Diapositive 1 - Ibge

ibgebim.be

Diapositive 1 - Ibge

Sophie Trachte

Brussels Instituut voor Milieubeheer (BIM)

OPLEIDING TOT HET MAKEN VAN ECOLOGISCHE KEUZES

OP HET VLAK VAN BOUWMATERIALEN

Synthese en gebruik van beschikbare informatiebronnen

Presentatie door Aline Branders, Architecture et Climat (UCL)


Sophie Trachte

KEUZE VAN BOUWMATERIALEN

INLEIDING

LCA‐ANALYSE

HULPMIDDELEN

ONDERZOEKS‐

WERK

Milieu‐impact van de materialen

Materialen, ecologie en bioconstructie

Definitie en processen

Aangetroffen moeilijkheden

Labels en productverklaringen (EPD)

Checklists

LCA‐software

Conclusies

Opstelling van criteria

Algemene tabel


Sophie Trachte

INLEIDING

INLEIDING

Milieu‐impact van de materialen

Materialen, ecologie en bioconstructie


Sophie Trachte

INLEIDING: milieu‐impact van de materialen

“Als we ons milieu willen

beschermen, is de bijdrage van

de bouwsector van levensgroot

belang, omdat deze sector in

Europa een groot deel van de

milieu‐impact voor zijn rekening

neemt:

• 50 % van de ontgonnen

natuurlijke hulpbronnen;

• 45 % van het totale

energieverbruik;

• 40 % van de afvalproductie;

• 30 % van de uitstoot van

broeikasgassen;

• 16 % van het

drinkwaterverbruik”

Enkele cijfers:

In Engeland gaat men ervan uit dat:

10 % van de CO2‐emissies afkomstig is van de productie en het gebruik

van bouwmaterialen

de bouwsector elk jaar 6 ton bouwafval produceert per inwoner

een eengezinswoning gemiddeld 150 ton aan materialen verbruikt

In Zwitserland meent men dat de energie die nodig is voor de productie

van alle materialen van een bouwwerk (grijze energie) ongeveer

overeenkomt met de hoeveelheid energie die nodig is om een goed

geïsoleerd gebouw te verwarmen gedurende 30 tot 40 jaar.


Sophie Trachte

INLEIDING: milieu‐impact van de materialen

Impact op het energieverbruik:

‐ grijze energie (al dan niet hernieuwbaar)

‐ fossiele hulpbronnen

Impact op de luchtkwaliteit –uitstoot van luchtverontreinigende stoffen

‐ uitstoot van CO2

‐ uitstoot van SO2 (zwaveldioxide)

‐ vorming van troposferische ozon (zomersmog)

‐ uitstoot van fijne en zeer fijne deeltjes

‐ uitstoot van VOS’en, POP’s

Impact op het verbruik van de natuurlijke hulpbronnen

‐ grondstoffen, water, toeslagstoffen, mineralen, metalen,…

‐ recyclage en secundaire grondstoffen

Impact op de vernietiging van de landschappen

‐ ontbossing

‐ grondstoffen,…

Impact op de productie van afvalstoffen

‐ gevaarlijk afval, problemen

‐ recyclagepotentieel, bestaande recyclagecircuits


Sophie Trachte

INLEIDING: impact van de materialen op de gezondheid

Impact op de luchtkwaliteit – emissie van verontreinigende stoffen

‐ VOS’en: tolueen, benzeen, xyleen, aromatische koolwaterstoffen

‐ Formaldehyde

‐ Minerale vezels

‐ Stoffen en deeltjes

Impact op de gezondheid –gebruik van giftige stoffen

‐ Fungiciden

‐ Pesticiden

‐ Zware metalen

‐ Chloorhoudende solventen

‐ Koolwaterstofhoudende solventen

‐ Vlamvertragers

Reactie op vochtigheid

Sommige materialen kunnen, wanneer ze zijn toegepast en in contact komen

met een relatief vochtige omgeving (condensatie), door bepaalde chemische

reacties verontreinigende stoffen (vb. VOS’en) uitstoten.


Sophie Trachte

INLEIDING: materialen, ecologie en bioconstructie

Met betrekking tot de milieubalans van de bouwmaterialen is het niet zozeer de

bedoeling “ecologische of natuurlijke” materialen naar voor te schuiven, dan wel

een coherent geheel van criteria op te stellen die zowel milieuvriendelijk, goed voor

de gezondheid van de mens als economisch haalbaar zijn.

Sommige gangbare criteria zoals “natuurlijk”, “gezond”, “recycleerbaar” en

“hernieuwbaar” zijn immers essentiële criteria van een milieubalans, maar kunnen

niet “op zich” als evaluatie‐element worden gehanteerd.

Natuurlijke materialen

Sommige natuurlijke materialen zijn schaars of weinig ontwikkeld. Natuurlijke

materialen worden soms ook beheerd op manieren die het milieu schade

toebrengen.

De materialen zijn slechts natuurlijk door hun herkomst.

Gezonde materialen

Een gezond materiaal is niet langer gezond wanneer het slecht wordt gebruikt of

wordt behandeld met schadelijke producten (biociden, …)

Recycleerbare materialen

Heel wat producten kunnen gerecycleerd worden door aangepaste technieken,

maar hét relevante criterium wat recyclage betreft, is het effectieve bestaan van

recyclagecircuits en de impact die deze recyclage heeft.

Hernieuwbare materialen

Hernieuwbare materialen hebben zeer variabele hernieuwingsduren


Sophie Trachte

LCA‐ANALYSE

LCA‐ANALYSE

Definitie en processen

Aangetroffen moeilijkheden


Sophie Trachte

LCA‐ANALYSE: Definitie

De keuze voor een bouwtechniek, een onderdeel, een materiaal of een

ander product dat komt kijken bij de bouw, steunt gewoonlijk op criteria

zoals:

de functionaliteit

de technische prestatie

het architecturaal‐esthetische aspect

de economische kostprijs

de duurzaamheid en het onderhoud

Deze keuze is echter nooit neutraal vanuit milieuoogpunt.

Alle bouwmaterialen of ‐producten kunnen, tijdens hun fabricage,

tijdens hun levensduur in het gebouw of bij hun afbraak, hinder

meebrengen, zowel voor het milieu als voor de gezondheid van de mens.

Met betrekking tot “duurzaam bouwen” betekent het

verantwoordelijk kiezen van een materiaal of product eveneens dat

rekening wordt gehouden met de milieubalans van dit materiaal of

product over zijn hele levensduur.


Sophie Trachte

LCA‐ANALYSE: Definitie en normalisatie

Definitie

De levenscyclusanalyse (LCA) of ECOBALANS is gebaseerd op de

principes van de duurzame ontwikkeling doordat middelen worden

geleverd voor de beoordeling van de milieu‐impact (en de

gezondheidsimpact) van een product, een dienst of een procedé.

DOELSTELLING: de impact op de hulpbronnen en het milieu gedurende

de hele levenscyclus zoveel mogelijk beperken (cyclus “van wieg tot

graf”).

Normalisatie

Deze methode –die voor het eerst werd gebruikt in de jaren ’70 –werd

genormaliseerd met de reeks ISO 14040‐normen – milieubeheer.


Sophie Trachte

LCA‐ANALYSE: Aangetroffen moeilijkheden

Analyse in constante evolutie

Evolutie van de criteria

De milieuevaluatiecriteria steunen op de huidige kennis (van milieu en

gezondheid), en zijn voorbestemd om nog te evolueren. De ontdekking van

aantastingen van het milieu of de gezondheid die vandaag nog ongekend zijn,

kan in een nabije of verre toekomst de definitie van nieuwe criteria vereisen:

Evolutie van de materialen

‐ productieprocedés

‐ grondstoffen

Benaderende analyse

Zonder duidelijke etikettering over de samenstelling en het productieproces

van de materialen blijft de milieuevaluatie ervan nog approximatief.


Sophie Trachte

HULPMIDDELEN

HULPMIDDELEN

Labels en productverklaringen (EPD)

Checklists

LCA‐software

Conclusies


Sophie Trachte

HULPMIDDELEN: de algemene labels (alle soorten van materialen)

Het Europese Ecolabel

www.ecolabel.be , www.eco‐label.com

Het label Natureplus

www.natureplus.org

Het label NF Environnement

www.marque‐nf.com

Het label Der Blaue Engel

www.blauer‐engel.de

Het label Milieukeur

www.milieukeur.nl

Het label Nordic Swan

www.swanen.nu


Sophie Trachte

HULPMIDDELEN: de algemene labels (alle soorten van materialen)

www.ecolabel.be

www.eco‐label.com

Het Europese Ecolabel

Het Europese Ecolabel is een officieel en gecontroleerd label.

Het systeem van toekenning van het Europese Ecolabel houdt een geheel van

milieucriteria en prestaties in, om de producten te beoordelen. Een product

moet verplicht voldoen aan alle criteria om in aanmerking te komen voor het

ecologisch label van de EU.

De criteria zijn de volgende:

kwaliteit van de lucht en kwaliteit van het water;

bescherming van de bodem;

beperking van afvalstoffen;

energiebesparingen,

beheer van de natuurlijke rijkdommen;

preventie van de opwarming van de planeet;

bescherming van de ozonlaag;

milieuveiligheid;

geluidshinder;

biodiversiteit.

De producten die de certificatie in de wacht sleepten:

Drie categorieën van bouwproducten zijn op dit moment gecertificeerd:

Verven en vernissen

Harde vloerbedekkingen

Elektrische lampen


Sophie Trachte

HULPMIDDELEN: de algemene labels (alle soorten van materialen)

Het label Natureplus

Het label Natureplus is een privaat, collectief, gecontroleerd label.

Evaluatie:

De evaluatie van de bouwproducten gebeurt volgens een levenscyclusanalyse

(“van wieg tot graf”).

De evaluatie van bouwproducten gebeurt in drie fasen:

Basiscriteria

‐ het aandeel nagroeibare en/of minerale grondstoffen moet minstens 85 % van de

materiaalinhoud bedragen;

‐ de gebruikte grondstoffen moeten in voldoende mate op aarde aanwezig zijn;

‐ er is een verbod op milieu‐ en gezondheidsbelastende stoffen;

‐ de emissies bij productie en gebruik moeten gering zijn;

‐ bij de aanmaak van het materiaal moeten moet het energieverbruik beperkt zijn;

‐ de verpakking moet ecologisch geoptimaliseerd zijn;

‐ verplichtingen die in verschillende landen reeds wettelijk bepaald zijn, worden expliciet mee

opgenomen in de basiscriteria;

‐ aanbieders van gecertificeerde producten moeten bij de productie, de distributie en de

toepassing volden aan de bestaande wettelijke bepalingen van het betrokken land.

Algemene criteria

Raadpleegbaar (alleen in het Duits) op de website

http://www.natureplus.org/fr/natureplus/directives‐dattribution

Specifieke criteria

Raadpleegbaar (alleen in het Duits) op de website

http://www.natureplus.org/fr/natureplus/directives‐dattribution

De verschillende producten die de certificatie hebben gekregen (alsook de

certificaten in pdf‐formaat) staan op de site www.natureplus.org/produkte.


Sophie Trachte

HULPMIDDELEN: de specifieke labels

Het FSC‐label (Forest Stewardship Council)

Het FSC‐label is een privaat, collectief, gecontroleerd label voor het duurzaam beheer

van bossen.

De organisatie die het label beheert, is een internationale organisatie die de opdracht

heeft een ecologisch, maatschappelijk verantwoord en economisch haalbaar beheer

van de bossen van de hele wereld te promoten.

Het label FSC Pur mag alleen worden gebruikt indien het product voor 100 % uit

FSC‐gecertificeerde materialen bestaat.

Een lijst van gecertificeerde producten en van de invoerders en handelaars kan

worden geraadpleegd op de websites www.wwf.be en www.fsc.org.

Het PEFC‐label

Het PEFC‐label is een privaat, collectief, gecontroleerd label.

Het label mag worden gebruikt indien het product voor 70 % uit PEFC‐

gecertificeerde materialen bestaat.

De drie volgende gidsen zijn beschikbaar op de site www.pefc.be:

Gids van de gecertificeerde bossen

Gids van de gecertificeerde houtproducten

Gids van de gecertificeerde leveranciers

Andere informatie kan worden geraadpleegd op de site www.pefc.org

Het GUT‐label

Het GuT‐label voor vast tapijt garandeert een product dat gedurende zijn hele

levensduur goed is voor het milieu en de gezondheid:

Milieuvriendelijke productie

Gezonde en veilige plaatsing

Gebruikscomfort

Recyclage


Sophie Trachte

HULPMIDDELEN: de milieuverklaringen voor producten (EPD)

www.inies.fr

Doelstellingen

Database met informatie

Het verstrekken van informatie om de milieuaspecten van de producten over hun

volledige levenscyclus te beoordelen, aan de hand van een LCA‐analyse en

aanvullende informatie.

Hulpmiddel

De kopers en gebruikers helpen om een gegronde vergelijking tussen producten

te maken.

Respect voor milieu en gezondheid

Het bevorderen van de verbetering van de milieuprestaties.

Types van verklaring

EPD “van wieg tot poort” (cradle to gate)

Aanbevolen voor producten die op verschillende manieren kunnen worden

gebruikt of voor materialen die moeten worden verwerkt in een samenstellend

deel.

EPD “van wieg tot poort met optie” (cradle to gate with option)

De kopers en gebruikers helpen om een gegronde vergelijking tussen producten te

maken.

EPD “van wieg tot graf” (cradle to grave)

Aangewezen voor producten waarvoor een nauwkeurig scenario kan worden

opgesteld voor elke fase van de levenscyclus (bijvoorbeeld: holle prefab

betonelementen)


Sophie Trachte

HULPMIDDELEN: de INIES‐database – www.inies.fr


Sophie Trachte

HULPMIDDELEN: de INIES‐database – www.inies.fr


Sophie Trachte

HULPMIDDELEN: de INIES-database – www.inies.fr


Sophie Trachte

HULPMIDDELEN: checklists

CHECKLISTS

De checklists hebben de vorm van lijstjes met criteria (met vakjes om aan te

vinken). Elk criterium heeft een gegradueerd beoordelingssysteem dat

gekoppeld is aan een wegingsfactor; het uiteindelijke resultaat wordt berekend

door de gewogen beoordelingen van alle criteria op te tellen.

De checklist geeft geen cijfermatig resultaat, maar een waardering in de vorm

van een percentage, een letter (A, B, C, D) of een cijfer (1,2,3,4,…).

GREEN GUIDE TO HOUSING SPECIFICATION

Publicatie van de BRE die de milieu‐impact definieert van +/‐ 250

bouwproducten (daken, muren, vloeren, …)

FICHES ECOBAU –ECO‐DEVIS –KBOB‐ecobalansen

De fiches ECO‐BAU en ECO‐devis zijn een geheel van aanbevelingen en

voorschriften met betrekking tot de verschillende bouwmaterialen die ook de

energie‐, milieu‐ en gezondheidscriteria omvatten. Deze fiches kunnen worden

gedownload van de site www.eco‐bau.ch.

NIBE‐norm

De NIBE‐norm is een Nederlandse norm voor de “ecologische” classificatie van

materialen. Deze norm houdt rekening met verschillende factoren die het milieu,

de bebouwde omgeving en de mens beïnvloeden. Elke factor wordt gewogen

door een waarde‐indicator.


Sophie Trachte

HULPMIDDELEN: Green Guide to Housing Specification

www.bre.co.uk

De evaluatiecriteria

Climate change 36%

Klimaatopwarming, vooral CO2

Fossil fuel depletion 11.4%

Verbruik van steenkool, aardolie en aardgas

Non renewable energies

Ozone depletion 7.7%

Uitstoot van gassen die de ozonlaag afbreken

Freight transport 7.4%

Afstand en gewicht van de vervoerde goederen

Human toxicity 6.7%

Uitstoot van verontreinigende stoffen met een impact op de

gezondheid

Waste disposal 5.8%

Verwerking door storten of verbranden

Water extraction 5.1%

Waterverbruik (oppervlakte‐ of grondwater)

Acid deposition 4.8%

Verzuring van het milieu, vooral SO2

Ecotoxicity 4.1%

Uitstoot van verontreinigende stoffen met een impact op het milieu

Eutrophication 4.1%

Eutrofiëring van de oppervlaktewateren

Summer smog 3.5%

Zomersmog – Troposferische ozon

Mineral extraction 3.1%

Metalen, mineralen, toeslagmaterialen


Sophie Trachte

HULPMIDDELEN: Green Guide to Housing Specification

www.bre.co.uk

Database

De informatie en de LCA‐gegevens die werden gebruikt voor de beoordeling van

de bouwmaterialen komen hoofdzakelijk uit de milieuprofielen van de BRE, die

werden ontwikkeld met de steun van de DETR en de Engelse fabrikanten van

bouwmaterialen.

Deze milieuprofielen zijn afkomstig van de LCA‐analyses die werden uitgevoerd

door de industriële sector in Engeland en van de fabrikanten van materialen.

Wanneer er geen milieuprofiel bestaat voor een bepaald product, of indien de

fabrikant zijn goedkeuring niet heeft gegeven voor de publicatie van de LCA‐

analyse, putte de BRE hoofdzakelijk uit:

‐ de LCA‐gegevens van de IVAM op basis van ECOINVENT

‐ de LCA‐gegevens van de APME (www.plasticseurope.org )

Levensduur

De materialen worden geëvalueerd over een gebruiksduur van de

gebouwen van 60 jaar. Er wordt dus rekening gehouden met het

onderhoud, de vervanging –met inbegrip van de verwerking van de

afvalstoffen die ze voortbrengen –en de verwerking van de afvalstoffen

op het einde van de levensduur van het gebouw.

Samenstelling van wanden

De bouwmaterialen worden niet beoordeeld als afzonderlijke elementen, maar

als bestanddelen van een wand: buitenmuur, dak, vloerplaat, …

Alleen de isolatiematerialen worden als afzonderlijk beoordeeld.

De vergelijkingseenheid om verschillende wanden van eenzelfde categorie te

beoordelen, is de vierkante meter wand die moet voldoen aan bepaalde

specifieke criteria:

‐ Buitenwanden: isolatiecriterium K45

‐ Binnenwanden: geldende reglementeringen (brand, geluid,…)


Sophie Trachte

HULPMIDDELEN: Green Guide to Housing Specification

Wegingssysteem:

A: resultaat 70/100 of meer

B: resultaat 58/100

C: resultaat 48/100

D: resultaat 36/100


Sophie Trachte

HULPMIDDELEN: Green Guide to Housing Specification

Wegingssysteem:

A: resultaat 70/100 of meer

B: resultaat 58/100

C: resultaat 48/100

D: resultaat 36/100


Sophie Trachte

HULPMIDDELEN: CFC‐fiches, Eco‐devis, KBOB‐ecobalansen – www.ecobau.ch


Sophie Trachte

HULPMIDDELEN: CFC‐fiches – www.ecobau.ch

CFC‐fiches

De “ECO‐BAU –CFC”‐fiches vormen een hulpmiddel voor de planning en de

uitbesteding van ecologische projecten.

Deze fiches leveren een referentie‐ en eisenkader voor de keuze van

materialen en uitvoeringsprocedés.

Ze verwijzen vaak naar de éco‐devis

De fiches zijn ingedeeld in 3 kolommen waarvan de inhoud eruit ziet als

volgt:

Materiaal / procedé

presentatie van het materiaal, het bouwonderdeel of het

uitvoeringsprocedé.

Gedragslijn

Beschrijving van de aanbevolen opties. In het algemeen worden twee

prioriteiten naar voor geschoven.

Informatie / bronnen

Opmerkingen over of toelichtingen bij de geldende

richtlijnen en wetgeving.

De fiches verwijzen niet naar bepaalde criteria en geven geen cijfermatige

resultaten.


Sophie Trachte

HULPMIDDELEN: CFC‐fiches – www.ecobau.ch


Sophie Trachte

HULPMIDDELEN: Eco‐devis – www.ecobau.ch

Eco‐devis

Het doel van de éco‐devis is, binnen eenzelfde functionele eenheid, de

aandacht te vestigen op bouwmaterialen of delen van bouwwerken die zich

door hun geringe impact op het milieu van de andere varianten

onderscheiden.

Evaluatie van de materialen:

De evaluatie van de bouwmaterialen en de procedés is gebaseerd op de

productverklaringen die zijn opgemaakt in overeenstemming met de

aanbeveling SIA 493.

Ze houdt rekening met de belangrijkste milieueffecten gedurende de

fabricage, de toepassing, het gebruik en de verwijdering van de materialen.

Criteria:

De verschillende criteria die in aanmerking werden genomen, zijn de

volgende:

Fabricage

Verwerking

Gebruik

Verwijdering

‐ Emissie van solventen

‐ Grijze energie

‐ Arbeidsrisico’s

‐ Emissie van solventen

‐ Essentiële ecologische en toxicologische onderdelen

‐ Uitgestoten verontreinigende stoffen

‐ Recyclage

‐ Verbranding

‐ Storten


Sophie Trachte

HULPMIDDELEN: Eco‐devis – www.ecobau.ch


Sophie Trachte

HULPMIDDELEN: KBOB‐ecobalansen – www.ecobau.ch


Sophie Trachte

HULPMIDDELEN: KBOB‐ecobalansen – www.ecobau.ch


Sophie Trachte

HULPMIDDELEN: KBOB‐ecobalansen – www.ecobau.ch


Sophie Trachte

HULPMIDDELEN: NIBE‐norm


Sophie Trachte

HULPMIDDELEN: NIBE‐norm

Evaluatiecriteria

De NIBE‐norm is een Nederlandse norm voor de “ecologische” classificatie van

materialen. Hij houdt rekening met verschillende factoren die van invloed zijn op

het milieu, de bebouwde omgeving en de mens. Elke factor wordt gewogen door

een waarde‐indicator:

Energiebehoefte GJ/m³ factor 4

Energie die nodig is voor de fabricage, de toepassing en het vervoer van de

materialen. Houdt rekening met de CO2‐uitstoot (50%).

Uitputting van de voorraden factor 4

Houdt rekening met de voorraden per land, per continent en over de hele

wereld, en met het beheer van de bossen.

Verontreiniging van de ontginningssite factor 6

Houdt rekening met de vernietiging van de sites door verstedelijking, de

vernietiging van de ecosystemen en van de biodiversiteit.

Wijziging van de molecuulketen factor 2

Emissie van gassen en verontreinigende stoffen factor 8

Emissie van gassen bij de ontginning, de fabricage, de toepassing en het gebruik.

Houdt rekening met de invloed op de arbeider en de gebruiker, op het

microklimaat en het mondiale klimaat. Houdt rekening met de invloed op het

ecosysteem, de lucht, het water en de bodem.

Factor gezondheid factor 8

De materialen moeten verplicht voldoen aan de volgende criteria:

‐ geen uitstoot van gassen of radioactieve straling

‐ constant hygrometrisch en ademend niveau

‐ elektromagnetische neutraliteit

Levensduur factor 2

Recyclage factor 6

Voor elk criterium wordt een score van 1 tot 7 gegeven.


Sophie Trachte

HULPMIDDELEN: NIBE‐norm

Resultaat en classificatie

Klassen Subklasse Resultaten

Klasse 1

Prioritair aan te

bevelen

Klasse 2

Aan te bevelen

Klasse 3

Aanvaardbaar

Klasse 4

Af te raden

Klasse 5

Te verbieden

Subklasse 1a Resultaat > 95%

Subklasse 1b Resultaat tussen 90 en 95%

Subklasse 1c Resultaat tussen 85 en 90%

Subklasse 2a Resultaat tussen 80 en 85%

Subklasse 2b Resultaat tussen 75 en 80%

Subklasse 2c Resultaat tussen 70 en 75%

Subklasse 3a Resultaat tussen 65 en 70%

Subklasse 3b Resultaat tussen 60 en 65%

Subklasse 3c Resultaat tussen 55 en 60%

Subklasse 4a Resultaat tussen 50 en 55%

Subklasse 4b Resultaat tussen 45 en 50%

Subklasse 4c Resultaat tussen 40 en 45%

Subklasse 5a

Subklasse 5b

Subklasse 5c


Sophie Trachte

HULPMIDDELEN: NIBE‐norm


Sophie Trachte

HULPMIDDELEN: de LCA‐software

LCA‐software

Deze hulpmiddelen leveren een globale evaluatie van de impact op het milieu en

op de gezondheid aan de hand van verschillende criteria. Deze evaluatie vindt

plaats gedurende de hele levenscyclus, van de ontginning van de grondstoffen

tot de afvalverwerking.

Deze hulpmiddelen steunen in het algemeen op een volledige database van de

materialen, de productiewijzen en de nodige hulpbronnen, en dit zowel op het

vlak van de toepassing (bouw van het gebouw) als op het niveau van het gebruik

ervan (beheer, onderhoud, instandhouding).

ENVEST II

Engelse software

http://envestv2.bre.co.uk

ECO‐BAT

Zwitserse software

http://www.eco‐bat.ch

Bouwcatalogus

Zwitserse onlinesoftware www.catalogueconstruction.ch


Sophie Trachte

HULPMIDDELEN: ENVEST II‐software

Envest II

Engelse software gecreëerd door de BRE voor het ontwerp van

kantoorgebouwen, die het mogelijk maakt om, vanaf het voorontwerp, de

milieu‐impact van een gebouw te beoordelen, alsook de kostprijs over de hele

levensduur.

Envest 2 analyseert tegelijk de milieu‐impact van de materialen die tijdens de

bouw worden gebruikt en de milieu‐impact van de energie en de materialen die

tijdens het gebruik van het gebouw worden verbruikt. De software analyseert

ook de milieu‐impact en de financiële impact van de verschillende strategieën op

het vlak van verwarming, ventilatie, airconditioning.

Evaluatie van de milieu‐impact

De milieubeoordeling is gebaseerd op dezelfde 12 gewogen criteria als de Green

Guide to Housing Specification

De “Ecopoint”‐score wordt verkregen door de resultaten voor alle criteria samen

te tellen.

De referentie op het vlak van Ecopoint is de jaarlijkse milieu‐impact van elke

Engelse burger, namelijk 100 Ecopoints

Financiële evaluatie (Whole life costs)

Evaluatie van de kostprijs over de levensduur van het bouwmateriaal of ‐

procedé, dat rekening houdt met de volgende kosten:

‐ bouwkosten

‐ reparatie‐, onderhouds‐ en vervangingskosten

‐ afbraakkosten

‐ verwerkingskosten (afval)


Sophie Trachte

HULPMIDDELEN: ENVEST II‐software


Sophie Trachte

HULPMIDDELEN: ENVEST II‐software


Sophie Trachte

HULPMIDDELEN: ENVEST II‐software


Sophie Trachte

HULPMIDDELEN: ENVEST II‐software


Sophie Trachte

HULPMIDDELEN: ENVEST II‐software

“Demo”‐versie op de website

http://envestv2.bre.co.uk


Sophie Trachte

HULPMIDDELEN: ECO‐BAT‐software

ea1

Gasverbindingen – CO2-Equivalent

CO2:

CO2 ‐ equivalent = 1

CH4 ‐ equivalent = 21

N2O ‐ equivalent = 310

HFCs ‐ equivalent >140 en 6500 en


Diapositive 45

ea1 HFC ipv HCF????????

els; 23/06/2009


Sophie Trachte

HULPMIDDELEN: ECO‐BAT‐software

“Demo”‐versie op de website www.eco‐bat.ch


Sophie Trachte

HULPMIDDELEN: ECO‐BAT‐software


Sophie Trachte

HULPMIDDELEN: ECO‐BAT‐software


Sophie Trachte

HULPMIDDELEN: onlinesoftware www.catalogueconstruction.ch

Bouwcatalogus (Catalogue construction)

Deze catalogus van bouwmaterialen is een online‐evaluatiehulpmiddel, met als

database:

Catalogus van bouwonderdelen, met berekening van de U‐waarde,

nieuwbouw van het Office fédéral de l'énergie OFEN (Zwitserland)

Statische catalogus van bouwonderdelen van Holliger Consult GmbH

(bauteilkatalog)

De aanbeveling KBOB / eco‐bau / IPB “gegevens over de ecobalansen

2007/1” (ECOINVENT‐database)

Deze onlinecatalogus maakt het mogelijk om, voor een welbepaald type van

wand, verschillende samenstellingen van materialen en hun milieu‐

impact te beoordelen:

Uitgraving

Ophoging

Funderingen ‐ Bodemplaat

Vloerplaten – trappen –balkons

Daken

Ondergrondse buitenwanden

Buitenwanden – gelijkvloers en verdiepingen

Buitenvensters en ‐deuren

Binnenwanden

Scheidswanden en binnendeuren

Werkstukken buiten

Leidingen, buizen

Wegen, paden en pleinen


Sophie Trachte

HULPMIDDELEN: onlinesoftware www.catalogueconstruction.ch


Sophie Trachte

HULPMIDDELEN: onlinesoftware www.catalogueconstruction.ch


Sophie Trachte

HULPMIDDELEN: onlinesoftware www.catalogueconstruction.ch


Sophie Trachte

HULPMIDDELEN: onlinesoftware www.catalogueconstruction.ch


Sophie Trachte

HULPMIDDELEN: conclusies

ALGEMEEN

In het algemeen zijn, wat de levenscyclusanalyse en de milieu‐impact van de

materialen betreft, de Engelse (BRE) en Zwitserse (base ECOINVENT, fiches CFC,…)

hulpmiddelen het meest gedetailleerd.

Beoordeelde materialen

De beoordeelde materialen zijn hoofdzakelijk traditionele materialen. Slechts

weinig zogenaamd “ecologischere” materialen zijn opgenomen in de verschillende

hulpmiddelen: cellulose, houtvezels,…

Database

De verschillende hulpmiddelen gebruiken de Zwitserse ECOINVENT‐ en KBOB‐

databases

www.ecoinvent.ch

Sommige hulpmiddelen gebruiken gegevens die werden verstrekt door de industrie

(ENVESTII), specifieke lokale gegevens over een bouwwijze.

De criteria

De cijfermatige gegevens komen in het algemeen overeen met de criteria “grijze

energie” en “emissies van verontreinigende stoffen CO2, SO2, C2H4”. Geen

cijfermatige gegevens over de gebruikte hoeveelheid materialen, de gebruikte

hoeveelheid water,…


Sophie Trachte

HULPMIDDELEN: conclusies

CHECKLISTS

Green Guide to Housing Specification

Goed hulpmiddel voor een eerste ontwerp.

Dit energiecriterium voor de verschillende wanden is echter niet voldoende

gedetailleerd, en deze checklist staat niet toe de zaken in voldoende detail te

bekijken omdat hij geen cijfermatige resultaten geeft

(zwarte doos)

Fiches éco‐bau, éco‐devis en KBOB‐ecobalansen

Interessant hulpmiddel dat veel informatie biedt: energie‐impact, milieu‐impact,

labels, technische voorschriften, …

Aan de hand van de KBOB‐ecobalansen kan een beperkte analyse worden gemaakt

van de bouwmaterialen, aangezien ze alleen in detail treden over de grijze energie

en de CO2‐uitstoot (fabricage en verwijdering).

Het UBP‐criterium kan niet als dusdanig worden gebruikt

(analyse beperkt tot de grijze energie en de CO2‐uitstoot)

NIBE‐norm

Interessant hulpmiddel wegens het aantal evaluatiecriteria.

Kan worden gebruikt voor een degelijkere analyse van de aspecten gezondheid,

hulpbronnen, landschapsvernietiging, …

Hulpmiddel dat een sterke erkenning geniet in België (BIM, VIBE,…), maar dat soms

wat kritiek krijgt wegens de gebruikte wetenschappelijke analysemethode.

(kwalitatieve analyse)


Sophie Trachte

HULPMIDDELEN: conclusies

LCA‐SOFTWARE

ENVEST II

Goed hulpmiddel voor een eerste ontwerp.

Dit energiecriterium voor de verschillende wanden is echter niet voldoende

gedetailleerd, en deze checklist staat niet toe de zaken in voldoende detail

te bekijken omdat hij geen cijfermatige resultaten geeft

(zwarte doos)

ECOBAT

Zeer interessant hulpmiddel, op het vlak van zowel de wetenschappelijke

gegevens als de gebruikte interface. ECO-BAT is een software die put uit de

databases ECOINVENT en KBOB.

Aan de hand van deze software kan echter alleen een beperkte analyse

worden gemaakt van de bouwmaterialen, aangezien hij alleen in detail treedt

over de niet-hernieuwbare grijze energie en de uitstoot die verband houdt

met het broeikaseffect, de verzuring en de troposferische ozon.

(analyse beperkt tot de niet-hernieuwbare grijze energie en de uitstoot

van CO2, SO2, C2H4)

BOUWCATALOGUS

Interessant hulpmiddel, op het vlak van zowel de wetenschappelijke gegevens

als de gebruikte interface.

De software put uit de KBOB‐database. Hij staat evenwel slechts een beperkte

analyse toe van de bouwmaterialen, aangezien hij alleen in detail treedt over de

grijze energie en de uitstoot van broeikasgassen.

De software houdt rekening met de impact van het onderhoud en de vernieuwing

van bepaalde materialen.

De software vermeldt eveneens de thermische prestatie van de wanden.

(analyse beperkt tot grijze energie en broeikasgassen)


Sophie Trachte

ONDERZOEKSWERK

ONDERZOEKS‐

WERK

Opstelling van criteria

Gebruikte databases

Kort overzicht van resultaten


Sophie Trachte

ONDERZOEKSWERK: Hulpmiddel voor materiaalkeuze

Voorbereidingen

Samenstelling van de wanden

De keuze van bouwmaterialen is gebaseerd op tegelijk:

de milieu‐impact van elk materiaal

de milieu‐impact van de wand waarvan het deel uitmaakt. Deze milieu‐

impact moet dan worden getoetst aan de andere criteria die verband

houden met de keuze van de wand (energieprestatie, toepassingsstechniek,

stabiliteit, …).

Vergelijkingseenheid

Om de verschillende materialen en wanden onderling objectief te kunnen

vergelijken, moet een vergelijkingseenheid worden gedefinieerd. De

voorgestelde vergelijkingseenheid is 1 m² oppervlakte die moet voldoen

aan het gewenste isolatiecriterium (passief of lage energie).

Hierbij wordt ook rekening gehouden met de dichtheid van elk materiaal en

met de gebruikte hoeveelheid per type van wand.

Gebruiksduur

De milieu‐impact van de bouwmaterialen en de wanden moet worden

beoordeeld over een bepaalde gebruiksduur om rekening te kunnen

houden met de volgende criteria: de levensduur in gebruik van het

materiaal, het onderhoud en de vervanging (tijdsinterval, materiaalgebruik,

afvalverwerking).

De milieu‐impact van de bouwmaterialen en de wanden moet worden

beoordeeld over een gebruiksduur van 50 jaar.


Sophie Trachte

ONDERZOEKSWERK: Hulpmiddel voor materiaalkeuze ‐ criteria

Besparing op energiebronnen

Uitputting van de fossiele energiebronnen

De voorraden van de fossiele brandstoffen zijn bijna uitgeput. Bij het

huidige intensieve gebruik, zullen sommige uitgeput zijn binnen de drie

decennia.

Transport (herkomst en vervoersmiddel)

De herkomst van het materiaal of van de grondstoffen en het gebruikte

vervoersmiddel hebben een impact op zowel het energieverbruik als het

milieu (uitstoot van luchtverontreinigende stoffen, vooral CO2).

Grijze energie

In deze tijd waarin men het energieverbruik van alle bouwwerken tot een

minimum tracht te beperken (gebruiksenergie), wordt de grijze energie die

verband houdt met de fabricage, de toepassing en de verwijdering van de

samenstellende materialen een belangrijk criterium.

Grijze energie bij fabricage

Grijze energie bij toepassing

Grijze energie bij verwijdering

NRE‐factor


Sophie Trachte

ONDERZOEKSWERK: Hulpmiddel voor materiaalkeuze ‐ criteria

Besparing op grondstoffen

Gebruik van drinkwater

In de nabije toekomst wordt drinkbaar water een schaarse hulpbron. Het is

dan ook van groot belang dat voorrang wordt gegeven aan waterzuinige

productieprocessen.

Waterverbruik

Watercyclus (open lus, gesloten lus, kwaliteit van het geloosde water)

Uitputting van de natuurlijke hulpbronnen

Sommige natuurlijke hulpbronnen zijn schaars, andere zijn zo goed als

uitgeput. Bepaalde hernieuwbare hulpbronnen worden niet duurzaam

beheerd (ecosystemen, lokale economie, …).

Ontginning van mineralen

De ontginning van mineralen, toeslagstoffen of metalen kan een grote

impact hebben op het milieu (vernietiging van landschappen, vernietiging

van ecosystemen, verontreiniging van oppervlaktewateren, …).


Sophie Trachte

ONDERZOEKSWERK: Hulpmiddel voor materiaalkeuze ‐ criteria

Beheersing van milieurisico’s

Emissie van CO2 ‐ GWP

De emissie van CO2 en andere gasverbindingen heeft een grote impact op

het broeikaseffect en de klimaatopwarming

emissie bij fabricage

emissie bij verwijdering

Emissie van SO2 ‐ PV

De emissies van SO2 spelen een belangrijke rol op het vlak van de verzuring

van het milieu (water, lucht, bodem) en op het vlak van de gezondheid

(luchtwegen)

emissie bij fabricage

emissie bij verwijdering

Troposferische ozon – zomersmog

Grote hoeveelheden troposferische ozon dragen bij tot de verzuring van het

milieu en hebben een impact op de gezondheid (het gas prikkelt de ogen en

de luchtwegen – potentieel kankerverwekkend gas).

Afvalverwerking

De afvalverwerking door verbranding of door storten heeft een milieu‐

impact (emissie van luchtverontreinigende stoffen, uitstoot van

stofdeeltjes)

Storten

Verbrandingsoven


Sophie Trachte

ONDERZOEKSWERK: Hulpmiddel voor materiaalkeuze - criteria

Beheersing van gezondheidsrisico’s

Gebruik van giftige producten –fabricage en toepassing

Sommige materialen bestaan uit zware metalen, biociden, fungiciden,

problematische additieven, solventen …die een impact hebben op de

gezondheid.

Emissie van verontreinigende stoffen met een gezondheidsimpact –

fabricage en uitvoering

De materialen kunnen een bron zijn van primaire emissie van

verontreinigende stoffen, die zeer hoog is bij de fabricage en afneemt met

60 tot 70 % in de eerste 6 maanden en verdwijnt na het eerste jaar gebruik.

Reactie op vochtigheid

De manier waarop het materiaal reageert op de omgevingsvochtigheid kan

leiden tot emissies van bepaalde verontreinigende stoffen en op die manier

een directe impact hebben op de gezondheid van de bewoners.


Sophie Trachte

ONDERZOEKSWERK: Hulpmiddel voor materiaalkeuze - criteria

Recyclage

Hoeveelheid gerecycleerde materialen in de productieketen

Het gebruik van gerecycleerde materialen of afvalstoffen in een

productieproces staat toe:

te besparen op grondstoffen,

de ontwikkeling van de recyclagecircuits te bevorderen en aan te

moedigen.

Recyclagepotentieel

Recyclagepotentieel

Type van assemblage (toepassing)

Bestaan van recyclagecircuits

Wanneer men het heeft over recycleerbare materialen, is het ook belangrijk

dat men weet of er recyclagecircuits bestaan en waar deze gelegen zijn.

Plaats van de recyclagecircuits

Energiebesparing

Vermindering van de emissies (CO2)


Sophie Trachte

ONDERZOEKSWERK: Hulpmiddel voor materiaalkeuze - criteria


Sophie Trachte

ONDERZOEKSWERK: transport

Transport‐

middelen

Grijze energie

MJ/tkm

GWP

kgCO²/tkm

PV

kgSO²/tkm


kgC²H²/tkm

Goederentrein 0.606 0.0138 / /

Voertuig


Sophie Trachte

ONDERZOEKSWERK: Hulpmiddel voor materiaalkeuze – algemene tabel

ECOSOFT

(Oostenrijk)

KBOB – 2009

(Zwitserland)

LEITFADEN –CRTE

(Luxemburg)


Sophie Trachte

ONDERZOEKSWERK: Hulpmiddel voor materiaalkeuze


Sophie Trachte

ONDERZOEKSWERK: Hulpmiddel voor materiaalkeuze - criteria


Sophie Trachte

ONDERZOEKSWERK: Hulpmiddel voor materiaalkeuze

GRIJZE ENERGIE: 904.65 MJ/m²

GRIJZE ENERGIE: 1699.02 MJ/m²

GWP: 71.96 kg CO2 eq/m²

GWP: 19.93 kg CO2 eq/m²


Sophie Trachte

Dank u voor uw aandacht

More magazines by this user
Similar magazines