Musea en Volkcultuur juni 2013 - Stichting Cultureel Erfgoed Zeeland

scez.nl

Musea en Volkcultuur juni 2013 - Stichting Cultureel Erfgoed Zeeland

Musea

Museumweekend in Zeeland goed bezocht

Op 6 en 7 april heeft in Zeeland de 32e editie van

het Nationaal Museumweekend plaatsgevonden.

Motto was ‘Doe een museum’. Naar schatting ‘deden

ruim 8.500 bezoekers dit weekend een museum in

Zeeland.

In de meeste van de 25 deelnemende Zeeuwse musea

was de entree 1 euro, dit in tegenstelling tot de gratis

entree van de voorgaande jaren. Dat lijkt het publiek

niet te hebben weerhouden. Om het publiek te trekken

hadden de musea allerlei speciale activiteiten georganiseerd.

Die varieerden van streekdrachtdemonstraties in

winterse taferelen in Museum De Schotse Huizen tot

paaldansen in de ‘zeerotische’ omgeving van het

muZEEum en van kunst uit de Schildersweek Domburg

in het Marie Tak van Poortvliet Museum tot veel kitsch

bij de taxaties in het Historisch Museum De Bevelanden.

Koploper was het Zeeuws Museum in Middelburg.

Hier passeerden maar liefs 1.469 bezoekers de entree om

onder meer de nieuw ingerichte modezalen te bekijken.

Ook het Watersnoodmuseum in Ouwerkerk zat met

1.094 bezoekers in de top van de Zeeuwse musea.

Onder de titel ‘Harteplicht’ was hier materiaal uit eigen

depot en archief te bezichtigen.

Het Zeeuws maritiem muZEEum in Vlissingen pakte

uit met een ‘Zeerotisch weekend’, waar 701 bezoekers

op afkwamen. Er waren demonstraties paaldansen,

de bezoeker kon een ‘tatoeage’ laten zetten en er waren

speciale ‘zeerotische’ hapjes in de brasserie te nuttigen.

Naast het vertrouwde museumpubliek trokken deze

speciale activiteiten ook nieuw publiek. Er heerste een

goede sfeer en de museummedewerkers ontvingen veel

positieve reacties op het uitdagende programma.

Het Historisch Museum De Bevelanden in Goes trok

352 bezoekers. De taxatie- en restauratieadviesmiddag

op zaterdag was een groot succes. Deskundigen van

het Zeeuws Veilinghuis en Art Conservation bogen zich

over schilderijen, antiek, sieraden en andere snuisterijen.

Er werd veel kitsch ingebracht, maar er werd ook een

litho van M.C. Escher ‘ontdekt’, met een geschatte

waarde van vijf- tot tienduizend euro.

Verschillende musea organiseerden ‘doe-het-zelfactiviteiten

rond het thema van het Museumweekend.

De circa 150 bezoekers van het Fruitteeltmuseum in

Kapelle konden deelnemen aan een veiling van appels

met de veilingklok. Bij Terra Maris, Museum voor natuur

en landschap in Oostkapelle, met 438 bezoekers, konden

de bezoekers zelf het alarm instellen bij een ‘noodsituatie’,

vissen in de tuin van het museum of van strandvondsten

sleutelhangers maken.

In Museum De Schotse Huizen in Veere, met circa

350 bezoekers, stonden de activiteiten in het teken van

de nieuwe tentoonstelling ‘Zwoegen en zwieren - een jaar

rond in Walcherse dracht’. Veel leden van de stichting

Het Walcherse Costuum bezochten de tentoonstelling

in streekdracht.

In Stadhuismuseum Zierikzee, met circa 500 bezoekers,

kwamen Cristóbal de Mondragón, Job Baster, Pieter

Mogge en vele andere bekende Zierikzeeënaars van

vroeger naar het museum.

4

Aankondiging Museumweekend bij Historisch Museum De Bevelanden in Goes.

Op de taxatie- en restauratieadviesmiddag in Historisch Museum De Bevelanden in Goes

bogen specialisten van het Zeeuws Veilinghuis en Art Conservation zich over schilderijen,

antiek, sieraden en andere snuisterijen.

Zeeuws Erfgoed 13 juni 2013/02 • MUSEA

Een uitdagend programma in het muZEEum in Vlissingen. Bezoekers konden

een ‘tatoeage’ laten zetten.


Zeerotisch weekend’ met demonstratie paaldansen in het muZEEum in Vlissingen.

In memoriam Willem den Herder

Op 11 april van dit jaar is Willem den Herder overleden. Hij was een

bijzondere man met een brede belangstelling voor het cultureel erfgoed in

zijn omgeving. En niet alleen dat, hij zette zich ook actief in voor het

behoud van het erfgoed. Willem stond in zijn functie van voorzitter van

de Stichting Maatschappelijke Belangen in Goes (voorheen Instelling

Maatschappelijke Belangen en daarvoor het Burgerlijk Armbestuur)

aan de wieg van de restauratie en de rehabilitatie van de Goese binnenstad,

die eind jaren zeventig en begin jaren tachtig van de vorige eeuw

zijn beslag kreeg. Speciaal hiervoor werd in 1981 de Stichting tot Behoud

en Ondersteuning van Monumenten te Goes opgericht. Ook van deze

stichting was Willem voorzitter. Beide stichtingen houden kantoor in

het fraaie, zeventiende-eeuwse Huis Hoope aan de J.A. van der Goeskade

in Goes. Bestuursvergaderingen werden door Willem op karakteristieke

wijze geleid. Gezeten aan het hoofd van de regententafel, in een ruimte

waarin de door Willem zo gekoesterde tradities en historie vrijwel tastbaar

aanwezig zijn, werden agendapunten voortvarend en in welgekozen

bewoordingen door hem aan de orde gesteld en afgehandeld om daarmee

ruimschoots de tijd te creëren voor ontspannen discours met ruimhartige

presentatie van een hapje en drankje. Hij was een gastheer pur sang.

Willem was vanaf 1995 ook bestuurslid van het Steunfonds voor de

Zeeuwse Musea. Op zijn uitnodiging werden de bestuursvergaderingen

eveneens in Huis Hoope gehouden. Willem heeft zijn kennis en contacten

met veel enthousiasme ingezet voor de tientallen museumprojecten die

het steunfonds in de afgelopen jaren heeft ondersteund. Samen met zijn

partner Dieuwke Jensma was hij een graag geziene gast bij de donateursbijeenkomsten

van het steunfonds.

Voor zijn vele maatschappelijke activiteiten ontving hij in 2006 een

Koninklijke Onderscheiding: Ridder in de Orde van Oranje Nassau.

Willem werd 70 jaar.

Zeeuws Erfgoed 14 juni 2013/02 • MUSEA

Bevrijdingsmuseum Zeeland in Nieuwdorp bereikte

de maximale bezoekerscapaciteit. Het museum was

alleen zaterdag geopend en trok die dag 296 bezoekers.

Medewerkers hadden de handen vol met het schenken

van koffie voor het publiek en het serveren van wat

lekkers daarbij.

Het Museumweekend is voor veel Zeeuwse musea

traditioneel de start van een nieuw museumseizoen.

Dit jaar zorgde het mooie lenteweer er ook voor dat

veel bezoekers de musea per fiets bezochten. Wie dat

gedurende het museumseizoen wil doen, kan daarbij

ook gebruik maken van de Routewaaier Zeeuwse Musea,

te koop bij de VVV’s en deelnemende musea (zie ook

www.scez.nl/musea).

Voor een overzicht van alle Zeeuwse musea en hun

tentoonstellingen, zie www.zeelandmuseumland.nl.

In 2014 is er op 5 en 6 april weer een nieuwe landelijk

Museumweekend.

Leden van de stichting Het Walcherse Costuum

bezochten in streekdracht de tentoonstelling

‘Zwoegen en zwieren - een jaar rond in Walcherse dracht’

in Museum De Schotse Huizen in Veere.


Reminiscentieproject voor licht

dementerende ouderen in Zeeland

Feest van herkenning

Dementerende ouderen kunnen in het eerste stadium van hun

ziekte nog redelijk tot goed vertellen over vroeger. Het ophalen van

positieve herinneringen aan vroegere jaren (reminiscentie) geeft hen

plezier en voldoening. Enthousiaste vrijwilligers gaan hiervoor met

hen in gesprek. Als bagage hebben zij een unieke koffer, die door tien

Zeeuwse musea is samengesteld rond verschillende historische thema’s

zoals landbouw, school, streekdracht, huishouding en de bevrijding.

De museumvoorwerpen in de koffers roepen herinneringen op aan

vroeger.

Voorgeschiedenis

In een trainingsprogramma over museumvoorwerpen in de zorg,

georganiseerd door de SCEZ, is gekeken of musea in Zeeland een

specifiek aanbod kunnen ontwikkelen voor zorginstellingen. Voor

bepaalde mensen is het namelijk niet mogelijk om naar een museum te

gaan. Hoe kunnen deze personen toch genieten van museumvoorwerpen?

Kan het museum zijn collectie naar de zorginstelling brengen?

Naar aanleiding van het trainingsprogramma heeft de conservator van

Museum De Schotse Huizen (Veere) een ‘herinneringskoffer’ samengesteld

rond de Walcherse streekdracht en het leven op de boerderij.

Een vrijwilliger van het museum en een activiteitenbegeleidster van

verpleegcentrum Nieuw-Sandenburgh in Veere (onderdeel Zorgstroom)

hebben in 2012 geëxperimenteerd met deze koffer. Het succes van deze

pilot, de overtuiging van beide partijen van het belang van de activiteit,

de behoefte aan meer themakoffers én de mogelijkheid geboden door

het Fonds Sluyterman van Loo en de Stichting RCOAK hebben ertoe

geleid dat het initiatief is genomen om een aanbod te ontwikkelen voor

heel Zeeland. Hierbij zullen voorwerpen van de Zeeuwse musea naar

Zeeuwse zorginstellingen overgebracht worden.

Jan Louwerse, vrijwilliger van Museum De Schotse Huizen,

leidt het gesprek in zorginstelling Nieuw-Sandeburgh in Veere.

Herinneringskoffer

De herinneringskoffer is een koffer met oude voorwerpen uit musea,

zoals een griffel en lei, een gestopte sok, een koffiemolen en Sunlight zeep.

Deze voorwerpen helpen ouderen om herinneringen aan vroeger op

te roepen en daarover te praten. Deelnemers ervaren het als een ‘feest

van herkenning’. Daarnaast bevat de koffer ook spelletjes die op de

desbetreffende locatie blijven, zodat ze door de bewoners van de

zorginstelling vaker gespeeld kunnen worden.

De koffer wordt altijd door een vrijwilliger van een museum

gepresenteerd. Deze vrijwilliger (een 55-plusser) is specifiek voor

deze doelgroep geschoold, kent de inhoud van de koffer en leidt

de bijeenkomst samen met een activiteitenbegeleider van de zorginstelling,

die de groep kent.

Voor dementerenden

Met de herinneringskoffer worden ouderen met dementie gestimuleerd

om te vertellen over vroeger. Men doet hierbij dus een beroep op wat

Zeeuws Erfgoed 15 juni 2013/02 • MUSEA

de oudere nog kan. Voor mensen die voortdurend geconfronteerd worden

met afnemende capaciteiten is dit een verademing. Het kan een steun zijn

bij het opmaken van de eigen levensbalans; om duidelijk te maken wie en

wat zij zijn en hoe zij zichzelf zien. Voor ouderen die hun oriëntatie in

het heden kwijt zijn, kan de oriëntatie in het verleden zorgen voor meer

grip op het leven. De begeleiding kan de oudere helpen om eventuele

scheefgroei in de beleving van het eigen verleden recht te trekken.

Door het werken in groepen raken deelnemers over het algemeen vrij snel

vertrouwd met elkaar, waardoor nieuwe contacten kunnen ontstaan.

Dat is een groot voordeel gezien de oudere leeftijd waarop het verlies

van contacten eerder regel dan uitzondering is.

Fotokaartspelletjes zijn ook onderdeel van de herinneringskoffer.

Voor zorgsector

De herinneringskoffer is een reminiscentieactiviteit bedoeld voor

alle instellingen die met licht dementerende ouderen werken, van zorginstellingen

tot dagcentra. Het werken met de herinneringskoffer gebeurt

in groepsverband met maximaal acht deelnemers. De voordelen van

groepsreminiscentie zijn de stimulans die de deelnemers van elkaar

krijgen, de herkenning in elkaars verhalen, de sociale contacten en

het onderlinge plezier. De activiteitenbegeleider zorgt samen met de

vrijwilliger dat alle deelnemers persoonlijke aandacht krijgen.

De activiteit is uiteraard ook geschikt voor geestelijk vitale ouderen,

maar de koffer is specifiek bedoeld om licht dementerende ouderen

te activeren, waarbij een beroep gedaan wordt op het gedeelte van het

geheugen dat nog intact is.

Koffer aanvragen

De herinneringskoffer wordt ter kennismaking tot eind 2014 gratis

aangeboden aan Zeeuwse zorginstellingen. Dit aanbod wordt mogelijk

gemaakt door subsidies van Fonds Sluyterman van Loo en de Stichting

RCOAK. Na 2014 zal een vergoeding aan zorginstellingen gevraagd

worden.

Inlichtingen

Projectleider Koffer aanvragen

S.H. (Sylvia) van Dam Merrett J. (Janneke) de Wit

Museum De Schotse Huizen SCEZ

0118-502151 0118-670886

conservator@schotsehuizen.nl j.de.wit@scez.nl

‘Feest van herkenning’ is een initiatief van Museum De Schotse Huizen

en wordt mogelijk gemaakt door financiële steun van Fonds Sluyterman

van Loo en Stichting RCOAK.


Streekmuseum De Meestoof 40 jaar

Zeeuws Erfgoed 16 juni 2013/02 • MUSEA

Al veertig jaar herbergt het Streekmuseum De Meestoof

in Sint-Annaland het cultureel erfgoed van Tholen en

Sint-Philipsland. De museumgebouwen en collecties

vertellen de geschiedenis van de eilanden en de cultuur

van de dorpen. Voor het jubileumjaar 2013 heeft

het museum twee exposities samengesteld:

‘Thoolse Landverhuizers’ en ‘Samen Lappen We Het’.

Op de feestelijke jubileumbijeenkomst op 4 april vond onder

andere de presentatie van het Jubileumboek plaats, hield

dr. J.L. Krabbendam een inspirerende toespraak over het

thema ‘emigratie’ en werd de Thoolse merklap onthuld.

Bijzonder was de aanwezigheid van mevrouw M.J. Renes-

Van Geer, de initiatiefnemer en oprichter van het museum

en thans eerste voorzitter.

Samen Lappen We Het

Ter ere van het 40-jarig bestaan van het museum borduurden

zo’n 45 vrijwilligers een 23 meter lange merklap. Op deze

merklap is ieder expositiejaar, vanaf de oprichting van het

museum, weergegeven. Dit nieuwe, bijzondere museumstuk

is te bezichtigen in het museum.

Thoolse Landverhuizers

Emigreren is al zo oud als de mensheid. De mens is altijd

op zoek naar een plaats waar het beter toeven is. Ook van

de dorpen op Tholen en Sint-Philipsland lieten inwoners

haven en goed achter en om de wijde wereld in te trekken.

In de expositie ‘Thoolse Landverhuizers’ worden de verhalen

van deze families getoond. Wat lieten ze achter, wat namen

ze mee? Hoe verliep hun reis? Wat is er van hen geworden?

Rond 1840 begonnen veel inwoners van Tholen het eiland

te verlaten.

Zij vertrokken per boot naar Amerika. Zij vertrokken

uit geloofsovertuiging of vanwege ziektes, armoede of

werkloosheid. Dominee Van Raalte en dominee Scholte

waren de eersten die naar Amerika trokken. Daar was

men vrij in de manier van geloven.

Veel inwoners van Tholen en Sint-Philipsland kwamen in

Grand Rapids, Michigan terecht. Later kwamen landen als

Zuid-Afrika en Argentinië in beeld en veel later Australië en

Nieuw-Zeeland. Hele families emigreerden, zoals de familie

Linthout, Mol, Van Dijke, De Blaaij Pleune, Rosevelt,

Willemse, Van Doorn, Fase, Breure, Hage, Guiljam en Priem.

Ze komen allemaal in de tentoonstelling aan bod.

Emigreren is afscheid nemen. Het hoognodige werd ingepakt

en meegenomen. De rest werd weggeven of verkocht. Zo’n

verkoping werd een ‘boeldag’ genoemd. In de wisselexpositie

is te zien wat er zoal verkocht werd.

Wat zou ú beslist meenemen naar uw nieuwe land?

Breng het mee naar het museum en stop het in de

HEIMWEE-koffer, of schrijf het op een briefje.

www.demeestoof.nl


VOLKSCULTUUR

N I E U W S 800-jarig Axel blaast tradities nieuw leven in

Zeeuwse Traditionals

Axel viert in 2013 dat het achthonderd jaar

geleden stadsrechten kreeg. Het herdenkingsjaar

werd op nieuwjaarsdag ingeluid met

‘change ringing’ (wisselluiden) van de kerkklokken

en het carillon in de stadhuistoren.

Daarna speelde de beiaardier het Zeeuws-

Vlaams volkslied.

Op dezelfde dag werd in de Kleine Kreek voor de

eerste maal een Nieuwjaarsduik gehouden. Verder

werd een speciale vlag Axel800 ontworpen en was ‘plat

Axels’ op een januariochtend de voertaal op de basisschool. In september

is in Axel ‘Door Ons Gedaen’ te zien, de langste merklap ter wereld, die

in Zeeland werd geborduurd.

Stadsomroeper

Geschiedenis speelt op vele manieren een rol in de viering van

achthonderd jaar stadsrechten. Dat gebeurt zoals tegenwoordig vaker

gebruikelijk is: door verdwenen tradities nieuw leven in te blazen of

door tradities van elders over te nemen. Het change ringing is een

Engelse traditie die in de zeventiende eeuw tot bloei kwam en inmiddels

bij plechtige gelegenheden ook in Nederlandse steden te beluisteren is.

Axel herstelde ook de stadsomroeper in ere. Stadsomroepers waren in

het verleden een vertrouwd beeld op straat. Ze kondigden belangrijke

gebeurtenissen en mededelingen van het stadsbestuur af. Gedurende het

jubileumjaar is in Axel bij bijzondere gelegenheden de roep te horen van

Pim van Hilten alias Wullem d’n Uutbeller. Van Hilten mag daartoe de

reservebel van zijn collega uit Philippine lenen. Op 1 juni vond in Axel

ook een Stadsomroepersconcours plaats, met een wedstrijd voor de

kampioenschappen van Nederland, Zeeland en de Lage Landen.

Keuredag

Op zaterdag 8 juni vindt vanaf 13.30 uur in Axel de Keuredag van

de Vier Ambachten (Assenede, Boekhoute, Axel en Hulst) plaats.

Bij de SCEZ is onder de titel Zeeuwse Traditionals een dubbel-cd

verschenen met veldopnames van 52 oude Zeeuwse liedjes uit de jaren

1950-1990. Jeanine Dekker en Marco Evenhuis maakten de selectie en

schreven er een boekje bij. De presentatie van de dubbel-cd en het boekje

vond plaats op vrijdag 15 maart in dorpshuis Ons Dorpsleven in

Ritthem. De heer Jan Melse nam het eerste exemplaar van de

dubbel-cd in ontvangst. Als jongen zong hij samen met zijn vader een

van de opgenomen liedjes.

De dubbel-cd met boekje is voor 15 euro te koop in de grotere Zeeuwse

boekhandel en aan de balie van de SCEZ, Looierssingel 2, Middelburg.

Jeanine Dekker, adviseur volkscultuur, overhandigt het eerste exemplaar

aan Jan Melse (foto Joop van den Bremen).

Roep van Wullum d’n Uutbeller (foto Stichting Axel800).

De Keuredag is een initiatief uit 1992, 750 jaar nadat de ambachten

een ‘Keure’ (wetboek) kregen. In de middeleeuwen werd de keure

bewaard in een houten koffer (‘couffre’) met vier sloten, waarvan elk

ambacht een van de sleutels bezat. Tijdens het beleg van Axel (1586)

gingen couffre en keure verloren. Ruim vierhonderd jaar later besloten

de heem- en oudheidkundige verenigingen om de traditie tot leven te

wekken. Ze lieten een nieuwe couffre maken, met vier sloten, die alleen

open kunnen als alle verenigingen present zijn. Dat gebeurt tijdens de

Keuredag. De vertegenwoordigers (‘baljuws’) van de verenigingen zijn

daarbij in historische kledij gestoken. Voor meer informatie over

de festiviteiten in Axel:

www.axel800.nl

Zeeuws Erfgoed 17 juni 2013/02 • MUSEA

In memoriam Adrie Quaak

Op 14 februari overleed

Adrie Quaak. Na een

loopbaan in het onderwijs

maakte Adrie zich sterk

voor het cultureel erfgoed

in Zeeland, in het bijzonder

de streekdrachten en

dialecten. Hij streefde

vanaf het begin naar meer

samenwerking tussen de

Zeeuwse streekdrachtverenigingen.

In 1990

werd hij de eerste

voorzitter van Ons

Boeregoed in Kruiningen.

Tien jaar later behoorde hij

tot de initiatiefnemers van

de overkoepelende stichting De Zeeuwse Streekdrachten, waarvan hij

vanaf 2007 drie jaar lang het voorzitterschap waarnam. Hij wist bovendien

velen te boeien met zijn verhalen in Zuid-Bevelands dialect. Allen

die de volkscultuur in Zeeland een warm hart toedragen, kennen de

markante verschijning van Adrie Quaak - in boerenpak! - en zullen

hem zo in herinnering houden. Adrie werd 73 jaar.

(foto René Blom)

More magazines by this user
Similar magazines