Hout in 'pool'position CitysCape Dossier: onDerzoek in ... - Decom

nr 159
Afgiftekantoor brussel X • P408058
v.u. roger de laet, decom, stationsstraat 108, 2800 Mechelen
houtnieuws
Het Houtvakblad voor de arcHitect, interieurarcHitect, tuinarcHitect en de sector
driemaandelijks tijdschrift • 47ste jaargang • 4e trimester 2007 • jaarabonnement: 26,00 • 6,50
België - Belgique
P.B./P.P.
BRuSSel X
BC6594
Hout in ‘pool’position
CitysCape
Dossier: onDerzoek in
buitensCHrijnwerk

© CTIB-TCHN
Driemaandelijks tijdschrift
van Belgian Woodforum,
huis van het hout
Vrijwilligerslaan 2 - B-1040 Etterbeek
Redactie
Koen De Mesel/Manu Defays
Tel. 02-219 28 32 - Fax: 02-523 39 62
E-mail: koen.de.mesel@woodforum.be
E-mail: manu.defays@woodforum.be
Verantwoordelijke uitgever
Roger de Laet, Decom,
Stationsstraat 108, 2800 Mechelen
Realisatie & Ontwerp
Decom NV, Stationsstraat 108, 2800 Mechelen
www.decom.be - bwf@decom.be
© Paul Billiet
© International Polar Foundation
I n d i t n u m m e r
Advertentiewerving en -materiaal
Emmy Lee - Tel. 015-65 28 71, fax: 015-65 28 51
E-mail: regie@decom.be
• i n h o u d •
Project 4 Een project van acht appartementen waar
creatieve oplossingen werden gevonden met
eerlijke materialen voor betaalbaar wonen.
7 Hout in ‘pool’position. Bestemming: het
poolstation Princess Elisabeth, een constructie
die hernieuwbare energie combineert met
houtskeletbouw.
12 Uitbreiding van een eengezinswoning. In de
hoogte. Voor deze snelle, lichte en flexibele
constructie was hout een natuurlijke en
evidente keuze.
Houtsoorten 14 Afrormosia is een prachtige, bruine houtsoort
die geschikt is voor de meest uiteenlopende
binnentoepassingen, maar ook voor buitenschrijnwerk.
Research 16 Dossier over onderzoek naar de afwerking
van buitenschrijnwerk.
Technische fiche 26 Brandstabiliteit.
Fashion 28 Cityscape, een kunstzinnige ontmoetings- en
& Design rustplaats waar je het allerminst verwacht: in
een druk stadscentrum.
30 Drie opmerkelijke constructies in hout.
Signatuur 32 Monitor op hout.
Abonnementen
Lieven de Laet - Tel. 015-65 28 79 - Fax-: 015-65 28 51
E-mail: abonnementen@decom.be
Events 34 Hou ’t vast - Polyclose - Bouw en reno
- Meuble Paris - In Wonen - Tuin Expo -
Batibouw - Expobois.
Voor u verzameld 36 CTIB-TCHN wordt sectoroperator - Studenten
maken kiosk - Natuurlijke isolatiematerialen.
Iedereen heeft 38 Rougier - 3M - Festool -
’t over www.houtnieuws.be
Abonnementsprijs
per jaar (4 nummers)
26,00 (België)
33,00 (buitenland)
Te storten op rek. nr. 210-0150901-21, met vermelding "abonnement
Houtnieuws". Het abonnement loopt gedurende 1 jaar na
datum van betaling. Bij adreswijziging 'Houtnieuws', oud adres en,
indien gekend, abonneenummer vermelden.
Alles werd in het werk gesteld opdat de gegevens die in Houtnieuws
verschijnen correct zouden zijn. Houtnieuws wijst evenwel alle
verantwoordelijkheid af inzake de toepassing van deze gegevens.
Indien de auteur vermeld staat, is deze uitsluitend verantwoordelijk
voor zijn artikel. Het opnemen van advertenties in Houtnieuws
betekent niet dat ze onder de bescherming van het blad
verschijnen.
© Cover: Cityscape, Thierry Vandort & Lionel Samain
159
De in dit nummer verschenen redactionele artikels mogen slechts
worden vermenigvuldigd of verspreid op welke manier ook - hetzij
gedeeltelijk of geheel - na uitdrukkelijke en schriftelijke toelating
van Houtnieuws. houtnieuws
3

houtnieuws 159
• p r o j e c t •
De gevelbekleding in onbehandeld Afrikaans padoek
zal mooi vergrijzen.
8 nieuwbouwappartementen
Nobele materialen
voor betaalbaar
wonen

In de praktijk blijkt dat de
appartementsmarkt heden
weinig creatieve oplossingen
biedt. “Daarom wilden we
aan het ontwerp van acht
appartementsgebouwen iets extra
toevoegen”, vertelt architect David
D’Hulst van het bureau Auwerx
& D’Hulst. Dat ‘extra’ kreeg o.m.
vorm in tal van toepassingen in
padoek en Oregon.
TeksT: sabine Rosseel, DeCoM
FoTo’s: DaviD D’HulsT
Het meest in het oog springende aspect
van het appartementsgebouw in de
Antwerpse gemeente Kessel is ongetwijfeld
de open traphal.Op die manier wilden
we verlost zijn van de standaard donkere
en benauwende inkomhallen die je in de
meeste appartementsgebouwen aantreft,
legt David D‘Hulst uit. Door de traphal
in open lucht te maken vergroten we het
contact met de straat en - niet onbelangrijk
- krijgt elke bewoner zijn eigen voordeur, wat
het gevoel van een eigen woning te bezitten
stimuleert. De penthouse heeft een oppervlakte
van 150 m², de oppervlakte van de
andere units varieert van 70 tot 100 m².
De bouwkost per vierkante meter bedroeg
circa 750 euro, waardoor de appartementen
zowel voor de promotor als voor de
kopers betaalbaar bleven. Niettemin bieden
de appartementen een maximum aan
comfort: elk appartement heeft zijn eigen
terras met voldoende privacy en grote ramen
met veel licht. Er werd ook veel aandacht
besteed aan de buitenaanleg.
Hout in de vedetterol
In de keuze om zoveel mogelijk met
nobele materialen te werken is een vedetterol
voor hout weggelegd. Voor het dak
werd gekozen voor een houten structuur
in Oregon; de ramen, terrassen en gevelbekleding
werden in Afrikaans padoek
uitgevoerd. David D‘Hulst: Doordat padoek
veel natuurlijke oliën bevat is een behandeling
voor terras en gevelbekleding niet
nodig en zal het op een mooie, egale manier
vergrijzen. Het krijgt na verloop van tijd een
mooie patine bestaande uit een waaier aan
grijze tinten. Desgewenst kan het padoek na
enkele jaren terug opgeschuurd en geolied
worden, waardoor het terug zijn oorspronkelijke
kleur krijgt.
en de bewoners?
Dat het ontwerp ook in de smaak viel van
de potentiële bewoners mag blijken uit
het gemak waarmee de appartementen
van de hand gingen: nog voordat de bouw
afgewerkt was, waren alle units verkocht.
En hoe waren de reacties? Voor sommige
bewoners was het even schrikken bij het zien
van de rode kleur van padoek, maar na een
week was die kleur al veel minder fel. Nu
vindt iedereen het heel mooi en krijgen we
enkel positieve reacties.
Info
Project: 8 nieuwbouwappartementen
Ligging: Sint-Lambertusstraat 24,
5995 Kessel
Bouwheer/promotor: NV Het Fort
– projectmanager: Kim Heungens –
www.bpa-immo.be
Architect: David D‘Hulst (bureau Auwerx
& D‘Hulst) i.s.m. Benoît Ottevaere
– www.auwxerxdhulst.com
Makelaar: immo bouwen -
www.immobouwen.be
De ruime ramen werden uitgevoerd in Afrikaans padoek.
houtnieuws 159
5

Polair onderzoeksstation Princess elisabeth
Hout in ‘pool’position
Behoort de toekomst niet toe aan hen die in hun dromen geloven?
Het verhaal van het ‘zero emission’ polair station Princess Elisabeth is
waarschijnlijk een van de mooiste voorbeelden daarvan. Een ambitieus
project ontsproten aan het brein van een wetenschapper die ook
ontdekkingsreiziger, natuurliefhebber en avonturier is. En een project
waarvan de opbouw die nu van start gaat slechts het zichtbare topje
van de ijsberg is, aangezien het station waar hernieuwbare energie en
houtskeletbouw samengaan een waar pionierswerk is.
TeksT: Pascal Mageren, DecOM
FOTO’s: InTernaTIOnal POlar FOunDaTIOn
Steeds verder gaan, de grenzen van het
mogelijke blijven verleggen en zijn dromen
waarmaken. Dat is misschien kort
samengevat de weg van Alain Hubert. Na
een zoveelste poolexpeditie lanceert de
avonturier de idee om een polaire basis
te bouwen op Antarctica, met het doel het
wetenschappelijk onderzoek nieuw leven
in te blazen in de regio die zo belangrijk is
voor de studie van klimaatwijzigingen. De
idee evolueert en in 2004 geeft de overheid
de International Polar Foundation
opdracht om een nieuw polair station te
ontwerpen en te bouwen.
Teamwerk…
• p r o j e c T •
In een eerste fase werd een voorstudie uitgevoerd
zodat een consistent dossier kon worden
ingediend. Maar vrij snel bleek dat dit voorontwerp
niet haalbaar was, omdat het niet genoeg
rekening hield met factoren uit de omgeving en
omdat het potentieel inzake ‘zero emission’ te
gering was, aldus projectverantwoordelijke
Johan Berte. Gezien mijn ervaring in industrieel
tekenen en aeronautica heb ik samen
met een hele ploeg het ontwerp uitgewerkt en
hebben we een beroep gedaan op verschillende
technische partners voor de praktische realisatie
ervan. Het was echt teamwerk.
houtnieuws 159

houtnieuws 159
• p r o j e c T •
Dankzij de voormontage kan via kleine wijzigingen de montage van bepaalde elementen geoptimaliseerd worden en de gereedschapslijst verfijnd worden om de werkzaam
… en pionierswerk
Vooraleer met dit project van start te gaan,
bezocht Johan Berte, dankzij de contacten
met het federale wetenschapsbeleid Belspo,
een groot aantal polaire instituten in het
buitenland (Frankrijk, Duitsland, Zweden,
Noorwegen,…). Doel was om zoveel mogelijk
informatie te verzamelen over de manier
waarop wetenschappers leven en werken op
Antarctica en zo een station uit te bouwen
dat zowel praktisch als aangenaam zou zijn.
Wij hebben heel wat interessante getuigenissen
kunnen verzamelen, aangezien de wetenschappelijke
gemeenschap die in Antarctica
werkt zeer open is en beschikt over een lange
traditie op het vlak van uitwisseling van informatie,
in tegenstelling tot het onderzoek op
privé- of commercieel vlak.
Dankzij de samenwerking met buitenlandse
polaire instituten kon gebruikgemaakt
worden van de ervaring op logistiek en wetenschappelijk
vlak, maar niet op conceptueel
vlak. Het ‘zero emission’ energieconcept
is immers een première in Antarctica
en dus pionierswerk.
Hout is de enige ‘eenvoudige’ oplossing
die het echt mogelijk maakt om
thermische prestaties te combineren met
structurele en praktische eisen. Gezien
de droge en koude omgeving is hout
een goede keuze. En er dient vermeld
dat het ook de goedkoopste oplossing
was. Wat ons betreft is hout een van de
bouwmaterialen voor de toekomst. Het
potentieel ervan komt hier perfect tot
uiting, aldus de projectbegeleider.
Futuristische design en rationele logica
Hout, een natuurlijk keuze
Velen vonden hout een gewaagde keuze voor
het skelet van het gebouw. Oorspronkelijk
hebben we overwogen om andere materialen
toe te passen (composieten, aluminium,
enz.) maar we moesten vaststellen
dat hout de enige ‘eenvoudige’ oplossing is
die het echt mogelijk maakt om thermische
prestaties te combineren met structurele en
praktische eisen. Gezien de droge en koude
omgeving is hout een goede keuze. En er
dient vermeld dat het ook de goedkoopste
oplossing was. Wat ons betreft is hout een
van de bouwmaterialen voor de toekomst.
Het potentieel ervan komt hier perfect tot
uiting, aldus Berte.
De buitenmuren werden opgetrokken in
massief grenen, de draagstructuur werd
vervaardigd in gelijmd gelamelleerd grenen.
Op dat vlak konden we ook rekenen
In tegenstelling tot wat je zou kunnen denken is de vrij futuristische vormgeving niet het
gevolg van een esthetisch streven, maar werd ze bepaald door functionele aspecten en
technische eisen. Een van de hoofdlijnen van het project is dat alles, tot in de kleinste details,
te verantwoorden moet zijn binnen een rationele logica, voegt Johan Berte toe.
Binnenin het station werd het uitzicht volledig bepaald door de wetten van de aerodynamica
en van de mogelijkheden van actieve en passieve zonnewinst. De vensters hebben
enerzijds een psychologische reden, maar ze zijn ook een belangrijke factor voor de
controle van het buitenklimaat. Gezien de aanzienlijke lichttoevoer op Antarctica mocht
op het vlak van toevoer van zonnewarmte niets aan het toeval worden overgelaten. De
geometrie van de vensters werd ontworpen om oververhitting te vermijden en maakt
verwarming overbodig van november tot februari.
De vrij futuristische vormgeving is niet het gevolg van een esthetisch
streven maar werd bepaald door de wetten van de aerodynamica.

heden in Antarctica vlotter te laten verlopen.
op de lange ervaring van onze technische
partner Prefalux, die ook betrokken is bij onderzoeksprojecten
daaromtrent en beschikt
over een breed netwerk van specialisten,
vervolgt hij.
Innoveren in alle veiligheid
Op Antarctica neem je best het zekere
voor het onzekere en kies je voor oplossingen
die hun nut reeds bewezen hebben.
Wat in dit project echt vernieuwend
is, is de manier waarop deze betrouwbare
oplossingen gecombineerd worden om te
komen tot een globaal sterk concept. Het
ontwerpteam liet zich inspireren door de
methodes uit de aeronautica.
Deze constructie combineert
hernieuwbare energie
en houtskeletbouw
Generale repetitie
Het logistieke luik van de constructie is
zo complex dat het voor de projectleiders
vanzelfsprekend een van de meest
gevreesde aspecten is. Om zich zo goed
De grote trots van de projectverantwoordelijke is dat er uiteindelijk zeer weinig
toegevingen moesten worden gedaan op conceptueel vlak.
mogelijk voor te bereiden werd in de
loop van de maand september in Brussel
een premontage opgezet. We wilden de
constructie, de verbindingsmethode en het
gereedschap testen, licht Johan Berte toe.
Dankzij deze ‘generale repetitie’ konden we
via kleine wijzigingen de montage van bepaalde
elementen optimaliseren, maar kon
ook de gereedschapslijst verfijnd worden
om de werkzaamheden in Antarctica
vlotter te laten verlopen.
Lessen voor de toekomst
Het is misschien wat vroeg om de
eerste lessen te trekken, maar toch is
Johan Berte van mening dat er enorm
houtnieuws 159
9

houtnieuws 159
10
• p r o j e c T •
veel knowhow werd opgedaan. Zowel op
organisatorisch als op conceptueel vlak.
De verankering van het gebouw hebben we
in de eerste fase onderschat. Dat hebben
we in de loop van de ontwikkeling beseft
en gelukkig hebben we eraan kunnen
verhelpen. Omgekeerd vinden we achteraf
dat er misschien teveel aandacht gegaan is
naar de aerodynamica in het gebouw. Met
een iets lichtere constructie hadden we de
logistiek eenvoudiger kunnen houden, wat
de kosten ook had kunnen beperken. Maar
we wilden kost wat kost veilig spelen.
Leveranciers en technische
partners uit de houtsector
Verschillende bedrijven uit de houtsector
hebben aan dit project deelgenomen
als technische partner of leverancier,
nl.:
- Prefalux
- Fruytier Group
- Martin Menuisiers
- Cherbai
- Biemar Bois
Over de rol die deze bedrijven hebben
gespeeld brengen we binnenkort een
reportage op www.houtnieuws.be.
Kalender van de verschillende fasen
02/11/07 : De eerste voorbereidende ploeg vliegt naar Antarctica
06/11/07 : Een schip met al het materiaal vertrekt vanuit Antwerpen
23/12/07 : Het schip kom aan in Breid Bay Antarctica, het materiaal wordt
ontscheept en vervoerd naar de bouwplaats (200 km verder)
03/01/08 : Het eerste transport komt aan op de site, de bouwwerkzaamheden beginnen
03/03/08 : De bouw wordt beëindigd
12/03/08 : De laatste ploeg vertrekt
België is een pionier die de grenzen voor bouwen op Antarctica
nog verschuift. Deze ‘zero emission’ basis is een sterk signaal
naar de wereld toe, zegt Johan Berte.
Info
www.antarcticstation.org

Zoek niet meer verder...
Op deze pagina vindt u alles om uw doelgroep te bereiken :
Houtnieuws, het houtvakblad al méér dan 45 jaar
dé referentie in de sector, wordt verspreid naar zo’n 60.000 professionals
Ontdek nu ook : www.houtnieuws.be
nog meer nieuws online
Schrijf u gratis in op de digitale newsletter
via de website !
U ontvangt dan 8 keer per jaar
een gratis newsletter met de laatste houtnieuwtjes in uw mailbox.
Ontdek de nieuwe combi-voorwaarden van
Houtnieuws én www.houtnieuws.be.
Bereik in één klap zowel de voorschrijver als de
houtprofessional in de sector.
Contacteer nu :
Emmy Lee
Tel : +32(0)15-652 871 – emmy.lee@decom.be

houtnieuws 159
12
• p r o j e c t •
Dakvolume rijwoning
Een cockpit voor Spacewoman Spiff
“Met name voor verbouwingen vind ik
hout een logische keuze”, vertelt Ken
Dupont van het architectenbureau DAM
architecten. “Hout is flexibel, je kan er alle
richtingen mee uit. De benedenverdieping
van deze woning heeft een onregelmatige
spievorm, maar dat stelt voor hout geen
probleem. Hout is ook licht, wat voor
een dakvolume die op een onderliggende
constructie steunt, een zeer belangrijke
factor is.” Concreet werd het volume in
enkele weken volledig in het atelier vervaardigd
en daarna met een kraan op de
benedenverdieping geplaatst, klaar voor
de afwerking.
‘Alien’ in hout
Alleen dacht de dienst stedenbouw daar
oorspronkelijk enigszins anders over. Zij
bood de kandidaat-verbouwers twee opties
voor hun dakvolume: ofwel het boven-
Wegens gezinsuitbreiding wilden
Steven Laukens en zijn vrouw
hun rijwoning vergroten door een
dakverdieping op de bestaande
woning te plaatsen. Ze namen een
bevriende architect, Ken Dupont
van DAM architecten, onder
de arm en door de ongewone
vorm van het dakvolume viel de
keuze als vanzelf op flexibel en
licht hout. Snel in opbouw en
maar goed ook, want er was een
‘Spaceman Spiff’ – of eigenlijk:
‘Spacewoman Spiff’ - op komst…
TeksT: sabine Rosseel, DeCoM
FoTo’s: sTeven laukens
Spaceman Spiff is een van de alter ego’s
van het stripfiguurtje Calvin (van Calvin &
Hobbes). Als hij zit te dagdromen in de klas
droomt hij wel eens dat hij de ruimteheld
Spaceman Spiff is.
ste gedeelte opmetselen in het verlengde
van de benedenverdieping, ofwel op de
kroonlijst een achterover leunende en met
leitjes beklede mansarde plaatsen. ‘De
eerste optie betekende dat we het geheel
uit evenwicht gingen trekken; de tweede
optie was, naar ons gevoel, een typevoorbeeld
van ongeïnspireerde invularchitectuur’,
aldus Dupont. ‘Na zwaar argumenteren
keurde stedenbouw de ‘alien’
in hout toch goed: de houten ‘doos’, die

plaats zou bieden aan twee slaapkamers
en een sanitaire cel, zou
slechts de helft van de bestaande
dakoppervlakte inpalmen, zodat
er ruimte werd gecreëerd voor
een groot dakterras.’
Koepeltje
“De voorgevel werd bewust gesloten
gehouden en bestaat uit een verticaal
geplaatste beplanking in Western Red
Cedar”, gaat Ken Dupont verder. “De
achtergevel daarentegen werd helemaal
opengetrokken en geeft uit op een terras
in bangkirai. De kepers en balken zijn in
behandeld grenen.”
De strakke voorgevel wordt enkel onderbroken
door een inpandig balkonnetje aan
de ouderlijke slaapkamer en de driehoekige
uitsprong aan de kinderslaapkamer
die daardoor recht de bocht van de straat
inkijkt. Leuk detail: de kinderslaapkamer
heeft ook een bol koepeltje in het dak
dat dochter Jozefien, alias ‘Spacewoman
Spiff’, vanop haar stapelbed de suggestie
geeft piloot te zijn van een
ruimteschip, net geland
op haar ouderlijke woning.
Het koepeltje
is afgewerkt met
in de massa gekleurde
MDF.
Fan van hout
De opengetrokken achtergevel is een
grote glaspartij met ramen in afzelia en
een luifeltje van 0,5 meter uitkraging,
wat een zeer gunstige invloed op de
energiefactuur van de bewoners blijkt te
hebben. In de zomer, als de zon hoog
staat, voorkomt het oververhitting; in de
winter, als de zon laag staat, laat ze de
warmte binnen. Ken Dupont: “De afgelopen
winter waren er nog geen radiatoren
opgehangen en dat bleek ook niet nodig
te zijn. De zonnewarmte zorgde voor een
aangenaam leefcomfort, wat mij alleen
maar sterkt in mijn overtuiging: ‘Ik ben
een fan van hout!’.”
Het dakvolume werd in enkele weken
volledig in een atelier afgewerkt.
houtnieuws 159
13

houtnieuws 159
14
• H O U T S O O R T E N •
Afrormosia
Afrormosia, ook wel assamela
genoemd, is de prachtig
goudbruine, polyvalente houtsoort
bij uitstek uit Midden- en West-
Afrika, met name geschikt
voor de meest uiteenlopende
binnentoepassingen zoals parket,
vloeren, trappen, meubels en
allerlei fijn binnenschrijnwerk.
Afrormosia is duurzaam en
daardoor zeer geschikt voor
allerlei buitenschrijnwerk (ramen,
deuren, gevelbekledingen,…).
De karakteristieken en
toepassingsmogelijkheden van
afrormosia doen nauwelijks onder
voor die van Tectona grandis,
wiens kleur en textuur het heeft.
TeksT: ir. k. De Mesel, Belgian WooDforuM
Groeigebieden
Afrormosia is de commerciële naam voor
de botanische soort Pericopsis elata Van
Meeuwen (= Afrormosia elata Harms),
behorend tot de familie der Leguminosae,
voorkomend in het immergroene tropische
regenwoud van Midden- en West-
Afrika.
Voor de Belgische import zijn vooral
Kameroen, RD Congo, Congo-Brazzaville
en de Centraal-Afrikaanse Republiek belangrijk.
Boombeschrijving
De boomhoogte bedraagt meestal 30 tot
45 m, de takvrije, soms onregelmatige
gevormde, meestal rechte stam is 15 à 20
m lang. De diameter bedraagt 80 tot 160
cm. Wortellijsten tot 2,50 m hoog kunnen
voorkomen.
Houtbeschrijving
Het kernhout van afrormosia heeft een
prachtig goudbruine kleur, nadonkerend
door het licht, soms donker geaderd;
het spint is bleek geelbruin. Het hout is
licht kruisdradig, soms onregelmatig en
bezorgt het kwartierse hout zijn typische
streeptekening. Ook de vlamtekening op
dosse is zeer decoratief. De nerf is matig
fijn.
Kwaliteiten,
duurzaamheidsklasse
In België wordt de topkwaliteit FAS (First
and Second) ingevoerd, volledig buiten
hart en spint en nagenoeg steeds bijna
volledig vrij van andere fouten. Het kernhout
behoort tot de natuurlijke duurzaamheidsklasse
I-II. Het spint is uiteraard niet
duurzaam en behoort tot duurzaamheidsklasse
V.
Drogen
Afrormosia droogt traag met weinig kans
op vervorming en scheuren.
Bewerking
Afrormosia laat zich goed bewerken,
zowel met handgereedschap als machinaal.
Bij kruisdradig hout is het aanbevolen
de spaanhoek te beperken tot bijv. 20°
teneinde het voorkomen van ‘inspringsel’
te beperken. Een goede stofzuiging is
noodzakelijk gezien het vrijkomen van irriterend
stof tijdens de verwerking.
Bevestiging
Het is aanbevolen voor te boren en roestvrije
bevestigingsmaterialen te gebruiken
bij vochtige omstandigheden gezien
afrormosia looistoffen bevat die corrosie
kunnen veroorzaken met metalen.
Afwerking
Afrormosia laat zich goed afwerken zowel
met watergedragen als oplosmiddelhoudende
beitsen of vernissen.
Toepassingen
Afrormosia is een veelzijdige, prachtig
goudbruine houtsoort geschikt voor de
© Paul Billiet

meest uiteenlopende binnentoepassingen
zoals parket en plankenvloeren, binnenschrijnwerk,
lambriseringen, schroten
voor wanden en plafonds, trappen,
trapleuningen, meubelen, binnendeuren,
draaiwerk, lijsten, knoppen en grepen,
jachtbouw, fineer, …
Bovendien is deze houtsoort zeer geschikt
voor buitenschrijnwerk met name ramen,
deuren, gevelbekledingen,
Verder is het bestand tegen de inwerking
van zuren en andere chemicaliën.
Tabel 1: Fysische eigenschappen
Gemiddelde volumieke massa bij 15 % houtvochtgehalte: 760 kg/m³
Tabel 2: Mechanische eigenschappen
Buigsterkte (in N/mm²): 118
Elasticiteitsmodulus (in N/mm²): 13.000
Druksterkte evenwijdig aan de vezel (in N/mm²): 67
Schuifsterkte (in N/mm²): 12,6
Hardheid (volgens Janka) kops:
langs:
Tabel 3: Commerciële afmetingen voor ruw gezaagd hout
- 26 mm x 80 mm in lengtes van 60 cm en meer
- 26 mm x 105 mm in lengtes van 185 cm en meer, gemiddeld 275 cm of beter
- 26 mm x 130 mm in lengtes van 185 cm en meer, gemiddeld 275 cm of beter
- 26 mm x 155 mm in lengtes van 185 cm en meer, gemiddeld 275 cm of beter
- 26 mm x 180 mm in lengtes van 185 cm en meer, gemiddeld 275 cm of beter
Ook verkrijgbaar in vallende breedtes
9.300
7.600
- 26 mm x 155 mm / en meer met 10 à 15 % toegelaten in breedtes van 100-140 mm, in lengtes van 185 cm en meer, gemiddeld 275
cm of beter
- 40 mm x 155 mm / en meer met 10 à 15 % toegelaten in breedtes van 100-140 mm, in lengtes van 185 cm en meer, gemiddeld 275
cm of beter
- 52 mm x 155 mm / en meer met 10 à 15 % toegelaten in breedtes van 100-140 mm, in lengtes van 185 cm en meer, gemiddeld 275
cm of beter
- 65 mm x 155 mm / en meer met 10 à 15 % toegelaten in breedtes van 100-140 mm, in lengtes van 185 cm en meer, gemiddeld 275
cm of beter
- 80 mm x 155 mm / en meer met 10 à 15 % toegelaten in breedtes van 100-140 mm, in lengtes van 185 cm en meer, gemiddeld 275
cm of beter
- 105 mm x 155 mm / en meer met 10 à 15 % toegelaten in breedtes van 100-140 mm, in lengtes van 185 cm en meer, gemiddeld
275 cm of beter
Tevens beschikbaar
- 65 mm x 90 mm, in lengtes van 185 cm en meer, gemiddeld 275 cm of beter
- 65 mm x 130 mm, in lengtes van 185 cm en meer, gemiddeld 275 cm of beter
- 65 mm x 155 mm, in lengtes van 185 cm en meer, gemiddeld 275 cm of beter
- 65 mm x 180 mm, in lengtes van 185 cm en meer, gemiddeld g
275 cm of beter
- 65 mm x 205 mm, in lengtes van 185 cm en meer, gemiddeld 275 cm of beter
De Indoor Collection van Hoebeek.
Duurzame en eigentijdse oplossingen voor wand & plafond in Vuren, Grenen, Eiken, ...
NIEUW Extra brede schroten in verlijmd vuren - model RV6. Technische fiche op www.hoebeek.be
Solid wood,
for Indoor & Outdoor
Hoebeek n.v.
Baeckelmansstraat 131
BE-2830 Willebroek
Tel. +32-3-886 98 01
Fax +32-3-886 85 68
hoebeek@hoebeek.be
www.hoebeek.be
houtnieuws 159
15

houtnieuws 159
16
• R E S E A R C H •
UV-technologie voor de afwerking
van buitenhout
De eerste toepassingen van UV-
technologie voor het uitharden van
verven en vernissen gaan terug
tot het begin van de jaren ‘70 in
de sector drukkerij-inkten. Enkele
jaren later werd UV-technologie
ook gebruikt voor het afwerken van
houten plaatmaterialen. Vandaag
brengt de technologie een kleine
revolutie teweeg in de afwerking van
UV-harsen
buitenhout.
TEKST: JEAN-PIERRE BLEUS,
CYTEC TS & D RADCURE
UV-harsen zijn vloeibare, vrij viskeuze polymeren
op acrylaatbasis. Om ze te kunnen
gebruiken in aanbrengmachines, moeten
ze verdund worden, niet met organische
solventen, maar met reactieve verdunners.
Om het mengsel te kunnen uitharden onder
krachtige UV-lampen, moet een foto-initiator
toegevoegd worden, die een chemische
reactie of polymerisatie op gang brengt.
De drie componenten zijn in de film opgenomen:
het gaat dus om bekledingen
met 100% drogestofgehalte. Naast deze basiscompositie
worden andere ingrediënten
toegevoegd, zoals matteringsmiddelen en
verschillende additieven (spreiding,…)
Uitharding
De uitharding gebeurt onder één of veelal
meerdere krachtige UV-lampen die geplaatst
worden onder een beschermingskap. Het
proces duurt slechts enkele seconden. Bij
het verlaten van de UV-tunnel is de uitharding
compleet en kunnen de producten
onmiddellijk op elkaar gestapeld worden.
De verkregen eigenschappen hangen af van
de gebruikte harsen en zijn uitzonderlijk:
van keukenmeubelvernis die vlekbestendig
is (koffie, mosterd, azijn,…) en krasvast tot
slijtvaste vernis voor parket of afgewerkte
producten voor buitenhuis die weerbestendig
zijn.
Vlakke ondergrond
Tot voor kort ging het bij industriële toepassingen
op hout om 100% vrij viskeuze
producten die aangebracht werden op een
vlakke ondergrond door middel van aan-
Dit artikel is enkel zichtbaar
voor abonnees. Blijkbaar bent u
geen abonnee of heeft u uw login nog
niet ingevoerd op de openingspagina
www.houtnieuws.be
brengrollen. UV-afwerkingsstraten zijn veel
korter dan die met traditionele producten
op solventbasis, want de lange thermische
droogtunnels zijn vervangen door UV-tunnels
van maximum enkele meters lang.
Door de afwezigheid van vluchtige solventen
is het brandrisico beperkt en liggen dus ook
de verzekeringspremies laag.
Beperkt onderhoud
Klik op deze pagina
om u te abonneren
(www.houtnieuws.be/newsletter)
De aanbrenginstallatie vraagt weinig onderhoud
omdat de vernissen maar drogen
onder UV-straling en bijgevolg na de werkuren
op de rollenmachine kunnen blijven.
De rollen moeten wel tegen stof en licht
beschermd worden.
Parketten, meubels en schrijnwerk
In de loop der jaren zijn almaar nieuwe
toepassingen gevonden. Voor industriële
parketvernis is UV-technologie de meest
gebruikte. In de meubelindustrie anderzijds
is de technologie nog niet zo sterk doorgedrongen
(ongeveer 15%) en dat geldt des
temeer voor het schrijnwerk (binnen- of
buitenschrijnwerk).
Driedimensionale voorwerpen
Tot voor kort was het zeer moeilijk om UVproducten
aan te brengen op driedimensionale
voorwerpen (3-D). Voor dergelijke ondergrond
kan het opbrengen gebeuren door
drenking, maar vaker nog door verstuiving
met het spuitpistool. De gebruikte producten
mogen geen hoge viscositeit hebben. Door
in grote mate gebruik te maken van reactieve
verdunner kan men laag viskeuze afwerkings-
producten aanmaken, maar de reactieve verdunners
verlagen wel tot op zekere hoogte de
eigenschappen.
Jarenlang werden afwerkingsproducten op
basis van viskeuze UV-harsen verdund in
organische solventen om aangebracht te
kunnen worden met het spuitpistool. Dat
was in feite een stap achteruit, omdat de
verdamping van solventen tegen de zorg om
het milieu ingaat en veel voordelen van de
100% UV-technologie doet verliezen.
Er werd een nieuwe synthesetechniek ontwikkeld
waardoor UV-harsen geproduceerd
kunnen worden die zeer fijn opgelost worden
in water (35 tot 40% hars). Dankzij hun lage
viscositeit kunnen deze producten gemakkelijk
aangebracht worden met het spuitpistool,
zonder reactieve verdunners toe te
voegen. De harsen zijn meestal dispersies
van PUR-acrylaten. Met die producten moeten
de afwerkingsstraten uiteraard voorzien
zijn van een thermische droogtunnel om
het water te doen verdampen, dat het enige
aanwezige oplosmiddel is in deze producten,
wat ook het brandrisico vermindert.
Vooral kan men met deze techniek voldoen
aan de nieuwe wetgeving die de uitstoot van
organische solventen in de lucht begrenst of
dure installaties vermijden om organische
solventen terug te winnen of te verbranden.
Nadat het water verdampt is, wordt bij de
doorgang onder de UV-lampen een film
gevormd met uitzonderlijke eigenschappen.
Hij paart flexibiliteit aan hardheid, heeft een
uitstekende stoot- en krasweerstand, is bestand
tegen chemische producten en, voor
buitenschrijnwerk, tegen de invloed van de
weersomstandigheden.

Dankzij deze meer recente technologie kunnen
de sectoren driedimensionaal meubel
of schrijnwerk, die moeilijk bereikbaar zijn
met de 100% UV-technologie, aangesproken
worden. Aangezien de drager niet vlak
is, moeten de drooginstallaties, zowel thermische
als UV, aangepast worden.
Duurzame afwerking voor
buitenschrijnwerk
Alvorens gecommercialiseerd te worden,
moeten de producten voor buitenafwerking
een hele reeks tests ondergaan. De belangrijkste
daarvan is de kunstmatige veroudering
onder invloed van UV-straling en vocht.
In het brede assortiment 100% UV-producten
worden sinds vele jaren verschillende
harsen gebruikt voor buitentoepassing op
vlakke platen en meestal in gekleurde versie.
De nieuwe technologie van watergedragen
dispersies brengt het afwerken van buitenschrijnwerk
in het vizier. Om deze dispersies
te testen heeft men zich laten inspireren
door de Europese norm EN 927. Voor de
versnelde veroudering is gebruikgemaakt
van de machine Atlas Ci 4000 Weather-
O-Meter met een xenon booglamp waarin
cycli van verschillende vochtigheidsgraad
gereproduceerd worden (50 en 95%) bij een
temperatuur van 50°C.
Wil men hout duurzaam afwerken, dan
moet men het beschermen tegen UV-straling.
Immers, in combinatie met vocht is
UV-straling de belangrijkste oorzaak van
houtschade op het raakvlak hout/afwerkingsproduct.
De eerste laag op het hout moet een laag
drogestofgehalte hebben, om goed te kunnen
indringen en moet bovendien, bij onvoldoende
duurzame houtsoorten, schimmel-
en insectendodende middelen bevatten.
Vanwege deze indringing zijn UV-producten
niet geschikt als grondlaag, want de uitharding
zal vertraagd worden, of zelfs helemaal
gestopt worden door de ondoorschijnendheid
van het hout. Daardoor worden ook
sommige problemen vermeden van afgeremde
UV-polymerisering, die voorkomen
op sommige houtsoorten.
Watergedragen PUR-dispersies zijn daarentegen
sterk aangewezen om gebruikt te worden
in de samenstelling van de afwerkingslagen.
Het hars is zeer goed bestand tegen de
weersinvloeden, maar het bevat ook additieven
die het hout zullen beschermen tegen
aanvallen van buitenaf, zoals UV-licht van de
zon en vochtinwerking. Zoals bij de klassieke
acrylaatdispersies is een fysiek droogproces
(verdamping van het water) absoluut nodig.
Opgemerkt moet worden dat tijdens deze
fysieke droging enkel water verdampt. De
afwerkingslaag wordt vervolgens chemisch
uitgehard door de doorgang onder sterke
Chemische weerstand DIN 68 864 (0= zeer goed, 5 = slecht)
Reinigingsproduct
Ammoniak 1%
Ammoniak 5%
Ethanol 20%
Butylglycol
Water
Ketchup
Fysische eigenschappen (0 = zeer goed, 5 = slecht)
Mosterd
Rode wijn
Koffie
Hechtvermogen
(beuk) Weerstand tegen
nagelindruk (beuk)
Bleekwater 9%
UV-lampen. Deze afwerkingsprocessen gebeuren
op industriële afwerkingsstraten en
zijn momenteel nog niet realiseerbaar op de
bouwplaats. Er loopt onderzoek zowel voor
mobiele UV-installaties (minder krachtig en
helemaal anders opgezet) als voor afwerkingsproducten
die zijn aangepast aan deze
minder krachtige UV-uitharding.
De eigenschappen van het eindproduct worden
bereikt in enkele seconden. De chemische
(vlekwerendheid) en fysische eigenschappen
zijn uitstekend. De proefstaaltjes
die gerealiseerd werden met het procédé in
het afwerkingsvoorbeeld voor buitenschrijnwerk
weerstaan meer dan 2.000 uur aan
de kunstmatige verouderingstest. Het behandelde
hout kan onmiddellijk gestapeld
worden (behandeld oppervlak op behandeld
oppervlak) op het einde van de afwerkingsstraat
zonder gevaar voor verkleving (uitstekende
weerstand tegen “blocking”).
Deze uitstekende chemische en fysische
eigenschappen worden weergegeven in bovenstaande
grafieken.
Azijn
Eosine 2%
Weerstand tegen
“blocking” (grenen)
VOORBEELD VAN
AFWERKING VAN
Ucecoat 7631, 1u
Ucecoat 7631, 4u
klassiek product, 1u
klassiek product, 4u
BUITENSCHRIJNWERK
Ucecoat 7531
klassiek product
- Een laag van 100 g/m2 - Een laag van 100 g/m traditioneel
product (20% drogestofgehalte) aanbrengen
via drenking of verspuiting.
2 traditioneel
product (20% drogestofgehalte) aanbrengen
via drenking of verspuiting.
- Eenmaal droog, een traditionele tussenlaag
(100 g/m2 - Eenmaal droog, een traditionele tussenlaag
(100 g/m ) aanbrengen, eveneens
met laag drogestofgehalte.
2 ) aanbrengen, eveneens
met laag drogestofgehalte.
- Eenmaal droog, het oppervlak licht
schuren.
- Met het spuitpistool een afwerklaag
van 150 g/m2 - Met het spuitpistool een afwerklaag
van 150 g/m aanbrengen op basis
van een watergedragen dispersie
van polyurethaan UV (drogestofgehalte
40%).
2 aanbrengen op basis
van een watergedragen dispersie
van polyurethaan UV (drogestofgehalte
40%).
- Als het water volledig verdampt is
volgt de doorgang onder de UV-lampen.
- De behandelde oppervlakken kunnen
onmiddellijk vastgenomen worden
en gestapeld en/of verpakt worden.
houtnieuws 159
17

houtnieuws 159
18
• R E S E A R C H •
Afwerkingsystemen voor houten
buitenschrijnwerk getest
© SigmaKalon
Het onderzoek van
afwerkingsystemen geschikt
voor houten buitenschrijnwerk
heeft zich toegespitst op
realistische, betrouwbare en snelle
performantietesten. Echter, snelle
testmethodes komen tot hiertoe
niet overeen met de werkelijkheid.
Omgekeerd zijn realistische testen
niet snel genoeg. Een versneld
testresultaat wordt bekomen
met proeven in het laboratorium,
terwijl betrouwbare resultaten
een langdurige buitenexpositie
vereisen. Bovendien is de validatie
van het resultaat beperkt
door de afhankelijkheid van
klimatologische variaties.
TEKST: DR. IR HUGO COPPENS, TECHNOLOGISCH
ADVISEUR “HOUTVERWERKING”, CTIB-TCHN
De Belgische technische specificatie STS
52.04.08 ‘houten buitenschrijnwerk - bescherming
en afwerking’ - dient voorzien
te worden van een bijlage met testmethoden
en kritische waarden. Het is niet eenvoudig
om deze technische specificatie
meer gedetailleerd uit te schrijven.
Door de jaren heen werden de resultaten
van kunstmatige veroudering of verwering
van coatings algemeen aanvaard en als
betrouwbaar beschouwd. Die testmethode
moet het mogelijk maken om afwerkingsystemen
voor buitenschrijnwerk snel
te testen, specifiek voor evaluatieparameters
en bijbehorende kritische waarden
zoals gedefinieerd op basis van natuurlijke
bewederingstesten.
Gebruikerscommissie
Bij het begin van het onderzoeksproject
werd een gebruikerscommissie bijeengeroepen
van schrijnwerkers en verf
producenten. Uit de besprekingen met
de schrijnwerkers en de verfleveranciers
werden de verfsystemen gekozen, wie ze
zou aanbrengen en met welke applicatietechniek.
De schrijnwerkers bepaalden de
houtsoorten; de coatingindustrie leverde
de meest recente systemen.
Onderzoek
Het onderzoek wil enerzijds de nieuwe
systemen op korte termijn evalueren en
anderzijds een reeks standaarden aanreiken
om de afwerking van houten buitenschrijnwerk
op basis van natuurlijke
bewedering te evalueren. De eindresultaten
moeten leiden tot een technische
goedkeuring, die kan afgeleverd worden
voor een volledig afgewerkt raam of voor
het coatingsysteem op zich.
54 afwerkingsystemen getest
Tabel 1: Houtsoorten opgenomen in het onderzoek
groep 1
groep 2
groep 3
Dit artikel is enkel zichtbaar
voor abonnees. Blijkbaar bent u
geen abonnee of heeft u uw login nog
niet ingevoerd op de openingspagina
www.houtnieuws.be
Klik op deze pagina
om u te abonneren
(www.houtnieuws.be/newsletter)
Grofporig, moeilijk af te werken, snelle verwering
afzelia – merbau – padoek
Watergedragen afwerkingsystemen
met een laag VOS-gehalte (Vluchtige
Organische Stoffen), zowel dekkende als
Frequent gebruikte hardhoutsoorten op vraag van de schrijnwerkers
plus naaldhout
sipo – sapelli – meranti – maritime pine
Fijnporig, gevoelig voor verblauwing, bleke houtsoorten
moabi – movingui
© Sikkens

Op donderdag 28 en vrijdag 29 februari opent BATIBOUW,
de grootste bouwvakbeurs van België, haar deuren exclusief
voor de vaklui. U ontdekt er de meest recente nieuwigheden
en trends en kan deelnemen aan rondetafelgesprekken,
seminaries en andere randmanifestaties. Om wachttijden aan
de ingang te verkorten, kan u zich best preregistreren
via www.batibouw.com. Met de uitgereikte badge krijgt u op
28 en 29 februari ongelimiteerde toegang tot BATIBOUW.
Batibouw
Bouwen
aan de toekomst
van 28 februari t/m 9 maart 2008 Brussels Expo
exclusief voor professionals: 28 en 29 februari
Indien u de badge niet gebruikt tijdens deze dagen, is hij geldig
voor een dag naar keuze tijdens de rest van de beurs.
Batibouw pro: 28 februari van 10 tot 18u30
29 februari van 10 tot 21u (nocturne)
Batibouw publiek: van 1 t/m 9 maart van 10 tot 18u30 en
op 7 maart tot 21u (nocturne)
www.batibouw.com
COURIER DU BOIS-2008-NL.indd 1 21-11-2007 8:22:02

houtnieuws 159
20
• R E S E A R C H •
transparante systemen, werden in het
onderzoek opgenomen.
Om de “slechte”, de “goede” en uit de
praktijk “gekende” systemen te identificeren,
werden de coatings voor buitenschrijnwerk
onderworpen aan een kunstmatige
en natuurlijke bewedering.
Tabel 2: Overzicht van verplichte en informatieve eisen
component 1
weerstand bij verwering
van vlakke elementen
component 2
verweringsgevoelige
delen
(hoekverbinding,
scherpe randen,
afwateringskanaal)
component 3
bijkomende informatie
over laagdikte, glans- en
kleurbehoud
component 4
biologische
aspecten
component 5
herbehandeling
belangrijkheid buitenexpositie laboratoriumproeven
verplicht
verplicht
verplicht
informatief
informatief
informatief
informatief
informatief
informatief
verplicht
natuurlijke bewedering
kunstmatige bewedering
UVCON of WOM
observatie 18m - 36m - 60m T 10w /D 16w
onderhoud
eis score ≤ 4 na 18m score < 6
observatie 18m
verweringsgevoelige delen vochtdynamiek
eis score ≤ 1,5 absorptie ≤ 2,5%
of
2,5% < absorptie < 3,5% én
desorptie ≥25%
of
absorptie ≥3,5% én
desorptie ≥30%
adhesie torquetest
T F droog > 5 d MN /m2 D F droog > 6,5 d MN /m2 T F nat > 4 n MN /m2 D F nat > 6 n MN /m2 T F droog > 5 d MN /m2 D F droog > 6,5 d MN /m2 T F nat > 4 n MN /m2 D F nat > 6 n MN /m2 adhesie ruitjestest
eis score ≤ 2
eis
laagdikte laagdikte
60µm < T < 120µm
60µm < D < 120µm
60µm < T < 120µm
60µm < D < 120µm
kleurverschil kleurverschil
observatie 18m T 10w / D 16w
eis
9 houtsoorten
Negen commerciële houtsoorten werden
door de schrijnwerkers uitgekozen
(zie tabel 1). De houtsoorten werden
ingedeeld in drie groepen, afhankelijk
van de moeilijkheidsgraad om af te
werken, de specifieke eisen van de
Dit artikel is enkel zichtbaar
voor abonnees. Blijkbaar bent u
geen abonnee of heeft u uw login nog
niet ingevoerd op de openingspagina
eis
www.houtnieuws.be
Klik op deze pagina
om u te abonneren
(www.houtnieuws.be/newsletter)
T ΔE*: 8
T ΔL*: +10 / -10
T Δa*: +2 / -5
T Δb*: +3 / -8
D ΔE*: 5
D ΔL*: +0 / -10
D Δa*: +2 / -2
D Δb*: +2 / -2
T ΔE*: 11
T ΔL*: +1 / -5
T Δa*: +1 / -3
T Δb*: +0 / -8
D ΔE*: 3
D ΔL*: +2 / -2
D Δa*: +1 / -1
D Δb*: +2 / -2
glansverschil glansverschil
observatie 18m T 10w / D 16w
eis Δglans (%) ≤ 25
T: Δglans (%) ≤ 10%
D: Δglans (%) ≤ 65%
blauwschimmel
eis score ≤ 2
eis score ≤ 2
oppervlakteschimmel
observatie T 10w / D 16w
eis score < 6
schrijnwerkers en de gevoeligheid voor
verblauwing.
De 9 houtsoorten en 35 coatings resulteerde
in 54 te testen systemen. Per combinatie
werden 6 raamkaders gemaakt van
1m x 1m, wat resulteerde in een totaal van
324 afgewerkte raamkaders.
kunstmatige bewedering uvcon of wom

Evaluatie in 5 componenten
1. Weerstand bij verwering van vlakke
elementen (kritische parameter)
name uitgedrukt in percentage van
de oorspronkelijke glans.
De verplichte eis wordt vastgelegd op een
score ≤ 4 na 18 maanden buitenexpositie.
Het buitenschrijnwerk wordt gedurende
vijf jaar geëvalueerd.
score 4: gemakkelijk te herbehandelen,
lichte verwering gekenmerkt
door fijne lijnvormige erosie in de
vaatlijnen en lichte verblauwing.
2. Verweringsgevoelige delen
(scherpe randen, afwateringskanalen,
hoekverbindingen) (kritische
parameter)
De verplichte eis wordt een score ≤ 1,5 na
18 maanden natuurlijke bewedering.
score 1: gemakkelijk te herbehandelen,
lichte verwering gekenmerkt
door lijnvormige erosie en hoekverbindingen
komen open.
score 2: middelmatige verwering
gekenmerkt door vlekvormige erosie,
waterinsijpeling, ondiepe fijne
scheurvorming in de film.
3. Bijkomende informatie over
laagdikte, glans- en kleurbehoud
(informatieve parameters)
De initiële laagdikte dient begrepen te zijn
tussen 60 µm en 120 µm.
P laagdikte = gemiddelde van vijf laagdiktemetingen,
gemeten met een confocale
scanning laser microscoop
Het kleurverschil na 18 maanden:
- voor transparante afwerking:
● ΔE* 8
● ΔL* +10/-10
● Δa* +2/-5
● Δb* +3/-8
- voor dekkende afwerking:
●
●
●
ΔE* 5
ΔL* +0/-10
Δa* +2/-2
● Δb* +2/-2
P ΔE* = √⎺⎺(L*)
2 + (Δa*) 2 + (Δb*) 2
⎺⎺⎺ Er zijn eisen waaraan een afwerkingsysteem
absoluut moet voldoen. In
De verplichte eis wordt vastgelegd op een
score ≤ 4 na 18 maanden buitenexpositie.
Kunstmatige bewedering
een systeemfiche komt ook informatie Het buitenschrijnwerk wordt gedurende Op basis van geoptimaliseerde kunstma-
over minder kritische eigenschappen. vijf jaar geëvalueerd.
tige bewederingssystemen (UVCON en
1. de weerstand van een hout-afwer- score 4: gemakkelijk te herbehan- WOM) was het mogelijk een rangschikkingsysteem
(hout + coating) tegen delen, lichte verwering gekenmerkt king op te stellen voor de coatingsyste-
de verwering op een vlak element. door fijne lijnvormige erosie in de men. Die kan gebruikt worden voor een
Vergelijkbaar met de Europese nor- vaatlijnen en lichte verblauwing. tijdelijke goedkeuring die op termijn defimen
kan hiervoor zowel natuurlijke
nitief kan worden indien de resultaten van
als kunstmatige bewedering worden
gebruikt.
2. verweringsgevoelige delen, zoals
scherpere randen, hoekverbindin-
2. Verweringsgevoelige delen
(scherpe randen, afwateringskanalen,
hoekverbindingen) (kritische
langdurige buitenexpositie positief zijn.
De gebruikte bewederingsmethode is gebaseerd
op de Europese standaardtest
EN 927-6. Om de 2 weken werd het
gen en afwateringskanalen, worden parameter)
verlies aan glans, de wijziging in kleur en
gerelateerd aan parameters voor De verplichte eis wordt een score ≤ 1,5 na de microscopische degradatie (bv. ero-
de vochtbalans, adhesie en mini- 18 maanden natuurlijke bewedering. sieverschijnselen en barsten) nagegaan.
mumwaarden voor verweringsweer- score 1: gemakkelijk te herbehan- De 54 systemen werden bewederd in de
stand.delen,
lichte verwering gekenmerkt UVCON, gebruik makend van UVA-licht
3. een meer uitgebreide informatieve door lijnvormige erosie en hoekver- en in de Weather-O-meter (WOM), ge-
dataset voor elk hout-afwerkingsysbindingen komen open.
bruik makend van Xenon-licht.
teem m.b.t. laagdikte, glans- en score 2: middelmatige verwering
kleurbehoud.
gekenmerkt door vlekvormige ero- Dekkende systemen vertonen na 10
4. de gevoeligheid van het afwerkingsie, waterinsijpeling, ondiepe fijne weken enkel esthetische veranderingen.
systeem voor biologische degrada- scheurvorming in de film.
Transparante systemen eroderen in de
tie.
vaatlijnen.
5. de herbehandelbaarheid van de top- 3. Bijkomende informatie over
Na 16 weken kunstmatige bewedering
laag.
zijn de erosieverschijnselen sterker. In
laagdikte, glans- en kleurbehoud
Het is het globale pakket binnen een
dekkende systemen wordt erosie over de
component dat beoordeeld wordt. Zo
(informatieve parameters)
volledige lengte van de vaatlijnen waarge-
kan de gemiddelde waarde voor een De initiële laagdikte dient begrepen te zijn nomen. Transparante systemen zijn on-
bepaalde parameter de kritische waar- tussen 60 µm en 120 µm.
derhevig aan vlekvormige erosie.
de overschrijden afhankelijk van de
spreiding op de individuele waarden.
Plaagdikte = gemiddelde van vijf laagdiktemetingen,
gemeten met een confocale
Op basis van deze resultaten blijkt het
wenselijk de kunstmatige veroudering ge-
scanning laser microscoop
durende 10 weken door te voeren voor de
evaluatie van lazuren, en 16 weken voor
Het kleurverschil na 18 maanden: verven.
Bij de natuurlijke bewedering werden tel- - voor transparante afwerking:
kens 3 ramen met hetzelfde afwerkingsysteem
opgesteld. Uit de overige ramen
werden proefstalen gezaagd voor labora-
● ΔE* 8
● ΔL* +10/-10
● Δa* +2/-5
1. Weerstand bij verwering van vlakke
elementen (kritische parameter)
toriumtesten.
● Δb* +3/-8
De eis wordt vastgelegd op een score
- voor dekkende afwerking:
≤ 6. Voor een dekkend systeem is dat
Natuurlijke bewedering -
Buitenexpositie
●
●
●
ΔE* 5
ΔL* +0/-10
Δa* +2/-2
na 16 weken en voor een transparant systeem
na 10 weken bewedering.
score 4: lichte verwering, geken-
● Δb* +2/-2
merkt door erosie van de vaat-
Omdat de weersomstandigheden variëren
in de tijd en afhankelijk zijn van de geo-
⎯⎯
P ΔE* = √⎺ ⎺( L L*)
lijnen over een beperkte lengte,
beperkte barstvorming in de
grafische ligging, werden alle combinaties P ΔL*: wijzigingen in grijswaarden,
film buiten de vaatlijnen
hout-afwerkingsysteem op drie verschil-
gaande van 0 (zwart) tot +100 (wit)
score 6: middelmatige verwelende
sites opgesteld:
P Δa*: wijzigingen in de roodgroering,
erosie van ± de volledige
- Ieper (plattelandsklimaat)
ne component, gaande van –100
lengte van de vaatlijnen, alge-
- Gent (stadsklimaat);
(groen) tot +100 (rood)
mene barstvorming in de film
- Bertrix (klimaat op de Ardeense hoog- P Δb*: wijzigingen in de blauwgele
buiten de vaatlijnen.
vlakte).
component, gaande van –100
Om de 3 maanden werden de zichtbare
degradatie en de veranderingen in kleur
en glans geëvalueerd.
(blauw) tot +100 (geel)
Het glansverschil, Δglans, na 18 maanden
wordt verondersteld niet meer dan 25 %
2. Verweringsgevoelige delen
(hoekverbinding, scherpe randen,
afwateringskanaal) (kritische
Dekkende systemen (D) vertonen na 18 te bedragen. De glanswaarden worden parameter)
maanden hoofdzakelijk louter esthetische uitgedrukt in procent ten opzichte van
veranderingen, hoogstens lichte erosie in
de vaatlijnen. Transparante systemen (T)
de reflectiewaarde van gepolijst zwart
spiegelglas, die overeenkomstig de
Water- en dampdoorlaatbaarheid
zijn meer verweerd en vertonen uitgespro- normen wordt gelijkgesteld aan 100. De water- en waterdampdoorlaatbaarheid
ken erosie in de vaatlijnen.
P Δglans: glansverlies of glanstoe- van houtafwerkingssystemen worden a.h.v.
2 + (Δa*) 2 + (Δb*) 2
⎺
Kunstmatige bewedering
Op basis van geoptimaliseerde kunstmatige
bewederingssystemen (UVCON en
WOM) was het mogelijk een rangschikking
op te stellen voor de coatingsystemen.
Die kan gebruikt worden voor een
tijdelijke goedkeuring die op termijn definitief
kan worden indien de resultaten van
langdurige buitenexpositie positief zijn.
De gebruikte bewederingsmethode is gebaseerd
op de Europese standaardtest
EN 927-6. Om de 2 weken werd het
verlies aan glans, de wijziging in kleur en
de microscopische degradatie (bv. erosieverschijnselen
en barsten) nagegaan.
De 54 systemen werden bewederd in de
UVCON, gebruik makend van UVA-licht
en in de Weather-O-meter (WOM), gebruik
makend van Xenon-licht.
Dekkende systemen vertonen na 10
weken enkel esthetische veranderingen.
Transparante systemen eroderen in de
vaatlijnen.
Na 16 weken kunstmatige bewedering
zijn de erosieverschijnselen sterker. In
dekkende systemen wordt erosie over de
volledige lengte van de vaatlijnen waargenomen.
Transparante systemen zijn onderhevig
aan vlekvormige erosie.
Op basis van deze resultaten blijkt het
wenselijk de kunstmatige veroudering gedurende
10 weken door te voeren voor de
evaluatie van lazuren, en 16 weken voor
verven.
Bij de natuurlijke bewedering werden telkens
3 ramen met hetzelfde afwerkingsysteem
opgesteld. Uit de overige ramen
werden proefstalen gezaagd voor labora-
1. Weerstand bij verwering van vlakke
elementen (kritische parameter)
toriumtesten.
De eis wordt vastgelegd op een score
≤ 6. Voor een dekkend systeem is dat
Natuurlijke bewedering -
Buitenexpositie
na 16 weken en voor een transparant systeem
na 10 weken bewedering.
score 4: lichte verwering, gekenmerkt
door erosie van de vaat-
Omdat de weersomstandigheden variëren
in de tijd en afhankelijk zijn van de geo-
⎯
√⎺
lijnen over een beperkte lengte,
beperkte barstvorming in de
grafische ligging, werden alle combinaties P ΔL*: wijzigingen in grijswaarden,
film buiten de vaatlijnen
hout-afwerkingsysteem op drie verschil-
gaande van 0 (zwart) tot +100 (wit)
score 6: middelmatige verwelende
sites opgesteld:
P Δa*: wijzigingen in de roodgroering,
erosie van ± de volledige
- Ieper (plattelandsklimaat)
ne component, gaande van –100
lengte van de vaatlijnen, alge-
- Gent (stadsklimaat);
(groen) tot +100 (rood)
mene barstvorming in de film
- Bertrix (klimaat op de Ardeense hoog- P Δb*: wijzigingen in de blauwgele
buiten de vaatlijnen.
vlakte).
component, gaande van –100
Om de 3 maanden werden de zichtbare
degradatie en de veranderingen in kleur
en glans geëvalueerd.
(blauw) tot +100 (geel)
Het glansverschil, Δglans, na 18 maanden
wordt verondersteld niet meer dan 25 %
2. Verweringsgevoelige delen
(hoekverbinding, scherpe randen,
afwateringskanaal) (kritische
Dekkende systemen (D) vertonen na 18 te bedragen. De glanswaarden worden parameter)
maanden hoofdzakelijk louter esthetische uitgedrukt in procent ten opzichte van
veranderingen, hoogstens lichte erosie in
de vaatlijnen. Transparante systemen (T)
de reflectiewaarde van gepolijst zwart
spiegelglas, die overeenkomstig de
Water- en dampdoorlaatbaarheid
zijn meer verweerd en vertonen uitgespro- normen wordt gelijkgesteld aan 100. De water- en waterdampdoorlaatbaarheid
ken erosie in de vaatlijnen.
P Δglans: glansverlies of glanstoe- van houtafwerkingssystemen worden a.h.v.
⎯
⎺ √⎺
⎯ ⎯⎯ ⎯
Er zijn eisen waaraan een afwerkingsysteem
absoluut moet voldoen. In
een systeemfiche komt ook informatie
over minder kritische eigenschappen.
1. de weerstand van een hout-afwerkingsysteem
(hout + coating) tegen
de verwering op een vlak element.
Vergelijkbaar met de Europese normen
kan hiervoor zowel natuurlijke
als kunstmatige bewedering worden
gebruikt.
2. verweringsgevoelige delen, zoals
scherpere randen, hoekverbindingen
en afwateringskanalen, worden
gerelateerd aan parameters voor
de vochtbalans, adhesie en minimumwaarden
voor verweringsweerstand.
3. een meer uitgebreide informatieve
dataset voor elk hout-afwerkingsysteem
m.b.t. laagdikte, glans- en
kleurbehoud.
4. de gevoeligheid van het afwerkingDit
artikel is enkel zichtbaar
systeem voor biologische degradatie.
voor abonnees. Blijkbaar bent u
5. de herbehandelbaarheid van de top-
geen abonnee of heeft u uw login nog
laag.
Het is het globale pakket binnen niet een ingevoerd op de openingspagina
component dat beoordeeld wordt. Zo
kan de gemiddelde waarde voor een www.houtnieuws.be
bepaalde parameter de kritische waarde
overschrijden afhankelijk van de
spreiding op de individuele waarden. Klik op deze pagina
om u te abonneren
(www.houtnieuws.be/newsletter)
houtnieuws houtnieuws 159
21

houtnieuws 159
22
• R E S E A R C H •
Afzelia raam transparant afgewerkt.
waterabsorptie en waterdampdesorptie
van gecoate houtstalen bestudeerd. De
proef wordt gebruikt voor de beoordeling
van de beschermende eigenschappen van
een houtbehandeling tegen vocht.
De water- en waterdampdoorlaatbaarheid
van een coatinglaag wordt geëvalueerd
volgens de methode beschreven door
Rapp (2000), met de nadruk op kunstmatige
bewedering. De stalen werden gedurende
16 weken kunstmatig bewederd
in de UVCON. Bewederde en niet-bewederde
stalen werden gedurende 72 uur op
gedemineraliseerd water gelegd. Hierna
werden de stalen gedurende 72 uur geconditioneerd
en regelmatig gewogen.
Het substraat heeft een belangrijke invloed
op de sorptiekarakteristieken van
houtafwerkingsystemen. Coatings aangebracht
op movingui, moabi, sipo en
sapelli nemen meer vocht op (gemiddeld
vochtgehalte ω: 3,2 %) dan deze aangebracht
op afzelia, padoek, merbau en meranti
(gemiddeld vochtgehalte ω: 2,5 %).
De beoordeling van het vochtgehalte van
het systeem is verplicht.
- Een afwerkingsysteem met waterabwaterabsorptie van minder dan 2,5 % na
72 uur voldoet zonder bijkomende
eisen naar vochtdesorptie.
- Een afwerkingsysteem met vochtvochtabsorptie van meer dan 2,5 % en
minder dan 3,5% na 72 uur voldoet
indien de vochtdesorptie meer dan
25 % bedraagt.
- Een afwerkingsysteem met vochtvochtabsorptie van meer dan 3,5 % na
72 uur voldoet indien de vochtdesorptie
minimaal 30 % bedraagt.
Pabsorptie: opname van vocht na absorptiefase
van 72 uur
Pdesorptie: afgifte van vocht na desorptiefase
van 72 uur
Adhesie
Een belangrijk aspect van de interactie
tussen hout en een afwerkingsysteem is
de performantie ter hoogte van het raakvlak.
Om deze performantie na te gaan
wordt de adhesie gemeten op basis van 2
testmethodes.
Een waarde voor de hechtsterkte van de
coating op het substraat wordt bepaald
met een torquetoestel. De hechtsterkte
wordt uitgedrukt als de ‘shear stress’.
Zowel de ‘shear stress’, de falingstypes
en hun percentages worden opgemeten.
De torquetest werd zowel in droge als in
natte omstandigheden uitgevoerd. Het
houtsubstraat onder de verflaag werd verzadigd
door 0,5 ml water aan te brengen
in de breuklijn.
De adhesie volgens de torquetest is verplicht.
De minimale kracht bij adhesie:
- op droge verffilm bedraagt
voor een dekkend systeem F > 6,5 d MN /m2 voor een transparant systeem F > 5 d MN /m2 Een waarde voor de hechtsterkte van de
coating op het substraat wordt bepaald
met een torquetoestel. De hechtsterkte
wordt uitgedrukt als de ‘shear stress’.
Zowel de ‘shear stress’, de falingstypes
en hun percentages worden opgemeten.
De torquetest werd zowel in droge als in
natte omstandigheden uitgevoerd. Het
houtsubstraat onder de verflaag werd verzadigd
door 0,5 ml water aan te brengen
in de breuklijn.
De adhesie volgens de torquetest is ver ver-
plicht. De minimale kracht bij adhesie:
- op droge verffilm bedraagt
voor een dekkend systeem F > 6,5 d MN /m2 voor een transparant systeem F > 5 d MN /m2 www.houtnieuws.be
Klik op deze pagina
om u te abonneren
- op een natte verffilm
voor een dekkend systeem F > 6 d MN /m2 voor een transparant systeem F > 4 n MN /m2 - op een natte verffilm
voor een dekkend systeem F > 6 d MN /m2 voor een transparant systeem F > 4 n MN /m2 P hechtsterkte T: een metalen stud
wordt van het oppervlak getrokken
door het torquetoestel, de hechtsterkte
wordt uitgedrukt als de shear
stress T (MN/m2 P hechtsterkte T: een metalen stud
wordt van het oppervlak getrokken
door het torquetoestel, de hechtsterkte
wordt uitgedrukt als de shear
stress T (MN/m ) 2 )
De ruitjestest wordt volgens de ISO2409
uitgevoerd met behulp van een PIG universal-toestel.
Op het oppervlak wordt een
raster getrokken, bestaande uit vierkantjes
die naargelang de laagdikte in oppervlakte
variëren tussen 1 mm2 en 2 mm2 De ruitjestest wordt volgens de ISO2409
uitgevoerd met behulp van een PIG universal-toestel.
Op het oppervlak wordt een
raster getrokken, bestaande uit vierkantjes
die naargelang de laagdikte in oppervlakte
variëren tussen 1 mm .
Sterk hechtende kleefband wordt op het
raster aangebracht. Het percentage van
de verflaag dat bij het losrukken van de
aangebrachte verflaag wordt weggehaald,
vormt een maat voor de adhesie.
2 en 2 mm2 .
Sterk hechtende kleefband wordt op het
raster aangebracht. Het percentage van
de verflaag dat bij het losrukken van de
aangebrachte verflaag wordt weggehaald,
vormt een maat voor de adhesie.
Padoek raam transparant afgewerkt,
sterke erosie, afschilferen, verblauwing.
Dit artikel is enkel zichtbaar
voor abonnees. Blijkbaar bent u
geen abonnee of heeft u uw login nog
niet ingevoerd op de openingspagina
(www.houtnieuws.be/newsletter)
De adhesie wordt beoordeeld naar
ISO2409 volgens de beoordelingsschaal
voor de ruitjestest met scores van 1 tot
4. Het is een niet-verplichte eis. Van een
dekkend en transparant systeem wordt
verwacht de maximale score 2 niet te
overschrijden.
score 2: de verffilm brokkelt af langsheen
de sneden en/of ter hoogte
van de kruisingen van de snede, het
totale percentage van afgebrokkelde
verffilm bedraagt maximaal 15%;
score 3: langsheen de sneden schilfert
de verffilm in brede stroken
af en/of volledige of gedeeltelijke
vierkantjes worden losgerukt, het
totale percentage van afgebrokkelde
verffilm bedraagt maximaal 35%.
3. Bijkomende informatie over
laagdikte, glans- en kleurbehoud
(informatieve parameter)
Laagdikte
De initiële laagdikte dient begrepen te zijn
tussen 60 μm en 120 μm.
Kleurverschil
Beide bewederingswijzen, natuurlijk of
kunstmatig, vertonen een analoge afname
in kleurwijziging. Voor dekkende systemen
wijzigt de kleur geleidelijk. De kleur
van transparante systemen varieert sterk
in de beginfase van de bewedering, maar
stabiliseert later in het verouderingsproces.
Visuele kleurverschillen kunnen worden
waargenomen na 2 weken kunstmatige
bewedering, zowel voor transparante als
dekkende afwerkingsystemen.
Na 16 weken worden bij 75 % van de
transparante afwerkingsystemen kleurver- kleurver-

houtnieuws 159
24
• R E S E A R C H •
schillen tot een ΔE*-waarde van 14 gemeten.
Het merendeel van de dekkende
systemen vertoont een kleurverschil van
maximum 3.
De kleurverschillen zijn veeleer te wijten
aan de variatie in chromaticiteit dan aan
variatie in grijswaarden. De belangrijkste
component is de verandering over de
blauwgeel-as.
De gegevens over kleurverschil zijn informatief:
- voor de dekkende coating na
16 weken
● ΔE* < 3
● ΔL* = +2 /- 2
● Δa* = +1 /- 1
● Δb* = +2 /- 2
- voor transparante systemen na
10 weken
● ΔE* = 11
● ΔL* = +1 /- 5
● Δa* = +1 /- 3
● Δb* = +0 /- 8
Glansverschil
De algemene trend bij kunstmatige bewedering
is vergelijkbaar met deze bij buitenexpositie.
Naarmate de bewedering vordert,
verliezen alle systemen hun glans. Hierbij
zijn de effecten van de WOM sterker dan
deze van de UVCON. De sterkste toename
in glansverlies wordt waargenomen rond de
4e of de 6e De algemene trend bij kunstmatige bewedering
is vergelijkbaar met deze bij buitenexpositie.
Naarmate de bewedering vordert,
verliezen alle systemen hun glans. Hierbij
zijn de effecten van de WOM sterker dan
deze van de UVCON. De sterkste toename
in glansverlies wordt waargenomen rond de
4 week.
e of de 6e week.
Zoals de kleur is de glans eveneens een
informatief gegeven.
- voor een dekkend systeem na 16 weken
maximale Δglans = 65%;
- voor een aanvaardbaar transparant systeem
na 10 weken maximale Δglans = 10%.
4. Biologische aspecten
In het onderzoek werden enkele proeven
opgenomen om de efficiëntie van coatings
na te gaan tegen schimmelaantasting. Twee
types biologische aantasting kunnen worden
onderscheiden: blauwschimmels en
oppervlakteschimmels.
De afwerkinglaag wordt beproefd volgens
de blauwschimmelproef naar EN152, EN152
‘reverse method’ en volgens de oppervlakteschimmelproef
naar BSI 3900G6.
De EN152 reverse method verloopt analoog
aan de klassieke EN152 maar verschilt erin
dat de zijde met de coating rechtstreeks in
contact is met het fungale medium.
De stalen werden gedurende vier weken
kunstmatig bewederd in de UVCON.
Vervolgens werden de stalen ingekort tot de
vereiste dimensies. De proefstalen gebruikt
voor de EN152 reverse method werden afgedicht
aan alle onbehandelde zijden.
De proefstalen werden gesteriliseerd aan de
VOORSTEL VOOR DE TECHNISCHE SPECIFICATIE VAN
AFWERKINGSYSTEMEN VOOR HOUTEN BUITENSCHRIJNWERK
De resultaten van een verfsysteem in combinatie met de houtsoort wordt voor elk systeem
in een modelfiche opgenomen met een foto bij achttien maanden buitenexpositie.
Zo kunnen de coatingproducent en de schrijnwerker duidelijk zien hoe het systeem
scoort t.o.v. de evaluatiecriteria.
Opdat een houtafwerkingsysteem wordt goedgekeurd, moet het aan een aantal specifieke
eisen voldoen. Bijkomende informatie over minder kritische parameters is eveneens
interessant bij de evaluatie van een afwerkingsysteem.
Door nu een voorstel uit te werken van evaluatiewaarden voor kritische en niet-kritische
parameters werd de basis gelegd om de ‘STS 52- Houten buitenschrijnwerk, 04.8-
Bescherming en afwerking’ te finaliseren.
Om bepaalde fenomenen beter te begrijpen dienen bijkomende parameters te worden
bestudeerd aan de hand van laboratoruimtesten op geverfde plankjes.
Het IWT (Instituut voor de Aanmoediging van Innovatie door Wetenschap en
Technologie in Vlaanderen) subsidieert een vervolgonderzoek waarbij aandacht zal
gaan naar alternatieve houtsoorten. Een vergelijking van naaldhout t.o.v. loofhout wordt
uitgebreid aangepakt. De normen en bijbehorende technische goedkeuring kunnen nu
al uitgewerkt worden op basis van de voorgestelde evaluatiemethodologie. De impact
zal echter nog groter worden als extra ervaring is opgebouwd met referentiesystemen
op raamprofielen gebaseerd op houtproducten van de toekomst.
hand van γ-straling en geïnoculeerd met de
blauwschimmels Aureobasidium pullullans
en Sydowia polyspora. De stalen werden gedurende
zes weken in een incubatiekamer
geplaatst. Bij de evaluatie van de proefstalen
werden zowel het oppervlak als een transversale
doorsnede beoordeeld.
Dit artikel is enkel zichtbaar
voor abonnees. Blijkbaar bent u
geen abonnee of heeft u uw login nog
niet ingevoerd op de openingspagina
www.houtnieuws.be
De gevoeligheid voor oppervlakteschimmels
wordt getest door middel van de BSI3900-
G6. Hierbij worden proefstalen gebruikt die
2 weken Klik kunstmatig op deze bewederd pagina werden in de
WOM. Na de bewedering werden de proef- proef- proef
stalen om in tweeën u te gezaagd, abonneren
afgedicht aan alle
onbehandelde zijden en gesteriliseerd. Het
oppervlak dat de coating draagt wordt overgoten
met een sporensuspensie afkomstig
van 9 verschillende oppervlakteschimmels.
De incubatie verliep in gecontroleerde omstandigheden
gedurende 16 weken.
(www.houtnieuws.be/newsletter)
De beoordeling gebeurt volgens de beoordelingsschaal
van Dahl met scores van 1 tot
5. De evaluatie van de blauw- en de oppervlakteschimmel
is informatief. Er wordt verondersteld
de maximale score 2 voor twee
van de drie testen niet te overschrijden.
Info
Onderzoeksproject uitgevoerd in samenwerking met UGent, labo Houttechnologie
Projectcoördinatie:
CTIB - TCHN
Projectcoördinator: dr. ir. Hugo COPPENS
Gefinancierde partner:
Universiteit Gent, labo Houttechnologie
Vakgroep Bos- en Waterbeheer
prof. dr. ir. Joris Van Acker
Coupure Links 653, 9000 Gent
Projectuitvoerders:
lic. Imke De Windt
dr. ir. Hugo Coppens
prof. dr. ir. Joris Van Acker
score 2: aan het oppervlak tot
maximaal 30% bedekking met
schimmel, op de doorsnede
komen kleine verblauwde oppervlakken
voor;
score 3: het staal is deels verblauwd
maar er zijn nog blauwvrije
zones onder de coating aanwezig.
5. Herbehandeling
Proefstalen na 10 weken of 16 weken
kunstmatige bewedering voor respectievelijk
transparante lazuren en dekkende
verven worden herbehandeld met een
nieuwe toplaag (borstelapplicatie). Deze
proefstalen worden opnieuw onderworpen
aan een kunstmatige bewedering.
De herbehandelbaarheid is een verplichte
eis. Na 10 weken of 16 weken kunstmatige
bewedering voor respectievelijk transparante
lazuren en dekkende verven mag de
score 6 niet worden overschreden.

© AIUD sprl Gil Honoré
Uw houtproject gratis in de kijker
in Houtnieuws ?
Het kan!
Heeft u een origineel houtproject dat u graag deelt met
de lezers van Houtnieuws? Zowel interieurprojecten
(inrichting restaurant, hotel, privéwoning,...) buitentoepassingen
(terras, zwembad, speeltuin,...) als andere
projecten waarbij hout op een originele manier deel
uitmaakt van het geheel, komen in aanmerking. Mail
ons een bondige beschrijving van het project en enkele
© Mon jardin à toi
foto’s door op bwf@decom.be en wie weet bent u de
volgende aan de beurt voor een uitgebreide reportage
in Houtnieuws.
Houtnieuws wordt gelezen door zo‚n 60 000 voorschrijvers
en professionals in de houtsector. Het magazine wordt
4 keer per jaar verstuurd. Daarnaast is er ook een digitale
verspreiding via de website www.houtnieuws.be.

houtnieuws 159
26
• T E C H N I S C H E F I C H E •
De brandstabiliteit van houten trappen
Evacuatietrappen zijn primordiaal
in geval van brand. Ze laten
immers de evacuatie van de
bewoners en de interventie
van de brandweerdiensten toe.
De eisen inzake hun ontwerp
zijn dan ook opgenomen in de
huidige brandreglementeringen.
Een ervan heeft betrekking op
de brandstabiliteit van trappen.
Dit artikel bevat aanbevelingen
voor het ontwerp van houten
trappen, waarmee het mogelijk
is om te voldoen aan deze
brandstabiliteitseis.
TEKST: Y. MARTIN, IR., HOOFD VAN HET
LABORATORIUM ‘DAK- EN GEVELELEMENTEN’,
WTCB
A. BRÜLS, DR. IR., DIRECTEUR, ISIB
In België zijn de minimale brandpreventie-eisen
waaraan alle gebouwen moeten
voldoen, opgenomen in het KB van 7 juli
1994 tot vaststelling van de basisnormen ter
preventie van brand, gewijzigd door de KB
van 19 december 1997 en van 4 april 2003.
Wat de interne evacuatietrappen betreft,
vindt men er eisen met betrekking tot de
types en de afmetingen (minimale breedte,
tredehoogte, maximale helling, …) in terug,
die gedetailleerd worden in de TV 198. Het
voornoemde KB legt ook eisen op inzake de
brandweerstand van de trappen :
worden aan een progressieve carbonisatie:
na een blootstelling van 30 minuten kan men
zich verwachten aan een verlies van zo’n 27
mm aan de blootgestelde zijden van een stuk
vurenhout en van 22 mm als het gaat om
eikenhout (zonder rekening te houden met
het effect van de afrondingen).
Tabel 1 geeft een overzicht van de minimale
dikte van de elementen van houten trappen
waarmee het mogelijk is te voldoen aan de
gevraagde brandstabiliteit (R 30 of R 60).
De opgegeven waarden gelden voor een
trap met een breedte van 80 cm, die aan de
onderzijde beschermd is (bescherming door
elk plafond met een brandweerstand van
respectievelijk 30 of 60 minuten).
Info
Het WTCB heeft als taak het voeren van
wetenschappelijk en technisch onderzoek
ten voordele van bouwprofessionelen,
om daarna de resultaten ervan voor de
hele sector ter beschikking te stellen. Het
geeft technische adviezen en draagt ook
bij tot de innovatie en de ontwikkeling
in de bouwsector door middel van
contractresearch.
www.cstc.be - www.woodforum.be
Tabel: Minimale dikte (mm) van de elementen van een houten trap, die aan de onderzijde beschermd is
Brandstabiliteit
Brandstabiliteit
van 30 minuten
(R 30)
Brandstabiliteit
van van 60 minuten
(R 60)
Houtsoort
Dragend element
Naaldhout (vuren)
Dragend element
Loofhout (eiken, …)
Te dimensioneren element
Trede Stootbord Trede Stootbord
Trede
44 mm 35 mm
37 mm 35 mm
Stootbord
27 mm 38 mm 22 mm 32 mm
Trapwang met bescherming langs de
buitenzijde
56 mm 56 mm 49 mm 49 mm
Trapwang zonder bescherming
87 mm 87 mm 72 mm 72 mm
Te dimensioneren element
- enerzijds voor de binnenwanden van het
trappenhuis en voor de deuren die erop
uitgeven;
- anderzijds voor evacuatietrappen: brandstabiliteit
van 30 minuten (R 30 voor lage
gebouwen) of van 60 minuten (R 60 voor
middelhoge en hoge gebouwen).
Na het blussen van de brand is het noodzakelijk
dat de trap zijn functie kan blijven
vervullen om de interventie van de brandweerdiensten
en de evacuatie van de personen
die vastzaten in het gebouw toe te
laten. Dit is precies het doel van de brandstabiliteitseis
voor trappen (R 30 of R 60): na
een blootstelling van een bepaalde duur aan
een brand moet de trap nog een voldoende
draagvermogen hebben voor de interventie
en de evacuatie.
Aan de hand van deel 1-2 van de Eurocode
5 kan men de brandweerstand van houtconstructies
berekenen. In een van de dimensioneringsmethoden
bij brand die in de
Eurocode opgenomen zijn, wordt gebruik
gemaakt van de nuttige doorsnede. Deze
kan beschouwd worden als de verminderde
doorsnede waarvoor de initiële sterkte-eigenschappen
van het hout (bij de omgevingstemperatuur)
bewaard zijn. Ze wordt verkregen
door van de volledige door het vuur
aangetaste omtrek van de initiële doorsnede
(op elke aan de brand blootgestelde zijde van
het houten element) een laag af te trekken
waarvan de dikte overeenstemt met de carbonisatiediepte,
eventueel vermeerderd met
een bepaalde factor.
Dit deel van de Eurocode 5 bevat eveneens de
carbonisatiesnelheid van de houten elementen,
afhankelijk van het type en de densiteit
van het toegepaste hout. Een houten trap zal
gedurende een brand immers onderworpen
Dragend element
Naaldhout (vuren)
Een houten trap moet ook na een
brand zijn functie blijven vervullen.
Dit artikel is enkel zichtbaar
voor abonnees. Blijkbaar bent u
geen abonnee of heeft u uw login nog
niet ingevoerd op de openingspagina
www.houtnieuws.be
Klik op deze pagina
om u te abonneren
(www.houtnieuws.be/newsletter)
Dragend element
Loofhout (eiken, …)
Te dimensioneren element
Trede Stootbord Trede Stootbord
Trede
63 mm 50 mm 52 mm 42 mm
Stootbord
46 mm 56 mm 37 mm 47 mm
Trapwang met bescherming langs de
buitenzijde
80 mm 80 mm 65 mm 65 mm
Trapwang zonder bescherming
135 mm 135 mm 105 mm 105 mm
© CSTC

houtnieuws
Word nu de houtspecialist !
Houtnieuws is het vakblad voor de gehele hout-en bouwsector. Inspirerende projecten, technische artikels, kwalitatieve
artikels die de trend zetten voor het hedendaags gebruik van het hout,...
Voorschrijvers zoals architecten, interieur-, tuinarchitecten en professionals in de houtsector komen hun ogen te
kort in de wondere wereld van hout.
Wilt u ook een houtspecialist worden ?
Neem nu een abonnement:
n Formule 1 : 26 euro (32 euro voor buitenland)
Ontvang 4 keer per jaar Houtnieuws in uw brievenbus.
Bovendien ontvangt u 8 keer per jaar een digitale
newsletter met de laatste nieuwtjes uit de houtsector
gratis in uw mailbox!
En U krijgt ook toegang tot alle artikels op www.houtnieuws.be.
Ik wens een abonnement te nemen en verkiest
n Formule 1 n Formule 2
n Formule 2 : 12 euro
U krijgt toegang tot alle artikels op www.houtnieuws.
be en kunt ook 8 keer per jaar een digitale newsletter
met de laatste nieuwtjes uit de houtsector gratis
ontvangen in uw mailbox!
Naam bedrijf : ........................................................................................................................................................................
Contactpersoon m/v : ...........................................................................................................................................................
Adres : .....................................................................................................................................................................................
Postcode + gemeente : ...........................................................................................................................................................
E-mail : ............................................................................................. Tel : ............................................................................
n Wens een factuur te ontvangen
BTW nummer : ........................................................................................................................................................................
Stuur uw gegevens naar :
Decom, dienst abonnementen Houtnieuws, Stationsstraat 108, B-2800 Mechelen
fax : +32-(0)15-652 851 of mail : bwf@decom.be
of schrijf u onmiddellijk in op www.houtnieuws.be < ga naar abonnement

houtnieuws 159
28
• f a s h i o n & d e s i g n •
CitysCape
Wanneer het vluchtige zich
nestelt in een drukke stad
Het project Cityscape was
weliswaar bedoeld als een tijdelijk
kunstwerk, maar zal bij velen
nog lang in het geheugen gegrift
blijven. De verstrengeling van
houten latten, die de verschillende
versnellingen van de stad moet
uitbeelden, geeft ook een nieuwe
versie van het park, als een
rust- en ontmoetingsplaats, en
nodigt kunst en design uit op een
onverwachte plaats, in een drukke
stad.
TeksT: Pascal Mageren, DecOM
FOTO’s: Thierry VanDOrT & liOnel saMain
Deze open structuur, die anderhalf jaar opgesteld
zal blijven, wordt maandelijks gecontroleerd
door de projectverantwoordelijken en door het
studiebureau, om de veiligheid van de voorbijgangers
te waarborgen.
Cityscape wil uiting geven aan het tijdelijke
en wordt slechts zinvol door de dynamiek die
tot stand komt door de wisselwerking met
de omgeving, dankzij het samenspel van
de zonnestralen die er doorheen priemen
en het heen–en-weergeloop van voorbijgangers,
verklaart Arne Quinze. Voor mij
is Cityscape een communicatiemiddel, een
ontmoetingsplaats. Een oord van stilte en
interactie.
een knettergek idee
Het project is eigenlijk een initiatief van
Patrick Grauwels, van een evenementenbureau.
Met zijn kennis van de problematiek
van deze plek en zijn talrijke
contacten, stelt hij de eigenaar van het
terrein in het centrum van Brussel voor
om een tijdelijk artistiek project op te zetten,
in afwachting van de bouw van een
immobiliënproject op de site binnen een
tweetal jaar. De eigenaar stemt toe en de
initiatiefnemer vraagt aan Arne Quinze
om een project uit te werken dat vergelijkbaar
zou zijn met Burning Man in de
Nevadawoestijn, dat ook bestond uit een
verstrengeling van houten stukjes.
Voor mij is een project enkel interessant als
ik hoor dat men het onmogelijk vindt, aldus
Arne Quinze. De idee neemt snel vaste
vorm aan. Schetsen, maquette, stabiliteitsberekeningen,
bouwvergunning,… Iedereen
schiet in gang. Mensen staan vaak zeer
positief tegenover dergelijke projecten, vertelt
Frédéric Van Dooren, architect van de
sculptuur. Het is ongelooflijk hoeveel energie
er uitgaat van een project zoals Cityscape. De
verschillende partners evolueren in dezelfde
richting en volgen het project actief op. Anders
was het nooit mogelijk geweest om het geheel
op zo’n korte tijd voor elkaar te krijgen.
een zwevende structuur
Aangezien deze constructie bedoeld was
voor een openbare plaats, moesten de
ontwerpers anders te werk gaan dan bij
de vorige gelijkaardige projecten. Zo kon
ze niet op de begane grond gebouwd worden,
anders zou het publiek erop kunnen

Cityscape werd opgestart in februari 2007 en zeven maanden later ingehuldigd. Zonder de actieve medewerking van de verschillende
partners en het mecenaat van de hoofdsponsor was het nooit mogelijk geweest om het project op zo’n korte tijd tot stand te brengen.
klimmen. Daarom tekende Arne Quinze
een zwevende houten structuur. Of bijna,
aangezien ze gedragen wordt door 35 pijlers.
In tegenstelling tot wat sommige toeschouwers
kunnen denken, dienen de pijlers
enkel als ondersteuning en maken ze geen
deel uit van de sculptuur, licht de architect
toe. Je moet ze eerder zien als de koordjes
die marionetten laten bewegen. ’s Avonds is
het schouwspel indrukwekkend.
Een bijkomende schakel in het
leven van een boom
Het toegepaste hout komt uit Zweden en
is afkomstig uit duurzaam beheerde bossen.
Dat maakte deel uit van onze eisen,
verklaart Frédéric Van Dooren. Onze houtleverancier
kent ons goed en regelmatig
bespreken we samen hoe we tot praktische
en milieuvriendelijke oplossingen kunnen
komen.
Het werk is ook bedoeld als bijkomende
Cityscape in enkele cijfers
60 km hout (grenen)
Totale gewicht van de constructie:
72.000 kg
Lengte van de kepers: 2,7 m of 4,5 m
Doorsnede van de kepers: 63 x 38 mm
35 steunen van 12 meter lang (4 meter
onder de grond)
250.000 nagels
Montage in 28 dagen met 10 personen
van 8 uur tot 22 uur
schakel of als tussenfase in de levenscyclus
van hout. Een boom groeit en produceert
hout. In normale omstandigheden
was dit hout van lage kwaliteit bedoeld
om gevaloriseerd te worden tot spaanders.
Hier bieden we het een extra moment
Werkten mee aan dit project:
Mini (hoofdsponsor), iRoad, Util,
Brems Timber, AD Perfect Systems
in zijn leven. Daarna zal alles trouwens
worden gerecycleerd. Niets gaat verloren.
Wij hebben zelfs een aanvraag ontvangen
van een leerkracht die een deel van het
hout opnieuw zou willen gebruiken voor een
schoolproject met kinderen.
Cityscape heeft de buurt een nieuw leven ingeblazen, tot grote vreugde van handelaars
en voorbijgangers.
Eind januari stellen wij u een artikel voor over de gebruikte methode van constructie
(‘Van tekentafel tot realiteit in 3D’) op www.houtnieuws.be
Info
www.cityscape.be
houtnieuws 159
29

le courrier du bois 159
30
• F a s h i o n & d e s i g n •
Drie opmerkelijke houttoepassingen
Flexibel en eigentijds hout
Hout kent zoveel soorten
en toepassingen in
combinatie met andere
materialen dat het
aantal mogelijkheden
bijna onbeperkt is.
Talrijke variaties in
loof- en naaldhout
van tropische, Noord-
Amerikaanse of Europese
origine, eventueel met
verduurzaming of
afwerking: elke houtsoort
en elke afwerking en
elke toepassing heeft
een eigen ‘look and feel’.
Wij trokken er alvast
op uit, brachten drie
voorbeelden mee en
constateerden dat hout
zich flexibel aanpast.
TeksT: Mia De keersMaeker
De patio van de ‘ModeNatie’
met de centrale trap waarlangs
het daglicht subtiel tot op het
gelijkvloers verspreid wordt, is
met zorg vormgegeven.
Blikvanger
De ‘ModeNatie’ van architecte Marie-
José van Hee is een hoekpand gelegen
tussen de Nationalestraat en de
Drukkerijstraat in Antwerpen. Door het
driehoekige perceel heeft het een moeilijke
vorm. Het bestaande pand was een
kantoorgebouw met strakke skeletmodu-
les rondom een driehoekige lichtpatio.
Van Hee liet deze twee eenvoudige uitgangspunten
het ontwerp bepalen. De
trap, het fundamentele gegeven in het
gebouw, leidt naar de verschillende vleugels,
het museum, de kantoren, en de
modeopleiding in het rechtergedeelte en
op de bovenverdiepingen. De patio met
de centrale trap waarlangs het daglicht
subtiel tot op het gelijkvloers verspreid
wordt, is met zorg vormgegeven. De
patio en de trap zijn volledig bekleed met
een houten betimmering in merbau, wat
het geheel een warme en serene sfeer
geeft en tegelijk de architecturale ervaring
in dit gebouw verrijkt.
www.momu.be/modenatie

De creativiteit,
soberheid en
kwaliteit van hun
collectie wilden
Violetta en Vera
vertaald zien in het
interieur van de
shop.
Concept
Violetta en Vera Pepa zijn afkomstig uit
de Balkan en groeiden op in Antwerpen.
De zussen komen uit een familie van
wolververs en kleermakers, waar ze de
smaak van vakmanschap, eerlijke materialen
en kleinschalige productie te
pakken kregen. Hun grote liefde voor
strakke ontwerpen en sobere lijnen hebben
ze in Antwerpen opgedaan. De winkel
van ‘Violetta & Vera Pepa’ ligt in
de Nationalestraat, het kloppend modehart
van Antwerpen. Het pand, dat
op twee huizen van de ModeNatie ligt,
is gekend in de architectuurinventaris
als waardevol gebouw. De creativiteit,
soberheid en kwaliteit van hun collectie
wilden Violetta en Vera vertaald zien
in het interieur van de shop. In die zin
koos Abana Noe, de interieurinrichters
van Architectuurgroep Jo Peeters, ervoor
om met een minimum aan materialen
en kleuren te werken. De eerste ruimte
intimiteit
Je rustig afschermen van de buitenwereld, zonder daarbij
je opgesloten te voelen. Dan zit je goed bij ‘Native Woods,’
de nieuwe sfeercollectie van Luxaflex®. Bij deze exclusieve
jaloezieën staat de warme beleving van hout centraal, met
een rijke schakering van 16 speciale kleuren en opvallende
patroontekeningen. Een donkere dramatische look binnenshuis
met gesofisticeerd zebra-effect bijvoorbeeld, alles is
mogelijk. Dankzij een hoogtechnologisch productieproces
zijn de 50 mm brede lamellen gevrijwaard van knoesten
en andere natuurlijke onvolkomenheden. Voor de echte
durvers bedacht Luxaflex® de optie ‘Fusion’, houten onderdelen
van de jaloezie worden gecombineerd met strakke
aluminiumaccenten. Kortom, een jaloezie met designuitstraling
zonder aan de warme beleving van natuurlijk hout
in te boeten.
www.luxaflex.be
die men binnenkomt werd dan ook volledig
uitgevoerd in eiken visgraatparket,
plafonds, vloeren en wanden. Parket is
het symbool van traditie en ambacht,
maar werd hier inventief geplaatst om
beide aspecten maximaal te evoceren
en te refereren naar de ontwerpen.
Traditie van hout als basis, maar vernieuwend
geïnterpreteerd en uitgewerkt.
‘Violetta en Vera Pepa’, Nationalestraat 24,
Antwerpen, tel. 03 238 00 21, www.pepa.be
houtnieuws 159
31

houtnieuws 159
32
• S I g n a t u u r •
Monitor op hout TeksT
Hout op de boekenbeurs
in FrankFurt
Ook in de cultuur van de Oeigoeren, Seldsjoeken en Osmanen waren boeken
belangrijk. In de eerste plaats waren de dichters, kalligrafen en boekbinderijen
daarvoor verantwoordelijk. In de 19e eeuw zorgden de drukateliers
van Henry Cayol en Antoine Zellich in Istanbul voor een neerslag van
mondelinge overgeleverde volksverhalen in boeken. In de ‘Galeri Apel’ in
Istanbul, bekend voor zijn concepttentoonstellingen, werkten kunstenaars
rond het thema boeken. Voor de Turkse Yücel Kale was het al snel duidelijk
dat boeken niet uitsluitend met woorden verhalen vertelden. Met ‘Niet
beschreven’ liet ze een boek uit hout, papier en
acrylverf haar verhaal vertellen. Haar sculptuurboek
gaat dan ook over liefde en tederheid. In
2008, van 15 tot 19 oktober is Turkije gastland
op de Frankfurter boekenbeurs.
Info
www.buchmesse.de
www.galeriapel.com
Hout in exclusieve meubellijn
KOHIBA, van ontwerper Axel Enthoven, staat voor een innoverend,
multifunctioneel meubelprogramma dat thuishoort in het hogere prijsgamma.
Het KOHIBA-programma, dat polyvalent is en naar eigen wens
kan samengesteld worden uit verschillende elementen, zit niet alleen vol
‘slimme’ functies voor een uitzonderlijk gebruikscomfort. De wandkasten,
dressoirs, salontafels, eetkamertafels en -stoelen laten tevens een
verrassend materiaalgebruik zien. Zo zijn de tafels in massieve kerselaar
met werkblad tot drie meter lang voorzien van opvallende, ranke gelakte
aluminium poten en is volnerf rundsleder gebruikt voor de bekleding
van kastdeuren, legplanken en in de
lades. De KOHIBA-meubellijn is in
Info
België exclusief verkrijgbaar bij een
vijftiental interieurspeciaalzaken.
www.vandoornefurniture.com
een stukje lapland in je tuin
Een kota is oorspronkelijk een woning zoals in Noord-Finland
(Lapland), opgebouwd uit een aantal lange staande stokken die
bovenin waren samengebonden en bekleed zijn met rendierhuiden.
Geïnspireerd door deze traditionele bouwstijl, stak een Nederlands bedrijf
de kota’s in een hedendaags kleedje en werkte drie varianten uit:
de sauna, de grillhouse en de gardenhouse. Deze zes- of achthoekige
huisjes zijn in massief grenen en bieden alle comfort: schoorsteen en
dubbele beglazing.
Info
www.polarproducts.nl
aan taFel!
: Mia De keersMaeker
Een standaardtafel die kan worden uitgetrokken
tot een lange feesttafel, een multifunctionele mediakast,
en een flexibele salontafel met geheime
compartimenten.
De nieuwe ‘Simply Solid’ lijn van de Dekoninck
Collections beantwoordt aan de hedendaagse
trend van flexibele, aanpasbare interieurarchitectuur.
De hele lijn is vervaardigd in massief
Europees eiken en vertoont een sobere grijze tint
die ze een ‘natuurlijk verweerde’ stijl geeft. Een
origineel uitzicht waardoor de meubels perfect
passen in moderne interieurs.
Pronkstuk van de collectie is de ‘Big Family Table’,
een telescopische tafel in groot formaat die tussen
2 en 4,6 meter kan meten.
Info
www.simplysolid.be

Zoek niet
meer verder...
Op pagina 11 vindt u alles
om uw doelgroep te bereiken
Of u kunt niet wachten :
contacteer mij rechtstreeks :
Emmy Lee: tel. +32(0)15-652 871
Onze prestaties. Uw voorsprong.
OptiCut Vario-reeks
Perfect kappen in recordtijd.
OptiCut-zagen met duwsysteem zijn uiterst eenvoudig
te gebruiken en leveren een hoge productie. U kapt tot
viermaal meer dan handmatige kapzagen en dit met slechts
half zoveel werkkrachten. Door te optimaliseren stijgt het
houtrendement en de toegevoegde waarde nog verder.
U hebt de keuze tussen de universele OptiCut S 90, het
model "XL" voor bijzonder grote secties, de "Exact" voor het
precisiewerk en de "Speed" voor een bijzonder hoog
prestatieniveau.
Exclusief fabrieksagent voor België
en G.H.Luxemburg:
S.M.I.- Roekens nv
Tel: 02.466.38.39, info@smi.be
MICHAEL WEINIG AG
Tel.: +49 (0) 93 41/86-0, info@weinig.de
WEINIG . WACO . GRECON . DIMTER . RAIMANN . CONCEPT WWW.WEINIG.COM
houtnieuws 159
33

houtnieuws 159
34
• E V E N T S •
VAN 5 OKTOBER 2007 TOT
31 AUGUSTUS 2008
HOU’T VAST!
Deze tentoonstelling heeft het zowel over de grondstof hout als over
de toekomst van het bos en van de mensen die ervan leven. Ze legt
de klemtoon op de bescherming van milieu en biodiversiteit en op
de bijdrage die het bos kan leveren voor de duurzame ontwikkeling in
Afrika.
Archieffilms, foto’s, interviews, collectiestukken, muziekinstrumenten,
houtstalen nodigen de bezoekers uit om de rijdom en de diversiteit van
het bos te ontdekken en om zich vragen te stellen: wat voor toekomst
hebben de bossen in Afrika en de mensen die ervan leven? En welke rol
spelen wij hierbij ?
Deze hedendaagse en interactieve tentoonstelling zal ongetwijfeld allen
kunnen boeien: studenten, beroepsmensen uit de houtsector, wetenschappers,
natuurliefhebbers, al wie iets heeft met Afrika,…
Info
Koninklijk Museum voor Midden-Afrika
Leuvensesteenweg 13
3080 Tervuren
02/769 52 11
www.africamuseum.be
VAN 17 TOT 19 JANUARI 2008 (GENT)
POLYCLOSE
Europese vakbeurs voor raam-, deur-, zonwering-,
gevel- en toegangstechniek, die plaatsvindt te Gent.
Info
www.polyclose.be
VAN 12 TOT
20 JANUARI 2008
(ANTWERPEN)
BOUW EN RENO
Bouw-, renovatie- en immobeurs. De organisatoren
kondigen een gevarieerd en
kwalitatief hoogstaand aanbod aan, met
zo’n 250 exposanten. Als centrale thema
voor deze editie die plaatsvindt in Antwerp
Expo werd gekozen voor energie.
Info
www.bouwreno.be/bouwreno/index.html
VAN 24 TOT 28 JANUARI 2008
MEUBLE PARIS
In Parijs bundelen de Salon du Meuble en Planète Meuble hun krachten om een nieuwe
unieke ontmoetingsplaats te creëren voor meubelprofessionals: Meuble Paris. Dit
nieuwe evenement zal plaatsvinden van donderdag 24 tot maandag 28 januari 2008 en
zal een volledig en kwalitatief gestructureerd aanbod bieden rond twee polen (hedendaags
en charme/stijl), om te beantwoorden aan de evoluties en trends van de markt.
www.meuble-paris.net

VAN 28 FEBRUARI
TOT 9 MAART
2008 (BRUSSEL)
BATIBOUW
De grote ontmoetingsplaats voor
de bouwsector in België. Zoals
elk jaar werd een uitgebreid en
gevarieerd programma uitgewerkt
voor deze internationale beurs voor
bouw, renovatie en binneninrichting.
Meer details hierover vindt u
binnenkort op de website
Info
www.batibouw.be
VAN 9 TOT 17 FEBRUARI 2008 (ANTWERPEN)
IN WONEN
‘In Wonen’ is een complete en trendy interieursbeurs die de mooiste winkels van
de sector bijeenbrengt voor al wie op zoek is naar inspiratie of frisse ideeën. Dit
jaar met als thema ‘van studio tot loft design on stage’.
Info
www.tuinexpo.be
Info
www.artexis.com/inwonen/index.html
VAN 12 TOT 15 MAART 2008 (PARIJS)
EXPOBOIS
Batibouw
Bouwen
aan de toekomst
van 28 februari t/m 9 maart 2008 Brussels Expo
exclusief voor professionals: 28 en 29 februari
Op donderdag 28 en vrijdag 29 februari opent BATIBOUW,
de grootste bouwvakbeurs van België, haar deuren exclusief
voor de vaklui. U ontdekt er de meest recente nieuwigheden
en trends en kan deelnemen aan rondetafelgesprekken,
seminaries en andere randmanifestaties. Om wachttijden aan
de ingang te verkorten, kan u zich best preregistreren
via www.batibouw.com. Met de uitgereikte badge krijgt u op
28 en 29 februari ongelimiteerde toegang tot BATIBOUW.
Indien u de badge niet gebruikt tijdens deze dagen, is hij geldig
voor een dag naar keuze tijdens de rest van de beurs.
Batibouw pro: 28 februari van 10 tot 18u30
29 februari van 10 tot 21u (nocturne)
Batibouw publiek: van 1 t/m 9 maart van 10 tot 18u30 en
op 7 maart tot 21u (nocturne)
Parijse beurs van de houtkolom, met dit jaar als primeur de ‘enquêtes minute’, om
te peilen naar de mening van de actoren van de houtkolom over actualiteitsonderwerpen.
Een speciale ruimte voor toebehoren en composieten, met een volledig
aanbod van afgewerkte producten en halfproducten, is eveneens aangekondigd.
Info
www.batibouw.com
Tuinbeurs die van 22
tot 25 februari 2008 in
Antwerpen plaatsvindt
en van 29 februari tot 3
maart 2008 te Kortrijk.
www.expobois.net
Als bouwelement
Constructief en decoratief
Interieur en exterieur
Enorme draagkracht
Lange lengten mogelijk
Nieuwbouw en renovatie
“Columna lignea” ®
Fabrikant van ronde
houten kolommen
Peeters Jef
bvba
Jagersweg 18 – 2390 Westmalle (België)
Tel. +32(0)3 383 05 41
Fax +32(0)3 385 06 04
peeters.jef@skynet.be
www.columna-lignea.be
houtnieuws 159
35

houtnieuws 159
36
• v o o r u v e r z a m e l d •
TCHN wordT seCToroperaTor
Vanaf 17 september 2007 zorgt het Technisch Centrum voor
de Houtnijverheid (TCHN) als sectoroperator officieel voor de
verdeling op het nationaal vlak van documenten die verband
houden met het normalisatiewerk op drie verschillende niveaus:
ISO, CEN en NBN.
Bij de herstructurering van het BIN (Belgisch Instituut voor de
Normalisatie), dat nu opereert onder de naam NBN (Normalisatie
Bureau de Normalisation), werden een aantal verantwoordelijkheden
doorgeschoven naar sectoroperatoren. Dat zijn instellingen
die binnen bepaalde industriële sectoren de informatie
over normalisatie uitwisselen, zowel op nationaal als op internationaal
niveau, en meer bepaald tussen NBN, CEN (Comité
Européen de Normalisation) en ISO (International Organization
for Standardization) enerzijds en de Belgische industrie anderzijds.
Als sectoroperator krijgt het TCHN de verantwoordelijkheid om
de normalisatieactiviteit van NBN, CEN en ISO voor de houtverwerkende
nijverheid op te volgen. In de eerste plaats moet het
TCHN alle documenten die de Technische Comités (TC’s) op
Europees niveau produceren toegankelijk maken voor de geïnteresseerde
bedrijven op Belgisch niveau. Het TCHN moet ook het
Belgische standpunt m.b.t. initiatieven van de TC of normontwerpen
formuleren en kenbaar maken aan het secretariaat van het
betrokken TC, uiteraard in nauw overleg met de industrie door
middel van stuurgroepen.
CEN en ISO TC’s waarvoor het TCHN als sectoroperator werd
erkend
CEN TC 38 Duurzaamheid van hout en afgeleide producten
CEN TC 112 Houten plaatmateriaal
CEN TC 124 Houten structuren
CEN TC 136 Sport-, speelterrein- en ander recreatiemateriaal
CEN TC 175 Rondhout en gezaagd hout
CEN TC 207 Meubels
ISO TC 89 Houten Plaatmateriaal
ISO TC 136 Houten structuren
ISO TC 218 Hout
Om het aantal vergaderingen van de stuurgroep en bijgevolg de
kost voor het bedrijf zoveel mogelijk te beperken, kan de sectoroperator
met Livelink werken, een tool die toelaat om via internet
documenten uit te wisselen tussen leden van een bepaalde stuurgroep,
zowel top-down als bottom-up.
De exacte procedures voor de werking van de sectoroperatoren,
de stuurgroepen en de modaliteiten voor lidmaatschap ervan
worden op dit ogenblik uitgewerkt door het NBN. In het voordeel
van de industrie verkiest het TCHN niet langer te wachten en nu
reeds te de stuurgroepen beginnen samen te stellen.
Om dit te bereiken lanceert de TCHN een oproep aan de bedrijven
die geïnteresseerd zijn in één of meerdere TC’s (vermeld in
de tabel hiernaast) om hen de coördinaten van een verantwoordelijke
bij een normalisatiecommissie door te geven.
Info
Le CTIB est opérateur sectoriel notamment pour les panneaux à
base de bois.
Is uw bedrijf geïnteresseerd in een of meerdere van de onderstaande
TC’s? Stuur een mail naar wilfried.haelvoet@ctib-tchn.be.
VakmaNsCHap iN
HoogkwaliTaTief
greNeN
De leerlingen van het zesde en zevende
jaar hout van het Koninklijk Technisch
Atheneum in Brasschaat hebben de afgelopen
twee jaar aan een imposante kiosk
in grenen gewerkt. Bij het bouwwerk, dat
een diameter van 8 meter heeft, kwamen
zowel hand- als machinewerk kijken. De
Brasschaatse burgemeester Dirk de Kort
was tijdens de onthulling van de houten
kiosk zo onder de indruk van de geleverde
prestatie dat de gemeente besloot de kiosk
aan te kopen en in de wijk Maria-ter-Heide
te plaatsen.

LICHTGEWICHT CONSTRUCTIE-
PLAAT IN MDF
Houtgroep Cras introduceerde onlangs een nieuwe plaat
genaamd GreenPanel. Deze lichtgewicht constructieplaat
bestaat uit een 4 mm dikke bovenplaat van MDF, met
daartussen een rasterwerk dat is ogebouwd uit 3 mm dikke
stroken MDF. Door deze unieke opbouw worden krachten
op de plaat opgevangen en verdeeld, zodat met MDF nu ook
interessante constructieve mogelijkheden ontstaan. Deze
plaat wordt overigens in verschillende diktes aangeboden, is
gemakkelijk in het gebruik en kan bovendien bekleed worden
met fineer of laminaat.
Info
www.cras.be
NATUURLIJKE ISOLATIE-
MATERIALEN EVENEENS
GESUBSIDIEERD
Eandis zal de aanvragen voor isolatiepremies voor natuurlijke
materialen voortaan ook goedkeuren, mits de overige premievoorwaarden,
zoals een minimale isolatiedikte, in acht zijn genomen.
Wie in aanmerking denkt te komen voor de premie kan
terecht bij Eandis (www.eandis.be).
Daarnaast hebben een aantal steden en gemeenten een extra subsidie
in het leven geroepen voor wie met natuurlijke materialen wil
isoleren (www.premiezoeker.be).
Meer inlichtingen over hout in
architectuur en design :
www.houtnieuws.be
ThermoWood®
TOEPASSINGEN
• Gevelbekleding
• Blokhutprofielen
• Deuren
• Ramen
• Sauna’s
• ThermoSidings
• Terrasvloeren…
Nu ook met
Zero-Connect ®
Verhoogde weerstand tegen houtrot – betere stabiliteit
Ecologisch product uit duurzaam beheerde bossen (PEFC)
Exclusieve import - tel 013 46 02 80 - fax 013 44 40 90
info@brems.be - www.brems.be
ThermoBeech
houtnieuws 159
37

houtnieuws 159
38
• I e d e r e e n h e e f t ‘ t o v e r •
Info
www.houtnieuws.be
houtnieuws heeft nu
zijn eigen weBsite
Voor wie het nog niet zou weten: uw tijdschrift Houtnieuws
beschikt nu over een eigen website. Een site die volledig
gewijd is aan hout in architectuur en design, met reportages
over hout, een agenda en een selectie van artikels
uit het tijdschrift.
Van nu af aan kan u, naast de vier papieren uitgaven,
achtmaal per jaar gratis onze nieuwsbrief ontvangen
om op de hoogte te blijven van de nieuwigheden op de
website. Wenst u onze nieuwsbrief te ontvangen? Vul
dan het formulier in op www.houtnieuws.be (klik op
‘nieuwsbrief’).
Ongeveer 15.000 architecten en houtvaklui hebben
onze nieuwsletter, die overigens een warm onthaal
kreeg, ontvangen. Aarzel niet om ons uw opmerkingen
mee te delen of om ons uw projecten voor te stellen
(bwf@decom.be), want deze website is ook van u!
festool: handig en precies Bij
het frezen
De nieuwe modulaire kantenfrees MFK
700 van Festool biedt een brede waaier
van toepassingsmogelijkheden. Ze is
gemakkelijk te hanteren en kan op optimale
en veilige wijze geleid worden,
zonder te kantelen, zelfs voor het frezen
van hoeken en randen. De zijaanslag
met fijninstelling maakt maatzuivere
sponningen eenvoudig. Met een freeshoogte-fijninstelling
op 1/10 mm nauwkeurig
en een elektronische toerentalregeling
- voor een aan het materiaal
aangepaste snelheid - kan de MFK 700
exact naar uw wens worden ingesteld. Het model beschikt
tevens over een milieuvriendelijke afzuigkap die ingebouwd
is in de freestafel, een elektronische toerentalregeling, temperatuurbewaking
van de motor voor een lange levensduur en
verwisselbare freestafels.
Boscertificering: een nieuwe stap
voor rougier
Om te beantwoorden aan de stijgende
vraag naar gecertificeerd hout van zijn
klanten heeft Rougier beslist om de principes
van duurzaam ontwikkeling te integreren
in zijn bedrijfscultuur. De specialist
van Afrikaans tropisch hout vroeg onlangs
de boscertificering aan en heeft ze verkregen
voor legaliteit en traceerbaarheid in
Kameroen.
Gelijkaardige ontwikkelingen zijn aan de
gang voor Gabon en Congo. De ambitieuze
doelstelling van de groep is om tegen
2009 100% van zijn concessies te laten
certificeren, goed voor 2 miljoen hectare
bos in die drie landen.
Info
www.rougier.fr
Info
www.festool.com
nieuwe
doorBraak in
lijmtechnologie:
3m scotchweld
pur
Een snellere afwerking, eenvoudiger
en van hogere kwaliteit, gepaard met
lagere productiekosten, dat zijn de
voordelen van de nieuwe lijmtechnologie
ontwikkeld door 3M.
Decoratieve afwerkingen in de productie
van meubels, vensters, deuren
en binneninrichting worden almaar
belangrijker. Maar vaak is het onmogelijk
om te komen tot een onzichtbare
en esthetische verbinding van
verschillende materialen. De nieuwe
Polyurethane Reactive (PUR) Easy
Adhesives thermohardende lijmen
van 3M Scotch-Weld verbinden
vrijwel alle materialen op een snelle,
onzichtbare en sterke manier. In tegenstelling
tot de traditionele thermohardende
lijmen, harden deze nieuwe
lijmen veel sneller uit én bij lagere
temperaturen (< 80 °C). Naast de
tijdwinst biedt dit uithardingsproces
ook een sterkere binding.
Info
www.3M.be

preview, photo: © Fred Leveugle. Canapé Chester © Tapizados Dicosur s.L. - Halto “Young & senior” © studio imago
InternatIonale meubelvakbeurs
24-28 januari 2008. Parc des expositions de Paris Le Bourget.
De meubelvakbeurs in Parijs met een ruim, aantrekkelijk en gevarieerd
aanbod aan meubelen. Profiteer van de synergie van het nieuwe internationale
meubelplatform MEUBLE Paris / MaisON&OBJET.
www.meuble-paris.net Vakbeurs, toegang voorbehouden aan vakbezoekers.
Georganiseerd door sEsMP, filiale de saFi. saFi, filiale de la chambre syndicale des ateliers d'art de France et de reed
Exhibitions France. 4, passage roux 75850 Paris Cedex 17. France. Tel. +33 (0)1 44 29 02 00. Fax. +33 (0)1 44 29 02 01.
info@safisalons.frvoor bezoekersinformatie: PrOMOsaLONs - Boulevard de la Cambre 36 - 1000 Bruxelles
Tel. +32 / (0)2 534 98 98. Fax. +32 / (0)2 534 98 66. belgium@promosalons.com

ØßÉßóÚ®±²¬­´·¼»æ ±°»² ª±±® ª»®²·»«©»²¼» ·¼»»5²ò

Û´»¹¿²¬ »² º«²½¬·±²»»´æ ØßÉßóÚ®±²¬­´·¼» êð »² êðñ³¿¬·½ò
Ø»¬ °»®º»½¬» ¾»­´¿¹ ª±±® ·²²±ª¿¬·»ª» ­½¸«·º°¿²»´»²ò
Û»² ¸±±¹©¿¿®¼·¹»ô «·¬»®­¬ »»²ª±«¼·¹ ¬» ³±²¬»®»² ¾»­´¿¹±°´±­­·²¹ ¼·» « ¿´´»
³±¹»´·µ¸»¼»² ¾·»¼¬ ±³ ³»¬ ­½¸«·º°¿²»´»² ½®»¿¬·»ª» »² º«²½¬·±²»´» ¿½½»²¬»² ¬»
°´¿¿¬­»²ò Ü·¬ ­§­¬»»³ ±ª»®¬«·¹¬ ±ª»® ¸»¬ ¹»¸»´» ¹¿³³¿ô ²·»¬ ¿´´»»² ¼±±® ¼» ª»´»
³±¹»´·µ¸»¼»²ô ³¿¿® ±±µ ¼±±® ¼» ¼««®¦¿¿³¸»·¼ô ¼±±® ¼» ª±±® Ø¿©¿ ¦± µ»²³»®ó
µ»²¼» ­±»°»´» »² ¹»´«·¼­´±¦» ¾»©»¹·²¹ »² ¼±±® ¼» ­°»´´·²¹­ª®·» ¹»´»·¼·²¹­¬»½¸ó
²·»µò Û² ¿´­ « ²±¹ ³»»® ­½¸«·º½±³º±®¬ ©»²­¬ µ¿² ¼» ØßÉßóÚ®±²¬­´·¼» ê𠦻´º­
¦±²¼»® ª»»´ ³±»·¬» ©±®¼»² ¹»¿«¬±³¿¬·­»»®¼ ±±µ ²¿¼·»²ò
ʱ±® ³¿²«»´» ­½¸«·º­§­¬»³»²æ
ØßÉßóÚ®±²¬­´·¼» êðò
ß¿²¬®»µµ»´·µ» ³±¹»´·µ¸»¼»² ª±±®
¼» ª±®³¹»ª·²¹ ª¿² ¼» ¹»ª»´«·¬ª±»ó
®·²¹»² ³»¬ ¸±«¬ô ³»¬¿¿´ ±º µ«²­¬ó
­¬±ºò
Ó±¹»´·µ¸»·¼ ª¿² ³±²¬¿¹» ¿¿²
°´¿º±²¼ ±º ©¿²¼ò
Ú·®³¿
Æ»»® »»²ª±«¼·¹» ³±²¬¿¹»ò
ͱ»°»´»ô ¹»´«·¼­´±¦» ¾»©»¹·²¹ò
ݱ®®±­·»¾»­¬»²¼·¹ ³¿¬»®·¿¿´ò
ß«¬±³¿¬·­½¸» ¾»¼·»²·²¹ ª±±® ²±¹ ³»»®
¹»³¿µæ ØßÉßóÚ®±²¬­´·¼» êðñ³¿¬·½ò
Ѳ¼»®¸±«¼­ª®·ô ÝÛó¹»µ»«®¼
½±³°´»»¬ ­§­¬»»³ «·¬ 77² ¸¿²¼ò
Û»² ³¿¨·³«³ ¿¿² ½±³º±®¬
¼¿²µ¦· ¼» »´»µ¬®±³±¬±® »²
¼» ­·³°»´» ¾»¼·»²·²¹ò
Ù»´·µ¬·¼·¹» ¾»­¬«®·²¹ ª¿² »´µ
¹»©»²­¬ ¿¿²¬¿´ ­§­¬»³»²ò
Ê»®¾·²¼·²¹ ³»¬ ¼» ½»²¬®¿´»
¸«·­¾»­¬«®·²¹ ³±¹»´·µò
Ñ°¬·±²»´» ¬·¼­ó ±º ­»²­±®¾»¼·»²·²¹ò
ʱ±®²¿¿³ñ²¿¿³
ͬ®¿¿¬
б­¬½±¼»ñ°´¿¿¬­
Ô·½¸¬» ®¿¿³´«·µ»² ª±«©»² »² ­½¸«·ª»²æ
ØßÉßóÚ®±²¬º±´¼ îðò
ѳ ¸»¬ »ª»² ©¿¬ ª±±® ·¼»»5² « ª±±®
±° ¸»¬ Ø¿©¿ ¸¿²¹ó »² ­´«·¬©»®µ µ«²¬
« ·² »´µ ¹»ª¿´ ®»µ»²»²ò Þ·ª±±®¾»»´¼
±° ¼» ØßÉßóÚ®±²¬º±´¼ îðò Ó»¬ ¼·¬
¾»­´¿¹ µ«²²»² ®¿¿³´«·µ»² »»²ª±«¼·¹
©±®¼»² ±°¹»ª±«©»² ¿¿² ¼» ¦·µ¿²¬
·² »»² ¸±»µ ª¿² çðp ¬»² ±°¦·½¸¬» ª¿²
¼» ª±±®¦·¼» ª¿² ¸»¬ ®¿¿³ò Ü¿¿®¾·
¼» ®¿¿³ª±±®¦·¼» ±º ¿¿² ¼» ¾«·¬»²µ¿²¬
²¿¿­¬ ¸»¬ ¾¿´µ±² ©±®¼»² ¹»³±²¬»»®¼ò
Û»² ¾·¦±²¼»® ®«·³¬»¾»­°¿®»²¼»
Ì»´»º±±²
Ì»´»º¿¨
Û󳿷´
Ø¿©¿ ß٠ͽ¸«·º¾»­´¿¹­§­¬»³»²
ÝØóèçíî Ó»¬¬³»²­¬»¬¬»²ô Ì»´»º±±² õìï ìì éêé çï çïô Ì»´»º¿¨ õìï ìì éêé çï éèô ©©©ò¸¿©¿ò½¸
Ô·½¸¬ »² ­½¸¿¼«© ²¿¿® »·¹»² ©»²­ò
±°´±­­·²¹ ¼·» ¼» ¬±»°¿­­·²¹ ª¿² »»²
±²¾»°»®µ¬ ¿¿²¬¿´ °¿²»´»² ³±¹»´·µ
³¿¿µ¬ò
­¬¿°»´»²æ ØßÉßóß°»®¬± ­°»½·¿´»
±°´±­­·²¹»²ò
ѱµ ·²¼·ª·¼«»´» ±°´±­­·²¹»² ¦·² ª±±®
Ø¿©¿ ­½¸«·º¾»­´¿¹­§­¬»³»² ¹»»²
°®±¾´»»³ò Þ·ª±±®¾»»´¼ ª±±® ­¬¿°»´ó
¾¿®» ¸±«¬»² ®¿¿³´«·µ»² ª¿² ¦»»®
¾®»¼» ª»²­¬»®º®±²¬»²ò Ü¿¬ ·­ ª±±® ±²­
»»² µ±«¼ µ«²­¬»ÿ
ͽ¸«·ª»² ¦±²¼»® ¸±®¬»² ±º ­¬±¬»²æ
ѱµ ¾· ¬»´»­½±±°­§­¬»³»² »²
­§³³»¬®·­½¸» «·¬ª±»®·²¹»²ò
ʱ±® ³»»® ·²º±®³¿¬·»æ ©©©ò¸¿©¿ò½¸