Bekijk de inhoudsopgave - Instituut voor Bouwrecht

ibr.nl

Bekijk de inhoudsopgave - Instituut voor Bouwrecht

Het bouwteam model. Een studie naar de juridische vormgeving en het

functioneren in de praktijk


ISBN 978-90-78066-70-5

ISSN 1574-1915

NUR 822

© 2012, Instituut voor Bouwrecht

Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd,

opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in

enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën,

opnamen of enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming

van de uitgeverij. Voor zover het maken van kopieën uit deze uitgave is toegestaan

op grond van art. 16h tot en met 16m Auteurswet 1912 jo. het Besluit van 27

november 2002, Stb. 2002, 575, dient men de daarvoor wettelijk verschuldigde

vergoedingen te voldoen aan de Stichting Reprorecht (Postbus 3060, 2130 KB

Hoofddorp). Voor het overnemen van gedeelte(n) uit deze uitgave in bloemlezingen,

readers en andere compilatiewerken dient men zich tot de Stichting Instituut

voor Bouwrecht te wenden.

No part of this book may be reproduced in any form, by print, photo print, microfilm

or any other means without written permission from the publisher.


Het bouwteam model

Een studie naar de juridische vormgeving en het functioneren

in de praktijk

prof. mr. dr. M.A.B. Chao-Duivis


Voorwoord

Het bouwteamcontractmodel is een model dat zich in de praktijk zeer bewezen

heeft. Het wordt veel gebruikt en bouwteamcontracten geven weinig aanleiding

tot rechtspraak. In dit boek wordt dit model onder de loep genomen. Waarom als

de praktijk geen problemen laat zien? Die vraag behoeft inderdaad beantwoording.

Er zijn wel vragen omtrent de figuur van het bouwteam te stellen. Hoe zit het

met het model van de algemene voorwaarden dat sinds 1992 is gebruikt, maar nog

nooit ten principale is becommentarieerd? En hoe zit het met het aanbesteden van

het bouwteamcontract? Hoe gebeurt dat en vormt het aanbestedingsrecht geen belemmering

voor het gebruik van dit bouwcontractmodel? Deze twee onderwerpen

worden uitvoerig besproken, waarbij gebruik is gemaakt van de ervaringen met

het bouwteam model in de praktijk.

Dit onderzoek is grotendeels een bureaustudie geweest, waarbij met name de literatuur

is bestudeerd, maar daarnaast zoals zojuist is opgemerkt, is ook onderzoek

gedaan naar het functioneren van het bouwteam model in de praktijk. Dit was mogelijk

dank zij de hulp van veel personen, die bereid waren contracten ter beschikking

te stellen en/of meewerkten aan een enquête en gesprekken te voeren. Aan

deze personen is veel dank verschuldigd. Hun bijdragen zijn conform de afspraak

anoniem verwerkt, maar hun namen zijn wel vermeld in Bijlage 4.

Veel dank is voorts verschuldigd aan student-assistente mr. E.W. de Ruijter, die

tijdens het onderzoek afstudeerde. Zij heeft het manuscript doorgelezen op taal- en

typefouten en voordat er een manuscript was, heeft zij tal van hand- en spandiensten

verricht. Ook student-assistent M. van ’t Hek, die later aan boord kwam, had

op het laatste moment nog goede suggesties. Ook aan hem is dank verschuldigd.

Het Instituut voor Bouwrecht werkt bij grote studieprojecten met begeleidingscommissies,

waarin personen uit de wetenschap zitting hebben alsmede personen

uit het betreffende gebied. De begeleidingscommissie stond onder voorzitterschap

van prof. mr. M.A.M.C. van den Berg (die ook nog een grote rol vervulde bij de

analyse van de contracten) en werd verder gevormd door mr. B. van den Berg, drs.

ing. S.R. Doornbos, prof. mr. J.M. Hebly, ir. E. Kooij en mr. D.E. van Werven.

Zij voorzagen de onderzoeker van zeer waardevol commentaar in geanimeerde

vergaderingen.

Tot slot een woord van dank aan de financiers van dit onderzoek, zonder wie het

onderzoek niet mogelijk was geweest: de Stichting Collectief Onderzoek voor de

GWW-sector, het Ministerie van Binnenlandse Zaken (voorheen: VROM) en Pro-

Rail.

v


VOORWOORD

Het manuscript is eind februari 2012 afgesloten. Met uitzondering van de reactie

van het Ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie op het schrijven

van een aantal hoogleraren over de regeling van het aanbesteden in het kader

van het bouwteam (zie daartoe Hoofdstuk 5, paragraaf 2.3), is met verschenen literatuur,

jurisprudentie en andere ontwikkelingen geen rekening meer gehouden.

Prof. mr. dr. M.A.B. Chao-Duivis

vi


Inhoudsopgave

Voorwoord v

Hoofdstuk 1 Inleiding op het onderzoek

1

1.1 Inleiding 1

1.2 Aanleiding voor het onderzoek, onderzoeksmethode,

begeleidingscommissie, financiering 3

1.2.1 Aanleiding voor het onderzoek, onderzoeksvragen 3

1.2.2 Naar een totaalregeling in plaats van een nieuwe set van algemene

voorwaarden voor de relatie opdrachtgever-aannemer 4

1.2.3 Onderzoeksmethode 5

1.2.4 Begeleidingscommissie 6

1.2.5 Financiering 6

1.3 Achtergrond en kenmerken van het bouwteam model 6

1.3.1 Inleiding 6

1.3.2 Historische achtergrond 7

1.3.3 Bouwteammodel in het buitenland 10

1.3.4 Doel van het bouwteam/gelijkheid van partijen 11

1.3.5 Geïntegreerde samenwerking of gecoördineerde samenwerking 13

1.3.6 Integratie van werkzaamheden en gefaseerde opzet van de bouw 14

1.3.7 Voorbereidende hulpovereenkomst 15

1.3.8 Coördinatieovereenkomst/secundaire overeenkomst 17

1.3.9 Adviseursvoorwaarden 18

1.3.10 UAV 2012 (1989) 19

1.3.11 Aspecten van de prijsvorming 19

1.3.12 Verhouding tot andere bouwcontractmodellen 20

Hoofdstuk 2 Ontwikkelingen in de literatuur over samenwerking 25

2.1 Inleiding 25

I. Algemeen privaatrechtelijke trends

2.2 Relationale contracten 28

2.2.1 Beschrijving 28

2.2.2 Commentaar 33

2.2.3 Relationele contracten dichter bij het bouwrecht 35

2.2.4 Concluderend 36

2.3 Proactief recht 36

2.3.1 Beschrijving 36

2.3.2 Commentaar 38

2.4 Contextualisme 39

2.4.1 Beschrijving 39

vii


INHOUDSOPGAVE

2.4.2 Commentaar 41

2.5 De Gids Proportionaliteit 42

II. Bouwcontracten: nieuwe trends

2.6 Het ideaalmodel van Dierikx 45

2.6.1 Beschrijving 45

2.6.2 Commentaar 47

2.7 Werk in uitvoering 48

2.7.1 Beschrijving 48

2.7.2 Commentaar 52

2.8 Het alliantiedenken 52

2.8.1 Beschrijving 52

2.8.2 Commentaar 58

2.9 Expliciete aandacht voor communicatie 58

2.9.1 Interactief communiceren 59

2.9.2 Commentaar 59

2.9.3 Het proefschrift van Y.P. Kamminga 59

2.9.4 Commentaar 61

2.9.5 Interactief communiceren in de bouw 62

2.9.6 Commentaar 63

2.10 Ketenintegratie, ‘Integrated Project Delivery,

Life Cycle-denken (duurzaamheid) 64

2.11 Ketenintegratie 64

2.11.1 Beschrijving 64

2.11.2 Commentaar 65

2.12 Integrated Project Delivery 65

2.12.1 Beschrijving 65

2.12.2 Commentaar 69

2.13 Life Cycle-denken (duurzaamheid) 70

Hoofdstuk 3 Het contractuele toetsingskader 73

3.1 Inleiding 73

3.2 Het toetsingskader 73

Hoofdstuk 4 De Model Bouwteam-Overeenkomst 1992 75

III. Considerans tot en met artikel 14: Organisatie en functioneren

4.1 Inleiding 75

4.2 Considerans 75

4.2.1 De aannemer (leden 4 en 6 van de considerans) 76

4.2.2 De aannemingsovereenkomst lid 5 en 6 77

4.2.3 Het toetsingskader 78

4.3 Artikel 1: Doel van het bouwteam 79

4.3.1 Het toetsingskader 81

viii


INHOUDSOPGAVE

4.4 Artikel 2: Samenstelling van het team 82

4.4.1 De opdrachtgever/eindgebruiker 82

4.4.2 De onderaannemer en de leverancier 83

4.4.3 De wijze van samenstelling van het bouwteam 84

4.4.4 De rol van de leden van het bouwteam 84

4.4.5 Het toetsingskader 85

4.5 Artikel 3: Uitbreiding van het team 85

4.5.1 Toetsingskader 86

4.6 Artikel 4: Taak van het team 86

4.6.1 Voor de opdrachtgever aanvaardbaar ontwerp 86

4.6.2 Streefdatum 87

4.6.3 Wat wordt niet geregeld? 87

4.6.4 Toetsingskader 90

4.7 Artikel 5 lid 1: De rol van de opdrachtgever in het bouwteam 90

4.7.1 Afdwingbaarheid van de taken van de opdrachtgever 91

4.7.2 De inhoud van de taken 92

4.7.3 De opdrachtgever als leidinggevende 92

4.7.4 Tijdig 93

4.7.5 Toetsingskader 97

4.8 Artikel 5 lid 2: De rol van de opdrachtgever in het bouwteam 98

4.8.1 Rol opdrachtgever: over te nemen door vertegenwoordiger? 98

4.8.2 Toetsingskader 99

4.9 Artikel 5 lid 3: De rol van de opdrachtgever in het bouwteam 100

4.9.1 Toetsingskader 100

4.10 De plaats van de opdrachtgever: in het team of bij het team? 100

4.10.1 Wat is wenselijk? 101

4.11 Artikel 6 lid 1: De rol van de aannemer in het bouwteam 102

4.11.1 Wat wordt niet geregeld 104

4.11.2 Toetsingskader 106

4.12 Artikel 6 lid 2: De rol van de aannemer in het bouwteam 106

4.12.1 Toetsingskader 107

4.13 Artikel 7: Besluitvorming en verslaglegging 107

4.13.1 Wat wordt niet geregeld 107

4.13.2 Toetsingskader 108

4.14 Artikel 8: Besluitvorming en verslaglegging 108

4.14.1 Toetsingskader 110

4.15 Artikel 9: Besluitvorming en verslaglegging 110

4.15.1 Toetsingskader 111

4.16 Artikel 10: Besluitvorming en verslaglegging 111

4.16.1 Toetsingskader 112

4.17 Artikel 11: Aansprakelijkheid van de aannemer 112

4.17.1 Toetsingskader 113

4.18 Artikel 12: Aansprakelijkheid van de aannemer 114

4.18.1 Wat wordt niet geregeld 116

4.18.2 Toetsingskader 117

4.19 Artikel 13: Aansprakelijkheid van de aannemer 118

ix


INHOUDSOPGAVE

4.19.1 Toetsingskader 120

4.20 Artikel 14: Toepasselijke algemene voorwaarden 120

4.20.1 Toetsingskader 122

4.21 Conclusie deel III 122

IV. Artikel 15 tot en met 24: prijsvorming, totstand koming van

de overeenkomst en geschillen

4.22 Inleiding 122

4.23 Artikel 15: Prijsvorming: als eerste en enige een aanbieding

mogen doen 123

4.23.1 De Parlementaire enquête Bouwnijverheid 125

4.23.2 Afrondend 128

4.24 Artikel 16: Prijsvorming: open begroting 129

4.24.1 Opdrachtgevers verplichtingen betreffende de open begroting 133

4.24.2 Afrondend 133

4.25 Artikel 17: Prijsvorming: inrichting begroting 133

4.25.1 Wat wordt niet geregeld? 134

4.25.2 Afrondend 137

4.26 Artikel 18: Prijsoverleg 137

4.26.1 Artikel 18 lid 2 141

4.26.2 Afrondend 142

4.27 Artikel 19: Prijsoverleg: advies bij geen overeenstemming 142

4.27.1 Afrondend 144

4.28 Artikel 20: Afstandsverklaring 145

4.28.1 Vrij een derde te benaderen 145

4.28.2 De afstandsverklaring 147

4.28.3 Afrondend 149

4.29 Artikel 21: Totstandkoming aannemingsovereenkomst 149

4.30 Artikel 22: Beëindiging van de overeenkomst 149

4.30.1 Beëindiging van de overeenkomst ex lid 1 150

4.30.2 Beëindiging van de overeenkomst ex lid 2 151

4.30.3 Opzegging van de overeenkomst 151

4.30.4 Afrondend 152

4.31 Artikel 23: Vergoeding werkzaamheden in geval er geen

aannemingsovereenkomst tot stand komt 152

4.31.1 Vergoeding van de werkzaamheden van de bouwteamaannemer 153

4.31.2 Afrondend 156

4.31.3 Het gebruik van het resultaat van de bouwteamwerkzaamheden

van de aannemer 156

4.31.4 Afrondend 157

4.32 Artikel 24: Geschillen 157

4.33 Conclusie deel IV 158

x


INHOUDSOPGAVE

Hoofdstuk 5 Aanbestedingsrechtelijke aspecten 159

5.1 Inleiding 159

5.2 Aanbesteden van een bouwteam: de regelgeving 159

5.2.1 Inleiding 159

5.2.2 Het bouwteam in de huidige regelgeving 160

5.2.3 Het bouwteam in de concept regelgeving 165

5.3 Ontwikkelingen in de aanbestedingsrechtelijke literatuur

in het bijzonder betreffende het aanbesteden van het bouwteam

c.q. daarmee vergelijkbare vragen oproepende contractvormen 170

5.3.1 Een procedurevoorstel 170

5.3.2 Past performance 178

5.3.3 Best Value Procurement/prestatie-inkoop 180

5.4 Aanbestedingsrechtelijk toetsingskader 186

5.4.1 Inleiding 186

5.4.2 Aanbestedingsrechtelijk toetsingskader 186

Hoofdstuk 6

De Model Bouwteam-Overeenkomst 1992: een

onderzoek naar het gebruik van het model 189

6.1 Inleiding 189

6.2 De reden om in het bouwteam te werken 189

6.2.1 Tijdwinst 189

6.2.2 Overspannen markt van invloed? 190

6.2.3 Invloed op werk architect 190

6.2.4 Voortbouwen op eerdere relaties 191

6.2.5 Vroege betrokkenheid aannemer 191

6.2.6 Prijsopdrijvend effect? 191

6.2.7 Projecten 191

6.3 Het werken in het bouwteam 192

6.4 Concluderende opmerkingen 203

6.4.1 Algemene trends 203

6.4.2 Detailopmerkingen 203

Hoofdstuk 7

De Model Bouwteam-Overeenkomst 1992: een

onderzoek naar het aanbesteden van bouwteamovereenkomsten

207

7.1 Inleiding 207

7.2 Verslag van het empirisch onderzoek 207

7.3 Uitkomst van de enquête 219

7.4 Concluderende opmerkingen 221

xi


INHOUDSOPGAVE

Hoofdstuk 8

xii

Aanbevelingen voor een totaalregeling van het

bouwteam 223

8.1 Inleiding 223

8.2 Aanbevelingen voor een totaalregeling van het bouwteam model 224

Bijlage 1 VGBouw Model Bouwteam-overeenkomst 1992 229

Bijlage 2 Analyse van de contracten 238

Bijlage 3 Enquêtes 345

Bijlage 4 Personen en organisaties die informatie verstrekten 396

Bijlage 5 Literatuur 398

More magazines by this user
Similar magazines