209 607.107<br />
1 Inclusief het werkgeversdeel van de sociale zekerheidspremies, de zorgverzekeringspremie en restitutie directe contante uitgaven.<br />
2 De heer Van de Laar ontving een honorarium.
S L A G 2 0 0 7<br />
Toelichting op de enkelvoudige jaarrekening<br />
Raad van Commissarissen<br />
De totale bezoldiging van de Raad van Commissarissen bedroeg in 2007 € 114.727 (2006: 123.630).<br />
De bezoldiging van de individuele leden van de Raad van Commissarissen was als volgt (euro’s):<br />
2007 2006<br />
J.A.N. van Dijk 30.909 31.765<br />
S.W.W. Lubsen 25.167 24.958<br />
J.H. Ozinga 24.958 3.936<br />
J-C.H. Naouri 23.038 24.958<br />
F.A. Croon 9.119 24.958<br />
D.R. Goeminne 768 –<br />
H.L. Aouani 768 –<br />
J.P.M.J. Tierny – 13.055<br />
114.727 123.630<br />
Gedurende 2007 en 2006 was een aantal van de leden van de Raad van Commissarissen slechts een deel van het<br />
jaar in functie.<br />
Aandelenbelangen en optierechten in Super de Boer N.V. van leden van de statutaire directie en de Raad van<br />
Commissarissen:<br />
Ultimo 2007 Ultimo 2006<br />
Aandelen Opties Aandelen Opties<br />
J.G.B. Brouwer – 200.000 – 200.000<br />
J.G. Bruijniks – – – 164.094<br />
Amersfoort, 9 april 2008<br />
Statutair bestuurder<br />
J.G.B. Brouwer<br />
Raad van Commissarissen<br />
– 200.000 – 364.094<br />
79
80<br />
Overige gegevens<br />
J A A R V E R<br />
Statutaire regeling omtrent de bestemming van de winst<br />
Artikel 29 Dividend<br />
1 Uit de winst – het positieve saldo van de resultatenrekening – kan door de statutaire directie een deel worden<br />
gereserveerd. Het daartoe strekkende besluit van de statutaire directie is onderworpen aan de goedkeuring van<br />
de Raad van Commissarissen.<br />
2 Indien over enig jaar verlies is geleden, wordt over dat jaar geen dividend uitgekeerd. Ook in de volgende jaren<br />
kan eerst uitkering plaatshebben nadat het verlies door winst is goedgemaakt. De algemene vergadering kan<br />
echter op voorstel van de statutaire directie, na verkregen goedkeuring van de Raad van Commissarissen<br />
besluiten zulk een verlies te delgen ten behoeve van het uitkeerbaar deel van het eigen vermogen of ook<br />
dividend uit te keren ten laste van het uitkeerbaar deel van het eigen vermogen.<br />
3 Het na reservering eventueel overblijvende deel van de winst staat ter vrije beschikking van de algemene<br />
vergadering.<br />
4 De statutaire directie kan besluiten tot uitkering van een interim-dividend. Het daartoe strekkende besluit is<br />
onderworpen aan de goedkeuring van de Raad van Commissarissen.<br />
5 Op uitkeringen aan aandeelhouders zijn voorts de artikelen 103, 104 en 105 Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek<br />
van toepassing.<br />
Artikel 30 Uitkeringen in aandelen en ten laste van de reserves<br />
1 De statutaire directie kan besluiten dat een uitkering op aandelen geheel of ten dele plaatsvindt niet in geld,<br />
doch in aandelen in de Vennootschap. Het daartoe strekkende besluit is onderworpen aan de goedkeuring van<br />
de Raad van Commissarissen.<br />
2 De algemene vergadering kan op voorstel van de statutaire directie dat is goedgekeurd door de Raad van<br />
Commissarissen, besluiten tot uitkeringen aan houders van aandelen ten laste van het uitkeerbaar deel van het<br />
eigen vermogen. Het bepaalde in het voorgaande lid is van overeenkomstige toepassing.<br />
Artikel 31 Betaalstelling<br />
De betaalstelling van dividenden en andere uitkeringen wordt aangekondigd overeenkomstig artikel 40.<br />
De vordering van de aandeelhouder tot uitkering verjaart door een tijdsverloop van vijf jaren.<br />
Voorgestelde winstverdeling<br />
Vooruitlopend op de vaststelling van de jaarrekening door de Algemene Vergadering van Aandeelhouders wordt<br />
voorgesteld het resultaat na belasting over 2007 van € 10 miljoen toe te voegen aan de overige reserves.<br />
De Vennootschap beschikt niet over vrij uitkeerbare reserves ultimo 2007. Dientengevolge kan overeenkomstig<br />
artikel 29 lid 2 van de statuten geen dividend worden uitgekeerd.
S L A G 2 0 0 7<br />
Accountantsverklaring<br />
Aan de Algemene Vergadering van Aandeelhouders van Super de Boer N.V.<br />
Verklaring betreffende de jaarrekening<br />
Wij hebben de jaarrekening 2007 van Super de Boer N.V. (voorheen: Laurus N.V.) te Amersfoort gecontroleerd. De jaarrekening<br />
omvat de geconsolideerde en de enkelvoudige jaarrekening. De geconsolideerde jaarrekening bestaat uit de geconsolideerde balans<br />
per 30 december 2007, resultatenrekening, mutatieoverzicht eigen vermogen en kasstroomoverzicht over 2007 alsmede uit een<br />
overzicht van de belangrijkste grondslagen voor financiële verslaggeving en overige toelichtingen. De enkelvoudige jaarrekening<br />
bestaat uit de enkelvoudige balans per 30 december 2007 en de enkelvoudige resultatenrekening over 2007 met de toelichting.<br />
Verantwoordelijkheid van het bestuur<br />
Het bestuur van de entiteit is verantwoordelijk voor het opmaken van de jaarrekening die het vermogen en het resultaat getrouw<br />
dient weer te geven in overeenstemming met International Financial Reporting Standards zoals aanvaard binnen de Europese Unie<br />
en met Titel 9 Boek 2 BW, alsmede voor het opstellen van het jaarverslag in overeenstemming met Titel 9 Boek 2 BW. Deze<br />
verantwoordelijkheid omvat onder meer: het ontwerpen, invoeren en in stand houden van een intern beheersingssysteem relevant<br />
voor het opmaken van en getrouw weergeven in de jaarrekening van vermogen en resultaat, zodanig dat deze geen afwijkingen<br />
van materieel belang als gevolg van fraude of fouten bevat, het kiezen en toepassen van aanvaardbare grondslagen voor financiële<br />
verslaggeving en het maken van schattingen die onder de gegeven omstandigheden redelijk zijn.<br />
Verantwoordelijkheid van de accountant<br />
Onze verantwoordelijkheid is het geven van een oordeel over de jaarrekening op basis van onze controle. Wij hebben onze controle<br />
verricht in overeenstemming met Nederlands recht. Dienovereenkomstig zijn wij verplicht te voldoen aan de voor ons geldende<br />
gedragsnormen en zijn wij gehouden onze controle zodanig te plannen en uit te voeren dat een redelijke mate van zekerheid<br />
wordt verkregen dat de jaarrekening geen afwijkingen van materieel belang bevat.<br />
Een controle omvat het uitvoeren van werkzaamheden ter verkrijging van controle-informatie over de bedragen en de toelich -<br />
tingen in de jaarrekening. De keuze van de uit te voeren werkzaamheden is afhankelijk van de professionele oordeels vorming van<br />
de accountant, waaronder begrepen zijn beoordeling van de risico's van afwijkingen van materieel belang als gevolg van fraude of<br />
fouten. In die beoordeling neemt de accountant in aanmerking het voor het opmaken van en getrouw weergeven in de jaarrekening<br />
van vermogen en resultaat relevante interne beheersingssysteem, teneinde een verantwoorde keuze te kunnen maken van de<br />
controlewerkzaamheden die onder de gegeven omstandigheden adequaat zijn maar die niet tot doel hebben een oordeel te geven<br />
over de effectiviteit van het interne beheersingssysteem van de entiteit. Tevens omvat een controle onder meer een evaluatie van<br />
de aanvaardbaarheid van de toegepaste grondslagen voor financiële verslaggeving en van de redelijkheid van schattingen die het<br />
bestuur van de entiteit heeft gemaakt, alsmede een evaluatie van het algehele beeld van de jaarrekening.<br />
Wij zijn van mening dat de door ons verkregen controle-informatie voldoende en geschikt is als basis voor ons oordeel.<br />
Oordeel betreffende de geconsolideerde jaarrekening<br />
Naar ons oordeel geeft de geconsolideerde jaarrekening een getrouw beeld van de grootte en de samenstelling van het vermogen<br />
van Super de Boer N.V. per 30 december 2007 en van het resultaat en de kasstromen over 2007 in overeenstemming met<br />
International Financial Reporting Standards zoals aanvaard binnen de Europese Unie en met Titel 9 Boek 2 BW.<br />
Oordeel betreffende de enkelvoudige jaarrekening<br />
Naar ons oordeel geeft de enkelvoudige jaarrekening een getrouw beeld van de grootte en de samenstelling van het vermogen<br />
van Super de Boer N.V. per 30 december 2007 en van het resultaat over 2007 in overeenstemming met Titel 9 Boek 2 BW.<br />
Verklaring betreffende andere wettelijke voorschriften en/of voorschriften van<br />
regelgevende instanties<br />
Op grond van de wettelijke verplichting ingevolge artikel 2:393 lid 5 onder e BW melden wij dat het jaarverslag, voor zover wij<br />
dat kunnen beoordelen, verenigbaar is met de jaarrekening zoals vereist in artikel 2:391 lid 4 BW.<br />
Eindhoven, 9 april 2008<br />
KPMG ACCOUNTANTS N.V.<br />
R.P. Kreukniet RA<br />
81
82<br />
J A A R V E R<br />
Informatie voor de aandeelhouders<br />
Kerncijfers<br />
(x € 1 miljoen)<br />
2007 2006<br />
Geconsolideerde opbrengsten 1.858 2.894<br />
Geconsolideerd resultaat uit bedrijfsactiviteiten 21 (30)<br />
Geconsolideerde financiële baten en lasten (11) (15)<br />
Geconsolideerd resultaat over de verslagperiode 10 (45)<br />
Nettoschuld 77 78<br />
De aandelen Super de Boer zijn genoteerd aan Euronext Amsterdam N.V. De Vennootschap is tot 2 maart 2006<br />
opgenomen geweest in de Midkap-index, de Nederlandse graadmeter voor middelgrote fondsen. Super de Boer is<br />
thans opgenomen in de AScX-index. De rol van liquiditeitsverschaffer voor het aandeel Super de Boer wordt<br />
verzorgd door ABN AMRO Bank.<br />
In 2007 zijn op de beurs circa 73 miljoen aandelen Laurus/Super de Boer verhandeld, verdeeld over 50.666<br />
transacties (single counted, regulated market). De gemiddelde dagomzet bedroeg 287.393 aandelen en de<br />
dagomzet op basis van de volume gewogen gemiddelde prijs bedroeg € 1.047.921.<br />
De marktkapitalisatie bedroeg per 30 december 2007 circa € 391 miljoen.<br />
Spreiding<br />
Per 30 december 2007 was circa 45% van het geplaatste aandelenkapitaal in handen van Casino Guichard-<br />
Perrachon S.A. Casino is sedert 9 juli 2002 grootaandeelhouder in de Vennootschap. Volgens de laatste<br />
Wft-melding (status eind 2007) wordt circa 18% gehouden door Amber Capital LP en 6% door het bankenconsortium.<br />
Circa 68% wordt gehouden door institutionele beleggers in binnen- en buitenland. De overige 34% wordt<br />
gehouden door particulieren, met name in Nederland. Geografisch gezien is het institutionele en bancaire<br />
aandelenbezit vooral geconcentreerd in Frankrijk en de Benelux (52%). Het overige institutionele aandelenbezit<br />
is met name in handen van Amerikaanse beleggers.<br />
Aandeelhoudersbelangen (Wet op het financieel toezicht)<br />
Bij Laurus/Super de Boer zijn per 30 december 2007 de volgende aandeelhoudersbelangen bekend van 5% of groter:<br />
. Casino Guichard-Perrachon S.A. te Saint-Étienne (Frankrijk)<br />
. Amber Capital LP<br />
. ABN AMRO Bank, ING Bank en Rabobank houden tezamen circa 6% van aandelen in verband met de call-optie<br />
van Casino.<br />
Aandelen<br />
Super de Boer N.V. kent slechts één soort aandeel: te weten gewone aandelen met een nominale waarde van<br />
€ 1,30. Aan het eind van het boekjaar waren er hiervan 114.703.114 geplaatst. Met uitzondering van circa<br />
honderdduizend aandelen, die worden geadministreerd in het register van aandeelhouders, zijn de aandelen<br />
opgenomen in het door Euroclear Nederland geadministreerde girale effectensysteem. Er zijn geen met<br />
medewerking van de Vennootschap uitgegeven certificaten van aandelen.
S L A G 2 0 0 7<br />
Informatie voor de aandeelhouders<br />
Koersverloop<br />
Slotkoers 31 december 2007 € 3,41<br />
Laagste koers 2007 (5 maart 2007) (Intraday) € 2,55<br />
Hoogste koers 2007 (24 juli 2007) (Intraday) € 5,10<br />
Slotkoers 31 december 2006 € 2,86<br />
Financiële agenda<br />
14 mei 2008 Algemene Vergadering van Aandeelhouders<br />
24 juni 2008 Publicatie omzetcijfers tweede kwartaal 2008<br />
27 augustus 2008 Publicatie halfjaarcijfers 2008<br />
16 september 2008 Publicatie omzetcijfers derde kwartaal 2008<br />
13 januari 2009 Publicatie omzetcijfers vierde kwartaal 2008<br />
Dividendbeleid<br />
Op grond van wettelijke en statutaire regelingen (zie pagina 80 van dit jaarverslag) moet een Vennootschap over<br />
vrij uitkeerbare reserves beschikken om dividend uit te kunnen keren. Gelet op de huidige situatie is dat bij Super<br />
de Boer niet het geval. In aanvulling op de statutaire regeling voor de verdeling van de winst gelden terzake ook<br />
afspraken met de bancaire financiers, op grond waarvan geen dividend mag worden uitgekeerd.<br />
Investor Relations<br />
In onze communicatie zijn wij gericht op zowel particuliere als institutionele beleggers. Het doel van de<br />
inspanningen van Super de Boer op het gebied van investor relations is om tijdige, nauwkeurige en volledige<br />
informatie te verstrekken over de financiële ontwikkelingen binnen Super de Boer, zodat beleggers gefundeerde<br />
beleggingsbeslissingen kunnen nemen. Wij vergewissen er ons van dat koersgevoelige informatie op hetzelfde<br />
tijdstip voor alle beleggers beschikbaar is. Door middel van webcasting kunnen geïnteresseerde beleggers<br />
rechtstreeks kennisnemen van het besprokene op pers- en analistenbijeenkomsten alsmede op aandeelhoudersvergaderingen<br />
zonder daarbij zelf aanwezig te zijn.<br />
Super de Boer beschikt over een eigen website: www.superdeboernv.nl met daarop informatie die voor beleggers<br />
en analisten van belang kan zijn.<br />
83
Super de Boer N.V.<br />
Disketteweg 2-4<br />
3821 AR Amersfoort<br />
Postbus 2680<br />
3800 GE Amersfoort<br />
Tel. (31) (0)33 454 77 77<br />
Fax (31) (0)33 454 74 54<br />
info@superdeboer.nl<br />
www.superdeboer.nl<br />
Investor relations:<br />
www.superdeboernv.nl<br />
Design en Prepress<br />
Fons van Bindsbergen<br />
Productie en coördinatie<br />
Imprima (Nederland) bv<br />
Fotografie<br />
In The Picture Beeldproducties,<br />
Jan Willem Houweling<br />
© Super de Boer N.V.