Mensenrechten (pdf) - samsam

VENSTER 3 Mensenrechten
Deze lessuggesties horen bij de 3 filmpjes op www.wereldburgerschap.nl -> venster 3
U vindt: - per venster een uitleg van de rol van leerkracht
- een korte beschrijving van de inhoud van de filmpjes
- per filmpje enkele kijkvragen met antwoorden
- per filmpje een lessuggestie
Hebben wij iets te maken met mensenrechten in andere landen? Wat zijn de rechten
van de mens eigenlijk? In 1948 werd de Universele verklaring van de Rechten van de
Mens door de Verenigde Naties vastgesteld. Wanneer je kinderen opvoedt tot
wereldburger is het belangrijk om hier kennis mee te maken. De mensenrechten staan
voor fundamentele internationale waarden. De rechten zijn niet alleen politiek van
aard, veel ontwikkelingsorganisaties leggen de nadruk op sociaal economische rechten
van mensen.
Mensenrechten worden uitgewerkt aan de hand van drie thema s
1. Selby: Hier hangen mijn diploma s.
In dit filmpje laten twee kinderen in Kaapstad hun huis zien aan uw leerlingen. De
verschillen tussen de huizen van Selby en Romy zijn best groot.
Ze gaan allebei naar school. Selby laat zijn diploma s zien. Romy laat zien waar zij
onderwijs krijgt: thuis!
2. Tante Truus: en dan kon ze zichzelf vrijkopen.
In dit filmpje vertelt Tante Truus over het slavernij verleden in Suriname. Als een slavin
naar de markt werd gestuurd voor boodschappen, lukte het wel eens om wat geld te
besparen. Dit stopte ze dan weg in de rand van haar hoed en na heel lang sparen kon
ze dan zichzelf vrij kopen.
3. Laila: Wat doen jullie met je afval in Indonesië?
In het filmpje zien we dat het afval uit de stad Bandung naar een vuilstortplaats wordt
gebracht. Daar wordt het door mensen gesorteerd, dat is vies en ongezond werk.
Yosep en Yogi brengen het gesorteerde vuil naar de handelaar. Die betaalt hen daar
geld voor.
FILMPJE 1 - Selby: Hier hangen mijn diploma s.
Kijkvragen Lees eerst de vragen (voor) of schrijf ze op het bord.
Kijk dan naar het filmpje en bespreek de antwoorden op de kijkvragen.
1. Wat doet Selby in de woonkamer?
Antwoord: hier kijkt hij TV en video en luistert hij naar muziek
2. Wat vindt Selby het fijnste van het hebben van een eigen kamer?
Antwoord: om daar lekker alleen te zitten en dat niemand hem stoort
3. Hoe heten de honden van Romy? Noem er een.
Antwoord: Inca, Maisy en Zappa
4. Romy gaat thuis naar school. Hoe ziet haar werkplek eruit?
Antwoord: In de tuin naast het zwembad, staat een houten huisje met haar werktafel,
de schoolspullen en isolatiemateriaal tegen de warmte. Ze krijgt les van haar moeder
AFRONDING Bespreek met de leerlingen de antwoorden na. Wat vonden zij van de
huizen van Selby en Romy? Zouden zij het leuk vinden om thuis les te krijgen net als
Romy?

LESSUGGESTIE 1 - leergesprek: armoede in relatie tot onderwijs
Doel: Leerlingen begrijpen dat onderwijs niet voor iedereen vanzelfsprekend is.
Vicieuze cirkel van armoede in 6 stappen
Schrijf deze zin bovenaan op het bord:
stap 1- In ontwikkelingslanden hebben
veel ouders te weinig geld om goed voor
hun kinderen te zorgen.
Vraag de leerlingen: Waar heb je geld
voor nodig? Antwoord: eten, kleren,
een veilig huis, school, gezondheidszorg
en dan de leuke dingen waardoor
kinderen zich ontwikkelen: muziek, sport,
reizen enz.
Hieronder staan in 5 stappen de gevolgen van armoede voor volgende generaties.
Schrijf de zinnen, in willekeurige volgorde en zonder de cijfers, op het bord. Laat onder
de eerste zin ruimte om de zinnen in een cirkel te zetten (zie plaatje). Laat de leerlingen
de juiste volgorde beredeneren. Vraag hen steeds: En wat is het gevolg daarvan?
Schijf de volgende zinnen op het bord:
stap 2- Kinderen gaan soms ook werken om geld te verdienen
stap 3- Ze kunnen niet naar school
stap 4- De kinderen leren niet lezen en schrijven
stap 5- Ze kunnen alleen laagbetaald werk doen
stap 6- Ze blijven arm
(Ze hebben niet genoeg geld om goed voor hun kinderen te zorgen -> kinderen gaan
meewerken -> leren niet lezen en schrijven -> krijgen geen redelijk betaalde baan ->
blijven arm enz.)
AFRONDING Recht op onderwijs is belangrijk, maar niet alle kinderen gaan naar
school. De internationale gemeenschap probeert zo veel mogelijk landen te
ondersteunen om alle kinderen naar school te krijgen. In het belang van het kind en in
het belang van de toekomst van een land.
FILMPJE 2 - Tante Truus: en dan kon ze zichzelf vrijkopen.
Kijkvragen Lees eerst de vragen (voor) of schrijf ze op het bord.
Kijk dan naar het filmpje en bespreek de antwoorden op de kijkvragen.
1. Tante Truus noemt twee soorten slaven. Welke zijn dat?
Antwoord: huisslaven en plantageslaven
2. Hoeveel winst maakte de slavin die naar de markt ging?
Antwoord: 1 cent
3. Wat deed de slavin met het gespaarde geld?
Antwoord: ze kocht zichzelf vrij
AFRONDING Hebben de leerlingen wel eens wat gehoord over slavernij? Wat weten
zij ervan? Vertel de leerlingen dat in Suriname vooral slaven uit West Afrika waren,
maar ook arbeiders uit Java (Indonesië) en India. Daarom wonen er nu zoveel
verschillende bevolkingsgroepen in Suriname.

LESSUGGESTIE 2 - Onderzoek naar slavernij in Suriname
Doel: Leerlingen weten globaal over de slavernij in Suriname.
De leerlingen zoeken in groepjes naar de antwoorden op deze vragen op het internet.
1. Wanneer kwamen de Nederlanders naar Suriname?
2. Uit welke landen kwamen de slaven?
3. Welk werk moesten de slaven allemaal doen?
4. Noem 3 voorbeelden waaruit blijkt dat de mensenrechten werden geschonden.
5. Wanneer werd de slavernij afgeschaft?
AFRONDING De leerlingen kunnen de antwoorden op papier zetten, of per groepje
op het bord, op een apart groot vel of op een PowerPoint. Bespreek de antwoorden na
met een link naar Mensenrechten. In de tijd van de slavernij werden deze rechten
geschonden.
FILMPJE 3 - Laila: Wat doen jullie eigenlijk met je afval in Indonesië?
Kijkvragen Lees eerst de vragen (voor) of schrijf ze op het bord.
Kijk dan naar het filmpje en bespreek de antwoorden op de kijkvragen.
1. Welke vraag stelt Laila aan de kinderen in Indonesië?
Antwoord: Ze vraagt: Wat doen jullie eigenlijk met je afval in Indonesië?
2. Hoe heten de twee jongens aan wie de vragen worden gesteld?
Antwoord: Yosep en Yogi
3. Wat doen de mensen die in het vuil staan met de zakken en haken?
Antwoord: zij sorteren het vuilnis
4. Wat doen de jongens daar eigenlijk?
Antwoord: zij brengen het gesorteerde afval naar de handelaar
AFRONDING In de film zagen de leerlingen Maya en Advend uit Bandung die op de
vuilstortplaats onderzoeken wat er met het vuil gebeurt. Het is duidelijk dat deze
meisjes daar niet vaak komen. In Indonesië zijn de sociaal economische rechten van de
bewoners oneerlijk verdeeld.
LESSUGGESTIE 3 - Vuil, wat doe je ermee?
Doel: Kinderen weten dat sociaal economische ongelijkheid bestaat en dat dat niet
makkelijk op te lossen is.
U vertelt uw leerlingen dat u heeft nagedacht over het smerige werk dat mensen (ook
kinderen) doen op de vuilnisbelt in Bandung. U heeft een oplossing die u wilt
voorleggen aan uw leerlingen. Schrijf de volgende stelling op het bord:
Iedere inwoner van Bandung moet
1 week per jaar op de vuilnisbelt afval scheiden.
Vraag de leerlingen of dat een goed idee is. Doe zelf in eerste instantie enthousiast
over de stelling.
Misschien noemen leerlingen een leeftijdsgrens? Of willen ze verschil maken tussen
mannen en vrouwen. Of zieke en gezonde mensen?
Komen ze tot een regeling?

Stel de vraag wat er gebeurt als iemand vindt dat hij/zij dat niet hoeft te doen.
Bijvoorbeeld:
En als de dokter nu zegt: Ik word ziek op de vuilnisbelt, dan kan ik geen mensen
helpen!
En als een fabrieksdirecteur zegt: Maar dan moet de fabriek dicht en kunnen 100
mensen een week niet werken en betaald worden!
En als iemand met geld zegt: Voor 100 euro vind ik wel iemand die dat vuile werk voor
mij wil doen!
(Misschien komen leerlingen wel met deze argumenten. Mogelijk kunt u zelf nog
enkele van deze argumenten bedenken waaruit blijkt dat sociaal economische
ongelijkheid bestaat.)
AFRONDING terug naar de stelling: Is het een haalbaar idee? Leerlingen zullen het
geen haalbaar idee (meer) vinden. Er komt gedoe van.
Hebben leerlingen een goed idee voor het afvalprobleem in Bandung? Elke oplossing
roept weer vragen op: Is het haalbaar, wie voert het uit? Wie controleert? Wie betaalt?
Meer over milieu en wereldburgerschap -> venster 4 en venster 8