Midden-Oosten - IDFA

idfa.nl

Midden-Oosten - IDFA

interviews achtergronden nieuws volledig programma

Tone Andersen en cast

foto: Bram Belloni

nr.4 21 & 22 nov 2012

meer nieuws op idfa.nl/dagkrant


30 november 19.00

Nema aviona

za Zagreb (2012)

première en Q&A Louis van Gasteren

IJpromenade 1

1031 KT Amsterdam

Info & tickets:

www.eyefi lm.nl

EYE_IDFAKRANT_LVG_21-10-2012.indd 1 01-11-12 10:52

www.rialtofilm.nl

Het hele jaar de nieuwste documentaires

in aanwezigheid van de makers.

AMOUR - Michael Haneke

Maak nieuwe filmvrienden in de Rialto Filmclub.

Maandelijks op vrijdagochtend.


5 Muziek in de Melkweg

Waarom armoede?

Een heel lange documentaire.

6/7 Tweegesprek tussen Maziar Bahari en

Orwa Nyrabia: ‘Film kan een barst slaan in

de duisternis’

9 Regisseur Michael Singh over Valentino’s

Ghost: ‘De werkelijkheid is enger dan

een samenzwering.’

De keuze voor het keppeltje.

11 Regisseur Tone Andersen over When the

Boys Return: ‘Iedereen leeft in angst.’

Bedoeïen wordt solar engineer.

De bezoekers van My Afghanistan.

6/7

9

11

INHOUDSOPGAVE

IDFA SPECIAAL 4:

HET MIDDEN-OOSTEN

Op het moment van schrijven verandert het nieuws over de ontwikkelingen in Israël en

de Palestijnse gebieden per minuut. Maar de kans is niet denkbeeldig dat er over een

jaar, als we op IDFA kijken naar een documentaire over de gebeurtenissen van november

2012, helemaal niet zo veel veranderd blijkt. Dat is het verschil tussen de actualiteit

en een documentaire: refl ectie, afstand, een bredere blik. In het jaar dat IDFA 25 jaar

bestaat, moet je, met die bredere blik, helaas constateren dat het confl ict tussen Israël en

Palestina al die tijd indrukwekkende, dramatische documentaires is blijven opleveren.

Dit jaar vormt daarop geen uitzondering. 12 Om in het Midden-Oosten documentaires

te maken, moeten plaatselijke fi lmmakers beschikken over een grote hoeveelheid moed

en doorzettingsvermogen. De positie van een kritische fi lmmaker in Iran blijkt daarbij

niet erg anders dan die van een kritische fi lmmaker in Syrië, zoals het tweegesprek tussen

Maziar Bahari en Orwa Nyrabia laat zien. 6 Opgeven willen ze echter niet: het is te

belangrijk om weerstand te bieden aan het mediageweld van overheidspropaganda en van

westerse speelfi lms en televisieseries. Zie Michael Singhs essay over de westerse beeldvorming

van Arabieren. 9 En Tone Andersens portret van recentelijk door de Israëliërs

vrijgelaten Palestijnse jongeren. 11

Waar het Layar-logo is te zien, kan met behulp van een Layar-app extra

online inhoud op de pagina worden ontsloten.

IDFA DAILY ONLINE

De bezuinigingen laten niemand onberoerd.

Dit jaar vindt u daarom de papieren Dagkrant

niet langer elke dag in de bakken – in plaats

daarvan publiceren we om de dag deze IDFA

Speciaal. We verschijnen dus minder vaak,

maar wel extra dik. En online blijven we

net zo dagelijks als altijd, op de Online IDFA

Dagkrant, via idfa.nl/dagkrant.

INHOUDSOPGAVE

12/13

15

19

12/13 Het Israëlisch-Palestijns confl ict

in de documentaire.

15 25 jaar IDFA deel 4: 2003-2007

De waarheid van Ford Transit.

17 Extra Speciaal: de 25 Jaar IDFA Kwis!

19 IDFA 2012 in beeld.

ZIE 19

IDFA – 3


Film

Theater

Muziek

Kunst

Design

Jouw gids voor kunst en cultuur.

volkskrant.nl/events

VK-ADV-Parade-2012-245x172,5.indd 1 9/26/2012 11:10:39 AM


loCk pArty

Producent John MacFarlane van SBS Australia (links, naast Maartje Duin) wijst geïnteresseerden in de nieuwste

documentaireontwikkelingen de weg tijdens een presentatie van het DocLab-project The Block: Stories from a Meeting Place in de Brakke

Grond. foto: Felix Kalkman

William R. White

iDFA nAAr miDDen-oosten

Voor het eerst gaat de Cinema Mondial Tour van IDFA en het International Film Festival

Rotterdam ook op tournee door de Arabische wereld en Noord-Afrika. In de CMT

worden films vertoond uit ontwikkelingslanden, die de festivals zelf hebben helpen financieren.

Zoals de Syrische documentaire Dolls, a Woman From Damascus en The Invisble

Policeman van de Palestijnse documentaireregisseur Laith El-Juneidi. De tournee is in

oktober begonnen en doet in november onder meer Egypte en Jordanië aan.

Grote

sterren in

melkweG

Grote Nederlandse singer-songwriters

voegen zich woensdagavond bij

de nooit helemaal groot geworden

ster Jody Stephens – het enige nog

levende bandlid van de uit de jaren

zeventig stammende cultgroep Big

Star. Stephens wordt bijgestaan

door The Posies-leden Jon Auer en

Ken Stringfellow. Daarnaast storten

ook Nederlandse artiesten zich

op het door onder ander REM zeer

gewaardeerde werk van Big Star: JB

Meijers van De Dijk, Tim Knol, Jacob

de Greeuw (Johan), Jelle Paulusma

(Daryll-Ann), Denvis, Bella Hay en Pablo

van der Poel van het aan de weg

timmerende DeWolff. Het concert

vindt plaats na afloop van de documentaire

Big Star: Nothing Can Hurt

Me om 19:00 uur in de Melkweg:

Theaterzaal en Oude Zaal. Combikaarten

kosten €20 en kaarten voor

het concert alleen €15.

verDer prAten

In Money for Nothing: Inside the Federal Reserve wordt de rol gereconstrueerd

van de Amerikaanse centrale bank in de financiële crisis. Regisseur Jim Bruce

en William R. White van de OECD (de Organisatie voor Economische Samenwerking

en Ontwikkeling) praten na afloop van de onthullende documentaire

na over deze machtige instelling. Woensdag om 13:30 uur in tuschinski 2.

’s Middags is het een drukte van belang op het podium, na vertoning van

Winter, Go Away! Dan praat NRC-verslaggever Michel Krielaars met de tien

Russische filmstudenten die in hun thuisland anti-Poetin-activisten filmden

(16.15 uur).

Op donderdag komt onderzoeksjournalist Robert Chesal praten naar aanleiding

van Mea Maxima Culpa: Silence in the House of God. Chesal, zelf ook

slachtoffer van seksueel misbruik, onderzocht samen met NRC-journalist

Joep Dohmen misbruik in de Rooms-Katholieke kerk door pedofiele priesters.

om 17:15 uur in tuschinski 2.

ArAb CAmerA FestivAl

Van 28 november t/m 2 december in Lantaren-

Venster in Rotterdam: speelfilms en documentaires

over de stand van de Arabische Lente. Met

bijvoorbeeld de Tunesische documentaire Boxing

With Her, over een meisje dat geobsedeerd is

door Tunesisch vrouwenboksen.

Reken maaR van jazz

Onze eigen Mr Baker (zie colofon) wees ons erop

dat de meneer Baker uit Beware of Mr. Baker het

helemaal niet leuk vindt als hij – zoals regelmatig

en ook in de vorige IDFA Speciaal gebeurde –een

heavy metal-drummer wordt genoemd. Ginger

Baker is een jazzdrummer. Bij deze.

IDFa In De BIjlmeR

Voor het eerst is IDFA ook te zien in het Bijlmer

Parktheater in Amsterdam Zuidoost. Er zijn op

donderdag drie films te zien: The Battle of the

Jazz Guitarist, Uprising: Hip Hop & The LA Riots,

en Charles Bradley: Soul of America. Voor meer

informatie zie www.bijlmerparktheater.nl.

aRmoe In De

BRakke GRonD

U wist het misschien niet, maar van 25 november

tot 2 december is het de internationale Why

Poverty?-week. Wereldwijd zenden 68 omroepen

tegelijk acht documentaires uit over het

onderwerp. U kunt de films op donderdag alvast

allemaal zien op IDFA, lekker makkelijk op één

plek, in drie blokken – om 10:00 uur, 14:30 uur

en 20:00 uur, in de Brakke Grond Expozaal.

WIe heeFt De lanGste?

Steeds maar kiezen, steeds maar van zaal naar

zaal – het kan een mens te veel worden. Waarom

dan niet op woensdag naar Amsterdam Stories

USA van Rob Rombout en Rogier van Eck? Dan

bent u in één keer zes uur onder de pannen. Om

16:15 uur in De Munt 13.

amsteRDam West

IDFA slaat de vleugels ook uit naar Amsterdam-

West. In Podium Mozaïek wordt van donderdag

22 tot en met zondag 25 november een selectie uit

het programma-aanbod vertoond. Donderdag zijn

dat er drie: The World Before Her (19:30) en in een

dubbelvoorstelling Voice of a Nation: my Journey

Through Afghanistan en Camera/Woman (21:30).

Meer info op www.podiummozaiek.nl.

De macht van muzIek

Soms verandert muziek de wereld. Of, nou ja, een

klein deel ervan. En daar worden dan weer documentaires

over gemaakt. Zo beschrijft Uprising:

Hip Hop & The LA Riots de rol van hiphop bij de

Rodney King-rellen in Los Angeles. Mark Columbus

gaat in The Battle of the Jazz Guitarist op zoek

naar de invloed van zijn vader Maxwell Columbus

op zijn omgeving. En Searching for Sugar Man laat

zien hoe de muziek van de Mexicaans-Amerikaanse

singer-songwriter Rodriguez mensen in Zuid-

Afrika inspireerde en hoop gaf. Donderdag vanaf

19:00 uur in de Melkweg Theaterzaal.

Go iDFA! 21&22 nov

9.00-1.00 Marie-Stella-Maris IDFA Café,

Rembrandtplein gratis

10.00-23.00 The One Minutes Mini Cinema,

Foyer Brakke Grond gratis

10.00-23.00 Tentoonstelling Expanding Cinema,

Brakke Grond Tuinzaal gratis

12.00&14.00 Andere Tijden, Stadsarchief

Vijzelstraat 32 gratis

12.00-20.00 Focus Forward & Doc Next Mini

Cinema’s, Rembrandtplein gratis

16.00-16.30 Hi-TEA met Ally & Peter,

Tuschinski VIP Lounge gratis

16.00-19.00 Videojukebox Tunes Changing The

World, Mediaroom Melkweg gratis

IDFA – 5


foto: Nichon Glerum

Afgelopen augustus werd producent Orwa

Nyrabia, vaste gast op IDFA en vorig jaar

jurylid van de Nederlandse competitie, in Syrië

gearresteerd. Grote filmnamen als Martin

Scorsese, Walter Salles, Michael Apted en de

gebroeders Dardenne namen het voor hem

op. In de gevangenis begreep Nyrabia dat

er iets speelde. ‘Ik kreeg wat hints van mijn

ondervragers. Ze vroegen me bijvoorbeeld

waar ik die Robert De Niro van kende. Ze

bleken geen idee te hebben wie hij was. Tot

ik op The Godfather wees.’

Volgens Maziar Bahari, die in 2009 vastzat

in Iran, is de stupiditeit en onwetendheid van

ondervragers universeel. ‘Op mijn Facebookpagina

was ik fan van Anton Tsjechov. Ze

vroegen me wat mijn connectie was met

Tsjechov, die zionistische spion!’

Hartelijk gelach. Dan vervolgt Nyrabia serieus:

‘Ze weten niets, ze baseren zich volkomen op

wat er uit bekentenissen voortkomt. Als een gevangene

gemarteld wordt en namen van ande-

6 – IDFA

ren noemt, dan pakken ze die ook op. Daaruit

putten ze hun informatie. Media vertrouwen ze

niet; de standpunten van de oppositie proberen

te begrijpen is veel te moeilijk. Martelen is veel

gemakkelijker.’ Omdat Nyrabia veel reist en internationaal

samenwerkt werd hij beschuldigd

van spionage en het financieren van terrorisme.

‘Als een van de velen hielp ik vluchtelingen. En

die zien ze als familie van terroristen.’ Bahari

beaamt: ‘Ze verbinden denkbeeldige stippen in

hun hoofd. Ik schreef met honderdtachtig anderen

een brief aan de Iraanse televisie, waarin

we klaagden over hun gedrag tijdens de laatste

verkiezingen. Mijn aanklagers vonden dat ik de

hoogste leider bekritiseerde; de Iraanse televisie

valt immers onder zijn verantwoordelijkheid.’

Menselijkheid

Tijdens Nyrabia’s gevangenschap kwam voortdurend

de film ter sprake die hij zou maken

als hij vrijkwam. ‘Een van de ondervragers,

die bij vlagen wat menselijkheid toonde, keek

me op een bepaald moment aan en zei: op

een dag kom je vrij en portretteer je mij als

degene die je handboeien omdeed.’ Toen die

ondervrager Nyrabia ervan betichtte dagelijks

reportages aan nieuwskanalen te leveren,

probeerde deze het verschil tussen journalisten

en filmmakers duidelijk te maken. ‘Ik legde

uit dat een filmmaker zou opmerken dat de

ondervrager zich afvraagt of wat hij doet goed

of fout is. Hij bracht me terug naar mijn cel

en dat was het voor die dag.’

‘Hij had een geweten’, knikt Bahari. ‘Dat

hebben ze allemaal, het zijn mensen.’ Die

menselijkheid moet je volgens hem altijd voor

ogen houden. ‘Autoritaire regimes floreren in

duisternis. Als film een barst in die donkere

kamer kan maken en wat licht kan binnenlaten,

dan verandert hun perspectief enigszins.

Ergens bezitten alle dictators en hun handlangers

wat menselijkheid; we moeten ze helpen

om die te vinden. Als je ze behandelt als de

slechte mensen die ze zijn, dan bereik je niets.

Kijk naar Iran: 33 jaar geleden ontdeden we

ons van een dictator en wat kregen we ervoor

in de plaats? Een ergere dictator.’

De glimp van menselijkheid die Nyrabia

in zijn ondervrager herkende, geeft hem de

hoop dat ze ooit vreedzaam zullen kunnen

samenleven. Aan de andere kant vreest

hij dat er binnenkort een volledige oorlog

zal uitbreken in Syrië. ‘En dan wordt hij

vermoord of vermoordt hij anderen. Oorlog

stopt de mogelijkheid om die barst te vinden

waar Maziar het over heeft. Tijdens oorlog is

er maar één barst: in de grond.’

Creatieve uitingen

Bijna meteen borrelt zijn bewonderenswaardige

optimisme weer op, zoals ook bij Bahari

steeds gebeurt. Nyrabia vindt het van onschatbare

waarde dat jongeren zich dankzij de revoluties

in hun regio steeds vaker creatief uiten.


Het aantal films uit Syrië en Iran is enorm

toegenomen. ‘Mensen hebben veel te zeggen’,

knikt Bahari. ‘En het maken van films is gemakkelijker

dan toen je nog elke drie minuten

het negatief moest verwisselen. Nu kun je de

wereld veranderen met een gammele Nokiatelefoon.

Daarom kan het Westen burgers in

totalitaire landen het best helpen door ongecensureerde

informatiestromen te garanderen.

Het probleem is alleen dat het Westen meestal

met die foute regimes bevriend is.’

Zeer waar, vindt zijn gesprekspartner.

Maar Nyrabia wijst er tegelijk op dat het

Westen zich soms achter telecommunicatie

verschuilt. ‘In mijn geboortestad Homs

circuleert de grap: we worden aangevallen

door tanks en ze sturen ons smartphones.

Als je gebombardeerd wordt door gevechtsvliegtuigen,

film je ze dan alleen? Dat is een

lastig dilemma, zelfs voor een geweldloos

iemand als ik. In het begin dachten we dat de

wereld ons direct zou helpen, maar alles werd

Maziar Bahari (links) en Orwa nyraBia Over filMen tegen tOtalitaire regiMes

‘ Film kan

een barst slaan

in de duisternis’

Zowel de iraanse regisseur maziar Bahari (Forced Confessions) als de

syrische producent orwa nyrabia werd in zijn geboorteland gearresteerd

– officieel vanwege spionage. mede door internationale campagnes van

collega’s kwamen ze weer vrij. Zo bracht de filmwereld ze in de problemen

en redde hen er ook weer uit. nyrabia: ‘Filmmakers hebben invloed en

macht en we laten niet over ons heen lopen.’ Wendy Koops

Forced Confessions

meteen gebagatelliseerd. De wereld besloot af

te wachten en nu is het te laat.’

Consumentisme

De vroegere macht van televisiezenders en

omroepbazen is volgens de filmmakers verschoven

naar andere media. Gelukkig maar,

want volgens Nyrabia verlangt de doorsneeomroep

‘een aangrijpend persoonlijk verhaal

met veel actie en de garantie dat iedere extreem

domme Europeaan na een uur het verhaal

achter de hele Syrische revolutie begrijpt. Succesvolle

films zijn tegenwoordig vaak actueel

en kortstondig. Maar daarvoor hebben we het

nieuws al; films moeten een intermenselijke

ervaring bieden die ook onze kleinkinderen

nog iets zegt. Films moeten de kijker niet iets

voorkauwen, maar iets laten ontdekken.’

Storytelling werkt tegenwoordig anders, stelt

Bahari: uit een bombardement van informatie

stellen we ons eigen verhaal samen. ‘Inmid-

dels vind ik het daarom minder belangrijk of

een film goed is; het gaat erom verhalen in de

wereld te brengen. Al zie je er maar een paar

minuten van, het wordt toch toegevoegd aan

die informatiestroom in je hoofd.’

Hij verwijst naar het filmpje over Neda, het

meisje dat tijdens de Groene Revolutie in Iran

werd doodgeschoten. Beelden die in ons collectieve

geheugen zijn opgenomen. ‘Degene die dat

filmde had op dat moment geen idee van het

effect. Terwijl het de Iraanse regering misschien

wel meer geschaad heeft dan wat dan ook.’

maCht

Terug naar de campagnes die voor hun

vrijlating zijn gehouden. ‘Het was enorm

verbazend en roerend om te zien hoe groot de

internationale solidariteit was’, zegt Nyrabia.

‘Natuurlijk weet ik dat veel mensen zich, met

mij als voorbeeld, wilden uiten over wat er

in Syrië gebeurde. Wat ik tegen iedereen die

heeft meegeholpen wil zeggen is: waarom

doen we dit niet iedere dag? Er zou iets uit

moeten voortkomen – we moeten niet stoppen

bij het vrij krijgen van Maziar en Orwa.’

Instemming van Bahari; ‘Toen ik hoorde van

Orwa’s verdwijning heb ik meteen een wederzijdse

vriend gemaild dat we duidelijk moeten

maken dat ze van filmmakers moeten afblijven.

Dat is de boodschap: don’t fuck with filmmakers.

Het is belangrijk dat filmmakers weten

dat mensen zich niet stilhouden als zij worden

opgepakt. Internationale documentairemakers

moeten solidair met elkaar zijn. Festivals als

IDFA zijn enorm belangrijk, die hebben zowel

mij als Orwa fantastisch geholpen.’

Nyrabia: ‘Maar we kunnen meer. We hebben

invloed en macht en we laten niet over ons

heen lopen.’

Forced Confessions – Maziar Bahari.

Wo 21 13:30 uur Brakke Grond Rode Zaal;

za 24 12:15 Tuschinski 4.

IDFA – 7


C

M

Y

CM

MY

CY

CMY

K

ned2idfa_dagkrant_wo21.pdf 1 10/19/12 12:13 PM

TALENT

ONTWIKKELEN

MOET JE SAMEN

Het Kilimanjaro Film Institute (KFI)

in Tanzania leidt jongeren, die geen

geld hebben om hun talenten verder te

ontwikkelen, op tot editor, regisseur of

cameraman. De jongeren ontwikkelen

niet alleen technische, maar ook sociale

vaardigheden. Zo worden ze klaargestoomd

voor de arbeidsmarkt.

Stichting DOEN ondersteunt het KFI uit

de bijdrage van de Nationale Postcode

Loterij omdat het jonge mediatalenten

een toekomst geeft. Ze krijgen toegang

tot de mediawereld in Tanzania en met

de kwalitatieve lokale producties wordt

het huidige televisie- en fi lmaanbod in

Oost Afrika vergroot. Voor meer informatie

over de projecten van DOEN kijk

op www.doen.nl


Michael Singh over Valentino’s Ghost

‘ In de VS IS de ISlam een

abnormale godSdIenSt’

foto: Nadine Maas

buiTen beeld Valentino’s Ghost

In de film Valentino’s Ghost neemt Michael Singh de beeldvorming

van moslims in de VS kritisch onder de loep. Waarom speelt

de Arabier altijd de rol van terrorist? ‘Wás het maar een

samenzwering. De onwetendheid is juist veel enger.’

In 1921 vertolkte Hollywoodacteur Rudolph

Valentino hét sekssymbool van die tijd: de rol van

sprookjesachtige sjeik in de gelijknamige stomme

film. Arabieren waren toen romantische helden,

die in wapperende gewaden per kameel hun zanderige

land verdedigden. Dat beeld kantelde zodra

westerse landen economische belangen kregen in

het Midden-Oosten, stelt de essayfilm Valentino’s

Ghost. De sjeiks werden barbaren die niet terugdeinsden

voor gruwelijkheden. En sinds 9/11 is de

Arabier in Hollywood meestal een terrorist.

Regisseur Michael Singh werkte met coproducer

Catherine Jordan maar liefst tien jaar aan

het verzamelen en editen van het overvloedige

beeldmateriaal. Aanvankelijk zegde omroep PBS

samenwerking toe, maar toen kort erna 9/11

plaatsvond trok deze zich terug: de tijd was even

niet rijp voor een film die begrip voor Arabieren

bepleitte. Dat bevestigde het idee van Singh alleen

maar meer.

Hij stuitte op het onderwerp omdat hij steeds

meer grappen en vooroordelen hoorde over

Arabieren en moslims, in zijn omgeving maar ook

op tv. De onwetendheid over de islam verbaasde

Singh, die deels opgroeide in India: ‘Daar is een

groot deel van de bevolking islamitisch – de

normaalste zaak van de wereld. Maar in de VS is

het een abnormale godsdienst.’

KorT

Cap of keppel

In Nederland anno 2012 kan iemand die

openlijk Joods is niet zelden groezelige reacties

verwachten. Dat stelt Bram, die net als iedere

puber zijn identiteit wil vormgeven, voor een

Dan kun je kwaad op Arabische wijze een schoen

naar de tv gooien, zegt Singh, ‘maar hoe vaak

kun je dat doen?’ Met de film wil Singh kijkers

bewust maken van de ‘hersenspoeling’ die onze

beeldcultuur met zich meebrengt.

De film ontwikkelt zich van mediakritische

verkenning naar politiek pamflet over de algehele

demonisering van moslims, terug te leiden naar

Israëlisch-Amerikaans politiek beleid. ‘Als je diepgravend

onderzoek doet, kom je onvermijdelijk

uit bij politiek’, verklaart Singh.

De verhaallijn over het Israëlische lobbybureau

in Washington moet volgens Singh uit de film

worden verwijderd als hij de film in de VS wil

uitbrengen: tv-zenders daar vrezen dat belangrijke

geldschieters zich zullen terugtrekken.

Daarmee wordt die kwestie juist bevestigd, zegt

Singh. De film dreigt op dat punt aan te schuren

tegen samenzweringstheorieën, maar Singh

verwerpt dat: ‘Wás het maar een samenzwering,

dan was er een bepaalde groep met een plan. De

werkelijkheid is veel enger: die drijft op onwetendheid,

die leidt tot angst en haat. Uiteindelijk

bepaalt die sfeer het Amerikaanse buitenlands

beleid. Dat is het gevaar.’ (OvD)

Valentino’s Ghost – Michael Singh.

Wo 21 13:45 Tuschinski 1.

dilemma. Als gezonde Hollandse polderjongen

gaat hij naar Ajax, waar de supporters met

Israëlische vlaggen zwaaien en de tegenstanders

scanderen dat ‘alle Joden aan het gas’ moeten.

Thuis leert hij Hebreeuws. Zal Bram uit de

kast komen en met een keppeltje over straat

durven? (PvdG) Cap or Kippah – Susanne Engels.

Wo 21 15:15 Tuschinski 4; zo 25 14:30 Tuschinski 4.

IDFA – 9

Beeld: Bas van der Schot & Farhad Foroutanian


BLOEMGRACHT

CHT

ANDSGRACHT

ESTRAAT

MARNIXSTRAAT

LINDENGRACHT

WESTERSTRAAT

A4

A9

LEIDSEPLEIN

A5

11

PRINSENGRACHT

4

ICT BV

KEIZERSGRACHT

LEIDSESTRAAT

WETERINGSCHANS

8

BROUWERSGRACHT

RAADHUIS-

STRAAT

HERENGRACHT

2

ICT

Is óók

een

kunsT

dé ICT parTner voor de CulTurele seCTor

IDFA, Stadsschouwburg Amsterdam, Stadsschouwburg Utrecht, Luxor Theater

Rotterdam, Herengracht Paradiso, 209 Architectuur T Lokaal, +31 20 Holland 4233288 Festival, DeLaMar, www.vbvb.nl

Orkater,

Vrede van Utrecht, Scheltema Herengracht voor Herengracht 209 actuele 209 209kunst,

209 T +31 T Nederlands +31 T 20 +31 T 20 4233288 +31 20 4233288 20 4233288 Dans 4233288 www.vbvb.nl

Theater www.vbvb.nl

e.v.a.

1016 BE Amsterdam F +31 20 4233286 info@vbvb.nl

1016 1016 BE 1016 BE 1016 Amsterdam BE Amsterdam BE Amsterdam

F +31 F +31 F 20 +31 F 20 4233286 +31 20 4233286 20 4233286

info@vbvb.nl

T +31 20 4233288

ICT ICT BV ICT BV ICT BV BV

www.vbvb.nl

SPIEGELSTRAAT

OPEN FROM 9.30 TO 1 aM / 2 aM

NiEuwE dOElENsTRaaT 20 | 020 625 57 71

www.caFEdEjaREN.Nl

VIJSELSTRAAT

STADHOUDERSKADE

ALBERT CUYPSTRAAT

PRINS HENDRIKKADE

UTRECHTSESTRAAT

CENTRAAL STATION

aT ThE hEaRT OF ThE idFa

sPaciOus / liGhT caFé REsTauRaNT

COFFEE | DRINKS | LUNCH | DINNER

Rokin

Flowermarket

Café de Jaren

Muntplein

Nieuwe Doelenstr.

6

Sarphatipark

Staalstraat

IDFA

Rembrandtplein

VAN WOUSTRAAT

het IJ

heerlijke noodle- en rijstgerechten

salades | vers geperste sappen

wijn | sake | (japans) bier

amstelstraat 8 (hoek rembrandtplein) | amsterdam

zon-don : 12.00-22.00 | vrij-zat : 12.00-23.00

wagamama.nl

5

BINNENAMSTEL

A2

WEESPERSTRAAT

SARPHATISTRAAT

OOSTERDOK

© 2012 - wagamama is a registered trademark of wagamama ltd

WIBAUTSTRAAT

9

NTR op IDFA

ENTREPOTDOK

De opvolger van Kakiemon

de nieuwe fi lm van Suzanne Raes

Beware of Mr. Baker

portret van ’s werelds beste drummer

Searching for Sugerman

over de grootste onbekende popmuzikant

PLANTAGE MIDDENLAAN

ntr.nl/uurvandewolf.nl

NIEUWE VAART

KATTENBURGERSTRAAT

Oosterpark

10

PIET

SINGEL


‘ STRAKS LEIDT DEZE GENERATIE:

WAT GEBEURT ER DAN?’

foto: Bram Belloni

DE BEZOEKER MUNT 10, 19 NOVEMBER, 21.32 UUR

MY AFGHANISTAN -

LIFE IN THE FORBIDDEN ZONE

Geerte van de Groep, 60, trainer leraren

Ewout Schikker, 61, eigenaar drukkerij

‘Buitengewoon interessant’, vindt Geerte van de

Groep My Afghanistan - Life in the Forbidden Zone,

waarin Afghaanse burgers hun dagelijkse leven fi lmden.

‘Ik kan me ontzettend goed voorstellen dat je je

land ook op deze manier wilt laten zien. Dat het meer

is dan stof en militairen.’ Ze vergelijkt het met wat nu

in de Gazastrook gebeurt. ‘De gewone mensen zijn altijd

weer slachtoffer van politieke intriges en machtswellustelingen.

Terwijl ieder mens lekker wil leven.’

‘Door mensen zelf te laten fi lmen beleef je prachtig

mee hoe het er daar aan toegaat’, vindt haar man

Ewout Schikker. ‘Erg mooi en intiem. Hij had ook

precies de goede lengte. Ik ben nogal onrustig, dus op

een gegeven moment wil ik weg. Nu absoluut niet.’

Heel sterk voelden ze de angst waarin de Afghanen

leven. Van de Groep: ‘In een scène roept een kind:

“M ijn vader en mijn kleine broertje zijn nog buiten, ik

weet niet waar ze zijn!” Ondertussen hoor je schieten;

je wordt die oorlog bijna ingezogen. Ineens besef

je hoe beangstigend en beklemmend een oorlog is.’

(WK)

DRAAIT ER NOG WAT LEUKS?

HET ZONNETJE IN HUIS

Op de Westelijke Jordaanoever worden met regelmaat

stenengooiende tieners door het Israëlische leger

gevangengenomen, ontdekte Tone Andersen. De Noorse

fi lmde recent vrijgelaten jongens bij hun pogingen hun leven

weer op te pakken. ‘Iedereen leeft in angst.’

In When the Boys Return fi lmt Tone Andersen

Palestijnse tienerjongens die vlak na hun vrijlating

in een praatgroep hun traumatische ervaringen

verwerken. Andersen: ‘Ik wil laten zien hoe enorm

groot de impact is op het leven van die kinderen,

hun familie en de maatschappij als geheel. Er

worden hier mensen- en kinderrechten geschonden.’

De Noorse regisseur kijkt ook verder: ‘Dit

overkomt een nieuwe generatie die opgroeit onder

bezetting, constant in angst leeft en systematisch

gevangengenomen kan worden. Soms kort, maar

ook maanden of zelfs jarenlang. Straks is deze

generatie aan de leiding, wat gebeurt er dan?’

Via hulporganisatie YMCA kreeg de fi lmmaakster

een voet tussen de deur bij maatschappelijk

werker Nader Khallaf en zijn jongerenpraatgroep.

‘Ik heb de jongens vier maanden mogen fi lmen,

vanaf het moment dat ze vrijkwamen. Ik ontmoette

hen natuurlijk pas bij de opnames, dus ik

sprak daarvoor al uitvoerig met andere kinderen

die ooit hetzelfde hadden meegemaakt.’

Khallaf, die samen met drie van ´zijn´ jongens

het festival bezoekt, legt uit waarom die

gespreksgroepen zo heilzaam zijn: ‘De meeste

Intiem

foto: Nichon Glerum

Een opleiding voor vrouwen: een slecht plan. Tenminste,

wanneer je man bent en wilt dat ze zich

zonder morren schikt naar je wensen. En wanneer

je het liefste hebt dat alles bij het oude blijft.

Een opleiding voor vrouwen: een uitstekend plan.

Tenminste, wanneer je minister bent in een ontwikkelingsland

en de economie een impuls wilt

geven op het gebied van milieuvriendelijke technologie.

Het goede van vrouwen is, dat ze blijven.

Want ze laten hun kinderen niet in de steek.

Een opleiding voor vrouwen: een dilemma. Tenminste,

wanneer je Rafea bent, een bedoeïen die

zomaar de kans krijgt om zichzelf ontwikkelen

en daarmee te werken aan de toekomst van haar

dochters, terwijl haar man, haar familie en de

jongens hebben traumatische dingen meegemaakt

en hebben moeite zich te uiten. Hier

leren ze praten met elkaar. Bovendien is het een

effectieve manier om te refl ecteren op wat hen

overkomen is. Het opgepakt worden, de zware

verhoren, onder druk gezet worden; het is zo

heftig. Erover praten is moeilijk, zeker in een gemeenschap

waar het gevoel heerst dat in opstand

zijn belangrijk is.’

De 22−jarige Mahran Yousef Lafi werd op zijn

veertiende en zestiende gevangengenomen door

het Israëlische leger. Hij heeft naar eigen zeggen

veel gehad aan de gesprekken. ‘Nader behandelde

me als een soort grote broer. Door onze gesprekken

ben ik niet bang meer om me te uiten.

En ik kan altijd teruggaan als ik ergens mee zit.’

Andersen besloot het Israëlische leger zelf overigens

buiten beschouwing te laten. ‘Ik vond hun

kant voor deze fi lm minder belangrijk. Het ging

me om wat het systematisch gevangennemen van

kinderen doet voor de toekomstige generatie van

dit land, om de lange termijneffecten. En om de

wereld te laten zien hoe de situatie hier is.’ (MN)

When the Boys Return – Tone Andersen.

Do 22 20:00 uur Munt 9; vr 23 21:00 uur Munt 10.

Beklemmend

rest van het dorp haar op alle mogelijke manieren

proberen tegen te houden.

Rafea heeft maar een paar jaar school gehad,

maar ze is niet dom. Ze reist naar India om op

de Barefoot Academy te worden opgeleid tot solar

engineer. Haar man lijkt eerst in te stemmen,

maar begint haar al snel te chanteren met haar

kinderen. Maar wanneer ze voortijdig terugkeert,

wacht hem een verrassing. Rafea laat niet meer

met zich sollen. (SK)

Rafea: Solar Mama – Jehane Noujaim, Mona Eldaief.

Wo 21, 18:30, Tuschinski 2; do 22, 10:00 Brakke Grond

Expozaal; vr 23, 14:30, Brakke Grond Rode Zaal.

IDFA – 11


THEMA ISRAËL – PALESTINA

12 – IDFA

LEVEN OP

ISRAËLISCH-PALESTIJNS CONFLICT AL 25 JAAR ACTUEEL OP IDFA

VULKAAN

Vanaf de eerste editie van IDFA is de politieke situatie

in Israël een jaarlijks terugkerend onderwerp op het

festival. En om de zoveel tijd is het ineens weer uiterst

actueel. Zoals deze week. Maar haalt het ook wat uit,

al die fi lms? Sasja Koetsier

Honderden recreanten bevolken het terrein van Gan

HaShlosha National Park: een mix van joden, christenen

en moslims uit alle hoeken van de wereld. Het is bijna

niet voor te stellen dat dit zich afspeelt in het land dat

opnieuw de nieuwspagina’s vult met raketbeschietingen

en luchtaanvallen. Maar aan de paradijselijke vrede die

in Garden of Eden rondom de Sahne-warmwaterbron lijkt

te heersen, wordt halverwege de fi lm al getornd. In een

vergadering van het management komt ter sprake dat

het imago van het park moet worden opgepoetst. Reden

daarvoor: de doelgroep beklaagt zich over de aanwezigheid

van Arabieren.

Terwijl de nieuwsanalyses de geopolitieke gevolgen

proberen te duiden van het opnieuw in alle hevigheid

opgelaaide Israëlisch-Palestijnse confl ict, herinneren

documentaires je fi jntjes aan het feit dat er op dit kleine

lapje grond aan de Middellandse Zee ook gewoon mensen

wonen. Mensen voor wie deze situatie hun alledaagse

realiteit bepaalt.

HINDERLIJKE PESTKOP

In Hebron komen twee verhalen ruw met elkaar in botsing.

Ten eerste het verhaal van de achthonderd Joodse

kolonisten die zich in de stad gevestigd

hebben en hun kinderen

grootbrengen met de belofte van een toekomst zonder

Arabieren. Soldier on the Roof laat zien tot welke offers

zij bereid zijn in het licht van hun utopie: een leven

onder voortdurende bewaking door gewapende soldaten,

scheidingsmuren en controleposten. Palestijnen zijn

er ook – alom zelfs, want Hebron ligt midden op de

Westelijke Jordaanoever – maar zij komen alleen in beeld

op de manier waarop de kolonisten ze dagelijks zien: als

stenengooier, als hinderlijke pestkop of als verdachte die

op straat wordt gefouilleerd door Israëlische soldaten.

Het is een sterke keuze die voelbaar maakt hoezeer het

leven van deze mensen zich afspeelt in een eigen wereld

die volkomen is geïsoleerd van de werkelijkheid die hen

aan alle kanten omringt.

When the Boys Return laat precies de andere kant van

dit verhaal zien: dat van schooljongens die voor hun

betrokkenheid bij relletjes in Israëlische cellen belanden

en moreel gebroken terugkeren. Een hulpverlener laat

hen in groepssessies praten over hun ervaringen en helpt

de jongens weer een perspectief op hun eigen toekomst te

formuleren. Maar hun persoonlijke en directe confrontatie

met de repressie van het leger heeft de jongens zo

woedend gemaakt, dat er weinig ruimte overblijft voor

een ander doel dan het

beëindigen van de bezetting. En ze zijn bereid daarvoor

elk risico te nemen: ‘Als je eenmaal naar de gevangenis

bent geweest, maken de volgende duizend keer niet meer

uit.’

RAKETTEN EN BOMMEN

Stenen, kogels, raketten en bommen vormen al decennia

de voornaamste middelen van communicatie tussen

twee werelden die elkaars realiteit betwisten. Onbegrip,

vernedering en pijn maken een toenadering bijna onvoorstelbaar.

De parallel tussen de Israëlische behandeling

van Palestijnse burgers en het Apartheidsregime in Zuid-

Afrika is vaker getrokken, maar One Day After Peace

geeft een constructieve draai aan die vergelijking. Want

Zuid-Afrika leverde niet alleen het schoolvoorbeeld van

racistische segregatie, maar ontwierp met haar Commissie

van Waarheid en Verzoening ook een model om een

samenleving die door wederzijds geweld uiteen is getrokken,

weer samen te smeden. Een Israëlische vrouw die

haar zoon verloor, steekt in deze aangrijpende fi lm haar

licht op bij Zuid-Afrikanen van beide kampen en komt

erachter dat vergeven geen gemakkelijke opgave is.

NEGATIEVE STEREOTYPEN

Deze kleine, persoonlijke verhalen kunnen weer niet

verklaren waarom dit interne confl ict keer op keer de

hele wereld bezighoudt. Maar de Indiaas-Amerikaanse

Michael Singh toont in Valentino’s Ghost aan de hand

van talloze voorbeelden wel, hoe de Amerikaanse massamedia

een hele serie van negatieve stereotypen van de

Arabier hebben geschapen; beeldvorming die, volgens

Singh, vooral bedoeld is om de Amerikaanse lobby voor

de Israëlische bezettingspolitiek van draagvlak te voorzien.

Hoe die beeldvorming uitpakt voor moslimgemeenschappen

in de Verenigde Staten

zelf, wordt in The

Education of


EEN

Mohammad Hussein op effectieve wijze in beeld

gebracht.

De bondgenoten van het andere kamp stemmen

nog minder vrolijk. Dat de Palestijnse bevolking via

Hamas afhankelijk is van steun vanuit Syrië en Iran

doet de hoop op een vreedzame oplossing verdampen.

Heb je met zulke vrienden überhaupt nog een

vijand nodig? Op het vlak van mensenrechten valt

van deze regimes in elk geval weinig leerzaams te

verwachten. Zo kun je in A Play for Freedom, Forced

Confessions en Morning Fears, Night Chants censuur

en repressie aan het werk zien in Iran en Syrië.

Ondanks de intimidatie door de staat proberen de

kunstenaars die in deze fi lms worden geportretteerd

een vorm te vinden voor het uitdrukken van hun

gedachten.

CYNISCHE CONCLUSIE

Hoezeer de nationale en internationale politiek

rondom dit onderwerp wordt bepaald door andere

dan pragmatische overwegingen, wordt intussen

duidelijk in de onthullende documentaire The

Gatekeepers. Zes mannen, die ooit allemaal aan het

hoofd van de Israëlische binnenlandse dienst Shin

Bet stonden, geven naast een inkijkje in de praktijk

van terrorismebestrijding ook hun visie op de

huidige situatie van Israël. Voor een buitenstaander

is het behoorlijk verrassend om te horen dat de bezetting

door de geïnterviewden feitelijk als

een onhoudbare

poli-

tiek wordt beoordeeld. Maar misschien is dat wel

veel minder verbazingwekkend dan het lijkt, en

betekent het alleen maar dat een oplossing uit politieke

hoek nog wel eens heel lang op zich kan laten

wachten. Tot zover de tamelijk cynische conclusie

van een paar dagen IDFA-documentaires.

CAMERA ALS WAPEN

Nadat je gedesillusioneerd bent afgedropen naar

huis, troost het festival je dan wel met een klein

cadeautje. Ter ere van IDFA’s verjaardag kun je de

publieksprijswinnaar van vorig jaar online bekijken,

gratis en voor niets. Emad Burnats 5 Broken Cameras

laat zien dat een camera wel degelijk een wapen

kan zijn in de strijd tegen onrecht. En dat burgerlijke

ongehoorzaamheid op de lange duur waarschijnlijk

effectiever is dan een Hamas-raket. Maar

dat vereist geduld. Ook volgend jaar zullen er dus

weer nieuwe fi lms zijn, met nieuwe verhalen over

een ongetwijfeld nog steeds voortdurend confl ict.

The Garden of Eden – Ran Tal.

Do 22, 10:45, Tuschinski 5.

Soldier on the Roof – Esther Hertog.

Do 22, 15:45, Munt 12; Za 24, 23:00, Tuschinski 3.

When The Boys Return – Tone Andersen.

Do 22, 20:00, Munt 9; vr 23, 21:00, Munt 10.

One Day After Peace – Erez Laufer, Miri Laufer.

Vr 23, 13:30, Munt 10.

Valentino’s Ghost – Michael Singh.

Wo 21, 13:45, Tuschinski 1.

The Education of Mohammad Hussein – Heidi Ewing,

Rachel Grady.

Vr 23, 17:45, Tuschinski 3.

A Play for Freedom – Niko Apel.

Wo 21, 11:30, Munt 9; za 24, 12:45, Tuschinski 5;

Zo 25, 14:00, Tuschinski 5.

Forced Confessions – Maziar Bahari.

Wo 21, 13:30, Brakke Grond Rode Zaal;

Za 24, 12:15, Tuschinski 4.

Morning Fears, Night Chants – Roula Ladqani, Salma

Aldairy.

Wo 21, 13:30, Brakke Grond Rode Zaal;

Za 24, 12:15, Tuschinski 4.

The Gatekeepers – Dror Moreh.

Wo 21, 12:00, Tuschinski 5; vr 23, 22:30, Tuschinski 1.

5 Broken Cameras – Emad Burnat, Guy Davidi.

Te zien op IDFA’s YouTube-kanaal:

http://www.youtube.com/movie?v=7-AMTuhp-nQ

IDFA – 13


feliciteert IDFA met het 25-jarig jubileum

en wenst alle makers, omroepen en

producenten een goed festival

Karsu

Mercedes Stalenhoef

IKON / Pieter van Huystee Film

Blind Fortune

Ramon Gieling

IKON / Pieter van Huystee Film

The Only Son

Simonka de Jong

BOS / IDTV Docs

The Diaries of an Elephant

Janina Pigaht

VPRO / Selfmade Films

Alone in the World

Denise Janzée

NCRV / Recht zo die gaat producties

Almost 18

Ingeborg Jansen

HUMAN / IE films

Wrong Time Wrong Place

John Appel

HUMAN / Cobos Films

The Hunt

Niek Koppen

NTR / Ryninks Films

Blind Fortune

Ramon Gieling

IKON / Pieter van Huystee Film

The Diaries of an Elephant

Janina Pigaht

VPRO / Selfmade Films

Rawer

Anneloek Sollart

NCRV / Basalt Film

Alone in the World

Denise Janzée

NCRV / Recht zo die gaat producties

The Unplaceables

René Hazekamp

RTV Rijnmond / Riverpark Films

C.K.

Barbara Visser

VPRO / De Familie

21 november

22 november

Deze documentaires zouden niet bestaan zonder het

Mediafonds. Voorkom de voorgenomen opheffing,

teken de petitie op mediafondsmoetblijven.petities.nl

These documentaries would not have been realised

without the support of the Dutch Cultural Media Fund.

Help to avoid the proposed dissolution,

sign the petition on mediafondsmoetblijven.petities.nl

Kill your Darling

Jaap van Hoewijk

NCRV / Zeppers Film & TV

Mookie

Neske Beks

NCRV / Zuidenwind Filmproductions

All of Me

Susan Koenen

NCRV / Hollandse Helden

Father Wanted

Annelies Kruk

NCRV / Hollandse Helden

Jan’s Mom

Anneloor van Heemstra

NCRV / Hollandse Helden

Taking the Plunge

Michiel Brongers

NCRV / Selfmade Films

The Successor of Kakiemon

Suzanne Raes

NTR / Submarine

Procedure 769

Jaap van Hoewijk

NCRV / Jura Filmprodukties

DELETE

Janetta Ubbels

NTR / Bananaz

The Hide Out

Astrid Bussink

KRO

Jan’s Mom

Anneloor van Heemstra

NCRV / Hollandse Helden

Little Mo

Sjoerd Oostrik

VPRO / BALDR Film

Sarah’s Night

Anne Kleisen

BOS / Blackframe

Sounds for Mazin

Ingrid Kamerling

EO / Hollandse Helden

22 november:

Dutch Docs Conquer the World, IDFA Jubileum Congres,

Mediafondsprijs Kids & Docs 2012 uitreiking beste jeugddocumentaire

Mediafonds supports IDFA Media Talks, debatten en nagesprekken

Lees: 609 cultuur en media #12 - veel aandacht voor documentaire

www.mediafonds.nl

MAKE IT HAPPEN

BECOME A

FILMMAKER

NEXT INTAKE

APRIL 2013

SIGN UP NOW!

WINNAAR GOUDEN KALF

VOOR BESTE LANGE

DOCUMENTAIRE

De Regels van Matthijs

Nu te zien in de lmtheaters

www.cinemadelicatessen.nl

fi lmmaking

digitaljournalism

audioproduction

interactiveanimation

gamedesign

webdesign

3Dgraphics

TEL: 020-6228790

TEL: 010-4117951

m o r e i n f o : w w w . s a e . e d u

9at

adv_IDFA_Cinemadelicatessen.indd 3 06-11-2012 16:19

Bu et van Odette

Eten voor IDFA bezoekers

Prinsengracht 598 tel. 020 423 60 34

info@bu et-amsterdam.nl

WITH

De Regels van Matthijs

TOM TYKWER

een lm van Marc NICK Schmidt FRASER

KAROLINA LIDIN





www.bu et-amsterdam.nl

Dagelijks wisselend lunch- en 3-gangen

avondmenu, inclusief een glas Cava.

Lunch € 17,50

Avond € 25,00

Prijs geldt op vertoon van IDFA pas.

Reserveer: 020-4236034 of sms naar 06-15693338

IDFA CONGRESS


SUPPORTED BY


REWRITING HISTORY

HOE HANY ABU-ASSAD

DE WAARHEID LOOG

Najaar 2002 kwam aan het licht dat de Palestijns-

Nederlandse fi lmmaker Hany Abu-Assad voor zijn

documentaire Ford Transit enkele cruciale scènes,

die de alledaagse realiteit in Israël/Palestina leken te

tonen, had geënsceneerd. Abu-Assad verdedigde zich

door te stellen dat de gewraakte scènes weliswaar

(na)gespeeld waren, maar als zodanig de werkelijkheid

adequater weergaven dan cinéma vérité. Hij

was zich derhalve van geen kwaad bewust: ‘Al mijn

documentaires hebben fi ctieve elementen, zoals mijn

speelfi lms documentaire elementen bevatten’. Coproducent

VPRO nam daar geen genoegen mee en trok

de fi lm terug van het Nederlands Film Festival.

In 2005 revancheerde Hany Abu-Assad zich met Paradise

Now, over twee Palestijnse jongemannen die zich

voorbereiden op een zelfmoordaanslag. De speelfi lm,

naar een scenario van Bero Beyer en Abu-Assad zelf,

kreeg een Oscar-nominatie, een Golden Globe en Gouden

Kalveren voor beste lange speelfi lm en montage.

Abu-Assad omschreef Paradise Now als ‘een artistieke

benadering van een politiek probleem’. Critici prezen

ditmaal juist de realistische en registrerende stijl.

De omstreden (pseudo)documentaire Ford Transit

werd bij deze gelegenheid alsnog in de Nederlandse

bioscoop uitgebracht – daarom mag deze fi lm uit

2002 mee in onze terugblik op 2003-2007. De lering

die iedere documentairemaker hieruit mag trekken,

is dat het verstandig is bij politiek beladen onderwerpen

eerlijk van tevoren aan te geven in hoeverre de

geschiedenis is geregistreerd en in hoeverre hij door

de fi lmmaker is geschreven. (PvdG)

Ford Transit – Hany Abu-Assad. Vr 23, 15:45, Tuschinski 6

foto: Bram Belloni

HOGE HEREN

VAN DE DIRECT

CINEMA

Nog niet eens zo lang geleden, maar toch al legendarisch: het bezoek van vier grand old men

van de Direct Cinema: Richard Leacock, Robert Drew, Albert Maysles en Frederick Wiseman. De

toen zeventigers en tachtigers gaven een masterclass, die vooral uitdraaide op het ophalen van

bijzondere herinneringen. In deze samenstelling zullen we de heren nooit meer zien: Richard

Leacock overleed in maart 2011 op 89-jarige leeftijd. De anderen zijn still going strong: Robert

Drew is inmiddels 88, Albert Maysles bijna 86 en Frederick Wiseman 82.

In 2005 liet de fi lm Our Daily Bread

bij festivalbezoekers diepe indruk

achter. De poëtische, zwijgzame

beelden van voedselproductie

deden menig fi lmliefhebber zich

achter de oren krabben over de

eigen eetgewoonten.

Twee jaar lang fi lmde Oostenrijker Nikolaus

Geyrhalter uiteenlopende plekken in onze

geïndustrialiseerde voedselketen. Zonder

commentaar, muziek of interviews mocht de

festivalbezoeker toezien hoe een rund onder

stroom werd gezet en even later, effi ciënt in

tweeën gezaagd, aan een slachthaak kwam

te bungelen. En wie herinnert zich niet het

beeld van de duizenden donzige kuikentjes

die op een lopende band hun lot tegemoet

rolden? De fi lm werd op IDFA destijds

gewaardeerd met de Special Jury Award.

Het was een onderwerp dat in 2005

aansloot bij de tijdgeest, zegt Geyrhalter

nu. ‘Er waren toen wel meer fi lms over

de voedselindustrie’. Of de fi lm nu, zeven

jaar later, een meetbaar effect heeft gehad

op onze productiemethodes is moeilijk te

peilen – wel is er een duidelijke trend om

bewuster te eten en heeft de keus voor biologische

producten een bredere voedingsbodem

gekregen. De plofkip is de oorlog

verklaard, pepernoten zijn opeens van biologische

snit en behalve zwarte piet komt

25 JAAR IDFA DEEL 4: 2003-2007

foto: Felix Kalkman

NIKOLAUS GEYRHALTER OVER OUR DAILY BREAD

‘ VERANTWOORD ETEN

IS NOG STEEDS DUUR’

er geen slaaf meer te pas aan de productie

van verantwoorde chocoladeletters.

Toch ziet Geyrhalter geen reden om echt

optimistisch te zijn: ‘Dat is nu eenmaal mijn

vak’, lacht hij. Toegegeven, in 2012 is het

aanbod in biologische producten een stuk

groter dan toen. ‘Toch blijft het een luxe

aangelegenheid: verantwoord geproduceerd

voedsel is nog steeds erg duur’.

Hij volgt de ontwikkelingen in de voedselproductie

niet meer echt. ‘Films zijn als

kinderen: ze groeien op en leiden dan een

eigen leven’. Nu maakt hij een complexe

fi lm over de betekenis van mens-zijn. Hij

fi lmt verlaten dorpen, ruïnes, gebarsten

asfalt en onderzoekt wat de waarde is van

onze habitat als wij ontbreken.

Wat Our Daily Bread heeft opgeleverd? ‘Sommige

vrienden zijn na het zien van de fi lm

vegetariër geworden, dat wel.’ Hij vermoedt

dat de discussie over de bron van ons eten zal

blijven voortduren: ‘Het is een onderwerp

dat nu eenmaal dicht bij ons staat en waar

we allemaal mee te maken hebben.’ Zelf

eet Geyrhalter wel vlees, maar het liefst van

biologische aard en zo min mogelijk. Dan zijn

de donzige kuikentjes tenminste niet voor

niets gestorven. (OvD)

Our Daily Bread – Nikolaus Geyrhalter.

Vr 23, 13:30 uur, Tuschinski 6 (mogelijk in

aanwezigheid van de regisseur)

IDFA – 15


QUIZ

16 – IDFA

Een jubileum is niet compleet Onder de inzenders

zonder jubileumkwis.

wordt de met

Vijfentwintig vragen over

hedendaagse klassiekers

vijfentwintig jaar IDFA, die met

gevulde ‘25 jaar IDFA

elkaar een interessante terugblik

vormen op een soms roerige

dvd-box verloot.

geschiedenis.

Met daarin 5 Broken

Cameras (Emad Burnat

Vul de kwis in en mail je

en Guy Davidi, 2011),

antwoorden uiterlijk zaterdag 24

Armadillo (Janus Metz,

november naar info@idfa.nl. De

2010), Colony (Carter

goede antwoorden verschijnen 25 Gunn en Ross McDonnell,

november op idfa.nl/dagkrant.

2009), Planet of Snail

(Seung-Jun Yi, 2011) en

Stand van de sterren

(Leonard Retel Helmrich,

2010).


1. Waar komt het in 1988 opgerichte IDFA uit

voort?

a) Educatief fi lmfestival Festikon Utrecht

b) Nederlands Film Festival

c) Filmfestival Arnhem Alternatief

2. Welke bekende aan IDFA gerelateerde fi guur

stierf in 1989?

a) Simon van Collem

b) Joris Ivens

c) Jaap van de Merwe

3. Welke beroemde kunstenaar was het

onderwerp van de Joris Ivens Award-winnaar

in 1990?

a) Picasso

b) Christo

c) Dalí

4. Wat was de eerste documentairefi lm die

Peter en Petra Lataster maakten in 1991?

a) De verleiding

b) Het verlies

c) De bekoring

5. Welke historische gebeurtenis wordt

geïllustreerd door de documentaire Mit Verlust

ist zu rechnen uit 1992 van Ulrich Seidl?

a) De val van de IJzeren Gordijn

b) De vrijlating van Nelson Mandela

c) De inval van Koeweit door Irak

6. Welke Top10-samensteller debuteerde in 1993

op IDFA?

a) Werner Herzog

b) Victor Kossakovsky

c) Jørgen Leth

7. Welke beroemde Noord-Europese voetballer

brak in 1994 door bij een Amsterdamse

voetbalvereniging?

a) Stefan Pettersson

b) Jon Dahl Tomasson

c) Jari Litmanen

8. Welke prijs won de op IDFA vertoonde

documentaire Anne Frank Remembered in 1995?

a) Oscar voor Beste Documentaire

b) Emmy Award

c) Beide

9. Welke band (van wie een ex-lid tijdens deze

editie van IDFA optreedt) stond in 1996 nummer

2 op de UK Top 100 Hits?

a) Thake That

b) The Chemical Brothers

c) The Fugees

10. Wat was de echte naam van de in 1997

overleden naamgever van het Jan Vrijmanfonds?

a) Jan Dorenbos

b) Jan Hulsebos

c) Jan Vreebos

11. Welke premier was bij de opening van IDFA

in 1998 zowel aanwezig als onderwerp van de

openings lm?

a) Gerhard Schröder

b) Michel Rocard

c) Wim Kok

12. Welk lied werd in 1999 massaal

meegeschreeuwd rond het Leidseplein – en dit

jaar inmiddels weer?

a) De bestemming van Marco Borsato

b) Kon ik maar even bij je zijn van Gordon

c) Zij gelooft in mij van André Hazes

13. Wat werd in het jaar 2000 opgezet in de

schaduw van IDFA?

a) Shadow Festival

b) Festival Appelsap

c) Amsterdam Fantastic Film Festival

14. Wat viel op aan de twee belangrijkste

winnaars van IDFA in het jaar waarin 9/11 en

de strijd tegen terrorisme het wereldnieuws

domineerden?

a) Het waren een heel persoonlijke en een

nepdocumentaire.

b) Het waren een heel komische en een

nepdocumentaire.

c) Het waren een voetbal- en een nepdocumentaire.

15. Welke omvangrijke gast ontbrak opvallend

op IDFA 2002?

a) Victor Kossakovsky

b) Michael Moore

c) Peter Wintonick

16. Welke ingrijpende gebeurtenis – beschreven

in het dit jaar opnieuw op IDFA vertoonde Inside

Job – sleepte in 2008 de wereldeconomie in een

vrije val?

a) Het faillissement van Lehman Brothers

b) Het faillissement van IceSave

c) Het faillissement van Vallejo, Californië

17. Wat was het centrale thema van het festival

van 2004, met bijbehorend legendarisch bezoek?

a) Direct Cinema

b) Midden-Oosten

c) Green Screen

18. Nikolaus Geyrhalter is dit festival op IDFA

met Donauspital – SMZ Ost, over een van

Europa’s grootste ziekenhuizen. Met welke

andere fi lm, die in 2006 tot beste Europese

documentaire werd verkozen, bezocht hij in

2005 het festival?

a) Our Daily Bread

b) Our Weekly Water

c) Our Monthly Milk

19. Welke korte afstudeerdocumentaire maakte

deel uit van het door Jiska Rickels gemaakte 4

Elements, dat IDFA 2006 opende?

a) Underground

b) Untertage

c) Ondermijnd

20. In 2007 werd een speciaal onderdeel gewijd

aan een fi lmstijl, die ook op dit festival in

documentaires is vertegenwoordigd (zie de

IDFA Speciaal 2). Welke was dat?

a) Direct cinema

b) 3D

c) Animatie

21. Welke gebeurtenis in 2008 was onderwerp

van een twee jaar later op IDFA verschenen

documentaire van Lei Jianjun?

a) De kredietcrisis

b) De verkiezing van Barack Obama tot president

c) De Olympische Spelen in Beijing

22. Waarvoor organiseerde IDFA in 2009 een

petitie?

a) De vrijlating van regisseur Maziar Bahari

b) De vrijlating van regisseur Roman Polanski

c) De opsluiting van regisseur Roman Polanski

THEMA ?

23. Welke Nederlandse regisseur won in 2010

twee prijzen voor de laatste fi lm in zijn drieluik

over een familie in een voormalige Nederlandse

kolonie?

a) Leonard Retel Helmrich

b) John Appel

c) Niek Koppen

24. De screening van de openingsfi lm van IDFA

2011 was even onzeker doordat de hoofdpersoon

uit die fi lm een rechtszaak dreigde aan te

spannen. Wat was de naam van die zakenman?

a) Mads Brügger

b) Willem Tijssen

c) Monsieur Gilbert

25. Hoelang bestaat IDFA dit jaar?

a) te lang

b) nog lang niet lang genoeg

c) een Chinees

IDFA – 17


GROOTSE

COLLECTIE

DOCUMENTAIRES

Dutch Documentary

Collection: fi lms uit

heden en verleden

beeldengeluid.nl

Het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid bewaart meer dan een

eeuw Nederlandse audiovisuele geschiedenis, waaronder fi lms van

Nederlandse documentairemakers. Jaarlijks nodigt Beeld en Geluid

een gerenommeerde hedendaagse documentairemaker uit voor een

opdrachtfi lm, geïnspireerd op het archief van Beeld en Geluid. In 2012

zijn Petra Lataster-Czisch & Peter Lataster deze docu men taire makers

IN FOCUS. De opdrachtfi lm WIJ is samen met een selectie van 11 fi lms

uit hun oeuvre - alle Engels ondertiteld - uitgebracht op een vierdelige dvdbox

in de reeks Dutch Documentary Collection. De dvd-box is verkrijgbaar

in de IDFA shop en via beeldengeluid.nl/webshop.

Doc Next Mini Cinema

Doc Next @ IDFA brings you fresh short documentaries by young European D-I-Y media-makers.

Doc Next fi lms are little stories with a great effect: about neighbourhood gangs and old granddads,

from local heroes to critical video remixes about media and politics.

Doc Next Mini Cinema: visit for free!

Doc Next fi lms are screened daily during IDFA 2012 in the Mini Cinema on the Rembrandtplein.

Come in for alternative images of Europe.

www.docnextnetwork.org

MOVIESTHATMATTER@IDFA

Op zondag 18 november presenteert Movies that Matter in

Pathé Tuschinski drie fascinerende documentaires, gevolgd door

nagesprekken met internationale gasten.

Noord-Korea belicht in Camp 14: Total Control Zone

Beleef de revolutie in Jemen in The Reluctant Revolutionary

Inonesische mijnwerkers in de hoofdrol in Where Heaven Meets Hell

ZOnDAg 18 nOVEMbER / VAnAF 12 uuR / TuScHInSkI 2

Reserveer kaarten via:

www.idfa.nl

Voor meer informatie:

www.moviesthatmatter.nl

www.rialtofilm.nl

Het hele jaar de nieuwste documentaires

in aanwezigheid van de makers.

DIE KINDER VON NAPF - Alice Schmid

Het beste van hedendaagse

Europese en niet-westerse cinema.

Still from the video: Hometown glory, Exposure, UK, 2011


De Amsterdamse burgemeester Eberhard van der Laan spreekt met publiek bij

de première van The Baby.

Foto’s: Bram Belloni, Felix Kalkman, Nichon Glerum, Nadine Maas

Huisarts Berend Nikkels, wielerjournalist Mark Misèrus en regisseur Arto Halonen

praten eerlijk en uitgebreid door over doping, na afl oop van de fi lm When Heroes Lie.

Publiek doet lekker mee en dat moet ook wel, tijdens de conferentie over Interactive

Documentary in de Brakke Grond.

Spannende tijden voor fi lmmakers en producenten tijdens het FORUM: tot en met

woensdag kunnen projecten nog worden gepitcht aan mogelijke fi nanciers.

Rick Springfi eld betovert zijn enthousiaste volgelingen met akoestische uitvoeringen

van zijn nummers – een gelukkige enkeling krijgt na afl oop zelfs een knuffel.

Fotograaf Rineke Dijkstra wordt door Bart Rutten, conservator van het Stedelijk

Museum, geïnterviewd over haar werk, te zien in het kader van Stedelijk@IDFA.

IDFA – 19

More magazines by this user
Similar magazines