Views
5 years ago

De psychohygiënisten - Sociale Wetenschappen - Universiteit Utrecht

De psychohygiënisten - Sociale Wetenschappen - Universiteit Utrecht

Trimbos: Geestelijke

Trimbos: Geestelijke gezondheidsleer Met de nadrukkelijke maatschappelijke oriëntatie van de beweging, groeide de afstand tot de psychiatrie. Terwijl Nederland massaal ook de geestelijke wederopbouw ter hand nam, waren de psychiaters achtergebleven in het gesticht, met hun patiënten. En die waren niet 'geestelijk ongezond', maar echt ziek. Ook door de wetgeving en financieringsstructuur had de psychiatrie nog steeds het odium van de zorg voor armen en onvolwaardigen. De psychiater Kees Trimbos, die voor de daaropvolgende decennia hét symbool van vernieuwing in de GGZ zou worden, droeg met zijn proefschrift Geestelijke gezondheidsleer en geestelijke gezondheidszorg (1959) - gewild of ongewild - aan de tweespalt bij door de GGZ te proclameren tot een autonoom zorggebied met een eigen wetenschappelijk fundament, waarin niet de psychiatrie maar de (psycho)sociale wetenschappen de hoofdrol speelden. Mede door het toedoen van Trimbos' werk ontstond in de jaren zestig een klimaat waarin het taboe op hulpverlening aan 'gezonde mensen met psychische problemen' verdween, de (ambulante) GGZ tot bloei kon komen en deze met de onderbrenging in de AWBZ (1967) ook onderdeel ging uitmaken van de verzorgingsstaat. 'Geestelijke (volks)gezondheid' veranderde opnieuw van kleur en werd nu vrijwel synoniem met 'welzijn'. Met de opkomst van de antiautoritaire, kritische bewegingen van de late jaren zestig werd welzijn een politieke zaak, geestesziekte een maatschappelijke misstand, en psychiatrie een verdachte discipline. Gedurende de hoogtijdagen van de anti-psychiatrie werd echter ook de doodverklaring van de beweging voor geestelijke volksgezondheid getekend: deze stak ouderwets af bij het politieke vernieuwingsélan van toen. Wat bleef was de GGZ als institutie van de verzorgingsstaat, eerder technologisch dan ideologisch, en tot verdriet van sommigen ook weinig sociaal en cultureel georiënteerd. Cultuur en psychische (on)gezondheid Meer dan uit het bovenstaande duidelijk kan worden roept het proefschrift van De Goei voor de diverse episodes uit deze geschiedenis een levendig beeld op van de discussies, de hoofdpersonen, de rivaliteiten, en de denkbeelden en activiteiten die met de beweging gepaard zijn gegaan. De soepele schrijfstijl en de fraaie illustraties dragen daaraan bij. Behalve een proefschrift is het een boek, en dat is als compliment bedoeld: de niet-ingevoerde lezer zal na lezing ervan een stuk wijzer zijn en zich tijdens de rit bepaald niet verveeld hebben. Degene die in een of meerdere periodes een 'speler' was in deze geschiedenis zal veel herkennen en verrast worden met nieuwe inzichten en interpretaties. De professionele geschiedschrijver zal een degelijk stuk werk herkennen, en waarschijnlijk jaloers zijn op de stilistische gaven van de auteur. De enige die wellicht wat teleurgesteld zal zijn is de historisch geïnteresseerde sociale wetenschapper die, zoals uw recensent, zoekt naar een onderbouwde theoretische positiekeuze aangaande de relatie tussen geestesziekte, psychische (on)gezondheid en cultuur. Dit is niet alleen een aangelegenheid die actueel is in onze tijd van multiculturalisme en de noodzaak van 'interculturele hulpverlening'. In 1989 legden Mol en Van Lieshout in Ziek is het woord niet theorieën over medische taal, macht en cultuur op de snijtafel, om vervolgens zelf met een interessant eigen interpretatiekader te komen. Een jaar later illustreerde Hutschemaekers in zijn proefschrift Neurosen in Nederland de bruikbaarheid van zijn 'historisch-contextualistisch' model voor een onderzoek naar de verschuivende relatie tussen cultuur, neurose en de psychiatrische benoeming daarvan. De inspiratie van deze auteurs is in De psychohygiënisten wel indirect te vinden, maar De Goei heeft helaas niet expliciet voortgebouwd op hun theoretische vondsten. Dat is jammer, want daarmee zou dit proefschrift meer betekenis hebben gekregen voor de actuele discussies over de wetenschappelijke en maatschappelijke positie van de geestelijke gezondheidszorg. De Goei heeft zich echter bij haar historische leest willen houden, en dat heeft ze naar mijn smaak voortreffelijk gedaan. Ruud Abma is docent Algemene Sociale Wetenschappen aan de Universiteit Utrecht. Deze recensie is in iets gewijzigde vorm gepubliceerd in MGv, 2001, jrg. 56 (12), 1210-1213 Zie ook: - recensie De belofte van het hiernumaals gewijzigd: 5 december 2005 dr. Ruud Abma http://www.uu.nl/uupublish/defaculteit/organisatie/afdelingen/algemenesocialew/alge... Page 2 of 2 15-10-2010

Pandora - Sociale Wetenschappen - Universiteit Utrecht
Dromen - Faculteit der Sociale Wetenschappen, Vrije Universiteit ...
brochure - Faculteit der Sociale Wetenschappen, Vrije Universiteit ...
3 - Faculteit der Sociale Wetenschappen, Vrije Universiteit Amsterdam
De 'Vuture' - Faculteit der Sociale Wetenschappen, Vrije Universiteit ...
Pandora december 2007.pdf - Sociale Wetenschappen - Universiteit ...
Logopediewetenschap - Universiteit Utrecht
Klaar voor de - Universiteit Utrecht
geografisch - Universiteit Utrecht
Slides - Universiteit Utrecht
Feestweek flyer - Universiteit Utrecht
Batterijen - Universiteit Utrecht
Nummer 45 - FUF - Universiteit Utrecht
downloaden - Studium Generale Universiteit Utrecht
Nummer 55 - FUF - Universiteit Utrecht
Maar na de dood is 't leven mij bereid… - Igitur - Universiteit Utrecht
3. Kinderopvang Baarn_1.pdf - Universiteit Utrecht
Beeldkwaliteitsplan Kavel 34, Bolognalaan - Universiteit Utrecht
Het Blaatje Nr. 4 - Faculteit der Sociale Wetenschappen - Radboud ...
Sociologie - Universiteit Utrecht
Politiegeweld - Faculteit der Sociale Wetenschappen, Vrije ...
Sociologie - Universiteit Utrecht
09_Culturele Antropologie.pdf - Universiteit Utrecht
Sociale wetenschappen: stille kracht, sterke macht - KNAW
Sociale wetenschappen: stille kracht, sterke macht - KNAW
Het Blaatje Nr. 3 - Faculteit der Sociale Wetenschappen
Het Blaatje Nr. 2 - Faculteit der Sociale Wetenschappen - Radboud ...