Vrij geestig lente 2011 - Rudolf Steiner College Rotterdam

rudolfsteinercollege.nl

Vrij geestig lente 2011 - Rudolf Steiner College Rotterdam

Jaargang 2 • Lente 2011 Tijdschrift van de Rotterdamse vrijescholen

Rudolf Steiner CollegeRudolf Steiner School RotterdamVrije School Vredehof


vanbinnen

natuurlijk wonen

vanbinnen heeft alles voor een smaakvol, comfortabele en duurzame

inrichting van uw woning. Vloerbedekking en gordijnen, eettafels &

stoelen maar ook keukens, bedden, accessoires & doehetzelf-artikelen.

Eigentijds design van o.a. Varier, Team 7, Green Sleep, Forbo & Moso

gaan bij ons hand in hand met aandacht voor uw leefomgeving !

Mariniersweg 1 - Rotterdam - 010 2409379 - www.vanbinnen.com

eco-friendly shopping

van fairtrade cadeaus tot biologische specialiteiten

Gimsel spirit De Groene weG

Kom naar

onze gezellige

biologische

buitenmarkt!

vanbinnen werelDwinkel

oost west centrum himalaya Genmai

biologische

voorjaarsmarkt

ZATERDAG 28 MEI 10-17 UUR

Mariniersweg 1-33, 3011 nB rotterdaM, 010-2331933 www.degroenepassage.nl

A PERFECT MATCH:

CULTUURCLICK ALS UITGANGSPUNT

BIJ EXECUTIVE SEARCH

PBW Consultancy t 31(0)10 420 05 22 m 31 (0)6 144 06 155 e info@pbwconsultancy.com i www.pbwconsultancy.com

www.bonco.nl 06 50489911 info@bonco.nl

Showroom Dotterbloemstraat 6 Rotterdam open op afspraak


Voorwoord

Gelukkig het is weer lente. De winter is niet mijn seizoen. In de herfst begint

het al, de blaadjes die vallen, de natuur trekt zich terug, binnen gaan voor

het eerst de kaarsjes aan.

Dan is het Sinterklaas en hij is het land nog niet uit, of kerst staat voor de

deur. En dit jaar ging dat met veel sneeuwpret gepaard.

Maar dan, januari en februari. Het zijn voor mij de moeilijkste maanden.

Het is koud en in de natuur is nog weinig te zien. Sommige mensen zeggen

tegen mij dat ik geduld moet hebben en dat het echt goed komt. Daarbij

wijzen ze op de eerste, minieme knopjes aan de struiken.

Maar toch, het duurt nog zo lang.

In deze wintermaanden ben ik aan de slag gegaan bij Vrij geestig. Voor mij

een nieuw avontuur. Samen hebben we hard gewerkt en voor u ligt dan de

lente-editie. Voor mij is dit lentenummer als de eerste lentedag, de eerste

dag dat je voelt dat je winterjas te warm is, de eerste dag voor een voorzichtig

terrasbezoek, heerlijk uit de wind in de zon, want anders is het toch net

te koud.

Dit lentenummer staat in het teken van Pasen, het feest van de opstanding.

In 1997 is besloten dat de paasdatum afhankelijk blijft van kosmische ritmen.

En daarom spreken wij het ene jaar van een vroege Paas en het ander

jaar van een late.

Met Pasen hangen we beschilderde eieren in takken en zetten paashazen

neer, maar wat ligt er ook alweer ten grondslag aan deze symbolen.

Hierover, maar ook over de ander jaarfeesten, heeft Juul van der Stok een

boek geschreven, Schipper mag ik overvaren, de jaarfeesten in de stroom van de

seizoenen, een boek met verschillende lagen. wil je alleen weten wat je gezellig

kunt doen met je kinderen rondom Pasen, dan geeft zij verschillende

suggesties. Maar ook over het leven van Jezus van Nazareth en het ‘vijfde

Evangelie’ van Rudolf Steiner valt te lezen in haar boek. In deze Vrij geestig

een uitgebreid boekverslag.

Toen ik jong was, stonden we op paasmorgen vaak heel vroeg op. In de

ochtendnevel liepen we de zon tegemoet. we telden de reeën, hazen, konijnen.

we zochten naar leven dat zich al die maanden had verstopt en dat

begon aan een nieuwe levenscyclus. Ik haakte altijd aan bij deze groeikracht

van de natuur: tijd voor nieuwe energie, nieuwe ideeën om te zetten in

daden. Zelf weer naar buiten te komen en met volle moed het leven te leven.

Namens de redactie

Arjanne van der Bijl

Inhoudsopgave

Ontwerpwedstrijd Groene

Schoolpleinen 2

Boekbespreking 5

Gedichten 6

Paasknutsel 8

Parzifal 10

Herlezen 11

Receptenpagina 12

Vogelen 14

Peronniekspel 16

Column van de bovenbouw 23

Juniorredactie 24

Klas 6 Vredehof - taalperiode 25

Uit- & thuistips 26

Achtergronden

Rudolf Steiner: een geïllustreerde

28

biografie

Speciale en bijzondere verhalen

30

van Oud-Vrijeschoolleerlingen

website antroposofische

32

initiatieven 34

Steiner celeb 35

Colofon 36

1


Ontwerpwedstrijd Groene Schoolpleinen

We hebben gewonnen!

Onze inspanningen zijn beloond!

we hebben de eerste prijs van

€ 14.000 gewonnen in de Ontwerpwedstrijd

Groene Schoolpleinen, uitgeschreven

door de dienst Sport en

Recreatie van de Gemeente Rotterdam.

Op 16 maart ontvingen wij de

prijs uit handen van wethouder Van

Huffelen (duurzaamheid, binnenstad

en buitenruimte).

Uit het juryrapport:

‘De inzending van de Rudolf Steiner

School was het meest uitvoerig van

alle inzendingen. Het ontwerp bestaat

uit drie gedeeltes die speciaal voor en

door de kleuters, de middenbouw en

de bovenbouw zijn ontworpen. Voor

de allerkleinsten komt er bijvoorbeeld

een kabouter- en speelbos en voor de

bovenbouw een buitenklas. Zo kan

elke leerling op zijn of haar manier het

groene schoolplein beleven. Ook sprak

het gebruik van vernieuwende elementen

zoals Permacultuur de jury erg aan.’

De ontwerpwedstrijd heeft ons de

impuls gegeven om alle wensen en

ideeën voor een leuker, groener en

uitdagender schoolplein te bundelen.

Madeleine de Jonge heeft onvermoeibaar

steeds weer nieuwe tekeningen

gemaakt tot het prachtige,

definitieve ontwerp er was. Thea

van Veen, met drie kleinkinderen op

onze school, heeft vanuit haar vakkundigheid

als tekstschrijver veel

tijd gegeven aan de presentatie.

Wat zijn de plannen?

Teveel om allemaal op te noemen.

Hieronder vindt u een kleine bloemlezing:

Groen laantje en meer

Door de aanplant van fruitbomen

en een groenblijvende heg wordt

de toegang tot het kleuterplein

omgetoverd tot een groen laantje.

Het bestaande bosgebiedje krijgt

houtsnippers, stammetjes en

stronken, waarmee de kleuters

bouwend aan de slag kunnen. Er

komen hutjes van wilgentenen en

een boomhut. Bloeiende plantjes die

de kleuters zelf hebben gezaaid en

mogen verzorgen, staan in houten

kistjes. Deze kistjes kunnen worden

meegenomen in hun spel: hun hutje

kan ineens madeliefjes naast de

deur krijgen.

Water

Het waterelement was een grote

wens van de kinderen. Die wens

wordt op twee plekken gerealiseerd

door het regenwater op te vangen

en in een geul te geleiden. Deze geulen

worden omringd door diverse

stenen, keien, stammetjes en andere

materialen.

Verstopplekjes

Het hek tussen het kleuter- en het

middenbouwplein wordt vervangen

door een organisch gevormd wilgenvlechtwerk

met verschillende

eetbare planten erdoorheen, struiken

en verstopplekjes en -hutjes

aan beide zijden.

Klimmen en zo

Er komt een klimelement en er

wordt een ruimte ingericht met

evenwichtselementen. Deze ruimte

zal zijn gevuld met valzand, zodat er

ook veilig gevallen kan worden.

Smulplein

Er komen appel- en perenbomen

en verschillende klimplanten en

struiken die eetbare vruchten voortbrengen.

we genieten eerst van

de bloesems, zien het proces van

vruchtzetting en rijping en dan is er

de vreugde en dankbaarheid voor de

oogst.

Buitenklas

Buiten lesgeven is een lang gekoesterde

wens van de leerkrachten

die nu wordt gerealiseerd. Er worden

twee halfcirkelvormige banken

geplaatst onder de grote, prachtige

boom die er al staat. Het is een

rustige plek in de luwte, waar kan

worden geluisterd naar verhalen.

Ook zal de buitenklas worden ge-

bruikt voor teken- en schilderlessen,

biologie, houtbewerken en instructie

voor het werken in de schooltuin.

Openluchtpresentaties

Er komt een ‘openluchttheater’ voor

onze zang- en toneelpresentaties.

In een ronding van het plein wordt

een zitmuur gemetseld, waardoor

er een ‘amfitheater-achtige ruimte’

ontstaat. we verheugen ons nu al op

de presentaties die daar in de buitenlucht

zullen plaatsvinden.

Bouwplek voor wilgentenen hutten

In de ambachtenperiode van de

derde klas kunnen de kinderen

voortaan buiten aan de slag met het

bouwen van wilgentenen hutten.

Hiervoor is een plek gevonden naast

de nieuwe fietsenstalling.

Fietsenstalling uit het zicht

De fietsenstalling wordt verplaatst

naar de achterkant van het plein,

omringd door een scherm van

gevlochten wilgentenen en met een

afscheiding richting slootkant.

Schooltuin volgens permacultuur

De huidige moestuin van 50 m 2 gaat

helemaal op de schop en wordt ca.

150 m 2 . De schooltuin wordt volgens

permacultuur heringericht, waardoor

er een kleine, zelfregulerende

biotoop ontstaat.

Studenten Zadkine, bezig met de fietsenstalling. Foto’s gemaakt door Brechtje Duijzer

Er komt een glazen kas waarin

plantjes kunnen worden voorgekweekt,

alsook een tafel voor

het voorzaaien, verpotten en het

verzamelen van groente en fruit.

De kinderen leren zaden winnen

voor de oogst van het volgende jaar,

stekken, enten en het inmaken van

fruit en groenten. In de schooltuin

staat straks een kweekbak voor wormen;

die gaan de grond vruchtbaar

maken. Er wordt bij de kleuters elke

dag fruit gegeten, dus er is genoeg

fruitafval voor zo’n bak. Voorts komen

daar een insectenhotel, vogel-,

vleermuis- en egelhuisjes, een waterzuiveringbak

(door zand) en een

kast voor tuingereedschap.

Planning en begroting

Er is een planning die erin voorziet

dat het groene schoolplein vóór het

einde van het schooljaar klaar is. De

gewonnen prijs is niet genoeg om al

onze wensen te realiseren, maar gelukkig

hebben we een spaarpot van

€ 6.000, de opbrengst van meerdere

lentemarkten. En daarmee komen

we een heel eind in de goede richting!

Praktische hulp bij de realisatie

Er is contact gezocht met het Zadkine-college

en het wellant-college.

Resultaat: studenten van deze middelbare

beroepsopleidingen komen

ons helpen met de aanleg van het

groene schoolplein in het kader van

een stage.

Dank!

In korte tijd zijn we een indrukwekkend

proces met elkaar gegaan met

een geweldig resultaat. Zonder de

inspanning van velen zou dit niet

zijn gelukt. Allen die zich hiervoor

hebben ingezet: heel hartelijk dank!

En … we rekenen op uw hulp bij de

realisatie en instandhouding van

het groene schoolplein dat er komt!

Els Blacquière

Schoolleider Rudolf Steiner School

Meer lezen en zien? Ga naar onze website

(Actueel > Nieuws archief) om de

volledige Beschrijving van het ontwerp

en Permacultuur te lezen. U vindt

daar ook de ontwerptekeningen van de

schooltuin, het kleuterplein, het ‘middenbouwplein’

en het ‘bovenbouwplein’,

alsook een schematische tekening van

het geheel.

Voor meer info over de prijsuitreiking:

zie www.rotterdam.nl/

nieuws:prijswinnaars_ontwerpwedstrijd_groene_schoolpleinen_bekend_

2 3

Achtergrondfoto: Lin Klaassen


Ontwerpwedstrijd Groene Schoolpleinen

4

Schipper mag ik overvaren van Juul van der Stok

‘Om lekker in te grasduinen’, las ik

van de week in een etalage. Mijn vader

had mij ook al eens op dat woord

gewezen. En nu ik bezig ben aan dit

boekverslag denk ik ineens aan dit

woord. want het is een heerlijk boek

om in te grasduinen. Daar waar het op

het eerste gezicht door het formaat

of de vormgeving niet meteen mijn

aandacht trok, kon ik het niet meer

loslaten toen ik erin begon. Druk

naaiend aan het carnavalspakje geniet

ik tussendoor van het feit dat ik steeds

een beetje wijzer word, dat Carnaval

‘zonder vlees’ betekent. En dat alleen

mijn kinderen ‘s ochtends verkleed de

deur uitgaan, omdat we hier boven de

rivieren wonen. Van die leuke oppervlakkige

weetjes, op hetzelfde moment

neemt Juul van der Stok mij mee in de

diepere achtergronden, waarom wij de

jaarfeesten vieren zoals wij ze vieren

en waar ze hun oorsprong vinden.

En ja, dat is soms wat stemmig. Maar

met name de religieuze verhalen horen

dat ook te zijn. Ik ben sowieso niet

zo dol op authentieke dingen in een

hip jasje. Daartegenover staan haar

persoonlijke verhalen, haar herinneringen

als kind, maar ook als moe-

der en grootmoeder. Leuk om te lezen

hoe zij met haar kleinkinderen voor

de kerst, voor iedereen een afzonderlijk

boompje kocht ‘in mensenmaat’.

En hoe grappig situaties soms kunnen

zijn, als waar de antroposofie en

het hedendaagse elkaar kruisen. wat

een rijkdom is het om in deze beide

werelden te kunnen opgroeien.

Dit boek kan zo naast onze encyclopedie,

De Dikke Vegetariër en EHBO in

en rond het huis, maar ook naast bed

tussen de Happiness en de VT-Wonen.

Alles is omlijst met vele kleurrijke

afbeeldingen op -iets te glad- papier,

maar laat je daar niet door afleiden.

Heel duidelijk zijn de werktekeningen,

de leuke receptjes en de liedjes met

noten voor de muzikalen onder ons.

waarom zien wij rond in de wereld

en waarom is het een haantje en

geen haas op de palm Pasen stok?

waarom rouwen we met Pinksteren

en hoe maken we die poppetjes op

de seizoenstafel? Richting de winter:

waarom doen we ‘s ochtends het licht

niet aan? En waarom springen we in

de zomer over vuren? wat beweegt ons

in de seizoenen en de kringloop van

het jaar? Al zoekende naar wijsheid

en dol op oude rituelen, met kinderen

op de vrijeschool vind ik het een feest

om dit te boek te hebben. En om er

met regelmaat even lekker in te grasduinen.

Feesten tillen ons uit het allerdaagse,

las ik ergens. Ik denk dat dat waar is.

Amber de Grauw

Schipper mag ik overvaren, de jaarfeesten

in de stroom van de seizoenen.

Juul van der Stok

Uitgeverij Nearchus CV Assen

ISBN nr. 978-73310-63-6

prijs € 34,95

5


6

Gedichten van klas 10 hv2, 2011

Langzaam loop ‘k over ‘t strand,

‘k geef een schop tegen een steen.

Hoe kan het dat alleen ik nu ween?

Echter nu zié ‘k in, ’t verband

Het is mijn schuld en niet van haar,

Ik ben ’t geweest, gemeen.

Jammer voor mij, zij zag het meteen.

Nu ben ik alhier, maar jij nog daar.

Zo kan ik niet verder

wij horen toch bij elkaar?

Ik beloof ‘t, jij gelooft ‘t.

Vanaf nu ben ik altijd jouw redder,

Zelfs als de tijden zijn daar.

wij hebben het gered.

Roaldo

Elk jaar wat ouder

Elk jaar wat wijzer

Altijd hetzelfde

Altijd net een beetje anders

Soms zo ingetogen

Soms zo uitbundig

Vaak de gekste

Vaak de denkende

wel eens impulsief

wel eens te doordacht

Zelden niet mezelf

Zelden op tijd

Enigszins verstandig

Enigszins losbandig

Zo op mezelf

Zo uniek

Plotseling sta je daar

Bijna 16 jaar

Bijna volwassen, best raar

En dan zeg je zomaar

Zonder twijfel

DIT BEN IK

Geen slap aftreksel.

Eline Spanjersberg

Dit is het einde

De deuren sluiten

Het licht wordt gedoofd

De drukte verlaat mijn hoofd

De gedachtes lopen naar buiten

De rust keert weer terug

Ik denk aan jou

En hoeveel ik van je hou

Maar alles wat jij me toekeert is je rug.

Nina van Halem

Achter een dikke deur verborgen

Bewaakt als een schat

De sleutel verloren, nooit gezocht

waarvan ik dacht dat ik hem niet nodig had

Totdat jij kwam en verbrak wat ik

Zo stevig had gesloten

Jij opende mijn hart en hebt jezelf

Er voor altijd in opgesloten

Mickey van wijk

Als rotsen in de branding

Hij neemt en geeft

Bezoekt en verlaat

Een hoop die ontstaat

Die nieuw leven weeft

Glinsteringen vliegen

Sprankelend op de golven

worden weer bedolven

Terwijl ze tegen het oog liegen

Uiteindelijk zullen we allemaal geven en nemen

Opgroeien en begraven

Met moed en pijn

Glinsterend aan de horizon

Zal toch onze lotsbestemming oneindig

Als rotsen in de branding zijn

Lilian de Ruiter

Standvastig, stevig, onverwoestbaar,

wortels reiken diep de aarde in,

Grijpen zich vast aan de vochtige grond

Gezamenlijk, vriendschap, eeuwen oud

Nooit zijn ze alleen,

Zo staan ze jaren zij aan zij.

Groen, rood, geel, bruin

Ieder seizoen zijn ze weer anders,

Elke keer met een nieuwe pracht en

praal.

wij ademen in, zij ademen uit,

Een boom is onmisbaar

En houdt ons in leven.

Anouk Toes

Bedrog

Met haar donkere ogen keek ze rond

Haar ook viel op hem

Hij sprak volwassen en met mannenstem

Het was alsof ze haar hart afstond

Hij nam haar mee naar de mooiste

plekken

Ze voelde zich zijn prinses

Hij speelde een groot spel hij deed het

expres

Hij veranderde snel, zij dacht het zijn

karaktertrekken

Nu zat zij daar alleen

Met alleen de pijn in haar hart

Nooit voelde zij zich zo bedrogen

Ten einde raad geen weg terug

Ze verdrietig en heel eenzaam

Ze wilde vluchten maar hij zou

Haar altijd volgen

Eva Manhave

Zoals rechts en links

Zoals zwart en wit

Zoals licht en donker

Zoals staan en zit

Zoals goed en kwaad

Zoals groot en klein

Zoals dik en dun

Zoals broer en zus

Zoals jij en ik.

Jelle Kervers

Toets week

Zweet,

Concentratie stress, zenuwen inkt.

Druk, rijen tafels,

Vragen

Leraren klok surveillant

Papier, geklik van pennen, tijd

Pen, cijfers

Uitkrassen, stilte

Merlijn Boer

7

Achtergrondfoto’s: Lin Klaassen


Gezonde kiempjes

knippen voor kleine

paasbeste kapseltjes

Voorbereiding:

zoveel eitjes leegeten als

er gasten komen.

Deze eitjes vullen met een beetje aarde.

Strooi er vervolgens de kiem-zaadjes over,

zet ze de eerste dagen op een donker plekje,

daarna in het licht. Je moet ze

iedere dag een beetje water geven

en/of sproeien met de planten-spuit

(dat vinden kiempjes fijn).

Begin zo’n twee weken van te

voren, want alleen dan krijg je

echt leuke kapseltjes.

Nu hoef je er eigenlijk alleen nog

gezichtjes op te tekenen/schilderen

of beplakken met gekke oogjes.

Wanneer je weet wie er aan de Paastafel

zitten, is het leuk om de gezichtjes en

het haar een beetje te laten lijken.

Dan kan iedereen uitzoeken waar hij

of zij moet gaan zitten.

Ook heel leuk is om niets aan de eitjes en

het haar te doen. Dan kan iedereen er tijdens

het Paasontbijt zelf een leuk gezichtje op

schilderen en het kapseltje knippen, onderwijl genietend

van die heerlijke en ongelooflijke gezonde kiempjes op je

Matzes met honing (want dat is zó lekker!).

En. Vergeet niet om een schaartje

op tafel te leggen!

Wat ook nog kan (en dat is eigenlijk

hoe ik het ook heb gedaan) is de

kiempjes kant en klaar kopen en ze

heel voorzichtig op toch een

beetje aarde (kunnen ze nog wat

verder groeien) in het eitje

stoppen. In dit geval kun

je het een paar dagen van

tevoren doen of ja, op de

dag zelf.

Heel veel plezier

ermee!

8 9

Knutsel door Amber


Parzifal

‘Door de dood heen’ of: ‘van dwaas naar

wijze.’

Door de dood heen, refereert aan wat

er in de natuur gebeurt: de winter

wijkt, de lente dient zich aan,

natuurlijk naar Pasen, het feest van

de opstanding en misschien het niets

willen?

In het verhaal over Parzival, zoals wolfram

von Eschenbach dat beschrijft,

ontwikkelt de dwaas zich tot kloeke

ridder. Een gedroomd ideaal dat letterlijk

met vallen en opstaan wordt

bereikt, doch slechts een begin blijkt

van de werkelijke queeste.

Parzival krijgt van koning Arthur, de

opdracht de graal en de burcht te

zoeken. Hij had de burcht al betreden,

maar was zich geenszins bewust van

wat hem daar te doen stond. wetend

wat hem te doen staat, diezelfde plek

vinden, blijkt dit een lange tocht, vol

ontberingen, ook door innerlijke doolhoven.

Sommige zijn direct herkenbaar,

andere blijven meer in nevelen

gehuld. De zoektocht naar de graal

inspireerde menigeen, slechts weinigen

wisten deze te duiden.

De transformatie van dwaas tot wijze

is eenvoudiger: de nar vervult beide

rollen in menig stuk van Shakespeare,

en vandaag de dag vervullen cabaretiers

die rol. Zij scherpen de geest door

schijnbaar onnozele opmerkingen,

zoals kinderen te allen tijde doen en

deden.

De ontwikkeling van dwaas naar wijze

kan ook in het alledaagse zomaar

optreden:

wanneer ik mezelf iets voorneem,

bijvoorbeeld: ‘Vandaag ga ik een stuk

over de Parzivalperiode schrijven’. Als

ik het niet doe, dan merk ik, dat ik

mezelf dat kwalijk neem en noem mezelf

een dwaas, op meerdere gronden

overigens: ‘Had er dan tenminste een

begin mee gemaakt, dwaas,’ of ‘was

dan wat vroeger opgestaan, dan had

je wel tijd gehad, dwaas.’ Des te wijzer

voel ik me als ik ‘gewoon’ doe wat ik

me heb voorgenomen.

Vanuit zo’n optiek worden de avonturen

metaforen voor ons eigen leven.

De tijd dringt, het paard versnelt,

gaat over van draf naar galop... wat

is je doel, waar wil je zijn, wie wil je

worden? Zestien hoofdstukken avontuur,

ieder hoofdstuk is zo rijk aan

beelden, dat je er minstens één goede

film uit zou kunnen maken, zestien

hoofdstukken in dertien dagen. Ik heb

ongeveer een dag nodig om een hoofdstuk

te lezen en te begrijpen, van draf

naar galop...

Hoewel de tekst vertaald is, de taal

ouderwets, hoogdravend en grappig.

wat gaat er gebeuren, wat ga je doen,

wat kan dit verhaal – dat tussen 1200

en 1210 in het Middelhoogduits werd

geschreven – ons nu nog vertellen?

Dit verhaal is zo rijk aan verwarrende

en herkenbare beelden, door de dichter

zo vrij vertelt, dat ik telkens weer

verbaasd en bewonderend ronddool in

zijn rijk geschetste zoektocht naar het

hoogst bereikbare. Telkens vanuit een

ander perspectief, te beginnen met dat

van de dwaas -oh, hoe herkenbaar- en

eindigend met dat van de wijsgeer

-och hoe gewenst!- Dit epos verbindt

oost en west in geloof en liefde, vrouw

en man, het verbindt ook jong en oud.

Ik ben getroffen door de manier

waar-op rapper winne en Ali B, -naar

aanleiding van een antieke hit- dit

epos ‘aanraken’. Ik citeer het begin

van winne:

Het is een lange weg als je verlangens

hebt, dus het niets willen zorgt dat je

alles hebt. Maar je moet keuzes maken en

de tijd vliegt, zelfs terwijl ik schrijf, dus

eigenlijk moet ik vleugels dragen.

Een prachtige tekst, die ik graag naast

het begin van het Parzivalepos plaats:

Ist zwîvel herzen nâchgebûr,

woont de twijfel naast het hart,

daz muoz der sêle werden sûr.

Dan vult de ziel zich slechts met

smart.

wanneer een verhaal wordt verteld en

je luistert, soms indommelend, soms

actief, dan vormen zich beelden naar

aanleiding van het vertelde. Iedereen

vormt een eigen beeld en samen maken

zij het geheel. In die luisterende

toestand zijn vele overwinningen

denkbaar, overwinningen op tegenstanders,

die met veel wapengekletter

worden bevochten, maar ook overwinningen

op ‘innerlijke tegenstanders’:

jaloezie, angst, woede en meer.

Daarover rapt Ali B treffend:

Als ik kwaad ben groeit de duivel in mijn

hoofd, hij wil me binnen hengelen, ik ga

niet met hem in gevecht. Investeren in

engelen, daarna nodig ik hem uit en luister

naar zijn adviezen, want ik weet: ik moet

straks kiezen.

Aan de hand van wolfram von Eschen-

bach, volgen we Parzival en kunnen

we zowel investeren in eigen droom

en engelen, als menig draak en duivel

leren kennen.

wolfram von Eschenbach vertelt uit-

gebreid en beschrijft vele schitterende

en verwarrende avonturen, die alle

hun opbouwende functie hebben, om

daar te komen waar de held zijn wil.

De tijd is te kort om alles te vertellen,

ik voel me uitgedaagd en heb zin om

deze avonturen mee te maken en zo

bruggen te bouwen.

Vincent Harry

ik tracht op poëtische wijze

dat wil zeggen

eenvouds verlichte waters

de ruimte van het volledig leven

tot uitdrukking te brengen

ware ik geen mens geweest

gelijk aan menigte mensen

maar ware ik die ik was

de stenen of vloeibare engel

geboorte en ontbinding hadden mij niet aangeraakt

de weg van verlatenheid naar gemeenschap

de stenen stenen dieren dieren vogels vogels weg

zou niet zo bevuild zijn

als dat nu te zien is aan mijn gedichten

die momentopnamen zijn van die weg

in deze tijd heeft wat men altijd noemde

schoonheid schoonheid haar gezicht verbrand

zij troost niet meer de mensen

zij troost de larven de reptielen de ratten

maar de mens verschrikt zij

en treft hem met het besef

een broodkruimel te zijn op de rok van het universum

niet meer alleen het kwade

de doodsteek maakt ons opstandig of deemoedig

maar ook het goede

de omarming laat ons wanhopig aan de ruimte

morrelen

ik heb daarom de taal

in haar schoonheid opgezocht

hoorde daar dat zij niet meer menselijks had

dan de spraakgebreken van de schaduw

dan die van het oorverdovend zonlicht

Voor deze rubriek herlees ik boeken die ik in mijn schooltijd las voor

de lijst en waaraan ik warme herinneringen bewaar. Maken de boeken

die toen indruk maakten, nu vele jaren later, nog steeds indruk?

Of is het zo dat ze met de kennis en de ervaring van nu minder tot

mijn verbeelding spreken?

Ik tracht op poëtische wijze

Maanden had ik uitgekeken naar de poëzieperiode in de 9e

klas. Nu werd het menens, tenminste in mijn beleving. Dat ik

er niet ver naast zat, bleek direct de eerste dag. Op het bord

stond dit gedicht van Lucebert. Ik had nog nooit een gedicht

zoals dit gezien, laat staan gelezen. Ik kende de Tachtigers,

maar van de Vijftigers had ik nog nooit gehoord. Na de spreuk

bespraken wij het gedicht. Dat was de gewoonte. wij deden

een moedige poging iets zinnigs over het gedicht te zeggen.

Veel samenhang zat er niet in. Gek genoeg vond ik het gedicht

in zekere zin lijken op de spreuk die wij net daarvoor routineus

hadden opgezegd. Dat dit gedicht geen routine verdroeg, bleek

toen wij het klassikaal probeerden op te zeggen. Na een week

oefenen lukte het ons niet dat enigszins welluidend te doen.

In de 12e kwam het gedicht terug in de euritmieles. Het was

eerlijk gezegd een compromis. Ons voorstel: God save the Queen

van de Sex Pistols ging net effe te ver voor onze euritmiejuf. Ik

hoor haar nog zeggen: ‘Jongens dat is echt veel te moeilijk, dat

moeten we niet doen, laten we Ik tracht op poëtische wijze van

Lucebert maar proberen.’ Dat was overigens ook niet eenvoudig.

we gaven een uitvoering op het openbaar schoolfeest. Met

ons gehannes kregen we de lachers moeiteloos op onze hand.

Zo namen wij toch nog op gepaste wijze afscheid van de vrijeschool.

Ik tracht op poëtische wijze is het bekendste gedicht van

Lucebert. Het staat in elke bloemlezing van moderne poëzie.

Elke keer als ik het tegenkom lees ik het en steeds ontdek ik

iets anders. welke middelbare scholier heeft niet de drang

‘de ruimte van het volledig leven tot uitdrukking te brengen’.

Enige jaren later fietste ik door de Alpen ‘in het besef een

broodkruimel te zijn op de rok van het universum’. Zo rond

mijn dertigste spiegelde ik me aan de vierde strofe. Nu is het

de tweede strofe die mij het meest aangrijpt. Eenmaal zag

ik Lucebert optreden op Poetry International. wanneer hij zijn

werk voordraagt weet hij zijn gedichten een extra lading te

geven. Je ontdekt dat de betekenis van zijn werk in de klank

verborgen zit. Gedichten die op papier ondoorgrondelijk leken,

klinken glashelder als de maker ze voordraagt. Lucebert bleek

niet alleen een groot dichter, maar ook een onvergetelijk

voordrachtskunstenaar.

Jan van Bergen en Henegouwen

Vrijschool Vredehof

10 11

Herlezen


eceptenpagina gemaakt door Evelien Groeneveld klas 7d en Lin Klaassen

12

Venkel met passie

Carobebonbons

voor ongeveer 20 stuks

Maal alle ingredienten in de keukenmachine.

Schep het mengsel op een stuk huishoudfolie

tegen het plakken en rol met de deegroller

uit tot een plak van 1/2 cm dik.

Verwijder het huishoudfolie en snijd blokjes

van 4x4 cm

uit de plak.

Laat de blokjes 1 1/2 uur in de vriezer opstijven

en steek daarna in het midden van

elke bonbon een paar stukjes gedroogde

papaya.

6 passievruchten

2 kleine venkelknollen

8 walnoten

2 sinaasappels, in blokjes

1 theelepel geraspte limoenzest

8 theelepels walnotenolie

4 theelepels agavesiroop

gemalen chilipeper

4 vijgen

1/2 mango

1 eetlepel ahornsiroop

enkele lavendelblaadjes

(te koop bij natuurwinkels)

Snijd de venkel plakken van 2 mm dik.

Verdeel de venkelplakken over vier bordjes.

Maak de ringen van de venkelplakken ietsje

losser op elk bordje, zodat er wat ruimte tussen

de ringen komt.

Halveer de passievruchten en leg een halve

passievrucht in het midden van ieder bordje.

Snijd de sinaasappels in kleine stukjes en breek

de walnoten fijn. Verdeel de sinaasappel- en

walnootstukjes over de venkelringen, samen

met wat stukjes passievrucht, een beetje

geraspte gemberwortel en wat limoenzest.

Vijgen met mangosaus

3/4 cup ahornsiroop

1 cup cashewnoten

1 theelepel vanillepoeder

1 kop paranoten

1 kop amandelen

1/2 kop carobepoeder

stukje gedroogde papaya

Halveer de vijgen en leg twee helften op

ieders bordje.

Schil de halve mango en maal het vruchtvlees

tot een dikke saus.

Schep 1/4 theelepel ahornsiroop rondom de

vijgen en strooi er een paar lavendelblaadjes

omheen.

Sprenkel over elke salade 2 theelepels

walnotenolie en 1 theelepel agavesiroop.

Strooi er een beetje gemalen chilipeper over.

Serveer met mes en vork en een klein lepeltje

voor het uitlepelen van de passie.

13


Vogelen

Vlak voor de lente werd me gevraagd

om voor een luttel bedrag honderd

vogels in elkaar te knutselen. Honderd

vogeldoosjes in een Twitterblauwe

kleur. Het ruggetje kan open en dicht

zodat er iets kleins in gestopt kan

worden. Ik zie voor me hoe handig ik

met mijn vingers ga worden. Straks

knip, vouw en plak ik alles in no-time.

Niet alleen deze vogels, waar het

ontwerp al klaar voor ligt. Nee, ook

hondjes, katjes, olifanten, beroemde

gebouwen en beroemde personen die

ik dan zelf ontwerp en in elkaar vouw.

Mijn vingers worden steeds langer en

dunner en kunnen straks alle kanten

opbuigen. Bovendien is dit één grote

zen-oefening. Het hele proces zal me

concentratie en rust brengen. Ik zal

leren geduld op te brengen en misschien

zelfs op een andere manier

leren denken. Vol goede moed begin ik

aan de eerste vogel. Het kost me twee

uur om hem in elkaar te zetten.

Na drie dagen zijn de eerste vijftien

vogels af. Ik zet ze allemaal naast elkaar

op tafel en kijk vol trots naar hun

lieve blauwe snaveltjes. Ik roep Max

en Flint.

‘De eerste vijftien zijn af!’ roep ik.

Ze rukken zich los van hun Legodorp

en lopen naar de keuken. Max werpt

een snelle blik op tafel.

‘Leuk’, zegt hij. Hij draait zich om en

keert terug naar de Lego.

‘waarom maak je dat?’, vraagt Flint.

Hij wacht het antwoord niet af en

volgt zijn broer naar Legoland.

De vogels blijven stil zitten en staren

me met een lege blik aan. Nog vijfentachtig.

Bij die gedachte voel ik me

gevangen als een kanarie in een kooi.

Ik besluit thee te gaan zetten, maar

eerst plaats ik de beestjes veilig in een

doos met deksel. Als ik bij het aanrecht

sta zie ik in mijn ooghoek onze

dikke poes Momo naast de doos op

tafel staan. Ze snuffelt voorzichtig aan

de doos.

‘Afblijven, hè Mootje’ zeg ik.

Binnen enkele seconden wipt Momo

met haar neus het deksel van de doos

en springt met haar enorme lijf de

doos in, bovenop mijn waardevolle

creaties.

‘Momo’!’ gil ik, ‘wegwezen, idioot!’

Ik durf niet in de doos te kijken. Max

haalt er acht gedeukte vogels uit. Nog

drieënnegentig vogels te gaan.

Ik ontwikkel een nieuwe tactiek.

Handiger is het om eerst alles uit

te tekenen, daarna alles te knippen

en dan alles plakken. Steeds dezelfde

handeling achter elkaar, dat

gaat sneller. Het gevolg is dat ik het

gevoel heb dat ik in een fabriek werk.

Twee keer in mijn leven heb ik in een

fabriek gestaan. De eerste was een

houtfabriek, een vakantiebaan op de

middelbare school. Ik stond met tien

collega’s op een rij, onze enige opdracht

was om houten planken op een

lopende band te leggen. Het waren een

soort bouwpakketten. De jongen naast

me moest een lange lat op de band

leggen, ik een grote deur. Ik kreeg het

ding amper opgetild, maar het lukte.

Tenminste, de eerste paar deuren. Na

een kwartier moest de band stil gelegd

worden omdat ik niet op tijd met mijn

deur was. De manager kwam bij me

staan en keek me spottend aan. Met

een paars hoofd en trillende armen

probeerde ik de volgende deur op tijd

op de band te krijgen. De band moest

nog drie keer gestopt worden, voordat

het oudste mannetje van de rij naar

me toe kwam en voorstelde om van

plek te wisselen.

De volgende zomer werkte ik bij

Duo Penotti. Voordat we de fabriek in

mochten moesten we witte pakken

aan trekken en een wit kapje over ons

haar dragen, alsof we een operatiezaal

in gingen. De meeste tijd zat ik op een

kruk. Af en toe moest ik een knop indrukken

om een pallet naar beneden

te laten gaan of in het halletje een

nieuwe doos deksels gaan halen. Mijn

collega was een man met een snor die

constant tegen me aan zat te praten,

maar die ik vanwege het lawaai nauwelijks

verstond. Ik glimlachte maar

een beetje terug. Na het werk vroeg

hij of ik iets met hem wilde drinken.

Hij bestelde twee biertjes en begon

te praten over zijn motor. Ik verstond

hem nog steeds niet, hij praatte plat

Roosendaals.

Gaande het proces merk ik dat ik de

behoefte heb om over mijn vogels te

praten. Tijdens de zwemles van Flint

raak ik de moeder van een blond

meisje in gesprek. Al snel komen we

op het onderwerp ‘werk’.

‘wat voor werk doe jij?’ vraagt de

moeder.

‘Ik ben vogels aan het maken’ ant-

woord ik.

De moeder kijkt me glazig aan. Ik ga er

eens goed voor zitten, gretig begin ik

te vertellen over mijn blauwe vogels.

Ik wil vertellen over hoe precies ze uitgetekend

moeten worden, hoeveel tijd

netjes knippen in beslag neemt en hoe

precies ze in elkaar geplakt moeten

worden. Het plakken is misschien nog

wel het moeilijkst omdat je uit moet

kijken dat de bovenkant niet gaat

scheuren en het oppassen geblazen

is dat niet de hele vogel onder de

gemorste lijmklodders komt te zitten.

Ik zou er uren over door kunnen vertellen,

maar voordat ik ben uitgepraat

over het tekenen, begint de moeder

over het nieuwe roze badpak van haar

dochter.

In de dagen die volgen probeer ik mijn

verhaal kwijt te raken aan mijn vriend,

mijn kinderen, zussen, schoonmoeder,

ouders op het schoolplein en onbekenden

in de Albert Heijn. Ik moet het

over mijn vogels hebben, ik wil klagen

over hoe lastig het is en ik wil dat ze

dan zeggen: ‘Ongelofelijk! Dat je dat

kunt! Fantastisch!’ Maar telkens als ik

over mijn blauwe dieren begin, dwalen

de mensen af. Misschien hebben ze

niks met knutselen.

Tijdens de laatste vijfentwintig vogels

breken de eerste zonnige dagen aan.

Momo zit op tafel in een straal zon en

houdt de dikke duif die op de schutting

zit geconcentreerd in de gaten.

Ik duw voorzichtig lijm uit de tube en

met mijn vingers plak ik als vanzelf de

onderkant aan de lijven en de vleugels

aan de romp. Nog tien vogels. Ik adem

in en uit. Ik kijk alleen naar de blauwe

beestjes. Nog vijf te gaan. Ik zie hoe

ze allemaal, hoewel ze erg op elkaar

lijken, een eigen uitdrukking op hun

koppie krijgen. De één kijkt slim uit

zijn ogen, de ander lijkt stomdronken

en weer een ander ziet er een beetje

droevig uit. Nog twee vogels. Ik denk

niet meer. Ik doe. Ineens zijn ze af.

Mijn honderd vogels, klaar om uit te

vliegen.

Liesbeth Mende

14 15


Het Peronniekspel door Lin Klaassen

Peronniek

Er leefde eens lang geleden in Bretagne een jongen die Peronniek heette. Omdat hij geen ouders had

en geen huis om in te wonen liep hij steeds zijn neus achterna. Hij dronk uit een bron als hij dorst

kreeg. Wanneer hij honger had bedelde hij om een broodkorst en als hij wilde slapen, zocht hij een

hooiberg en maakte daarin een heerlijk warm bed. Op zekere dag gaat de dappere Peronniek op zoek

naar de gouden schaal en de diamanten lans die toebehoren aan de tovenaar Rogaar, die woont in het

slot Kerglas. Peronniek trotseert met hulp van de oude Bryak, het veulen, de appel der vreugde, de

vrouw in het zwart en de lachende bloem vele gevaren. Hij vindt zijn weg door het betoverde dwaalwoud,

lokt de dwerg met het vlammende zwaard in zijn val en misleidt de leeuw met de slangenmanen.

Gewapend met de lachende bloem en de appel der vreugde zwemt Peronniek het drakenmeer

met de alles verslindende draken over. Hij zingt de toornige zwarte reus met de zes ogen in slaap en

bereikt zo met het veulen als metgezel het dal der vreugden. Peronniek weerstaat in het verleidelijke

dal de lokkende stemmen van de bloemen, de prachtig gedekte tafels, de geur van overheerlijk gebak

en de mooie meisjes. Hij bereikt tenslotte het slot Kerglas, overwint de tovenaar Rogaar en verovert

zo de gouden schaal en de diamanten lans. Peronniek dient de koning totdat deze op hoge leeftijd de

troon aan Peronniek overdoet, die vol wijsheid nog lange tijd over het land geregeerd heeft.

Het Peronniekspel door Lin Klaassen

Al jaren hoor ik spectaculaire verhalen over drie verschillende paasspelen. We hebben het dan over

het Tobiasspel, het Peronniekspel en het Jozef van Arimatheaspel.

Inderdaad zijn er drie paasspelen. Het Tobiasspel is vroeger op de Rotterdamse Vrije School gespeeld.

Jan Alfrink speelde daarin de engel. Later is het Peronniekspel daar jarenlang gespeeld o.l.v. Frans

van Gennip met muziek gecomponeerd door René Rovers. De prachtige maskers waren van Hans

Dieter Appenroth. Later, toen het spel niet meer in Rotterdam werd gespeeld, zijn alle maskers en

overige attributen naar Amersfoort verhuisd. Het spel is daar vele jaren achtereen opgevoerd o.l.v.

Ria Edelman. Nu is het spel alweer een aantal jaren achtereen in de Haagse Vrije School opgevoerd;

dit jaar in april voor de laatste keer. Dan zal Ria Edelman haar zesde jaar daar afsluiten en het spel

met de attributen weer terugbrengen in Rotterdam, waar het oorspronkelijk vandaan komt.

Na de rol van Eva gespeeld te hebben in het paradijsspel afgelopen december, werd ik nieuwsgierig

naar de tekst van het Peronniekspel. Ik ging een groot avontuur aan. Het was niet eenvoudig om

meer over dit spel te weten te komen, totdat ik bij de juiste mensen aanklopte, die mij de mooiste

herinneringen influisterden en mij de verschillende tekstversies toonden. Het zijn zinnen waar mijn

verbeelding zonder enig beeldmateriaal op mijn netvlies mee aan de haal gaat. ‘Het heeft iets wonderlijks’,

hoorde ik diverse oud-vrijeschoolleerlingen zeggen.

Aan een aantal kinderen heb ik de tekst voorgelezen en zij hebben mij geholpen de lezer mee te

nemen in een beeldverslag van het Peronniek-verhaal.

Door mijn avontuur ben ik verliefd geworden op dit spel en hoop ik ooit het toneeldoek open te zien

gaan en Peronniek in reprise uit te voeren waar het spel ooit begonnen is.

Lin Klaassen

boerin

*** Eerste bedrijf***

16 17

Peronniek:

Als ik de zon zo zie

En mijn lege maag zo voel

Dan moet het al ver in de middag zijn

Als je begrijpt wat ik bedoel

(ziet de boerin)

Ach, daar zie ik een lieve vrouw

Is dat niet iemand die mij iets geven zou?

(sluipt tot achter haar en tikt op de rechterschouder, daarna linker enz.

de boerin schrikt, kijkt steeds net te laat om totdat ze hem wel een keer ziet, hij zit dan voor haar geknield, ze

schrikt)

Peronniek was zo’n type. Altijd was hij onderweg, nooit bereikte hij zijn doel. Had hij dorst, dan dronk hij uit de

bron, had hij honger, dan bedelde hij bij de vrouwen om overgebleven stukken brood, had hij slaap, dan zocht hij

een hooiberg op en groef zich daarin een bed.

Wat zijn kleding betreft, was Peronniek er niet slecht aan toe: hij bezat een linnenbroek, zonder zitvlak en een

jas, die een hele mouw had. Op zijn hoofd droeg hij een versleten pet, die heel lang geleden nieuw geweest was.

Tekeningen door:

Thomas Andriessen (tweede klas)

Bresten Dijkman (eerste klas)

Joek Klaassen (tweede klas)

Vliertje Klaassen (kleuter klas)

Femke Maertens (tweede klas)

Marcel Merfort (tweede klas)

Rudolf Steiner School Rotterdam

Grote dank aan:

Jan Alfrink

Majelle Bakker

Wieke Baris

Ria Edelman

Mascha Schutz

Rob Tuk


18

Gordijn gaat open

Op een dag kwam Peronniek bij zijn wandeling op een boerderij aan de rand van een uitgestrekt

bos. Naar zijn lege maag en de zon te oordelen, moest het al ver in de middag zijn. Hij liep op het

huis toe om wat brood te vragen. Kijk, daar staat hij en vraagt het op zijn onschuldige, ontwapenende

manier. Pas op en zie wat er verder geschiedt!

Eerste akte

Bij het huisje in het bos

Boerin: Hier, arme jongen, hier is een schotel van de brij.

Je kunt er nog best iets uitkrabben.

Peronniek: God lone U duizendmaal lieve vrouw.

Boerin: Bid maar een Onze Vader voor ons varken dat niet

vet wil worden.

Peronniek: (Smikkelt behaaglijk en mompelt)

Goudgierst! Zo iets lekkers heb ik mijn leven lang

nog niet geproefd! Dit is bereid met de melk, die

komt van de kostbaarste koe, door de beste boerin in

het ganse Bretonse land.

Boerin: (Blijkt in 't weggaan gestreeld zijn)

Arm onschuldig lam. 't Was niet erg veel wat ik je

geven kon. Wacht. ik haal nog een kapje van het

verse bruine brood. (Komt met brood). Hier, hap

daar maar eens in, vanmorgen gebakken!

Peronniek: Mmm! Zelfs de bakker van de bisschop bakt niet

zulk bros brood!

Boerin: Weet je wat, ik geef je er nog wat vers gekarnde boter

bij en een stuk spek dat van de erwtensoep overgebleven

is, dat gaat erin als koek en maakt sterk.

peronniek

boerin

Ridder: Ik kom van verre, reisde dag en nacht

Mijn paard heeft mij hierheen gebracht

Al driemaal werd het reeds volle maan

Hoelang zal het nog duren totdat ik

Voor het slot Kerglas zal staan

Boerin: Maar, wat wilt ge dan zoeken in Kerglas?

Ridder: De Schaal van goud en

de Lans van diamant.

Beide zijn in des Tovenaars hand.

Peronniek: Zijn die twee dingen van grote waarde

Boerin: Ach, dapp’re ridder, ‘t zal niet gaan. Honderden

ridders gingen vóór U en geen keerde

daarvan terug.

Ridder: Een kluizenaar heeft mij de gevaren

gewezen.

Peronniek: En wat heeft de kluizenaar gezegd?

(Terwijl Peronniek zich te goed doet aan het eten en de

boerin toekijkt met genoegen verschijnt rechts van het

toneel een ridder)

Ridder: Waar kan ik het paleis Kerglas vinden

Daar waar tovenaar Rogear zich verborgen houdt

Hier in dit donkere woud

Zo lang al loop ik heen en weer

En zoek de ingang keer op keer

(ziet de boerin)

Oh, ik groet u vrouwe; och zeg mij aan

Hoe moet ik tot slot Kerglas gaan?

Boerin: O wee Heer Ridder, wilt ge daarheen gaan?

ridder

19


LUCHTWEZENS: Hheij hoej heij

Peronniek, waar ben jij?

whoej, wij suizen in de winden

whoej Peronniek, wij zullen je vinden

wij draaien je rond in een kring

je zult niet meer weten waarheen je ging

AARDWEZENS: Zompig zuigend aardekluiten

rond zijn benen, rond zijn kuiten

zwaar en vast zo zal hij staan

dat hij moeizaam voort kan gaan.

dat ook angst zijn vaart zal stuiten

zompig zuigend aardekluiten

Ridder: Zeven beproevingen moet de zoeker doorstaan

Allereerst, zo sprak de kluizenaar mij aan

Moet je het woud der gevaren overleven

waar toverwezens je de schrik van je leven geven

Peronniek: En welke beproeving moet er daarna komen?

Ridder: Heb je het bos achter je gelaten, zo sprak de kluizenaar

op het late uur

Dan ontmoet je de dwerg met het zwaard van vuur

Een appelboom bewaakt hij o zo goed

waarvan je een appel plukken moet

Peronniek: En verder?

Ridder: Verder moet ik vinden de bloem die lacht

Een leeuw met slangemanen houdt er de wacht

Vervolgens moet ik de drakenzee over gaan

En de zwarte reus zien te verslaan

Die heeft een kogel van ijzer en die mist nooit zijn doel

De volgende beproeving betreft het menselijk gevoel

Ik moet door het dal der verzoekingen gaan

En menig verleiding weten te weerstaan

Als ik dat doorsta zal ik over de rivier heen moeten

Daar zal ik dan de zwarte jonkvrouw ontmoeten

Haar moet ik dan op mijn paard nemen en zij zal mij

zeggen

Hoe ik het verder op mijn reis aan moet leggen

Doch zeg mij goede vrouw, zeg mij gezwind

waar ik de ingang van het woud toch vind

Boerin: (tot zichzelf) Daar gaat er weer een, hij bedoelt het

goed

Helaas gaat ook hij een treurig lot tegemoet.

(tot Peronniek)

Maar jij kleine domoor, jij hebt nu genoeg gezien en

gehoord

Hier heb je nog wat brood, trek nu maar verder

voort.

(Peronniek aarzelt)

Toe gaat nu heen, waar wacht je nu nog op

Of haal jij je daar soms malle dingen in de kop?

Wil jij soms ook een ridder wezen?

Boerin: De ingang van het woud kan ik u wijzen

Daar achter die grote eik is hij

Maar goede Ridder ik smeek u, geef het op

Gij zult de beproeving niet doorstaan

In het toverwoud zult u ten ondergaan

20 21

dwerg

reus

drakenzee

bloem die lacht

Ridder: Niets houdt mij tegen, het moet zo zijn

Al vind ik de dood en hellepijn.

(ridder af)

leeuw


22

kozijnen tafels

serres wandmeubels

dakkapellen kasten

badkamers keukens

We werken veel met natuurlijke materialen,

massieve houtsoorten en bamboe

www.timmerbedrijf.org

06-50 230 931 info@timmerbedrijf.org

teameffectiviteit in organisaties

www.fluxior.com

Marijn Jansen

FLU003_105x74,25.indd 1 27-09-2010 10:06:09

Open Dag - 30 januari 2011

Goede voornemens? Mediteren helpt!

start introductiecursussen 31 januari 2011

zen.nl/rotterdam

Illustratie Dick Bruna © copyright Mercis bv, 1992.

Kill your darlings

Deze, op zich wat wrede uitspraak wordt met enige regelmaat gebezigd

op kunstacademies. Het houdt in dat je een stukje van bijvoorbeeld een

schilderij, waar je eigenlijk wel erg tevreden over bent, beter kunt opofferen

ter wille van een hoger doel. Dit doel is dan zoiets als het exploreren van

nieuwe, tot dan toe ongekende werelden. Ontwikkeling.

‘Kill your darlings’ spookte al een paar jaar tussen mijn oren. Dat heb je nu

eenmaal met zo een plastische en stevige uitspraak, dacht ik. Maar tot mijn

eigen verbazing bleek hij wonderwel te passen in mijn mijmeringen over

hoe het nu toch verder moet met onze zo dierbare school. Er valt, zo blijkt,

bij ons niet veel meer te doden, laat staan lievelingen.

Dat komt door het langzaam wegebben, het diffuus worden van een gevoel

van noodzakelijkheid, de zin om ongekende werelden te exploreren, op

avontuur uit te gaan.

En nu weet ik het zeker; het is het betonnen keurslijf waar de overheid ons

aan het ingieten is. Het is haast onmogelijk geworden een lieveling eruit te

gooien ten gunste van een spannende inspirerende ontwikkeling. we zitten

meer en meer in een systeem, een programma, wat we netjes moeten volgen.

En dat alles, terwijl we nog wel degelijk vrije school heten. De strategie

om hieraan te ontkomen, kan alleen maar zijn dat we ons kunstenaarschap

moeten heroveren.

want zo was de afspraak: vrijeschoolleraren zijn kunstenaars, pedagogie

is kunst; opvoedkunst wel te verstaan. Vorm geven aan mooie lessen, met

liefde boetseren aan een probleem, doen verbazen. En daar hoort bij dat je

met enige regelmaat, eigenlijk iedere dag jezelf en de school opnieuw kunt

uitvinden.

‘Kill your darlings!’ werk aan de winkel!

Ferdinand Pieterse

Rudolf Steiner College

Column van de bovenbouw

23


Juniorredactie Klas 6 Vredehof - taalperiode

Open dag 2011

Op de Open dag van de school heeft

de 6e klas een toneelstuk gedaan over

de Romeinen. we lieten allerlei stukjes

zien uit het Romeinse leven.

Zoals de Romeinse arts, een Romeins

gevecht, het wc-avontuur en een

offer aan de goden. De 5e klas liet

een stukje euritmie zien en zong

een liedje. De 4e klas liet een stukje

zien over breuken. De 3e klas liet een

toneelstukje zien over de leestekens!

de 2e klas ging mooie liedjes zingen

en de 1e klas liet kleine toneelstukjes

zien.

Daarna mochten belangstellenden

een kijkje in de klassen nemen. Het

was een fabuleus plezant dagdeel met

volop vermaak!

24

Ik vond het toneelstuk HEEL GOED

GAAN.

Romeinen zijn heel bekend dus iedereen

snapte wel waar we het over

hadden.

De regisseur is de beste regisseur ter

wereld!

Zij is namelijk onze juf.

Iedereen speelde zijn/haar rol heel

goed.

Ik zelf deed ook goed mee.

Het was zo leuk dat ik het nog als de

dag van gisteren weet!

Hup, hup, hup, kom op, de Romeinse

spelen erg leuk!

De spelen, de Kelten, de masseurs, de

toilet en nog veel meer.

Ik was zelf degene wiens been afgezaagd

moest worden.

De Romeinen hebben ons geholpen

met de waterbouwkunde.

Niemand die ons nu nog evenaart in

waterbouwkunde. wij zijn daarbij land

nummer 1.

Jinte, klas 6

Klas 6 heeft in de taalperiode krantenberichten geschreven over ‘Nieuwe maatregelen per 1 april.’

Ze hebben zelf de zes beste berichten geselecteerd.

Kinderen nog maar

twee uur naar school

door onze verslaggever Stijn Wijnants

Kinderen die op de Vrije School zitten, hoeven vanaf april nog maar twee

uur naar school. De kinderen moeten om 11 uur ‘s ochtends op school

zijn en om 1 uur ‘s middags mogen ze naar huis. De regel is ingevoerd

met medewerking van alle Vrije Scholen in Nederland. De regel is ingevoerd

zodat de kinderen langer kunnen buitenspelen. Wij gingen naar de

Vrije School Vredehof. De directeur vindt dat het beter is als kinderen meer

kunnen bui-tenspelen. De docent Engels is erg enthousiast over de nieuwe

regel en zegt dat ze het prettig vindt dat ze nu langer kan uitslapen. Het

is nog niet duidelijk of de nieuwe regel ook op andere basisscholen wordt

ingevoerd.

Niet meer op hakken lopen

door Julie van Welie

Niet meer op hakken lopen: dat zeggen doktoren en

ook de regering. Doktoren zeggen dat je later krom

gaat lopen. De regering zegt dat de straten er van

kapot gaan. Twee goede redenen om niet meer op

hakken te lopen. Het verbod geldt vanaf 1 april.

Geen potloden meer

door Puck Kalkman

Vanaf 1 april worden potloden in Nederland verboden. Dat zegt het Wereld Natuur

Fonds: ‘Wij vinden dat potloden verspilling is van hout. Je kunt net zo goed stiften

gebruiken.’ De regering is het daar mee eens. Waarom gebruik je potloden als je ook

stiften kunt gebruiken? Dus vanaf 1 april mag je niet meer met potlood schrijven en

tekenen.

Bruggen over de Maas

in Rotterdam weg

door Zev Oosterhout

Vanaf 1 april 2012 worden alle bruggen in Rotterdam

die over de Maas gaan afgeschaft. In plaats van de

bruggen komen er veerponten. De Nederlandse regering

ging in onderhandeling met de Rotterdamse

burgemeester Aboutaleb en kwam tot dit besluit,

omdat er onder dit soort bruggen vaak illegale drugshandel

plaatsvind en er zwervers onder slapen. Dat

willen ze niet meer. De veerpont is natuurlijk niet

gratis, daar verontschuldigt de burgemeester zich

voor. De tarieven zullen zijn: 3 euro voor een ritje,

een retourtje is 5,25. Vanaf 20.00 uur is het een euro

duurder. Je kunt natuurlijk ook met je OV-chipkaart

betalen.

Meisjes en jongens

gescheiden in de klas

door Charlot Galjaard

De regering heeft besloten

dat vanaf 1 april

2011 alle meisjes en

jongens in de klas gescheiden

moeten zijn

van elkaar. Dat moet

omdat ze elkaar afleiden

en daardoor kunnen de

kinderen zich niet goed

concentreren, ook mop-

peren ze veel tegen elkaar

en daar hebben de

leerkrachten last van.

Nu moeten er dus extra

lokalen komen en tafels

en stoelen. ‘We hebben

er last van dat de kinderen

zich niet meer op

hun werk concentreren’,

zeggen de leerkrachten.

Eerste pauze

afgelast

door Emmelotte Hormann

Op Vrije School Vredenhof wordt de

eerste pauze afgelast, dan kunnen de

leerlingen binnen 4 weken 5 uur meer

les krijgen. Die 5 uur extra zijn nuttig,

want dan hebben de leerlingen nog

meer buitenlandse talen. Dat is nuttig

voor het voortgezet onderwijs en verder

in het leven. De leerlingen zelf zijn

er echter fel op tegen, zo zei Nemo

uit groep 8 (klas 6): ’’Wij protesteren!”

De nieuwe lessen gaan in op 1 april

2012.

25


Uit- & thuistips

30 Jaar OEROL

In 2011 bestaat het Oerol festival 30

jaar. Dit 10-daagse locatietheater- en

landschapskunstfestival op Terschelling

staat garant voor prachtige

muziek- dans- en theatervoorstellingen,

spektakel, feest en vooral een

hoop lol. Grote en kleine gezelschappen

uit binnen- en buitenland gebruiken

het eiland als inspiratiebron

en podium. Overal (Oerol) vinden

voorstellingen plaats, strand, bos,

duinen, polderlandschap, tenten en

openlucht. Oerol 2011: van 17 t/m 26

juni. Meer informatie: www.oerol.nl

Jazzfestival Middelburg

In Middelburg staat het Pinkster-

weekend (10 t/m 13 juni) geheel in

het teken van jazz. Op een groot

podium op het Abdijplein en in

verschillende winkelstraten en cafés

treden binnen- en buitenlandse professionele

en amateur-artiesten op.

Grote Nederlandse namen als Zuco

103, Michiel Borstlap, Rita Reys, Eric

Vloeimans en Fay Claassen vonden

in voorgaande jaren hun weg naar

de podia in Middelburg. Benieuwd

wie er dit jaar te beluisteren zijn? Ga

naar www.jazzfestivalmiddelburg.nl

Op zoek naar de Geest

van Delfshaven

Stichting de Theaterstraat maakt

theaterproducties op locatie. Hun

nieuwste voorstelling, De Geest van

Delfshaven, speelt zich af in het historische

Delfshaven. wandel mee door

de oude straten en hoor en ontdek

de dolende geest die dringend toe

is aan zijn eeuwige rust. De tocht

duurt anderhalf uur en is bedoeld

voor kinderen vanaf 8 jaar. Vertrek:

bovenaan de trappen van metrostation

Delfshaven, woensdag 2 maart

t/m zondag 29 mei om 14.30 uur.

Maritiemmusem

Tijdens de meivakantie staat het

museum in het teken van ‘Yin & Jan’.

Kinderen kunnen Chinese spelletjes

doen, kalligrafieworkshops volgen en

een draak of vlieger knutselen.

Tim Knol

Zondag 29 mei 2011

Klinkt als: een jonge kerel met een

oude ziel.

Het afgelopen kalenderjaar bracht de

absolute doorbraak voor Tim Knol.

Een uitzonderlijk succesverhaal,

waarbij het jonge talent uit Hoorn

een breed publiek voor zich wist te

winnen met zijn ambachtelijke rockliedjes.

Samen met zijn ijzersterke

begeleidingsband speelde hij op

nagenoeg alle belangrijke festivals,

terwijl de critici superlatieven tekort

kwamen bij hun waardering voor

de artiest. Rotown was er uiteraard

in een vroeg stadium bij en is nu

uitverkoren voor de lancering van

het nieuwste album. Op het moment

van schrijven is nog maar weinig

bekend over deze tweede langspeler,

ware het niet dat hij nog voor de

zomer moet verschijnen. Ook bracht

Tim tijdens zijn laatste optredens al

enkele nieuwe songs, die vanzelfsprekend

meer volwassen klinken

dat het vroegere materiaal. Tijdloze

luisterliedjes eigenlijk, met een rauw

randje, waarbij de liefde voor oude

helden als Gram Parsons of Neil

Young nog altijd weerklinkt. Noem

het roots, sixties- seventiesrock, in

alles hoor je de onvoorwaardelijke

passie en authenticiteit terug. De

voorverkoop is reeds van start!

doors open 21:00

starts 21:30

fee 12,50 euro

links Spotify - YouTube - Twitter -

Homepage - Facebook - MySpace

26 27

Achtergrondfoto: Lin Klaassen


Achtergronden

Pasen: ‘dat in mij kracht en zegen tot wasdom

mogen komen’.

In een van de eindpresentaties van de

twaalfde klas hoorden we hoe lastig

het is om je een gegronde mening te

vormen: verstand, gevoel, ervaring

en milieu spelen daarin mee. wat

te antwoorden op de vraag of er een

God bestaat, of er sprake is van een

geestelijke wereld, afgezien nog van

de betekenis die je aan deze woorden

geeft. Mogelijke antwoorden klinken

om ons heen: Nee, daar geloof ik

niet in, het heelal en ons menselijk

bestaan is toeval. Er moet wel iets zijn,

maar wat weet ik ook niet. Ik geloof en

vertrouw gewoon in God of wat er in

de Koran of de Bijbel staat. Die vraag

valt niet te beantwoorden, dus zonde

van mijn tijd om daarmee bezig te

zijn.

Met al die antwoorden neemt iemand

die zich laat inspireren door de antroposofie

geen genoegen.

De woorden van de ochtendspreuk uit

de periodelessen wijzen in een andere

richting. wie echt rond ziet in de

wereld, kan niet anders dan verwon-

derd zijn over ‘de rustende stenen, de

levend groeiende planten, de voelende

dieren en de bezielde mens’. Als

ik het wonder van de schoonheid en

de wetmatigheid van de natuur echt

toelaat, ontkom ik niet aan een gevoel

dat dat alles toch geen toeval kan zijn.

Natuurlijk zegt zo’n gevoel nog niets,

ik kan het ook weg rationaliseren: er

was ooit een big bang, toen de evolutie

en nu zijn wij er. Maar als ik mezelf

de ruimte gun om met dat gevoel te

leven, ontstaan er vragen als: geen

toeval? Dus bedoeld, met een doel.

Maar dan zit er ook wil of bewustzijn

achter. Is dat wat zich aan ons voordoet

wellicht een teken, een beeld van

een dieperliggende werkelijkheid? Iets

wat onze fysieke realiteit overstijgt

of -beter nog- doordringt, iets wat je

dan geest zou kunnen noemen? Als

je je voor die optie openstelt, ontstaat

de vraag of bepaalde ervaringen wel

toeval zijn. Dan komt opofferingsgezindheid

van mensen in een ander

licht te staan, krijgen ontmoetingen

en gebeurtenissen mogelijk zin of

betekenis.

De neurowetenschap is spraakmakend

in het nieuws met steeds weer nieuwe

ontdekkingen en aannames. Geest

is een illusie, gevoelens zijn hersenspinsels.

wij zijn ons brein, een louter

spel van neuronen en hersenkwabben.

wat ik mijn zelf noem is niet meer

dan een constructie van mijn brein.

Steiner onderschrijft het belang van

natuurwetenschap, maar hij beschrijft

daarnaast die wereld(en) van geest op

vele manieren, even reëel en net zo

toegankelijk als de fysieke wereld. In

de antroposofie vind je aspecten terug

van wereldgodsdiensten en mystiek.

Geest, zuiver oerbewustzijn, heeft zich

uitgegoten in de zintuiglijke wereld.

Goddelijke oerwil of scheppingsdrang

wordt manifest in de wil van de mens,

heeft zich daar zelfs ook afhankelijk

van gemaakt. De wereld als beeld of

belichaming van het mysterie God, als

een openbaring vanuit werelden van

geest. Met die geest, die ‘oerwereldwil’,

is communicatie mogelijk. Via

een tastend duiden, ruimte scheppen,

aandacht, bewust stilstaan bij.

Zo leven met de mogelijkheid van een

geestelijke realiteit dat die zich in ons

en aan ons openbaren kan. Tegenover

de aanname dat alles toevallig en onvoorspelbaar

is, staat de beleving van

de geschiedenis en mijn eigen leven

als een bedoelde groei naar liefde en

vrijheid. Een groei die vaak helaas met

geweldige groeistuipen, met chaos

en geweld gepaard gaat. Antroposofie

vraagt geen geloof, maar openheid en

onderzoek, een bewust nastreven van

ontwikkeling, daagt uit tot het bewust

werkzaam maken van de geest.

Kerstmis is een volksfeest, het is van

ons allemaal. Iedereen kan beleven dat

het om warmte, om vrede, om liefde

gaat, tot uitdrukking komend in de

geboorte van een kind. Het is het feest

waar we elkaar ook opzoeken, Kerstmis

vier je samen. Dieper gaat het

besef dat in elk van ons de mogelijkheid

ligt om onze geestelijke oorsprong

en kern echt in dit aardse leven

in liefde werkzaam te laten zijn. wij

zijn geen bijzondere diersoort, zoals

menig wetenschapper tegenwoordig

meldt, maar toekomstscheppers, in

wiens handen het lot van onze aarde

ligt.

Pasen ligt lastiger. Het is niet alleen

minder bekend waar het ook al weer

mee te maken heeft, het is ook niet

direct een ‘feest’ dat je samen viert. In

Pasen ligt voor mij het gegeven van de

ware individuele vrijheid om je eigen

lot ter hand te nemen. Op weg naar

ware vrijheid en bewustzijn trekt de

mensheid, trekt elke mens, trek ook ik

door chaos, lijden en groeipijnen heen

om tot opstanding te komen. Voor

Steiner is het mysterie van Golgotha,

van Pasen, één van de kernpunten

van zijn visie op de mens in relatie

tot de wereld en de geestwereld. In

de gestalte van Christus verbindt

die geestwereld zich definitief met

het lot van de mensheid, met het

lijden in ons bestaan. Maar door de

verbinding die met Pasen tot stand

komt ontstaat er ook een bevrijdende

kracht in elke mens om op te staan.

Zoals het leven zich steeds weer in de

lente aan de dood onttrekt, zo kunnen

ook wij ons onttrekken aan wat

dood slaat, ons bewust openstellen

voor onze levensbedoeling, consequent

trouw zijn aan onze diepste

idealen. waar mensen zich daardoor

laten leiden, zich verbinden met die

(Christus)levenskracht, vanuit een

ongeneeslijke onderzoekingsdrang,

vanuit een diep verlangen, ontwaakt

goddelijk bewustzijn in de mens zelf,

wordt de vonk tot vuurkracht, ontstaat

ontwikkeling die bewust gewild en

nagestreefd wordt. Zo wordt Pasen

het lentefeest van de individuele

bevrijding, van nieuw leven, je bevrijden

van de doodskrachten, door de

woestijn heen trekken, hoop blijven

koesteren, je openen voor de wereld

en daarmee voor de geest die daarin

waait en leeft, je laten inspireren door

mensen die Pasen voorleven.

In de woorden van de ochtendspreuk :

Rondzien in de wereld, waarin de mens

bezield de geest een woning geeft.

Tot u o godesgeest, wil ik mij vragend

wenden,

dat in mij kracht en zegen, voor leren, leven

en arbeid, tot wasdom mogen komen.

Ervaringen van opstandingskracht en

groeikracht gewenst.

28 29

Paul Peeters

Achtergrondfoto: Lin Klaassen


Rudolf Steiner: een geïllustreerde biografie

Onze godsdienstleraar zat nooit om een

verhaal verlegen. Hij kon fantastisch vertellen.

Ondermeer verhalen van Tolstoj, de

biografieën van Antoine de Saint-Exupéry

en Jacques Lusseyran. Drie en half jaar

lang, vanaf het begin van de zevende,

hadden wij aan zijn lippen gehangen. Nu,

halverwege de tiende, gaf hij ons de indruk

dat hij was uitverteld. Ik voel nu nog de

enigszins nerveuze verbazing die zich

meester maakte van de klas. Wat nu? Een

van mijn klasgenoten stak zijn vinger op

en vroeg: “Kunt u ons niet de biografie van

Rudolf Steiner vertellen?” Onze godsdienstleraar

werd zichtbaar overvallen door

die vraag. Hij antwoordde: “Ik heb het nog

nooit gedaan en eigenlijk is het ook niet

de gewoonte hier op school. Een gewoonte

waarin ik me helemaal kan vinden”.

Desondanks kwam hij de volgende les het

lokaal binnen met Mijn levensweg -de

autobiografie van Rudolf Steiner- onder

zijn arm.

Door Jan van Bergen en Henegouwen

Deze anekdote verdient enige uitleg.

Onze klas was een enigszins aparte

klas in die jaren. Dat kwam omdat

wij geen van allen op de onderbouw

hadden gezeten. wij waren allemaal

pas in de zevende op school gekomen.

Met onze komst begon de groei van de

Rotterdamse Vrije school. Tot dan toe

was de school enkelstromig (van klas

1 tot 12). Geen van mijn klasgenoten

had een antroposofische achtergrond.

Onze broers en zussen, hoewel die

ons later in veel gevallen zouden

volgen, zaten op andere scholen.

Gebleken ongeschiktheid voor het

regulier onderwijs was het enige dat

wij gemeenschappelijk hadden. Dat

verklaart volgens mij dat juist in onze

klas deze vraag werd gesteld. Niet uit

braafheid, maar uit nieuwsgierigheid

naar de man die dit allemaal had

bedacht. Mogelijk was dat de reden

dat onze godsdienstleraar tegen de

gewoonte in gehoor gaf aan de vraag

uit de klas.

Een experiment dus, maar een experiment

dat mislukte. Na vijf lessen hield

hij het voor gezien en begon zonder

veel omhaal van woorden aan een

ander verhaal. Niemand vroeg hem

waarom hij hiertoe had besloten. Het

ontbrak ons niet aan durf. Al vanaf

de tweede les hadden wij hem zien

worstelen met Steiners levensverhaal.

Nu herkenden wij in onze godsdienstleraar

weer de verhalenverteller

waarvan we in de loop der jaren zo

waren gaan houden. Ik weet niet hoe

het mijn klasgenoten is vergaan, maar

deze eerste kennismaking met Steiners

biografie had in ieder geval mijn

nieuwsgierigheid gewekt. Ik wilde

meer weten.

Er bestaat een tiental levensbeschrijvingen

van Steiner in het Nederlands.

Ik heb ze voor dit stuk verzameld.

Bijna allemaal heb ik in de loop der

jaren gelezen. Dat wil zeggen, ik

ben er in begonnen. Ik kan me niet

herinneren dat ik ook maar één heb

uitgelezen. Dik zijn ze niet, allemaal

zo rond de 150 pagina’s. De reden dat

ik de boeken steeds rond bladzijde

50 weglegde om ze niet meer open

te slaan, lag niet in de omvang, maar

in de wijze waarop de schrijvers over

hun onderwerp schreven. Telkens

weer probeerden de schrijvers mij iets

duidelijk te maken waarop ik niet zat

te wachten. Hoe bijzonder Steiner was

geweest bijvoorbeeld. Een conclusie

die ik graag zelf had getrokken. Stuk

voor stuk leken de biografen –uit een

misplaatst minderwaardigheidsgevoel

wellicht- te schreeuwen: kijk nou

eens goed wat voor bijzonder mens

die Steiner toch was. Enkelen gingen

nog een stapje verder en bleken niet

in staat hun bekeerdwang in toom te

houden. Ik wilde niet worden bekeerd

tot de antroposofie. Ik was niet nieuwsgierig

naar de betekenis van Steiner

voor het leven van de biograaf, maar

naar het leven van Steiner zelf. Naar

feitelijke objectieve informatie van

wieg tot urn was ik op zoek.

Eind vorig jaar verscheen Rudolf

Steiner: een geïllustreerde biografie van

Ed Taylor. Taylor is werkzaam geweest

in verschillende antroposofische

werkvelden. Hij was ondermeer leraar

Nederlands op de Vrije school in Haarlem.

Daarnaast publiceerde hij voor

deze biografie een handvol korte

levensschetsen van vooraanstaande

Nederlandse antroposofen. wat

bovengenoemde biografen niet lukte,

is Taylor wel gelukt. Hij schreef een

moderne feitelijke biografie over

de mens Rudolf Steiner. Hier wordt

per se niet het leven van een heilige

beschreven. In zijn verantwoording

laat Taylor zich spaarzaam uit over

zijn motieven en uitgangspunten. Hij

is door de uitgever gevraagd om ter

gelegenheid van het jubileum 150 jaar

Rudolf Steiner een biografie te schrijven.

Daar laat hij het bij. Uit de toon

waarop en de stijl waarin hij aan deze

“opdracht” voldoet, blijkt hoezeer hij

zich bewust is van de gevaren die bij

het schrijven van een dergelijke biografie

op de loer liggen. Hij slaat een

zelfbewuste toon aan zonder arrogant

te worden en zijn stijl is helder, bijna

afgemeten journalistiek. In relatief

korte zinnen doet hij zijn verhaal.

Met deze aanpak gunt hij de lezer de

ruimte zelf een beeld te vormen en

behoudt hij als schrijver de noodzakelijke

afstand. Zoals het een goede gids

betaamt doet Taylor zelf een stapje

terug om de lezer het zicht op zijn

onderwerp niet te ontnemen. Eigenlijk

heel vanzelfsprekend, maar een verademing

voor wie, zoals ik, de eerdere

biografieën heeft gelezen.

Door deze aanpak wordt enkele zaken

zichtbaar die eerder onderbelicht

bleven. wat mij bijzonder opviel is

de sleutelrol die vrouwen in Steiners

leven en bij de realisering van

zijn werk hebben gespeeld. Zonder

het organisatietalent van zijn tweede

vrouw Marie von Sivers en de daadkracht

van de Nederlandse arts Ita

wegman had de antroposofie beslist

een ander aanzien in de wereld gehad.

Steiner was een enorm harde werker,

maar voor het aarden van zijn werk

valt het belang deze twee vrouwen

nauwelijks te onderschatten. Ook de

rol van zijn eerste vrouw Anna Eunike

is essentieel. Zij heeft Steiner in de

jaren 90 van de 19e eeuw min of meer

aan het werk gezet. Tot dan toe leefde

hij het leven van de bohemien. Zij

bood hem de rust en de gelegenheid

aan zijn proefschrift te werken.

Sinds het verschijnen is er in verschillende

tijdschriften over deze biografie

geschreven. Steeds duikt het woord

kritisch op in de recensies. Ed Taylor

schreef geen kritische biografie in

strikte zin. Hij beschrijft Steiner leven

zonder oordelen en schrikt er niet voor

terug om kanten van zijn persoonlijkheid

aan het licht te brengen die in het

verleden onderbelicht bleven. Ed Taylor

schreef geen kritische, maar een

eerlijke biografie en daarmee heeft hij

Rudolf Steiner en de antroposofie een

enorme dienst bewezen.

30 31

Achtergrondfoto: Lin Klaassen


Speciale en bijzondere verhalen van Oud-Vrijeschoolleerlingen

Stefan de Walle: een veelzijdig acteur

De afgelopen weken speelde Het

Nationale Toneel in Den Haag Faust I en

II van Goethe. Dat is voor ons land geen

alledaagse gebeurtenis. De laatste keer dat

beide delen van Faust werden opgevoerd

is 25 jaar geleden. In de media kreeg de

jongste opvoering veel aandacht: een groot

aantal recensies en interviews met de

hoofdrolspelers in kranten en tijdschriften.

Menigmaal dook in die artikelen de naam

van oud-vrijescholier Stefan de Walle op,

die de rol van Mefisto speelt. De Walle

is een vooraanstaand acteur die uiteenlopende

rollen op zijn naam heeft staan.

Bij het grote publiek werd hij bekend als

Kees uit Flodder. Daarnaast was hij

verbonden aan het RO-theater en maakt

hij deel uit van de cast van het improvisatieprogramma

op televisie De vloer op.

Stefan de Walle is getrouwd met actrice

Esther Scheldwacht. Samen hebben zij

twee zonen.

Door Jan van Bergen en Henegouwen

Stefan de walle werd in 1965 geboren

in Den Haag. Zijn vader en moeder

waren beiden beeldend kunstenaar.

Stefan is de tweede in een gezin

van drie kinderen. Na enige andere

scholen gaat Stefan op zijn zesde naar

de Haagse Vrije School, maar voordat

hij daar goed en wel zijn draai

heeft gevonden verhuist het gezin

naar Twello in de buurt van Deventer.

Naar de mode van die jaren besluiten

Stefans ouders op het platteland

te gaan wonen. Daar bezoekt hij de

dorpsschool: door hemzelf steeds de

klompenschool genoemd. Daarna gaat

hij in Apeldoorn naar het VwO. Na een

jaar blijkt dat geen gelukkige keuze.

Hij maakt de overstap naar de 9e klas

van de nog jonge bovenbouw van

de Zutphense Vrije School. Dagelijks

fietst hij via Deventer, om met medeleerlingen

mee te kunnen rijden, 24

kilometer heen en terug naar school.

Zijn klassenleraar in die jaren is Matthijs

de la Rive Box.

Ik spreek Stefan in Den Haag. Hij

vertelt over de tijd op de Vrije school

in Zutphen: “ De bovenbouw bestond

nog maar een paar jaar. Alles was

nieuw. Het enthousiasme van de

leraren was groot. De sfeer was bij

tijd en wijle chaotisch. Maar ik had

het naar mijn zin. Ik speelde er mijn

eerste rol in een stuk van Tsjechow.

Aanvankelijk had de regisseur om

pedagogische redenen de hoofdrol aan

Stefan de Walle

een klasgenoot gegeven. Ik had mijn

zinnen op die rol gezet en was zeer

teleurgesteld, voelde me gepasseerd

en liet het er niet bij zitten. In een

gesprek met de regisseur wist ik hem

op andere gedachten te brengen. De

verlegen klasgenoot deed graag een

stapje terug. Hij had zich geen raad

geweten toen hij de hoofdrol in zijn

schoot geworpen kreeg en heeft mij

later nog speciaal bedankt voor mijn

actie. De wil om te spelen zat er al

vroeg in. Ik zat niet op een jeugdtheaterschool

waar kinderen die willen

acteren tegenwoordig vaak heen gaan,

maar leerde acteren in het dagelijks

leven. Ik gaf aan alledaagse gebeurtenissen

met een geintje een draai.

Als mijn moeder mij bijvoorbeeld tot

de orde riep, wist ik het tij met een

gebbetje te keren. Ik was zo’n kind

waarop je niet kwaad kunt worden.”

Na zijn staatseindexamen HAVO

in de 13e klas ging Stefan naar de

toneelschool in Arnhem. “Ik had me

ingeschreven op 3 toneelscholen. In

Arnhem werd ik meteen aangenomen.

Toen heb ik die 2 andere afgezegd.

Direct nadat ik was afgestudeerd solliciteerde

ik bij het RO-theater. Ik had

het idee dat ik ging praten voor één

productie, maar aan het eind van het

gesprek bleek ik aangenomen voor

het ensemble. Ik was echt verbijsterd.

Ik realiseerde me -en dat is overigens

nog steeds aan de hand- dat ik totaal

niet kan inschatten wat mijn positie

nu precies is. Het overkomt me. Ik

heb er eigenlijk nooit bij stilgestaan

of het spelen van een bepaalde rol

goed was voor mijn carrière. Kijk,

van zo’n rol in Flodder kun je je dat

afvragen. Ik vind het een uitdaging om

uiteenlopende rollen te spelen, het

zo breed mogelijk te houden. Is een

rol leuk, mooi, interessant, word ik er

door uitgedaagd en schaad ik er geen

andere mensen mee, zijn daarbij mijn

criteria. Na twaalf jaar Rotterdam, een

prachtige tijd waarin ik mooie rollen

heb gespeeld en veel heb geleerd,

ben ik overgestapt naar het Nationaal

Toneel in Den Haag. Ik houd er van in

een gezelschap te spelen. Het stelt mij

in de gelegenheid prachtige partijen

te spelen. Ondanks dat het gezelschap

mijn primaire werkgever is, heb ik de

vrijheid werk daarbuiten aan te nemen.

Rollen in films en televisieseries

bijvoorbeeld”.

Nu dus Mefisto in Faust. Hoe bereid je

zo’n rol voor en grijp je daarvoor in dit

geval terug op je tijd op de vrijeschool?

“wanneer ik terugdenk aan die tijd

staat de duivel uit het Drie Koningenspel

me nog voor de geest. Een zwartgeblakerd

mannetje met verbrande

vleugels en een merkwaardig loopje.

Dat is niet de duivel zoals ik Mefisto

gestalte wilde geven in Faust. Ik heb

geprobeerd een tot op zekere hoogte

sympathieke Mefisto over het voetlicht

te brengen, dat wil zeggen een duivelse

figuur, waarmee de toeschouwer

zich kan identificeren. Mefisto komt op

kousenvoeten, het is tot zekere hoogte

een toffe peer. Hij grijpt Faust bij de

kladden, Faust levert zich uit. Zonde

is leuk, dat wilde ik zichtbaar maken.

Terugkomend op mijn tijd op de vrije

school: ik kan me niet herinneren dat

Faust nadrukkelijk aan de orde is geweest.

Geen periode, zoals bij Parzival

in ieder geval. Aan die periode bewaar

ik goede herinneringen. Voor de rol

van Mefisto heb ik dus niet terug kunnen

grijpen op mijn schooltijd. Bij het

instuderen van een rol ga ik sowieso

altijd uit van de tekst die voorligt. In

dit geval van de bewerking die Janine

Brogt speciaal voor deze opvoering

heeft gemaakt. Ik bereid me in de regel

niet voor door een stapel boeken door

te werken over het karakter dat ik ga

spelen. Ik probeer zoveel mogelijk te

putten uit mijn eigen fantasie. De rol

van Mefisto is natuurlijk al vele malen

in het theater en in films gespeeld.

Ik heb wel op Youtube gekeken, maar

ik pas ervoor op dat de verschillende

interpretaties die ik onder ogen krijg,

mijn eigen idee niet in de weg komen

te staan. Teveel informatie werkt in

mijn geval vaak belemmerend”.

In het tweede deel van Faust introduceert

Mefisto het papiergeld aan het

keizerlijke hof, dat daarmee in een

klap uit de financiële zorgen is. Goethe

laat zien waar te eenzijdig geloof in

het heil van het papiergeld toe kan

leiden en dat er niets vanzelfsprekends

is aan dit betaalmiddel, integendeel.

200 jaar voor de huidige kredietcrisis

toont Goethe aan wat er gebeurt

als het vertrouwen in het systeem

wegvalt. Voor de hedendaagse kijker

geeft dat wellicht de indruk dat dit een

actuele interpretatie is. “In wezen”,

vertelt De walle, “verwijst Goethe er al

naar, niet zozeer naar de huidige crisis

die gaat komen, maar naar de absurdheid

van het kapitalistische systeem.

Of tenminste naar het systeem van

het papiergeld”.

Stefan de walle ergert zich enorm

aan de wijze waarop de crisis wordt

gebruikt om te bezuinigen op de culturele

sector. “wanneer de populisten

de scepter zwaaien komen minderheden

in de verdrukking en daar

horen de kunstenaars en iedereen

die zich bezighoudt met creativiteit

nu eenmaal bij. De kinnesinne tegen

de elite vind ik walgelijk. Inderdaad,

ik behoor tot een elite en daar ben

ik trots op. Populisten zaaien angst,

precies op dezelfde manier waarop

Mefisto dat doet”.

Laatste vraag: “welke grote rol zou

je graag nog eens spelen? “Macbeth”,

antwoordt De walle zonder nadenken.

32 33


Website antroposofische initiatieven online!

Acht jaargangen is de brochure Spectrum

Antroposofie Rotterdam en omgeving

verschenen. Bij editie 2010 bleek dat

vrijwel iedereen die in de brochure

vermeld staat, inmiddels een website

heeft. Het is dus aan de tijd om digitaal

te gaan met Spectrum Antroposofie

Rotterdam en omgeving.

De website biedt een overzicht van

personen en instellingen die in en

rond Rotterdam werken vanuit het

antroposofisch gedachtegoed. In de

rubriek Vrijeschoolonderwijs staan de

vrijescholen vermeld, met een

rechtstreekse link naar de eigen websites.

Er was nóg een belangrijke reden

voor de website. we willen graag

een actueel overzicht bieden van de

antroposofische activiteiten in en om

Rotterdam: voordrachten, lezingen,

workshops, lentemarkten, studiedagen,

toneelopvoeringen, concerten.

Er wordt zoveel moois georganiseerd!

Op de Agenda van de website vindt u

altijd een actueel overzicht van wat er

te doen is. U hoeft nooit meer wat te

missen.

De website heeft ook Nieuwsrubriek

die door onszelf wordt verzorgd, met

nieuws uit de werkgebieden en nieuws

dat ons interessant lijkt voor ons

publiek.

En gewoon leuk is het interactieve

Prikbord: vraag en aanbod van alles en

nog wat, een soort antroposofische

Marktplaats. wie weet vindt u op het

Prikbord precies wat u zoekt of komt

er een gegadigde voor wat u aan te

bieden heeft. Benieuwd? Ga naar www.

antroposofierotterdam.nl.

TIP: Zet deze nieuwe site bij uw Favorieten

of zet hem in uw favorietenwerkbalk.

Thea van Veen,

De werkgroep Spectrum

Antroposofie Rotterdam en omgeving,

Voor lezingen, workshops,

evenementen in de regio

Rotterdam: Ga naar

www.antroposofierotterdam.nl

Steiner celeb

Teun de Nooijer

Hockeyer, 33 jaar

1976 Geboren in Egmond aan den Hoef

Basisschool: Vrijeschool Adriaan Roland Holstschool,

Middelbaar onderwijs: Rudolf Steiner school, Bergen

(VwO)

Vervolgopleiding; Commerciële Economie, Hogeschool

Rotterdam voor topsporters

Oud-vrijescholier Teun de Nooijer is tot drie maal toe

uitgeroepen tot beste hockeyspeler van de wereld. Hij

speelde ruim vierhonderd interlands voor het Nederlands

hockeyelftal.

Ook won hij met zijn team twee keer Olympisch goud

en één keer zilver goud in Atlanta en Sydney en zilver

in Athene.

Teun de Nooijer werd zeven keer uitgeroepen tot beste

speler in de hoofdklasse.

Hij speelde 406 interlands, maakte 201 doelpunten, won

diverse Champions Trophy’s, wereldkampioenschappen

en Europees kampioenschappen.

Daarnaast is hij eigenaar van de Teun de Nooijer

Academy waar hij jong talent traint en bedrijfsdagen

organiseert over succesvol zijn.

Teun is getrouwd met de Duitse oud-hockeyinternational

Pippa Suxdorf. Ze hebben drie dochters.

De Rotterdamse vrijescholen

Worden wie je bent is het motto van onze scholen. Om te

worden wie je bent, heb je veelzijdig onderwijs nodig.

Ons lesprogramma is gebaseerd op het gestructureerde

twaalfjarige leerplan van de vrijeschool. Daaraan voorafgaand

mogen onze kleuters spelen! Door het spel leren

kinderen alles wat zij in voorbereidende zin nodig hebben.

Ons leerplan omvat veel kennisvakken, kunstzinnige en

ambachtelijke vakken, waaraan uw kind zich vanaf

klas 1 (6 jaar) tot en met klas 12 (18 jaar) kan ontwikkelen.

Op eigentijdse wijze werken wij vanuit de menskundige

en pedagogische inzichten van Rudolf Steiner. We zien het

leven als een ontwikkelingsweg. Op de vrijeschool leren

kinderen voor het leven.

Rudolf Steiner College Rotterdam

www.rudolfsteinercollege.nl

Vrijeschool voor voortgezet onderwijs

vwo, havo vmbo-tl in Kralingen-Crooswijk

Vondelweg 87/89, 3031 PT Rotterdam, 010 - 413 41 58

dependance klas 11 en 12: IJsclubstraat 9, Rotterdam

info@rudolfsteinercollege.nl

directeur: Rudolf van Lierop

Rudolf Steiner School Rotterdam

www.rudolfsteinerschool.nl

Vrijeschool voor basisonderwijs in Prinsenland

Michelangelostraat 375, 3009 AG Rotterdam

010 - 455 76 70

administratie@rudolfsteinerschool.nl

directeur: Els Blacquière

Vrijeschool Vredehof

www.vsvredehof.nl

Vrijeschool voor basisonderwijs in Kralingen

Vredehofweg 30, 3062 EP Rotterdam, 010 - 452 65 19

administratie@vsvredehof.nl

directeur: Christiaan Naves

34 35


Colofon

Rudolf Steiner College Rotterdam

www.rudolfsteinercollege.nl

• Arjanne van der Bijl - redactie

Rudolf Steiner School Rotterdam

www.rudolfsteinerschool.nl

• Aase Henschien - eindredactie

aasehenschien@gmail.com

• Lin Klaassen - beeldredactie

Achtergrondfoto’s en illustraties

• Kittie Boone - Advertenties

mail: advertenties@vrijgeestig.nl

• Mark Wams - webmaster

• Evelien Groeneveld klas 7d

• Juniorredactie: Fleur van der Tolen en

Roman Schuring

Vrije School Vredehof

www.vrijeschoolvredehof.nl

• Jan van Bergen en Henegouwen

• Amber de Grauw

• Vera Berntsen - tekstredactie

Vormgeving

• Ontwerp editie: Andy Buddenbaum

• Bladconcept en ontwerp: Studio Madelinde

Hageman

Cover tekening

• Tycho Vrijdag

Tekeningen

• Klas 6 Rudolf Steiner School Rotterdam

Aan dit nummer hebben meegewerkt:

• Paul Peeters, Ferdinand Pieterse, Vincent Harry,

Thea van Veen,

• Drukkerij Macula B.V., Waddinxveen

www.macula.nl

Verschijning

4 keer per schooljaar

Administratie

redactie@vrijgeestig.nl

© 2011 Vrij geestig

Geen overname zonder voorafgaande

schriftelijke toestemming

36

scs-coc-00652-EH

Helianth

Therapeuticum voor

antroposofische gezondheidszorg

Huisartsen

Fysiotherapie

Kinderfysiotherapie

Kunstzinnige therapie

Consultatie bureau

Euritmie therapie

Psychotherapie

Biografische gesprekken

Samenwerking in het

Gezondheidscentrum Lage Land

Vredeman de Vriesstraat 19 - 23 • 3067 ZJ Rotterdam • 010 4205580 • www.helianth.nl


www.assem.nl

facebook.com/assemschoenen | assemschoenen.hyves.nl | twitter.com/vandenassem

More magazines by this user
Similar magazines