Actueel - Schone Kleren Campagne

schonekleren.nl

Actueel - Schone Kleren Campagne

Nummer 15, Winter 2011

Goed

Goed nieuws

Pagina 1

Jeansnummer


Inhoud

Killer jeans

Online actievoeren

04

09

16

Jeans als specialisme

20

Jeansmerk Cheap Monday

07

Ex-zandstraler Abdulhalim

10

Hoe is het met Rumana?

18

Free Fashion Challenge

Made in Indonesia

21

22

Column uit het netwerk

03 Redactioneel

04 Killer jeans en een interview met Yesim Yasin,

lid van het Turkse Zandstraal Arbeiders

Solidariteitscomité

07 Zijn werk als zandstraler maakte Abdulhalim

Dermir ziek

09 Online actievoeren, heeft dat nou zin?

10 Hoe is het met Rumana?

12 Urgent Appeals

16 Jeans als specialisme – Draag je jeans maar wat

langer, dan komen die slijtplekken er vanzelf wel in

18 Free Fashion Challenge – Dertig fashion addicts

kopen een jaar lang geen kleding

19 Kort: SuperSobia, de Grote Klere Quiz, doneer jezelf

en blijf op de hoogte

20 De spijkerbroek van jeansmerk Cheap Monday

21 Made in Indonesia, een vakbondsstrijdster deelt

haar verhaal

22 Column uit het netwerk: Martje Theuws en Pauline

Overeem van SOMO

23 Over de Schone Kleren Campagne en colofon


Verslijt je jeans lekker zelf

Het SKC-team

Redactioneel

Jeans. Als je op straat even om je heen kijkt

weet je meteen dat dit het meest populaire

kledingstuk ooit moet zijn. Of het nu een

strakke skinny is of een fijn versleten spijkerjasje,

heel Nederland lijkt wel iets van spijkerstof

in zijn kast te hebben hangen. Niet zo heel

verbazingwekkend dus dat er jaarlijks enorm

veel spijkerbroeken worden gemaakt. Het zijn er

maar liefst vijf miljard stuks. Vijf miljard. Laat

dat cijfer even bezinken zeg, dat is een enorme

berg broeken.

Al die spijkerbroeken worden door vrouwen en

mannen in Turkije, Bangladesh en andere landen

gemaakt. Kijk eens omlaag, naar de spijkerbroek

die je misschien nu aanhebt. De stiksels, de

knopen, de rits en de zomen. Allemaal genaaid

en erop gezet door mensen. Onwijs veel handen hebben

jouw jeans gemaakt voordat je die in de winkel paste, in

de spiegel keurde en er blij de winkel mee uitliep.

Kijk nog eens naar beneden. Misschien heeft je broek

van die lichte plekken, die er al zaten toen je hem

kocht, al lekker oud en vaal gemaakt. Deze plekken zijn

ook gemaakt door mensen, vaak door onder grote druk

zand op de jeans te spuiten. Zandstralen dus. Helaas

blijkt deze methode ontzettend schadelijk te zijn voor

de gezondheid. Het veroorzaakt silicose, iets wat je

wellicht onder de naam stoflongen kent die mijnwerkers

kunnen krijgen door hun werk.

Sta er eens bij stil; hoe bizar is het eigenlijk dat

mensen een levensbedreigende ziekte krijgen, alleen

maar omdat onze jeans er versleten uit moet zien?

Hoe ontzettend niet van deze tijd is dat eigenlijk?

Nou, daar denken wij dus ook zo over en daarom is er

de afgelopen tijd campagne gevoerd door de Europese

Schone Kleren Campagnes. In Nederland gingen na

gesprekken WE en G-Star meteen al om. Andere merken

gaven aan de zandstraalmethode sowieso niet te gebruiken.

Internationaal is de campagne al erg succesvol

geweest en zeggen steeds meer modemerken, zoals

onlangs nog Versace, Armani, het Deense Minimum en het

Australische Just Group met zandstralen te stoppen.

Maar er is nog een lange weg te gaan voordat deze

levensgevaarlijke techniek volledig is uitgebannen.

Daarbij vinden we een verbod op het zandstralen van

jeans niet voldoende. Om te zorgen dat dit verbod wordt

nageleefd zullen bedrijven dit goed moeten monitoren

in samenwerking met lokale vakbonden en organisaties.

Zandstraalarbeiders die nog werken, of al gestopt zijn

moeten medisch gekeurd worden. Als zij silicose blijken

te hebben, hebben zij recht op medische zorg en financiële

compensatie. Omdat ook alternatieve technieken

schadelijk kunnen zijn voor de gezondheid zullen

kledingbedrijven preventieve risico-assessments moeten

uitvoeren. Kledingarbeiders hebben immers recht op

een veilige en gezonde werkplek, zoals iedereen.

Zelf kun je het ook anders doen. Vraag in de jeanswinkel

hoe de spijkerbroek waar je je oog op hebt laten vallen

die versleten look heeft gekregen, en vertel dat je geen

gezandstraalde jeans aan je lijf wil. En vooral, bouw een

band op met je spijkerbroek. Draag hem langer. Dan

komen die slijtplekken vanzelf wel!

Niki de Koning

Coördinator Urgent Appeals en Netwerk

Pagina 3


Door Christa de Bruin

Per jaar worden er 5 miljard spijkerbroeken gemaakt.

Maar wist je dat de techniek die wordt gebruikt om

jeans een versleten, ‘gedragen’ look te geven dodelijk

kan zijn? Bij het zandstralen van jeans wordt onder

grote druk zand op denim gespoten. Tijdens het zandstralen

breken de zandkorrels uiteen in minuscule

silica-stofdeeltjes die bij inademing zeer schadelijk zijn

voor de gezondheid. Blootstelling aan silica kan de ongeneeslijke

en dodelijke longziekte silicose veroorzaken.

En omdat kledingarbeiders het lang achter elkaar doen,

zonder voldoende bescherming in slecht geventileerde

ruimtes, vallen er nog sneller slachtoffers. Ondanks

gezondheidsrisico´s is de methode volgens EU-richtlijnen

toegestaan op voorwaarde dat het materiaal minder dan

1 procent silica bevat en goede beschermingsmaatregelen

worden gebruikt. In Nederland is zandstralen sinds 1957

verboden.

Silicose werd voor het eerst in 2005 in Turkije in verband

gebracht met de jeansindustrie. In Turkije vindt zandstralen

vaak plaats in kleine, informele werkplaatsen

waar vooral jonge, mannelijke migranten werken.

Een arts merkte op dat juist deze jeansarbeiders

Zandstraler in Bangladesh aan het werk

Killer jeans

ernstig ziek werden. Alleen al in Turkije is bij 1200

jeansarbeiders silicose vastgesteld, 52 arbeiders is het

fataal geworden. Het werkelijk aantal ligt vermoedelijk

veel hoger. Geschat wordt dat er de laatste tien jaar

zo´n 8 tot 10.000 arbeiders hebben gewerkt in Turkse

zandstraalwerkplaatsen. Veel arbeiders komen van het

platteland of uit Roemenië, Moldavië, Azerbeidzjan en

Georgië en zijn moeilijk te bereiken. Zieke arbeiders

stoppen met hun werk en keren in slechte gezondheid

terug naar hun dorp of land. Ook in landen als Bangladesh,

Egypte, China, Turkije, Brazilië en Mexico vindt

zandstralen van jeans plaats.

Een interview met Yesim Yasin,

lid van het Turkse Zandstraal

Arbeiders Solidariteitscomité

In 2008 werd in Turkije het Zandstraal Arbeiders

Solidariteitscomité opgericht. Het comité voert

campagne tegen het zandstralen van jeans en komt

Pagina 4

Foto: Altemeier & Hornung Filmproduktion


Yesim Yasin

op voor de rechten van de slachtoffers. Het comité

brengt getroffen arbeiders, gespecialiseerde artsen,

advocaten, journalisten en vakbondsmensen bij elkaar.

Yesim Yasin, arts, is één van de leden en al betrokken

bij het comité sinds de oprichting. De Schone Kleren

Campagne sprak met haar.

Door een succesvolle campagne van het comité heeft

het Ministerie van Volksgezondheid in maart 2009 het

zandstralen van jeans officieel verboden. Dit was één

van jullie eerste successen. Wordt het verbod nageleefd

of gaat het zandstralen van jeans nu nog steeds door?

Sinds de Turkse overheid in 2009 het zandstralen van

jeans verbood, is de omvang van het probleem drastisch

verminderd. Maar we hebben wel gehoord dat er nog

steeds op een klein aantal sweatshop-achtige locaties

voor een paar lokale merken illegaal gezandstraald

wordt. Zodra we daarover worden geïnformeerd, nemen

we contact op met de autoriteiten om juridische stappen

te zetten.

Welke andere technieken worden nu gebruikt? En welke

implicaties hebben deze alternatieve technieken voor

de arbeiders?

Er zijn altijd al alternatieve technieken voor zandstralen

geweest in de textielindustrie. De meest bekende is

stone-washing. Jeans en puimsteen worden dan samen

in een ketel gewassen. Zo zijn arbeider en puimsteen

van elkaar gescheiden en lijken gezondheidsrisico´s

niet aan de orde. Maar we hebben gehoord dat er ook

wel eens perliet wordt gebruikt in plaats van puimsteen,

soms in combinatie met zoutzuur wat de luchtwegen

irriteert.

Verder wordt jeans ook wel chemische behandeld.

Meestal wordt er dan met een spuitpistool kalium

permanganaat op de denim gesproeid. Net als zoutzuur

irriteert kalium permanganaat de luchtwegen. Bij

ernstige blootstelling kan zelfs mangaan vergiftiging

ontstaan. Omdat er na de behandeling een residu van

het chemisch middel achterblijft, is ook deze techniek

af te raden.

Een andere techniek is schuren met schuurpapier. Maar

deze techniek kost veel tijd en het is moeilijk. Daarbij

kan de stof die hierbij vrijkomt astma veroorzaken.

Misschien nog wel het beste alternatief is laseren.

Als de arbeiders veiligheidsbrillen dragen zijn hierbij

nagenoeg geen gezondheidsrisico’s. De investeringskosten

voor een lasermachine zijn wel hoog.

Bij alle technieken geldt uiteraard dat er op de werkplaats

maatregelen getroffen moeten worden om blootstelling

aan schadelijke stoffen te kunnen meten en zal

er passende beschermingsmaatregelen voor de arbeider

geboden moeten worden.

Bestaat er een veilige manier van zandstralen zoals

sommige bedrijven beweren?

De kledingindustrie is wereldwijd altijd één van de

minst gecontroleerde sectoren geweest. Vanwege de

overweldigende competitie, knijpen overheden – vooral

die in productielanden – liever een oogje toe om de

informele en onveilige arbeidsomstandigheden in de

kledingindustrie niet te hoeven zien. Bedrijven besteden

productie uit aan kleine werkplaatsen om zo directe

aansprakelijkheid te ontlopen. Het is vrijwel onmogelijk

vast te stellen dat zandstralen op een 100% veilige

manier gebeurt. De controle op het toepassen van veiligheidsmaatregelen

is gebrekkig. Omdat controle tekort

schiet, is ook het toestaan van een beperkte hoeveelheid

silica bij deze techniek niet realistisch. En zelfs

een schuurmiddel dat maar 1 procent silica bevat, leidt

op de lange termijn tot silicose. Daarbij levert zandstralen

met zo’n lage hoeveelheid silica weer niet de juiste

versleten look op. Het comité concludeert daarom dat

er niet zoiets bestaat als veilig zandstralen.

Is het mogelijk om een EU-verbod op zandstralen te

realiseren? Zou je dat willen?

Het is heel goed mogelijk om een EU-verbod op zandstralen

te realiseren, juist in de textiel. Zandstralen

in de jeansproductie is namelijk optioneel. Het is

een designkeuze, die inspeelt op een trend. En mode

verandert weer. Geen enkel mensenleven mag worden

opgeofferd om aan een trend mee te kunnen doen.

Bovendien zijn er alternatieve technieken die minder

schadelijk en niet dodelijk zijn. Daarom werken we

samen met de Schone Kleren Campagne aan een

EU-verbod.

Pagina 5


Door jullie werk besloot het Ministerie van Volksgezondheid

in januari 2010 een wet aan te nemen die iedere

silicose-patiënt recht geeft op gratis gezondheidszorg.

Krijgen de arbeiders nu de juiste zorg? Krijgen de

arbeiders compensatie?

We zijn nog niet helemaal tevreden. Silicose is een

ongeneeselijke ziekte. Deze patienten zijn dankzij hun

werk nu arbeidsongeschikt. Door het werk van het comité

heeft de Turkse overheid in 2011 ingestemd met het

betalen van een arbeidsongeschiktheids’vergoeding’ aan

silicose-patiënten. Maar veel arbeiders hebben in de

informele sector of op ongeregistreerde werkplaatsen

gewerkt. En de Turkse overheid erkent ‘informele’

arbeiders niet als ‘echte’ werknemers. De patienten

worden nu dus wel gecompenseerd, maar krijgen nog

geen volwaardige uitkering. Wij vinden dat alle patienten

het recht hebben op de juiste medische zorg en een

passende uitkering van de overheid ongeacht hun

sociale zekerheidsstatus, ongeacht of zij in de formele

of informele sector hebben gewerkt. De ziekte die zij

hebben opgelopen komt immers door het werk.

Onder hoge druk wordt zand gespoten op de jeans

(Bangladesh)

Het zandstralen van jeans vindt over de hele wereld

plaats. Wat weet je van de situatie in andere landen?

Werkt het comité samen met organisaties in andere

productielanden?

Een nationaal verbod dient uiteindelijk alleen de belangen

van bedrijven. Zij verhuizen net zo gemakkelijk hun

jeansproductie naar een ander land. Nadat Turkije het

verbod op zandstralen instelde, verhuisden veel bedrijven

hun productie, hoofdzakelijk naar Bangladesh, maar

ook naar Syrië, Egypte, Vietnam en Mexico. Het is niet

rechtvaardig om het leven van mensen in het ene land

te redden en dat van anderen op te offeren.

We hebben geprobeerd in contact te komen met longdokters

en ook met het Ministerie van Gezondheid in

Bangladesh, maar we hebben nog geen geschikte

counterpart kunnen vinden om de problemen te bespreken

en om onze ervaring mee te delen.

Ook is het moeilijk om migrantarbeiders te bereiken.

We hebben brieven gestuurd naar de Ministeries van

Volksgezondheid in Georgië, Roemenië, Azerbeidzjan en

Moldavië. We zoeken geschikte partners in die landen,

en ook in China, India en Syrië. Wel hebben we onze

partners als de Schone Kleren Campagne en de internationale

vakbonden geïnformeerd. Samen proberen we

de gezondheidsproblemen in deze landen te voorkomen.

Wat is jouw boodschap aan Nederlandse consumenten?

Nederlandse consumenten zijn goed geïnformeerd over

arbeidsomstandigheden. Het is onmogelijk om met het

blote oog een onderscheid te maken tussen een gezandstraalde

spijkerbroek en een broek die op een andere

manier is bewerkt voor zo’n versleten look. Wel kunnen

consumenten de vraag naar versleten spijkerbroeken

doen afnemen door ze niet meer te kopen. Daarnaast

kunnen ze de Schone Kleren Campagne steunen door

de petitie te ondertekenen: http://www.cleanclothes.org/

urgent-actions/sandblasting#action.

Pagina 6 Foto: Altemeier & Hornung Filmproduktion


Zijn werk

als zandstraler

maakte

Abdulhalim

Dermir ziek

Abdulhalim Demir komt uit Tascilay, een dorp in het

oosten van Turkije. Eind jaren negentig vertrok hij naar

Istanbul, op zoek naar werk. Hij kende er niemand. Al

snel kon hij als zandstraalarbeider aan de slag. Maar

dat had hij nooit gedaan als hij van tevoren de gevaren

had gekend.

De eerste twee maanden werkte Demir bij Leke Jeans,

daarna een jaar in een fabriek die aan Tommy Hilfiger

leverde. Hij werkte er niet alleen, hij sliep er ook, net

als sommige collega’s. “Ik denk dat ik in die tijd ziek

ben geworden. Later, tijdens militaire dienst, ontdekte

ik namelijk dat ik niet kon rennen, omdat ik moeite had

met ademhalen. Maar telkens werd me verteld dat er

niets mis met me was.”

Een familielid vertoonde dezelfde symptomen als Demir.

Bij zijn familielid werd silicose in een ver stadium

vastgesteld. Niet veel later overleed hij. De dokter die

hem diagnosticeerde, kende de problemen op de zandstraalwerkplaatsen.

Bij Demir werd daarna ook silicose

vastgesteld.

Ook al had hij een contract en betaalde hij sociale

premies, Demir is al drie jaar bezig om te bewijzen dat

hij al die tijd als zandstraler heeft gewerkt en dat zijn

gezondheidsproblemen door dat werk zijn ontstaan.

“Pas veel later leerde ik over mijn rechten en dat we

werden bedrogen. Er werd bijvoorbeeld geknoeid met

de papieren rond de sociale verzekering. Mijn ziekte is

mijn bewijs. Maar de overheid zegt niet verantwoordelijk

te zijn voor wat er gebeurt in de informele sector.”

46 procent van Demirs longen zijn aangetast en de

ziekte ontwikkelt zich verder. “Fysiek werk kan ik niet

meer doen en ik ben continu kortademig.” Verkouden

worden is zelfs gevaarlijk voor Demir. Hij vindt het

pijnlijk dat hij geen werk heeft en geen fatsoenlijk

inkomen kan verdienen om zijn gezin te onderhouden.

“Als ik van tevoren had geweten wat de gevaren van

dit werk zijn, had ik het nooit gedaan. Ik wil nu andere

zandstralers waarschuwen hoe ongezond dit werk is”,

zegt Demir.

Pagina 7


De Schone Kleren Campagne vraagt voor elke editie van Goed Goed nieuws kunstenaars, fotografen of vormgevers

om beelden te maken bij ons werk. Deze keer: Wouter Koster

Pagina 8


Online

actievoeren,

heeft dat

nou zin?

Door Paul Roeland

Het is de laatste tijd erg in opkomst en ook de Schone

Kleren Campagne gebruikt het volop: online actievoeren.

Enkele jaren geleden werd er nogal sceptisch

tegenaan gekeken, maar dat is sinds de diverse

op-standen in de Arabische wereld wel anders geworden.

Sterker nog, soms wordt de indruk gewekt dat er

hele revoluties via Twitter plaatsvinden.

Allemaal leuk en aardig natuurlijk, maar als praktisch

ingestelde idealisten willen we wel alle mogelijkheden

gebruiken, maar geen overdreven verwachtingen hebben.

De campagne tegen het zandstralen van jeans is een

ideaal onderwerp om flink met social media aan de

gang te gaan:

• Het onderwerp is helder, de vraag aan bedrijven is

helder: stoppen met die gevaarlijke praktijken!

• Er wordt direct een beroep gedaan op bekende

merken, die gevoelig zijn voor hun imago.

• De campagne is internationaal en is daarom ook

geschikt om samen te werken met groepen in de hele

wereld.

Vanaf begin dit jaar is de Schone Kleren Campagne,

samen met onze Europese zusjes, maar ook met Oxfam

Australia en een aantal groepen in de Verenigde Staten,

aan het werk om het zandstralen de wereld uit te

helpen. Via Twitter, Facebook, maar ook websites als

change.org werden diverse merken onder vuur genomen.

En, zoals al snel bleek, met succes! Een aantal merken

als H&M, Levi’s en C&A nam het voortouw en ondersteunde

de ban op zandstralen, wat meteen een goede

opsteker was.

Maar een aantal merken bleek halsstarrig; zo ging

Versace pas overstag na flink veel druk.

Hier bleek de kracht van online actievoeren: honderden

mensen begonnen kritische vragen te stellen op

de Facebook-pagina van Versace. De PR-afdeling van

het luxemerk was hier niet zo op gesteld en begon

deze vragen te verwijderen. Dom natuurlijk, want daardoor

werd er alleen maar meer aandacht op gevestigd.

Toen Versace zelfs zover ging om álle commentaarmogelijkheden

op zijn FB-pagina te sluiten, ging dit

nieuws als een lopend vuurtje de wereld over. Van Vogue

tot de Financial Times, iedereen had het erover!

Nog geen week later besloot Versace dat het misschien

toch maar eens tijd werd om de schade te gaan beperken.

De schade aan hun imago, weliswaar, maar daardoor

ook de schade aan de longen van de arbeiders, en daar

was het ons om te doen. Victorie!

Helaas is online-activisme soms niet genoeg. Ondanks

de 45.000 handtekeningen, vele kritische opmerkingen

op Facebook en Twitter, en een vernietigend item in het

grootste Italiaanse nieuwsprogramma, weigert Dolce &

Gabbana nog steeds om zandstralen uit te bannen.

Het merk is er van overtuigd dat het hun klanten

helemaal niets kan schelen onder welke omstandigheden

hun producten worden gemaakt en dat ze dus niet

hoeven te reageren op publieke druk.

Dat laat zien dat met creatieve inzet van veel mensen,

die online actief zijn, veel te bereiken valt. Maar helaas

nog niet alles en dus zal er ook nog ‘ouderwets’ gewerkt

moeten worden aan lobby en wetgeving om ervoor te

zorgen dat niemand hoeft te sterven voor het maken

van een broek.

Hierbij willen we iedereen hartelijk bedanken die mee

heeft geholpen om ‘killer jeans’ aan de kaak te stellen

en hopen we dat we ook in de toekomst op jullie kunnen

rekenen om de kledingindustrie stukje bij beetje te

verbeteren!

Pagina 9


Hoe is het met Rumana?

Door Jenneke Arens

“Ik ben Rumana. Ik ben 23 jaar en woon in Dhaka, de

hoofdstad van Bangladesh. Ik werk in een kledingfabriek

waar kleren voor Nederlandse winkels worden gemaakt.

Ik naai dus misschien wel jouw jeans, shirt of jurkjes.”

Zo begon Rumana’s digitale dagboek Mijn leven, jouw

kleding. Van september 2009 tot maart 2010 hield

Rumana ons op de hoogte van haar dagelijks leven en dat

van haar vijfjarig dochtertje. De Schone Kleren Campagne

begon dit unieke project om mensen een inkijk te geven

in het leven van een kledingarbeidster elders in de

wereld. “De omstandigheden in de fabriek zijn verschrikkelijk”,

schreef Rumana. “Er zijn maar 15 wc’s voor 8000

of 9000 arbeiders, en ze zijn misselijkmakend. Ik werk

de hele dag, vaak zelfs tot tien uur ’s avonds. Ik weet

nooit zeker of ik mijn overuren betaald krijg.” Als inkopers

op bezoek komen, worden de arbeiders door het management

gedwongen leugens te vertellen. Van het loon dat

ze verdient kan Rumana niet leven. “Bijna elke maand

leen ik geld van anderen. Het is een vicieuze cirkel. We

kunnen het ons niet voorstellen elke maand vis, vlees of

kip te kunnen kopen.”

Hoe gaat het nu met Rumana, en wat is er in haar leven

veranderd? Onze lokale partner zocht haar op en vroeg

het haar.

Rumana ontving een hele stapel kaarten uit Nederland Rumana’s huis

Qua werk is er niet veel verbeterd. Rumana vertelt:

“Ik werk nog steeds in dezelfde fabriek. De leiding

schreeuwt nog altijd naar de arbeiders. Wel is er

minder overwerk en ons salaris is onlangs verhoogd.

Aan de andere kant: twee jaar geleden kregen we

voor een opdracht die binnen een bepaalde tijd klaar

moet zijn, 13 uur uitbetaald plus versnaperingen. Nu

krijgen we voor dezelfde soort opdracht maar 10 uur

uitbetaald, zonder dat we daarbij wat snacks krijgen.

Ik ben altijd heel moe als ik van mijn werk thuiskom.

Als ik vrij ben dan slaap ik, of kijk ik tv bij mijn buren,

het liefst soaps.”

Rumana’s persoonlijke leven is er ondertussen wel flink

op vooruit gegaan:

“Afgelopen juli ben ik opnieuw getrouwd. Op mijn huwelijksdag

droeg ik een hele mooie roze salwar kameez,

een traditioneel driedelig kledingstuk bestaande uit een

lange tuniek, een pofbroek en een sjaal. We gingen vier

maanden met elkaar voordat we trouwden. Hij is opzichter

op dezelfde verdieping in de fabriek. Iedereen in de

fabriek zei dat hij een aardige man is en dat we een leuk

stel zouden vormen. Ik heb hem het eerst een aanzoek

gedaan. Hij was verlegen, maar al gauw ging hij akkoord.

Hij heeft geen bruidsschat gevraagd, helemaal niets. Hij

weet in wat voor situatie ik zit, hoe zou ik me een bruidsschat

kunnen veroorloven? Hij is heel goed voor me,

Pagina 10


zoveel beter dan mijn vorige man, die drugs gebruikte en

me altijd sloeg. Ik vind hem ook romantisch. Regelmatig

brengt hij lekkere zoetigheden voor me mee waar ik gek

op ben. Ik vind het fijn om voor hem te koken. Hij is zo

liefdevol, ik wil heel graag een kind met hem.”

“Ik woon nog in hetzelfde huis, maar nu dus samen met

mijn nieuwe echtgenoot en mijn (inmiddels zevenjarig)

dochtertje. Met haar gaat het goed. Ze kan heel ondeugend

zijn. Onlangs nam ze iemands schoenen mee en

liet die achter in een winkel omdat ze boos op mij was.

Ze zit in de tweede klas op een islamitische school.

Ze doet het goed in de les en ze gaat er graag naar toe.

Ik wil niet dat ze hetzelfde leven krijgt als ik. Daarom

zal ik er alles aan doen dat ze onderwijs krijgt en ik zal

zorgen dat ze niet jong trouwt.”

Over haar dagboek vertelt Rumana:

“Ik zal het nooit vergeten dat ik de blog voor jullie

maakte. Jullie brieven en kaarten hebben me heel blij

gemaakt, ik voelde me helemaal geliefd met al die

aandacht. Ik zou heel graag de mensen willen zien die

zoveel over mij willen horen, maar ik weet dat dat niet

mogelijk is. Hoe gaat het met jullie allemaal? Hoe zien

jullie er uit? Op wat voor plek wonen jullie? Ik ben ook

nieuwsgierig naar jullie geworden, er is zoveel om over

te praten.”

Buurt waar Rumana woont

Feiten en cijfers

over de kledingindustrie

in Bangladesh

Kleding is het belangrijkste exportproduct van Bangladesh

en beslaat inmiddels 80 procent van de totale

export. Sinds 1976 is het aantal kledingfabrieken

uitgegroeid tot 4.825 fabrieken waar drie miljoen

mensen werken. 85 procent van hen zijn vrouwen, maar

vrouwen zitten vooral op de slechtst betaalde plekken.

De managers en opzichters zijn bijna allemaal mannen.

Door campagnes en acties van arbeiders en vakbonden

is in 2010 het minimumloon van kledingarbeiders

verhoogd van 1600 naar 3000 taka (ongeveer 30 euro).

Dit is nog steeds ver onder het niveau van een leefbaar

loon, een loon dat de kosten van de basisbehoeften

van arbeiders en hun families dekt, zoals schoon water,

voedsel, onderdak, kleding, onderwijs, gezondheidszorg

en vervoer. In Bangladesh zou dat 12.248 taka (121

euro) moeten zijn.

Pagina 11


Urgent appeals

De Schone Kleren Campagne ontvangt vanuit

de hele wereld verzoeken van arbeiders en

hun organisaties voor steun bij misstanden in

kledingfabrieken. Wij onderzoeken de klachten,

bellen, schrijven en voeren gesprekken met

kledingmerken en helpen met constructieve

oplossingen. Veel kunnen we oplossen achter

de schermen. Als het nodig is makwen we een

zaak openbaar en vragen we consumenten

om steun. En dat heeft effect! In deze Goed

Goed nieuws een overzicht van actuele urgent

appeals. Deze keer vooral over human rights

defenders; mensen die zich inzetten om schendingen

van mensenrechten aan te kaarten, in

de kledingindustrie en andere sectoren.

Intimidatie tegen

BCWS gaat door

We berichtten al eerder over de intimidatie tegen onze

Bengaalse partnerorganisatie Bangladesh Center for

Workers Solidarity (BCWS). Die werd beschuldigd van

het creëren van onrust nadat kledingarbeiders massaal

de straat op waren gegaan om te protesteren tegen de

extreem lage lonen. Helaas is de intimidatie, nadat de

leiders van BCWS Kalpona en Babul vorig najaar op

vrije voeten kwamen, weer opnieuw begonnen.

De regering dwarsboomt Kalpona en Babul in de registratie

van BCWS als officiële ngo. Er zijn weer nieuwe aanklachten

tegen hen ingediend die uit dezelfde periode

(2010) stammen. Op de beschuldigingen in twee van de

zaken staat op dit moment de doodstraf en iedere zaak

bestaat uit een serie aanklachten met strafmaten variërend

van drie maanden tot levenslange gevangenisstraf.

Voor de aanklachten is nooit bewijsmateriaal geleverd.

Tevens geldt voor zes van de tien zaken dat Babul

en Kalpona Ahkter in vergadering waren ver van de

plek waar de protesten plaatsvonden. Een onafhankelijk

onderzoek heeft nooit plaatsgevonden. Naast de

ernstige rapporten over de detentie, mishandelingen

en bedreigingen aan het adres van de BCWS-leiders

en de verontrustende aanwijzingen dat werkgevers in

de kledingindustrie en de autoriteiten betrokken zijn

bij het fabriceren van aanklachten tegen Bengaalse

mensenrechtenverdedigers, zijn de huidige aanklachten

tegen BCWS-stafleden een voortdurende bron van intimidatie.

Dit maakt hun dagelijks werk bijna onmogelijk.

In iedere rechtszaak worden de aangeklaagden minstens

één keer per maand opgeroepen om voor de rechtbank

te verschijnen. BCWS-stafleden brengen op deze manier

bijna de helft van de maand op de rechtbank door.

En omdat BCWS officieel nog niet is erkend als ngo,

kunnen zij geen buitenlandse fondsen ontvangen.

Een vreselijke en onwerkbare situatie. Wij helpen

BCWS, samen met onze Europese zusjes, door de druk

op de Bengaalse ambassade op te voeren. We houden

jullie uiteraard op de hoogte.

Charles Hector

heeft schikking

moeten treffen

Onze Twitter-volgers weten het al: we zijn erg teleurgesteld

over de uitkomst van de rechtszaak die tegen

Charles Hector liep. Na zes maanden werd de zaak in

augustus dit jaar beëindigd doordat Charles Hector zich

gedwongen voelde een schikking te treffen. Deze komt

erop neer dat hij publiekelijk zijn excuses aan elektronicabedrijf

Asahai Kosei moet aanbieden. In februari

werd Charles Hector voor het gerecht gedaagd door

Asahi Kosei. Hector, een mensenrechtenadvocaat die

opkomt voor rechten van arbeiders, publiceerde op zijn

blog over de arbeidsrechtenschendingen van Birmese

migrantarbeiders bij Asahai Kosei. Daarop eiste het

bedrijf een schadevergoeding van Charles Hector van

3,3 miljoen dollar en een publieke verontschuldiging.

Volgens Asahai Kosei vielen de Birmese arbeiders niet

onder hun verantwoordelijkheid, omdat ze via een agent

voor hen werkzaam waren. De positie van migrantarbeiders

in Maleisië in de elektronicasector, maar ook in

andere sectoren, is ontzettend slecht. In deze zaak

blijven, ondanks de schikking, de slechte werkomstandigheden

en arbeidsrechtenschendingen van de Birmese

arbeiders onopgelost.

Charles Hector

Foto: Labour Behind the Label

Pagina 12


Meer schone

kleren nodig?

Word

donateur!

goed goed?

Schone Kleren Campagne

Postbus 11584

1001GN Amsterdam

001gn11584


Wij willen dat de mensen die onze warme

kleding naaien niet meer zo worden uitgebuit

dat je er koude rillingen van krijgt.

Steun ons hierbij! Word voor minimaal

10 euro per jaar donateur van de Schone

Kleren Campagne, of maak een vriend

donateur. Je ontvangt dan een ‘Ik ga voor

goed goed’- tas cadeau! (en 2x per jaar dit

blad). Deze actie loopt t/m februari 2012.

Ik word donateur en ontvang twee keer

per jaar het tijdschrift Goed Goed nieuws.

Ik machtig hierbij de Schone Kleren Campagne om tot

wederopzegging maandelijks / jaarlijks .......... euro van

mijn bankrekening af te schrijven.

Als je het niet eens bent met de afschrijving, dan heb

je het recht deze binnen 30 dagen ongedaan te maken.

Je donatie is ook aftrekbaar van de belasting.

Naam:

................................................................................

Adres:

................................................................................

Goed goed?

Zojuist heb ik in uw winkel het volgende kledingstuk

gekocht / overwogen te kopen:

.............................................................................

Soort :

.............................................................................

Merk :

.............................................................................

Omdat de arbeidsomstandigheden in de kleding-

industrie vaak erg slecht zijn maak ik me zorgen om

de mensen die aan dit kledingstuk hebben gewerkt.

Ik wil eigenlijk alleen maar kleren kopen die onder

goede arbeidsomstandigheden zijn gemaakt.

Kunt u mij vertellen:

Wat uw bedrijf doet om arbeidsomstandigheden te

verbeteren, en hoe u controleert of dit succesvol is?

Hoe u ervoor zorgt dat de arbeiders in de fabrieken

die uw kleding produceren zelf voor hun rechten op

kunnen komen?

Hoe u weet dat de arbeiders in hun levensonderhoud

kunnen voorzien op basis van de prijs die u voor de

kleding betaalt?

Waar ik extra informatie kan vinden over de arbeidsomstandigheden

in de fabrieken waar uw kleding

wordt gemaakt?

................................................................................

E-mail:

................................................................................

Rekeningnummer:

................................................................................

Handtekening:

Ik ontvang graag een ‘Ik ga voor goed goed’ tas.

Deze donateur is aangedragen door:

Naam:

...............................................................................

Adres:

...............................................................................

...............................................................................

E-mail:

...............................................................................

Ik ontvang graag een ‘Ik ga voor goed goed’ tas.

Anders, nl:

.............................................................................

.............................................................................

.............................................................................

Wilt u mijn vraag/vragen doorgeven aan de

bedrijfsleiding van uw winkel en het kledingmerk?

U kunt uw antwoord sturen naar:

Naam:

..............................................................................

E-mail- of postadres:

..............................................................................

.............................................................................

.............................................................................

Ik zou het op prijs stellen als u een kopie van uw

antwoord stuurt naar: info@schonekleren.nl /

Schone Kleren Campagne, Postbus 11584, 1001 GN

Amsterdam. Vriendelijk bedankt!


Somyot vast op

grond van

majesteitsschennis

Somyot Pruksakaemsuk (Thailand), een goede vriend en

partner van de Schone Kleren Campagne, zit sinds 30

april vast op beschuldiging van majesteitsschennis, een

beschuldiging die vaak wordt gebruikt om mensenrechtenactivisten

de mond te snoeren. Somyot, journalist en

mensenrechtenactivist, werkte eerder met ons aan

verschillende urgent appeals en campagnes. Volgens de

beschuldiging publiceerde hij voor het tijdschrift Voices

of Taksin artikelen die de wet op majesteitsschennis

schonden. Twee dagen voor zijn arrestatie maakte

hij een petitie publiek om majesteitsschennis uit het

Thaise strafrecht te krijgen. Het lijkt er dan ook op dat

dit zijn arrestatie versnelde. Volgens artikel 112 van

de Thaise strafwet staat in Thailand een gevangenisstraf

van 3 tot 15 jaar op majesteitsschennis. Somyot

zit sinds 30 april vast. Wij hebben contact met de

Nederlandse en Thaise ambassade over zijn hechtenis.

Ondertussen heeft de VN tijdens de Universal Periodic

Review van de mensenrechtenraad in Genève begin

oktober, zich uitgesproken voor een hervorming van

het Thaise artikel 112. VN-rapporteur Frank la Rue:

“Het artikel is vaag en te breed, en de harde straffen

zijn noch nodig, noch proportioneel om de monarchie

of de nationale veiligheid te beschermen.” Ook de

Nederlandse regering heeft op wijziging van het artikel

aangedrongen, omdat het nu de vrijheid van meningsuiting

bedreigt.

Foto: Labour Behind the Label

Dolce & Gabbana

weigert alsnog het

zandstralen van

jeans uit te bannen

Zoals je in deze Goed Goed nieuws kunt lezen zijn heel

wat merken inmiddels overstag gegaan en hebben het

zandstralen van jeans in de ban gedaan. Daarmee is de

campagne tegen zandstralen een groot succes. Maar

toch zijn er merken die zich niets lijken aan te trekken

van de druk van campagneorganisaties en de klanten.

Zo’n merk is Dolce & Gabanna. Ondanks de meer dan

45.000 handtekeningen die via de website change.

org zijn opgehaald, blijven zij de campagne negeren.

Daarbij reageerde het merk vreemd toen de Italiaanse

Schone Kleren Campagne hen informatie over de impact

van zandstralen opstuurde, door ervoor te bedanken en

te zeggen dat het hen niet interesseerde. Begin oktober

organiseerde Labour Behind the Label (LBL), onze

zusterorganisatie in Engeland, een ‘begrafenis’ voor de

deuren van Dolce & Gabanna in Londen. We zijn het

eens met Anna van LBL: “Killer fashion doesn’t have

to cost lives.” Onderteken nu de petitie aan D&G op

http://www.change.org/petitions/dolce-gabbana-stopthe-killer-jeans

LBL-actie voor de deuren van D&G in Londen

Pagina 15


Jeans als

specialisme

‘Draag je

jeans maar

wat langer,

dan komen

die slijtplekken

er vanzelf

wel in’

Door Christa de Bruin

Chris Koeleman is docent aan het Amsterdam Fashion

Institute (AMFI). Hij heeft van denim en jeans zijn

specialiteit gemaakt. Speciaal voor dit jeansnummer

legden we hem een paar vragen voor, om te horen hoe

de industrie tegen zandstralen aankijkt.

Moet zandstralen verboden worden?

“Ik vind het goed dat er zoveel aandacht is voor het

zandstralen van jeans, want zandstralen heeft al veel

leed veroorzaakt. Nu is het wel zo dat welke techniek

voor het bewerken van jeans je ook toepast, je er altijd

voor moet zorgen dat de juiste veiligheidsmaatregelen

genomen worden en de werknemer goed beschermd is.

En het is moeilijk te zeggen of zandstralen echt zoveel

malen gevaarlijker is dan andere technieken. Er is

namelijk wel een redelijk veilige manier, met een helm

met overdruk, zodat deeltjes de longen niet in kunnen

en een dik beschermend pak, zodat het ook de huid

niet indringt. Maar de branche heeft daar onvoldoende

aandacht voor gehad. Bovendien zijn er altijd plaatsen

in de keten waar ondanks deze mogelijkheden of een

verbod op zandstralen toch onveilig gezandstraald

wordt. De branche heeft dus eigenlijk bewezen er niet

verantwoord mee om te kunnen gaan. Dus laten we het

maar verbieden. Het lijkt me goed om daar wettelijke

afspraken over te maken, wereldwijd.”

Wat zijn alternatieve technieken?

“Stone-washing en enzyme-washing worden wel genoemd

maar zijn geen alternatieven voor alle gevallen. Beide

maken de stof wel vaal, maar niet plaatselijk, zoals dat

met zandstralen kan. Met een schuurmachientje of door

handmatig te schuren lukt dat wel. En ook dan gaan er

stofdeeltjes met kleurstof de lucht in. Een ander alternatief

is de stof chemisch te behandelen. Dat gebeurt

vaak met het chemisch bleekmiddel permanganaat.

Dit wordt vaak gesprayd, dus dat verspreidt zich door

de lucht. Om dit op te vangen kan een speciale kast

met een speciale natte achterwand gebruikt worden,

waar water langs loopt en de broek voor gehangen

wordt. Alles wat tijdens het sprayen naast de broek

gesproeid wordt, komt dan in het water terecht en wordt

afgevoerd en gezuiverd. Ik durf niet te garanderen dat

dat overal zo gebeurt. Ook kan het bijvoorbeeld met

een spons worden aangebracht. Werken met chemicaliën,

daar zit altijd een risico aan, daar moet men de

juiste voorzorgsmaatregelen nemen. Arbeiders moeten

een goed pak en handschoenen aan en het water moet

goed gezuiverd worden. Het zandstraaleffect kan ook

goed nagebootst worden met lasermachines. Vooral de

duurdere lasermachines met fijnere stralen, kunnen

zandstralen behoorlijk goed nabootsen.

Een nieuwe manier van zandstralen is ice-sanding.

Dan wordt er geen zand, maar bevroren CO2 op de jeans

gespoten. Er is mij verteld dat dit heel goed gebruikt

kan worden voor jeans. Na het proces zal de CO2

vloeibaar worden of vervliegen. Het klinkt mij wel goed

in de oren. Het zou mooi zijn als er meer technieken

onderzocht zouden worden, zoals walnut shell blasting.

Zandstralen zonder goede bescherming.

Pagina 16

Foto: Altemeier & Hornung Filmproduktion


Het materiaal is afbreekbaar, te hergebruiken en zou geen

schadelijke neveneffecten hebben op de gezondheid.

De beste alternatieven voor zandstralen voor dit moment

lijken me: behandelen met de hand, met permanganaat,

via ice-sanding of via lasering. Mits natuurlijk veilig

toegepast. De technieken kunnen vergelijkbare resultaten

geven, maar er zijn toch ook vaak nuanceverschillen in het

uiterlijk van het eindproduct waarneembaar. Misschien zal

niet iedereen die nuanceverschillen opmerken, maar ze

spelen nog wel een rol bij de beslissingen in de industrie.

De techniek waarvan de industrie denkt dat dat het beste

verkoopt, zal ongeacht de duurzaamheidsaspecten het

lastigst eruit te krijgen zijn.”

Kunnen we een gezandstraalde jeans herkennen?

“Ik denk dat de consument zich niet afvraagt of het

effect door zandstralen is aangebracht of door een

andere techniek. De consument kiest wat hij of zij mooi

vindt. En als de industrie gelooft dat dat effect alleen

met behulp van zandstralen bereikt kan worden, dan

gebeurt dat gewoon. Een consument kan niet zien of

een broek gezandstraald is of een andere behandeling

heeft ondergaan. Maar ook voor professionals is het

lastig. De verschillende technieken hebben wel verschillende

uitwerkingen op de stof, dus onder de microscoop

zou het misschien wel te zien zijn. Met stone-washing

wordt de stof namelijk beschadigd (op de ene plaats

meer dan de andere). Enzyme-washing beschadigt

de stof in principe niet (op enige verzwakking na) en

geeft een meer egaler gebleekt beeld. Met laseren

wordt er iets van de draad gebrand. Bij zandstralen

worden er deeltjes van de denimdraden als het ware

‘afgehakt’. Er zijn dus verschillen, maar er moet toch

behoorlijk onderzoek gedaan worden om een gezandstraalde

spijkerbroek te herkennen.”

Is de ‘versleten’ look nog populair?

“Ja! Ik zie nog heel veel nieuwe finishtechnieken die

daarop gericht zijn. Het is de industrie nog steeds om

de gedragen look te doen. De markt zegt in principe

niet hoe het versleten moet worden. De industrie

bedenkt of ontdekt een leuke feature, iets nieuws en

kijkt of de klant het wil. Er wordt heel veel geprobeerd,

zoals een goudteint, een glimmende denim,

slubs (verdikkingen) in de stof, of jeans met diverse

kreukeffecten, met verschillende kleuren, of verschillende

garendiktes en slijtplekken gecombineerd met

tinting (de kleur net wat geler, groener of bijvoorbeeld

bruiner maken). Op het gebied van kleurtechnieken

zijn er de laatste tijd diverse milieuvriendelijkere

alternatieven op de markt gekomen. Dat geldt ook

voor de diverse soorten chemicaliën die in het productieproces

van jeans gebruikt worden.”

Wat wil je nog kwijt?

“Zolang we ons nog prettig voelen in jeans, zullen er

jeans gemaakt worden. Ontwerpers kunnen sturen in

de techniek van het finishen. Probeer daarbij rekening

te houden met mens en milieu, zou ik zeggen. Het

beste advies zou natuurlijk zijn: draag het maar wat

langer, dan komen die witte plekken er vanzelf wel in,

dan wordt het echt persoonlijk en desnoods doe je er

een schuursetje bij.”

Pagina 17


Free

Fashion

Challenge:

Dertig

fashion

addicts

kopen

een

jaar

lang

geen

kleding

Door Laura de Jong

Foto: Renee de Groot

11 november 2011 stond bij dertig shopaholics rood

omcirkeld in hun agenda: die dag zat hun shopping

sabbatical er op. Ze deden mee aan de Free Fashion

Challenge. De dertig deelnemers, allemaal mensen uit

de internationale mode-industrie, mochten een jaar lang

géén kleding kopen.

De Free Fashion Challenge was een initiatief van Laura de

Jong, waarmee zij afstudeerde aan het Amsterdam Fashion

Institute. “Tijdens mijn opleiding liep ik stage in Stockholm

waar ik een nieuwe visie op duurzame mode heb

ontwikkeld. Naar mijn idee heeft het Zweedse gevoel voor

stijl een duurzaam effect op mode. Zweden kopen kleding

die bij hun persoonlijke stijl past, voor de lange termijn en

onafhankelijk van trends. Ze zijn daardoor niet bang om

te investeren in duurdere, meer verantwoorde kledingstukken.”

De Jong wil met het project de mode-industrie

aanjagen om zich meer op de kwaliteit te richten.

Er waren al eerder projecten waarbij mensen een jaar

lang geen kleding kochten, maar bij de Free Fashion

Challenge is duidelijk voor de mode-invalshoek gekozen.

Het moet mensen inspireren en tot nadenken zetten.

“Mode staat niet gelijk aan shoppen”, aldus De Jong.

“Het is niet ons doel om anti-mode te zijn. Juist niet,

alle deelnemers ademen mode. Mode moet weer gaan

over kwaliteit en creativiteit.”

De deelnemers aan de Free Fashion Challenge deden

elke twee weken een opdracht. Zo werden ze gevraagd

hun oudste en nieuwste outfit aan te doen, daar foto’s

van te maken en die aan iemand uit de modewereld

voor te leggen. Die beoordeelde de outfits op het fashion

level. Opvallend was dat bij heel veel mensen de oudste

outfit even fashionable werd bevonden als de nieuwste.

Het gevoel dat je per se iets nieuws moet, zit blijkbaar

in jezelf.

Het nieuws over de challenge verspreidde zich snel.

Voor de start van het project was het heel moeilijk om

deel-nemers te vinden. Maar tijdens de Free Fashion

Challenge kwamen er heel veel verzoeken van mensen

die wilden deelnemen. Uiteindelijk zijn meer dan 150

mensen de Free Fashion Challenge aangegaan.

Het project is voorbij. De ervaringen van de deelnemers

worden verzameld in een manifest waarmee de initiatiefnemers

hopen de mode-industrie en consumenten te

inspireren tot een duurzamere productie en consumptie.

Daarnaast komt er een boek, met daarin alle opdrachten,

zodat mensen ook zelf de uitdaging aan kunnen gaan om

een jaar lang niet te shoppen.

Kijk voor meer informatie op

www.freefashionchallenge.com

Pagina 18


SuperSobia van rij 5

Waar komt jouw kleding vandaan? Midden oktober ging

‘SuperSobia (van rij 5)’ in première. In deze familievoorstelling

van theatergroep Crash, geschikt voor

kinderen vanaf 6 jaar, krijg je een kijkje in het

leven van Sobia. In de klerenfabriek van meneer

Kamal maakt Sobia de mooiste broeken. Op een

dag krijgt ze een bijzondere opdracht: ze moet

een reuzenbroek maken. Maar nieuweling Savi

gooit roet in het eten. Gaat Sobia mee met de

mooie verhalen van Savi? Of krijgt ze de reuzenbroek

toch op tijd af?

‘SuperSobia’ is een muzikale voorstelling over de kracht

van fantasie en grote dromen. De inspiratiebron is het

waargebeurde verhaal van de Pakistaanse Iqbal Masih,

die op tienjarige leeftijd ontsnapte uit de fabriek waar

hij moest werken. Zijn droom? Alle kinderen de fabriek

uit en naar school. Schone Kleren Campagne voorzag

Crash van informatie over werkomstandigheden in

kledingfabrieken.

Na de première volgt nu een landelijke tour langs

theaters en scholen. Kijk op de website http://tgcrash.nl

wanneer SuperSobia bij jou in de buurt komt. Scholen

kunnen de voorstelling ook boeken.

Kort

Foto: Luis Rios Zertuche

De Grote Klere Quiz

Hou je van spelletjesavonden, kledingruilfeestjes of

quizprogramma’s? En doe je graag iets leuks voor

schone kleren? Speel dan de Grote Klere Quiz. Deze

set spannende kaarten vol opdrachten, kennisvragen

en uitdagingen over eerlijke kleding kun je voor 7,50

euro bestellen. Stuur meteen een e-mail naar info@

schonekleren.nl. Leuk om te geven en te spelen met de

feestdagen!

Doneer jezelf

Doneer je tijd en kennis! We kunnen expertise op verschillende

vlakken vaak heel goed gebruiken – bijvoorbeeld op

het gebied van vormgeven, fotografie, social media, perswerk,

juridische zaken en (politieke) lobby. Heb jij kennis

in huis die je zou willen inzetten voor de Schone Kleren

Campagne? Dan horen we dat heel graag. Alvast bedankt!

Vraag hoe je kleren

zijn gemaakt

Dat helpt! Wanneer de winkel en het merk beseffen

dat hun klanten het belangrijk vinden dat hun kleding

onder goede arbeidsomstandigheden is gemaakt, dan

moeten zij daar iets mee doen. In het midden van deze

Goed Goed nieuws vind je de vragenkaart die je daarvoor

kunt gebruiken. Laat deze achter in de winkel als

je kleren gaat kopen.

Blijf op de hoogte

Schrijf je in voor onze e-mail nieuwsbrief en je krijgt

een aantal keer per jaar informatie over activiteiten van

de Schone Kleren Campagne, mogelijkheden om zelf

actie te ondernemen en oproepen om je stem te laten

horen bij een acute mensenrechtenschending (´urgent

appeal´). Schrijf je nu in via

www.schonekleren.nl/doe-mee/schrijf-je-in

Volg de Schone Kleren Campagne ook op

www.facebook.com/schonekleren en

www.twitter.com/schonekleren

Pagina 19


De spijkerbroeken van Cheap Monday – herkenbaar aan

het schedeltje – zijn strak en trendy, maar vooral ook

goedkoop. Het populaire jeansmerk uit Zweden werd in

2007 deelnemer van de Fair Wear Foundation. De Fair

Wear Foundation helpt kledingbedrijven bij het verbeteren

van arbeidsomstandigheden in de fabrieken en

beschouwt Cheap Monday als een voorloper. De Schone

Kleren Campagne vroeg Cheap Monday wat het doet om

de eigen productieketen op te schonen.

“Al onze leveranciers hebben een gedragscode ondertekend

waarin mensenrechten zijn vastgelegd”, zegt

Irene Häglund van Cheap Monday. “Om er zeker van

te zijn dat de gedragscode wordt nageleefd, worden

de fabrieken gecontroleerd. De Fair Wear Foundation

verifieert deze fabriekscontroles in samenwerking met

lokale organisaties. Fabrieken met wie we samenwerken

worden getraind op arbeidsomstandigheden en gezondheids-

en veiligheidsprogramma´s zodat duidelijk is wat

wij van hen verwachten.”

Cheap Monday onderschrijft een leefbaar loon, maar

erkent dat het moeilijk is om dit alleen te kunnen

invoeren. Häglund: “Het is moeilijk om als merk alleen

iets te veranderen. Uitbetalen van een leefbaar loon is

een verantwoordelijkheid van kledingbedrijven samen.

We vinden het daarom belangrijk om samen met andere

merken op te trekken. Ook bouwen we langdurige

relaties op met leveranciers en vinden we het belangrijk

een goede werkrelatie met hen te hebben.” De Fair

Wear Foundation heeft onlangs een nieuwe wage

ladder gepubliceerd, een instrument dat inzicht geeft

in lonen in verschillende landen en regio´s gerelateerd

aan verschillende referentiepunten zoals de armoedegrens,

minimumlonen en berekeningen hoe hoog een

leefbaar loon in het betreffende land zou moeten zijn.

“Het is om te beginnen heel goed dat er uitgebreide

aanbevelingen over leefbaar loon beschikbaar worden

gesteld”, aldus Häglund.

In reactie op de vraag welke technieken Cheap Monday

gebruikt om haar spijkerbroeken een ‘gedragen’ look te

geven, antwoordt Häglund: “Toen we hoorden over de

hoge risico´s voor kledingarbeiders, zijn we een aantal

jaar geleden gestopt met het zandstralen van jeans. Om

onze producten te bewerken, passen we een combinatie

van verschillende technieken toe, zoals het wassen met

enzymen en puimsteen, bleken, en handmatig schuren.

Onze leveranciers worden regelmatig bezocht en gecontroleerd

of de arbeiders voldoende beschermd worden

tegen eventuele risico’s.”

De spijkerbroek van

jeansmerk Cheap Monday

“We verkopen onze jeans in 38 landen in zo´n 1800

winkels. We houden het personeel in onze winkels op

de hoogte van ons MVO-beleid en de vooruitgang die we

daarbij boeken”, zegt Häglund. “Klanten kunnen ook

op onze website terecht.” “We hechten groot belang

aan goede arbeidsomstandigheden voor de arbeiders in

onze productieketen.”

Pagina 20


‘Made in

Indonesia’

Een vakbondsstrijdster

deelt haar verhaal

Negen jaar werkte Emelia Yanti als arbeidster in verschillende

kledingfabrieken. Toen de fabriek waar zij

werkte haar deuren sloot, stonden Yanti en honderden

collega´s op straat, met nog vier maanden loon te goed.

Een paar jaar later sprak Yanti op uitnodiging van de

Schone Kleren Campagne op een internationaal forum

in Brussel over de werkomstandigheden in de kledingindustrie

in Indonesië. Daar ontmoette zij arbeiders

uit andere landen en realiseerde zij zich dat kledingarbeiders

elders in de wereld met dezelfde problemen

kampen. Om wat aan het onrecht te doen besloot Yanti

samen met collega´s een vakbond op te richten. Deze

vakbond (GSBI) is inmiddels een belangrijke partner

voor de Schone Kleren Campagne.

Eind oktober was Yanti een paar dagen op bezoek in

Nederland. Tijdens een info-avond in politiek/cultureel

café Vrankrijk in Amsterdam deelde zij haar verhaal met

zo’n 45 bezoekers. “Veel mensen kennen de problemen

uit de kledingindustrie misschien wel. Maar om het

uit de eerste hand te horen maakt wel indruk op me”,

vertelde een bezoeker.

Op TMO, Hogeschool voor Modemanagement in Doorn,

daagde Yanti aanstormende modeprofessionals uit om

na te denken over hoe zij de kledingindustrie eerlijker

kunnen maken. Yanti vertelde wat voor impact de inkooppraktijken

van kledingmerken hebben op arbeiders

in de productieketen. Een studente na afloop: “Toen ik

stage liep bij een kledingbedrijf stuurden we weleens

twee of drie keer per week een order terug omdat we

het niet goed vonden. Nu realiseer ik me pas wat voor

impact zoiets heeft op de mensen die onze kleding

maken.”

Vakbondsactiviteiten worden nog altijd stelselmatig

onderdrukt. Gelukkig boekt de GSBI ook verschillende

successen. Afgelopen juni maakten vakbonden in Indonesië

(inclusief de GSBI) afspraken met sportmerken als

Adidas, Puma en Nike en grote leveranciers in Indonesië

over vakbondsvakbondsvrijheid in de sportkledingindustrie.

In het protocol waarin de afspraken zijn vastgelegd,

is heel concreet uitgewerkt wat vakbondsvrijheid en recht

op organisatie in de praktijk betekent. Bijvoorbeeld dat

een vakbondsvertegenwoordiger vrijgemaakt moet kunnen

worden van arbeidsverplichtingen om vakbondswerk

te kunnen doen en dat er ruimte in de fabriek en andere

faciliteiten beschikbaar gesteld moeten worden om vakbondsactiviteiten

te kunnen organiseren.

De afspraken zijn nodig, omdat de wet en gedragscodes

van bedrijven algemeen blijven wat betreft vrijheid van

vakvereniging en collectieve arbeidsonderhandelingen.

“Dit protocol is een belangrijke stap voor arbeiders in de

sportkledingindustrie”, zegt Yanti. “Het versterkt onze

onderhandelingspositie. Nu komt het op de implementatie

aan.”

Het Indonesië-protocol was het resultaat van een langdurige

campagne op sportmerken om stappen te zetten die

moeten leiden tot verbetering van arbeidsomstandigheden

in de productieketen.

Emelia Yanti is weer terug in Indonesie. De Schone Kleren

Campagne houdt nauw contact met haar en haar werk.

Pagina 21


Kleine stapjes

Column uit het netwerk

De Schone Kleren Campagne is er trots op een

netwerkorganisatie te zijn. Daarom laat Goed

Goed nieuws elke editie een organisatie uit ons

platform aan het woord om in een column

meningen en observaties te delen over ons

werk en werkveld. Deze keer: Martje Theuws

en Pauline Overeem van Stichting Onderzoek

Multinationale Ondernemingen (SOMO).

“Indiase textielarbeiders uitgebuit voor C&A en

H&M.” Het is al meer dan een jaar geleden dat

dit nieuws de Volkskrant haalde. De aanleiding:

een bezoek van SOMO met journalisten aan een

kledingfabriek in Zuid-India waar de rechten

van arbeiders werden geschonden.

Afgelopen mei publiceerden SOMO en de Landelijke

India Werkgroep (LIW) vervolgens het

rapport ‘Captured by Cotton’ waarin beschreven

wordt hoe jonge vrouwen uit kwetsbare Dalitgemeenschapen

onder valse voorwendselen

worden gerekruteerd voor slecht betaald, zwaar

werk in de kledingindustrie. Kleding voor Europese

en Amerikaanse merken. Meisjes van 16

tot 18 jaar worden naar de fabrieken gelokt met

de belofte dat ze na drie jaar werk een groot geldbedrag

ontvangen waarmee ze hun bruidsschat kunnen betalen.

Ook wordt hun comfortabele woonruimte en drie maaltijden

per dag beloofd. Eenmaal aan de slag blijkt de

werkelijkheid heel anders: extreem lange werkdagen,

ongezonde omstandigheden en overvolle slaapzalen.

De meisjes mogen het terrein niet verlaten en worden

constant in de gaten gehouden. Van een bonus is helemaal

geen sprake: de fabriek houdt een deel van het

loon in, wat pas wordt uitbetaald na drie jaar werk. Dit

Foto’s: Daria Mnych

is een vorm van dwangarbeid. Het onderzoek toont aan

dat dit een wijdverbreid probleem is; bij alle uit India

afkomstige kleding bestaat de kans dat deze vorm van

uitbuiting eraan te pas is gekomen.

‘Captured by Cotton’ ontving veel aandacht van de

media en politiek. CDA, ChristenUnie, GroenLinks en

D66 spraken er schande van dat negen maanden na de

eerste berichten dezelfde kledingbedrijven met dezelfde

misstanden in verband werden gebracht. Staatssecretaris

Bleker kondigde daarop aan C&A op het matje te roepen.

In de tussentijd hebben een aantal producenten en

afnemers stappen gezet om het zogenaamde ‘Sumangali

systeem’ af te schaffen. Bij Eastman, één van de

onderzochte producenten, zijn hoopvolle verbeteringen

doorgevoerd, bijvoorbeeld rond rekrutering van nieuwe

werknemers. Inmiddels hebben 14 kledingmerken zich

aangesloten bij het Engelse Ethical Trading Initiative

om samen met producenten, vakbonden en ngo’s de

problemen grondig aan te pakken.

Dat is mooi, maar vooralsnog constateren we dat er

voor de meisjes zelf nog veel te weinig veranderd is. Het

blijft nodig om druk uit te oefenen op producenten en

merkbedrijven om verbeteringen af te dwingen. SOMO

en LIW doen dat samen met lokale partners en organisaties

als de Schone Kleren Campagne.

Op dit moment doen we verder onderzoek naar de

arbeids- en leefomstandigheden van de arbeidsters en

naar de effectiviteit van de stappen die de kledingindustrie

heeft aangekondigd. De resultaten hiervan

worden begin 2012 gepubliceerd. Bedrijven die achterblijven

kunnen campagnes tegemoet zien.

Pagina 22


De volgende Goed Goed nieuws vind je bij je organisatie

als die lid is van het SKC-platform, of bij je thuis als

je donateur bent. Nog geen donateur? Geld hebben

we hard nodig, om ervoor te zorgen dat de mensen die

de kleding maken die ons warm houdt, niet meer zo

worden uitgebuit dat je er koude rillingen van krijgt.

Je krijgt dan twee keer per jaar dit blad, boordevol

informatie, actiemogelijkheden en achtergrondverhalen,

en je maakt een uitbuitingsvrije kledingindustrie mede

mogelijk. Ga naar www.schonekleren.nl om je aan te

melden, of stuur de kaart uit het midden van deze Goed

Goed nieuws in. Alvast veel dank.

Over de Schone Kleren

Campagne

De Schone Kleren Campagne gaat voor een wereld

waarin alleen kleding te koop is die onder goede arbeids-

omstandigheden is gemaakt. We zien het als onze uitdaging

en missie om een brede beweging te creëren die

eerlijke kleding - goed goed - vraagt en mogelijk maakt.

Daarom informeren we mensen over de manier waarop

hun kleren worden gemaakt, en geven we ze de mogelijkheid

daar iets aan te doen. We stimuleren bedrijven

hun verantwoordelijkheid te nemen, ondersteunen

arbeiders in hun strijd voor gerechtigheid en vragen

overheden goede wetten te implementeren, en zelf

verantwoord in te kopen.

De Schone Kleren Campagne bestaat sinds 1989 en

brengt verschillende organisaties samen zoals de FNV,

Oxfam Novib, CNV, Max Havelaar, de Landelijke India

Werkgroep, SOMO en de NJR. De SKC is onderdeel van

het internationale platform Clean Clothes Campaign.

We baseren ons werk op de normen van de International

Labour Organisation (ILO), de Universele Verklaring van

de Rechten van de Mens en de ervaringen en input van

de miljoenen, voornamelijk vrouwelijke arbeiders die nu

nog zoveel uren gedwongen moeten overwerken voor een

hongerloontje. Dat moet en kan anders.

Zie www.schonekleren.nl voor meer informatie.

Colofon

Pagina 23

Goed Goed nieuws is het blad van de Schone

Kleren Campagne – voor betere arbeidsomstandigheden

in de wereldwijde kledingindustrie.

Redactie Niki de Koning, Christa de Bruin

Eindredactie Johan Vogels

Vormgeving Roel Dalhuisen, roeldalhuisen.nl

Tekstbijdrages Paul Roeland, Jenneke Arens,

Laura de Jong, Martje Theuws, Pauline Overeem

Model voorpagina Alana Proctor

Fotografie voorpagina Inigo Garayo

Model foto pagina 14 Joline Gelok

Fotografie pagina 14 Valerie Granberg

Druk Drukkerij PrimaveraQuint, Amsterdam

ISSN print 1877-9980, ISSN online 1877-9999

Goed Goed nieuws verschijnt twee keer per jaar en

wordt verstuurd aan de vrienden van de Schone Kleren

Campagne. Ook ontvangen? Word donateur via www.

schonekleren.nl. De opvatting van derden en die van de

Schone Kleren Campagne hoeven niet overeen te komen.

Schone Kleren Campagne

Postbus 11584, 1001 GN Amsterdam

T 020 4122785 F 020 4122786

info@schonekleren.nl

www.schonekleren.nl

www.facebook.com/schonekleren

www.twitter.com/schonekleren

Onderdeel van de Clean Clothes

Campaign: www.cleanclothes.org

More magazines by this user
Similar magazines