Via Appia Antica - REIZEN Magazine

reizen.nl

Via Appia Antica - REIZEN Magazine

Foto ANP/Sime Photo

Via appia

De mooiste weg naar rome

antica

‘Die lege weg, is dat de Via Appia?’ 2000 jaar geleden was

de weg van Appius de belangrijkste weg vanuit rome, een

historische catwalk voor legioenen. Nu hoor je er ’s zondags

vogels fluiten. redacteur matthijs de Winter huurde een fiets

en trapte over de eeuwenoude basaltkeien, op zoek naar

antieke graven, torens en aquaducten.

tekst eN fotogrAfie: mAtthijs De WiNter

www.reizen.nl september 2007 www.reizen.nl september 2007


Foto vorige pagina’s:

De flanken van de

Via Appia zijn bezaaid

met tombes en

graven. Naast laatste

rustplaats, waren

deze graven ook een

uithangbord voor de

rijkdom van welgestelde

Romeinen.

‘c

iaaooooo Donáaaato!’

Een meisje op een scooter manoeuvreert

behendig langs een ronkende vrachtwagen

en een bus. Glimmende zonnebrillen, handgebaren,

toeters, tuitende lippen.

‘Ciaaaaao bella!’ Donato in zijn zwarte Audi is niet zo

wendbaar. Net buiten Rome, aan de voet van de Porta

San Sebastiano, perst het drukke verkeer zich langs de

Aureliaanse muur richting het centrum. Op dit punt

verlaat de oude Via Appia de stad en strekt zich naar

het zuidoosten uit, dwars door het platteland. Eeuwen

geleden marcheerden Romeinse legioenen over deze

weg tot in de havenstad Brindisi, 563 kilometer naar

het zuiden, in de hak van Italiaanse laars. Nog steeds

kun je de weg nalopen. Even buiten Rome vind je zestien

kaarsrechte kilometers van de originele Via Appia

geflankeerd door ruïnes en graftombes. Een ideale plek

voor wie een dagje de drukte van de stad wil ontvluchten.

Met mijn rug naar de eeuwige stad, neus naar platteland,

passeer ik de eerste mijlpaal van de oude weg

op zoek naar onvervalste ‘romeintiek’.

Hotspot dodenstad

Na een paar honderd meter lopen op een nog behoorlijk

druk stuk Via Appia sta ik voor een informatiepunt

van het Parco Regionale Dell’Appia Antica. De koningin

der wegen heeft dus zelfs haar eigen informatiebalie.

Binnen tref ik Paola, die me meteen een paar folders in

de handen duwt. ‘Elke stap op de Appia heeft wel een

verhaal’, zegt ze. ‘Je passeert de catacomben van

Callisto en van San Sebastiano, torens en vestingwerken.

Om een goede indruk te krijgen, kun je het beste

gaan wandelen.’

Direct na het informatiepunt sta ik voor een driesprong.

Rome hijgt nog in mijn nek en het verkeer

schiet links en rechts de straten in. De middelste weg

blijft leeg. ‘Die lege weg is niet de oude Appia, maar

néém dit straatje’, had Paola me op het hart gedrukt.

Dit smokkelweggetje loodst me inderdaad langs de

drukte en rechtstreeks naar de oude delen van de Via

Appia. Langs bloeiende oleanders loop ik heuvel op

richting de catacomben van Callisto en San Sebastiano.

Rome verdwijnt in de achtergrond.

‘hierover trokken dus paard-en-wagens naar de stad, marcheerden

legioenen hun sandalen stuk, op weg naar strijdvelden’

Naast cipressen en pijnbomen staan er langs de Via

Appia veel grafmonumenten en tombes. Voor de

intrede van het christendom cremeerden alle Romeinen

hun doden, maar de latere christenen gingen hun

overledenen begraven. In de stad was er al snel geen

ruimte meer voor grote begraafplaatsen, dus werd

uitgeweken naar plaatsen buiten de stadsmuren. Een

rustplaats langs de Appia was een echte ‘hotspot’.

Rijke Romeinse families bouwden rond 300 na Christus

prachtige praalgraven om aan bezoekers van Rome iets

van hun overweldigende rijkdom te laten zien. Een

macaber visitekaartje. Nu kopen de nouveaux riches

een pronkpaleis in Marbella, rond 300 na Christus liet

je een luxueuze tombe bouwen.

Zowel boven als onder de grond zijn duizenden graven

teruggevonden. De gangenstelsels van de catacomben

van San Callisto en San Sebastiano zijn enkele kilometers

lang. Aangezien er bij San Callisto tientallen

touringbussen staan geparkeerd, besluit ik door te

lopen en een bezoek te brengen aan de naastgelegen

catacombes van San Sebastiano.

Met Julian, mijn gids, daal ik af naar de graven onder

de kerk van Sebastiano. ‘Verdeeld over drie etages ligt

hier een gangenstelsel van honderden meters, diep

onder de grond’, legt Julian uit, met een kaart in zijn

hand. Terwijl we afdalen, krijg ik langzaam kippenvel.

De lucht onder de grond is aangenaam koel, maar

tegelijk licht vochtig en de muren zijn klam. Met wat

spinnenwebben en skeletten erbij was het een aardig

spookhuis geweest. In de zachte tufa (tufsteen) zijn

honderden graven uitgehakt, die nu allemaal leeg zijn.

Julian stapt een grote zaal in. ‘Hier zie je drie heidense

graftombes.’ Voor me staan drie nog tot in detail

complete dodenhuisjes. Fresco’s, standbeeldjes, het is

allemaal alsof ze gisteren gemaakt zijn. Eeuwenlang

zijn ze onder een aardlaag in de vergetelheid geraakt.

Toen archeologen hier begonnen te graven, dachten ze

een oude stad ontdekt te hebben. Julian laat z’n stem

ietsje dalen en buigt licht voorover. ‘We noemen dit

deel daarom ook wel de dodenstad.’ Ik kijk langs de

trap een huisje in. Beweegt daar iets?

Ave Hennie Kuiper

Een uur later sta ik weer buiten. De Via Appia strekt

zich voor me uit: een lange, vrij vlakke keienstrook

waar je u tegen zegt. Wandelen kan, maar een betere

optie dient zich onverwacht aan. Vlakbij de catacomben

van San Sebastiano kun je fietsen huren. Dat lijkt

me beter, het begint al warm te worden en de dag is

nog lang.

Mijn eerste fietservaringen

met de 2000 jaar oude weg

zijn ronduit schokkend.

Vanaf de catacomben is de

weg bijna autoluw en op

zondag rijdt er helemaal

geen verkeer, zo had Julian

me verzekerd. Dat klopt. Alleen die basaltkeien van

formaat rotsblok laten me van links naar rechts stuiteren.

Ik mag nog van geluk spreken dat mijn gehuurde

fiets dikke banden heeft en een zacht zadel.

Hierover trokken dus paard-en-wagens naar de stad,

marcheerden legioenen hun sandalen stuk, op weg

naar de strijdvelden. Dichters als Carducci, Goethe en

e

Bij het beginpunt van

de Via Appia, iets

voor de Porta San

Sebastiano, raast het

verkeer voorbij.

Hoe anders is het

tien kilometer zuidelijker.

De Aquadotti,

de ‘waterdragers van

Rome’, doorsnijden

er nog steeds het

Romeinse platteland.

ViA AppiA - rome

Koningin van de wegen

De aanleg van de Via Appia begon

rond 312 voor Christus op initiatief

van consul Appius Claudius ‘il Cieco’

(de blinde). De weg werd in eerste

instantie aangelegd om troepen snel

naar provincies zoals Campania te

kunnen verplaatsen. Uiteindelijk zou

de weg doorgetrokken worden tot de

havenstad brindisi, 563 km ten zuiden

van rome. De eerste kilometers van

de Via Appia werden rond 296 voor

Christus geplaveid met basaltblokken.

Al tijdens de aanleg oogstte de weg

bewondering onder de romeinse

bevolking. De eretitel koningin der

wegen heeft de Via Appia te danken

aan statius, een romeinse dichter uit

de 1ste-eeuw na Christus.

www.reizen.nl september 2007 www.reizen.nl september 2007


Cut!

Op de filmset van

‘Italy 2061’ wachten

acteurs op instructies.

De aquadotti

zijn bekende ‘figuranten’

in Italiaanse

films.

Take two!

Lord Byron hoorden hier klaroengeschal en voelden

het stampen van soldatenvoeten. Deze romeintiek

ervaar ik nog niet. Het hobbelen over de keien roept bij

mij andere beelden op, die van de zware wielerklassieker

Parijs-Roubaix, waarbij de kasseienstroken scherprechter

zijn (‘Kuipertje demarreert, Kuipertje demarreert,

tjonge wat slaat-ie een gat. Ga dóór Hennie, ga

dóór jongen’).

Met mijn handen stevig rond het stuur geklemd, neem

ik de eerste strook oude Appia voor mijn rekening.

Maar dit houd ik geen kilometers vol. Het alternatief is

snel gevonden. Naast de weg zie ik een zandpaadje. Ik

wip mijn fiets over de opstaande rand en rijd een stuk

rustiger verder.

legpuzzels van basalt

Op het ritme van de keien fiets ik terug in de tijd.

Meters Romeins wegdek rijg ik aan elkaar. Een licht

briesje blaast mijn overhemd los van mijn bezwete

rug. Na de massieve toren van Cecillia Metella, drie

kilometer buiten Rome, laat de stad je pas echt los. Als

je iets van de schoonheid wilt zien van de Koningin der

wegen, dan moet je zeker tot hier doorrijden. De Via

Appia versmalt en aan weerszijden zie je graanvelden

en akkerland. Dicht langs de weg staan verbrokkelde

ruïnes: Romeins, middeleeuws, alle stijlen door elkaar.

Op wat joggende en fietsende Romeinen na, zie ik alleen

maar vogels en vlinders. Binnen een uur spot ik

een hop, valkjes en groenlingen. De geur van dennenbos

hangt tussen de cipressen en oleanders staan volop

in bloei. Hier heb je geen haast. Ik ontdek de schoonheid

van de weg van Appius.

De stroken met grote grijze basaltstenen vormen

prachtige legpuzzels van platte stenen. Sommige vertonen

diep uitgesleten karrensporen. Ik vraag me af wel-

ke Romeinse tientonners zulke sporen hebben achtergelaten.

Het zal bovendien niet makkelijk zijn geweest

om elkaar hier in te halen. Twee zwaarbeladen karren

konden elkaar maar krap passeren. Manoeuvreerden

meisjes hier behendig tussen het voetvolk door? Wat

zouden ze geroepen hebben? ‘Ciaooo Donatius!’

Je kunt dit stuk Via Appia helemaal affietsen tot aan

het punt waar de ringweg van Rome de Appia kruist.

Heen en terug vanaf San Sebastiano een goede dertig

kilometer. Maar ik begin mijn zadel al aardig te voelen

en keer terug naar de catacomben. Daar lever ik de

fiets in en bestel bij de trattoria bij de Cecilia Metellatoren

een pasta al pesto met een vino della casa.

italy 0 1

Uitgerust hervat ik mijn tocht door de tijd met modernere

middelen: ik pak de bus. Langs de weg heb ik

haltes gezien van de archeobus, die rijdt deels over de

Romeinse weg en ook nog langs de aquaducten iets

verderop. Hotsend en botsend gaat de halfopen bus

door het Romeinse platteland. Bij Casale Ronde, een

huis gebouwd op een massieve vestingwal, verlaat de

archeobus de Via Appia en rijden we over de Via Appia

Nuova – die de Appia Antica heeft vervangen als

snelweg – naar de aquadotti. Het oude Rome beschikte

over elf aquaducten, die er bij elkaar voor zorgden dat

elke Romein dagelijks 75 liter water tot zijn beschikking

had. Hier in het Parco degli Acquedotti staan

de restanten van verschillende aquaducten tussen de

graanvelden en cipressen. De bogen staan fier overeind.

Beter komt het Romeinse credo firmitas, venustas,

utilitas (duurzaamheid, bekoorlijkheid, deugdelijkheid)

niet tot zijn recht. Wanneer ik onder een van de bogen

doorloop, komt er een paard-en-wagen aangestormd.

In een wolk van stof raast de combinatie voorbij. Op de

bok zie ik geen Romein, maar een man in een futuristisch

leren pakje. Even denk ik dat ik het niet goed

gezien heb, maar dan komen er meer in leer gehulde

mannen aan. Als ik verder loop, onder het aquaduct

door, kijk recht in een gigantische camera. Ik sta midden

op een filmset.

De producer komt op me af en maant mij door te

lopen.

‘Welke film maken jullie hier?’, vraag ik nieuwsgierig.

‘Italy 2061, een komedie over het Italië van de toekomst’,

zegt de producer. ‘Deze plek is vaak gefilmd,

vooral in films uit de jaren zeventig en tachtig zie je

deze bogen’, legt hij uit. ‘Iedereen in Italië kent de

aquadotti.’ Zo kun je dus op één dag van het verleden

naar de toekomst worden geslingerd. Een teletijdmachine

waar professor Barabas jaloers op zou zijn. b

Vragen of opmerkingen: mdewinter@anwb.nl

Hoe kom je er?

ryanair biedt goedkope vluchten

aan vanaf vliegveld eindhoven en

Niederrhein (ook wel aangeduid als

Düsseldorf/Weeze). Als je er op tijd

bij bent, kun je een retourvlucht

boeken voor minder dan € 70 all-in.

kijk op www.ryanair.com voor aanbiedingen

en informatie. transavia.

com vliegt vanaf rotterdam naar

rome v.a. € 157 all-in.

Accommodatie

Wie van een gezellige b&b houdt,

kunnen we La Casa di Amy aanraden.

Netjes en niet duur. een b&b

op de derde verdieping (met lift), op

een steenworp van station termini.

prijzen 2-pk laagseizoen € 85, hoogseizoen

€ 95. eigenaresse Lilla geeft

reiZeN magazine lezers 10% korting,

wel even melden bij reservering. Via

principe Amadeo 85a, tel. 0039-06-

4460708, www.lacasadiamy.com.

Georganiseerde reizen

sNp biedt een 4-daagse stadswandelreis

roma Antica aan, inclusief een

begeleide wandeling over de Via Appia.

prijs v.a. € 235 p.p, excl. heen- en

terugreis. info: www.snp.nl.

Fietsverhuur

bij het informatiepunt van de Parco

Regionale Dell’Appia Antica kun je

fietsen huren: € 3 per uur (€ 2 met

ticket archeobus), € 10 hele dag. De

fietsverhuur van san sebastiano ligt

dichter bij de oude Via Appia, € 3

per uur, € 9 hele dag (geen verhuur

op zondag).

Bus

De stadsbussen 118 en 218 stoppen

in de buurt van de Via Appia. De

archeobus is een speciale bus die

van het centrum in rome naar de

Via Appia rijdt en weer terug. De bus

vertrekt bij station termini, aan de

voorkant tegenover het metrostation.

Deze open touringbus rijdt via

piazza Venezia en het Colosseum

naar de porta sebastiano en vervolgens

over de Via Appia. tickets kosten

€ 8, te koop op de bus. je kunt

onderweg op- en afstappen. bussen

rijden om de veertig minuten van

9.00 tot 16.00 uur. De hele tocht

duurt ongeveer twee uur. met het

archeobusticket krijg je korting op

toegangsprijzen bij de catacomben

van Callisto en san sebastiano en

€ 1 korting op de huurprijs van een

fiets bij informatiepunt parco Antica.

informatie www.trambusopen.

com.

Gidsen en kaarten

De Rough Guide to Rome (€ 17,99)

besteedt uitgebreid aandacht aan

de Via Appia, met veel praktische

informatie en beschrijvingen van

de bezienswaardigheden langs de

Via Appia-tips

b bezoek de Via Appia op zondag. De hele weg is dan gesloten

voor verkeer m.u.v. fietsers en wandelaars. het parco Antica

verandert dan in het grootste voetgangersgebied van rome.

De archeobus rijdt wel op zondag.

b Neem een lunchpakket mee als je er een hele dag op uittrekt.

Na Cecilla metella is er geen eetgelegenheid meer. je kunt nog

wel water bijvullen bij de fonteintjes.

b eerste deel, vanaf de catacomben, is goed te fietsen (asfalt),

tweede deel wat hobbeliger. je kunt hier beter wandelen. het

is wel een mooi stuk, je kunt ook op smalle paadjes parallel aan

de weg fietsen.

b Als je van plan bent verschillende catacomben en ruïnes te

bezoeken, kijk dan goed naar openingstijden. sommige tombes

zijn alleen ’s ochtends open.

b Verken je de Via Appia te voet, neem dan de archeobus (zie ook

praktisch). Doordeweeks is de weg naar de Via Appia erg druk,

vooral aan het begin.

Via Appia Antica Praktisch

weg. Andere gidsen, zoals de ANWB

Navigator Rome (€ 21,95) en de

Capitoolgids Rome (€ 26,90) zijn

beknopter over de Via Appia.

informatie + internet

italiaans Verkeersbureau e.N.i.t.,

stadhouderskade 2, 1054 es Amsterdam,

tel. 020-616 82 46, site:

www.enit.it.

b www.romaturismo.it toeristensite

met hotels en bezienswaardigheden

in rome.

b www.parcoappiaantica.org

(engelstalig) specifieke informatie

over de Via Appia en de omgeving

vind je op deze uitgebreide site.

het informatiepunt van de parco

regionale Dell’Appia Antica, met

engelssprekende medewerkers, vind

je aan het begin van de Via Appia,

tel. (0039)-06-5126314, Via Appia

Antica 42. ook te bereiken met de

Archeobus.

b www.catacombe.roma.it Voor

wie meer te weten wil komen over

de catacomben.

reizen Magazine

€ p.p.

Travel Club

speciaal voor rei-

ZeN magazine heeft

de jong intra Vakanties een 3-daagse

stedentrip naar rome samengesteld

v.a. € 345 p.p. Zie de reiZeN

magazine travel Club op pag. of kijk

www.reizen.nl

www.reizen nl

1. De route die

rome Cityexpert

matthijs de Winter

heeft gemaakt,

is ook op www.

reizen.nl te vinden,

ingetekend op

google maps. hier kun je ook

filmpjes en foto’s bekijken die bij de

route horen. Daarnaast kun je een

uitgebreide routebeschrijving van de

wandeling downloaden.

2. eens zien

hoe het is om

te fietsen op

de Via Appia?

kijk op www.

reizen.nl hoe matthijs de hobbels

en keien trotseert.

Oordeel van de auteur

‘Cultuur bij de start, natuur en rust

op het verder gelegen platteland.

geoefende fietsers kunnen de hele

Via Appia af hobbelen, maar het is

al leuk om een uurtje op het zadel

te kruipen. je moet wel over enige

stuurmanskunst beschikken.’

www.reizen.nl september 2007 www.reizen.nl september 2007

More magazines by this user
Similar magazines