Een overzicht van de spelling 2005 (theorie) vind ... - Taal en literatuur

taalenliteratuur.net

Een overzicht van de spelling 2005 (theorie) vind ... - Taal en literatuur

Spelling 2005

De aanpassingen


Warmloopoefening

Luister en schrijf…

schrijf

SJI - Info Spelling - Februari 2006 2


aerosol

bohemien

dinertje

Elfstedentocht

gazelleoog

gouden eeuw

hazendistel

Hongerwinter

Correctiesleutel:

Correctiesleutel

Inca

krijtperiode

Middellandse Zeegebied

Onzevader

Oscarwinnaar

privéleven priv leven

sardineblikje

ufo

SJI - Info Spelling - Februari 2006 3


apennootje

paardenbloem

Tussenletters

Vereenvoudiging:

Vereenvoudiging

paarde(n)bloemregel paarde bloemregel is afgeschaft

nu gewone regel voor “alle alle” woorden: woorden

meervoud op –en en = tussenletters -en en

SJI - Info Spelling - Februari 2006 4


dertien

drieduizend

acht miljoen

Telwoorden

drieëndertigduizend drie ndertigduizend vierhonderdeenenvijftig

Telwoorden worden aaneengeschreven aaneengeschreven

tot en met

het woord duizend.

duizend

SJI - Info Spelling - Februari 2006 5


Samenstellingen

met Engelse bestanddelen (1)

accountmanager

pullover

online

Hoofdregel: Hoofdregel

hotdog

fulltime

backhand

samenstellingen = 1 woord

SJI - Info Spelling - Februari 2006 6


Samenstellingen

met Engelse bestanddelen (2)

Heel wat afwijkingen van de hoofdregel (maar maar toch enige systematiek):

systematiek):

spin-off spin off

coming-out coming out

lay-out lay out

all-in all in

hold-up hold up

make-up make up

push-up push up en push-upbeha

push upbeha

back-up back up en back-upbestand

back upbestand

set-up set up

warming-up warming up

last minute (wel wel lastminutereis)

lastminutereis

e-mail mail

TIP: TIP:

raadpleeg Groene Boekje of Woordenboek

SJI - Info Spelling - Februari 2006 7


Samenstellingen met

Engelse bestanddelen (3)

first lady

SPATIE (dus dus 2 woorden) woorden)

bij rangtelwoord + zelfstandig nw. nw

candid camera

compact disc

fair play

SPATIE bij adjectief + zelfstandig nw. nw

indien adjectief = meerlettergrepig

of adjectief = eenlettergrepig maar geen hoofdaccent

(opgelet opgelet: : vele uitz.) uitz.)

TIP: TIP:

raadpleeg Groene Boekje of Woordenboek

SJI - Info Spelling - Februari 2006 8


aidspatiënt aidspati nt

hifiapparatuur

infonamiddag

Samenstellingen

NIEUW: NIEUW Samenstellingen met in kleine letters

geschreven

letterwoorden (uitgesproken uitgesproken als één één

woord) woord

en verkortingen (zoals zoals info) info)

krijgen GEEN koppelteken.

koppelteken.

(Uitz Uitz.: .: bij botsende klinkers)

klinkers

SJI - Info Spelling - Februari 2006 9


Samenstellingen met bijzondere

niet-roker niet roker

oud-leerling oud leerling

non-fictie non fictie

ex-gedetineerde

ex gedetineerde

voor- voor of nabepaling

NIET NIEUW: NIEUW:

Koppelteken na

niet-, niet , oud,- oud (=gewezen (= gewezen, , voormalig), voormalig , bijna- bijna

en na deze Oudgriekse en Latijnse elementen: elementen:

adjunct-, adjunct , aspirant-, aspirant , chef-, chef , ex-, ex , interim-, interim ,

kandidaat-, kandidaat , non-, non , stagiair-, stagiair , leerling-, leerling , substituut-, substituut ,

collega-, collega , meester- meester (maar maar het is wel meestergast).

meestergast).

SJI - Info Spelling - Februari 2006 10


Afleidingen

met andere voorvoegsels

van Lat. Lat.

of Griekse herkomst / met privé- priv

prodemocratisch

coauteur

semiautomatisch

privécoach priv coach (NIEUW NIEUW!) !)

reanimeren

Regel: Regel:

voorvoegsel en grondwoord aaneen

maar

NIEUW: NIEUW:

steeds koppelteken bij botsende klinkers

re-integratie re integratie, , neo-expressionisme

neo expressionisme

deelteken indien grondwoord en voorvoegsel niet los kunnen gezien gezien

worden: worden

tetraëder tetra der, , coëffici co fficiënt nt

SJI - Info Spelling - Februari 2006 11


twee 8’en en

aan A4’tje A tje

cd’tje cd tje

CD&V’er CD er

zij sms’t sms

Achtervoegsels

(na na cijfer, cijfer,

symbool…) symbool

NIET NIEUW: NIEUW:

Na afkortingen, afkortingen,

cijfer- cijfer en initiaalwoorden,

initiaalwoorden

symbolen, symbolen,

letterwoorden en verkortingen volgt een

weglatingsteken;

weglatingsteken

MAAR (NIEUW NIEUW?) ) dit geldt niet voor de achtervoegsels

-achtig achtig, , -dom dom, , -heid heid en –schap schap

(bv bv. . het SP.A-schap SP schap)

SJI - Info Spelling - Februari 2006 12


Afleidingen met talen

anti-Frans anti Frans

zwart-Amerikaans

zwart Amerikaans

latino-Spaans

latino Spaans

laat-Egyptisch

laat Egyptisch

Etnische aanduiding + taal, taal

of geheel is geen taal = schrijf koppelteken

West-Vlaams

West Vlaams (afl afl. . van West-Vlaanderen

West Vlaanderen)

Taalnaam bij grondwoord met koppelteken = schrijf koppelteken

(uitzonderingen

uitzonderingen: : NIEUW Indo-Europees

Indo Europees, , Belgisch-Nederlands

Belgisch Nederlands…)

Nieuwgrieks

Taalnaam bij grondwoord zonder koppelteken = schrijf aaneen

OPMERKING:

OPMERKING:

TALEN KRIJGEN STEEDS EEN HOOFDLETTER.

HOOFDLETTER

SJI - Info Spelling - Februari 2006 13


Gelijkwaardige delen? delen

populairwetenschappelijk

christendemocraat

Het eerste deel zegt iets over het tweede deel

= aan elkaar (= NIEUW) NIEUW

priester-dichter

priester dichter

Vlaams-nationalistisch

Vlaams nationalistisch

zwart-wit zwart wit

Beide delen zijn gelijkwaardig

(omkering omkering of verbinden met “en en” mogelijk) mogelijk

= koppelteken

SJI - Info Spelling - Februari 2006 14


Samenstellingen

Eerste deel zijn verschillende woorden

derdewereldproblematiek

Meestal gewone regel = aan elkaar

aan elkaar (niet nieuw

niet nieuw)

Middellandse Zeegebied

NIEUW: NIEUW Eerste deel is meerledige eigennaam =

schrijfwijze eigennaam blijft behouden

haute-couturewinkel

haute couturewinkel

maag-darmkanaal

maag darmkanaal

NIEUW: NIEUW Eerste deel bestaat uit 2 vreemde woorden of

eerste deel bestaat uit 2 gelijkwaardige delen

= koppelteken

SJI - Info Spelling - Februari 2006 15


Samenstellingen

Meerledig eerste deel met cijfer, cijfer,

symbool… symbool

11 septemberherdenking

5 eurobiljet

De spatie in het eerste deel blijft behouden. behouden

50m-bad 50 bad (= 50 m + bad) bad

Eerste deel is cijfer + symbool voor eenheid: eenheid:

geen spatie in eerste deel. deel

NIEUW?? NIEUW??

SJI - Info Spelling - Februari 2006 16


darwinisme

marxisme

copernicaans

dominicaans

Hoofdletters (1)

NIEUW: NIEUW:

Afleidingen van

eigennamen (persoonsnamen

persoonsnamen) krijgen

een kleine letter.

letter

SJI - Info Spelling - Februari 2006 17


molotovcocktail

salomonsoordeel

darwintulp

montessorionderwijs

Hoofdletters (2)

NIEUW: NIEUW:

Samenstellingen met persoonsnamen

krijgen een kleine letter, letter,

behalve wanneer de

verwijzing naar de eigennaam essentieel is. is

een Da Vincitekening

de Hitlergroet

SJI - Info Spelling - Februari 2006 18


Boeddhabeeld

Bijbels

Bijbelvertaling

Hoofdletters (3)

NIEUW: NIEUW:

In samenstellingen/afleidingen

samenstellingen afleidingen

waarin de verwijzing naar de heilige

personen of zaken essentieel is, is,

blijft de

hoofdletter behouden. behouden

Dus wel: wel:

sint-bernardshond

sint bernardshond… (niet niet nieuw)

nieuw

SJI - Info Spelling - Februari 2006 19


Belg

Jodin

Chinees

Hoofdletters (4)

NIEUW: NIEUW Namen van inwoners, inwoners,

volkeren en

hun afleidingen en samenstellingen

worden steeds met een hoofdletter

geschreven. geschreven.

(uitbreiding ( uitbreiding regel)

regel

SJI - Info Spelling - Februari 2006 20


lanke

latino

indiaan

sinjoren

christen

Hoofdletters (5)

Raciale aanduidingen en overkoepelende

termen voor meer specifieke etnische groepen

of benamingen gebaseerd op een

(geloofs geloofs)overtuiging overtuiging, , worden met een kleine

letter geschreven.

geschreven

SJI - Info Spelling - Februari 2006 21


Hoofdletters (6)

Kerstmis

de Guldensporenslag

NIEUW (uitbreiding uitbreiding): : Namen van feestdagen en historische

gebeurtenissen schrijf je met een hoofdletter; hoofdletter

de afleidingen en samenstellingen niet! niet

middeleeuwen

ijstijd

plioceen

NIEUW : Tijdperken en perioden worden met een kleine

letter geschreven, geschreven,

behalve in gespecialiseerde contexten.

contexten

SJI - Info Spelling - Februari 2006 22


ohemien

reverence

procedé proced

Het accent aigu (´)

NIEUW: NIEUW:

We behouden enkel het accent

indien dit nodig is voor de uitspraak, uitspraak,

bv. bv.

op het einde van een woord.

woord

SJI - Info Spelling - Februari 2006 23


Vreemde werkwoorden (Eng Eng.) .)

zij cruiset

gecruised

hij leasede/leasete

leasede leasete

gebrieft/gebriefd

gebrieft gebriefd

NIEUW: NIEUW:

De eind-e eind (laatste laatste letter van stam) stam)

blijft

steeds behouden. behouden

Volt. Volt.

deelwoord en verleden tijd: tijd:

uitspraak telt; telt

m.a.w. . 2 uitspraakmogelijkheden = 2

schrijfwijzen.

schrijfwijzen

SJI - Info Spelling - Februari 2006 24


Vreemde werkwoorden (Fr Fr.) .)

ik douch

zij doucht

gedoucht

De van “douchen douchen” wordt niet tot de stam

gerekend.

gerekend

SJI - Info Spelling - Februari 2006 25


dinertje

souvenirtje

colbertje

Verkleinwoorden

Er zijn enkele wijzigingen bij de

verkleinwoorden o.a. o . bij Franse woorden.

woorden

SJI - Info Spelling - Februari 2006 26


Toemaatje: Toemaatje

De nieuwe spelling en de pc

Spellingcheckers

Elektronisch Groene Boekje

Van Dale (Groot ( Groot Woordenboek)

Woordenboek

Spelling op het net: net

www.woordenlijst

www woordenlijst.org org

SJI - Info Spelling - Februari 2006 27


Elektronisch Groene Boekje

Het Elektronisch Groene Boekje (versie versie 2005 = 3.0) 3.0

verwijdert de spellingchecker van MS Word

en vervangt die

door de

spellingchecker

van het

Groene Boekje. Boekje

Er komt een

extra werkbalk.

werkbalk

SJI - Info Spelling - Februari 2006 28


www.woordenlijst

www woordenlijst.org org

SJI - Info Spelling - Februari 2006 29


De nieuwe spelling in het SJI

Naslagwerken:

Het Groene Boekje – Van Dale

(o.a. . in bib) bib

Spellinggids bij “Nieuw Nieuw Netwerk Nederlands”:

Nederlands :

Naslagwerken

te downloaden vanop methodesite (of of zie leraarskamer)

leraarskamer

Op komst: komst:

Spellinggids bij “Zo Zo spel je zoo” zoo (Van In

Oefenen:

Software (nu nu al in bib): bib):

SNS

Oefenen

Van In)

Online: Online:

www.hetschoolvaknederlands

www hetschoolvaknederlands.be be/spelling spelling (onder ( onder voorbehoud)

voorbehoud

SJI - Info Spelling - Februari 2006 30

Similar magazines