Aug. nr 41 - Oud Bennekom
Aug. nr 41 - Oud Bennekom
Aug. nr 41 - Oud Bennekom
Transform your PDFs into Flipbooks and boost your revenue!
Leverage SEO-optimized Flipbooks, powerful backlinks, and multimedia content to professionally showcase your products and significantly increase your reach.
c<br />
hr<br />
Nr. <strong>41</strong><br />
Àrrarrcf rrc 1AO?<br />
eeYgrvs!<br />
LfuxftÍ-<br />
Gíg<br />
retariaat:<br />
Breman, Grietjeshof 3, 6721 VG <strong>Bennekom</strong>, tel. 14231<br />
actie:<br />
Eykenaar, Knoopkruid 18, 6'121 RA <strong>Bennekom</strong>, te1.<br />
19239<br />
Gironummer: 908980 t.n.v. de penninsmeester <strong>Oud</strong><br />
<strong>Bennekom</strong><br />
dn | ;r v.<br />
rnsïh-il<br />
H,". --=<br />
"o*_b<br />
| Á.,ffiF*- ,*,,. -u*-"*. i:b* _;<br />
,Ln lryat i '{#ff*,YÈ*t"r '*"Ï.'-L<br />
^rE./,<br />
.lL,nLr/o/ tt'<br />
ir,, lt xy.ft&n /' w"11t*" eZ<br />
iáo 14 -__-<br />
,1 ,1 .cdd, oo/r"lucl<br />
lu,un +V oo",íu,,<br />
i.6y^it)[W;i, S<br />
6-) pt9<br />
8\PPN<br />
:'* ^oK::Í<br />
Kaart behorende bij "De Vastenavondtocht" beschreven<br />
door de Heer Van Oort eLders in dit blad.<br />
A'e'<br />
5r<br />
:<br />
,/ -íty7rn 0r!
DE KOSTERSTEEN NR. <strong>41</strong><br />
INHOUD<br />
Àrtikelen<br />
Avond-excursie ( 1 6 september)<br />
Lezing open Monunentendag 1 992<br />
In de kaart gekeken 2<br />
Vondst van een Romeinse handmolen<br />
t'vastenavondtocht "<br />
(In de kaart gekeken 3)<br />
De Kadastrale At1as<br />
(10 september) 4<br />
Geknipt 13<br />
Grafsteen Willem Roseboom 14<br />
Het Leichel-orgel in de oude Kerk<br />
Contributíe 1992<br />
Uit de administratie van de penningrneester btijkt dat<br />
enkele leden hr.rn contributie voor dit jaar nog niet<br />
hebben voldaan of slechts gedeeltelijk hebben voldaan.<br />
Wij verzoeken u on het verschuldigde bedrag alsnog over<br />
te maken op onze girorekening (zíe voorkant<br />
Kostersteen).<br />
Tevens danken wij de vele leden, die hun contributie<br />
per ongaande hebben voldaan.<br />
De Vereniging <strong>Oud</strong> <strong>Bennekom</strong><br />
Het verenigingsorgaan van <strong>Oud</strong> <strong>Bennekom</strong>, de Kostersteen'<br />
verschijnt ieder kwartaal en wordt aan leden gratis<br />
toegezonden.<br />
De contributie bedraagt f 12,50 per persoon en f 17,50<br />
voor een echtpaar of ander gezinsverband.<br />
Opgave van leden bij het secretariaat. Betalingen via<br />
dè penningmeester (zíe gegevens op de voorkant van de<br />
Kostersteen) .<br />
* NB. Niets uit deze uitgave mag worden gereproduceerd<br />
zonder overleg met redactie en/of bestuur<br />
2<br />
5<br />
8<br />
11<br />
16
Najaarsexcursie<br />
16 septenber 1992, van 19.00 uur tot ca 21.30 uur<br />
De najaarsexcursie gaat dit laar naar het Nederlands<br />
Pluimveemuseum, j-n Barneveld urteraard. Vanaf 1 983<br />
houdt dit rnuseum zich bezig met vragen en problernen<br />
rond de kip en het ei.<br />
Als ik de mij toegestuurde folders bekijk vraag ik me<br />
af waarom ik er als bewoner van de Vel-uwe nog noort<br />
geweest ben. Een diapresentatie, levend p1uJ-mvee en een<br />
eierveiling zullen er een levendig en informatief<br />
geheel van maken, daar heb ik aIle vertrouwen in.<br />
Zo'rt folder maakt me altijd nieuwsgrerig en brengt ne<br />
in de verlei.ding om alvast even een kilkje te gaan<br />
nêmên<br />
Ik doe dat niet. Het bezoek aan een museum, zo drcht in<br />
de buurt en zo vlak na de vakantieperiode, zie ik als<br />
het toetje na de maaltijd: Het maakt de maalt:-1d, de<br />
vakantie, echt af en zet je weer met beide benen op de<br />
grond.<br />
Het heeft iets heel specj-aals om zoÍnaar met elkaar op<br />
een mooi-e na-zomeravond naar een verrassend museum te<br />
gaan dat voor ons open gaat.<br />
We wi1len het zo ongecompliceerd nogelijk houden.<br />
Daarom zullen we proberen een bus te huren voor de<br />
avond.<br />
Omdat het aantal Leden dat mee kan niet onbeperkt 1s<br />
(maximaal 50 personen) en in verband met de bus is het<br />
verstandig dat u zich van de voren aan meldt. Dat kan<br />
bij de voJ-gende bestuursleden:<br />
H. Gijsbertsen, Gasthuisbouwing 9a, tel. 08389-15275<br />
G. Brenan. Grietjeshof 3, tel. 08389-1 4231.<br />
We vertrekken van het parkeerterreintje tegenover het<br />
Kijk- en Luistermuseum; daar kunt u dus eventueel uw<br />
auto achterlaten.<br />
De kosten voor entree en vervoer bedragen f 5,00 pp, te<br />
voLdoen tijdens de excursie.<br />
Gerrit Breman.
Lezing Open Monumentendag 1992<br />
Op 12 september ís het weer landelijke Open<br />
Mónumentendag. In de Gemeente Ede staat dit jaar<br />
Otterlo centraal.<br />
Men kan van 1 0.00 tot 1 7.00 uur terecht in de<br />
Nederlands Hervormde Kerk van Otterlo, die in eerste<br />
aanleg uit de late 14e eeuw stamt.<br />
Dankzij sponsoring kunnen 500 mensen gratis het<br />
Nationàal Park de Hoge Veluwe bezoeken en wordt er een<br />
bouwplaat van het Jachtslot Sint Hubertus vervaardigd.<br />
In het Jachtslot Sint Hubertus zijn op 12 september een<br />
aantal extra rondleidingen ingelast. Ook zullen<br />
rondleidingen worden verzorgd in de tuin rond Sint<br />
Hubertus eh in de beeldentuin van het museum Król1er-<br />
Mi.il1er.<br />
Om 12.30 uur wordt er een speciale lezing gehouden in<br />
het museum Króller-Mi.i1Ier.<br />
Ook het Tegelmuseum te Otterlo zal aan deze dag extra<br />
aandacht besteden.<br />
AIs vanouds zijn de <strong>Oud</strong>e kerk in Ede en de <strong>Oud</strong>e kerk in<br />
<strong>Bennekom</strong> de gehele dag open.<br />
In het Historisch Museun Ede is er verder van 9 tot 20<br />
september de tentoonstelling "Jongere Bouwkunst in<br />
Gelderland" te zien, over de Gelderse architectuur uit<br />
de periode 1850-1940.<br />
Voorafgaande aan de Open Monumentendag 1992 zal er in<br />
drie plaatsen een lezing worden gehoudenl in Bennekon<br />
op 10 septenber in "De Brink" (aanvang 20.00 uur). Àan<br />
dè hand van dia's zaI mevrouw Drs. B.H.H.M. Giesen-<br />
Geurts (coórdinator monunentenzorg Gemeente Ede, tevens<br />
secretaris van het Cornité Open Monumentendag nde) een<br />
korte inleiding houden over het fenorneen Jongere<br />
Bouwkunst. Daarna za\ zíi ingaan op het centrale thema<br />
van de Open Monumentendag 1992: De Hoge Veluwe en de<br />
denkbeeldèn van mevrouw Helene KróIler-Miiller over de<br />
relatie tussen natuur, architectuur en beeldende kunst.<br />
On te noteren:<br />
Op 19 November a.s. zal de heer H. Westendorp voor ons<br />
een dialezíng verzorgen in de Brink.<br />
4
In de kaart gekeken 2<br />
Bij de afdeling Landmeten van de Gemeente Ede bevindt<br />
zich een archief van "oude" kaarten van de gehele<br />
gemeente. De collectie beslaat een periode van t 1850<br />
tot heden. De heer Van Oort behandelt verschillende<br />
kaarten uit deze collectie.<br />
Ducatus Gelriae Arnhemiensis<br />
De kaartuitsnede die we dit keer zien is een deel uit<br />
de "Ducatus Gelriae Arnheniensis sive Velavia" van<br />
Nicolaas van Geelkercken ( 1 585-1 656) .<br />
De kaartschaal is 1 : 180.000 (dus elke cm op de kaart<br />
stelt in werkelijkheid 1800 neter voor).<br />
In 1 630 is Nicolaas van Geelkercken door het Hof van<br />
Gelderland tot landmeter van Gelre en Zutphen benoemd.<br />
zt)n grootste bekendheid heeft hij verkregen door de<br />
aanmaak van de kaarten van Gelderland voor de atlas<br />
"Historiae Gelrica" (uitgave 1638).<br />
Dit was een omvangrijk werk. Het is bekend dat hij<br />
langs de wegen afstanden heeft gemeten. Met behulp van<br />
kompasrichtingen werd de onderlinge J-igging van de<br />
steden en dorpen zo goed mogelijk bepaald. Ondanks dit<br />
vele meetwerk (let wel t 1630) blijken er toch veel<br />
verschillen te zí1n in de onderlinge afstanden en<br />
liggingen.<br />
Niettemin geven de kaarten -zíj het grof- toch een<br />
redelijk beeld van de wegen en waterlopen, de soort van<br />
begroeiing, de heuvels en de veengronden.<br />
op het kaartdeel zien we o.a. de steden Wageningen en<br />
Rhenen, beide met een gracht en vestingwerken er om<br />
heen. Links daarvan vinden we <strong>Bennekom</strong>. Bekijken we de<br />
kaart goed dan valt het op dat er melding wordt gemaakt<br />
van een molen tussen <strong>Bennekom</strong> en kasteel Hoekelum. Het<br />
gebied rond de Grift tekent zich af als veenland. zo te<br />
zien was de wegenstructuur rond ons dorp in die tijd<br />
minimaal. Verder ook hier weer de namen van de dorpen,<br />
gehuchten en versterkte huizen die ons bekend<br />
voorkomen.<br />
Kopie film in archief oude kaarten van de afdeling<br />
Landmeten, Gemeente Ede.<br />
F.G. van Oort
'+t<br />
>:II<br />
';',<br />
'<br />
/' .)<br />
è-<br />
È-<br />
l|<br />
I<br />
(<br />
i ,trr<br />
tl<br />
\r I t.<br />
,t<br />
''\, /f,<br />
I<br />
,\J<br />
,'\<br />
L<br />
'7r<br />
-n)ÊF<br />
hÊ'l!<br />
i'ri t<br />
ilu<br />
\rj<br />
-ffi<br />
?<br />
.,t<br />
rt,<br />
'F'<br />
rl'èl-<br />
*-<br />
Il| ;<br />
s.<br />
r,<br />
I<br />
í"1<br />
í<br />
E'l<br />
\?<br />
!/t./ ,n'<br />
í li:P"<br />
tb l, \*\<br />
'l' ,vt<br />
('y, l<br />
:;ví<br />
x)2<br />
F<br />
t ]<br />
;-
Een RomeinscheÍr handnolen qevonden te <strong>Bennekom</strong><br />
In oktober vorig jaar maakte ik een doos leeg, die in<br />
het museum stond. Tot nijn verbazing vond ik tussen van<br />
alles en nog wat een kaartje met de volgende gegevens:<br />
"Gevonden te <strong>Bennekom</strong> in 1860 een Romeinschen<br />
handmolen, beschreven in de Algerneene Konst- en<br />
Letterbode van dat jaar."<br />
Nu begon voor mij een spannende speurtocht.<br />
Wie heeft het briefje geschreven?<br />
ïemand die van archeologie houdt?<br />
Niemand in onze omgeving van medewerkers van het museum<br />
komt het bekend voor.<br />
Waar wordt die Konst- en Letterbode van 1860 bewaard?<br />
Natuurlijk zí1n er lezers van de Kostersteen, die<br />
zoiets we1 weten, maar voor mij was het het bekende<br />
zoeken van een speld in een hooiberg.<br />
Na ettelijke telefonische pogingen en even zo vele<br />
raadgevingen, die op niets uitliepen, kwam ik weer<br />
terecht bij de R.O.B. (Rijks <strong>Oud</strong>heidkundig<br />
Bodemonderzoek) te Amersfoort.<br />
Een tijdelijke medewerker stond mij te woord en zeí:<br />
"rk kom uit Leiden, heeft u de bibliotheek van de R.U.<br />
te Leiden aI gebeld? Ik belde de bibliotheek en de<br />
dame, die mijn verhaal aanhoorde antwoordde: "wij<br />
hebben het en ik stuur u een kopie van de Algemeene<br />
Konst- en Letterbode van 1 0 maart 1 860. "<br />
Hierin staat o.a. dat een arbeider van de heer Mr.<br />
T.C.w. Koker te Quadenoord in <strong>Bennekom</strong> een Roneinschen<br />
handmofen vond en dat deze door de heer Koker aan de<br />
archeologische afdeling van het Leidse Museum is<br />
geschonken.<br />
Toen werd het tijd om zaken te doen.<br />
Namens ons museum schreef ik een brief met het verzoek<br />
om de voorwerpen, die in 1839 en 1860 in <strong>Bennekom</strong> waren<br />
opgegraven aan de Stichting Kijk- en Luisterrnuseum in<br />
bruikleen af te staan.<br />
Als antwoord ontving het museum een kopie uit de leidse<br />
inventarislijst van augustus 1860 met beschrijving en<br />
de tekeninq van de vondst.<br />
Tot zover liep het fantastisch maar..... er was een<br />
mededeling bij ingesloten met de volgende inhogd: rn de<br />
collectie- bevindt zich de door u genoemde handmolen<br />
onder BÍ 2.3. Het depot waarin de stukken zich bevinden<br />
is in reorganisatie. De werkzaamheden zullen geruime
tijd vergen. zodra de door u bedoelde stukken<br />
beschikbaar zí1n stel ik u daarvan op de hoogte. Dat<br />
schrijft Drs. M. Brouwer, conservator van de<br />
provinciaal Romeinse afdeling van de R.M.O. te Leiden.<br />
Na 132 jaar wachten we rustig af.<br />
Belangrijke gegevens zijn nu binnen gekomen en- a1s je<br />
de iÁventarisbladzijde 1 03 van augustus 1 860 ziet<br />
opgemaakt door de conservator Dr. L.J.F. Janssen dwingt<br />
dàÈ respect af voor de wijze waarop dit werk in die<br />
tijd verricht werd.<br />
H. van Diermen<br />
In de kaart gekeken <strong>nr</strong>.3<br />
Dit keer aandacht voor een kaart met een bepaald thena.<br />
Dit thema is het visueel weergeven van de opmars en de<br />
vlucht van de Spaans-gezinde troepen onder leiding van<br />
Graaf Hendrick van den Berch.<br />
Het hele gebeuren heeft plaatsgevonden in de<br />
sprokkelmaand (februari) van het jaar 1624 en wordt ook<br />
wèt de "Vastenavondtocht" genoemd.<br />
De kaart zel-f geeft een overzicht van het zuidelijk<br />
deel van de Veluwe, een deel van het Graafschap Zutphen<br />
en een noordelijk deel van de Betuwe.<br />
weergegeven worden de hoofdwegen en -watergangen, de<br />
heuvèIà ziln als zodanig getekend, terwijl de bossen<br />
met boompjes worden voorgesteld. Over de gehele kaart<br />
z!1n de steden, dorpen en versterkte huizen en<br />
boérderijen bij naam genoemd. Vele komen ons bekend<br />
voor, zeker voor het kaartdeel welke hierbij is<br />
afgedrukt. Door de "troepen" in te tekenen kunnen we<br />
van het begin tot het eind de route vo1gen.<br />
Zie de kaart op de voorpagina van deze Kostersteen.<br />
Langs de randen van een kaart werden door de<br />
kaaitenmakers vaak sierranden ontworpen die zowel een<br />
decoratieve als een informatieve functie hadden. In de<br />
1 ?e eeuw dienden de ornamenten die rondom een kaart<br />
konden worden aangebracht ook om deze groter te maken.<br />
De afbeeldingen die in de sierranden worden voorgesteld<br />
hebben attijd betrekking op het in kaart gebrachte<br />
gebied. Ook- bij deze kaart bevinden zich langs de<br />
8
anden prachtige illustraties net voorstellingen die<br />
ons een blik gunnen op het verloop van de velds1ag.<br />
On het geheel te completeren is met een oud gotisch<br />
lettertype de gehele troepenverplaatsing nog eens<br />
schriftelijk opgrenomen als aanhangsel bij de kaart.<br />
In het kort luidt het verhaal a1s vo19t.<br />
Het tijdstip is februari 1624. De langdurige vorst<br />
heeft de moerassen, alsmede de grote rivieren,<br />
waaronder de rJssel, doen dichtvriezen. De Spaansgezinde<br />
troepen onder leiding van de bevelhebber Graaf<br />
Hendrick van den Berch, benutten deze situatie door met<br />
ruiters, wagens, grootgeschut en voetvolk via het<br />
Graafschap Zutphen nabij Doesburg de lJssel over te<br />
steken.<br />
Vervolgens ging de tocht van Dieren, via Middachten en<br />
Àrnhem naar Ede, een spoor van geweld, plundering en<br />
brandstichting achterlatend. In Ede werden o.a.16<br />
huizen verbrand en zijn vrouwen en kinderen "schandalig<br />
misbruikt en bedorven" aldus het verhaal.<br />
Omdat het vastenavond was wilde Graaf Hendrick dit<br />
rustig vieren en alles was daarvoor in gereedheid<br />
gebracht. Op een gegeven moment werd hem aangezegd dat<br />
men trompetten had gehoord. Naar aanleiding van deze<br />
mededeling is hij direct van tafel opgestaan, "latende
het gebraad", en is met z!1n troepen spoorslags op de<br />
prijkt dan ook het opschrift "de<br />
vlucht geslagen.<br />
Bovenaan de kaart<br />
Vastenavondstocht " .<br />
Het aardige is nu dat de schrijver A.C.w. Star:.ng in<br />
zí1n boek kLeine verhalen (uitqever Nijhoff, 1837)<br />
vertelt over "het Wilhelmus te Eede, ene<br />
geschiedkundige Anekdote van het jaar 1 624" .<br />
De strekki-ng van het verhaal is hetzelfde, alleen wordt<br />
hier de trompetter, die de vijand de schrik om het lijf<br />
doet jagen, voorgesteld door ene Sander.<br />
Sandei - was "op2iener van beproefde braafheid" en<br />
behartigde de lopende zaken voor de afwezige Heer van<br />
het huis Harseloo.<br />
Wanneer hij aan het werkvolk op grote afstand iets te<br />
melden had deed hij dit vaak met een qeblazen deuntje<br />
op zijn trornpet waarvan de uitleg en de bedoeling van<br />
het gespeelde van te voren bekend was.<br />
De buurt was er dan ook aan gewend om op alle uren van<br />
de dag en de avond dan hier en dan daar het<br />
getrompetter te vernemen.<br />
Deze Sander nu was verliefd op ene Willemine en ziln<br />
genegenheid was ook door het meisje niet onbeantwoord<br />
gelaÈen. Echter de vader van WiIlemine verbood<br />
gemeenzame omgang. De verliefdheid was niet te stuiten<br />
en de jonge lieden ontnoetten elkaar toch regelmatig.<br />
10
Van zí1n muzikale begaafdheid maakte hij - dankbaar<br />
gebruik-on aan zíjn meisje vanuit de verte mededelingen<br />
Ée doen zonder argwaan op te wekken.<br />
Toen craaf nendriêk het dorp Ede had overvallen bevond<br />
de nietsvermoedende Sander zich in een uitgebreid<br />
hakhoutbos nabij de Hanepol. Met fíillenine had |tii<br />
afgesproken dat -als het dónker werd hiJ lcts van zich<br />
zou laten horen.<br />
En zo gebeurde het dat hij het Wilhelrnus een drietal<br />
keren Íiet klinken. De vijand, die zich te Ede had<br />
ingekwartierd, schrok hier zo van dat een haastige<br />
vlucht werd ingezet.<br />
Nadat de vader van Willemine van het gebeurde had<br />
gehoord qaf hij zí1n vetzet tegen het huwefijk op.<br />
Én, u báqrijpi neÉ a1... ze leefden nog lang<br />
en gelukkig!<br />
Een kopiekàart is aanwezig in archief oude kaarten,<br />
afdeling Landneten gemeente Ede.<br />
F.G. van Oort<br />
Bron<br />
- A.C.Ví. Staring - kleine verhalen 1837<br />
- Gelderse VoLksal-manak voor 1 859<br />
Kadastrale Àtlas<br />
Met enige schroom schrijf ik dit artikeltje. Door<br />
allerlei- oorzaken is het verschijnen van de Kadastrale<br />
Atlas <strong>Bennekom</strong> behoorlijk vertraagd en het zou erg<br />
vervelend zí1n wanneer u, a1s belangstellende<br />
<strong>Bennekom</strong>mers blij werd gemaakt met een dode mus.<br />
Toch durf ik het risico te nenen, want hij zít er nu<br />
echt aan te komen. Het duurt nog even' we moeten op de<br />
eerste helft van 1993 rekenen, maar toch.<br />
om te beginnen wil ik u wijzen op een aantal artikelen,<br />
die al eérder over dit onderwerp in de Kostersteen zijn<br />
verschenen.<br />
Mevrouw Veldhorst publiceerde in de Kostersteen <strong>nr</strong> 35<br />
van januari 1991 over de Kadastrale Atlas Víageningen.<br />
Oe héer van Oosten Slingeland schreef in Kostersteen <strong>nr</strong><br />
33, augustus 1 990, gètiteta "Kadastrale Atlas van<br />
BennekoÁ in Aantocht". Het artikel heeft nog niets aan<br />
actualiteit ingeboet en is de moeite van het herlezen<br />
waard.<br />
11
In Kostersteen <strong>nr</strong> 27, januari 1989 verscheen het eerste<br />
artikeltje over de Kadastrale Atlas. Naar aanleiding<br />
van dit artikel hebben een aantal leden van onze<br />
vereniging zích als voorintekenaar aangemeld.<br />
Tot zover deze kleine terugblik, die meteen duidelijk<br />
maakt hoezeer het werk aan de atlas vertraagd is. In<br />
mijn correspondentie zijn aantekeningen en brieven te<br />
vinden van vroeger datum. Het is gemakkelijk om daar<br />
kritiek op te hebben, maar iedereen die wel eens a1s<br />
vrijwilliger geprobeerd heeft een groot en<br />
professioneel uitgevoerd project van de grond te<br />
krijgen weet hoe lastig dat is. Het zal u nu we1<br />
duidelijk zí1n waarom ik met een zekere schroom het<br />
vierde artikel schrijf .<br />
AI schrijvend betrap ik me erop dat ik al teruglezend<br />
en schrijvend ongeduldig ben geworden. ongeduldiger nog<br />
dan de voorintekenaars, die me met een zekere regelrnaat<br />
aan mijn jasje getrokken hebben. Dat komt omdat ik een<br />
aantaf van die atlassen gezien heb; -die van Lunteren<br />
heb ik thuis liggen. lÍie van u belangstelling heeft<br />
moet maar eens komen kijken.<br />
De fraaie uitvoering alleen aI, het royale formaat, de<br />
prachtige kaarten, aI die bekende Lunterse nanen, de<br />
gedetailleerde gegevens van alle percelen.<br />
Bij het openslaan van zo'n boekwerk heb je onmiddellijk<br />
de neiging om er een goede stafkaart of toeristenkaart<br />
bij te nemen. "Loopt dat weggetje nu nog net zo ?".<br />
"Stond die boerderij, waar ik laatst langs ben gefietst<br />
er toen, in 1830, ook al ?" En dan te bedenken dat dit<br />
watertanden al begon bij de Atlas van Lunteren. Het<br />
uitblijven van de <strong>Bennekom</strong>se Atlas wordt zo bijna een<br />
tantalische kwe1ling.<br />
À1Leen dit al: de mogelijkheid om op een natte<br />
winteravond met een mooie kaart op tafel' een reis te<br />
maken in heden en verleden van je eigen streek, zou<br />
voor mij voldoende aanleiding zí1n om de aanschaf van<br />
de atlas te overwegen.<br />
Maar er is veel meer.<br />
Met de kadastrale atlas als basis krijgen veel<br />
hi.storische gegevens samenhang en worden nieuwe bronnen<br />
I2
toegankelijker. Het verschijnen van de Atlas is denk ik<br />
voor mensen die zich bezíg houden met regionale<br />
geschiedenis -en dat zí1n we tenslotte als leden van<br />
<strong>Oud</strong> <strong>Bennekom</strong>- een unieke kans om hun kennis van de<br />
streek te verdiepen en te verbreden. Goed bekeken geeft<br />
zo'n atlas een nieuwe impuls aan regionaal historisch<br />
onderzoek.<br />
Moet ik nog meer reclame maken ?<br />
Vooruit dan: Wanneer u a1s lid intekent op een atlas<br />
hoeft u niet de vollediqe prijs te betalen, die 1i9t<br />
rond de f 75,00. Bij voorintekening ligt die prijs<br />
ongeveer een tientje lager.<br />
Leden van <strong>Oud</strong> <strong>Bennekom</strong> betalen een speciale ledenprijs,<br />
die nog beduidend lager zal zí)n.<br />
Nog een ding: Zo'n atlas is een unieke uitgave. Als u<br />
spiit krijgt omdat u niet hebt ingetekend en de<br />
beperkte uitgave is uitverkocht, hebt u pech gehad; een<br />
heruitgave is hoogst onwaarschijnlijk.<br />
rntekenen kunt u zowel mondeling als schriftelijk, bij<br />
mij '<br />
G. Breman<br />
Geknipt<br />
Als vereniging <strong>Oud</strong> <strong>Bennekom</strong> zijn we geabonneerd op een<br />
vrij groot aantal tijdschriften op het terrein van de<br />
regionale geschiedenis en het natuurbeheer. Uiteraard<br />
zí1n daar de ruilabonnementen bij van onze<br />
zusterverenigingen in de buurt: Wageningen, Ede, Lunteren<br />
en Veenendaal, maar ook andere periodieken.<br />
Onlangs heeft de Stichting Veldecologie Midden-<br />
Nederland een nieuw blad het licht doen zien, de<br />
"Eemvallei". we meenden als bestuur, dat we de<br />
vereniging dit tijdschrift, over natuur en landschap in<br />
de Gelderse VaIlei, niet mochten onthouden.<br />
Jaargang 1 <strong>nr</strong> 2 bevat een interessant artikel van Taeke<br />
Stol getiteld "Meentgronden in de Gelderse Vallei; in<br />
het bijzonder de Bennekonmer neent". StoI gaat in zijn<br />
artikel, zoals de titel ook al duidelijk naakt, in op<br />
het ontstaan en verdwijnen van de gemeenschappelijke<br />
gronden.<br />
13
Het zou in verband rnet de beschikbare ruimte in de<br />
Kostersteen veef te ver gaan om uitgebreid uit z:-jn<br />
artikel te citeren. Dat is ook niet nodig, want Leden<br />
kunnen het blad inzien op de bibliotheek van het Kijken<br />
Luisternuseum. Het aitikel is, zoals dat behoort,<br />
voorzien van een uitgebreide literatuurlijst. Een deel<br />
van de werken i.s ook in het Kijk- en Luistermuseum<br />
cldtLwvL -^.^,.^-.1 Lv ^ .<br />
Nu het toch over de Getderse Vallei gaat: in het<br />
Iaatste nummer van "<strong>Oud</strong> Veenendaal" (juni 1992) zíin<br />
een aanlal artikelen hieraan gewijd. "De zuiderlijke<br />
Gelderse Val1ei in voor-historische en historische<br />
ri -idon" rioor D - phi I r nq: "Een 16de-eeuwse turf grif LIJUsrr svv!<br />
t ten<br />
ooÁten van Maarsbergen" door Taeke Stol en Wim A.<br />
Ligtendag en de boekbegpreking van - T. De l!ot,<br />
veónkolonie Veenendaal, "Een goed stuk werk", door<br />
J.A.J. Vervloet. Ook dit nummer van <strong>Oud</strong> Veenendaal is<br />
in de bibliotheek in te zien.<br />
Beide bladen zijn ook voor Bennekonmers geknipt.<br />
Gerrit Breman<br />
Een merkwaardige Grafsteen<br />
Op de oude begraafplaats aan de Kerkhoflaan staat een<br />
merkwaardige graf steen.<br />
Enige tijd geteden werd ik hieroP<br />
ons lid mevrouw Mantel.<br />
Het opschri-ft op deze steen luidt n.<br />
1+<br />
Hier rust<br />
Willem Roseboom<br />
Geb. 26 Nov. 1851<br />
Overl. te <strong>Bennekom</strong><br />
19 sept. 1931<br />
26 nov. 1935<br />
en<br />
Geertruida Roseboom<br />
- Rozeboom<br />
Geb. te <strong>Bennekom</strong><br />
30 dec. 1861<br />
Overl. te Zeist 1 4 oct . 1944<br />
attent gemaakt door<br />
1. als volgt:
:i$N<br />
Ni,<br />
ii\<br />
$ri<br />
N\'*<br />
i, I<br />
,N.-***<br />
15
Wat is de betekenis van de twee overlijdensdata op deze<br />
steen, n.L. 19 sept. 1931 en 26 nov. 1935?<br />
Bij een herbegrafenis wordt dit meestal vermeld.<br />
De opzichter van de begraafplaats die ik hier naar<br />
vroeg, kon mij geen antwoord geven.<br />
Wie kan voor mij dit "raadsel" oplossen?<br />
Het Leichel-orgel in de <strong>Oud</strong>e Kerk<br />
In 1878 werd er in de Ned. Herv. Kerk aan de<br />
Dorpsstraat een orgel geplaatst, gebouwd door de uit<br />
Diisseldorf afkomstige orgelbouwer F. Leichel.<br />
Bij restauraties in 1925 en 1940 werd het orgel<br />
uj-tgebreid, waarmee evenwel geen aansluiting werd<br />
bereikt met het oorspronkelijke instrument.<br />
Dit jaar is een derde restauratie en uitbreiding van<br />
het orgel uitgevoerd. Tevens werd hierbij het nateriaal<br />
uit 1925 en 1940 vervangen.<br />
Het vernieuwde orgel heeft hierdoor nu de status van<br />
Rijksrnonument gekregen.<br />
Op 10 septernber a.s. zal met een orgelconcert dit orgel<br />
opnieuw in gebruik worden genomen, waarbij<br />
belangsteflenden van harte welkom zLin.<br />
Op zaterdag 12 september zal, tijdens de Open<br />
Mónumentendag, het orgel de gehele dag worden bespeeld.<br />
(Kerk open van 10-17 uur).<br />
Hiervoor worden ook bekende organisten uit de regio<br />
uitgenodigd. Nadere gegevens hierover zullen via het<br />
<strong>Bennekom</strong>s Nieuwsblad bekend gemaakt worden.<br />
Het is de bedoeling om in een volgend nummer van de<br />
Kostersteen een artikel van organist W. Hol met meer<br />
technische gegevens over dit orgel te plaatsen.<br />
u ci i chor{- qon