download - Koninklijk Museum van het Leger en de ...

Vizier Driemaandelijks
In de kijker
Bezoek aan Abu Dhabi
Patrick Lefèvre (directeur van het KLM en
hoogleraar Archivistiek aan de Université
Libre te Brussel) en Richard Boijen (doctor
in de geschiedenis en verantwoordelijke
voor de historische archieven van het
Belgische Ministerie van Defensie die
worden bewaard in onze instelling) werden
van 29 augustus tot 4 september 2003
door de regering van de Federatie van
Verenigde Arabische Emiraten ontvangen in
Abu Dhabi.
Na verschillende Europese musea en
militaire archiefcentra te hebben bezocht,
kwam een Arabische delegatie tot de
conclusie dat België met het Koninklijk
Legermuseum een te volgen voorbeeld was
voor de oprichting en ontwikkeling van een
Editoriaal
Wij waren zeer blij te vernemen dat de
heer André Flahaut zichzelf opvolgt als
Minister van Defensie.
Wij mochten in het verleden steeds
rekenen op zijn aandacht, interesse en
hulp. Wij zijn hem hiervoor uiteraard
zeer dankbaar en verheugen ons op de
voortzetting van deze uitstekende
samenwerking, die zoveel voor onze
instelling en haar toekomst betekent.
Wij zijn ervan overtuigd dat de verlenging
van zijn functies bij Defensie hem
in staat zullen stellen de meeste van
infoblad van het Koninklijk Legermuseum
Nummer 20 - September 2003
soortgelijke instelling in de Verenigde
Arabische Emiraten.
De delegatie was verrast geweest, niet
alleen door ons patrimonium en door onze
uitzonderlijke ligging in het Jubelpark,
maar ook door onze “eenheidsstructuur”,
die rechtstreeks onder de bevoegdheid van
het Ministerie van Defensie valt en een perfecte
synergie wist uit the bouwen met de
onze lopende projecten, die hij zelf
opstartte of waarvoor hij zelf de aanzet
gaf (Europees Forum van Hedendaagse
Conflicten, Historische Pool, herdenkingsprojecten,...)
te concretiseren, in te
huldigen of te ontwikkelen.
Wij wensen hem het allerbeste voor dit
nieuwe mandaat.
En zoals u het wel zal hebben gemerkt:
ons blad heeft een heel nieuwe look
gekregen. Het uitzicht mag dan wel
moderner en aangenamer zijn geworden,
Vizier blijft toch eerst en vooral een
communicatie-instrument dat u op de
hoogte houdt van alle grote en kleine
evenementen in ons Museum.
Pr. Dr. Patrick Lefèvre
Hoofdconservator – directeur
Generale Staf. Inderdaad, als ruggengraat
van de “Historische Pool” met zijn monumenten
en herdenkingsoorden, groepeert
ons Museum een verzameling uniformen,
draagbare wapens, vliegtuigen en pantsers
evenals een onderzoekcentrum met een
bibliotheek, een fototheek en een uitgebreid
archief.
Onze gastheren moesten dringend raad
krijgen over onmiddellijk te nemen maatregelen
in verband met het sorteren, het
klasseren, het inventariseren, het bewaren
en het beheren van uiteenlopende hedendaagse
militaire documenten van verschillende
formaten en op diverse dragers uit
de Verenigde Arabische Emiraten. Deze
documenten moeten inderdaad worden
beheerd van zodra ze worden geproduceerd,
tot een wettelijke beslissing wordt
genomen om ze te vernietigen of ze
tijdelijk of permanent te bewaren als
“tussentijdse” of historische archieven.
Deze eerste missie was zeer zeker
geslaagd. Onze Arabische collega’s leken
toch uiterst tevreden.

IAMAM wordt
ICOMAM
Onze instelling is lid van de internationale
vereniging van krijgshistorische, leger- en
wapenmusea - het International
Association of Museums of Arms and
Military History (IAMAM). Deze vereniging
werd dit jaar de International Council of
Museums of Arms and Military History
(ICOMAM). Op zich misschien niet zo
opzienbarend, ware het niet dat met deze
stap de organisatie zichzelf omvormt tot
een volwaardige werkgroep van ICOM
(International Council of Museums), de
wereldorganisatie van musea die op haar
beurt onder auspiciën van de UNESCO
werkt.
IAMAM werd in 1957 opgericht. Het
verenigt krijgshistorische, wapen- en legermusea
over de ganse wereld en brengt de
diverse leden om de drie jaar bij elkaar
voor een internationaal wetenschappelijk
colloquium. Naast deze groots opgezette
conferenties worden er jaarlijks kleinere
symposia georganiseerd. Het studiedomein
is zeer ruim maar draait altijd rond het
“militaire erfgoed”. Het interessegebied
omvat alle aspecten van de militaire
geschiedenis, kunst en cultuur te land, ter
zee en in de lucht. Anders gezegd: men
beoogt de studie, het begrijpbaar maken,
het tentoonstellen en het bewaren van
artilleriestukken, oude wapens en harnassen,
vestingwerken, militaire muziek,
kunst, kledij, uniformen en uitrusting,
badges, medailles en eretekens, vlaggen
en emblemen. Militaire voorwerpen,
wapens en wapentuig worden in een brede
maatschappelijke context geplaatst.
Het KLM is reeds sinds lange jaren bij de
werking van IAMAM betrokken; in 1996
organiseerden wij samen met het Musée
d’Armes te Luik, het Rijksmuseum te
Amsterdam en het Legermuseum te Delft
het XIV° internationale congres van IAMAM
in Amsterdam en Brussel.
Met de overgang naar een echte werkgroep
van ICOM zijn we blij U te melden dat dhr.
Piet De Gryse, conservator van het KLM en
sinds 2002 lid van het uitvoerend comité
van IAMAM, als penningmeester van
ICOMAM is aangesteld. Samen met dhr.
Guy Wilson, gewezen Master of the
Armouries (Leeds) en dhr. Jan Piet Puype,
hoofdconservator van het Legermuseum te
Delft, respectievelijk voorzitter en secretaris,
vormt dit trio het dagelijkse bestuur van
ICOMAM.
Wij wensen het nieuwe bestuur en de vernieuwde
organisatie het allerbeste toe en
hopen dat onze collega Piet De Gryse met
energie en inzet aan de verdere uitbouw en
internationalisering van de organisatie kan
meewerken. In een periode waar wetenschappelijke
en museale studie over
wapens en wapentuig maatschappelijk niet
echt “in” is, kan dit als een ware uitdaging
worden gezien.
Europees Forum van
Hedendaagse
Conflicten
De eerste fase van de infrastructuurwerken
voor het Europees Forum van Hedendaagse
Conflicten (Zie Vizier 18 en 19) zit nu bijna
in de laatste rechte lijn. Inderdaad, het
gelijkvloers is zo goed als afgewerkt en de
inrichting van zalen 1 tot 8 (1918-1940)
vordert met rasse schreden. Het wetenschappelijke
personeel, bijgestaan door
het technische personeel, bereidt de
plaatsing van de eerste collectiestukken in
de vitrines voor en de medewerkers van de
firma Bruns/Wyckaert leggen de laatste
hand aan de decors en de diorama’s.
We hopen dit eerste deel in te huldigen in
de eerste weken van het nieuwe jaar.
De voorbereidingswerken voor de tweede
fase (1940-1944) zijn reeds van start gegaan.
De vorsers schrijven nu de teksten en ze
maken een definitieve selectie voor de
tentoon te stellen stukken. Ook het technische
deel neemt concrete vormen aan.
Internet
De webstek van het Museum is het instrument
bij uitstek om onze instelling in de
schijnwerpers te plaatsen doorheen de
wereld. Deze www.klm-mra.be krijgt dan
ook onze onverdeelde aandacht. Naast de
basisinformatie (openingsuren, agenda,...)
geven verschillende rubrieken een overzicht
van onze collecties en mogelijkheden.
Deze rubrieken worden steeds aangepast
en uitgebreid.
Zo was het reeds mogelijk een virtueel
bezoek te brengen aan het Museum. Deze
rubriek werd zopas uitgebreid met een
overzicht van enkele schatten uit onze
verzameling (rubriek ‘collecties’, pagina ’
Enkele schatten uit het KLM’). Een foto en
een tekst stellen het voorwerp voor; op
bondige wijze wordt het item in zijn context
geplaatst en wordt zijn geschiedenis
verteld. De surfer kan zo zijn bezoek
grondig voorbereiden.
Op dezelfde manier laat de rubriek
‘Actualiteit’, doorheen enkele foto’s en een
korte tekst, zien wat er zoal reilt en zeilt in
ons museumwereldje. Dit deel van onze
website wordt uiteraard zeer frequent
bijgewerkt (zo waren er niet minder dan
53 inlassingen in 2002 en reeds meer dan

30 voor de eerste helft van 2003). De surfer
kan de kleine en grote evenementen in het
leven van het Museum op de voet volgen
(elke gebeurtenis wordt meestal binnen de
24 uren gepubliceerd).
Vanuit een ietwat speelsere invalshoek
willen we nog even de aandacht vestigen
op een pagina met kwaliteitsfoto’s (rubriek
‘wallpapers’). Men kan ze downloaden of
ze gebruiken als desktop.
Wist u dat...
• Het juninummer van OKV (Openbaar
Kunstbezit Vlaanderen) werd volledig
gewijd aan de “zware stukken” van het
KLM. OKV is een driemaandelijkse
kwaliteitspublicatie die Belgische
museale instellingen in de kijker plaatst.
Op een veertigtal bladzijden, met talrijke
foto’s en artikels geschreven door mede-
werkers van het Museum, wenst het nummer
een overzicht te geven van enkele
opmerkelijke stukken; opmerkelijk slaat
hier dan zowel op de historische waarde
als puur op het volume. Zo passeren een
aantal artilleriestukken, vliegtuigen of
schepen de revue. Hoewel het tijdschrift
oorspronkelijk enkel beschikbaar is in het
Nederlands, werd het nu in het Frans vertaald
om een zo groot mogelijk publiek te
bereiken. De twee versies zijn te verkrijgen
in de museumshop of ze kunnen worden
besteld via het centrale secretariaat
(tel.: 02/ 737 78 24 of fax: 02/737 78 03).
Een nummer kost 6,5 EUR.
Er dient nog te worden opgemerkt dat er
reeds een tweede nummer voorzien is om
dan de kleinere stukken uit onze buitengewoon
rijke verzameling te belichten.
• Het Koninklijk Legermuseum staat
bekend om zijn rijke verzameling in verband
met militaire geschiedenis. De collectiestukken
worden niet alleen bewaard
in Brussel; het Museum beschikt ook over
twee externe opslagplaatsen, die de
reserve aan “zware” stukken huisvesten.
Zo vonden de pantservoertuigen, artilleriestukken,
vrachtwagens of jeeps tien
jaar geleden een plaatsje in het kwartier
“Fort van Kapellen”. Om deze verjaardag
te vieren organiseerde het depot, in
samenwerking met de gemeente
Kapellen, een opendeurdag op 15 juni.
Het spektakel was verzekerd; niet in het
minst door de dynamische demonstratie
van pantservoertuigen op een moeilijk
parcours. Het evenement kon rekenen op
heel wat bijval: er werden ongeveer 5.000
bezoekers geteld.
Personalia
Op 1 juni vervoegden twee nieuwe medewerkers
het wetenschappelijke team van
het Museum.
Juffrouw Sandrine Smets, licentiate kunstgeschiedenis
en archeologie (1995),
beschikt over een rijke ervaring in de
wereld van de musea en het patrimonium.
Zo werkte ze reeds als gids en animatiespecialiste
voor de Koninklijke Musea voor
Kunst en Geschiedenis, voor Europalia
1998 en 1999 en voor de Dagen van het
Patrimonium. Om te beginnen zal ze zich,
binnen onze instelling, toespitsen op de
schilderijen uit de periode 1815-1830.
De beroepservaring van de heer Laurent
Malo is ietwat beperkter (hij behaalde een
licentie geschiedenis in 2001) maar zijn
dynamisme wordt nu reeds op prijs gesteld
door zijn collega’s van de ploeg “Europees
Forum van Hedendaagse Conflicten”.
In memoriam:
overlijden van
generaal Dewandre
Op 20 juli 2003
heeft luitenantgeneraal
Dewandre
ons verlaten. We
zullen zijn alomtegenwoordigheid,
zijn beschikbaarheid
en zijn steeds
gelijkgestemde
humeur missen.
Zijn vertrek laat een grote leegte na bij
vrienden en medewerkers.
Zoals generaal Close het zei in zijn
afscheidsrede was het sleutelwoord in het
leven en de loopbaan van generaal
Dewandre “engagement”.
In 1941 bereikt hij Groot-Brittannië via
Spanje. In 1944 neemt hij als pelotonshoofd
van het Belgische eskadron gepantserde
wagens deel aan de ontscheping en
het oversteken van de Seine. Hij komt
Brussel binnen op 4 september 1944 en hij
participeert aan de inname van het kamp
van Leopoldsburg en aan de start van de
operaties in Nederland. Zijn wapenfeiten
leveren hem een “Military Cross” op.

Na de Tweede Wereldoorlog bestaat zijn
loopbaan uit opeenvolgende stappen: het
bevel over het 5de regiment Lansiers, de
17de gepantserde brigade, de logistieke
afdeling en, ten slotte, de opdracht als
Stafbevelhebber van het hoofdkwartier
Centraal-Europa (AFCENT). Hij is de grote
pleitbezorger van het gepantserde leger.
In 1979 verlaat hij de actieve dienst maar
dit wil helemaal niet zeggen dat hij het
rustiger aan gaat doen. Zijn functies als
hoofd van de pantserafdeling (1979) en als
voorzitter van de vzw “Tank Museum”
(1983) illustreren zijn onstuitbare energie.
Tussen 1989 en 1993 is hij ook voorzitter
a.i. van de K.V.V.L.
Het KLM dankt aan generaal Dewandre, als
hoofd van een hele groep vrijwilligers, de
ontwikkeling van een afdeling die de
geschiedenis van het gepantserde leger
levendig wenst te houden. Dankzij zijn
dynamisme, zijn internationale contacten en
zijn uitstekende band met de hoofdconservator
van het Museum, slaagt generaal
Dewandre erin de krachten van iedereen te
bundelen om een uitzonderlijk resultaat te
behalen (in 1976 verkrijgt het Museum de
gedeclasseerde voertuigen van het leger, in
1980 wordt de vierkante binnenplaats ingehuldigd,
door de jaren heen verzorgt hij
public relations-activiteiten ten voordele van
het Museum en de vzw of de aanschaf van
bijzondere voertuigen zoals de T13, de FT17
of de Russische tanks T34, T55, T72, ...).
In deze moeilijke tijden gaat al onze
sympathie uit naar zijn familie. Het KLM,
in samenwerking met de vzw “Tank
Museum”, zal zonder enige twijfel de weg,
ingeslagen door generaal Dewandre,
verder wensen te bewandelen.
Brusselse
Museumgids
De Brusselse Museumraad, in samenwerking
met de musea van de hoofdstad
(waaronder onze instelling), heeft in juni
een nieuwe “Brusselse Museumgids”
uitgegeven. De gids wenst op zo’n 150 rijkelijk
geïllustreerde pagina’s een overzicht te
geven van de museale instellingen in
Brussel en volgt een geografisch parcours.
Er werd geopteerd voor een handig formaat
waarbij elk museum bondig wordt voorgesteld.
Het boek is dus een onmisbaar
instrument bij de voorbereiding van een
geslaagd museumbezoek. Voor 14,95 EUR
te koop in de museumshop of via het
centrale secretariaat (tel.:
02/ 737 78 24).
Praktisch
Adres:
Koninklijk Museum van het Leger en de
Krijgsgeschiedenis
Jubelpark 3
B-1000 Brussel
Toegang:
Gratis
Open:
Van dinsdag tot zondag
Van 9u tot 12u en van 13u tot 16u30.
De luchtvaarthal en de cafetaria
blijven open van 12u tot 13u.
Gesloten:
Elke maandag, 1 jan., 1 mei, 1 nov.,
25 dec.
Onthaallinfo:
Tel. 02/737.78.33
Fax 02/737.78.02
http://www.klm-mra.be
E-mail: infocom@klm-mra.be
Telefooncentrale:
Tel. 02/737.78.11
Oproep
Om de audio-visuele archieven uit te
breiden, wenst het Museum een interviewcampagne
op te starten omtrent de
getuigenissen over de Tweede Wereldoorlog.
Als u dit conflict zelf meemaakte of
als u personen kent die ons zouden
kunnen helpen, gelieve contact op te
nemen met Sophie Hottat op het nummer
02/ 737 79 09 of door een schrijven te
richten aan het Museum.
Agenda
• 25 september: derde nocturne van het
jaar
• 8 oktober – 30 november: tijdelijke
tentoonstelling in de Koninklijke Militaire
School: “De Koning en Defensie”
• 27 november: laatste nocturne van het
jaar met een kijk achter de schermen
Educatieve dienst:
Dr. Christine Van Everbroeck
Tel. 02/737.79.07
Fax 02/737.78.02
E-mail:
Christine.Van.Everbroeck@klm-mra.be
Documentatiecentrum:
Dr. Richard Boijen
Tel 02/737.79.30
Fax 02/737.78.02
E-mail: Richard.Boijen@klm-mra.be
Verantwoordelijke uitgever:
Prof. Dr. Patrick Lefèvre
Hoofdconservator
Tel 02/737.78.01
Fax 02/737.78.02
E-mail: Patrick Lefevre@klm-mra.be
ISSN 1378-370X
Ce numéro est
disponible en
français sur
demande.