Clemence Ross - WOS

nISB-dIreCteUr en oUd-StaatSSeCretarIS
Van Sport ClémenCe roSS:
wm - magazine van de werkgevers in de sport - nummer 31 - september 2011
| i|N|t|e|r|v|i|e|w|
tekst: Cor-peter pasma en renske schriemer Foto’s: Norbert voskens
‘menSen
HebbeN vaak eeN
dUWtJe Nodig’
als staatssecretaris van VWS bouwde ze aan een
sterke sportsector. mede dankzij haar visie lijkt de
sector de bezuinigingsdrift van het huidige kabinet
te ontspringen. lijkt, want nu Clémence ross bij het
nISB aan de andere kant van de tafel zit, doorgrondt
ze de sportpraktijk. ‘dit kabinet kiest voor vrij-
blijvendheid. mensen hebben vaak een duwtje nodig,
een beetje betutteling mag wel.’ een gesprek over
sport, bewegen en het leggen van verbindingen.
7

8
Voor wie oppervlakkig kijkt, is het niet meer dan logisch dat de
voormalig staatssecretaris van vws, Clémence ross, haar
carrière binnen de sport heeft voortgezet. vlak na haar vertrek
uit de politiek ging ze aan de slag als directeur van het Nederlands
instituut voor sport en bewegen (Nisb). de uitgelezen plek
immers om uitvoering te geven aan de door haar zelf geschreven
nota ‘tijd voor sport’ waarin onder andere het belang van sport
en bewegen voor de gezondheid van mens en maatschappij
centraal wordt gesteld.
voor ross zelf bleek die keuze een stuk minder voor de hand
liggend als afgestudeerd sinoloog en docent Nederlands en
engels. ook als tweede kamerlid sinds 1998 hield zij zich niet
bezig met sport. ‘in mijn werk als staats-
secretaris heb ik mij met veel meer bezig
gehouden dan sport alleen. Het ministerie
van vws behelst natuurlijk wel wat meer.
welzijn en zorg zijn ook zaken die mij zeer
aanspreken. Na mijn jaren in den Haag was
voor mezelf dan ook helemaal niet zo duidelijk wat ik zou gaan
doen’, vertelt Clémence ross.
dat het uiteindelijk toch de sport werd in de vorm van Nederlands
instituut voor sport en bewegen (Nisb) was eerder een
toevallige samenloop van omstandigheden dan een vooraf
bedachte loopbaan. ‘ik was me aan oriënteren op van alles en
nog wat toen deze functie voorbij kwam. Het is zeker niet zo
geweest dat ik die in mijn schoot geworpen heb gekregen. ik heb
gewoon een assessment moeten doen. ik wilde wel heel graag,
juist omdat het Nisb met de nadruk op sport zich ook met meer
bezig houdt. ook welzijn en de sociale context speelt een grote
rol. maar tegelijkertijd wilde ik zelf ook zeker weten of ik wel de
goede vrouw op de juiste plek zou zijn’, stelt Clémence ross.
Bewegen loont
sinds 1999 houdt het Nederlands instituut voor sport en bewegen
zich in Nederland bezig met het aanzetten van mensen tot duurzaam
bewegen en structurele sportbeoefening. daarbij mikt
Nisb vooral op doelgroepen die uit zichzelf nauwelijks sporten of
bewegen. de missie: ‘iedereen vitaal’. dat betekent dat Nisb wil
‘produCteN of dieNsteN iN de etalage zetteN is vaak
Niet voldoeNde, je moet ze aCtief oNdersteuNeN’
dat overal in Nederland een passend aanbod van activiteiten en
programma’s voor beweegstimulering beschikbaar is dat effectief
en doelmatig is en waar mensen plezier aan beleven.
in de praktijk betekent het dat Nisb zich richt op het ondersteunen
van onder meer professionals in sport, welzijn en zorg binnen
gemeenten en de breedtesport om te verzekeren dat een laagdrempelig
aanbod ontstaat. maar ook wordt er samengewerkt met
andere organisaties zoals buurtwerk en woningcorporaties om
wm - magazine van de werkgevers in de sport - nummer 31 - september 2011
doelgroepen te bereiken. maar ook met hogescholen en universiteiten
en internationale partners omdat het moet gaan om effectieve
en doelmatige interventies. de laatste jaren is Nisb vooral
bekend van de campagne ‘30 minuten bewegen’ waarbij door
acties en voorlichting mensen worden aangespoord om dagelijks
een half uurtje actief te zijn. dat is namelijk wel zo gezond, en het
scheelt de maatschappij veel geld voor medische ondersteuning.
een boodschap overigens die in de praktijk nog behoorlijk lastig
blijkt om over te brengen. ‘kijk alleen maar naar de huidige
minister. die zit er toch een beetje anders in
dan ikzelf destijds. deze minister heeft een
duidelijk liberalere signatuur en beschouwt
het als iemands eigen zaak wanneer hij of
zij zich niet gezond wil gedragen. als Nisb
zijn wij toch een andere mening toegedaan’,
reageert Clémence ross.
ze gaat verder: ‘zo’n houding is in onze ogen namelijk bepaald
niet kosteneffectief. we weten nu al dat wanneer je niets doet,
sommige groepen niet of nauwelijks zullen gaan bewegen of
sporten. die hebben een duwtje in de rug nodig, een beetje betutteling
mag dan wel. en voor de goede orde, dat is geen weggegooid
geld, daar is duidelijk economische winst te halen. dat
moeten we ook veel meer naar voren brengen dan dat we deden.
en dat geldt heel vaak: producten of diensten in de etalage zetten
is vaak niet voldoende, je moet mensen actief ondersteunen.’
Welke winst is er dan te halen?
‘in mijn ogen is dat de brug die we moeten slaan tussen beleid
en praktijk. wanneer je de moeilijke doelgroepen aan het sporten
en bewegen krijgt, is het inverdieneffect groot. denk bijvoorbeeld
aan kosten voor de gezondheidszorg en uitval op school of op het
werk. dat kun je aantonen. doelstelling moet dan niet alleen zijn
om mensen aan het sporten te krijgen, maar dat je de schooluitval
terug dringt omdat je ze aan het sporten hebt gebracht.
Het gaat om concrete maatschappelijke doelstellingen.’
‘bewegen loont, dat is de boodschap. wanneer je kwaliteit levert,
en daar zijn wij steeds beter toe in staat, dan is de maatschappe-
wie is ClémeNCe ross?
Clémence ross (delft, 27 augustus 1957) was van 22 juli 2002 tot en met 22
februari 2007 staatssecretaris van vws. ze begon na een studie sinologie haar
loopbaan in 1989 als docent engels aan een scholengemeenschap in ulft. van
1998 tot 2002 en in 2003 was ze voor het Cda lid van de tweede kamer der
staten-generaal. ross werd op 22 juli 2002 op voordracht van het Cda benoemd
tot staatssecretaris van volksgezondheid, welzijn en sport in het kabinet-balkenende
i, met in haar portefeuille sport en ouderenzaken. in het kabinet-balkenende
ii en iii was zij opnieuw staatssecretaris op dit departement, met in haar portefeuille
sport, welzijn en medische ethiek.
sinds april 2007 is zij directeur van het Nederlands instituut voor sport en
bewegen (Nisb) in ede. zij is voorzitter van de stichting wereldkampioenschap
wielrennen 2012.
op 1 juli 2010 volgde ze sietse veen op als voorzitter van vbv de graafschap
waarmee zij de eerste vrouwelijke voorzitter van een voetbalvereniging in de eredivisie
is. zij was al voorzitter van het vrouwenvoetbal in de eredivisie. een jury van het
maandblad Opzij betitelde haar in oktober 2010 als ‘machtigste vrouw van de sport’.
wm - magazine van de werkgevers in de sport - nummer 31 - september 2011
| i|N|t|e|r|v|i|e|w|
lijke winst groot. dat is echt waar én we tonen het aan. en voor
de sporter zelf is er ook wat te halen want die voelt zich een stuk
happy-er’, zegt Clémence ross.
Lokaal zwaartepunt
U zegt, ‘deze minister staat er anders in’, wat betekent
dat concreet?
‘Nou het meest in het oog springende voorbeeld dat ik kan
bedenken is dat wij jaren hebben beleden dat het een goed idee
‘eeN goede verbiNdiNg tusseN oNderwijs eN sport eN
bewegeN is CruCiaal om de leefstijl vaN kiNdereN te
verbetereN. daar is Nog eeN Hoop te wiNNeN’
zou zijn om de beweegkuur, een leefstijlprogramma binnen de
eerstelijns gezondheidszorg voor mensen met diabetes of een
verhoogd risico daarop op te nemen in de basisverzekering voor
ziektekosten. dat gebeurt nu bijvoorbeeld niet. dat is jammer
want je loopt een enorm inverdieneffect mis. bovendien haal
je waarschijnlijk niet het succes dat je anders wel zou hebben
bereikt’, stelt ross. ‘Het grote verschil is dat deze minister het
meer overlaat aan de persoonlijke keuzes van mensen en dat
duwtje in de rug niet wil geven. .’
maar de sport heeft het toch relatief gemakkelijk? er
hoeft nauwelijks te worden bezuinigd.
‘op het eerste gezicht lijkt dat ook zo en er wordt ook gezegd dat
de sport niet hoeft in te leveren, maar is de vraag of gemeenten
met alle bezuinigingen die op hen afkomen het geld niet voor
iets anders inzetten. de vraag is dan: wat is daarvan het resultaat?
in onze ogen wordt er te weinig voortgeborduurd op de
huidige kennis over effectiviteit. je hoopt op structurele verbeteringen
en een ander type inzet dan nu. feit is dat voornamelijk
de gemeenten verantwoordelijk zijn geworden, waarmee de
focus helemaal lokaal is komen te liggen en de rijksoverheid zich
terugtrekt.’
en wat betekent dat voor jullie?
‘voor ons betekent het simpelweg dat we veel meer in het
lokale veld moeten gaan helpen. daarbij vragen we ons af: hoe
kunnen we dat zo effectief mogelijk doen? waar kunnen we hen
met onze kennis van zaken ondersteunen? verder willen we
proberen de versnipperde sector meer aan elkaar te verbinden.
met NoC*Nsf werken we bijvoorbeeld nauwer samen dan een
aantal jaren geleden. we zijn aanvullend aan elkaar. de huidige
tijd dwingt ons er toe meer kracht te ontwikkelen door te gaan
samenwerken.’
dat klinkt ambitieus en mooi, maar is dat allemaal wel
haalbaar?
‘ik weet het wel zeker. er zijn partijen die Nisb ook met die reden
opzoeken. Het onderwijs speelt in onze optiek een cruciale rol
om een eventueel ongezonde leefstijl van jeugd ruim op tijd
om te buigen. een goede verbinding tussen onderwijs en sport
en bewegen is daarvoor noodzakelijk. daar is nog een hoop te
winnen. Nu nog is het op veel scholen nog te veel bijzaak terwijl
het eigenlijk een kernonderdeel zou moeten zijn. een leerling die
voldoende beweegt, valt minder snel uit het onderwijs, presteert
beter op de arbeidsmarkt en leidt een gezonder leven. goede
professionals vormen daarvoor de sleutel. Het zou mooi zijn
wanneer het allemaal wat minder vrijblijvend zou worden.’
9
f

| i|N|t|e|r|v|i|e|w|
Het grote geheel
goede professionals, minder vrijblijvendheid,
versplintering tegengaan én Nederland
dat meer aan sport en beweging
moet gaan doen. kortom: er is een hoop
te doen voor Nisb.
maar hoe pak je dat aan?
‘ik geloof heel erg in het leggen van verbindingen
en het onderzoeken en juist analyseren
van succesfactoren en vervolgens
die kennis weer delen. maar dat begint
uiteraard bij je eigen organisatie. toen we
op zoek moesten naar een andere locatie
omdat we te klein behuisd waren, hebben
we dan ook besloten om te kiezen voor een
inspirerende omgeving waar in een open
structuur wordt gewerkt’, vertelt ross.
‘dat was natuurlijk wel eventjes wennen.
geen kamertjes meer, alleen maar een
open ruimte en geen vaste werkplek. met
uitzondering van een paar een kritische
functies – als financiële administratie en
Hr - geldt dat voor iedereen. ook voor mij.
iedereen ziet wat je doet. maar het werkt
wel. je ontmoet veel meer mensen in
plaats van dat je in je kamertje aan je eigen
project werkt waar je helemaal aan het
einde mee naar buiten komt. dit bevordert
co-creatie en kennisdelen. je bent letterlijk
onderdeel van het grote geheel’, stelt ross.
dat is alles, het klinkt als een
kant-en-klare oplossing…
‘Nee, natuurlijk niet. we hebben ook een
aantal kernwaarden geformuleerd die we
zo her en der door het gebouw terug laten
komen. verder hebben we het ook gecoached,
dat is een heel traject geweest. Nu
wordt er veel meer in teams gewerkt dan
alleen aan het eigen product. de organisatie
is ook creatiever geworden.’
en het resultaat is?
‘dat we nieuwe dingen zijn gaan doen. Nisb Consult is bijvoorbeeld
een volle dochter van ons. daarmee kunnen we voldoen
aan wat ik noem: de kapitaalkrachtige vraag. er zijn veel organisaties
die ons om advies vragen, maar een commerciële
oorsprong hebben. op die manier kunnen we die ook helpen.
bovendien levert zo’n samenwerking ons ook weer kennis op
die we elders kunnen inzetten. zo bestaat
er bijvoorbeeld bij woningcorporaties heel
veel kennis over doelgroepen die wij weer
goed kunnen gebruiken en andersom. wij
kunnen ons aanbod beter toerusten op die
doelgroepen. dat is een verbinding die staat
als een huis.’
Het lijkt wel of u steeds op zoek bent naar nieuwe
verbindingen?
‘ja, dat klopt denk ik wel. ik vind het leggen van verbindingen
die er nog niet waren en waar iedereen beter van wordt ook
10
gewoon heel leuk om te doen. zo geloof ik bijvoorbeeld heel
erg in het delen van kennis. zo kom je gezamenlijk veel verder.’
Zo eenvoudig is het?
‘Het is een houding die je moet hebben. daarom moet je in
mijn ogen altijd eerst een goede analyse maken. zo werkt het
bijvoorbeeld ook met de best practices. wanneer een project
ergens goed draait, kun je dat proces niet zomaar klakkeloos
ergens anders uitrollen. je moet dat succes wel analyseren.
‘ik viNd Het leggeN vaN verbiNdiNgeN die er
Nog Niet wareN eN waar iedereeN beter vaN wordt
gewooN Heel leuk om te doeN’
misschien ligt het bijvoorbeeld aan de competenties van de
betrokken medewerker en niet zo zeer aan het project. dat soort
dingen moet je wel weten en dat zorgt dat je uiteindelijk ook in
een andere situatie de juiste beslissing kunt nemen.’
wm - magazine van de werkgevers in de sport - nummer 31 - september 2011