Casco nr. 5 augustus 2012 - FNV Bouw

fnvbouw.nl

Casco nr. 5 augustus 2012 - FNV Bouw

In dit nummer:

● Bondsvoorzitter John Kerstens

klaar voor Haags avontuur

● Jonge bouwvakkers helpen

kankerpatiënten aan inloophuis

● Bijna alles kan met lichtgewicht

bouwpakket van Sismo

MAGAZINE VOOR LEDEN VAN

JAARGANG 5 | NUMMER 5 | AUGUSTUS 2012 | FNVBOUWENINFRA.NL


eeld Chris Pennarts

Afscheid

Na 33 jaar neemt Peter van der Aa afscheid van FNV Bouw (zie rechtsboven).

In die periode heeft hij zich met hart en ziel en met vele collega’s

ingezet voor diverse magazines van de bond. De laatste tweeënhalf daarvan

hebben wij met Peter samen mogen werken. Een boeiende en vooral

leuke tijd, waarin we veel van hem hebben geleerd. Via deze weg bedanken

we hem daarvoor en wensen Peter al het goeds voor de nabije toekomst!

Charlie Schuurman & Marlous Brand

WEGWIJS

Leden van FNV Bouw & Infra kunnen met vragen of problemen bij hun bond terecht.

Dat kan persoonlijk bij de vakbondscentra en de lokale afdelingen of telefonisch op nummer

0900 368 26 89 (lokaal tarief). Dit nummer is bereikbaar op werkdagen van 8.00 tot

17.30 uur. Zie verder voor servicegegevens pagina 21.

AUGUSTUS 2012

IS ONDERDEEL VAN FNV BOUW

Casco

rubrieken

Inhoud

Laatste puntje...

Een punt stelt niks voor. Behalve als je ‘m

zet achter het laatste woord van de laatste

zin die je schrijft in dienst van FNV Bouw.

Die punt zet ik achter dit stukje. Daarmee

ben ik uitgeschreven voor de bond, na

10.584.627 woorden. Daar doe je 33 jaar

en één maand over, weet ik nu.

Per 1 september komt mijn vakbondsloopbaan

ten einde. Dat betekent nogal iets.

Het was werk. Maar het was veel meer dan

dat. Daarom geeft het een dubbel gevoel om

ermee te stoppen.

Ik heb met veel plezier magazines voor

u gemaakt. Ik heb met talloze leden en

kaderleden van FNV Bouw prettige en

inspirerende contacten gehad. En ik heb fijn

samengewerkt met mijn collega-journalisten

Charlie Schuurman en Marlous Brand. Zij

gaan gewoon door met dit blad, samen met

de nieuwe hoofdredacteur Corine van Renswoude.

Alsof er niets gebeurd is. En zo hoort

het ook. Ik wens hen veel succes. En daar

is-ie dan: ●

Peter van der Aa

(nog net) hoofdredacteur

4 Keet

5 Uitgelicht

8 Branche

10 In beeld

15 Kort bestek

21 Service

26 Bondig

29 Puzzel

30 FNV Voordeel

WEBSITE

Informatie en nieuws: fnvbouweninfra.nl

HOOFDKANTOOR

FNV Bouw & Infra, Postbus 520, 3440 AM

Woerden. Opzegging lidmaatschap schriftelijk

aan dit adres of naar

ledenadministratie@fnvbouw.nl.

3


4

Keet

De schaar erin!

Casco

Kaalgeplukt door de Kunduzcoalitie, goed

geknipt door FNV Bouw & Infra! Onder dat

motto stuurde de bond kort voor de bouwvak

de kapsters Gitte en Anneloes naar een

bouwplaats in Tilburg om de werknemers

een gratis knipbeurt aan te bieden. Het was

een ludieke actie, een knipoog zogezegd,

om nog eens onder de aandacht te brengen

hoe slecht de plannen van de zogenaamde

Kunduzcoalitie uitpakken voor werknemers.

De forenzentaks, de versoepeling van het

ontslagrecht en het schrappen van het

zwaar bevochten pensioenakkoord plukken

de werknemers kaal. De schaar moet in het

Kunduzakkoord, vindt FNV Bouw & Infra.

De bouwvakkers in Tilburg ondersteunen dat

standpunt van de bond en lieten zich graag

door Gitte en Anneloes een vakantiekapsel

aanmeten.

FOTO PIET DEN BLANKEN

Luchtkasteel of werkelijkheid?

In China rijzen de ambities tegenwoordig flink de pan uit, zo lijkt

het althans. Staalconstructiebedrijf Broad Sustainable Building wil

in de stad Changsha namelijk binnen drie maanden tijd een wolkenkrabber

uit de grond stampen. En niet zomaar één. Nee, het moet

ook nog eens het hoogste gebouw ter wereld worden. Sky City, zoals

de toepasselijke naam voor het project luidt, moet tien meter hoger

worden dan de Burj Khalifa in Dubai, die met 828 meter op dit

moment het hoogste gebouw ter wereld is. Daar is destijds vijf jaar

aan gewerkt. Sky City bestaat straks echter compleet uit geprefabriceerde

hoogbouw. Met een dergelijk systeem is eerder al eens een

vijftienlaags bouwwerk neergezet in zes dagen tijd. De plannen liggen

klaar, het wachten is nu nog op een bouwvergunning.

Bouw plat vanwege

Olympische Spelen

In de zomer lagen vanwege de bouwvak veel bouwwerkzaamheden

op hun gat. Zo ook in het West-Vlaamse dorpje Steenkerke. De reden

ervan had echter niets te maken met de vakantieperiode, maar met

een glasvezelkabel. Onder het Belgische gehucht ligt namelijk een

groot glasvezelnetwerk dat in verbinding staat met Londen, de stad

waar dit jaar de Olympische Spelen werden gehouden. Heel televisiekijkend

Europa was tijdens de Spelen dus afhankelijk van de

glasvezelkabel in Steenkerke. Het risico dat bijvoorbeeld een graafmachine

de kabel zou beschadigen was te groot om door te kunnen

gaan met de bouwwerkzaamheden, zo concludeerde de verantwoordelijke

kabelmaatschappij en vervolgens ook de burgemeester. Inmiddels

zijn de bouwwerkzaamheden weer hervat.

FOTO SXC

AUGUSTUS 2012


tekst BDU Uitgevers beeld Irene Wouters/Fotobureau Meulenhof

AUGUSTUS 2012

Casco

Uitgelicht

‘Message in a bottle’ duikt na 54

jaar weer op tijdens restauratie

Vierentwintig jaar was Frans van de Vin, toen hij in 1958 op de

steigers stond hij Huize De Burgh in Eindhoven. Daar, in de nok

van het gebouw, verstopte de jonge bouwvakker een beugelflesje

met foto’s en een brief. Onlangs dook het flesje weer op.

Ooit zou het weer eens tevoorschijn komen,

wist Frans van de Vin. De vraag was alleen

wanneer. Nu, 54 jaar na dato was het

moment daar. Twee timmerlieden van aannemersbedrijf

Nico de Bont uit Vught waren

nietsvermoedend bezig met een grote restauratiebeurt

aan Huize De Burgh, toen ze

bovenin de toren een flesje zagen hangen.

Nadat ze het glas stuksloegen, rolde er een

brief uit het flesje, verpakt in een blaadje

van de Sint Willibrordus-scheurkalender.

Deze verklapte dat het flesje er in de week

van 20 tot 26 april 1958 was opgehangen.

De brief was ondertekend door ene Frans

van de Vin. In zwierig handschrift stond

beschreven dat de ‘moeder provinciaal van

In deze rubriek belicht Casco bijzondere

mensen en projecten uit de sector.

Heeft u een tip voor de redactie?

Laat het ons weten via casco@bdu.nl.

de orde St. Jozef’ de opdrachtgever was van

de restauratiewerkzaamheden die er toen

werden uitgevoerd. Ook was uit het schrijven

op te maken dat de firma Huijbrechts

uit Eindhoven het werk uitvoerde. De meest

opmerkelijke passage in de brief gaat echter

over de toestand van de wereld: ‘Het hoogtepunt

is de ruimtevaart naar de maan, waarmee

binnen enkele jaren proeven worden

genomen. Verder is er niet veel nieuws’, zo

citeert het Eindhovens Dagblad uit de brief.

Frans van de Vin bleek de oud-directeur van

het gelijknamige ramen- en kozijnenbedrijf

uit Heeze te zijn, dat nu door zijn twee

zoons gerund wordt. Onlangs maakte hij

kennis met de bouwvakkers die zijn flesje

vonden. Hij vertelde ze dat het in die tijd

gebruikelijk was om, vooral bij de bouw van

kerken, de bouwtekeningen in een koker te

plaatsen en deze te verstoppen in pilaren of

in de fundering. Van de Vin: “Ik dacht, dat

doe ik ook.” Hij heeft echter heel wat capriolen

uit moeten halen om in de nok te geraken.

Hoe hij er precies gekomen is weet hij

niet meer. “Steigers zoals we die nu kennen,

waren er niet. Toen de leien tijdelijk van het

dak waren gehaald, ben ik er denk ik met

een ladder, via de buitenkant, naartoe geklommen.

Ik heb het bijna nooit aan iemand

verteld. Alleen mijn eigen gezinsleden wisten

ervan.” Tijdens deze restauratie werden

de leien eveneens tijdelijk verwijderd om het

houtwerk te kunnen inspecteren. Zodoende

werd het flesje ontdekt. ●

5


Interview

tekst Peter van der Aa beeld Martin de Bouter

Voorzitter John Kerstens van FNV Bouw wordt Kamerlid voor de PvdA

‘Ik ga proberen de band tussen de

partij en de vakbond aan te halen’

Vrijdag 1 juni 2012. Voorzitter John Kerstens van FNV Bouw zal er nog vaak aan terugdenken. Op die

tweede dag van de jaarvergadering van de bondsraad werd zijn zoon Evan geboren. En hij kreeg een

telefoontje dat zijn leven een ingrijpende wending zou geven.

Beller was Hans Spekman, de voorzitter van

de Partij van de Arbeid. Of John eens na zou

willen denken over een plaats op de kandidatenlijst

voor de Tweede Kamer. Kerstens

dacht na en stemde in. Op 12 september,

de dag van de verkiezingen, staat hij op een

eervolle tiende plek op de lijst voor de PvdA.

Dan wordt hij parlementariër en legt hij het

voorzitterschap van FNV Bouw neer.

Hectische tijd

John Kerstens heeft een hectische tijd achter

de rug. Na de ruzie vorig jaar binnen

de FNV over het Pensioenakkoord, kwam

de vernieuwing van de vakbeweging in een

stroomversnelling. In beide kwesties speelde

hij een hoofdrol. Tot op het laatste moment

schreef hij mee aan de teksten die op de

cruciale datum 23 juni tijdens een speciaal

FNV-congres werden voorgelegd aan de voorzitters

van de bonden. Op een paar na zetten

die hun handtekening. Daarmee was een

belangrijke hobbel genomen op weg naar,

wat voorlopig heet, De VakBeweging.

Grote uitdagingen

“In plaats van de laatste stap naar het ravijn

te nemen, zijn we net op tijd omgedraaid

en hebben we een stap gezet naar vernieuwing”,

zegt Kerstens. “Dat betekent gelukkig

dat ik geen zinkend schip verlaat. Maar

voor geruststellend achteroverleunen is ook

geen aanleiding. Met andere woorden: het

is niet hopeloos maar aan de andere kant

ook allerminst vanzelfsprekend dat het nu

goed komt. Er moet nog veel gebeuren. Over

6

Casco

de noodzaak van vernieuwing zijn we het

allemaal wel eens. Nu moeten we ook laten

zien dat we het willen en kunnen. Wat nodig

is, is een inspirerend verhaal. We moeten

in de vakbeweging eindelijk weer toekomen

aan de vraag waartoe we op aarde zijn. We

staan voor grote uitdagingen. Er komen

hervormingen aan in de arbeidsmarkt, de

woningmarkt en de zorg. Daarbij moet de

vakbeweging vooroplopen. De politiek heeft

het afgelopen jaar genadeloos misbruik gemaakt

van het feit dat de FNV op zijn kont

lag. Neem het Pensioenakkoord, waarover de

meningen zo verdeeld waren binnen de FNVgelederen.

Zelfs de grootste tegenstanders

zouden het nu omarmen als ze zien wat de

politiek ervan heeft gemaakt. Dat mogen we

niet opnieuw laten gebeuren. Daarom moet

het weer over de inhoud gaan, veel méér dan

over de structuur. We hebben te veel tijd

verspild met gesteggel over wie wat te zeggen

heeft en waarom.”

Concrete dingen

Kerstens had zelf een groot aandeel kunnen

hebben in het vervolg van het vernieuwingsverhaal.

Kwartiermaakster Jetta Klijnsma,

die het pad effende voor De VakBeweging,

polste hem als voorzitter van de nieuwe

organisatie én van de FNV tijdens de transitieperiode,

waarvoor een jaar is uitgetrokken.

“Maar”, zegt Kerstens, “ik voorzag

een nieuwe tijd van praten, bemiddelen en

kleine stapjes nemen. Daar ben ik nu al een

paar jaar mee bezig. Ik heb er behoefte aan

om me weer met concrete dingen voor de

AUGUSTUS 2012


mensen bezig te houden. Wat niet wil zeggen

dat ik niet bereid ben me er in de toekomst

vanaf de zijlijn nog eens tegenaan te

bemoeien als dat nodig is.”

Meer belangen

Van de vakbeweging naar de politiek.

Kerstens ziet parallellen als het gaat om het

behartigen van belangen van mensen. Maar

ook verschillen: bij het maken van afwegingen

heb je in de Tweede Kamer met méér

belangen te maken dan bij de vakbeweging,

die vooral pal moet staan voor haar eigen

achterban. Dat zal wennen zijn.

Kerstens kwam aan het begin van de zomer,

zoals dat heet ‘met stip’, binnen op de kandidatenlijst

van de PvdA. In september gaat

AUGUSTUS 2012

het Haagse avontuur echt beginnen. Eerst

met de verkiezingen en de vraag welk mandaat

de PvdA van de kiezers krijgt. Dan het

debat binnen de fractie over de verdeling

van de portefeuilles en daarna de kabinetsformatie.

Benaderbaar blijven

Hoe begint Kerstens aan zijn nieuwe loopbaan?

“Vermoedelijk zoals alle nieuwe parlementariërs”,

zegt hij, “met het voornemen

om me niet te laten opsluiten op die vierkante

kilometer in Den Haag. Ik wil me laten

zien in het land. Ik wil dáár komen waar de

PvdA hoort te zijn, waar de mensen de partij

verwachten. Ik wil zichtbaar zijn en benaderbaar

blijven. Wat ik zeker ga proberen is

Casco

Interview

de band tussen de partij en de vakbeweging

aan te halen. Het moet weer normaal worden

dat Kamerleden even contact leggen met de

bonden als er iets speelt op hun terrein. Dat

is de laatste tijd te dikwijls niet gebeurd.”

Wat dat betreft, denkt Kerstens dat hij op

een goed moment de fractie binnenkomt.

Hij vertelt dat hij met lede ogen heeft gezien

hoe de PvdA zich de afgelopen jaren

verwijderde van haar achterban. “Ze hebben

een hoop laten liggen en daarmee heeft de

partij veel krediet verspeeld. Gelukkig zie ik

nieuwe krachten die er volop mee bezig zijn

de partij weer op de goede koers te krijgen.

Dat zijn gelijkgestemden. Daar wil ik mee in

zee.”

Het grote geld

Kerstens heeft er duidelijk zin in. Hij hoopt

alleen niet dat mensen in de vakbeweging

denken: ‘daar gaat er weer een naar Den

Haag; daar gaat er weer een voor het grote

geld’. Hij zegt: “Ik ben niet vies van geld

maar het is nooit een drijfveer geweest in

mijn leven. Ik ben de laatste jaren veelvuldig

in het nieuws geweest vanwege mijn

voortrekkersrol in de FNV en dat heeft ertoe

geleid dat ik meerdere aanbiedingen heb

gekregen voor andere functies. Daar waren

er ook bij waarmee ik groot geld had kunnen

verdienen, maar dat heb ik niet gedaan. Het

sóórt werk dat ik doe vind ik belangrijker

dan wat het in materiële zin oplevert.”

Verschil maken

De politiek, zegt hij ten slotte, was niet zijn

jongensdroom. Werken bij de vakbond was

dat wel. Nu hij dan toch de politiek ingaat,

zal hij de achterban die hij achterlaat niet

vergeten. “Ik wil herkenbaar blijven voor de

leden van de vakbeweging. We staan aan de

vooravond van ingrijpende hervormingen.

Ik ga ervoor knokken op al die punten voor

gewone mensen het verschil te maken. Het

liefst natuurlijk tussen verschrikkelijk slecht

zonder en fantastisch dankzij mijn bemoeienis.

Zit dat er niet in, dan kies ik er liever

voor om vuile handen te maken om toch iets

fatsoenlijks voor elkaar te boksen, dan dat

ik met schone maar lege handen aan de zijkant

sta te klagen dat het niet fantastisch is

geworden. Dat moeten anderen maar doen.

Ik niet.” ●

7


Branche

Driekwart materialen

voldoet niet aan regels

Driekwart van de bezochte bedrijven in de bouwmaterialenindustrie

houdt zich niet aan alle regels voor

gezond en veilig werken. Dat blijkt uit controles van

de Inspectie SZW vorig jaar bij fabrikanten van onder

meer betonmortel, betonproducten, bakstenen, dakpannen

en tegels. De Inspectie gaat dit jaar opnieuw

controleren op de arbeidsomstandigheden. Daarbij

komen vooral de bedrijven aan bod die toen niet bleken

te voldoen. Overtreders kunnen rekenen op stillegging

van werkzaamheden en boetes.

Smalle vrachtwagen

geeft ruimte op de weg

Een doorsnee vrachtwagen is 2,50 meter breed.

Als deze vrachtwagens bij werk aan de weg over de

vluchtstrook moeten rijden, betekent dit dat er in verband

met de veiligheid een rijstrook moet worden afgesloten.

Rijkswaterstaat eist namelijk minimaal 1,10

meter vrije ruimte vanaf de kantstreep. Om onnodige

overlast te voorkomen liet Vioss, verhuurder van onder

meer tijdelijke verkeersregelinstallaties en signaleringssystemen,

een smalle trekker-opleggercombinatie

bouwen van 2 meter breed. Deze SmaVi (Smalle

Vioss) werkt efficiënter doordat er gewoon overdag en

doordeweeks kan worden gewerkt. De werkzaamheden

in de avond, weekend en nacht kunnen dan weer

tot een minimum worden beperkt. Een vuilniswagen

stond model voor de trekker. De oplegger kan maximaal

een last van 22 ton vervoeren, het totale gewicht

van de combinatie is 44 ton. De kraan van Palfinger

heeft een capaciteit van 40 tonmeter, die nodig is om

onder meer een aggregaat voor tijdelijke rijbaanverlichting

langs de weg te zetten. FOTO VIOSS

8

Casco

Bouwsector

voorkomt

ongevallen in

de toekomst

De geschatte arbeidskosten

van de

arbeidsongevallen in

de bouw zijn de laatste

jaren gemiddeld

65 miljoen euro per

jaar. Daar komen de

kosten voor procesverstoring

en materiële

schade nog bij.

Werkgevers- en werknemersorganisaties

in de bouwnijverheid

hebben nu de handen

ineengeslagen om

een volgende stap te

maken waarmee ongevallen

in de toekomst

worden voorkomen.

Ze hebben Arbouw

opdracht gegeven een

registratieinstrument

te ontwikkelen waarmee

ondernemingen

de veiligheid kunnen

verbeteren.

Het instrument zal

nog dit jaar kosteloos

aan alle bedrijven in

de bouwnijverheid

worden aangeboden.

Kerngedachte achter

het instrument is dat

men van elk (bijna-)

ongeval kan leren.

Door deze op een

eenduidige manier te

registreren en analyseren

kan herhaling

in de toekomst worden

voorkomen. Het

nieuwe instrument

wordt een praktisch

digitaal hulpmiddel.

Tijdelijk geluidsscherm

Een tijdelijke en effectieve oplossing om geluidsgolven

óp de bouwplaats te houden. Dat is de Acoustic

Barrier van Heras. Voor geluidwering, bijvoorbeeld

in de heifase van een project, worden nu nog vaak

containers geplaatst. De Acoustic Barrier is tot circa

25 procent goedkoper en bespaart ruimte: de panelen

worden aan het al aanwezige bouwhek gemonteerd.

Zie voor meer informatie: heras.com. FOTO HERAS

Draait u al ‘nieuw’?

In de bouw worden grote hoeveelheden brandstof

verbruikt. Dit zorgt voor hoge kosten en voor veel

milieuvervuiling. Door de bouwmachines slimmer te

bedienen kan tot wel 10 procent worden bespaard op

de brandstofkosten. Dit noemen de BMWT en Natuur

& Milieu Het Nieuwe Draaien. Voor de gehele branche

is dat een winst van circa 200 miljoen per jaar. Het

nieuwe draaien levert daarmee direct financieel voordeel

op. Volker Wessels, BAM, Mourik, Strukton, Van

der Weerd en Grafhorst gaan bij wijze van pilot het

nieuwe draaien toepassen op hun bouwmachines.

Materialen bij de hand

Wienerberger presenteert de vernieuwde Building Box.

Deze handzame cassettebox met zes waaiers toont

het complete assortiment keramische bouwmaterialen

voor gevel en dak. De waaiers geven aannemers

en bouwkundige adviesbureaus een duidelijk totaaloverzicht,

zodat zij samen met hun opdrachtgevers

vrij kunnen combineren. De box bevat naast een

dakpanwaaier en een raamdorpelwaaier de bekende

baksteenwaaiers, voorzien van alle technische specificaties.

Zowel voor handvorm, vormbak, strengpers en

wasserstrich gevelbakstenen. De Building Box is gratis

aan te vragen via info.nl@wienerberger.com.

AUGUSTUS 2012


Online verfadvies

De staat waarin de ramen en deuren van

een woning verkeren, bepaalt voor een groot

deel het aangezicht van een woning. Het

is daarom van groot belang dat ze op een

juiste manier afgewerkt en onderhouden

worden. Doorwin heeft daarom in samenwerking

met verfleverancier PPG/Sigma een

verftechnisch advies opgesteld. Hierin doet

het bedrijf aanbevelingen over de wijze van

afwerking en onderhoud in de deurenfabriek

en op de bouwplaats. Het advies wordt

gegeven per concept (I, II of III) en per afwerkingsvorm

(dekkend of transparant). De

concepten zijn branchebrede richtlijnen die

staan voor de drie vormen van compleetheid

waarin buitendeuren kunnen worden afgeleverd.

Daarnaast wordt er een ‘algemeen

advies’ en een advies ‘zorg en afwerking’

gegeven. Zie voor meer informatie: kegro.nl/

Verftechnische_adviezen.html.

AUGUSTUS 2012

Branche

Renovatiesysteem zorgt voor veilige gevels

Spouwankers kunnen in de loop der tijd

minder sterk en stabiel worden, door corrosie

of onvoldoende of zelfs gebrekkige

plaatsing. Een spontane stenenregen van

loslatende buitenspouwbladen kan het

gevolg zijn. Met het Facamax-renovatiespouwankersysteem

worden de bestaande

buiten- en binnenspouwbladen opnieuw

aan elkaar verankerd. Ditmaal met een metalen

anker, dat volledig is omsloten door

kunststof. Hierdoor behoren corrosieproblemen

tot het verleden. De plug heeft twee

spreidzones, één voor in het binnenblad

en één ter hoogte van het buitenblad. Het

systeem wordt gemonteerd zonder gebruik

van specialistische gereedschappen, installatietechnieken

of incourante boormaten.

Het renovatiesysteem is geschikt voor alle

steenachtige materialen en zorgt voor een

spanningsvrije verankering met zeer hoge

Voor langdurig en afwisselend werk zijn wij op zoek naar

STELLEURS

Ben jij de ogen en oren van de uitvoerder? En beschik je over eigen

vervoer? Regiebouw zoekt voor gerenommeerde aannemers naar

vaklieden voor verantwoordelijk werk. Vakkrachten hebben bij

Regiebouw een volledig bouwpensioen.

meer vacatures vind je op www.regiebouw.nl/fnv

Regio West: 071-4081144 | Regio Zuid: 040-2908178 | Kader: 071-4090797

Casco

sterktewaarden op zowel druk als trek. Het

systeem wordt geplaatst in de volle steen of

in lintvoegen van voldoende harde kwaliteit.

Bij plaatsing in de lintvoeg is het kleine

boorgat met mortel onzichtbaar af te werken.

Zie voor meer informatie: borgh.net.

FOTO BORGH

ACTUELE VACATURES

UITVOERDER ONDERHOUD

Regio: Midden-Nederland

WERKVOORBEREIDER

Regio: Leiden-Bollenstreek

STELPLOEG

Regio: Gouda

RUWBOUW SPECIALIST

Regio: Haaglanden-Delfland

MODERNE TIMMERMAN

Regio: Leiden-Haarlem

MONTAGE/AFBOUW TIMMERMAN

Regio: Eindhoven

TIMMERMAN/MAATVOERDER

Regio: Brabant - Utrecht - Gelderland

9


10

In beeld

Casco

beeld Martin de Bouter

AUGUSTUS 2012


AUGUSTUS 2012

Casco

In beeld

Nog steeds

niet klaar

Het beroemdste meesterwerk van de Catalaanse

architect Antoni Gaudí (1852-1926)

is de Sagrada Familia, de monumentale

basiliek in Barcelona. In 1882 werd begonnen

met de bouw die nu, 130 jaar later, nog

altijd niet is voltooid. Voor de toeristen is

dat geen bezwaar of misschien juist wel een

extra attractie. De basiliek in aanbouw is de

grootste trekpleister van Barcelona en wordt

massaal bezocht. ●

11


Reportage

Vakopleidingsinstellingen ondersteunen ambitieus initiatief

tekst Peter van der Aa beeld Topshots

Dankzij (jonge) vrijwilligers krijgt

Zevenaar inloophuis voor zieken

Met giften en schenkingen maar vooral door de inzet van vrijwilligers, krijgt Zevenaar een inloophuis

voor kankerpatiënten. “De betrokkenheid is hartverwarmend”, zegt ‘bouwpastoor’ Arend Timmerman

over de jongeren van de bouw-, schilders- en techniekopleiding die er enthousiast aan werken.

De ene dag zijn het er vier; een dag later

kunnen het er ook zomaar veertien zijn.

Jonge bouwvakkers die samenwerken voor

het goede doel. En al doende kennis vergaren

en ervaring opdoen in het vak dat ze

straks professioneel gaan uitoefenen. “Wat

je op school leert, kun je hier in de praktijk

brengen. Je werkt heel zelfstandig en bedenkt

zelf oplossingen voor de problemen

die je tegenkomt”, zegt Bart Zweers (19) uit

12

Casco

Zeddam als hij even de gipswand die hij aan

het maken is in de steek laat voor een boterham

en koffie.

Ambities

Het begon allemaal met een oncoloog van

het plaatselijke ziekenhuis die met pensioen

ging. Als afscheidscadeau gaven zijn collega’s

hem een stichting met zijn naam: de

Jan Braamstichting. Met als doel het leven

van kankerpatiënten te veraangenamen.

Aanvankelijk werden de wachtruimtes in het

ziekenhuis wat verfraaid en kwam er betere

koffie. Het geld daarvoor kwam uit bonussen

van de farmaceutische industrie. Maar al

snel reikten de ambities verder. Veel verder.

“Het idee ontstond om een inloophuis voor

kankerpatiënten te realiseren”, vertelt Arend

Timmerman, die zichzelf voorstelt als ‘de

bouwpastoor’. De gepensioneerde regiobe-

AUGUSTUS 2012


stuurder van FNV Bouw werd een paar jaar

geleden gevraagd als penningmeester van

de Jan Braamstichting. “Op een prachtlocatie

stelde de gemeente een flink pand ter

beschikking en het idee was dat we dat met

drie handige vrijwilligers een beetje zouden

opkalefateren.”

Vernieuw de binnenboel

Maar eenmaal begonnen, kwam er meer

hulp. En er kwamen meer plannen. Een

ontwerpster en een architect bemoeiden

zich ermee. En deden voorstellen die verder

gingen dan een opknapbeurt en letterlijk

betekenden: strip de hele handel, laat alleen

de buitenwanden van het huis staan en

vernieuw de binnenboel. Een uitdaging die

het vermogen van drie vrijwilligers behoorlijk

te boven ging, tenminste als het werk geen

tienjarenplan mocht worden. Arend Timmerman

kreeg een idee. “Uit mijn tijd bij de

bond kende ik Hein Polinder nog, de directeur

van de Schilder^sCOOL in Zutphen. Ik

belde hem op met de vraag of zijn leerlingen

niet iets voor ons konden betekenen. Hij zag

dat meteen zitten en maakte op zijn beurt

de directeuren van andere vakopleidingsinstellingen

enthousiast. En zo kwam er in no

time een hele bouwploeg beschikbaar van

jongens die in het kader van hun opleiding

niet geplaatst waren bij een bedrijf.”

Mooi werk; prima doel

Jonge timmerlieden, schilders, stukadoors,

elektriciens en loodgieters meldden zich en

gingen geestdriftig aan de slag onder aan-

AUGUSTUS 2012

voering van Willy Wichers, kaderlid van FNV

Bouw en gepensioneerd leermeester stukadoor.

De jongeren vinden het een prachtklus.

Bert Zweers bijvoorbeeld, is vrijwel

klaar met zijn opleiding maar hij peinst er

niet over zijn hamer in Zevenaar neer te leggen.

“Het is mooi werk en een prima doel.

Ik blijf gewoon als vrijwilliger doorwerken tot

het project klaar is.” Dat geldt ook voor zijn

collega Michael Bloemen (17) uit Wehl. Hij

stopte onlangs met zijn opleiding, maar niet

met het inloophuis in wording. “Ik werk hier

al sinds april en ik leer hartstikke veel”, zegt

hij. “Ik blijf zolang het nodig is.”

Verantwoordelijk werk

Volgens de planning is dat nog tot novem-

Casco

Het inloophuis in wording: een flinke woning op een prachtige plek in Zevenaar

Reportage

ber, vertelt Arend Timmerman tijdens een

rondleiding door het huis waarin al veel

is gebeurd maar waar nog veel meer moet

gebeuren. Er is dan in totaal bijna een jaar

aan gewerkt. Hij laat de ruimten zien die

straks ter beschikking komen van de kankerpatiënten:

een huiskamer en een keuken,

een schilderkamer, een stiltekamer, een yogaruimte,

een kantoortje en een opvangplek

voor kinderen. Veel materialen en attributen

zijn geschonken door sponsors, zoals de

verf, de verlichting, de dakramen, de beveiligingsinstallatie

en de verwarming. En ook

de tuin is al geadopteerd door een bedrijf

dat de buitenboel gaat opknappen. “Hartverwarmend,

al die steun”, zegt Timmerman.

Intussen zijn er ook al 23 gastvrouwen

opgeleid die het inloophuis straks gaan bemensen.

Ook dat zijn vrijwilligers, maar ze

moeten terdege worden voorbereid op hun

taak. Het omgaan met zieken en de zorg

voor het inloophuis is verantwoordelijk werk.

Warme plek

Met het Braamhuis, zoals het inloophuis

gaat heten, heeft Zevenaar dus nog voor de

winter een ontmoetingsplek voor iedereen

die met kanker te maken heeft. Maar waar

de mens centraal staat en niet de ziekte.

De deur staat open voor mensen die kanker

hebben of hadden, maar ook voor familieleden,

vrienden en zorgverleners. Het wordt

een warme plek voor lotgenotencontact, informatie

en een divers aanbod aan activiteiten.

Met dank aan de vrijwilligers die er dan

vele honderden uren aan hebben gewerkt. ●

13


KOM SAMEN NAAR EEN PENSIOENBIJEENKOMST

HOE ZIT HET EIGENLIJK MET MIJN PENSIOEN?

Wat krijg ik eigenlijk als ik met pensioen ga? Wat gebeurt er

bijvoorbeeld met mijn pensioen als ik ga trouwen, kinderen

krijg, ga scheiden of werkloos word? Over pensioenen

bestaan veel onduidelijkheden. Daarom organiseren wij

voor u en uw partner een pensioenbijeenkomst.

WAT STAAT ER OP HET PROGRAMMA?

Tijdens deze bijeenkomst willen wij u zo goed mogelijk

informeren over uw pensioen, zodat u straks niet voor

verrassingen komt te staan. Daarnaast krijgt u de kans om

met een medewerker van FNV Bouw te praten over uw eigen

situatie. Ook zal er een adviseur van Loyalis aanwezig zijn,

die zal ingaan op wat u nog extra kunt regelen voor uw

pensioen.

HEBT U NOG VRAGEN, OF WILT U ZICH OPGEVEN?

Kijk dan op onze website fnvbouw.nl en geef u op voor

één van de bijeenkomsten! Of bel ons op 0900 368 26 89

(op werkdagen van 8.00 – 17.30 uur).

De bijeenkomsten zijn bedoeld voor leden tot 55 jaar.

15 SEPTEMBER 2012

(regio Oost)

Beekbergen

29 SEPTEMBER 2012

(regio Noord)

Marum

6 OKTOBER 2012

(regio Noordwest)

Woerden

20 OKTOBER 2012

(regio Zuidoost)

Veldhoven

3 NOVEMBER 2012

(regio Zuidwest)

Zevenbergen

Alle bijeenkomsten

beginnen om 10.00 uur

de zaal is open vanaf

09.30 uur.

Eindtijd:

12.30 – 13.00 uur.


Bouwbedrijven zien het somber in

Steeds meer bouwbedrijven komen in de problemen doordat er steeds minder opdrachten

worden verstrekt. Zes op de tien ondernemingen in de burgerlijke en utiliteitsbouw

had in mei te weinig orders. Dat is een absoluut dieptepunt, zo blijkt uit cijfers van

het Economisch Instituut voor de Bouwnijverheid (EIB). De gegevens werden verzameld

bij een conjunctuurmeting onder meer dan vierhonderd hoofdaannemingsbedrijven

met meer dan tien werknemers. Vier op de tien bouwwerkgevers verwachten

een daling van het aantal medewerkers in hun bedrijf. En bijna niemand denkt de komende

tijd personeel aan te zullen nemen. In de grond-, weg- en waterbouw heeft 28

procent van de bedrijven te weinig orders en denkt een op de vijf bedrijven personeel

te moeten laten gaan.

Extra controles en forse boetes in bouw

AUGUSTUS 2012

De Inspectie SZW, de vroegere

Arbeidsinspectie, gaat

met een lik-op-stukbeleid

proberen de veiligheid in de

bouw te bevorderen. Vanaf

1 september wordt extra

gecontroleerd op arbeidsomstandigheden.

Als een bouwvakker

te zwaar werk moet

doen wordt er niet meer

gewaarschuwd maar meteen

een forse boete opgelegd.

Volgens de inspectie is bijna

de helft van het ziekteverzuim

te wijten aan lichamelijke

belasting.

FOTO ANP

VolkerWessels hanteert de botte bijl

VolkerWessels moet bijdragen aan een fatsoenlijk sociaal plan voor mensen die

wegens reorganisaties weg moeten bij haar werkmaatschappijen. FNV Bouw & Infra

heeft daarover met het concern overlegd maar dat leverde geen overeenstemming

op. De bond organiseert nu een handtekeningenactie onder de werknemers. Het

gaat slecht met de bouw en ook onderdelen van VolkerWessels lijden daaronder

en moeten reorganiseren. Maar daarbij wordt de botte bijl gehanteerd: er worden

te lage ontslagvergoedingen aangeboden, er wordt te weinig informatie verstrekt

en ondernemingsraden worden onder druk gezet om een sociaal plan af te sluiten.

Daarbij worden de bonden soms buiten de deur gehouden. De werkmaatschappijen

zouden te weinig geld hebben voor een goede regeling. FNV Bouw & Infra wijst

erop dat de werkmaatschappijen hun winst afdragen aan het concern. En dat heeft

vorig jaar 81 miljoen euro winst gemaakt. Er is geen enkele aanleiding om niet fatsoenlijk

om te gaan met mensen die nu af moeten haken, vindt de bond.

Casco

Kort bestek

Veiligheid is niet

goed geregeld bij

bouwprojecten

“De verantwoordelijkheid voor de veiligheid

bij bouwprojecten is volkomen

onduidelijk. Er moet veel beter worden

samengewerkt en gecoördineerd.” Dat

zegt voorzitter John Kerstens van FNV

Bouw & Infra naar aanleiding van het

rapport van de Onderzoeksraad voor

de Veiligheid over het ongeluk in de

Grolschveste. De Raad stelt vast dat bij

het in aanbouw zijnde stadion van FC

Twente in Enschede onduidelijk was

wie verantwoordelijk was voor de veiligheid.

Op 7 juli van vorig jaar stortte een

deel van het stadion in, waarbij twee

bouwvakkers omkwamen en er negen

zwaargewond raakten. Kerstens constateert

dat in dit geval dezelfde conclusie

wordt getrokken als onlangs over het

ongeval in de B-tower in Rotterdam dat

in 2010 plaatsvond. “Dat is zorgwekkend.

Beter samenwerken is een eerste

vereiste. Een bouwvakker heeft zijn

eigen verantwoordelijkheid, maar hij

moet er ook van op aan kunnen dat zijn

veiligheid op alle mogelijke manieren

is gewaarborgd. Dat is nu onmogelijk

en daarom moet de inrichting van de

bouwketen fundamenteel veranderen.”

FOTO ANP

15


18

Reportage

Casco

tekst Charlie Schuurman beeld Topshots

Met lichtgewicht, prefab bouwpakket van Sismo is bijna alles mogelijk

‘Mensen staan raar te kijken als je met

een complete muur de trap oploopt’

Op het eerste gezicht is de bouwplaats midden in het centrum van Zaandam er één als alle anderen.

Toch heb je al snel het gevoel dat er iets ontbreekt. En verrek. Als je een tijdje goed kijkt, zie je dat

de steigers ontbreken. Daarnaast valt er geen bouwkraan te ontwaren om bijvoorbeeld zware, prefab

wanddelen op hun plek te zetten. Het cement voor de wanden kan natuurlijk gestort worden, maar ook

van enige bekisting lijkt hier geen sprake.

AUGUSTUS 2012


Hoe langer je naar de bouwplaats kijkt, des te

meer vragen zich aandienen. Helemaal als één

vakman in z’n uppie een complete muur optilt.

Alle antwoorden zitten verscholen in het nieuw

soort bouwsysteem waarmee hier gewerkt

wordt: Sismo. Alhoewel, nieuw is het niet. “In

het buitenland wordt er al 27 jaar lang mee

gewerkt en worden er de meest opzienbarende

gebouwen mee vervaardigd”, vertelt ingenieur

Remco Joukes. De introductie op de conservatieve

Nederlandse markt verliep destijds niet

zo goed en dus trok Sismo zich hier terug. Nu

het systeem zich in het buitenland bewezen

heeft en bouwers mede vanwege de crisis op

zoek moeten naar goedkopere en snellere manieren

om te bouwen, doet het van oorsprong

Belgische bedrijf een nieuwe poging. Maar hoe

werkt het eigenlijk?

Geïsoleerde muur

Joukes: “Welnu, Sismo is feitelijk een driedimensionaal

raster dat is gemaakt van gegalvaniseerd

staaldraad. Aan de buitenkant ervan

worden invulpanelen aangebracht. Meestal gaat

het om eps- of mineraalplaten, maar het kunnen

ook andere materialen zijn. Dat ligt aan de

functie van de wand en welke isolatie gewenst

is. Als de platen zijn aangebracht, wordt het

rooster een gesloten structuur met daarbinnen

een ruimte waar beton in gestort wordt (zie

foto rechts boven). Het staaldraadraster houdt

deze ‘bekisting’ bij elkaar en zorgt ervoor dat

er gemakkelijk bewapeningsstaven in verwerkt

kunnen worden, welke voor meer stevigheid

Het verbinden van de elementen gebeurt met tang en krammen

AUGUSTUS 2012

zorgen.” Eenmaal uitgehard heb je dus een

wand met aan weerskanten isolatie. Die hoeft

dus niet meer achteraf aangebracht te worden,

wat een hoop werk scheelt. De wand is

tevens direct klaar voor afwerking, waarbij

het raster ook nog eens als ankering dient

voor vrijwel alle soorten afwerkingsmateriaal.

Doordat de combinatie van staaldraad en isolatiemateriaal

niet veel weegt, zo tussen de

2 en 7 kilo per module, kan een bouwvakker

de delen gemakkelijk tillen. Een dure kraan

huren voor het plaatsen van zware prefab

wandelementen is dus niet nodig. Datzelfde

geldt voor het aanbrengen van bekisting.

Eigenlijk is Sismo dus een prefab bekisting

die direct onderdeel uitmaakt van de uiteindelijke

muur of vloer. Het systeem leent zich

namelijk niet alleen voor wanden, maar ook

voor vloerplaten, funderingen, ondergrondse

constructies en zelfs daken.

Bouwpakket

“In principe kun je er alle denkbare vormen

en rondingen mee maken, waardoor er voor

een architect haast geen barrières meer zijn”,

zegt Joukes. “De rasters zijn verkrijgbaar

in verschillende maten en kunnen worden

gebogen en geplooid. Door de variatie aan invulmateriaal

en afwerking kun je er van alles

mee maken. Van binnenwanden en kleine

schuurtjes tot kelderwanden, appartementen

en zelfs hele flats.” In de modules zelf worden

bij woningbouw de deuren en ramen uitgespaard.

Als de wanden gestort en uitgehard

Casco

Reportage

Het raster met aan de buitenkant de isolatieplaten.

Ertussen de bewapening en de ruimte

waar het beton in wordt gestort

zijn, kunnen de kozijnen voor, achter of in het

midden van de wand geplaatst worden. Alles

wordt van tevoren uitgetekend en uitgewerkt.

Daarna worden de verschillenden elementen

in een fabriek vervaardigd en als bouwpakket,

genummerd en wel afgeleverd op plaats

van bestemming. Daar kan een vakman de

elementen simpel met elkaar verbinden en

zelfs iets aanpassen als dat nodig mocht zijn.

“Dat is een groot voordeel ten opzichte van

bijvoorbeeld bekisting op prefab wanddelen”,

zegt aannemer Sjon Smit. “Hier in Zaandam

hadden we bijvoorbeeld te maken met een

erg krappe ruimte omdat de damwand iets

uitzette. In plaats van bekisting te vervangen

of niet passende prefab delen terug te sturen,

kun je bij Sismo de elementen iets verstellen,

19


20

Reportage

Casco

Bewapening is gemakkelijk aan te brengen Stelwerk aan de binnenzijde van de wanden

zodat het alsnog past. Het overtollige isolatiemateriaal

zaag je gewoon met een handzaagje

af.” Smit en zijn mannen werken al enige tijd

met het systeem en de bouwer is er erg over

te spreken. “Natuurlijk heb ik van tevoren gezocht

naar zwakke punten, alles doorgelicht

en goed bekeken. Want het is ook voor mij

een risico om met iets nieuws aan de slag te

gaan. Het enige nadeel dat ik tot nu toe heb

kunnen vinden, is dat het een teer systeem

is om te verwerken. De isolatieplaten zijn van

piepschuim, dus je moet er niet al te ruw

mee omgaan. Maar dat heeft ook weer voordelen

in de afwerking. Je kunt er gemakkelijk

uitsparingen in aanbrengen voor bijvoorbeeld

de elektra. Dat scheelt een hoop freeswerk

en nog veel meer fi jnstof dat daar normaal

gesproken bij vrijkomt.” Het meest versteld

staat Smit van de verwerkingstijd. “We hebben

onlangs een appartementencomplex gebouwd

met een totale wandoppervlakte van bijna

600 m 2 . De ruwbouw was na twee weken al

gerealiseerd, met slechts vier man. Dat is

ongekend snel. De kopers wilden graag een

maand na het begin van de bouw komen

kijken, maar ze konden de volgende dag al

terecht om uit te maken waar de bank moest

komen te staan.”

Terugkoppen

Het werken met de elementen is even wennen.

“Maar als je het eenmaal te pakken hebt, gaat

het snel”, zegt Ron Stam, die vandaag voor

het eerst met Sismo werkt. “Het is uiteindelijk

heel simpel”, vertelt de bouwvakker. “Je hebt

eigenlijk alleen een steltangetje nodig en de

tekening. Het verbinden van de elementen is

echt een eitje, vooral omdat ze zo licht zijn.

Dat is nog het grootste voordeel. Als er een

deel dreigt om te donderen, dan kun je dat

bij wijze van spreken gewoon terugkoppen.

Probeer dat maar eens met een prefab betonnen

wand”, lacht hij. Smit vult aan: “Het is

ook prachtig om op de bouwplaats met die

elementen in de weer te zijn. De mensen staan

echt raar te kijken hoor, als je met een complete

muur een trap op loopt.” In Zaandam

staan nog geen trappen. Sterker nog: er staat

niet eens een steiger. “Dat komt omdat je per

laag aan de binnenkant van de muren werkt”,

verklaart Smit. “Een voordeel daarvan is dat

je nooit hoger dan twee meter boven de grond

staat te werken. Er is dus sprake van weinig

tot geen valgevaar.” Het stelsysteem dat de

wanden op hun plaats houdt, staat eveneens

aan de binnenzijde van het gebouw. Ook dat

scheelt ruimte op de bouwplaats. Doordat het

systeem als klap op de vuurpijl ook nog eens

veel goedkoper is dan de traditionele manier

van bouwen, rijst de vraag waarom niet elke

aannemer er mee werkt. Een antwoord kunnen

zowel Smit als Joukes niet geven. “Je

wordt bijna argwanend als je de voordelen

ziet”, grapt Smit. Toch slaat hij daarmee wel

de spijker op z’n kop. “Als we het Sismosysteem

laten zien, dan proef je die argwaan

bij de bouwers”, beaamt Joukes. “Dan blijkt

het lastig om argumenten te bedenken om er

niet mee in zee te gaan. Toch durven velen het

niet aan. Maar nu het systeem zich in het buitenland

inmiddels bewezen heeft en bouwers

door de crisis op zoek moeten naar nieuwe,

effi ciëntere manieren van werken, komt daar

wellicht snel verandering in.” ●

AUGUSTUS 2012


John

John Kerstens

bondsvoorzitter

M’n laatste column

M’n laatste column. De laatste 350 woorden (ongeveer)

die ik in het bondsblad van FNV Bouw schrijf. Misschien

had u het al ergens gehoord, en anders heeft

u het elders in dit blad kunnen lezen: ik ga weg. Niet

om (zoals door velen gedacht) Agnes Jongerius op te

volgen, maar om ‘de politiek in te gaan’. En niet omdat

ik eigenlijk nooit iets anders wilde, maar omdat ik de

overtuiging heb dat ik vanuit Den Haag de komende

jaren méér kan betekenen voor ‘onze mensen’. Voor u

dus. Voor mensen die de crisis niet hebben veroorzaakt,

maar er wel de gevolgen van ondervinden en de rekening

ervan op hun bordje krijgen. Voor mensen die alle

belang hebben bij fatsoenlijke hervormingen van de arbeidsmarkt,

de woningmarkt en de zorg. Om maar wat

dingen te noemen die (ook) op het bordje van de politiek

liggen. Het spreekt voor zich dat ik daarbij vanuit

Den Haag de lijnen met de FNV kort wil houden. Want

korte lijnen tussen politiek en vakbeweging zijn hard

nodig. Voor de vakbeweging, zeker ook voor de partij

die mij heeft gevraagd, maar vooral voor werkend (en

gepensioneerd) Nederland.

En natuurlijk ga ik FNV Bouw missen. U, maar ook

onze kaderleden en mijn collega’s. Ik heb sinds 1991

met veel plezier bij de vakbeweging gewerkt. Omdat je

zeker ook daar het verschil voor mensen, met mensen,

kunt maken. Omdat ‘de vakbond’ nog steeds hard nodig

is. Om mensen te helpen om met, door en in hun werk

vooruit te komen in het leven. En om daar waar werkgevers

zich als ‘bazen’ gedragen in te grijpen. Deze zomer

bijvoorbeeld nog rondom al die faillissementen in de

bouw waar een luchtje aan zit.

En ten slotte: ik hoop dat het u allemaal goed gaat. Dat

onze sectoren de crisis nu echt te boven komen. En dat

er ook in de toekomst een sterke ‘bouwbond’ zal zijn.

Tot ziens! Misschien al wel op 12 september. In het

stemhokje. ;-)

AUGUSTUS 2012

Service

FNV Bouw ledenservice

Vakbondscentra

FNV Bouw heeft in het land dertig vakbondscentra. Daar kunnen

leden bij de vakbondsconsulent terecht met vragen over bedrijfstakeigen

regelingen en met vragen of problemen over werk en inkomen.

Nadere informatie bij de helpdesk van FNV Bouw: 0900 368 26 89.

Lokale afdelingen

FNV Bouw heeft, verspreid over het land, ongeveer driehonderd lokale

afdelingen. Leden kunnen bij de vraagbaak van de afdeling terecht

met vragen en problemen. Contactgegevens van de vraagbaak

zijn op te vragen via 0900 368 26 89.

Re-integratiebegeleiding

FNV Bouw heeft vrijwilligers die zijn opgeleid om leden te begeleiden

bij hun re-integratie, bijvoorbeeld tijdens ziekte, werkloosheid of

bij (her)keuring voor een WAO/WIA-uitkering. Schakel de rea-begeleider

zo vroeg mogelijk in. Bel daarvoor met 0900 368 26 89.

Advies Sociale Voorzieningen (ASV)

FNV Bouw geeft leden met een laag inomen advies over sociale

voorzieningen. ASV’ers (geschoolde kaderleden) weten alles over bijzondere

bijstand, kwijtscheldingsregelingen, langdurigheidstoeslag,

aanvullende bijstand, zorg- of huurtoeslag. Bel 0900 368 26 89.

Contributietabel FNV Bouw

(per 1 juli 2012)

Casco

Normtarief voor werkende leden

22 jaar en ouder € 15,77

21 jaar € 13,40

20 jaar € 11,83

19 jaar € 9,46

18 jaar € 7,88

17 jaar € 6,31

15 en 16 jaar € 3,94

Aangepast tarief

voor leden met uitkering etc.* 22 jaar en ouder € 9,30

voor leden met uitkering etc.* 21 jaar en jonger € 0,00

leden van 65 jaar en ouder € 5,20

partners van overleden leden zelf niet in loondienst € 4,57

parttimers die 20 uur of minder werken € 9,30

parttimers die 21 tot en met 30 uur werken € 11,83

* leden met WW, IOAW, ZW of bijstand of samenloop met

WIA/WAO/Wajong/WAZ

leden met prepensioen en vut-uitkering

leden met verlaagd loon in het 2de ziektejaar

leden met WIA/WAO/Wajong/WAZ 65% of meer afgekeurd

huismannen (rolwisseling)

21


tekst Peter van der Aa beeld Chris Pennarts

FNV Bouw zet in cao-beleid opnieuw in op duurzaam investeren in mensen

‘Werknemer moet gezond, veilig

en met plezier kunnen werken’

FNV Bouw staat opnieuw aan de vooravond van een lastig cao-jaar. De sectoren waarin de bond actief

is, zuchten onder de economische crisis en banen sneuvelen bij de vleet. In het arbeidsvoorwaarden-

beleid 2013 wil de bond dan ook de nadruk leggen op werk, zegt cao-coördinator Charley Ramdas.

Het wordt druk aan de cao-tafel in 2013.

De bouw-cao loopt af evenals die voor de

afbouw en de schilders. Ook moet er een

nieuwe cao Woondiensten worden afgesloten

net als een aantal cao’s in de houtsector.

De inzet van de sectoren wordt vastgesteld

door de diverse sectorraden. En die baseren

zich weer op de leidraad van het algemeen

arbeidsvoorwaardenbeleid. Dat wordt in het

najaar bepaald door de bondsraad. Maar

eerst komt de achterban aan het woord. “We

willen zoveel mogelijk mensen betrekken

bij het hele proces”, zegt cao-coördinator

Charley Ramdas van FNV Bouw. “Dus vanaf

het formuleren van de inzet tot en met het

beoordelen van het eindresultaat. En bovendien

zo breed mogelijk. We willen de wensen

en behoeften horen van leden en niet-leden

en van werknemers met een vaste baan en

mensen met flexwerk. We gaan als het ware

ophalen wat er in de sectoren leeft en verbinden

dat met onze visie.” Om al die meningen

te verzamelen, zet FNV Bouw in het

najaar meerdere instrumenten in. Zo komen

er weer enquêtes op het internet en bezoekt

de bond veel bouwplaatsen en bedrijven om

met de werknemers in gesprek te gaan.

Investeren in mensen

Bij het maken van cao-voorstellen zal FNV

Bouw zich grotendeels laten leiden door het

begrip: duurzaam investeren in mensen.

Stap voor stap probeert de bond in een

reeks van jaren een ambitieuze doelstelling

dichterbij te brengen: de sectoren moeten

zodanig worden ingericht dat werknemers

22

Interview

Casco

er veilig, gezond en met plezier hun werk

kunnen doen en fit de eindstreep halen. Immers,

investeren in mensen betekent tevens

hun kennis en vaardigheden op peil houden,

zodat zij ook fit blijven voor de sector en de

arbeidsmarkt. Verder blijft het van belang

ervoor te zorgen dat mensen in flexibele

banen niet worden uitgebuit. Ook in hen

moet worden geïnvesteerd. Ze hebben recht

op eerlijke arbeidsvoorwaarden en goede

werkomstandigheden, zoals die ook gelden

voor mensen met een vast contract.

Visieloos bezuinigen

Gemakkelijk zal het volgend jaar niet worden

om cao’s af te sluiten. “We onderhandelen

onder een ongelukkig gesternte”, voorziet

Ramdas. “De economie groeit nauwelijks,

onze sectoren klimmen maar niet uit het dal

van de recessie en de werkloosheid neemt

sterk toe. De werkgevers misbruiken die

situatie door te proberen onder afspraken

uit te komen die we eerder maakten, zoals

over arbeidstijden en toeslagen.” Maar daar

blijft het niet bij, aldus de vicevoorzitter

van FNV Bouw. Het kabinet is fors aan het

bezuinigen. En de Kunduzcoalitie lost al

een stevig schot voor de boeg. De sociale

zekerheid verslechtert, de btw gaat omhoog

en de onbelaste reiskostenvergoeding wordt

geschrapt. Dat heeft allemaal consequenties

voor de koopkracht en beïnvloedt zo ook de

cao-onderhandelingen. Ramdas: “Het kabinet

richt zich helaas alleen op bezuinigingen

en laat ondertussen de afbraak van de werkgelegenheid

op z’n beloop.”

Onderhandelingsruimte

Zoals de gewoonte is, zal op grond van de

gebruikelijke uitgangspunten, prijscompensatie

en verwachte productiviteitsstijging,

voor 2013 de onderhandelingsruimte worden

bepaald. Vervolgens wordt bekeken

hoe die ruimte moet worden verdeeld. “Als

ondergrens voor de loonsverbetering willen

we prijscompensatie, maar er is alle aanleiding

om tegelijkertijd vooral te investeren in

werk. Dus als het kan méér banen en daar

moet de overheid haar rol in pakken”, aldus

Ramdas. “Als dat in onvoldoende mate

gebeurt, zullen we aan de onderhandelingstafel

maatregelen moeten nemen om het

beschikbare werk eerlijker te verdelen onder

de werknemers.” Hij denkt daarbij aan tijdelijke

vormen van arbeidsduurverkorting,

aan aangepaste werktijden om werk en privé

beter te kunnen combineren in bepaalde

levensfasen en aan herstelverlof voor oudere

werknemers. Als mensen gebruik maken

van dergelijke regelingen biedt dat wellicht

mogelijkheden om anderen aan werk te

helpen of om leerwerkplekken te creëren.

Het herstelverlof is nodig omdat de Kunduzcoalitie

een streep heeft gehaald door het

Pensioenakkoord. Ramdas: “We hadden het

goed geregeld voor oudere werknemers met

een zwaar beroep. Zij zouden met 65 jaar

kunnen stoppen met een fatsoenlijke AOW.

Dat heeft de politiek geblokkeerd. We willen

dat mensen gezond en veilig de eindstreep

halen. Als die verder weg komt te liggen,

vinden we dat onverantwoord, zeker voor

mensen die zwaar werk hebben.”

AUGUSTUS 2012


Extra risico’s

Het staat vast dat er in de nabije toekomst

een groot tekort ontstaat aan technisch

personeel. En dat bedrijfstakken elkaar

gaan beconcurreren om mensen binnen te

halen. Dan speelt het imago van een sector

een grote rol. De reputatie van de bouw en

een aantal aanverwante sectoren als een

veilige werkomgeving is er de laatste jaren

niet op vooruitgegaan. “Zij kunnen het zich

niet permitteren om nog meer deuken op te

lopen”, vindt Ramdas. “Daarom moeten de

AUGUSTUS 2012

arbeidsomstandigheden verbeteren. Je ziet

de laatste tijd steeds vaker dat bedrijven op

dat gebied steken laten vallen. Op papier is

het allemaal goed geregeld. In de praktijk

maken werkgevers op het ogenblik misbruik

van de zorg bij werknemers om hun baan te

verliezen. Ik doe een beroep op werkgevers

om goed voor hun werknemers te zorgen,

door de afspraken die we op dit gebied hebben

gemaakt na te leven. Waar dat niet gebeurt,

zullen we niet aarzelen om bedrijven

aan de schandpaal te nagelen.” ●

Casco

Interview

Ledenraadpleging

In het najaar start de cyclus van het arbeidsvoorwaardenbeleid

2013. Werknemers

kunnen hun mening geven over de inzet bij

het cao-overleg. Voor de bouw-cao kan van

27 augustus tot 17 september een enquête

worden ingevuld op fnvbouweninfra.nl. Ook

voor andere sectoren volgt een enquête.

23


Vernieuwing

De vakbeweging gaat onder

Ton Heerts nu echt op de schop

tekst Peter van der Aa beeld ANP

De nieuwe vakbeweging, die de FNV moet gaan vervangen, is nu echt in de maak. Met als voorlopige

naam: de VakBeweging. Het bekende groene logo van de vakcentrale FNV is aangepast. Tijdens de

‘verbouwing’ heet het in overwegend fris blauw: ‘FNV In beweging’.

Zestien van de negentien FNV-bonden

tekenden deze zomer in Amsterdam de oprichtingsakte

voor een nieuwe vakbeweging.

Voorzitter John Kerstens deed dat namens

FNV Bouw. Interim-voorzitter van de FNV én

van ‘de VakBeweging’, zoals de voorlopige

naam van de nieuwe organisatie luidt, is

Ton Heerts. Heerts kent de FNV heel goed

want hij was eerder al eens vicevoorzitter

van de vakcentrale. Hij moet leiding gaan

geven aan het vernieuwingsproces waarvoor

een jaar is uitgetrokken. In mei 2013 moet

de nieuwe bond er echt zijn. Dan kiezen de

leden zelf rechtstreeks een voorzitter. De

aangesloten bonden hebben dus nog een

klein jaar de tijd om toe te werken naar

de oprichting van de nieuwe koepel met

herkenbare sectoren en met netwerken van

onder meer jongeren, senioren, vrouwen en

zzp’ers. In oktober van dit jaar komt er al

een tijdelijk ledenparlement met raadgevende

bevoegdheid.

Elkaar versterken

FNV Bouw is “vol overtuiging” toegetreden

tot de VakBeweging. “Niet alleen omdat we

móeten vernieuwen”, zegt voorzitter John

Kerstens, “maar omdat we het willen en

kunnen. Met z’n allen, van klein tot groot.

We hebben elkaar veel te bieden, we kunnen

elkaar versterken.”

Duidelijkheid scheppen

De nieuwe interim-voorzitter heeft er zin in.

“Het is een zware klus die ik moet doen,

maar een mooie”, zegt Ton Heerts. Op weg

naar het oprichtingscongres van volgend

jaar mei ziet hij het als zijn missie om de

24

Casco

structuur maar vooral ook de inhoudelijke

cultuur van de vakbeweging ten goede te

keren. “We staan nu aan het begin van een

veranderingsproces”, zegt hij. “We moeten

herkenbaarder worden, meer aanspreekbaar

voor jongeren en het moet duidelijk worden

waar we voor staan. Ik wil me graag inzetten

om het tij te keren en duidelijkheid voor de

leden te scheppen.”

Eenheid in verscheidenheid

Het belangrijkste wat de deelnemers aan de

VakBeweging volgens Heerts zijn overeengekomen,

is dat ze met respect voor ieders

eigenheid verder willen komen. “Eenheid

in verscheidenheid, samen bouwen aan een

nieuwe koepel, wat nu de vakcentrale is. De

bonden die zijn ingestapt, kunnen zich opsplitsen

in sectoren. Welke dat zijn, maken

ze binnenkort bekend. We zoeken nog uit

hoe de besluitvorming precies plaats gaat

vinden. We gaan in ieder geval niet meer

denken in machtsblokken, dat is een heel

belangrijk punt.”

Definitieve naam

De VakBeweging is de naam die wordt gebruikt

tijdens de overgangsperiode, tot mei

2013 dus. De leden kunnen zich te zijner

tijd uitspreken over de definitieve naam. Die

dekt dan ook een geheel nieuwe lading. Het

wordt een spannend jaar. ●

AUGUSTUS 2012


Wij staan voor u klaar! Bel 0900 368 26 89 (lokaal tarief)


Bondig

Zomer extra gevaarlijk voor wegwerker

De mix van een grote stroom vakantieverkeer en de zomerse intensivering van wegwerkzaamheden

levert een gevaarlijke mix op voor wegwerkers. Dat is gebleken uit

nieuw onderzoek van FNV Bouw. Wegwerkers lopen vooral risico als zij werken aan afzettingen.

De bond vraagt daarom om strengere politiecontrole en lik op stuk bij asociaal

gedrag van automobilisten. Een kwart van de werknemers langs de weg maakt een

keer per maand een gevaarlijke situatie mee, zo blijkt uit het onderzoek. Ze worden

uitgescholden, bedreigd of met voorwerpen bekogeld. Bijna 45 procent van de deelnemers

aan het onderzoek vreest een keer per jaar voor zijn leven langs de weg. Wegwerkers

hebben te maken met roekeloos rijgedrag, auto’s die door afzettingen heen rijden

en automobilisten die net doen alsof ze wegwerkers willen aanrijden.

Presentatie thema op ugo-sectordag

Ruim vijftig leden namen op

vrijdag 29 juni deel aan de

ugo-sectordag van FNV Bouw

in Woerden. ‘Hoe presenteer

ik mezelf en de bond?’, was

het ochtendthema. Aan de

praktische oefeningen daarover

werd enthousiast meegedaan.

In de middag werd

met bondsbestuurder Anne-

Marie Snels onder meer van

gedachten gewisseld over de

toekomst van het werk voor

uitkeringsgerechtigden en

ouderen binnen de nieuwe

vakbeweging.

FOTO MARTIN DE BOUTER

Filmpje FNV Bouw gaat de wereld over

In een maand tijd zagen meer dan zevenhonderdduizend mensen over de hele

wereld een filmpje van FNV Bouw op internet. In het filmpje is te zien hoe een

groot betonblok van een kraan op een bus valt en die in één klap total loss slaat.

In internationale media, zoals The Sun, The Daily Mirror, Bild en CNN werd volop

gespeculeerd over de vraag: echt of nep? FNV Bouw maakte daarom een nieuw

filmpje: ‘the making of’, dat laat zien hoe de val van het betonblok zorgvuldig werd

voorbereid en geregisseerd. De productie werd bedacht om te illustreren hoe de

veiligheid van de bouw lijdt onder de almaar toenemende inzet van onervaren flexwerkers.

Het succes van het filmpje kwam onverwacht. “We experimenteren met

manieren om te communiceren met nieuwe doelgroepen”, zegt algemeen secretaris

Ruud Baars van FNV Bouw. “Dit was duidelijk een schot in de roos.”

FOTO MARTIN DE BOUTER

26

Casco

‘Versoepeling

ontslagrecht pakt

desastreus uit’

Het verzet van FNV Bouw tegen de

versoepeling van het ontslagrecht krijgt

steun van de wetenschap. Zestien wetenschappers

van vijf universiteiten

schreven een opzienbarende brief aan

de Tweede Kamer. Daarin stellen ze

dat versoepeling van het ontslagrecht

desastreuze gevolgen heeft. Niet alleen

voor oudere werknemers die massaal

gedumpt zullen worden, maar ook voor

de arbeidsproductiviteit en innovatieve

kracht van het Nederlandse bedrijfsleven.

De tweedeling tussen flexwerkers

en vaste krachten neemt toe en de

rechtspositie van werknemers wordt

veel slechter. Minister Kamp en de

Kunduzcoalitie (VVD, CDA, D66, Groen-

Links en ChristenUnie) krijgen daarmee

stevig onderbouwde kritiek op de plannen

over het ontslagrecht en de WW.

De politiek lost de problemen op de

arbeidsmarkt niet op maar maakt vooral

veel kapot, stelt FNV Bouw. De plannen

zijn ronduit slecht voor werkend

én ondernemend Nederland. Volgens

de wetenschappers is de arbeidsmarkt

helemaal niet zo star. Bedrijven werken

veel met flexwerkers en uitzendkrachten,

en ook ‘vaste contracten’ kunnen

nu al heel makkelijk worden ontbonden.

AUGUSTUS 2012


Website Nanowijzer.nl

Het werken met nanodeeltjes is een technologie met

ongekende mogelijkheden. Maar er kleven risico’s aan

nanotechniek. Ook consumenten die producten gebruiken

met nanodeeltjes, bijvoorbeeld cosmetica en

kleding, lopen risico’s. Speciaal voor werknemers die

met nanodeeltjes te maken hebben is de Nanowijzer.

nl in het leven geroepen. Deze site is een initiatief

van de vakcentrale en enkele bonden, waaronder FNV

Bouw. Het is een bijzonder vakbondsproject dat mede

tot stand kwam door informatie van vakbondsleden uit

branches die werken met nanoproducten, waaronder

de betonmortelindustrie.

‘Kunduz’ maakt van ons

land een dorre woestijn

Als de plannen van de Kunduzpartijen doorgaan,

wordt Nederland een sociale woestijn. Daarom voert

de FNV een intensieve informatiecampagne met het

oog op de verkiezingen van 12 september. De kiezers

kunnen nog een streep zetten door de voornemens

van VVD, CDA, D66, GroenLinks en de ChristenUnie.

“Het is absurd dat mensen moeten gaan betalen om

naar hun werk te reizen”, zegt FNV-bestuurder Leo

Hartveld. “En de ontslagbescherming wordt op een

onaanvaardbare manier uitgehold. Bovendien hebben

de Kunduzpartijen het Pensioenakkoord in de

prullenbak gegooid. Daardoor wordt de AOW-leeftijdsverhoging

versneld ingevoerd en komen mensen

die vervroegd zijn uitgetreden maandenlang zonder

inkomen te zitten.” De campagne stelt Nederland voor

als het ‘Wilde Westen’. “Want als de Kunduzplannen

doorgaan krijgen we Amerikaanse toestanden op de

arbeidsmarkt. De FNV wil juist een solidaire, leefbare

samenleving; niet slopen, maar bouwen.”

FOTO ANP

AUGUSTUS 2012

Allemensen!!

Corine van Renswoude

(32) is de nieuwe

hoofdredacteur van

de bondsmagazines

Casco, Punt, Krul en

Plein. Van Renswoude

volgt Peter van der

Aa (61) op die op 1

september de bondsdienst

verlaat om met

‘levensloop’ te gaan.

Van der Aa werkte

33 jaar als journalist

bij FNV Bouw en zijn

voorgangers.

Tijdens het oprichtingscongres

van

de VakBeweging op

23 juni trad Agnes

Jongerius (52) af als

voorzitter van de FNV.

Zij leidde de vakcentrale

sinds 2005, toen

zij werd gekozen tot

de eerste vrouwelijke

voorzitter van de FNV.

Jongerius wordt opgevolgd

door Ton

Heerts (46). Heerts

was in 2005 en 2006

vicevoorzitter van

de FNV. Daarna was

hij tot 2010 Tweede

Kamerlid voor de

PvdA. Heerts is tevens

voorzitter van de

VakBeweging, die in

de plaats komt van de

FNV en het komend

jaar verder gestalte

moet krijgen.

Casco

Bondig

De FNV vaart weer mee

Ook dit jaar deed de FNV mee aan de botenparade

van de Gay Pride op 4 augustus in Amsterdam. De

FNV vroeg zo aandacht voor de positie van homo’s en

lesbiennes op de werkplek. Voorzitter Ton Heerts van

de vakcentrale voerde de grote groep FNV’ers aan.

Namens FNV Bouw was onder anderen algemeen secretaris

Ruud Baars van de partij.

FOTO SEBASTIAAN TER BURG

Weinig kennis over

jeugdwerkloosheid

De overheid heeft totaal geen beeld van het aantal

jonge werklozen. Dat zegt FNV Jong na een inventarisatie

van de jeugdwerkloosheid bij de vier grote

steden. De jongerenorganisatie vindt dat daar snel

verandering in moet komen. “Het is treurig, maar op

de vraag hoe groot de jeugdwerkloosheid is, kregen we

van de vier gemeenten onvolledige cijfers. Ze hebben

geen flauw benul hoeveel jongeren aan de slag willen”,

zegt FNV Jong-voorzitter Dennis Wiersma.

Dag van ouderen bij FNV

De FNV besteedt ook dit jaar aandacht aan de Internationale

dag van de ouderen. Leden van de bonden

zijn welkom op een bijeenkomst die daartoe wordt

georganiseerd op maandag 1 oktober van 14.00 tot

16.30 uur op het hoofdkantoor van de vakcentrale

aan de Naritaweg in Amsterdam. Het centrale thema

van de bijeenkomst is de zorg. Er wordt gekeken naar

de toekomst van de zorg, welke zorg gewenst is en hoe

die moet worden betaald. Daarbij wordt de stand van

zaken rondom het SER-advies over de zorg natuurlijk

betrokken. Aanmelden kan rechtstreeks bij de FNV op

het e-mailadres ouderendag@vc.fnv.nl.

27


MAAK EEN COLLEGA LID ...

Gun uw collega ook de vele voordelen van het lidmaatschap van FNV Bouw & Infra. Meld hem of haar aan als

nieuw lid en ontvang zelf 10 euro. Uw collega betaalt niet meer dan 15,77 euro per maand.

Meer leden, meer kracht!

IK WORD LID

Naam: m / v

Straat | Huisnummer:

Postcode | Plaats:

Telefoonnummer:

E-mail:

Geboortedatum:

Werkt bij:

Plaats:

Beroep:

BETAALWIJZE:

Automatische afschrijving (maandelijks) van rek.nr.:

Acceptgirokaart (€ 0,25 per maand duurder)

OPSTUREN IN EEN ENVELOP (POSTZEGEL NIET NODIG) NAAR: FNV BOUW & INFRA t.a.v. LEDENADMINISTRATIE, ANTWOORD NUMMER 13, 3440 VB WOERDEN

Datum

Handtekening

EN BEN AANGEMELD DOOR

Naam:

Postcode

Woonplaats

Lidnummer

Maak € 10,– over op rekeningnummer:

0900 368 26 89 (LOKAAL TARIEF) | FNVBOUWENINFRA.NL

11-901


door Douwe van der Meulen

CASCO IS HET LEDENBLAD VAN

FNV BOUW & INFRA

Jaargang 5 nummer 5, augustus 2012

EXPLOITATIE

Koninklijke BDU Uitgevers BV

REDACTIE

Peter van der Aa (hoofdredacteur)

E peter.vanderaa@fnvbouw.nl

Marlous Brand

E m.brand@bdu.nl

Charlie Schuurman

E c.schuurman@bdu.nl

MEDEWERKERS

Djanko, Stephanie Jansen, Pieter Jansen,

Bert Janssen, Tom Janssen, Job van der Mark,

Douwe van der Meulen, Chris Pennarts,

Jeroen Poortvliet

REDACTIEASSISTENTIE

Ria van Velzen

E ria.vanvelzen@fnvbouw.nl

CONTACT

Redactie Casco

T 0342 494 851

E casco@bdu.nl

ADVERTENTIES

BDU Vak- en Publieksmedia

Robert Brinkmann

T 0342 494 262

E r.brinkmann@bdu.nl

TECHNISCHE REALISATIE

Koninklijke BDU Grafi sch Bedrijf BV

UITGAVE en COPYRIGHT

Casco is een uitgave van de Stichting FNV

Pers. Overname van teksten alleen met bronvermelding;

op beeld berust copyright.

ABONNEMENTEN

Casco verschijnt acht keer per jaar. Leden

van FNV Bouw & Infra ontvangen het blad

gratis. Abonnees betalen € 25,- per jaar.

FNV BOUW & INFRA IS ONDERDEEL

VAN FNV BOUW

ISSN 1875-4899

AUGUSTUS 2012

Horizontaal: 1 aanlegplaats 7 dwarshout, spant

13 erg 14 visnet 16 in elkaar 18 uniek 20 vorm

21 zevenarmige kandelaar 22 platte po 24 troefkaart

25 lichaamsdelen 26 Grieks eiland 28 het neerslaan

van water 30 insect 31 kind van Uranus 33 zeer klein

gewicht 34 beroep 35 voorzetsel 37 kweker 39 Engels

bier 40 zonder uitzondering 41 hoogste punt 43 tamme

eend 45 ééncelcultuur 46 met teer bestrijken

48 vrouw van Jacob 49 biersoort 50 kleed 51 zeerovers

53 gebogen bot 55 voedsel 56 jong dier 57 familielid

59 Japans bordspel 60 houding 61 autoritair 63 gemeenschappelijke

grond 65 zangnoot 66 toiletartikel

68 regering 70 rivier in Rusland 71 koningsslang

73 herrie 74 plaats in Denemarken 76 plaats in

Limburg 78 meisjesnaam 79 snijwerktuigje

80 water in Israël 82 gestold vleesnat 83 merkteken

84 verbindingspijp

Oplossing: 4 - 10 - 51 - 22 - 66 - 73 - 74 - 45

Casco

Puzzel 36

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12

13 14 15 16 17

18 19 20 21

22 23 24 25

26 27 28 29 30

31 32 33 34

35 36 37 38 39 40

41 42 43 44 45

46 47 48 49

50 51 52 53 54

55 56 57 58 59

60 61 62 63 64

65 66 67 68 69

70 71 72 73

74 75 76 77 78

79 80 81 82

83 84

Verticaal: 1 tijdelijke stellage voor bouwvakkers

2 droevig 3 het (Eng.) 4 kleefstof 5 plaats bij Londen

6 scheepsuitruster 7 gelatine 8 oosterlengte (afk.)

9 gehoorzamen 10 beuren 11 edelgas 12 jongensnaam

13 beslissing 15 insluiting 17 controleren

19 tanden en kiezen 21 roestwerend middel 23 vleessoort

25 kunstwerk 27 ontvangkamer 29 projectiel

30 tegendraads 32 lichaamsdeel 34 bodem, grondvlak

36 notering 38 godsdienst 40 wier 42 specerij

44 roem 45 onderdeel van een borstwering 47 Europese

rivier 49 iemand die leent 50 theesalon (Eng.)

51 Italiaans baksel 52 mak 54 eerst en vooral

56 button 58 hemels wezen 61 uitwendig geneesmiddel

62 smekend verzoek 64 plaats nabij Rome

66 trammelant 67 gezicht (volkst.) 69 broodsuiker

70 windrichting 72 dus 75 verlaagde toon 76 gevuld

77 uitroep 80 lidwoord 81 getijde

In elk nummer van dit magazine staat een puzzel. Stuur uw oplossing met vermelding van bankrekeningnummer

vóór 15 september naar: redactie bondsmagazines, postbus 520, 3440 AM Woerden of stuur een e-mail met dezelfde

gegevens naar puzzel@fnvbouw.nl. U maakt dan kans op de hoofdprijs van 100 euro of de twee prijzen van

50 euro. De oplossing van puzzel nr. 35 was: troffel. De eerste prijs van 100 euro is gewonnen door Huub Mertens,

Moergestel; de twee prijzen van 50 euro door B. Heuvelman, Gouderak en L. Beekmans, Bakel.

29

More magazines by this user
Similar magazines