Hoogbouw in Krimpen ? Hoogbouw in Krimpen ? - AVW Vakpers BV

Hoogbouw in
Krimpen ?
Cees Loeve

Hoogbouw in
Krimpen ?
concept
Cees Loeve

concept
2

Inhoud
1 Voorwoord pag. 5
2 Inleiding pag. 7
3 De locatie pag. 8
4 Krimpen na de Tweede Wereldoorlog pag. 11
5 Cijfermateriaal en toekomstverwachtingen pag. 17
6 Kanttekeningen bij de plannen pag. 23
7 Het nieuwe uitbreidingsplan pag. 28
8 Het bouwsysteem en bouwplan pag. 33
9 Veel kanttekeningen bij verdere plannen pag. 36
10 De bouw pag. 40
11 Wonen in de ‘Ireneflat’ pag. 47
12 Wonen in de ‘Beatrixflat’ pag. 54
13 Wonen in de ‘Margrietflat’ pag. 60
concept
14 Wonen in de ‘Marijkeflat’ pag. 62
15 De werkplaatsen in de ‘Marijkeflat’ pag. 69
16 Wonen in de ‘witte flatjes’ pag. 74
17 Gasontploffing in het winkelcentrum pag. 78
18 De gebouwen in de loop der jaren pag. 84
19 Het naderend einde pag. 87
A Bronnen e.a. pag. 93
B Woningstichting QuaWonen pag. 94
C Historische Kring Krimpen aan den IJssel pag. 95
D Info uitgever pag. 96
3

Als je in 1925 Krimpen vanuit Capelle zag
was het nog een idyllisch dorpje.
concept
4

1 Voorwoord
Hoogbouw. Bij het woord hoogbouw denk ik aan de skyline van Hongkong,
het uitzicht over Rotterdam vanaf de van Brienenoordbrug, of Pudong, de
nieuwe hoop en toekomst van Sjanghai. In de context van Krimpen aan de
IJssel is hoogbouw hoger dan 3 bouwlagen. Wat dat betreft moet het in de
jaren vijftig tot verwondering, verbazing, angst wellicht, hebben geleid toen
deze flats uit de grond verrezen.
De prinsessen- en witte flats. Hoogbouw in de groene polder. Enerzijds de
vooruitgang en wederopbouw die zich vertaalde in nieuwe bouw, gestapeld
wonen in een oase van groen. Anderzijds de stad die grommend haar vastgoedklauwen
uitsloeg naar omliggend gebied. En dus ook: een teken van
vooruitgang. De polder werd ontsloten voor het Rotterdamse, eindelijk verbonden
met de buitenwereld.
concept
De angst voor het onbekende bleek ongegrond. Uiteindelijk groeide Krimpen
uit tot een satelliet van de grote stad. Maar wel met behoud van het
dorpse. Krimpen ademt nog altijd de tijd van vroeger, en combineert dat met
eigentijds wonen in een groene polder aan de rand van de grote stad. Iedere
keer wanneer ik de polder in rijdt, voel ik de sensatie van het groene, het
weidse, en verbaas ik mij: dit op een steenworp afstand van Rotterdam?
Deze flats staan in alles symbool voor de vooruitgang, de hoop op een betere
toekomst. Nadien heeft Nederland zich ontwikkeld, is het Krimpen goed
gegaan. Massa’s inwoners van Krimpen hebben hun eerste schreden op de
woningmarkt gezet in de flats. Wie heeft er niet gewoond? Tijden verande-
5

en, Krimpen is groot gegroeid, en wat eens het trotse paradepaardje van de
vooruitgang was, is verworden tot oud sentiment. Je proef de sfeer van vroeger,
de plek ademt geschiedenis. De herinnering is mooi om te koesteren. Tegelijkertijd
kun je in herinneringen en sentiment niet wonen.
De locatie verdient dan ook een nieuwe toekomst. Krimpen heeft behoefte
aan een vitaal dorpshart. De nieuwe tijd vraagt om andere keuzes. Levensloopgeschikt
wonen, ruimte, hoge energiekwaliteit. Ik weet zeker dat Krimpen
een mooi nieuw centrum terug krijgt. De prinsessen- en witte flats, maar
dan gestoken in het modern jasje van optimisme en hoop van nu. Wat blijft
is die herinnering, aan de begintijd, het groen, het dorpse, Nederland van
na de oorlog, de prinsessen- en witte flats. Lang leve de vooruitgang!
Rob van den Broeke (directeur QuaWonen)
concept
6

2 Inleiding
Hoogbouw in Krimpen? Dat geloof je toch niet? Dat is iets voor de
stad! Het was inderdaad, zo net na de oorlog, een ongekende verandering
dat flatgebouwen moesten worden gebouwd om huisvesting te
bieden aan de inwoners. Vier hoog en dan ook nog een kelder, dat was
wat de Krimpenaar tegenstond in de Prinsessenflats.
Horizonvervuiling zouden we het nu noemen. De duplexwoningen (witte
flatjes) mochten, als overgang naar die hoge ‘merakels’, weliswaar op wat
meer begrip rekenen, maar ook dat was wat nieuws. Heel veel discussie dus,
maar toch kwam er hoogbouw!
In de vele jaren dat deze hoogbouwwoningen nu in gebruik zijn hebben ze
ongekend veel, meestal tevreden, bewoners gehad. Starters, maar zeker ook
anderen. In de eerste jaren waren de flats zeer modern uitgeruste woningen.
Menigeen keerde jaloers van een visite terug.
Ondanks regelmatige aanpassingen begint het nu
toch heel eenvoudige en niet meer aan de eisen voldoende
huisvesting te worden. Het moment nadert
helaas dat dit stukje Krimpense geschiedenis gaat
verdwijnen. Hoog tijd dus om te proberen het naoorlogs
leven wat voor de geest te halen en allerlei
wetenswaardigs over deze eerste hoogbouw in dit
boekje te noteren. En erg leuk om er ook de herinneringen
van een aantal vroegere bewoners bij te
vertellen.
concept
Ik hoop dat u aan het doorkijken of lezen net zoveel
plezier beleeft als ik aan het verzamelen en schrijven.
Leuke mensen, die Krimpenaren.
7
Cees Loeve

3
De locatie
Om vooral de nieuwe, of niet-Krimpenaren, de weg te wijzen eerst
maar een omschrijving van de locatie. U moet immers weten op welke
plek men wilde gaan bouwen?
De plek waar men hoogbouw wilde gaan zetten was toen aan de rand van de
Krimpense bebouwing en er liepen nog koeien. Als u de Noorderstraat kent
dan moet u zich voorstellen dat die stopte ter hoogte van de Molenvliet -
singel. Met de rug naar oud Krimpen was daar rechts nog niets gebouwd. En
dat was dus de plek waar de plannenmakers met hoogbouw aan de slag wilden.
Nu kunnen we volstaan met te vertellen dat het ging om een stuk tussen het
winkelcentrum Crimpenhof, de Noorderstraat, de Koningin Julianastraat en
de Molenvlietsingel. Beiden van elkaar gescheiden via de Oranjelaan (voetstraat).
De adressen van de ‘Prinsessenflats’ zijn:
Prinses Beatrixstraat 1 t/m 48 (48 woningen),
Prinses Irenestraat 1 t/m 48 (48 woningen),
Prinses Margrietstraat 1 t/m 40 (40 woningen) en
Prinses Marijkestraat 1 t/m 40 (40 woningen)
De adressen van de ‘Witte flatjes’, of ‘Duplexwoningen’ zijn
(vanaf de Noorderstraat):
concept
Koningin Julianastraat (8 bouwblokken met 8 woningen).
1A t/m 7B;
9A t/m 15B;
17A t/m 23B;
25A t/m 31B;
33A t/m 39B;
41A t/m 47B;
49A t/m 55B en
57A t/m 63B.
Alle adressen omschreven in volgorde vanaf de Noorderstraat.
8

De plaats van de flats op de kaart van Krimpen.
concept
9

Een bewoningskern aan de dijk bij het Veerpad.
De Tuinstraat omstreeks 1930.
concept
10

4
Krimpen na de Tweede Wereldoorlog
Om te begrijpen waarom men na de oorlog ging overwegen om in
Krimpen flatwoningen te gaan bouwen zullen we ons eerst moeten
verplaatsen in de samenleving van toen. Dan komt er ook meer begrip
voor de tegenstand die er was. Het valt niet mee om je deze periode
weer voldoende voor de geest te halen, want die was duidelijk anders
dan nu. Zelfs voor de oudere en in Krimpen geboren mensen is het
moeilijk meer voor te stellen.
Tot rond de bevrijding was Krimpen een ‘plat’ dorpje. Er was bebouwing
langs de dijken. En om de groeiende bevolking een woonplek te geven
waren sinds 1920 ook de woningen in de polder, dus wat we nu ‘oud-Krimpen’
noemen, gebouwd. Maar dat was alles laagbouw. Liefst vrijstaande woningen.
Maar ook blokjes van twee tot wel vier woningen waren tot nu gebruikelijk.
Veel Krimpenaren kwamen nooit van Krimpen af. Die wisten alleen uit de
verhalen van anderen dat er in de steden, Rotterdam, Gouda, en andere
plaatsen, hogere bebouwing was ontstaan. De meer uithuizige Krimpenaren
Vrijstaande woningen in de Waalstraat.
concept
11

wisten wel van het bestaan van flatgebouwen, maar je voorstellen dat dat
soort bebouwing ook in Krimpen aan den IJssel zou komen was niet aan de
orde. Een vrijstaande woning met een tuintje was het ideaal.
Overigens, helemaal nieuw was een bepaalde vorm van etagebouw niet in
het Krimpen van toen. We kenden, vooral in Stormpolder, bij dijkwoningen
in enkele gevallen het fenomeen van de ‘boven- en benedenwoning’. Vanaf
polderniveau werd dan een ‘benedenwoning’ en daar boven, vanaf dijkniveau,
een ‘bovenwoning’, die ook een zolderverdieping had, gebouwd.
Beide gezinnen hadden dan een stukje achtertuin met een schuurtje. En bijna
altijd was er een gezamenlijk buitentoilet (in Krimpen slechts bekend als
‘het stilletje’, ‘de plee’, of ‘de poepdoos’).
De Tweede Wereldoorlog had in Krimpen aan den IJssel 17 slachtoffers gevraagd.
Soldaten, burgers en in Krimpen woonachtige joden. Een intrieste
zaak. Niet alleen voor de familie en vrienden. Maar in het toen nog kleine
Hier een niet meer bestaand dubbel pand aan de Schaardijk 122-128 in de
Stormpolder. Er woonden vier gezinnen, twee beneden en twee boven. De
foto is volgens heer J. Buijs tussen 1927 en 1930 genomen. Dit bouwblok
en het huis er naast werden in april 1943 overigens gesloopt in opdracht
van de Duitse Wehrmacht.
concept
12

Krimpen kende bijna iedereen ze. Nog elk jaar staan velen op 4 mei stil bij
deze, ons ontvallen, mensen.
Voor de oorlog waren er in ons dorp 6.000 inwoners. Na de oorlog was dat
aantal gegroeid tot zo’n 6.500. Dat waren voor het merendeel eenvoudige
mensen. In 1941 bleek dat duidelijk uit een toen gehouden onderzoek. Het
gemiddeld inkomen per inwoner was bij ons 276 gulden. In de hele Krimpenerwaard
lag dat op 282 gulden, terwijl het gemiddelde voor heel Nederland
369 gulden was.
Materieel was er door de oorlog, behalve bij de bedrijven, weinig schade
ontstaan. Natuurlijk waren kledingstukken en sommige huisraad tot op de
draad versleten en was het voedsel nog steeds schaars. Maar, hoewel er nog
veel ‘op de bon’ was, waren er toch langzamerhand weer allerlei zaken verkrijgbaar.
De verbeteringen in de samenleving, waarop heel veel mensen
hadden gehoopt, of zelfs gerekend, bleven echter grotendeels uit. In feite
keerde alles weer terug naar de situatie van voor de oorlog.
Aan het eind van de oorlog werden ook in Krimpen voedselpakketten gedropt.
Hier een exposé van wat er zoal in de pakketten zat. De verdeling
onder de Krimpenaren verliep vlekkeloos.
concept
13

Op 27 juli 1945 werd de bevrijding gevierd. Onder meer met een defilé
waar bijna alle verenigingen en bedrijven aan mee deden.
concept
14

In de oorlog was door de Duitsers al snel
de gemeenteraad ontbonden. We werden
daarna slechts bestuurd door burgemeester
Aalbers en de wethouders Boon en
Van der Giessen. Een heel erg moeilijke
periode voor deze drie.
Na de oorlog werd de oude situatie weer
hersteld, doordat een ‘noodgemeenteraad’
werd aangesteld. Die raad functioneerde
sinds oktober 1945 onder leiding
van wethouder Boon, de schoenmaker.
Want burgemeester Aalbers werd tijdelijk
door het Ministerie van Binnenlandse
Zaken geschorst. Men verweet hem
een slappe houding in de oorlogsjaren.
Na diepgaand onderzoek werd echter geconcludeerd
dat hij ook veel goede dingen
had gedaan en te goeder trouw had
gehandeld. Daarom was hij vanaf decem-
Een kijkje in een fabriekshal bij Van der Giessen.
15
Burgemeester J. Aalbers
concept

er 1945 al weer in functie. De minister besloot op 31 juli 1946 dat een
schriftelijke berisping zonder openbaarmaking voldoende was. Na zijn opnieuw
aantreden kon burgemeester Aalbers al snel aan de slag met een definitieve,
in augustus 1946 gekozen, gemeenteraad. Er kwam steeds meer
werk in de bedrijven en er werd constant om personeel gevraagd. De vraag
naar nieuwe schepen, bruggen, woningen en wat al meer, was enorm.
Eigenlijk was er maar één zakelijk probleem: Het meeste van het benodigde
materiaal kreeg je pas na een toewijzing van de instanties. En dat duurde
soms zo lang dat de bedrijven, nadat alle opruim- en herstelwerk gedaan
was, de mensen toch weer op wachtgeld moesten zetten.
Helaas, de hoop dat nu ook kon worden begonnen met de bouw van een brug
over de Hollandsche IJssel bleek tevergeefs. Achteraf gezien wel logisch natuurlijk,
want er moesten door het land heen heel wat bruggen worden hersteld.
En voor nieuwbouw van een brugverbinding stond Krimpen zeker niet
boven aan de lijst. In de oorlog waren de materialen die gereed lagen om met
de bouw te beginnen trouwens al weggehaald naar elders, omdat daar dringend
herstel nodig was. Het zou tot eind 1953 duren voor men hier echt aan
een vaste oeververbinding begon.
De pont werd drukker en drukker. Maar helaas, er kwam nog geen brug.
concept
16

5 Cijfermateriaal
en toekomstverwachtingen
Om u nog meer inzicht in de samenleving van toen te geven hebben we
gelukkig heel wat archiefmateriaal uit die tijd ter beschikking. Zo
bleek de gemeenteraad in de begintijd druk met het weer wat op orde
brengen van het publieke leven. Maar al snel begreep men dat in het
snel groeiend Krimpen toch ook een visie op de toekomst moest worden
geformuleerd.
Als voorbereiding daarop werd opdracht gegeven voor een diepgaand onderzoek
naar de bestaande situatie, met onderbouwde handreikingen voor
beslissingen over de toekomst. Het “Instituut Stad en Landschap van Zuid-
Holland” in Rotterdam kreeg deze opdracht. Als economisch-technologisch
instituut voor Zuid-Holland, zoals ze hun taak zelf omschreven in de naam,
bleken ze daar ook prima toe in staat. In juni 1948 verscheen hun lijvig rapport.
Ook nu nog zijn er allerlei leuke weetjes uit te halen en krijg je meer
inzicht in ons naoorlogse Krimpen en de later door de raad genomen beslissingen.
Het streven van onze regering was, daarbij geholpen via het Marshallplan,
in Nederland een grote groei van de industriële activiteiten te bereiken. Dat
slaagde in ieder geval goed in Krimpen,
want daar blijken we in 1948 een
sterk groeiende industrie te hebben.
De ligging aan uitstekende waterwegen
was daar in die tijd heel gunstig
voor.
De belangrijkste Krimpense werkgever
was beslist de scheepsbouw. Gevolgd
door de chemische industrie. De
derde in grootte waren toen nog de
boeren. En als vierde telde de metaalindustrie.
De aanvoer van grondstoffen ging in
die tijd voor 96%, en voor hulpstoffen
Het voorblad van het rapport van
‘Stad en Land”.
concept
17

zelfs voor 100%, over water. De afvoer van eindproducten gebeurde voor
97% per schip. En dat was maar goed ook, want de rest moest per auto. Over
de matige en soms heel erg smalle wegen van Krimpen, en zeker Stormpolder,
was dat niet gemakkelijk. Het werd trouwens nog erger als je vervolgens
met het heel drukke veer van van de Ruit mee moest.
De sterke groei van de industrie betekende ook dat er een grote vraag was
naar personeel. En als die mensen hier kwamen werken wilden ze natuurlijk
ook het liefst ter plekke wonen. Er waren weliswaar inmiddels 6.700 inwoners
in Krimpen aan den IJssel, maar dat gingen er volgens het rapport veel
meer worden. De groei van ons dorp was duidelijk hoger dan in de rest van
Nederland! Maar door dit alles was er ook een stijgende woningnood.
Uit de volkstelling van mei 1947 bleek dat 64% van al de bewoners in Krimpen
geboren was. De overige 36% kwam van elders. En daarvan kwam weer
ongeveer de helft uit de naburige gemeenten. Het bleek verder dat 84% van
de bevolking in Krimpen aan den IJssel werkte. Slechts 7% werkte in de naburige
gemeenten en 9% in Rotterdam. Wel heel anders dan nu dus!
De boerderij IJsseldijk 134 is Rijksmonument. De boeren waren toen nog
de derde groep werkgevers in grootte.
concept
18

Het rapport maakte ook duidelijk wat er aan inwoners zou gaan komen. Zo
verwachtte het Instituut dat het aantal inwoners in 1950 al 7.200 zou bedragen
(Dat werden er ‘maar’ 7.146). Voor 1960 werden er al 11.500 geschat
(Ook dat bleek nogal optimistisch, want het werden er in werkelijkheid
10.176). In 1970 dacht men het aantal inwoners op 15.000 te kunnen schatten
(Later bleken dat er 19.316 te zijn). En tenslotte verwachtte men voor
1980 wel 19.000 inwoners (En dat bleken er in werkelijkheid 28.117 geworden).
Zo zie je maar dat het niet meevalt om in de toekomst te blikken of inschattingen
te doen, zelfs al heb je ze heel ruim onderbouwd.
Los van het bovenstaande verwachtte het Instituut voor Stad en Landschap
van Zuid-Holland ook een daling van het gemiddeld aantal mensen per woning.
En dat bleek later ook beslist juist te zijn ingeschat. De gemiddelde bezetting
van 4,6 personen toen is gedaald naar 2,4 nu! Je hebt dus nu, alleen
al omdat de gezinnen kleiner werden, bijna de dubbele hoeveelheid huizen
nodig!
In de eerste raadsvergadering van 1948 gaf burgemeester Aalbers ons nog
weer een andere kijk op de huisvestingssituatie en woningnood: Er waren,
Dit krantenbericht uit 1932 geeft wel aan hoe het met de wegen gesteld was.
concept
19

concept
20

zo stelde hij, op 1 januari voor de 6693 inwoners 1432 woningen (4,67 mensen
per woning) beschikbaar. Maar in die 1432 woningen zaten wel 1550 gezinnen
en ook nog 79 alleenstaanden! Volgens een telling van 31 mei 1947
waren er verder 197 woningzoekenden. Daarnaast woonden er 7 gezinnen in
noodwoningen en verwachtte die telling dat er voor het eind van het jaar nog
40 gezinnen door huwelijk bij zouden komen. Alle reden dus om voortvarend
te gaan bouwen vond hij.
Er waren inderdaad redenen te over om snel en veel te gaan bouwen. In het
rapport van Stad en Landschap werd daarom ook gepleit voor meer aaneen
gesloten bebouwing. Blokken van 8 of meer woningen dus. En … “Het
schijnt zelfs niet onaannemelijk, op zeer bescheiden voet in Krimpen
over te gaan tot het stichten van enkele woonflats, met bijv. 5 verdiepingen”.
Zo werd men dus aan het denken gezet over het bouwen van hoogbouw in
ons tot dan platte Krimpen.
RAF-foto van de Stormpolder in maart 1945.
Toen nog agrarisch poldergebied met een paar fikse industrieën.
concept
21

Om nog weer op andere wijze inzicht te krijgen in de, ook in die tijd al, ongelooflijk
sterke groei van Krimpen is het goed om wat zinnen aan te halen
uit het boek ‘Koninkrijk vol sloppen’ van Auke van der Woud:
“In de laatste decennia van de negentiende eeuw begonnen die twee (België
en Nederland - CL) aan een demografische groei en een verstedelijkingsproces
die in de pas liepen met de twee industriële grootmachten, Duitland
en Engeland. In Nederland zou dat overigens dramatisch veranderen,
want in de twintigste eeuw begon Nederland in z’n eentje aan een uitzonderlijke
groeispurt. In het jaar 2000 bleek de Nederlandse bevolking vijfmaal
zo groot als in 1850 te zijn geworden, een groei die het dubbele was van de
bevolkingsaanwas in België en Duitsland in dezelfde periode.”
En dan te bedenken dat men in Krimpen aan den IJssel in 1850 1055 + in
Stormpolder 253, dus 1308 inwoners telde. Dat waren er in 2000 wel
28.698. Een groei dus van 21,9 maal die van 1850! Geen wonder dat de
groei wel eens wat overweldigend overkwam bij de Krimpenaren. En zeker
ook bij de buurgemeenten.
Krimpen in februari 1951
concept
22

6
Kanttekeningen bij de plannen
Het hiervoor besproken rapport kreeg natuurlijk commentaar. En
vooral de suggestie om hoogbouw te gaan realiseren moest het ontgelden.
Het is ongetwijfeld enige tijd het gesprek van de dag geweest. In
gedachten zie je de Krimpenaren op ‘de beurs’ dit fenomeen uitkauwen
en bijna zeker ook verwerpen. Die beurs was de plek op de kruising
van de Veerdam, de IJsseldijk, de Lekdijk en de Poldersedijk.
Daar stonden altijd wel een stel oudere mannen of mannen zonder
werk die het hele wereldgebeuren, dus zeker het Krimpense onder de
loep namen.
In de raadsvergadering van 11 november 1948 werd het rapport van Stad en
Landschap wel genoemd als ingekomen stuk. Desgevraagd stelt de burgemeester
dat het een openbaar stuk is en dat het behandeld zal worden na januari
1949. Dat zal ook ongetwijfeld gebeurd zijn, maar er is niets over
terug te vinden. Je leest pas over discussie in de raad als het concept van het
bouwplan voor de eerste 96 flatwoningen eind 1949 ter tafel komt.
Op deze foto uit 1959 staat rechts het Technisch Bureau
in de Krimpenerwaard.
concept
23

Gezicht vanaf de Poldersedijk naar de kruising met de IJsseldijk, Veerdam
en Lekdijk. Daar was heel lang ‘de beurs’ onder het verkeersbord op de
foto uit 1935 (onder).
concept
24

De meest opmerkelijke kritiek kwam wel van de heer M. Bakker, waarnemend
directeur (later jarenlang directeur) van het “Technisch Bureau in de
Krimpenerwaard”. Dat bureau was - en is nog steeds - een voor gezamenlijke
rekening functionerend bouw- en architectenbureau voor de gemeenten
uit de Krimpenerwaard. Deze heer Bakker refereerde in zijn vijf kantjes tellende
bief aan B&W aan een vergadering van het college met ir. Van der
Steur en hem van 1 november 1948. Als eerste roert hij de “voordelen van
laag- en de nadelen van hoogbouw” aan. Hij citeert daarbij een heel stuk uit
een gedenkboek van de Nationale Woningraad uit 1938. Ir. A. Keppler
noemt daarin bijvoorbeeld de voordelen van tuinsteden. En dik onderstreept
door heer Bakker: “dat er tot nu toe krachtig naar is gestreefd om de stedelijke
bevolking in lagen bouw, in eengezinshuizen, onder te brengen”. Heer
Bakker meldde dat hij aan deze zienswijze weinig had toe te voegen. Verder
stelt hij dat wat ir. Van der Steur voorstelde geen werkelijke hoogbouw is.
Het heeft tegenover enkele voordelen veel meer nadelen, wat blijkt uit een
aantal daarna genoemde punten:
1) de grondkosten zijn bij laagbouw (eengezinswoningen) volgens hem net
zo hoog.
Liedorp fotografeerde zijn oom die in 1962 aardappelen
afleverde op de flat
concept
25

Op deze foto uit 1956 is te zien dat
ook de melk aan huis werd bezorgd.
Toen de Coöp omstreeks 1956 een supermarkt opende aan de voet van de
Marijkeflat werd winkelen anders gemakkelijk.
concept
Coöp
26
Kleuterschool

2) de vrijheid voor de
bewoners is in een
eengezinshuis verre
in het voordeel.
3) laagbouw is veel gemakkelijker
te bereiken
vanaf de weg.
4) de bergplaats ligt bij
hoogbouw ver van de
woning.
5) waar moet de huisvrouw
wassen en de
was drogen; dat
wordt een niet erg
“aesthetisch” gezicht
vindt hij.
6) de opslag van kolen
en aardappelen wordt
ook al niet simpel.
Als afsluiting van zijn
brief noemt hij het idee
van B&W een poging
iets moderns te doen. Hij
noemt allerlei plaatsen
waar men beslist nog
geen verdiepingbouw
toepaste en adviseert
tenslotte dus laagbouw.
Wasgoed bij de flats. Een teken van leven, of
‘niet aesthetisch’?
concept
Later stuurde heer Bakker nog een aanvulling op deze brief, waarin hij wat
extra overwegingen aanreikte. Zo memoreerde hij dat, om het trappen klimmen
zoveel mogelijk te beperken, veelal een boodschappenlift werd aangebracht
ten behoeve van elke vier of acht woningen. Om de moeilijkheden
met de was tegen te gaan werden wel zogenaamde ‘droogbalkons’ aangebracht
of er werden speciale wasvertrekken ingericht. Dat moest dan in de
kelders en met “speciale drogerijen die onder toezicht staan van een conciërge
en waarin het wasgoed in een halfuur volledig gedroogd is”. Maar besluit
hij ook nu: “Over het algemeen komt mij hier, gezien de aard en de werkzaamheden
van de bevolking (veel vuil goed) een bouw in vier woonlagen
minder gewenst voor ook al zouden deze voorzieningen worden aangebracht”.
27

7
Het nieuwe uitbreidingsplan
Het Krimpense bestuur hanteerde tot 1949 de vijfde wijziging op het
‘Plan van uitbreiding Kortland’ als er bouwaanvragen werden ingediend.
Nu werd, in april 1949, kennelijk als resultaat op het hiervoor
genoemde rapport, een ‘zesde herziening Kortland’ gepresenteerd. Samenstellers
waren ook nu weer mensen van het ‘Instituut Stad en
Landschap van Zuid-Holland’. Het origineel rapport in het Streekarchief
te Gouda vermeldt in potlood: ‘plan van ir. Schut’. Kennelijk
was dat de roepnaam voor de mensen die er mee werkten.
Van dat plan ziet u hiernaast een afdruk. Alles wat u op dat plan lichtgedrukt
ziet is wat in 1949 al gebouwd was. En alle ingekleurde en dik gedrukte
zaken zijn de voor de toekomst voorgestelde soorten en maten bebouwing.
Werd zo’n uitbreidingsplan eenmaal vastgesteld door de raad dan gold dat
dus voor de toekomst. Dan moest dat plan voortaan worden gevolgd bij het
maken of beoordelen van nieuwbouwplannen. Rechtsboven in de plantekening
ziet u vier schuin ingetekende vlakjes. Dat zijn de geplande flats. In de
Koningin Julianastraat staan nog gewone eengezinswoningen aangegeven.
Dit ontwerp-uitbreidingsplan werd nu besproken met een aantal betrokkenen
binnen de gemeente. De discussies liepen nu wel wat duidelijker, omdat
er steeds meer woningzoekenden kwamen. (Er bleken eind 1948 al 298 personen
te zijn ingeschreven die een woning zochten en eind 1949 waren dat
er zelfs al 403). De van alle kanten gemaakte op- en aanmerkingen werden
verwerkt in een aangepast plan van 9 juni1949.
concept
Er was inmiddels ook een ‘bouwplan voor 96 montagewoningen’ op basis
van dit ontwerp-uitbreidingsplan gemaakt en als concept ingediend bij gemeente.
Het werd ook besproken in de raadsvergadering van 29 december
1949, want B&W vroegen de raad medewerking aan het verlenen van een
grond- en bouwvoorschot en het toekennen van een bijdrage. Dit voorstel
werd “zonder hoofdelijke stemming aanvaard”.
Maar dat wil niet zeggen dat er daarvoor niet uitgebreid over de plannen gesproken
werd, integendeel: Enkele raadsleden vonden de geplande woningen
te klein en vroegen zich af of er op termijn ook behoefte aan dergelijke
woningen zal blijven. Burgemeester Aalbers wist dit namens B&W heel duidelijk
te beantwoorden: De raad heeft gekozen voor industrialisatie van de
gemeente. Dan hoort daar, volgens de regels van het rijk, een bepaalde oppervlakte
woningbouwgrond bij. En dan moeten we wel met hoogbouw
28

concept
De 6e Herziening van uitbreidingsplan Kortland zoals Instituut Stad en
Landschap het april 1949 presenteerde. Er was veel discussie over.
29

werken, want anders blijft er geen Krimpense cultuurgrond meer over.
En dat laatste bleek voor de meerderheid nog een onaanvaardbaar idee. “Inderdaad
moet men dan dus aan hoogbouw denken en we gaan hiermee het
dorpsbeeld verlaten”, zo sprak de burgemeester verder. Deze twee blokken
krijgen in overleg met ‘Gemeentebelang’ kleine woningen maar in de voor
later geplande twee blokken komen grotere. Inderdaad, stemde hij raadslid
Rolloos toe, de bouwhoogte kan een bezwaar zijn. Maar daar zal met de woningtoewijzing
rekening mee worden gehouden. Raadslid Geleijnse bijvoorbeeld
laat een veel positiever geluid horen. Hij voorziet een gevecht om de
bovenste woonlaag. Je kijkt daar immers prachtig de polder in. Fantastisch
uitzicht tot aan Ouderkerk!
Discussie over de bouwprijs kapte de burgemeester af met de opmerking dat
die wordt vastgesteld door het Ministerie. Herhaaldelijk wijst hij ook terug
op het rapport van Stad en Landschap en de daarop gebaseerde mening van
de stedebouwkundigen. De heer Fontijne bespeurt teveel conservatisme. Hij
begrijpt de noodzaak van hoogbouw en pleit voor oliegestookte centrale verwarming.
De kosten daarvoor zijn voor allen echter te hoog en de huur zou
dus onaanvaardbaar worden.
Een man die in deze discussie flink
van zich liet horen was raadslid,
later wethouder M. Fontijne.
concept
30

concept
Het plan met de aangebrachte wijzigingen van 7 december 1951. Dus
zoals het aan de Raad werd voorgelegd. Nu zijn ook de bouwblokken van
de latere ‘witte flatjes’ te zien.
31

De discussie loopt op enig moment zo hoog op dat raadslid Terlouw stelt dat
“als er eenmaal weer normale woningen komen zullen de bewoners er in
drommen uit trekken”. Waarop één van de anderen fijntjes opmerkt dat
“heer Terlouw dat op zijn leeftijd niet meer mee zal maken”. Met respect
voor burgemeester Aalbers mag worden vastgesteld dat men ondanks dit
alles het plan toch aanvaardde.
Latere wijzigingen van het uitbreidingsplan (15 februari 1950, 24 april 1950
en 23 december 1950) zijn kennelijk het gevolg van dit soort besprekingen
in de raad en in commissies. Onder meer kwam er nu ook de, ons meer bekende,
bebouwingsvorm aan de Koningin Julianastraat. Zo kon men dus ook
de ‘witte flatjes’ later bouwen. Er is ook een advertentie uit de NRC van 11
juli 1951 bekend waarin de burgerij de kans kreeg haar mening te geven. Het
plan bleef daarna echter ongewijzigd.
Tenslotte werden de volgens de opstellers nu definitieve plankaart en de bijbehorende
voorschriften per 4 oktober 1951, voorzien van een vrij uitvoerige
toelichting, voorgelegd aan de raad. Onder meer werd in de toelichting
opgemerkt dat het plan nog ruimte bood voor het bouwen van 1200 woningen
verdeeld over zeven categorieën. Dat waren allemaal verschillende
soorten eengezinswoningen, met uitzondering van de categorie D. Daar
stond namelijk bij “… waarbij aan flatwoningen is gedacht”.
Natuurlijk werd ook dit definitief ogende plan weer uitvoerig besproken en
van allerlei commentaar voorzien.. Maar de voorbereidingen kregen resultaat.
In de raadsvergadering van 7 december 1951 werd het nieuwe plan
door de Raad goedgekeurd. De toekomst van Krimpen aan den IJssel stond
op papier. En er was nu officieel ruimte voor het bouwen van hoogbouw!
concept
Sinds eind 1950 werd al hard aan de eerste twee flatgebouwen gebouwd. De
vergunningen waren dus, vooruitlopend op het definitieve uitbreidingsplan,
verleend.
32

8
Het bouwsysteem en bouwplan
Na de oorlog werd, in deze zogenaamde ‘wederopbouwperiode’, van
alles bedacht om met de schaarse financiën en materialen toch heel
veel te kunnen bouwen. Een heel goede oplossing bleek daarbij systeembouw.
Dit werd ook wel montagebouw of elementenbouw genoemd.
In ons land werden vooral het Engelse ‘Airey-systeem’ en het Nederlandse
‘systeem-Welschen’ gebruikt. Bij dat laatste werden op de bouwplaats kleinere
bouwelementen in gestandaardiseerde mallen gestort. Zo kreeg men
holle bouwblokken voor de wanden en prefab elementen voor de constructie.
De eerste woningen volgens dit systeem verrezen in de Rotterdamse Talmastraat,
met als grondstof het puin uit het bombardement. Toen dat project
slaagde werden er door het hele land honderden woningen met dit systeem
gebouwd. Een vorm van dit bouwsysteem zou ook gebruikt gaan worden bij
de bouw van onze flats en duplexwoningen.
Het systeem-Welschen werd al in de oorlog ontwikkeld door bouwkundige
en architect Frans Welschen. Hij leefde in Rotterdam van 1884 tot 1961.
Zijn bedoeling was er drie, toen voorkomende, problemen zoveel mogelijk
mee te omzeilen. Dat waren: a) het materiaalgebrek, b) het gebrek aan geschoolde
arbeidskrachten en c) het vervoersprobleem. Hij gebruikte heel
veel beton en bedacht onder meer betonnen holle bouwstenen. Zijn steeds
weer verbeterde systeem werd een groot succes. Bijkomend voordeel van dit
soort bouw was nog dat de overheid daarbij extra financiële hulp bood en
ook meer te bouwen woningen toestond in je gemeente.
concept
Dat bleek ook bij ons wel, want maart 1949 werd de gemeenteraad gemeld
dat aan de gemeente een contingent van 6 woningen werd toegestaan. Maar
op grond van het nieuwe uitbreidingsplan en met toepassing van dit bouwsysteem
kon men serieus praten over 240 woningen!
Het bouwplan kon nu verder door de Krimpense ‘Stichting Gemeentebelang’
(nu QuaWonen) worden voorbereid. Er volgde een ontwerp voor de 4
flatgebouwen (Prinsessenflats) en 8 duplexwoninggebouwen (Witte flatjes).
Gemeentebelang gaf er opdracht voor aan ‘ingenieurs en architecten ir. A.
v.d. Steur en ir. W.A.C. Herman de Groot c.i.’ uit Rotterdam. (Ir. Van der
Steur was ook al aanwezig bij het gesprek dat we noemden met B&W op 1
november 1948). Het architectenbureau ging bij dit ontwerp maar al te graag
van het Systeem-Welschen uit.
33

De ontwerptekeningen voor de gebouwen 1 en 2, die later Prinses Beatrixstraat
en Prinses Irenestraat zouden worden genoemd werden gereed gemaakt.
Deze twee bouwblokken zouden elk gaan bestaan uit 4 bouwlagen
met 12 woningen boven een kelder. Ze zouden toegankelijk worden via twee
trappenhuizen en dus zonder lift, want die was bij deze bouwhoogte niet verplicht.
Vanuit het trappenhuis waren er dan galerijen gepland om de voordeur
van de woningen te bereiken.
Alle woningen kregen een keuken, douche, toilet, twee slaapkamers en een
woonkamer. Op de onderste laag was een buitentrap naar de gemeenschappelijke
tuin gepland. De drie andere lagen kregen een ‘schijnbalkon’ of
‘frans balkon’. Daarmee bedoelden de ontwerpers naar binnen draaiende
deuren met daarachter eigenlijk weinig meer dan een hekwerk. Elke woning
kreeg de beschikking over een berging met kolenhok in de kelder. Je kwam
in de kelder via buitentrappen.
De plannen waren vooraf goed doorgesproken met de instanties. Want de
bouwaanvraag werd per 16 augustus 1950 ingediend en de bouwvergunning
werd door B&W al verleend op 24 augustus 1950.
De plattegronden van de gebouwen aan de Prinses Beatrix-
en Prinses Irenestraat:
De eerste woonlaag
concept
34

Kelder
De plattegrond
van een
hoekwoning en
tussenwoning
op de
verdiepingen.
concept
35

9
Veel kanttekeningen
bij de verdere plannen
Na kritiek, ook uit de gemeenteraad, werd besloten de twee laatste
flats toch wat ruimer uit te voeren. Dat kon ook want aan de plannen
daarvoor werd pas gewerkt toen de eerste twee gebouwen bijna gereed
waren.
Zo werden de hoekwoningen weer voorzien van twee slaapkamers, maar de
tussenwoningen werden groter en kregen er drie. In de woonkamers van de
Marijkeflat kregen de woningen heuse balkons. In de kelders van dat gebouw
kwamen, behalve bergingen, ook vier ‘werkplaatsen’ om te verhuren.
De aanvraag voor gebouw 3 met 40 woningen werd 13 oktober 1951 ingediend
en de bouwvergunning werd verleend op 25 oktober 1951. Voor gebouw
4 met 40 woningen en 4 werkplaatsen vroeg men goedkeuring op 19
november 1952 en die werd verleend op 4 december 1952.
De plattegronden van de gebouwen aan de Prinses Margrietstraat
en Prinses Marijkestraat:
De ‘Marijkeflat’ kreeg bergingen en 4 ‘werkplaatsen’.
concept
36

De woningen kregen 2 of drie slaapkamers (boven).
De verdiepingen van de Marijkestraat (onder) kregen ook een echt balkon.
concept
37

Voor de woningen aan de Koningin Julianastraat werden de plannen nu ook
verder ontwikkeld. De architecten maakten de hierna volgende ontwerpen
en vroegen eerst bouwvergunning aan voor 40 woningen met bergingen (de
eerste vijf blokken van 8 stuks vanaf de Noorderstraat) in september 1952
en kregen op die plannen goedkeuring op 16 oktober 1952.
Voor de andere drie blokken werd goedkeuring gevraagd op 30 september
1953 en de bouwvergunning werd verleend op 6 oktober 1953.
De woningen op de begane grond zijn ontworpen met voor twee woningen
elk twee slaapkamers en bij de andere twee drie slaapkamers. De woonkamers
hebben een uitgang naar de tuin. Bij alle keukens is een loggia met
deur naar de voorliggende straat.
De woningen op de verdiepingen zijn soortgelijk, maar hebben een klein
balkon en een kleine loggia.
De plattegronden van de duplexwoningen (‘witte flatjes’)
aan de Koningin Julianastraat:
De verdiepingflats met balkons.
concept
38

concept
De witte flats zijn op de begane grond direct toegankelijk vanaf de straat
of vanuit het trappenhuis.
39

10
De bouw
De bouw werd opgedragen aan Aannemingsmaatschappij J.P. van
Eesteren uit Rotterdam. Over de aanbesteding, de bouw en dergelijke
is niets bekend. De archieven van de opvolger van Woningstichting
Gemeentebelang, QuaWonen, bevatten niets meer over deze periode.
Ook bij het aannemingsbedrijf was niets meer terug te vinden. Het
Streekarchief voor de Krimpenerwaard heeft ook niets meer over dit
alles. Gelukkig weten we toch nog iets uit de geheugens van wat informanten
en uit eigen archief.
De bouwplaats waar de materialen werden opgeslagen en de diverse onderdelen
werden gefabriceerd kwam direct langs de Vliet. Dus op de plaats
waar nu het ruime grasveld is. Er voor werd vanaf de Noorderstraat een
bouwstraat aangelegd om alles te kunnen bereiken. En toen kon dus met de
echte bouw worden begonnen.
Deze foto is door de RAF gemaakt in maart 1945. De toenmalige
bebouwing is er duidelijk op te zien.
concept
40

Februari 1951 was de bouw van de eerste twee gebouwen al flink gevorderd.
Hier onder een gedetailleerder overzicht van de bouwplaats.
concept
41

De heer van der Hoek heeft
het apparaat dat hij gebruikte
voor het omrollen
van de heipalen nog steeds
in bezit.
De heer N. v.d. Hoek:
Van de Hoek werd in 1930 in Krimpen aan
den IJssel geboren. Hij groeide op op de
boerderij van zijn vader. In de periode dat
de hoogbouw in Krimpen werd gebouwd
was die boerderij waar nu het Wok-theater
aan de Tiendweg is. In de wat stillere perioden
waren ze altijd bereid om wat bij te klussen.
Dat gebeurde ook toen de heibaas om hulp
kwam vragen bij het verslepen van de houten
heipalen.
De Molenvlietsingel was in die tijd nog
maar een bouwstraat, een echt modderpad.
Daarom werden de auto’s met heipalen gelost
op de hoek met de Noorderstraat. Maar
die palen moesten vervolgens wel naar de
heistelling worden gebracht. Want zo beweeglijk
als heimachines nu zijn waren ze
Boerderij aan de onverharde Tiendweg. (foto Liedorp).
concept
42

toen zeker niet. Zo’n ‘heikar’ had zware stalen wielen met gaten er in.
Daar pasten dan stalen staven in waarmee het personeel de heikar wat
kon verzetten. Veel hulpmiddelen voor het verzetten van materiaal waren
er in die tijd ook nog niet. Daar werd de hulp van boer van der Hoek, en
vooral die van de paarden, dus bij gevraagd. V.d. Hoek herinnert zich nog
goed dat afgesproken werd dat ze voor dit werk 12,50 gulden zouden ontvangen.
Maar als één paard het niet aankon moesten dat er twee worden
en pa bedong dat hij dan 25 gulden zou krijgen.
Zoon van der Hoek zou het werk gaan uitvoeren. Maar, zei pa, neem wel
het lichtste paard. Die kon het verslepen prompt niet aan en dus moesten
er twee gebruikt worden en was de prijs veel beter! Het verslepen zelf had
hij nog nooit gedaan.
De eerste palen werden met een strop in de trekketting aan de paarden verbonden.
Maar dan trokken ze het dikke eind wel de grond in en dat maakte
het extra zwaar. Later rolde hij eerst een stel palen tot een soort pad en
daar over gleden ze veel beter. Voor het omrollen van de palen had hij een
handig hulpmiddel gevonden. Dat wordt nog steeds zuinig bewaard. Zowel
voor de duplexwoningen (‘witte flatjes’) als de vier flatgebouwen waren
heel veel palen nodig. Dat werd al met al dus een hele klus.
Hier wordt hard gewerkt aan de fundering voor één van de gebouwen.
concept
43

Duiven houden in een flatwoning
dat gaat helaas niet.
44
De heer E.L. Boudesteijn:
Sinds 1950 was de heer Boude -
steijn betrokken bij de bouw. Men
was druk bezig aan de Beatrix- en
Ireneflat. De één was tot op de
tweede verdieping gevorderd en
van de ander was de fundering net
gereed. Als oud-bankwerker werd
hij hier aangesteld als ‘lierenbaas’.
Een leuke baan, dus hij
bleef bij van Eesteren werken tot
alle gebouwen er stonden.
Hij had al snel de slag te pakken.
Uitvoerder Horsten begreep maar
niet hoe hij het platform met lading
zo snel en schokloos kon
laten zakken. Maar dat bereikte hij
door ervaring en een ‘likkie’ consistentvet
op de remschijf!
De ‘nissenhut’ op de foto werd gebruikt
voor het storten van betonnen
balken die in de vloeren werden
toegepast. Dekker uit de
Stormpolder was hier baas. Als er
bij de lier even niets te doen was
werd Boudesteijn ingeschakeld bij
het vervoeren van de betonnen
balken naar de eerste verdieping
van de bouwerij. Ze moesten die
dan met een vierwielige platte
wagen tegen een hellende oprit
opduwen.
concept
Eens riep Horsten toen ze halverwege
waren: Even stoppen jongens
dan maak ik een foto! Nou
dat viel niet mee, want de wagens
wilden natuurlijk omlaag zakken.

Hij liet ze een hele tijd tobben. En vervolgens bleek hij ze voor de gek te
hebben gehouden. Er zat zelfs geen filmpje in het toestel!
Toen ze uitgevroren waren hadden ze geen tijd om naar huis te gaan.
Steeds hielden ze de kruising Noorderstraat/Wethouder Brouwerstraat in
de gaten. Bijna elke fietser die daar kwam ging onderuit.
Je werkte trouwens eigenlijk midden in de weilanden. De hazen en fazanten
liepen over de bouwplaats. En in het weiland er achter liepen de koeien
van boer de Jong.
Boudesteijn trouwde in 1955. Het echtpaar kreeg geen huis, dus ging, als
zovelen, inwonen bij pa en moe Boudesteijn. In 1957 kregen ze een eigen
woning toegewezen op de derde etage van de ‘Ireneflat’. Daar woonden ze
met veel plezier tot 1964. Ze vertrokken omdat hij weer duiven wilde gaan
houden, want dat kon op de flat natuurlijk niet. Binnenkort hopen ze naar
een woning in de nieuwe flats aan de Lijsterstraat te verhuizen. Misschien
kunnen ze dan kijken naar de sloop van wat hij eens mee opbouwde …
De heer E.L. Boudesteijn was betrokken bij de bouw en
woonde er later ook.
concept
45

Mevrouw Noordegraaf-Visser
woont nu in de
Albert Schweitzerlaan.
46
Mevrouw Noordegraaf-Visser:
Toen we als één van de eerste bewoners
in mei 1951 in de Ireneflat
kwamen wonen waren we heel blij.
Wat een ruimte en ook mooi uitzicht
de polder in. De flats waren
nog moeilijk bereikbaar via een
bouwstraat. En nog geregeld
kwam er een bouwvakker langs
om de flat echt af te maken. We
hadden toen twee dochters en ik
was zwanger van het derde kind.
Maar, pas bij de geboorte bleek
het om een drieling te gaan. Dokter
Blom en mevrouw Pols, de
kraamverzorgster, raakten toch
wat in paniek. Ook al omdat het
niet goed ging. Ik werd met de kindertjes
in de auto van dokter Blom
naar het oude Sint Franciscus Ziekenhuis
gebracht. Daar heeft men
gedaan wat men kon, maar helaas
na drie dagen waren ze alle drie
overleden. Wat een verdriet, dat
begrijpt iedereen.
concept
Maar toen kwam de voorman van
de bouwvakkers aan de deur. Hij
condoleerde namens alle bouwvakkers,
maar bracht ook een enveloppe
met geld. Ze hadden spontaan
onder elkaar geld verzameld
om bij te dragen in de financiële
toestand die ook het gevolg was.
Je raakt nu nog ontroerd, toch?

10
Wonen in de ‘Ireneflat’
Je zou dat nu niet meer verwachten, maar op de foto’s van de bouw is
goed te zien dat de Ireneflat als eerste gereed was voor bewoning. Dat
was ongeveer mei 1951 volgens de verhalen van de bewoners van het
eerste uur. De mensen wilden er natuurlijk zo snel mogelijk in.
Dus trokken ze er naar toe met hulp en schoonmaakmiddelen. En dat viel
nog niet mee, want je kwam er alleen maar via een bouwstraat met rommel
en modder. Gelukkig werd dat later beter. De flats waren al snel bewoond en
menig bezoeker van de bewoners ging jaloers naar huis!
De Ireneflat zoals ze in 1962 werd gefotografeerd en op
een - veel verkochte - ansichtkaart werd gezet.
concept
47

De ‘Ireneflat’ werd als eerste bewoond.
De families Noordegraaf
en de Haan waren één van de eerste
bewoners.
Mevrouw Noordegraaf (84) en mevrouw
(83) en mijnheer de Haan
(85) kunnen ons heel wat vertellen:
De verhalen dat Indiëgangers met
voorrang een flat kregen toegewezen
kloppen. Familie Noordegraaf
was al een heel tijdje getrouwd,
woonde in en hun dochter was een
half jaar oud. Toen moest hij helaas
naar Nederlands Indië. Juni
1950 kwam hij als één van de laatsten
terug, want hij werkte in het
hospitaal te Batavia. Hij moest
daar onder meer zorgen voor het
inschepen van de patiënten. Na
nog een jaar inwonen kregen ze in
mei 1951 een woning op de twee-
Het voorste flatgebouw is de ‘Ireneflat’, die als eerste voor
bewoning gereed was.
concept
48

de verdieping van de ‘Ireneflat’. De koning te rijk waren ze. Heer de Haan
kwam in april 1950 terug. De overgang met het weer in Indië was groot,
want hier sneeuwde het toen. Mevrouw was in die tijd al achter heel wat
huizen aan geweest, maar steeds zonder succes. Ook familie de Haan
kreeg nu een flat toegewezen, na vijf jaren inwoning. Ze werden buren van
familie Noordegraaf en woonden jaren met veel plezier naast elkaar.
Ze hebben allen, ook de kinderen, heel goede herinneringen en de anekdotes
zijn niet van de lucht. Over de modderstraten om bij je huis te komen,
de dronken bovenbuurman die regelmatig voor hun deur zijn schoenen
stond uit te trekken om naar binnen te gaan …. Maar ook over de kolenkachels
waar twee volle kitten per dag voor nodig waren en die gevuld
moesten in het kolenhok in de kelderberging. De butagasflessen die nodig
waren om op te koken.
De flats waren kwalitatief niet best. In de winter hadden de kinderen het
druk met kranten oprollen en in de kieren steken. De kamer was, ook al
door het enkel glas, haast niet warm te stoken. Mevrouw Noordegraaf had
Na de watersnoodramp was er zelfs dagen lang helemaal geen water. Ze
gingen toen de luiers maar spoelen in de voorliggende vliet. Drinkwater
was er via een tankauto.
concept
49

in de keuken een scheur in de muur waardoor je zo in de gang keek! Bij
familie de Haan kwam ’s nachts ineens met veel geraas een (zachtboard)
plafond naar beneden.
Ook verhalen over te weinig of helemaal geen water omdat vooral in het
begin de waterdruk te laag bleek, zeker op maandag (wasdag!).
Mevrouw Noordegraaf herinnert zich ook nog problemen met haar bovenbuurvrouw.
Die had zwarte sokken gewassen en hing die aan het ‘schijnbalkon’.
Maar eronder hing haar witte was en die werd er beslist niet
schoner van. En inderdaad, die was gaf aan de dames van de flat een soort
wedstrijdgevoel. Wie was altijd te laat, of het eerste, met zijn was ophangen?
Wie had de witste was?
Ze herinnert zich ook nog dat ze in de kelder een commode had staan met
grote laden. Daarin werd de weck opgeborgen van alles wat van de volkstuin
kwam. Ze schoof de la eens te ver open een zou alles over zich heen
gekregen hebben als de buurman niet te hulp was geschoten. Die kwam
gelukkig na zijn werk de fiets stallen.
Tja, besluiten ze, het was oergezellig zo met elkaar.
Familie Noordegraaf verhuisde later naar een wat ruimere ‘witte flat’ aan
de Koningin Julianastraat.
concept
50

In een krant van 1951 wordt verteld
hoe men het in de flats vond.
Cobi Simons:
Ik heb een oud krantenknipsel gevonden
bij m’n moeder. (Zie de
twee knipsels bij dit verhaal. CL)
Ons gezin bestond toen uit m’n
vader Arie, moeder Rini en ikzelf,
Cobi. Wij waren een van de eerste
bewoners van de Ireneflat. We
hebben er 5 jaar gewoond. Mijn
zus Jeanette is in 1958 in de van
Ruysdaelstraat geboren. Mijn ouders
hadden na hun trouwen in februari
1947 eerst ‘ingewoond’ bij
een zus van mijn vader (fam. Mourik)
aan de IJsseldijk 76. Dit vanwege
het tekort op de huizenmarkt.
Zo konden ze ook makkelijker een
huis krijgen.
De Ireneflat is als eerste gebouwd,
daarna de flat aan de Noorderstraat
en als laatste de flat bij de
winkels. Wij woonden op de derde
verdieping op no. 44. Helaas staat
er geen datum genoteerd op dit
krantenknipsel, maar aangezien ik
daar een half jaar ben, moet dat
juni of juli 1951 zijn geweest.
concept
51
Ikzelf heb nog wel herinneringen
aan de tijd dat we in deze flat
woonden. Zo kan ik me goed herinneren
dat er een brandweeroefening
was waarbij de brandweermannen
bij ons voor de deur vanaf
de balustrade sprongen en beneden
in een vangnet werden opgevangen.
Het waren toenter tijd hoge gebouwen
in Krimpen !! Daar moest

dus ook voor worden geoefend mocht er eens iets gebeuren.
Ook kan ik me nog herinneren dat er een wielerwedstrijd was rondom de
flats. De start/finishlijn (op de straat geverfd) is toen nog jaren te zien geweest
tussen de 2 flats.
Ik woonde dicht bij de kleuterschool. Die stond toen op de plaats waar nu
de Oud Gereformeerde kerk staat aan de Nachtegaalstraat.
De galerijen bestonden uit betonnen platen en die waren verbonden met
een soort pek. Als het ’s zomers erg warm was dan hadden we daar een
heerlijk kauwgom aan. We peuterden dan deze pek met onze vingers tussen
de naden uit. Ook onze kleren kwamen dan uiteraard onder de pek en
die vlekken werden dan schoon gemaakt met ‘echte boter’.
De bakker, melkboer, groenteboer en slager kwamen allemaal via het trappenhuis
naar boven om de boodschappen op te nemen en vervolgens te bezorgen.
Er was immers geen lift in de flats.
Nog regelmatig zie ik mensen op bij voorbeeld de Crimpenhof die ook in
die flats hebben gewoond.
Ik heb een hele leuke kleutertijd gehad op dit adres. Er woonden toen veel
jonge gezinnen.
De ‘Ireneflat’ werd als eerste in gebruik genomen. Bij de pijl op deze foto
uit het familiealbum woonde de familie Simons, als één van de eersten.
concept
52

De kleuterschool
in 1966
(foto Liedorp).
Er werd een
beeldje
onthuld.
Dat staat nu bij
‘De Tuyter’.
We haalden de krant in 1951!
concept
53

12
Wonen in de ‘Beatrixflat’
De Beatrixflat werd als tweede, direct na de ‘Ireneflat’, eind 1951 in
gebruik genomen. Het voordeel van deze flat was wel dat je ook leuk
uitzicht had over Krimpen via de Noorderstraat. Ook over dit flatgebouw
kregen we leuke verhalen te horen van de bewoners.
Pa en Mieke van Roon op de galerij
van de Beatrixflat.
54
De familie van Roon:
Deze familie heeft een rijke ervaring
in de Prinsessenflats. Zoon
Maarten vertelt dat het begon met
een woning op de derde woonlaag
van de Beatrixflat. Ze woonden
daar tussen 1958 en 1966. Het
was er heel gezellig. Maar ook
waren er heel wat burenruzies met
over en weer geroep. Ook waren
er een paar bewoners die de vuilniszakken
zo vanaf de galerij de
tuin in gooiden. In die tijd waren
er zandbakken en speelattributen
in de tuinen tussen de flats. Ook
werd daar gevoetbald. Later was
er een eigen team van de flats dat
speelde op het grasveld bij de Molenvlietsingel.
Maarten had er nog
een leuke bijverdienste toen alle
privé antennes van het dak moesten
omdat er een gemeenschappelijke
antenne installatie kwam. De
meesten vonden het wel gemakkelijk
als hij dat deed.
concept
(Zie de verdere familiebelevenissen
bij het hoofdstuk over de Marijkeflat.)

De kersverse familie Mostert bij de
deur van hun woning.
De ‘Beatrixflat’ in 1956.
55
Mevrouw Mostert-Hanemaayer
uit ’s-Gravenmoer (inderdaad de
dochter van de in Krimpen bekende
politieman):
Mijn man en ik hebben ook in één
van de flats gewoond. Wij trouwden
op 25 augustus 1965 en betrokken
op die datum Prinses Beatrixstraat
19. Niet erg groot. Ik
weet nog precies de afmeting van
de woonkamer 4.20 x 3.80. Maar
we hadden iets. We betaalden een
huurprijs van F 51,- per maand.
Toen we de dag na ons trouwen
naar buiten keken vonden we, dat
wel erg veel mensen naar boven
keken ( we woonden op de 2e
woonlaag). Met name collega’s
concept

van ons toonden veel belangstelling. We werkten namelijk beiden op de gemeentesecretarie.
We hadden niets in de gaten totdat we zelf naar buiten
gingen. Over de hele breedte van de flat hing een groot spandoek met in
enorme letters de tekst: HEDEN GEOPEND HET MOSTERTPOTJE. Tot
op de dag van vandaag weten we nog niet wie dat gedaan hebben, maar
ik neem aan dat ze veel plezier gehad hebben. Wij ook trouwens.
Wat misschien ook wel leuk is te melden is het volgende: Naast ons op nr.
20 woonde mevrouw Geleijnse. Ze was een fervent aanhangster van de
communistische partij. Toen in 1966 verkiezingen werden gehouden hing
er voor haar slaapkamerraam een flink biljet van de C.P.N. Mijn man en
ik stemden in die tijd C.H.U. (in 1980 opgegaan in het C.D.A.). We hebben
toen voor ons raam (pal ernaast) een biljet van de C.H.U. gehangen,
dat wel driemaal groter was. Mevrouw Geleijnse kon de grap wel waarderen
en merkte op: Je hebt altijd baas boven baas, buurman. We hebben
maar een jaar in de Beatrixflat gewoond. Door verandering van werkkring
zijn we naar elders vertrokken.
Genieten van het uitzicht?
56
De heer W.C. van Schaik:
Ik heb heel goede herinneringen
aan de flats. Herinneringen, die
weer boven komen als ik er nu
langs rij. Hoewel ik begrijp dat er
gekozen wordt voor sloop, vind ik
het jammer dat dit stukje persoonlijke
geschiedenis uit Krimpen
verdwijnt …
concept
In 1969 kwamen we samen, pas
getrouwd, in Krimpen aan den IJssel
wonen. Bovenin de Beatrixflat,
met uitzicht op de Noorderstraat.
In die tijd, toen er nog woningnood
was, konden we in onze
woonplaats ’s-Gravenhage geen
woning krijgen. De flat was dus
voor ons een paleisje! In Krimpen
waren toen net de flats aan de
Middenwetering gebouwd. Ook

Speelruimte genoeg.
kwam kort daarna de bouwstroom in Langeland (muziekbuurt) op gang.
De flats waren dus al lang niet meer zo in trek bij starters. Hoe dan ook,
wij waren blij met dit flatje met een huurprijs van 69 gulden per maand,
verwarming (alleen in de woonkamer) door middel van een gaskachel en
een lavet in het toilet.
concept
Zomers waren de woningen op de bovenste verdieping erg warm, zo vlak
onder het (niet geïsoleerde?) dak. Omdat er geen balkon was, was je dan
gedwongen om op de galerij te zitten wilde je wat koelte.
Het was min of meer een buurtje op zich. We hebben er bijna drie jaar gewoond.
Wonen in deze flats was beslist niet verkeerd. Zeker niet als je op
de bovenste woonlaag woonde. Tenminste, als je eenmaal alle trappen had
genomen en er niet om gaf dat een balkon ontbrak. De flats waren klein.
Maar voor ons toen groot genoeg. Alleen moest alles van enige omvang
57

opgeborgen worden in de kelder. Daar stonden dus niet alleen de fietsen,
maar ook de kinderwagen en later de wandelwagen. Met die kinderwagen
ging het nog wel. Die had een afneembare bak. Je kon dus het onderstel in
de kelder parkeren en de bak met kind erin mee naar boven nemen. Zolang
de baby heel klein was nog te doen. Maar over al die trappen helemaal
naar de vierde woonlaag was toch een hele sjouw. Lastiger werd het toen
we twee kleine kinderen hadden. Daar hadden we een zogenaamde tweelingwandelwagen
voor gekocht. Handig, maar die kon natuurlijk, net
zomin als de kinderwagen, naar boven. Als je uit wandelen ging of boodschappen
moest doen, dan was dat een heel geregel. Zorgen dat alles
boven klaar stond en dat de kinderen waren aangekleed. Dan snel met een
kind naar onder, naar de kelder, wagen pakken, kind er in en weer snel helemaal
naar boven om het andere kind te halen. Ondertussen bleef je kind
alleen in de wandelwagen achter! Weer naar beneden, ook dit kind in de
wagen en dan op pad. Kwam je terug dan moest alles weer in de omgekeerde
volgorde, plus dat je meestal nog een keer extra naar beneden
moest om een tas met boodschappen op te halen.
Werden er kinderen geboren dan was dat steevast reden om te verhuizen.
Niet alleen vanwege ruimtegebrek, of gesjouw van beneden naar boven en
omgekeerd, maar ook omdat er heuse gevaren dreigden. Toen onze kleine
eenmaal lopen kon mocht hij ook wel eens op de galerij. Natuurlijk werd
dan eerst gekeken of de deuren naar de trappenhuizen dicht waren en ook
werd een oogje in het zeil gehouden. Maar hoe gaat dat? Even naar binnen.
Even … en dan weer terug. Als je dan terug komt en zoonlief is nergens
te bekennen slaat de schrik je om het hart. Zo klein als hij was had
hij toch de deur naar het trappenhuis open gekregen. Daar zat hij. Pal
naast de afscheiding die ervoor zorgen moest dat je niet van boven helemaal
naar beneden kon vallen. Helemaal OK voor volwassenen, maar niet
berekend op kleine kinderen. Hij had er zo maar onderdoor kunnen vallen
… Dat was voor ons het einde van plezierig wonen in de flat.
Niet lang daarna zijn we verhuisd.
concept
58

concept
59

13
Wonen in de ‘Margrietflat’
Toen dit derde flatgebouw in 1953 gereed was, was er extra veel belangstelling
voor. De tussenwoningen waren immers groter dan in de
vorige twee gebouwen? En ook het balkonnetje was iets groter. En,
misschien wel het belangrijkst, er was niets anders te krijgen.
Je kon niet op het balkon, dus genoot
je op de galerij van buitenlucht.
Pa en moe Heuvelman
lezen de krant.
60
Mw. C. Slikkerwveer.
Mijn naam is Corrie Slikkerveer ik
ben in 1958 in de Prinses Margrietflat
nr. 37 geboren. Mijn ouders
Marinus Heuvelman en
Janny Boers zijn in deze nieuwe
flat komen wonen toen ze trouwden
op 30 september 1953. Ze zouden,
na acht jaar verkering, maar
gaan inwonen bij opa, kapper C.
Boers, aan de Lekdijk. Maar gelukkig
kregen ze toen deze flat op
de bovenste etage toegewezen.
Ik herinner me noch heel veel uit
mijn jeugd op de flat. Het kolen
sjouwen dat mijn vader elke koude
dag moest doen. De enge kelder,
waar ik liever niet in kwam. Er
waren in ons flatgebouw heel veel
kinderen van mijn leeftijd. We
speelden altijd op of rond de flat.
Rolschaatsen op de galerij. Ook
verstoppertje deden we daar. Je
kroop gewoon door een slaapkamerraam
en was dan onvindbaar.
concept
De kleuterschool van juffrouw
Rossbach was natuurlijk vlakbij.
Een heerlijke school. En dan natuurlijk
de ontploffing op het win

kelcentrum. Dat vergeet ik echt nooit meer. Die paniek, dat gegil. Wij hadden
gelukkig geen schade. Maar anderen in ons gebouw hadden dat wel.
Mijn broer Arie heeft na zijn huwelijk ook in de Margrietflat gewoond 2
deuren bij mijn ouders vandaan. Ik ben in december 1977 getrouwd bij
mijn ouders, die tot ongeveer eind 1978 in deze flat woonden, uit huis. Wat
me vooral is bijgebleven is de enorme saamhorigheid.
December 1977 trouwde Corrie vanuit de flatwoning
van pa en moe Heuvelman.
concept
61

14
Wonen in de ‘Marijkeflat’
Ongeveer januari 1954 was ook dit flatgebouw gereed voor bewoning.
De eerste tijd hadden ze daar een vrij uitzicht op wat later het nieuwe
centrum van Krimpen zou worden. Dat werd al wat minder toen, betrekkelijk
dicht voor hun neus, de supermarkt van Coöp in 1956 werd
geopend.
Later zagen ze fase 1 van het huidig Crimpenhof gebouwd worden. Dat
werd geopend op 23 augustus 1960. Ook dit gaf wat beperking in het uitzicht.
Maar duidelijk minder werd het in 1962, vooral voor de laagste verdiepingen,
toen fase 2 vlak voor hun neus werd gebouwd en geopend. Anderzijds
was er daarna wel het voordeel dat de bewoners nu op een steenworp
afstand woonden van een groots en compleet winkelcentrum.
Het eerste deel van het winkelcentrum in aanbouw.
Op de achtergrond de flats.
concept
62

De heer M. Mes (85) op zijn balkon
in Waardzicht. Hij heeft hier een
prachtig uitzicht over Krimpen, de
flats en de duplexwoningen.
63
De heer. M. Mes:
Mes is op 9 december 1927 in een
bedstee in de Stormpolder geboren.
Hij woonde daar op Stormpolderdijk
66 (tegenover scheepswerf
Buijs) in een, wat uitgebouwde
benedenwoning met een kleine
zolder. Het gezin bestond uit
vader, moeder en 3 kinderen. De
woning had een woonkamer en
een woonkeuken. Daarboven was
een open zolder die pa van een
schot voorzag. Op de ene helft
sliepen de ouders en op de andere
de drie kinderen. Zijn latere vrouw
werd 22 december 1930, een paar
huizen verder op nummer 60, in
een bovenwoning geboren. Daar
waren ze met vijf kinderen en beschikten
over iets meer ruimte. Het
was bij beiden voor die tijd riant
wonen. Ze hadden het in beide gezinnen
ook vrij goed doordat de
vaders, en later ook de kinderen,
over vast werk beschikten.
De 14 jaar jonge Maarten ging bij
van der Giessen werken als ijzerwerkersmaatje.
Later ging hij
naar de timmerafdeling, op ‘de
Hoop’. Hij rondde daar de timmercursus
af met de hoogste cijfers
en mocht daarom naar tekenkamer.
concept
De twee, bijna buren, kregen in die
tijd verkering, maar op trouwen
was weinig zicht. Ondanks alle pogingen
kwam er maar geen woning
beschikbaar. En in inwonen

hadden ze geen zin. “Nee, zegt hij, boos op het bedrijf omdat mensen van
buiten wel huisvesting kregen waren we niet. Zo werkte dat in die tijd nog
niet”. Het duurde zo zeven jaar.
Wat waren ze gelukkig toen ze een hoekflat op de derde verdieping van de
Marijkeflat kregen aangeboden. Ze trouwden op 22 januari 1954 en betrokken
als één van de eersten hun flat in dit laatste bouwblok.
Een prachtig huis, gezellige buren en uitzicht over de polder! Er werden
twee kinderen geboren voordat ze in 1965 verhuisden naar een eengezinswoning
aan de Nachtegaalstraat.
Achteraan op deze foto, van Liedorp uit 1969, ziet u het dijkdeel
waar toen de beide woningen stonden. Nu zijn hier bedrijfsgebouwen
op de opgehoogde polderbodem.
concept
64

In de directe nabijheid van de woningen
lag aan het eind van de Molenvlietsingel
een kleuterschool. Dat
was natuurlijk fantastisch bij al deze
jonge gezinnen. En er was altijd ook
wel wat te beleven. Zo werd er in
augustus 1961 een verkleedpartij,
groots aangeduid als ‘modeshow’,
gehouden.
De kinderen waren heel trots en ook
het weer werkte mee. Er was voor
de speciale gelegenheid een plankier
over de zandbak gemaakt. En daarop
troonden in ieder geval een verpleegster
en een visser.
65
De belangstelling was groot.
Dat ziet u wel.
(foto’s L.L. Liedorp)
concept

Alles met plastic afgedicht na de
ontploffing op het winkelcentrum.
66
Familie Van Roon:
De fam. Van Roon verhuisde in
1966 uit de Prinses Beatrixstraat
(zie ook daar) naar de Marijkeflat.
De woningen waren hier ruimer
(driekamerflat) en ze woonden nu
op de parterre. Een hele vooruitgang
vonden ze. Pa woonde hier
tot in 2000. Het belangrijkste en
nooit meer te vergeten was hier
natuurlijk de ontploffing bij Baanen.
Het was een enorme ravage
en alle ramen waren er uit.
Nooit zullen ze ook ‘oma Hennige’
vergeten. Een heel lieve vrouw die
er vanaf de nieuwbouw tot aan
haar dood, ongeveer 2007, heeft
gewoond. Ook werd er in de keldergangen
veel gescharreld. Om
de zes weken had je vrijwillig
dienst om de galerij en het trappenhuis
schoon te maken.
Maarten van Roon trouwde met
zijn Elly in 1973 en zij bleven in
dit gebouw. Hun woning was nummer
39, dus op de bovenste woonlaag.
Daar woonden ze tot 1975.
Toen kregen ze na een voorlichtingsavond
(net als allen die deze
avond werden ingeschreven) een
huis in de Bloemenwijk.
concept
Maar er woonde ook nog een
broer en een zoon in de Beatrixstraat,
een ander in de Margrietstraat
en een zus in de Irenestraat.
Een heel familiegebeuren dus!

Jeugdherinneringen van Marion
Eikelboom-Mes.
67
Marion Eikelboom-Mes:
In januari 1954 zijn mijn ouders
getrouwd en drie hoog op de hoek
van de Marijkeflat gaan wonen. In
juli 1956 ben ik daar geboren.
Mijn box stond stond bij de balkondeur,
met uitzicht op de winkels.
Dat waren er nog niet zoveel
als nu.
Eerst begon je met spelen op de
galerij, dan werd je in
gaten gehouden door je moeder.
Ook het trappenhuis was een leuk
speelterrein, met kleden en veel
kinderen speelden we daar. Want
je had veel leeftijdsgenootjes,
omdat de ouders veelal de leeftijd
van elkaar hadden.
concept

Toen ik 4 jaar werd ging ik naar de kleuterschool. De eerste dag ging ik
s'middags met een buurjongen, zonder mama,s naar school. Want naar
school hoefde je alleen maar over te steken. De moeders zwaaiden ons
vanaf het balkon na.
Toen je groter werd ging je uit school beneden spelen, op het grote grasveld
tussen de flats. Ook weer veel kinderen om mee te spelen. Tenten
maken, rondjes met de step, of spelen met de bal. En wachten op papa die
op de fiets uit z'n werk kwam. De fiets ging in de kelder waar het eng en
donker was.
Ik kreeg in 1960 een broertje en in 1963 verhuisden we
naar de Nachtegaalstraat,waar ik tot mijn trouwdag ben blijven wonen.
concept
68

15
De werkplaatsen in de ‘Marijkeflat’
In de kelder van de Marijkeflat waren behalve bergingen voor de bewoners
ook vier ‘werkplaatsen’ ingericht. Die waren al snel in gebruik
voor opslag en fabricage, bijvoorbeeld bij ‘Efficiënta’ en, veel later,
‘woonwinkel van Vliet’. Maar ook winkels werden er gevestigd, want
in deze omgeving was immers nog niets op dat gebied. Zo kwamen er
een kruidenierswinkel van Borsje en een winkel in huishoudelijke artikelen,
speelgoed en dergelijke van A. Heijkoop.
Net als de kelderbergingen van de bewoners moest je ook deze ruimten bereiken
via de keldertrappen vanaf het voorterrein van de flat. Wat krap en
een heel gesjouw met de materialen. Omstreeks 1965 kwamen er daarom
overdekte toegangen met hellingbanen vanaf de Oranjelaan. Er was voor
deze huurders een gezamenlijk toilet met wastafeltje onderin het trappenhuis.
De ruimten werden ‘kaal’ verhuurd. Tot op dit moment zijn de ‘werkplaatsen’
in gebruik voor opslag.
Ook links waren er nog twee van deze werkplaatsen.
concept
69

Gelukkig kwamen er omstreeks
1965 deze extra toegangen
met een hellingbaan.
Dat scheelde veel
gesleep.
Dit zijn nog steeds de
oorspronkelijke
keldertoegangen.
concept
70

Samen in de eerste Heijkoopwinkel.
71
De Heer A. Heijkoop:
Na eerst bij zijn vader geholpen te
hebben met de handel in olie en
huishoudelijke artikelen, vanuit de
Nijverheidstraat in de Stormpolder,
begon Arie Heijkoop in een
eigen wijk met verkoop van huishoudelijke
artikelen,speelgoed en
nog veel meer. Dat liep allemaal
prima, maar toch ontstond er behoefte
aan een eigen winkelruimte
en magazijn. In een gesprek met
burgemeester Aalbers hoorde hij
dat er mogelijk een plekje voor
hem was in de kelder van de Marijkeflat.
Bij de toenmalige eigenaar,
woningstichting ‘Gemeentebelang’,
werd in de zomer van
1957 alles officieel geregeld en
een huurcontract opgesteld. De
huur was twee gulden en vijftig
cent per week. Dat weet hij nog
precies, want dat was in die tijd
een heel bedrag.
Samen met zijn verloofde richtte
hij de gehuurde ruimte in voor
verkoop, als magazijn en piepklein
kantoortje. Hij sliep in die tijd
zelfs wel op een veldbed in die
ruimte! Arie en verloofde zouden
de winkel samen gaan runnen.
Zijn verloofde werkte echter volle
weken, dus vijf en een halve dag,
bij een ander. Daarom werd de
winkel opengesteld op zaterdagmiddag.
De toeloop en verkoop
was echter zo overweldigend, dat
al snel besloten werd om meer
uren open te zijn. Mevrouw Heij-
concept

De officiële aankondiging van de opening.
Een strijkplank, centrifuge, of zelfs kristal? Van alles was er te koop.
concept
72

koop ging zich later steeds meer wijden aan de administratie, inkoop en
verkoop. Ze kunnen er samen uren over vertellen. Zo was bijvoorbeeld de
verkoop van doosjes Legosteentjes zo hoog, dat de leverancier vermoedde
dat deze ook aan andere winkeliers werden doorgeleverd. Bijna niet te geloven
dat dit in een kelder werd verkocht. Om de bewoners tegemoet te
komen, mochten zij langskomen om te bellen, want bijna niemand had toen
nog zelf telefoon. Daar werd vooral veel gebruik van gemaakt voor ziekmeldingen
weet mevrouw Heijkoop nog.
Ze winkelden hier met veel plezier. Maar de ruimte werd duidelijk te klein.
Dus meldden ze zich als gegadigde voor een winkel met bovenwoning in
het nieuwe winkelcentrum Raadhuisplein. Ze trouwden op 25 augustus
1960, vestigden zich als eersten in het winkelcentrum en gingen er boven
wonen. De opening daar was op 22 september 1960.
Sindsdien is de vroegere winkelruimte in gebruik als magazijn. Nadat Efficiënta
vertrok naar een nieuw pand aan de Burgemeester Aalberslaan
werd ook die ruimte in gebruik genomen. Nog steeds dienen deze ruimten
als opslag voor Intertoys Heijkoop. Bijna zeker zijn ze dus de huurder die
het langst in het complex gevestigd is.
De heren Boer, Heijkoop en Kleinendorst in 1958 voor de auto met aanhanger
en voor de Marijkeflat.
concept
73

16
Wonen in de ‘witte flatjes’
Nadat de eerste drie Prinsessenflats waren gebouwd werd door NV
Aannemingmaatschappij J.P. van Eesteren ook begonnen aan de duplexwoningen
aan de Koningin Julianastraat. Ze werden voorzien van
houten vloeren, maar het bouwsysteem was verder eigenlijk hetzelfde.
Mevrouw Noordegraaf verhuisde met
haar gezin van de ‘Ireneflat’ naar de
‘witte flatjes’.
74
Mevr. Noordegraaf:
Die witte flatjes waren toch wat
ruimer vertelt mevr. Noordegraaf.
Heerlijk.
Maar ook hier natuurlijk toch
wel wat problemen. Moeilijk
warm te krijgen en ook erg gehorig.
Maar voor ons een duidelijke
vooruitgang.
Wasdag was ook hier een heel
gedoe, want dat duurde drie
dagen. Op dag één werd alles in
de week gezet. Daarna in het
lavet en stampen! Volgende dag
in het tweede sop. De derde dag
tenslotte spoelen en te drogen
hangen.
concept
De mensen van de parterreflatjes
gebruikten het achterliggende
grasveld wel als bleekveld
voor hun lakens en dergelijke.
.

De ‘duplexwoningen’, of ‘witte flatjes’, waren en zijn nog steeds geliefd.
concept
75

Roely en Gerard Boers op hun
trouwdag in de deuren
van hun ‘witte flatje’.
76
Roely Boers vertelt:
Iedere keer als ik door de Julianastraat
rijd, komen er tal van herinneringen
naar boven en vind ik
het jammer dat de flatjes gaan
verdwijnen.
De periode dat ik in de Julianastraat
woonde is voor mij een heel
bijzondere periode geweest en zal
ook altijd een van de meest bijzondere
periodes uit mijn leven blijven.
In 1993 kwam ik er te wonen
op nr. 39A. Vanaf het begin voelde
ik me er thuis. Het waren fijne
huisjes om in te wonen en mijn
nichtjes en neefjes, die regelmatig
over de vloer kwamen, vonden het
een knus huisje. In de winter was
De beide huisjes waren elk een idylle, met wat kleine gebreken.
concept

te merken dat het oude huisjes waren. Je moest flink stoken om het huisje
warm te houden en als het vroor plakte ik alle raamkieren af omdat het
behoorlijk tochtte. Ook waren de huisjes erg gehorig. Je kon gesprekken
bij de buren, als ze luid genoeg praatten, redelijk volgen. De buren in de
witte flatjes waren fijne mensen. De bovenbuurman versierde het hele portiek
met kerst en opvallend was ook de bovenbuurvrouw die de zwerfkatten
van de hele buurt verzorgde.
De buurman van 37A bleek in de zomer van 1997 een hele leuke buurman:
Gerard Boers. In 2001 trouwden wij en in ons trouwalbum staan 2 foto’s
waarop wij uit de tuindeur van ons eigen huis leunen. Mijn man woonde
al 15 jaar met veel plezier in de Julianastraat. Zijn huis had zelfs nog een
ouderwets lavet.
concept
77

17
Gasontploffing in het winkelcentrum
Het was twintig minuten voor twee, inmiddels 8 mei 1968. Een moment
dat de bewoners niet snel zullen vergeten. Ongetwijfeld zullen de
meeste bewoners op dat moment diep in slaap zijn geweest. Maar dat
was snel over. Want een enorme dreun weerklonk. Het merendeel van
de ramen sneuvelde, lampen werden van het plafond geblazen, een
schilderij werd van de muur gerukt …
En toen een angstaanjagend gehuil dat van de flatbewoners kwam. Alsof er
een bom was ingeslagen zei de één. Ik dacht aan een aardbeving vertelde
mevrouw Baanen van lunchroom Pleinzicht aan een journalist. De meeste
mensen hadden geen tijd om naar buiten te kijken, maar inspecteerden hun
huisgenoten, kinderen, woning en wat al meer. Daarna was er bij velen maar
één wens: vluchten.
Maar ook dat viel niet mee, want overal lag troep, zodat je er haast niet door
De enorme ravage waar eens de snackbar was.
concept
78

kon. Toen alles wat tot rust was gekomen bleek er een ontploffing geweest
te zijn in lunchroom ‘Pleinzicht’ van familie P. Baanen. Dat was dus recht
tegenover de ‘Marijkeflat’ en vlak bij de ernaast staande witte flats. Van alle
kanten kwam hulp.
Politie, reservepolitie, brandweer, EHBO, BB, gemeentepersoneel en ook
heel veel burgers waren al snel ter plekke. Na inspectie van alle beschadigde
woningen en winkels bleek tot ieders verbazing dat er slechts enkele
mensen met lichte verwondingen of schaafwonden waren. Maar de materiële
schade was enorm. De ruiten uit zeker 200 huizen en heel wat winkels
bleken uit de sponningen geblazen. De winkels waren voor een deel aan
sloop toe. Men raamde de schade al snel op twee tot drie miljoen gulden.
De huiseigenaar was al snel met alle personeel ter plekke om noodvoorzieningen
aan te brengen. Ze werden geholpen door vrijwillig ter beschikking
gesteld personeel van van der Giessen en andere bedrijven. Toen de morgen
eenmaal aanbrak zag de hulpverlening er al zeer gestructureerd en effectief
Ook aan de voorkant waren de winkels een ravage. Liedorp maakte de foto
toen er net iemand door de deur stapte.
concept
79

uit. Het duurde natuurlijk weken voordat alles weer gerepareerd was. Hoe
gespannen de mensen nog waren bleek bij een onweersknal na een paar
dagen. Hetzelfde angstgehuil steeg weer op, vertelde een bewoner.
Er was ook veel belangstelling van officiële zijde. Zo werd een bezoek gebracht
door minister mr. H.K.J. Beernink en Commissaris Der Koningin mr.
J. Klaasesz. Men zegde steun toe als dat nodig mocht blijken.
In Krimpen werd ook spontaan een inzamelingsactie georganiseerd. Al op
10 mei gingen volgens een streekkrant zo’n 130 vrijwilligers met een intekenlijst
rond. En niet voor niets, want dat bracht een voor die tijd leuk bedrag
op. En dat werd ter hand gesteld aan de directeur van de Gemeentelijke
Sociale Dienst.
concept
80
Al snel was er
van alle kanten hulp.

Dat er van de bestel-eend weinig over was is op deze foto goed te zien.
De Prinsessenflats, maar ook de witte flats, hadden bijna geen ramen
meer. Ook de kozijnen hadden heel wat schade. Deuren en plafonds waren
ontzet en overal lag troep.
concept
81

Het bedje waarin de kleine onder
een laag glasscherven lag. Links
een opengebarsten deur.
82
Familie Overvoorde:
De familie Overvoorde trouwde
begin 1966. Na tijdelijk wonen in
een noodwoning aan de ’s-Gravenweg
in Capelle aan den IJssel
kregen ze een hoekflat toegewezen
op de bovenste verdieping van de
‘Marijkeflat’. Ook met kleine kinderen
een heerlijke woning. Ze
woonden hier tot februari 1970,
dus maakten de explosie mee.
Het was een enorme schrik, die ze
bij het vertellen weer zo voor zich
zien. Grote knal, enorme herrie in
huis, gegil vanuit de hele flat. Het
ledikantje van de kleine Alientje
lag vol glasscherven. Toen die
eenmaal weg waren genomen, een
wasteiltje vol, bleek de kleine
slechts een klein schrammetje op
haar arm te hebben. Wat een opluchting
zal dat geweest zijn.
Direct na de knal vloog er van
alles rond. Het was een vreselijke
ravage. De ‘bestel-eend’ van een
medebewoner stond achter de
winkels geparkeerd en werd tegen
het balkon op de derde verdieping,
onder ze, geblazen! Er was na de
val omlaag niet veel meer van
over.
concept
Hiernaast een bladzijde uit het plakboek
van fam. Overvoorde.

concept
83

18
De gebouwen in de loop der jaren
Er is in de loop van de tijd heel wat onderhoudswerk verricht aan de
gebouwen. Ze bleken kwalitatief minder goed. Er waren, zeker in het
begin, veel klachten over tocht, vochtdoorslag en gehorigheid. De eigenaar
deed, binnen de mogelijkheden, veel om alles in orde te maken
of te houden. In de tachtiger jaren werd zelfs overgegaan tot een vrij
ingrijpende renovatie. Het meest opvallend was daarbij dat er nieuwe
aluminium kozijnen met dubbel glas kwamen. Maar ook, om maar
niet meer te noemen, werden de buitenmuren behandeld en van een
wat vrolijker kleurtje voorzien.
Ook de woonwensen zijn inmiddels veranderd natuurlijk. De verwarming
bestond aanvankelijk uit een kolenkachel in de woonkamer. Toen er eenmaal
aardgas beschikbaar was werden dat al snel gaskachels. Vervolgens kon men
tegen huurverhoging ook een moederhaard, met radiatoren in de diverse vertrekken,
laten plaatsen. Dat werd meestal ook gedaan als een woning leeg
kwam, dus voordat hij weer werd verhuurd. Zo zijn er in 2012 van de 240
flatwoningen inmiddels 180 van cv voorzien.
Ondanks onderhoud en renovatie raken de woningen toch wel
erg gedateerd.
concept
84

De flats beschikten vanaf het begin over een badkamer met lavet. Dat was
een soort grotere wastafel waarin men kon douchen en kinderen in bad kon
doen. Maar ook voor de was was zo’n lavet heel erg geschikt. Je kon er zelfs
een machientje voor kopen, zodat het een soort wasmachine werd. Dat zo
iets een hele verbetering was ten opzichte van de wasteil en de wastobbe die
vroeger werden gebruikt is duidelijk. Maar ook deze luxe bleek later achterhaald.
Er kwamen wasmachines en douches. De ruimte werd dus leeggebroken en
omgebouwd tot douche. Nog maar een enkele woning heeft nu nog de oorspronkelijke
lavet.
De aan- en afvoerleidingen werden waar mogelijk aangepast aan de steeds
groeiende eisen. Maar lang niet altijd was dat voldoende. De afvoer van een
wasmachine bleef toch altijd wat problematisch.
In het begin was door heer Bakker al betoogd dat er eigenlijk een wasserette
nodig zou zijn. Maar die was voor de toekomstige bewoners niet te betalen,
dus kwam er niet. Gelukkig kwam er later in het winkelcentrum, achter
De schoorsteenmantel bleef nodig.
concept
85

de bank, wel een professionele
wasserette. En die werd ook door
veel flatbewoners bezocht. Later
verdween die weer en werd via
een enquête gepoogd om er alsnog
één in een flatgebouw te installeren.
Maar dat kwam toen niet
rond.
Een lavet.
Vroeger heel modern en handig.
Nu bijna verleden tijd.
Zowel de witte flatjes als de Prinsessenflats in beeld.
concept
86

19
Het naderend einde
Al in juni 2005 werden de bewoners per brief op de hoogte gebracht
van het voornemen om de gebouwen te gaan slopen. Natuurlijk kon er
op dat moment nog weinig concreets worden gemeld. Wel werd steeds
aan de bewoners verteld dat men met alle macht wilde waken over de
leefbaarheid. Er zou normaal onderhoud worden gepleegd, maar verbeteringen
waren vanaf dat moment uiteraard niet meer aan de orde.
In 2009 kregen de bewoners – en via de pers ook alle andere geïnteresseerden
– te horen dat sloop nu toch echt dichtbij ging komen. Aan het eind
van dat jaar werden de bewoners er van op de hoogte gebracht dat er vanaf
1 december 2009 een verhuurstop was. Wel zou, om de leefbaarheid in
stand te houden, via een gespecialiseerd bedrijf worden gezorgd voor tijdelijke
verhuur. Aan deze tijdelijke bewoners zouden dezelfde eisen worden
gesteld als bij de eerdere verhuur.
QuaWonen had al ruime
ervaring met sloopplannen.
Stelde daarom in
overleg met de diverse gemeenten
en een klankbordgroep
van bewoners
voor dit soort situaties een
Sociaal Statuut vast. Hierin
staan een aantal basisregels
voor zowel QuaWonen
als de bewoners. Bewoners
krijgen hierin recht
op vergoedingen en voor-
rang bij het huren van een
andere woning of hulp bij
het verkrijgen van een
wisselwoning als men
straks weer in het nieuwe
complex wil gaan wonen.
Natuurlijk gelden deze afspraken
alleen voor huurders.
Niet voor hun gezinsleden
dus, of bijvoorbeeld
illegaal bij ze inwo-
concept
87

nende anderen. De echte regels en verdere afspraken zouden later worden
vastgelegd in een Sociaal Plan.
Dit plan werd vastgesteld in overleg met de klankbordgroep en in februari
2011 aan alle inwoners gezonden. De daarin opgenomen regels werden van
kracht vanaf 7 februari 2011. De bewoners van de eerste fase (het plandeel
aan de kant van het winkelcentrum) werden vanaf dat moment ‘urgent-woningzoekende’.
Ofwel ze kregen voorrang bij het zoeken van andere huisvesting
in de Stadsregio Rotterdam. Ook wordt vanaf dat moment geen
huurverhoging meer toegepast.
Sindsdien worden de bewoners via Nieuwsbrieven op de hoogte gehouden
van de ontwikkelingen.
Over de vervangende nieuwbouw werd inmiddels wel wat meer bekend. Het
dichtst bij het winkelcentrum (eerste fase) zouden een woon/zorgcomplex,
kinderopvang, scholen en een nieuw kantoor voor QuaWonen gaan komen.
Daarna komen in fase 2 vooral appartementen.
De herhuisvesting gaat toch wel snel, want in maart 2012 moesten nog
slechts 18 van de 92 bewoners uit fase 1 worden geholpen.
Dankzij tijdelijke bewoning blijft het levendig.
concept
88

Een tevreden Wesley Quist voor de
deur van zijn ‘tijdelijke’ woning.
89
De heer. W. Quist:
Wesley Quist is 21 jaar en woonde
tot voor vier maanden in Capelle
aan den IJssel. Na een tip van zijn
vriendin, liet hij zijn oog vallen op
één van de prinsessenflats.
In afwachting van sloop bleken
deze 240 appartementen (prinsessenflats
en witte flatjes) tijdelijk te
worden verhuurd voor een huurprijs
van 250,00 euro voor een 2
kamer- en 300,00 euro per maand
voor een 3 kamer appartement,
alle met een eigen berging in de
kelder.
Na een goede eerste indruk kon
alles heel snel geregeld worden. Ik
koos, zo vertelt hij, voor een 3 kamerappartement
en ik ben daar
nog steeds dik tevreden over. Ik
noem mezelf ‘één van de laatste
bewoners’.
Vooral voor de jeugd blijkt dit een
uitgelezen kans om op een goedkope
manier op jezelf te gaan wonen.
Dat gold ook voor mij dus en
daarom heb ik voor een driekamerflat
in de Margrietflat gekozen.
concept
Ik kon op die manier mijn wasmachine,
droger en een grote koelkast
in één kamer kwijt. De 2 andere
kamers worden gebruikt als
woon- en slaapkamer. Er lag zelfs
nog mooi laminaat in alle kamers
en in de woonkamer staat nog de

moederhaard van vroeger. Best lekker hoor, zo’n kacheltje, maar tot nu toe
heb ik hem amper hoeven te gebruiken.
Kenmerkend voor deze appartementen zijn ook het kleine keukentje en
badkamertje. De geiser in de keuken was wel even wennen, maar het is
goed te doen. Eigenlijk waren de prinsessenflatjes helemaal niet op de huidige
luxe berekend. Bij de bouw van de flats is geen rekening gehouden
met veel elektra, een douche, een wasmachine, een wasdroger of een koelkast
(en zeker geen grote). Bij mij staat de wasmachine in de kamer naast
het badkamertje. De afvoer van de wasmachine loopt door een gat in de
muur en eindigt bij het afvoerputje van de douche. Eigenlijk een hele simpele
oplossing van de vorige bewoner. Je moet tenslotte een beetje creatief
zijn. Maar, al met al prima vertoeven dus.
Het is ons nog niet precies bekend wanneer de appartementen gesloopt
gaan worden. De verwachting lijkt dat een deel van het nieuwe project
begin 2015 klaar moet zijn. Voor de nieuwe bewoners mag het nog wel
even duren. De ligging van de prinsessenflats is perfect, het is centraal gelegen
en op loopafstand van het winkelcentrum Crimpenhof, de markt en
het busstation.
Ik heb zojuist een nieuwe buurman gekregen. Dat betekent dat iedereen er
nog op zijn minst 6 maanden kan blijven wonen. Want dat is de minimum
huurtijd voor nieuwe bewoners. Het zou mooi zijn als het nog tot einde
2013 kan duren. Dan kan ik nog even sparen voor een koopwoning.
concept
90

Het is maar goed dat er belangstelling is voor tijdelijk wonen. Anders werd
het nu wel heel stil in deze al zestig jaar met enthousiasme bewoonde hoogbouw.
Het zal een vreemd Krimpen worden als deze gebouwen eenmaal zijn gesloopt.
Natuurlijk wordt nog steeds gediscussieerd over wel of geen hoogbouw.
Maar die discussie gaat over hoever je met hoogbouw moet gaan. En beslist
niet meer over de vraag of het wel past in het, inmiddels heel wat minder,
landelijke Krimpen aan den IJssel.
Ook vanaf de IJsseldijk zal het een vreemd Krimpen worden,
als de flatgebouwen gesloopt zijn.
concept
91

concept
92

Hoogbouw in Krimpen?
Foto’s: - Archief van Historische Kring Krimpen aan den IJssel
HKK). tenzij anders vermeld bij de betreffende foto.
- Enkele foto’s bij de verhalen van (oud-) bewoners zijn
HKK, onder dank, ter beschikking gesteld.
Bronnen: - Streekarchief voor de Krimpenerwaard
- Archief QuaWonen
- Info diverse (oud-) bewoners
- Diverse websites
- Eigen archief schrijver
Met dank aan alle (oud-) bewoners die met hun verhalen de geschiedenis
van de gebouwen - en dus ook de kwaliteit van dit boek - hebben verbeterd:
- Mevrouw R. Boers
- De heer E.L. Boudesteijn
- Mevrouw M. Eikelboom-Mes
- De heer en mevrouw A. Heijkoop
- De heer N. v.d. Hoek
- Mevrouw Noordegraaf-Visser
en de heer en mevrouw de Haan
- De heer M. Mes
- Mevrouw Mostert-Hanemaayer
- De heer en mevrouw A. Overvoorde
- De heren W. Quist en A. de Vreede
- De heer en mevrouw M. van Roon
- De heer W.C. van Schaik
- Mevrouw C. Simons
- Mevrouw C. Slikkerveer-Heuvelman
Vormgeving: Arie van Wijngaarden
concept
93

Woningstichting
QuaWonen
QuaWonen is dé woningcorporatie voor de
Krimpenerwaard. Wij bieden goede huisvesting
aan mensen die zelf moeilijk kunnen
slagen op de woningmarkt en dragen bij aan
vitale kernen en leefbare wijken. We zijn
stevig lokaal verankerd. We werken nauw
samen met huurders, gemeenten en zorg- en
welzijnsorganisaties. We handelen klantgericht
en met aandacht voor het milieu.
Wij zijn ontstaan uit een fusie tussen Provesta
Wonen (met bezit in de gemeenten Nederlek,
Bergambacht en Schoonhoven), Ons
Belang uit Krimpen aan de Lek en PWS en
Woonwaard uit Krimpen aan den IJssel. We
hebben een bezit van ruim 8000 woningen
in de regio. Meer dan 4000 van onze woningen
staan in Krimpen aan den IJssel, met
name bezit van het oude Woonwaard.
concept
Woonwaard was sinds 1994 de nieuwe naam
voor de Krimpense woningstichting Gemeentebelang.
Deze woningstichting is op
18 januari 1917 opgericht. Destijds om
goede huisvesting te garanderen voor de arbeiders
die in de gemeente Krimpen werkten.
Met name na de oorlog nam het woningbezit
van Gemeentebelang sterk toe. Vanwege
de grote (bouw)opgave is Woonwaard in
2006 opgegaan in QuaWonen.
Meer informatie vindt u op
www.quawonen.com.
94

De Historische Kring Krimpen aan den IJssel
(HKK) heeft zich tot doel gesteld om de
historie en cultuur van Krimpen aan den IJssel
levend te houden. Er is gelukkig nog heel
wat dat herinnert aan het Krimpen van vroeger:
oude gebouwen, woningen, plekjes, verhalen,
dialect en nog veel meer.
We proberen dit alles te behouden en/of vast
te leggen voor onszelf en voor ons nageslacht.
Dat vastleggen doen we door het
scannen van foto’s, kaarten en ansichtkaarten.
Maar ook door de resultaten van archiefstudie,
interviews en eigen herinneringen op
eigentijdse wijze vast te leggen. Soms leidt
dit tot interessante publicaties. Ook wordt
wel samengewerkt met anderen (bijv.
Streekmuseum, Kunstkring) aan tentoonstellingen,
zoals laatst die over de jaren zestig in
Krimpen.
concept
De leden worden op de hoogte gehouden van
alle bezigheden door nieuwsbrieven, de
website, presentaties, lezingen en publicaties.
Leden betalen nog steeds 15 euro per jaar.
Alle reden dus om u op te geven bij het secretariaat,
tel. 0180 - 55 02 38
Meer informatie vindt u op
www.historischekringkrimpen.nl
95

Uitgave op verzoek van:
Woningstichting QuaWonen
Historische Kring Krimpen aan den IJssel (HKK)
Streekmuseum voor de Krimpenerwaard
ISBN 978-90-76217-23-9
Copyright bij initiatiefnemers
Uitgave verzorgd door:
AVW Vakpers BV
Bloemensingel 45
2906 CD Capelle aan den IJssel
010 - 284 01 57
info@avwvakpers.nl
www.avwvakpers.nl
concept
96

Hoogbouw in
Krimpen?
De ‘Prinsessenflats’ en
‘witte flatjes’ in Krimpen
staan er nu zo’n zestig
jaar. Destijds waren ze de
eerste hoogbouw in het
kleine Krimpen. Het begin
van een enorme groei.
Nu wordt deze hoogbouw
bijna gesloopt. Tijd dus
voor een terugblik.
Cees Loeve bespreekt in
dit boek uitvoerig de
periode na de oorlog, de
woningnood en de discussies
over hoogbouw. Hij
vertelt verder de levendige
historie van deze eerste
hoogbouw. Van de jaren
’50 tot aan de dag van
vandaag. Dit gebeurt aan
de hand van verhalen van
(oud-) bewoners.
Het boek staat verder
boordevol met prachtige
historische foto’s.
9 789076 217239
© 2012
€ 9,95
ISBN nr. 978-90-76217-23-9
www.avwvakpers.nl