Het Blaatje Nr. 2 - Faculteit der Sociale Wetenschappen - Radboud ...

Blaatje uitgave 2, jaargang 12, Februari 2011

Colofon
Het Blaatje is een uitgave van de Nijmeegse sociologie studievereniging ‘Den Geitenwollen Soc.’.
Het tweede nummer in de twaalfde jaargang. Uitgegeven op 17 februari 2011.
Op internet te vinden via www.dengeitenwollensoc.nl
Kopij naar blaatje@dengeitenwollensoc.nl
Oplage 120
© DGWS
Hoofdredacteur:
Joris Blaauw
Eindredacteur:
Roel Steendijk
2
Blaatje februari 2011
Redactie:
Hanneke van den Akker
Per Bles
Pascal van der Bol
Hakim Bouali
Matthijs Brink
Gijs Custers
Elien van Dongen
Marloes de Hoon
Dirk Jansen
Juriaan van Kan
Vera van de Straat
Marlijn Wagenaar
Reneé van der Zanden
Grafisch ontwerp:
Marloes de Hoon
Roel Steendijk
Vera van de Straat
Reneé van der Zanden
Met bijdrage van:
Sjoerd de Koning
Met dank aan:
Portier Cor
Thom de Graaf

Voorwoord
Beste lezer,
Het academisch jaar is half op weg en de eerste twee tentamenweken zijn achter de rug. De
eerstejaars zijn gewend aan de grote overstap die ze hebben gemaakt van middelbare scholier
naar universitair student. De ouderejaars zijn teruggevallen in hun oude ritme en brengen de
dagen kaartend en koffie drinkend door in de GWS-kamer.
Naast tentamenstress en andere, meer dagelijkse, beslommeringen is er de afgelopen maanden
een vuist gemaakt richting Den Haag. Deze vuist balde zich op 10 december, toen ruim
duizend studenten in Nijmegen de straat op gingen, en er werd, op 21 januari, door twintigduizend
studenten een keiharde dreun mee uitgedeeld aan Halbe Zijlstra. De vriendelijke
en gezellige manifestatie ontaarde in relletjes en de ME zag haar kans schoon; er werd hard
ingegrepen. De media zag oude tijden herleven en refereerde gretig aan de grote protesten
van de jaren tachtig.
Een mooier bruggetje kunnen wij ons niet wensen! Dit Blaatje staat namelijk in het teken van
de Piersonrellen. Precies dertig jaar geleden rolden de tanks Nijmegen in en werden de kra-
kers in de Piersonstraat met geweld uit ‘hun’ huizen gezet. In dit Blaatje maken we een reconstructie
van de rellen, spreken we met een bijzondere ooggetuige en proberen we parallellen
te trekken met andere protesten.
Verder vindt u in dit Blaatje natuurlijk de vertrouwde rubrieken en columns. Daarnaast kunt u
een indrukwekkend reisverslag lezen van Marloes, die met een groep pelgrims door de
Palestijnse gebieden is gereisd.
Geniet u vooral van dit Blaatje. De nieuwe kabinetsmaatregelen zouden zomaar een jammerlijk
einde kunnen maken aan dit weinig journalistieke, doch vertrouwde, verenigingsblad.
Het Blaatje mot blieve!
Joris Blaauw, Roel Steendijk
Hoofd- en eindredactie
Blaatje februari 2011 3

4
6 Tien
10
14
16
22
minuten met
In deze editie hebben we in de ‘Tien minuten met’ een
interview met Cor, de portier van TvA 4. Cor werkt bijna 30
jaar als portier op de campus van de universiteit. Het is tijd
om eens wat meer te weten te komen over deze man! Het
interview met Cor is te lezen op pagina 6 en 7.
Dossier: Pierson-rellen in Nijmegen
In deze editie van het Blaatje komen de Pierson-rellen aan
bod. De pierson-rellen vonden 30 jaar geleden plaats in Nijmegen.
De pierson-rellen zijn een belangrijk onderdeel van
de Nijmeegse geschiedenis. Ook andere grote protesten uit
de geschiedenis komen in het dossier aan bod vanaf pag. 10!
Interview met Thom de Graaf
Thom de Graaf, beter bekend als de huidige burgemeester
van Nijmegen, was in 1981 student rechten aan de KUN.
Hij bevond zich midden in de Pierson-rellen. Een getuigenverslag
van deze oorlogssituatie in Nijmegen is te lezen op
pagina 14-15.
Demonsteren. Wat is dat?
Demonstraties, manifestaties en demonstraties zijn aan de
orde van de dag. Een reden van Dirk om uit te zoeken wat
demonstreren precies inhoudt. Hij stelt de vraag of er vroeger
meer sprake was van maatschappelijke betrokkenheid
en komt met een helder antwoord.
(Reisverslag) Palestijnse Gebieden
Marloes is afgelopen december met een groep door Pales-
tijnse gebieden gereisd. Over deze indrukwekkende reis
heeft zij een minstens zo indrukwekkend artikel geschreven.
Lees over Marloes’ ervaringen deze editie van het Blaatje
vanaf pagina 22.
Verder in dit Blaatje: 5 Bestuurlijke babbel 7 De Eerstejaarservaring 8 Sociologie
Vandaag 20 Joris windt zich op 25 Filmrecensie 26 Onze prachtige
studentencultuur 28 Den GWS & Medezeggenschap 31 Gedichten
Blaatje februari 2011
I
N
H
O
U
D
Uitgave 2
Jaargang 12
Feb. 2011

Bestuurlijke babbel
Het is laat zoals ieder jaar,
de tijd zit krap in zijn heden,
vandaag is steeds weer geweest
steek dus het licht aan dat de toekomst nog uitspaart,
(...)
Gerrit Kouwenaar, uit: Een geur van verbrande veren (1991)
Tsja, de bestuurlijke babbel. Eerst maar eens een lekkere borrel erbij pakken. Helaas leert een snelle
blik op mijn drankplankje dat ik droger sta dan de Verenigde Staten in de jaren ‘20. Ach, dan maar de
Disaronno die nog over is van het kerstdinertoetje. Had ik toch maar iets gemaakt met whiskey...
Inmiddels zijn we een nieuw jaar ingegaan. Een nieuw jaar, met nieuwe kansen en nieuwe uitdagingen.
Ja, een nieuw jaar. Ondertussen ben ik nog steeds bezig met de afronding van het financiële
halfjaarverslag, er moeten nog presentaties afgemaakt worden en waar blijft toch die nieuwe
bestuurscomputer? De dag telt nog steeds 24 uren, toch lijken deze te evaporeren in de dagelijkse
sleur.
De ironie vloog mij dan ook naar de keel toen ik van mijn moeder het boek ‘Stil de tijd’ van de filosoof
J. Hermsen kreeg. In dit boek wordt een pleidooi gehouden voor een langzame toekomst. De stelling
wordt ingenomen dat wij sinds de invoering van de internationale Greenwichtijd aan het einde van de
negentiende eeuw steeds meer naar de kloktijd zijn gaan leven en vervreemd zijn geraakt van onze
innerlijke tijd. We moeten tegenwoordig op vakantie om tot rust te komen en te vergeten welke dag
het ook al weer was. Een blik in mijn agenda kan dit alleen maar bevestigen.
Heerlijk om een boek te lezen waar niet elke uitspraak getoetst moet worden. Niets tegen het opstellen
van proposities, integendeel, maar dingen als waar ervaren of ergens een goed gevoel over hebben, is
in mijn opinie bevredigender. Innerlijke tijd is gelukkig niet iets wat onderworpen kan worden aan de
wetenschap. Het is iets van de mens; een gevoelskwestie. Een hele dag niets doen, ‘s avonds een borrel
(waar in nood zelfs Disaronno) en verzinken in gedachten.
Wat is tijd? Is het iets als ‘hoop’, zoals de Duitse filosoof en groot denker Ernst Bloch het beschreef?
De hoop die de motor van de geschiedenis vormt; het verlangen naar een beter leven houdt het
wereldproces gaande. Of kwam de Britse filosoof Francis Bacon (tevens de man achter de uitspraak
‘Scientia potentia est’, oftewel ‘kennis is macht’) meer in de buurt met de tijd als ‘de grootste
vernieuwer’? Emmanuel Levinas kwam wellicht met de diepste omschrijving en zag de tijd alsware ‘een
verhouding tot het oneindige’, tijd is - voor de mens - immers eindig. Voor mij is het dan ook vooral tijd
om weer eens flink aan te poten: de tentamens komen eraan. Gas erop. Knallen in het nieuwe jaar!
Iedereen veel tijd toegewenst,
Sjoerd de Koning
Blaatje februari 2011 5

Tien minuten met...
Cor - portier van Tva-4
6
Hoe lang bent u al werkzaam als portier op de
Radboud Universiteit?
Al bijna 30 jaar. Daarvoor zat ik in de bouw,
maar ik kon hier aan de slag voor een korte
periode. Ik ben blijven hangen en die korte
periode werd een lange periode. Dit had ook te
maken met mijn vrouw die in Nijmegen werkte
en graag wilde dat ik hier ging werken. In de
bouw werkte ik namelijk door het hele land, op
onregelmatige tijden. Onder andere heb ik in het
Erasmusgebouw en de UB gewerkt, maar in TvA
4 ben ik uiteindelijk blijven hangen. Nog steeds
met alle plezier.
Zijn de studenten in de loop der jaren
veranderd?
De studenten zijn veel veranderd. Vroeger waren
er veel meer langstudeerders. Meer studenten
die met de instelling leefde: ‘komt het vandaag
niet dan komt het morgen wel’. Nu is men zich
veel bewuster van een eventuele studieschuld.
En in de omgang?
Studenten zijn wat brutaler geworden. Ik moet
altijd wel lachen als ze je eerst een grote mond
geven en vervolgens hun moeder opbellen en
Blaatje februari 2011
Cor, zal voor veel
van de sociologen
in Nijmegen een
zeer bekend
gezicht zijn. Hij
loopt al bijna 30
jaar rond op de
campus van de
Radboud
Universiteit. Te
herkennen is Cor
aan zijn sigaar en
gezellige babbel.
zeggen: “mama, ik ben op school!” Dan denk
ik; je zit niet op school, maar op de universiteit!
Toch help ik studenten nog altijd graag. Als
ze bijvoorbeeld moeite hebben om de weg te
vinden dan wijs ik ze die. De deur staat hier
immers altijd open. Ook mensen die hier aan het
werk zijn kunnen altijd binnenlopen om een kop
koffie te komen halen. Zelf drink ik het toch niet!
De band met studenten heeft niet te lijden
gehad onder het lange dienstverband?
Nee, die band is altijd goed geweest. Ik heb altijd
goed contact gehad met studieverenigingen en
andere studentenorganisaties. Wij proberen als
portiers iets voor hen te betekenen en andersom.
Pakketjes breng ik bijvoorbeeld graag even langs
als dat nodig is.
Hoe ziet een normale dag op de universiteit
voor u eruit?
Vroeger opende ik zelf om zeven uur, maar
omdat ik voor een gedeelte ben afgekeurd opent
iemand anders. Daarom werk ik ook van acht
uur ’s morgens tot twee uur ’s middags. De
belangrijkste taken die ik heb, is het controleren
van de post. Als er ergens in het gebouw een
pakketje afgeleverd moet worden, zorgen we
ervoor dat die goed terecht komt. Daarnaast
zorg ik voor de veiligheid van de studenten en
werknemers. ’s Avonds maken we altijd een
ronde door het gebouw om te controleren wie
er in het gebouw aanwezig is. Docenten kiezen
er soms voor om ’s avonds op de universiteit
te blijven werken. Als zij dat aangeven bij ons
dan kunnen wij in de gaten houden of er geen
gekke dingen gebeuren en of er geen verdachte
personen rondlopen. Mocht een docent gasten
ontvangen, dan worden ze meestal afgezet
bij ons. Wij zorgen er dan voor dat die gasten
terecht komen bij de juiste docent of de juiste
afdeling.
Op zondag 23 januari heeft een man, onder
invloed van drugs, de UB proberen te belagen.
Hij maakte daarbij gebruik van een mes. De
aanwezige portier was in staat te voorkomen
dat de man de UB binnendrong. Heeft u dit
voorval meegekregen?
Ja, ik was er zelf niet bij, maar ik heb een collega

gesproken. De man was ’s ochtends
al lastig en toen is hij in de middag
terug gekomen. Je bent dan als portier
verantwoordelijk voor alle mensen die
in de UB zitten. Je dient dan de deur
zo snel mogelijk af te sluiten en de
beveiliging en politie te contacteren.
Heeft u dit zelf ooit wel is
meegemaakt?
Nee, ik heb zoiets nooit meegemaakt.
Ik heb wel veel andere dingen
meegemaakt en zou er zo een boek over
kunnen schrijven. Van ruzies tot andere
zaken. Wij weten meestal wel, mocht
er iets zijn, wat er speelt. Het meeste
van wat er hier gebeurt, horen of zien
we wel. Het is echter niet handig om
hierover te veel naar buiten te brengen.
Het gekste waar ik over kan vertellen
dat ik zelf ooit heb meegemaakt, zijn
meerdere gevallen van brandstichting.
We hebben toen het hele gebouw
ontruimd, want je moet het zekere voor
het onzekere nemen.
U gaat binnenkort met pensioen. Wat
gaat u doen als u met pensioen bent?
Ik ga op 24 mei 2012 met pensioen.
Wat ik dan ga doen is in ieder geval niet
stilzitten. Ik doe vrijwilligerswerk op
de oude basisschool van mijn zoon. Ik
doe daar vooral onderhoudsklusjes. En
misschien ga ik nog naar Gambia. Daar
heb ik zelf met een paar kennissen een
project lopen voor vrijwilligerswerk.
Daarnaast heb ik een kleinkind waar
ik na mijn pensioen nog meer van kan
genieten. Ik zal tijdens mijn pensioen
eerder tijd tekort komen dan tijd teveel
hebben. Ik vind het ook niet erg dat het
er dan op zit. Ik ben 31 jaar in dienst
geweest en ik ben blij dat ík kan zeggen
dat het erop zit, in plaats van dat de
dokter dat zegt.
Dirk Jansen & Juriaan van Kan
De eerstejaars
ervaring
Naast de sociologievakken, krijgt een eerstejaars
sociologiestudent natuurlijk ook andere vakken;
criminologie en antropologie zijn ook de revue
gepasseerd. Hoewel het volgen van het laatstgenoemd
vak op de late maandagmiddag niet altijd even
makkelijk is, blijft van deze colleges hangen dat
etnografie een toch wel erg belangrijk onderdeel van
antropologie is.
Ik ben benieuwd hoe een echte antropoloog de
ochtend, die ik in de GWS-kamer heb beleefd na een
redactievergadering, als een echte etnografische
veldwerker zou beschrijven. Vooral de begrippen
kruiswoordpuzzel, koffie en koekje verdienen extra
aandacht bij de vergelijking tussen de GWS-cultuur en
bijvoorbeeld de Universiteitscultuur.
Een gedeelte van de redactie, inclusief ondergetekende,
bogen zich bij de GWS over een Zweedse
puzzel, waarbij het natuurlijk belangrijk is om
associaties met het gegeven woord correct paraat te
hebben. Van die correcte associaties was daarentegen
totaal geen sprake. Vooroordelen vlogen over tafel,
die door de beste studenten maatschappelijke
vooroordelen met moeite wetenschappelijk verklaard
kunnen worden.
Over vooroordelen gesproken, de busreis die ik
maak naar de universiteit toe, geeft mij genoeg
mogelijkheden om mijn eigen vooroordelen rijkelijk de
loop te laten. Net iets te dikke vrouwen die dan toch
een legging aantrekken, rillingen krijg ik ervan. Tokkie!
Meisjes die ontzettend luid aan het bellen zijn. Aso’s!
Dat zulk soort vooroordelen niet kloppen doet er even
niet toe, waar je de mensen tegenkomt is in de bus.
Of ik mijn vooroordelen op z’n beloop kan laten gaan,
hangt natuurlijk af van de bus, specifieker: het op
komen dagen van de bus. Het is voorgekomen dat
er geen bus kwam opdagen, als ondergetekende
stond te wachten om aan weer een nieuwe dag op
de universiteit te beginnen. De klachten over bussen,
maar zeker ook de treinen, zijn vaak gehoord, zeker in
de afgelopen winters witte decembermaand.
De kans dat mijn vooroordelen toch kloppen of dat de
busmaatschappijen hun logistiek op orde hebben, zou
ik kunnen vaststellen door middel van een onderzoek.
Methoden van Onderzoek heeft me daar de afgelopen
maanden de kennis toe gegeven en Statistiek zal dit de
komende maanden gaan doen. Daar kijk ik naar uit!
Per Bles
Blaatje februari 2011 7

8
Hogere fertiliteit in Landen met
veel scheidingen
Als toekomstig socioloog is het uiteraard belangrijk om op de hoogte te blijven van baanbrekend
onderzoek en nieuwe theorieën omtrent sociologische thema’s. De vraag is echter: wie heeft er naast
de stapels literatuur, vele opdrachten, papers en verplichte uurtjes in de GWS-kamer nu nog tijd om
elke maand de vele sociologische tijdschriften door te lezen? Persoonlijk bekijk ik deze tijdschriften
puur en alleen tijdens een jacht naar literatuurverwijzingen voor achtergrond- en theoriehoofdstukken
die geschreven moeten worden en ik veronderstel dat dit hetzelfde is voor het overgrote deel van
de sociologiestudenten. Om jullie toch enigszins op de hoogte te houden van de wetenschappelijke
vooruitgang binnen de sociologie, zal er in elk Blaatje aandacht besteed worden aan een recent
gepubliceerd onderzoek.
Over het algemeen wordt verondersteld dat het hebben van (veel) kinderen samenhangt met zaken als
religie en het hebben van een traditioneel waardenpatroon, maar gaat dit wel echt op? Zijn dit wel echt
factoren die van invloed zijn op het aantal kinderen?
De afgelopen jaren hebben zich veel veranderingen voorgedaan in de demografische patronen van de
Westerse landen. Er is sprake van een sterke vergrijzing. Op 17 december 2010 publiceerde het CBS
gegevens waaruit bleek dat het aantal 65-plussers in Nederland in de komende 30 jaar met twee miljoen
zal toenemen. Dit wil zeggen dat er in 2040 4,6 miljoen 65-plussers zullen zijn, wat bijna een kwart van
de totale bevolking is. Daarbij neemt in de komende jaren ook de gemiddelde levensverwachting iets toe.
Kortom, in de toekomst zullen de lasten voor de beroepsbevolking toenemen.
Ook in de samenstelling van huishoudens is het een en ander veranderd. Waar men vroeger pas mocht
samenwonen na het huwelijk, is het tegenwoordig eerder een testfase om er achter te komen of men dat
trouwen wel echt ziet zitten. Scheidingen zijn tegenwoordig bijna aan de orde van de dag en de komst
van betere anticonceptiemiddelen zorgden ervoor dat bewuste kinderloosheid een optie werd. Van de
generatie geboren tussen 1961 en 1964 blijkt een kwart kinderloos te zijn gebleven.
In de decembereditie van European Sociological Review publiceerden Alexia Prskawetz, Marija Mamolo
en Henriette Engelhardt een artikel getiteld: On the relation between fertility, natality, and nuptiality. In
dit onderzoek is sprake van landenvergelijkend onderzoek naar de fertiliteit in Europa. Ze definiëren de
totale fertiliteit van een land aan de hand van het gemiddeld aantal (levende) kinderen dat een vrouw
baart tijdens haar leven.
De fertiliteit wordt normaal gesproken verklaard aan de hand van sociaal-economische, demografische,
culturele en institutionele landverschillen. Recent onderzoek heeft uitgewezen dat de fertiliteit het laagst
is in traditionele, katholieke en op familie georiënteerde landen. Het hoogst is de fertiliteit in landen met
een groot aantal scheidingen, de grootste aantallen buitenechtelijke kinderen en het grootste aantal
stellen dat ongehuwd samenwoont. Dit gaat geheel tegen het heersende beeld in dat het hebben van
een traditioneel waardenpatroon leidt tot meer kinderen. Er is volgens de auteurs in de Europese landen
sprake van een verandering in de correlatie tussen de totale fertiliteit en gedrag gerelateerd aan fertiliteit,
ofwel reproductief gedrag.
Prskawetz, Mamolo en Engelhardt proberen de verschillen in fertiliteit tussen de verschillende Europese
landen te verklaren aan de hand van reproductief gedrag. Onder reproductief gedrag rekenen zij de
volgende gedragingen: scheiding, huwelijk, gemiddelde leeftijd bij de geboorte van het eerste kind
en het aantal buitenechtelijke kinderen. Eerder onderzoek wijst uit dat de effecten van traditionele
Blaatje februari 2011

Sociologie
Vandaag
determinanten van fertiliteit, als huwelijk, scheiding en arbeidsmarktparticipatie van vrouwen,
interacteren met de invloed van verschillende sociale, culturele, institutionele en economische
kenmerken.
Voor de analyse wordt gebruik gemaakt van gepoolde cross-sectional time series. Deze methode maakt
het mogelijk om zowel verschillen tussen landen, als verschillen over de tijd inzichtelijk te maken. Wat de
trend betreft, blijkt het verband tussen reproductief gedrag en de fertiliteit zelf over de tijd minder sterk
te zijn geworden. Dit betekent onder andere dat uitstel van het krijgen van het eerste kind tegenwoordig
minder vaak leidt tot een lagere fertiliteit. De auteurs stellen dat dit wijst op het feit dat veranderingen in
de sociale context over de tijd minder vaak een negatieve invloed hebben op de fertiliteit.
De nieuwe sociale context maakt het mogelijk om ongehuwd samen te wonen, te scheiden en kinderen te
krijgen zonder getrouwd te zijn. De traditionele volgorde van trouwen, samenwonen en kinderen krijgen
wordt niet langer altijd gevolgd, waardoor uitstel van het huwelijk minder vaak tot een lagere fertiliteit
leidt.
Wat betreft de verschillen tussen landen blijkt er binnen Europa sprake te zijn van een tweesplitsing
met Noord- en West-Europese landen aan de ene kant en Centraal/Zuid-Oost en Zuid-Europese landen
aan de andere kant. Waar de toename in de gemiddelde leeftijd waarop men het eerste kind krijgt in
de eerstgenoemde landen nauwelijks tot een daling van de fertiliteit leidt, heeft dit in laatstgenoemde
landen wel degelijk een negatieve invloed op de fertiliteit. Een mogelijke verklaring die de auteurs
hiervoor geven, is de slechtere economische situatie in deze landen. Wat hierbij opgemerkt moet worden,
is dat dit effect volgens de auteurs eigenlijk komt door de sociale context, die tot gevolg heeft gehad dat
de gemiddelde leeftijd waarop men het eerste kind krijgt is toegenomen.
Ook de gemiddelde leeftijd waarop een vrouw trouwt, het aantal scheidingen en de hoeveelheid
buitenechtelijke kinderen leidt in de Noord- en West-Europese landen nauwelijks tot een daling van de
fertiliteit, terwijl dit in de Centraal/Zuid-Oost Europese landen wel tot een daling leidt. De auteurs stellen
dat dit voor Zuid-Europa logische bevindingen zijn gezien het feit dat er in deze landen meer waarde
gehecht wordt aan familie en het huwelijk. Daarbij zijn scheidingen en buitenechtelijke kinderen in deze
landen slechts in geringe mate aan de orde.
In Centraal/Zuid-Oost Europa zijn scheidingen en buitenechtelijke kinderen echter wel altijd aan de
orde geweest. Mogelijkerwijs zijn voor deze landen de determinanten voor het aantal scheidingen en
buitenechtelijke kinderen tevens de determinanten voor de verminderde fertiliteit. Dit wil zeggen dat het
aantal scheidingen en buitenechtelijke kinderen niet zozeer van invloed is op de fertiliteit, maar dat zowel
het aantal scheidingen en buitenechtelijke kinderen als de fertiliteit veroorzaakt worden door een andere
(onbekende) factor.
De analyse ondersteunt zowel op het macro- als op het microniveau de negatieve relatie tussen fertiliteit
en het uitstellen van belangrijke demografische gebeurtenissen. Deze gebeurtenissen hebben met name
betrekking op het vormen van nieuwe huishoudens en gezinnen. Ook wordt er steun gevonden voor de
relatie tussen fertiliteit en de toenemende instabiliteit van huwelijken.
Wat de auteurs concluderen is dat interacties tussen variabelen op het microniveau en variabelen op het
macroniveau sleutel zouden moeten zijn tot deze, op het eerste gezicht, toch wat vreemde bevindingen.
Vera van de Straat
Blaatje februari 2011 9

10
P i e r s o n - R e l l e n
O o r l o g i n N i j m e g e n
EEn bEschrijving van grootsE protEstEn in nijmEgEn
En EldErs in dE wErEld
Bijna dertig jaar geleden werden de krakers in de Piersonstraat met exceptioneel geweld
uit hun woningen verdreven. Ruim tweeduizend man van de ME en marechaussee
waren nodig om de krakers en hun sympathisanten te verwijderen. De maatschappelijke
verontwaardiging over het politiegeweld culmineerde in een demonstratie van
zeventienduizend mensen in het centrum van Nijmegen.
Niet alleen de Piersonrellen passeren de revue, ook andere grote demonstraties
worden besproken. Natuurlijk komen ook de recente studentenprotesten aan de orde.
In het dossier wordt gezocht naar de parallellen tussen de verschillende protesten en
demonstraties. Is het maatschappelijk engagement sinds de jaren tachtig afgenomen, of
heeft de betrokkenheid nieuwe vormen gekregen?
De Piersonrellen vormen een belangrijk hoofdstuk uit de Nijmeegse historie dat slechts bij
weinig sociologiestudenten bekend is. Om deze reden is dit ‘jubileum’ aangegrepen om de
geschiedkundige kennis wat bij te schaven. Velen van u zullen niet weten dat Rita Verdonk
(´rooie Rita´ destijds) rondwandelde in het strijdtoneel en dat de eigenaar van fietshandel
Ratink (nog steeds gevestigd tegenover De Plak) eieren aan jongeren gaf om de krakers
mee te bekogelen. Zelfs onze rector speelde een (dubieuze) rol…
Deze, en meer feitelijkheden, getuigenissen en opinies, maken dit dossier buitengewoon
interessant. Mogelijkerwijs kunnen de lezers lering trekken uit de verschillende verhalen
als ze binnenkort weer de barricaden op gaan. Vergeet in ieder geval uw sjaal en citroenen
niet!
Blaatje februari 2011
D o s s i e r

‘Pierson mot blieve!’
Zondag 15 februari 1981
Om 11.00 uur vindt er een vergadering plaats aan
de Pontanusstraat 20. De voorbereiding voor het
opwerpen van barricades in de Piersonstraat is in
volle gang. Onder andere krakers uit Rotterdam en
Den Bosch hebben zich aangesloten bij het Njmeegse
krakersbolwerk ‘de Eenhoorn’. In de nacht
van zondag op maandag vertrekt een stoet vanuit
de Pontanusstraat naar het Piersonpleintje, waar
druk aan de barricades wordt gewerkt. Materiaal
wordt naar buiten gesleept en de straat wordt
opengebroken. Rond 4.00 uur is ´Vrijstaat De Eenhoorn´
een feit.
Maandag 16 februari 1981
Na het opwerpen van de barricades gaat ´Radio
Rataplan´ de lucht in. Rataplan zal onder andere
verslag doen van het kort geding dat die dag in de
Arnhemse rechtbank dient. De gemeente Nijmegen
staat in deze zaak tegenover de krakers van de
DOSSIER
Op 10 december jongstleden bewogen maarliefst 1500 studenten zich richting de Grote Markt. Dit aantal
staat echter in schril contrast met de 17.000 demonstranten die zich op 26 februari 1981 verzamelden
in het centrum van Nijmegen. Deze opkomst was een gevolg van de gewelddadige confrontatie tussen
linkse krakers en het Nijmeegse bestuur, die daags ervoor had plaatsgevonden. De onvrede die hieraan ten
grondslag lag, leefde niet enkel onder krakers. Nijmegen verkeerde in deze jaren in een economische crisis
en kende een grote woningnood. Dit bracht sympathie voor de krakers teweeg. Het besluit tot de bouw van
parkeergelegenheid in de Piersonstraat, en daarmee de sloop van veertien gekraakte woningen, bleek de
druppel. De druppel die maakte dat een groot deel van het centrum van Nijmegen tijdelijk tot oorlogsgebied
transformeerde.
Radio Rataplan
Deze radiozender, die bekend stond als
de stem van actievoerend Nederland,
kreeg tijdens de Piersonrellen in één
klap landelijke bekendheid. Strijdbare
punkmuziek, waarschuwingen en oproepen
wisselden elkaar in rap tempo af op
etherfrequentie 102.50 Mhz. Rataplan
bleef uitzenden tot het moment waarop
de eerste tank de Piersonstraat inreed.
Eenhoorn en de veertien Piersonhuisjes. S. Kortmann
treedt op als advocaat van de gemeente en
haalt een trucje uit door de krakers als een vereniging
te beschouwen.
Advocaat S. Kortmann
S. Kortmann is vandaag de dag beter
bekend als Bas Kortmann; Rector Magnificus
van de Radboud Universiteit te
Nijmegen. Om aan te tonen dat de
krakers als vereniging stickers en
affiches maken en verspreiden, peuterde
hij destijds een sticker van De
Eenhoorn voorzichtig van een muur.
Later vond hij zijn kantoor beplakt met
stickers terug.
De president van de rechtbank besluit de uitspraak
uit te stellen tot vrijdag. Later die dag keert een
grote menigte in de Bloemerstraat zich tegen de
krakers en hun sympathisanten. Krakers manen de
menigte huiswaarts te keren. Er hangt een geladen
sfeer.
Dinsdag 17 februari 1981
Meer mensen keren zich tegen de krakers, onder
wie winkeliers die groot voorstander zijn van de
nieuwe parkeergelegenheid. Ouderen moedigen
jongeren aan om de krakers te bekogelen met
eieren en stenen. Rond 15.30 uur raakt iemand
gewond door een gegooide steen en wordt snel het
steegje achter café ‘De Plak’ ingetrokken. De ME
en politie grijpen in, maar slagen er door de
Blaatje februari 2011 11

etrokkenheid van vele omstanders niet in de rust
terug te laten keren. Radio Rataplan roept dringend
op om tot meer deelname aan de geweldloze zitblokkade
die de krakers en sympathisanten hebben
opgericht.
Woensdag 18 februari 1981
De solidariteitsverklaringen stromen binnen. Steeds
meer instanties verklaren welwillend te staan ten
aanzien van de strijd tegen de parkeergarage.
Mensen die thuis zitten worden opgeroepen de
burgemeester en politici te bellen om verandering
van beleid te eisen. Telefoonnummers worden via
Radio Rataplan doorgegeven. ’s Avonds wordt er
eten gebracht vanuit Doornroosje, waar op grote
schaal wordt gekookt.
Donderdag 19 februari 1981
Verschillende mensen hebben de nacht in de zitblokkades
doorgebracht. De ME heeft de Bloemerstraat
afgesloten met dranghekken. Op scholen
worden stencils uitgedeeld om de scholieren op
te roepen zich niet tegen de krakers te richten,
maar hen te steunen. Dit blijkt te werken; verschillende
jongens die in het begin van de week stenen
gooiden, helpen nu mee de barricades te versterken.
Vrijdag 20 februari 1981
Het heeft gesneeuwd. De barricades zijn bedekt
onder een witte laag. Het aantal mensen dat zich
aansluit wordt echter groter, mede dankzij voort-
12
Oppositie
De linkse partijen in de gemeenteraad
kwamen met een initiatief om de parkeergelegenheid
te verplaatsen naar
Plein ’44. Dit gebeurde echter tevergeefs:
het voorstel werd niet gehonoreerd
door het CDA, dat onmiddellijke
ontruiming voor ogen had.
durende oproepen van Radio Rataplan. Om 9.00
uur is de uitspraak van het kort geding. Chris Aerts,
de advocaat van de kraakbeweging, komt vertel-
Blaatje februari 2011
len dat de rechter toestemming heeft gegeven
om de panden met sterke arm te ontruimen.
Uit betrouwbare bronnen wordt vernomen dat
de ontruiming tot maandagochtend op zich zal
laten wachten.
Zaterdag 21 februari 1981
Deze zaterdag staat in het teken van een grootschalige
demonstratie. Vijfduizend mensen trekken
door de stad. Overal zijn affiches te zien met
daarop de tekst ‘Pierson mot blieve!’. Mensen
langs de straatkant stellen zich sympathiserend
op. In de Bloemerstraat en omliggende straten
timmeren winkeliers hun eta-lages met planken
dicht.
Zondag 22 februari 1981
De advocaten van de krakers hebben een gesprek
met burgemeester Hermsen waarin een compromis
tot stand moet komen. De burgemeester en de
hoofdcommissaris geven echter geen duimbreed
toe. ‘De ontruiming zal met grote overmacht plaatsvinden,
opdat het zo snel mogelijk gebeurt.’, zo
delen de advocaten mee na het gesprek. Radio Rataplan
meldt in de loop van de middag dat de
ontruiming maandagochtend tussen 5.00 en 6.00
uur zal plaatsvinden. Vanuit Apeldoorn zijn MEbusjes
onderweg en in Grave staan pantserwagens,
waterkanonnen en Centuriontanks klaar op het
kazerneterrein. Ook wordt bekend dat ziekenhuizen
in verhoogde staat van paraatheid zijn gebracht.
Maandag 23 februari 1981
Rond middernacht komt een stoet van ongeveer
vijfduizend man aan op Plein ’44, waar men
voor bioscoop Carolus gaat zitten. Zonder enige
waarschuwing voert de Marechaussee een charge
uit op de zittende demonstranten. Er vallen enkele
zwaargewonden. Als reactie hierop worden ook in
de Burchtstraat en op de Groesbeekseweg barricaden
opgeworpen.
Om 4.30 uur valt de Marechaussee het kraakpand
aan de Pontanusstraat binnen waar Radio Rataplan
uitzendt. Alle apparatuur wordt vernietigd waardoor
uitzenden niet langer mogelijk is. Een uur later
start de Marechaussee met het verwijderen van de
zitblokkades in de Bloemerstraat en rond het Piersonplein.
Grote hoeveelheden traan- en braakgas

Radio Rataplan na inval
worden ingezet om de demonstranten te
verdrijven. Tanks rijden via de Bloemerstraat
naar het Piersonplein, waar zij de metershoge
opgeworpen barricades trotseren. De weg wordt
vrijgemaakt om de veertien huizen aan de Piersonstraat
neer te kunnen halen.
De daaropvolgende dagen worden opnieuw demonstraties
georganiseerd. Op donderdag 26 februari
protesteren naar schatting 17.000 mensen tegen
het excessieve geweld dat door de Marechaussee
is gebruikt bij de ontruiming van de huizen aan de
Piersonstraat.
Juriaan van Kan
Marloes de Hoon
Tijdens de ontruimingsacties werden op de
muren en deuren in de omgeving verschillende
ME-mannetjes geschilderd. Als stil protest en
herinnering aan het geweld op deze plek bleven
zij nog lang bestaan. Een van die schilderingen
vormt vandaag de dag een gemeentelijk monument.
Deze gestileerde schildering is te vinden
op het muurtje dat de zijtuin van Piersonstraat
33 van de openbare ruimte scheidt.
DOSSIER
Om de barricades te trotseren werden tanks ingezet
Blaatje februari 2011 13

Demonstraties/Betogingen
Het recht om te demonstreren is in internationale mensenrechtenverdragen, bijvoorbeeld artikel 11 van
het Europees verdrag inzake de rechten van de mens (EVRM) en in artikel 9 van de Grondwet gewaarborgd.
Veel regelmatige demonstranten zien demonstreren als een democratische plicht.
Anderen zien demonstreren als een verstoring van het democratisch proces. Zij vinden dat democratisch
verkozen bestuurders en vertegenwoordigers hun werk moeten kunnen doen, ongestoord door actievoerders
en demonstranten 1 . De laatste 30 jaar lijkt in Nederland deze laatste mening steeds meer zielen
te winnen. Waar demonstreren als democratisch middel in de jaren ’60 en ’70 aan populariteit won, nam
deze populariteit eind jaren ’80 en ’90 alweer sterk af. Deze trend volgend, zou je kunnen zeggen dat de
Piersonrellen (samen met grote krakersrellen in Amsterdam begin jaren ’80) zo’n beetje de climax in de
demonstratiegeschiedenis van Nederland vormden. Vandaar dat wat aandacht voor deze rellen, 30 jaar na
dato, gepast is. Dit is ook in het licht van de aankomende studentendemonstraties, die hopelijk de trend
naar minder demonstreren in Nederland zullen doorbreken.
Voor een succesvolle betoging moet men een grote opkomst realiseren. Wanneer men hier niet in slaagt,
lijkt het tegenovergestelde aangetoond te worden, namelijk dat er geen draagvlak bestaat voor de doelen
van de betoging. Grote betogingen in Nederland hebben steeds voornamelijk een links karakter gehad.
Nederlandse betogingen door de jaren heen
In Nederland zijn betogingen al ruim een eeuw een efficiënt
middel om voor veranderingen te zorgen. Dit begon
allemaal in 1903 met de ‘moeder aller stakingen’. Tijdens
deze staking lag het openbaar vervoer in heel Nederland
plat. In die tijd was het zo dat werkgevers werknemers die
zich aansloten bij vakbonden ontsloegen, waardoor de
regeling uit de grondwet aangaande betogingen weinig
effect had. In dit jaar braken echter massale acties uit in
de havens van Amsterdam en aan het spoor. Deze acties
zorgden ervoor dat er in het hele land geen trein
meer reed. De spoorwegwerkgevers zagen hierna geen
andere mogelijkheden dan toegeven aan de wensen van
de opstandelingen. Hoewel de toenmalige premier de
stakers als misdadigers betitelde en op de proppen kwam
met verschillende antistakingswetten, waren deze acties
absoluut een overwinning voor de vakbonden. Voor het
eerst konden werkgevers niet meer om de georganiseerde
arbeiders heen 2 .
Het karakter van betogingen is de laatste eeuw enorm
verandert. Waar zo’n 100 jaar geleden het leger nog werd
ingezet tegen massale betogingen en waar men toenter-
tijd met scherp schoot tegen betogers (uit de overlevering),
werd er 50 jaar later ruimschoots gebruik gemaakt
van het democratische recht om te demonstreren. Betogingen
werden in de vrije jaren ’60 over de hele wereld
1 M.C.D. Embregts, J. Nieuwenhuys, Demonstreren staat vrij! Veelgestelde vragen van demonstranten (2007).
2 http://www.innl.nl/page/4719/nl (Nationaal Historisch Museum)
14
Blaatje februari 2011
Vaderlandse Geschiedenis:
Rebellie in de Nederlanden
‘Gansch het raderwerk staat stil,
als uw machtige arm het wil’
Tijdens een grote staking in 1903.

erg populair, zo ook in Nederland. In deze eerste
periode waren het vooral de jongeren die hier
gebruik van maakten.
Hoe deze populariteit begin jaren ’80 weer
afnam, is bijvoorbeeld te zien aan de oorspronkelijk
negatieve reactie op de krakersacties in
Nijmegen. In de periode van, en vooral na, deze
Piersonrellen, werd demonstreren steeds meer
een bezigheid van (extreem-)linkse of anderszins
extreme groeperingen en keerde de massa zich
meer en meer af van deze methode tot inspraak,
die in een negatief daglicht kwam te staan.
Alhoewel deze trend geen duidelijk keerpunt
kent, valt wel op te merken dat demonstraties
in de 21ste eeuw langzaam weer beginnen op
te komen. Voorbeelden hiervan zijn de acties
tegen plannen van de kabinetten-Balkenende en
tegen de oorlog in Irak. Echter, vaak ook valt de
opkomst bij betogingen waar een groot draagvlak
voor lijkt te zijn erg tegen. Hiervan zijn de pro- en
anti-Wilders stakingen een goed voorbeeld. Waar
men bijvoorbeeld op websites van sociale media
ziet dat dit onderwerp behoorlijk leeft, is dit
niet terug te zien op de straten. Zou de oorzaak
hiervoor ook bij de populariteit van het demonstreren
liggen, of heeft dit meer te maken met
hedendaagse ‘demonstratieluiheid’? Zorgen de
sociale media ervoor dat men steeds meer gaat
voor directe bevrediging in de vorm van frustratie-uitingen
in Tweets of op Facebook en daarom
geen behoefte meer voelt om daadwerkelijk tot
actie over te gaan? Laat iedereen in zijn of haar
drukke bestaan de acties liever aan anderen over,
die vast en zeker meer tijd hebben?
Wat de oorzaak ook is voor de verminderde impact
en populariteit van demonstraties, laten we
allemaal hopen dat deze oorzaak op 21 januari
geen rol speelt en wij als studenten allemaal in
actie komen voor onze belangen. Laten we de
acties van 1903 als voorbeeld nemen, laten we
ons dapper, sterk en strijdbaar opstellen en laten
we samen werken aan een goed resultaat!
Elien van Dongen
DOSSIER
Het is stom
Op Op 28 28 augustus 1963 hield Martin Luther
King Jr. Jr. voor meer dan 200.000 protesterende
Amerikanen zijn zijn legendarische speech ‘I ‘I have a
dream’. a dream’. Er werd Er werd geprotesteerd tegen tegen de de onongelijke rechten in in de de Verenigde Staten. Er Er werd
gestreden voor banen en en vrijheid.
Aan het het begin van van de de twintigste eeuw streed
Emmeline Pankhurst in in Groot-Brittannië jarenjarlangenlang voor voor het het vrouwenstemrecht. Zij ging Zij ging enkele
keren enkele zo keren ver dat zo haar ver dat onder haar dwang onder voedsel dwang
werd voedsel toegediend, werd toegediend, omdat de omdat hongerstakingen de honger-
haar stakingen anders haar fataal anders zouden fataal worden. zouden worden.
Het leven in in enkele Nederlandse steden lag lag op op
25 25 en en 26 26 februari 1941 plat, omdat de de inwoners inwon-
staakten. ers staakten. Zij protesteerden Zij protesteerden hiermee hiermee tegen tegen de
Duitse de Duitse onderdrukkers.
Op Op 28 28 juni 1969 ontruimde de de New Yorkse politie
politie een homobar een homobar in Greenwich in Greenwich Village. Village. De dagen
erna De dagen verzamelden erna verzamelden zich duizenden zich demonstrant-
duizenden
en demonstranten die streden voor die gelijke streden rechten voor gelijke voor homo’s rech-
en ten lesbiennes. voor homo’s en lesbiennes.
Op Op 4 4 juni 1989 hield de de ‘tankman’ op op het het Plein
van Plein de van Hemelse de Hemelse Vrede een Vrede colonne een colonne tanks tegen, tanks
door tegen, ervoor door te ervoor gaan staan. te gaan In staan. totaal In hebben totaal
naar hebben schatting naar schatting een miljoen een mensen miljoen de mensen maand
daarvoor de maand geprotesteerd daarvoor geprotesteerd tegen het communist- tegen het
ische communistische regime en gestreden regime en voor gestreden meer democra- voor
tie. meer Op democratie. de dag dat de Op tankman de dag dat bekend de tankman werd, zijn
honderden bekend werd, burgers zijn honderden door het Chinese burgers leger door om het
het Chinese leven leger gebracht. om het leven gebracht.
Op Op 10 10 december liepen Nijmeegse studenten
schreeuwend door de de stad. Zij Zij protesteerden tegen
tegen een een kostenverhoging in het in het hoger hoger onderwijs.
onderwijs. Zij zouden Zij moeten zouden weten moeten dat weten hun opleiding dat hun
door opleiding een kostenverhoging door een kostenverhoging alleen maar alleen meer
waard maar kan meer worden. waard kan Een worden. eventuele Een lening eventuele bij de
bank, lening wat bij maakt de bank, het wat uit? maakt Een studie het uit? brengt Een zijn
geld studie écht brengt wel op. zijn ‘Het geld is écht stom’, wel was op. de ‘Het leus. is
stom’, was de leus.
Het was een stom protest.
Het was een stom protest.
Mathijs Brink
Blaatje februari 2011 15

Het was een beetje oorlog in de stad
Interview met burgemeester Thom de Graaf over
de Piersonrellen
Interview met de burgermeest van Nijmegen over de Pierson-Rellen
In februari 1981 is onze huidige burgemeester, Thom de Graaf, bezig met het afronden van zijn studie
‘Nederlands recht’. De Graaf woont op kamers in de Pontanusstraat en naast zijn studie is hij actief binnen
de lokale politiek, als voorzitter van D’66. De Pontanusstraat is tevens de thuisbasis van krakersradio-omroep
Rataplan. Als maatschappelijk geëngageerde student, als politicus en als overbuurman van de krakers,
kan het niet anders dan dat Thom de Graaf de Piersonrellen van dichtbij heeft meegemaakt. We benaderen
hem daarom voor een interview en via zijn woordvoerder komt een positieve reactie retour. Op maandag
17 januari worden we gebeld en krijgen we ruim de tijd om onze vragen te stellen.
De Graaf beschrijft de gecompliceerde positie die
hij destijds moest innemen: ‘Ik was stadbewoner,
straatbewoner van de Pontanus, overbuurman
van Radio Rataplan, en tegelijkertijd ook voorzitter
van D’66.’ Zijn partij maakte in ‘81 deel uit van
de coalitie. Dat D’66 een gemeentebestuur aan
een (nipte) meerderheid hielp was overigens een
unicum in Nederland.
De Zeigelhofgarage
Over de locatie van de garage werden
verschillende ideeën opgeworpen. Deze
voorstellen konden echter geen van allen rekenen
op een meerderheid. Om deze reden ging D’66
akkoord met de locatie Zeigelhof. Een gevolg
van dit besluit was het voornemen om tien
panden in de Piersonstraat te slopen. De Graaf
vertelt dat krakers al snel de leegstaande huizen
introkken. Zij wierpen barricades op, welke
ongewenst waren volgens het gemeentebestuur.
‘Het gemeentebestuur heeft die prestigeslag
uiteindelijk gruwelijk verloren’, zo stelt Thom de
Graaf.
Volgens de Graaf stelde het gemeentebestuur zich
in die dagen autistisch op; er moest en zou een
garage komen en daarvoor moesten de huizen
in de Pierson plat. D’66 kwam daarmee in een
spagaat terecht. ‘We stonden absoluut niet achter
de ontruiming, maar andere voorstellen haalden
het niet. In de laatste dagen is er alles aan gedaan
om de ontruiming te voorkomen. Helaas is dat niet
gelukt.’
16
Blaatje februari 2011
De ontruiming
De ontruiming begon met het onklaar maken van
Radio Rataplan. De Graaf weet nog goed dat hij
pas laat naar bed ging die nacht. ‘Ik denk dat ik
rond twee uur ging slapen. Ik was nog bezig met
allerlei telefoongesprekken.’ Toen De Graaf ging
slapen waren de ME en Marechaussee zich al aan
het klaarmaken. ‘Ongeveer een uur later werd ik
wakker. Het was chaos, de ME pleegde charges
en ging het pand van Rataplan binnen. Er was
veel lawaai, er werd gegild en er hing een wolk
traangas in de straat. Het was een fascinerend
beeld.’ De Graaf, die alles aanschouwde vanuit zijn
kamer, geeft aan dat het leek alsof er oorlog in de
stad was.
Op de vraag of De Graaf getuige was van de
ontruiming in en rond de Piersonstraat antwoordt
hij dat hij daar niet is gaan kijken: ‘Je werd daar
weggemept, of weggedragen’.
De demonstratie
Op de donderdag na de ontruiming liepen
17.000 mensen mee in een demonstratie. De
demonstranten uitten massaal hun ongenoegen
over het excessieve geweld dat ME en
marechaussee gebruikten tijdens de ontruiming.
De Graaf was getuige van deze demonstratie.
Hij was aanwezig bij de raadsvergadering, die
wegens verbouwing van de raadszaal in de oude
aula van de universiteit plaatsvond. Er ontstond
een gespannen sfeer toen de aula werd omsingeld
door de demonstranten. Er werden ramen
ingegooid en de aula werd gebarricadeerd.

Thom de Graaf
Amsterdam, 11 juni 1957
Lid van D’66 sinds 1977
Burgemeester van Nijmegen sinds 2007
1994-2005: lid Tweede Kamer,
fractievoorzitter Tweede Kamer, minister,
viceminister-president
De kritiek op burgemeester Hermsen was groot.
De Graaf kan zich de positie van D’66 niet goed
herinneren, maar weet dat ook zij veel problemen
had met het optreden van de toenmalige
burgemeester. ‘Ik vind nog altijd dat burgemeester
Hermsen veel meer had moeten doen om geweld
te voorkomen. Hij had meer moeten optreden
als een verbindende mediator en nogmaals het
gesprek moeten aangaan’, aldus De Graaf. ‘Maar’,
zo stelt hij vervolgens, ‘het is achteraf lastig na te
gaan wat er was gebeurd als Hermsen anders had
geopereerd.’
Maatschappelijke betrokkenheid
Wanneer we De Graaf de stelling voorleggen dat
de maatschappelijke betrokkenheid van studenten
is afgenomen, twijfelt hij geen seconde: ‘dat is
pertinent onjuist.’ Thom de Graaf geeft aan dat
iedere tijd zijn eigen vormen van protest kent.
Hij maakt een opsomming: de marxistische
protesten van de jaren zestig, de flowerpower
en creatieve protesten in de jaren zeventig en
de grote krakersprotesten in de jaren tachtig.
Volgens De Graaf manifesteert de maatschappelijke
betrokkenheid zich tegenwoordig anders, maar
is deze niet minder geworden. ‘Studenten
participeren tegenwoordig in allerlei projecten en
organisaties, zij laten de handen wapperen. De
nieuwe media spelen daarin ook een rol.’
‘Dat studenten betrokken zijn, blijkt ook uit de
studentenmaniefstatie van 21 januari in
DOSSIER
Den Haag. De plannen van dit kabinet zijn
slecht voor de universiteiten en daarmee
ook slecht voor de kenniscentra van onze
stad’. De Graaf onderstreepte dit tijdens de
hooglerarenmanifestatie in Den Haag die
op 21 januari jongstleden plaatsvond.
Aan het einde van het gesprek komen
we nog even terug op de plannen voor
de parkeergarage. Direct na afloop van
de ontruiming werden de huizen in de
Piersonstraat afgebroken. Het gebied bleef
braak achter. Pas jaren later worden er
flatwoningen gebouwd. De parkeergarage
is er nooit gekomen. De Graaf durft
achteraf niet te zeggen waarom de
Zeigelhofgarage nooit gebouwd is, ‘er was
geen maatschappelijk draagvlak, dat zal
uiteindelijk doorslaggevend zijn geweest’.
De komende jaren ligt plein ’44 nog open.
‘je zou kunnen stellen dat dertig jaar na
dato toch nog uitvoer aan de plannen
wordt gegeven’.
Joris Blaauw & Marloes de Hoon
NB. Burgemeester De Graaf heeft dit interview voorafgaande aan publicatie niet ingezien. Hij vertrouwt erop dat de auteurs in
wijsheid zijn omgegaan met hetgeen gezegd is in het interview.
Blaatje februari 2011 17

18
Blaatje februari 2011
Demonsteren: wat is dat?
Tanks, bussen vol ME’ers, veel traangas en een helikopter. Dat was de werkelijkheid in februari 1981
te Nijmegen rondom het Karrengas en de Piersonstraat. Aanleiding voor deze heftige situatie was
de geplande bouw van een parkeergarage aan de Piersonstraat. Huizen moesten hiervoor gesloopt
worden, terwijl Nijmegen in die tijd 18.000 woningzoekenden kende. Krakers, buurtbewoners en
sympathisanten sprongen letterlijk op de barricades om de bouw tegen te houden. Tegenwoordig
lijkt een vorm van burgerlijke ongehoorzaamheid, zoals demonstreren, al voor veel mensen een stap
te ver, laat staan het opwerpen van barricades. Was er vroeger sprake van meer maatschappelijke
betrokkenheid? En in welke maatschappelijke context vond dit protest plaats?
De bewoners van de Piersonstraat vormden zelf een hechte gemeenschap, ondanks dat de buurt in
een verpauperde staat verkeerde. Net zoals in de Benedenstad stonden er vooral huurwoningen en
woonden er overwegend mensen die weinig te makken hadden. Toen de gemeente aankondigde
een nieuwe parkeergarage te bouwen, probeerden de buurtbewoners middels petities en
procedures de bouw te verhinderen. De bewoners van de Piersonstraat hadden echter geen
succes, totdat krakers zich met de situatie gingen bemoeien.
De kraakbeweging ontstond midden jaren ’60, maar won door de woningnood en de oliecrisis
in de jaren ’70 enorm aan populariteit. De provo’s in Nederland en de RAF (Rote Armee
Fraktion) in Duitsland legden de basis voor verschillende jongerenbewegingen. Zij waren tegen
de gevestigde orde, keken wantrouwend naar politieke beslissingen en waren (met name de
RAF) tegen het kapitalisme. De provobeweging deed dit vooral vanuit een geweldloze filosofie,
terwijl de RAF juist de gewelddadige kant koos. Dit was een startsein voor sommige jongeren,
om een kritische houding ten opzichte van de overheid in te nemen. Ook de overheid dient
gecontroleerd te worden. Men werd zelfbewuster en de statische politiek kreeg te maken
met protestgeluiden. Een gevolg hiervan was de opkomst van de krakersbeweging in de jaren
’70 in Nijmegen. Hier speelde vooral het woningtekort, de verpaupering van de Benedenstad
en de indeling van het stadscentrum een grote rol in de toenmalige politiek. De onvrede
die hierover bestond deed de krakerbeweging besluiten zich solidair te verklaren met de
moedeloze bewoners van de Piersonstraat.
De houding van de Nijmeegse bevolking ten opzichte van de krakers was niet altijd even
vriendelijk. Echter, tijdens de Piersonrellen schaarde het merendeel van de Nijmeegse
bevolking zich op een gegeven moment achter de krakers en de bewoners van de
Piersonstraat. Ter illustratie: in eerste instantie werden de krakers bekogeld door jongeren
die met stenen gooiden. Diezelfde jongeren zijn een tijdje later opgeroepen door een
katholieke instelling, in de hoop dat zij zich achter de krakers zouden scharen. Zelfs op
scholen werd opgeroepen om de krakers te steunen. Zeker na het disproportionele
optreden van de ME en marechaussee, dat ook door toedoen van de media een
versterkend effect heeft gehad, nam de maatschappelijke betrokkenheid enorm toe.
Daarnaast is het een voordeel geweest dat de krakers niet voor een eigen zaak streden,
maar dat ze een kwetsbare bevolkingsgroep steunden. Dit zorgde voor meer draagvlak
bij de Nijmeegse bevolking. Tot slot speelde de meer zelfbewuste houding van het volk
tegenover de politiek ook een rol in de maatschappelijke betrokkenheid. Het volk zelf
heeft ook een plicht tot controle van de overheid. Er moest in tegenstelling tot de jaren
´50 assertiever opgetreden worden tegen een overheid die anders zomaar zijn gang
kon gaan. Gelukkig is deze assertiviteit tegenwoordig nog niet verdwenen, gezien het
aantal studenten dat op 21 januari zijn stem heeft laten horen.
Dirk Jansen

DOSSIER
Proud to have some zout
In de maand december heeft autorijdend Nederland weer hun hart kunnen
luchten. Het strooizout was namelijk op, een goede reden om de overheid weer
in een klaagmuur om te toveren. Het idee dat we met zout strooien, ook al is
het niet eetbaar, lijkt in perspectief toch een rare gedachte. Ook het klagen over
teveel zout in het eten is heel normaal. Het goed doseren van zout in ons eten kan
inmiddels tot kunst worden verheven. Zo kijkt Robert Kranenborg zijn kandidaten
bij Topchef niet meer aan, wanneer het eten te zout is. Zout dit, zout dat; een van
de vanzelfsprekende dingen in ons leven. Dat is ‘vroegah’ wel eens anders geweest.
Om het goed ‘zout’ te kunnen relativeren, verplaatsen we ons naar India in het jaar
1930. Hier vond een bekende protestmars plaats onder leiding van Ghandi, gericht
tegen het Britse regime. Deze gebeurtenis staat bekend als de ‘zoutmars’. In deze
periode heersen de koloniale Britten in India. Het verhaal begint bij Ghandi: hij legt
een verklaring af waarin hij pleit voor een onafhankelijk India. De eerste burgerlijke
ongehoorzame daad die hierop volgt, iets wat Nijmeegse studenten ook weleens
proberen te doen maar minder succesvol in zijn, is een satyagraha 1 gericht tegen de
Britse zoutbelasting. Deze ‘zoutwet’ zorgde ervoor dat de Britten een monopolie hadden
op de productie en verkoop van zout. Het overtreden van deze wet werd gezien als een
criminale daad. Op deze manier werd zout een schaars goed. Ghandi stelde voordat hij
zijn mars begon: ‘Next to air and water, salt is perhaps the greatest necessity of life’. Zout
stond symbolisch voor India zelf, het volk had er namelijk nauwelijks beschikking over.
Ghandi wilde op deze manier India terug aan de Indiërs geven.
Ghandi begon zijn mars na aankondiging in de media vanuit het dorpje Sabarmati Ashram
vergezelt door 78 mannelijke aanhangers. Op weg naar Dandi, gelegen aan de kust, werden
ze luid bejoebeld door de inwoners van dorpjes die ze passeerden. Onderweg sloten
duizenden mensen zich aan bij de mars. Velen werden gearresteerd, maar Ghandi riep de
mensen op om geweldloos door te blijven marcheren. Bij de aankomst in Dandi bestond
de stoet uit 100.000 mensen en was ruim twee kilometer lang. Hij verklaarde tegenover de
media: “I want world sympathy in this battle of Right against Might”. Vervolgens vervaardigde
Ghandi een beetje zout uit de modder, waarop vele mensen zijn voorbeeld volgden.
Hoewel de massale burgerlijke ongehoorzaamheid geen directe gevolgen had op politiek
gebied, werd het de Britse heersers wel duidelijk dat ze zonder de medewerking van het
Indiase volk geen controle konden hebben over het land. Deze zoutmars zorgde er dus voor dat
de Britten een deel van de controle verloren.
Voor degenen die geïnteresseerd zijn in het volledige verhaal of zich geroepen voelen hun
culturele plicht na te komen: er is een zeer bekende film over het leven van Ghandi gemaakt.
De titel hiervan is, heel verrassend, ‘Ghandi’. Als laatste hoop ik dat jullie het zout op je eitje de
volgende keer ook zo goed laten smaken.
Gijs Custers
1 Satyagraha is een synthese van de woorden satya (truth) en agraha (holding firmly to). Deze term was tekenend
voor de Indiase onafhankelijkheidsbeweging. Door een sterke toeweiding aan het bereiken van hun doelen
op een niet-geweldadige manier, geloofden Ghandi en zijn aanhangers dat ze een onafhankelijk India konden
creëren. Het gebruik van dit Indiase woord, bekrachtigde het verzet tegen de heersende Britse cultuur.
Blaatje februari 2011 19

20
Blaatje februari 2011
Joris windt zich op
Liberalisme in de Uitverkoop
The state of nature has a nature to govern it, which obliges every one: and reason, which is that law,
teaches all mankind, who will but consult it, that being all equal and independent, no one ought to harm
another in his life, health, liberty or possessions - John Locke
Het liberalisme, ooit zo mooi door John Locke
omschreven, raakt in verval, of erger nog: is in de
uitverkoop gedaan. De VVD wilde koste wat het
kost regeren en heeft daarvoor haar ideologisch
veren, ooit uitgeslagen door Thorbecke, afgeschud.
De VVD is de samenwerking aangegaan met een
traditionele verwant, het Christen Democratisch
Appèl, en een nieuwe ster aan het firmament, de
populistisch-conservatieve PVV. Het resultaat is
een coalitie die als oerconservatief omschreven
mag worden; een sterke hang naar de terugkeer
van de traditionele ‘Joods-christelijke cultuur’ is
merkbaar. Progressiviteit is ineens doodzonde
nummer één, naastenliefde overigens ook…
Wat is er nu, praktisch gezien, aan de hand? De
VVD en het CDA zijn reeds lange tijd bondgenoten.
Tezamen vormen zij een centrumrechtse tandem
die, hoewel het absoluut mijn voorkeur niet
heeft, het land best aardig kan besturen. De
‘rechtse rakkers’ zullen altijd kiezen voor meer
marktwerking, behoud van hypotheekrenteaftrek
en versobering van de sociale voorzieningen.
Me daarover opwinden zou te simplistisch zijn.
Overigens kon het zogenaamd progressief-liberale
paarse kabinet er ook wat van; denk aan de
marktwerking in de zorg en het afbouwen van
de sociale zekerheid. Echter, paars kwam wel op
voor individuele vrijheden; het homohuwelijk,
abortus en euthanasie werden mogelijk door de
samenwerking tussen PvdA, VVD en D’66.
Dit kabinet heeft echter helemaal niets op met
vrijheden, het denkt goeddeels in ge- en verboden.
Zo wordt er geen ruimte gemaakt in de winkelwet
voor meer koopzondagen (terwijl de VVD de
verkiezingen in ging met de leus ‘winkelen is ook
zondagsrust’), moeten veel coffeeshops sluiten
omdat ze door hun locatie jonge kinderen zouden
verleiden tot het gebruik van softdrugs en mogen
moslimvrouwen straks niet meer in vrijheid kiezen
voor lichaamsbedekkende kleding. Vooral dat
laatste druist in tegen alles wat heilig zou moeten
zijn voor een liberaal: de autonomie van het eigen.
Zeggen dat vrouwen gedwongen worden boerka’s
te dragen en ze op basis daarvan dwingen om die
boerka af te zweren, is niet liberaal, dat is Iraans.
Je legt vrouwen nu eenmaal geen emancipatie op,
als hier al sprake is van emancipatie en niet van
onderdrukking van een religieuze groep.
Het ‘echte’ liberalisme vind je vandaag de dag
bij D’66 en GroenLinks. De JOVD (jongerenpartij
van de VVD) zag dat al jaren geleden toen zij
Femke Halsema in 2006 tot ‘liberaal van het jaar’
benoemde. D’66 en GroenLinks staan wel pal voor
individuele vrijheden en geven dáárnaast de markt
alle ruimte op de plek waar zij die moet krijgen: de
private sector.
Marktwerking in de zorg, het onderwijs, de kunst-
en cultuursector is niet liberaal, maar neoliberaal.
Het neoliberalisme dient echter exclusief het
economisch belang en volgens mij was dat destijds
niet de intentie van John Locke, of later van
Thorbecke. Het liberalisme is, mijns inziens, een
emancipatiestroming die burgers veel vrijheden
geeft en de macht van de staat en kerk beperkt.
Gaandeweg de afgelopen decennia is de VVD die
kern gaan aankleden met conservatieve trekjes;
privacy werd ondergeschikt aan veiligheid en
internet moest gecontroleerd worden. GroenLinks
en D’66 kozen juist voor een, zoals Halsema dat zo

mooi noemde, vrijzinnig liberalisme: de vrijheid
van ieder individu wordt gegarandeerd, ook die
van de allochtoon.
Ik ben geen rasechte liberaal, meer een gekke
combi van een pacifist, socialist en een liberaal,
dus waarom zou ik me opwinden over deze
verschraling? Ten eerste beperken de maatregelen
van dit kabinet ook mijn vrijheden, als het gaat
om privacy, zelfbeschikking, winkelgenot, etc. Ten
tweede vind ik het buitengewoon kwetsend dat
een grote groep Nederlanders wordt weggezet
omdat zij in een ander imaginair wezen dan ‘onze’
God geloven. Ten derde wordt het liberalisme,
door dit kabinet, misbruikt om de visieloze en
knetterrechtse bezuinigingen recht te praten…
Is er dan geen sprake van een algehele
verschraling van ideologieën, gezien de
versplintering in het politieke landschap? Ik
denk het niet, hoewel veel partijen zich aan het
herbezinnen zijn. De PvdA schudde in de jaren
negentig haar ideologische veren af, terecht
want Paars was niet socialistisch, maar zoekt
de veertjes inmiddels weer bij elkaar. Het CDA
herformuleert de christendemocratie, de SP is
uitgekomen bij een soort saloncommunisme
en GroenLinks lijkt in niets meer op haar
voorgangers. Deze partijen zijn echter wel
eerlijk over hun herbezinning en hun zoektocht.
Alleen de VVD blijft stug volhouden dat zij
de hedendaagse vertolker van de ideeën
van Thorbecke is en dat er geen sprake van
verandering is; bezuinigen en verbieden is
natuurlijk ook typisch Thorbecke…
Misschien wil Mark Rutte wel echt heel graag een
echte liberaal zijn, hij heeft alleen geen idee hoe!
Ga eens babbelen met Femke en Alexander, zij
snappen het namelijk wel!
Joris Blaauw
Waarde lezer van
dit blaatje,
Dit stuk gaat over JOU. Hetgeen je hier in de
komende driehonderdenzessenzestig woorden zult
lezen gaat alleen maar over jou. Niet over degene
die links of rechts naast je zit, niet over je vrienden
of vriendinnen, niet over één of andere BN’er en al
helemaal niet over protesteren. Nee waarde lezer,
dit stuk is speciaal voor jou bedoeld.
Wat je hier gaat lezen, kan je jaar veranderen,
geloof mij maar. Je zult een gevoel van euforie
overhouden aan het lezen hiervan. Want weet
je, 2011 gaat JOUW jaar worden. In dit jaar zal jij
jezelf gaan overtreffen. Je gaat dingen doen die je
nog nooit eerder hebt gedaan. Je zal tegenslagen
gaan verwerken en je zal sterker uit de strijd
komen. Je zal het druk krijgen dit jaar, maar je zal
jezelf er doorheen slaan. Dit jaar ga jij niet bij de
pakken neer zitten, dit jaar laat jij geen kansen
liggen en dit jaar vergeet jij niet wie jij bent en hoe
je bent gekomen waar je nu staat. JIJ zal slagen dit
jaar, slagen in het leven van je eigen leven.
En geef nou maar eerlijk toe, dat is toch een
heerlijk gevoel? Dat je nu al zeker weet dat je dit
jaar zal slagen in het leven van je eigen leven. Wat
er ook zal gebeuren, wie er ook op je pad komt en
waar je zelf ook terecht gaat komen, JIJ zal je eigen
leven leiden dit jaar. Niets is onmogelijk voor jou
dit jaar, als jij er zelf maar volledig in gelooft. En als
er iets is wat je niet in één keer lukt, dan probeer
je het gewoon nog een keer. Want jij kan van dit
jaar een topjaar maken. Niet degene naast je, niet
je vrienden of vriendinnen en al helemaal niet
één of andere BN’er. Jij bent de sleutel tot je eigen
succes. Als je dat dit jaar niet vergeet, dan zullen
alle deuren wijd voor jou open staan.
Het was mij dan ook een genoegen om jou direct
toe te mogen spreken, want jij gaat het maken dit
jaar.
Met vriendelijke groet,
Pascal van der Bol
Blaatje februari 2011 21

22
De Palestijnse gebieden
Terwijl ik mijn ogen langzaam verder open, schuif ik het gordijntje opzij. Ik zit in een rijdende bus en kijk
versuft door het raam naar buiten. Op straat heeft een grote groep mannen zich verzameld. Ik vraag me af
wat zij daar doen, de zon is immers nog niet op. Hoe laat is het eigenlijk? Mijn horloge geeft 5.00 uur aan,
maar ik ben helder genoeg om me te realiseren dat het hier een uur later is. Het is 6.00 hier in Palestina.
Palestijns gebied moet ik eigenlijk zeggen. De bus rijdt richting een metershoge betonnen muur, waar we
probleemloos het checkpoint passeren. We vervolgen onze route aan de andere kant van de muur en komen
kort daarna aan op de plaats van bestemming: Bethlehem.
Bethlehem is een smeltkroes van drie wereldgodsdiensten. Voor zowel joden, christenen als moslims is
Bethlehem een heilige plaats. Het is de christelijke traditie die ervoor zorgt dat enkele duizenden toeristen,
pelgrims en geestelijken op kerstavond in Bethlehem bij elkaar komen. Ook mijn reisgenoten en ik verblijven
hier rond het kerstfeest. Wij kwamen echter niet met als doel de heilige plaatsen te bezoeken. Ons
verblijf stond daarentegen in het teken van de ontmoeting met mensen die leven op de Westbank. IKV Pax
Christi organiseerde deze reis naar de Palestijnse gebieden en bracht ons in contact met organisaties van
zowel Palestijnse als Israëlische zijde.
Elke dag van mijn reis begon met een confrontatie met de gapende kloof tussen de Palestijnen en Israëliërs.
Dit gebeurde wanneer mijn Palestijnse moeder Abeer ons met de auto naar Bethlehem bracht, waar
onze groep elke ochtend verzamelde. Abeer woont met haar man en dochtertje in Beit Sahur, een stadje
dat grenst aan Bethlehem. Samen met mijn reisgenootje Nian verbleef ik van 18 tot 27 december bij dit
ontzettend lieve gezin. De eerste rit van Beit Sahur naar Bethlehem staat me nog zeer helder bij: De eerste
tientallen meters rijden we steil omhoog en vervolgens dalen we weer af. Het landschap is heuvelachtig,
dor en kleurt beige. Enkele bochten volgen waarna aan onze rechterzijde in de verte een reeks hoge
lichtgrijze gebouwen opdoemt. De wirwar van huizen waarlangs we rijden staat in fel contrast met de grijze
blokken die in de
verte op gestructureerde
wijze naast
elkaar staan. Wanneer
ik Abeer vraag
wat daar te zien is,
antwoord ze een klein
beetje onverschillig
en met een kleine
zucht: ‘It’s an Israëli
settlement.’ Tot we arriveren
op het verzamelpunt
blijf ik stilzwijgend
naar buiten
staren.
Blaatje februari 2011
Har Homa: de Israëlische
nederzetting
waarover ik uitkeek,
gelegen tussen Beit
Sahur en Jeruzalem

De aanwezigheid van Israëlische settlements blijft ook de rest van de dag in mijn gedachten. Hoewel de
Israëlische nederzettingen in de Westbank naar internationaal recht illegaal zijn, gaat de uitbreiding ervan
nog steeds door. De vraag over legitimiteit van de nederzettingen houdt mij echter allerminst bezig. Wat ik
me wel ernstig afvraag is hoe het mogelijk
is dat Israëliërs hier willen leven,
geheel afgesloten van de rest van de
(Palestijnse) samenleving. Ik dwing mezelf
dit onbegrip te laten rusten tijdens
een wandeling langs de muur. De muur
die voor de Israëliërs dient ter bescherming
tegen zelfmoordaanslagen vanuit
de Westelijke Jordaanoever. Een betonnen
scheiding van acht meter hoog, die
voor een groot deel de Westbank binnendringt.
Palestijnen worden door deze
muur ernstig in hun vrijheid beperkt. Het
is voor hen bijvoorbeeld erg moeilijk, zo
niet onmogelijk, om Oost-Jeruzalem te
bereiken, een stad die nota bene grenst
Bethlehem: de muur
aan Bethlehem. Om een checkpoint te
passeren is het bezit van een permit
noodzakelijk. Eenmaal in het bezit hier-
van moeten zij te voet aansluiten in een lange rij, om uiteindelijk geconfronteerd te worden met het harde
optreden van de Israëlische militairen. Zoals een groot deel van de Palestijnen, hebben Abeer en haar man
gedurende de maand december een permit om naar Jeruzalem te reizen. Zij maken hiervan geen gebruik,
omdat ze de confrontatie met de Israëlische militairen zoveel mogelijk vermijden.
Het bestaan van de muur was mij op voorhand bekend. Toch is het anders wanneer hij ineens boven je uit
torent en wordt aangekleed met persoonlijke verhalen. Ik kom tot het besef dat ik tijdens mijn aankomst
in Bethlehem, mijn eerste confrontatie met de betonnen muur, niet zozeer stilstond bij de directe gevolgen
hiervan voor de bewoners van de Westelijke Jordaanoever. Er komt een klein gevoel van schaamte in me op
wanneer ik eraan terugdenk. De grote groep mannen die ik op straat zag toen we Bethlehem binnenreden
bleken Palestijnse arbeiders, wachtend op hun doorgang door het checkpoint. Om er zeker van te zijn dat
zij om 08.00 op hun werk kunnen arriveren, sluiten zij al om 05.00 aan in de rij. Voor velen vormt de muur
dus een scheiding tussen woon- en werkplaats en vaak scheidt de muur Palestijnen ook van hun familie. Dit
alles omwille van de bescherming van Israëliërs. Dit alles omdat de angst regeert.
De Palestijnen die wij spreken zeggen zich niet te laten leiden door angst. Hoewel zij zich ingesloten en
benauwd voelen, voert Sumud, Arabisch voor standvastigheid, voor hen de boventoon. Bewoners van de
Westbank vertellen zonder woede of wrok over hun situatie. Zo vertelt Daoud Nasser ons over de ‘Tent
of nations’: een ontmoetingsplek die Daoud creëerde op een heuvel waar hij met zijn familie woont. Een
heuvel die inmiddels is omringd door het Joodse nederzettingenblok Gush Etzion. Daoud is al bijna twintig
jaar verwikkeld in een juridische strijd met de Israëlische rechtbank over het woonerf van zijn familie. Een
gevolg hiervan is dat zij geen toegang hebben tot stromend water en elektriciteit. Daarnaast blokkeert het
Israëlische leger geregeld de toegangsweg en vernielen zij de oogst. Daoud heeft een krachtige, positieve
houding en hoeft geen moment te zoeken naar zijn woorden. ‘We refuse to be enemies’, is zijn boodschap.
Een boodschap die ik vasthoud en mee de bus in neem. De buschauffeur brengt ons naar Lenny Ben David,
Blaatje februari 2011 23

een joodse kolonist die woonachtig is in Éfrat, één van de omliggende Israëlische nederzettingen.
De ontmoeting met Lenny vormde voor mij een belangrijk onderdeel van het overvolle reisprogramma.
De dag ervoor maakten we kennis met Rabbis for Human Rights; een Israëlische organisatie die zich onder
andere bezighoudt met verzet tegen landonteigeningen van Palestijnen, en het geven van legale ondersteuning
aan Palestijnen die hun huizen verliezen. Kortweg kan worden gesteld dat de organisatie zich inzet
voor de bescherming van mensenrechten. Mikhael Schwartz, die ons over de organisatie vertelde, gaf aan
dit te doen als jood, Zionist en Israëliër. Hierop werd duidelijk dat de roep om gelijke rechten dus ook van
Israëlische zijde afkomstig is. Voor mij een reden om nog minder te begrijpen van de motivatie om in een
Israëlische nederzetting te leven. Ik stel de verwachting op dat een gesprek met Lenny tot meer begrip zal
leiden.
Met onze Palestijnse bus rijden we Éfrat binnen, een primeur voor bus en chauffeur. We worden zeer
hartelijk ontvangen en nemen de koffie en lekkernijen hartelijk in ontvangst. Lenny begint te vertellen dat
het allemaal wel meevalt met de isolatie van de nederzettingen. Hij geeft aan goede relaties te hebben
met de Palestijnen die hij dagelijks in een nabijgelegen supermarkt treft. Volgens Lenny zijn het vooral de
politici die zorgen voor voortdurend conflict. Op grassroots niveau zijn er eigenlijk geen problemen. Naar
zijn zeggen willen de Joodse kolonisten ‘slechts in vrede leven met hun buren’. Hij rept geen woord over
de bezetting, waarop duidelijk werd dat hij de nederzetting Éfrat gewoonweg niet beschouwd als een vorm
van Israëlische bezetting. Van onze kant komen veel vragen over de ongelijke behandeling van Israëliërs en
Palestijnen. De wijze waarop hij antwoordt op een vraag als ‘Waarom moeten Palestijnen gecontroleerd
worden bij een checkpoint, en kunnen Israëliërs gewoon doorlopen?’ doet veel stof opwaaien. Lenny
meent dat de kans dat een Palestijn een zelfmoordaanslag pleegt vele malen groter is dan dat een Israëliër
dit doet. Hierbij refereert hij meerdere malen naar zijn ervaring met een bus die tien meter voor hem werd
opgeblazen door een Palestijnse zelfmoordterrorist. Hij stelt dat er sprake is van een cultureel aspect
waaruit deze zelfmoordacties voortkomen. ‘Israëliërs dienen hiertegen beschermd te worden’, zo stelt hij.
We raken wat ontmoedigd. Wederom is het de angst die regeert.
Later die week zou ons optimisme weer een klein beetje groeien. Dat gebeurde tijdens een ontmoeting
met Aaron, een Israëlische man, en Siham, een Palestijnse vrouw. Ze zitten naast elkaar aan tafel. Siham
vertelt ons over haar moeder die om haar politieke ideeën in de gevangenis belandde en over haar zoon
die neergeschoten werd door een Israëlische militair. Op het moment dat zij het moeilijk legt Aaron een
hand op haar schouder. Hij verloor zijn zoon die tijdens zijn dienstplicht in Zuid-Libanon door een raket geraakt
werd. Beiden besloten lid te worden van de Parents Circle, een organisatie die Israëliërs en Palestijnen
die een naast familielid hebben verloren met elkaar in contact brengt. ‘It takes a lot of courage’, zegt Siham.
In eerste instantie wilde zij niets met de Israëliërs te maken hebben, die zij in het verleden enkel als zijnde
militairen ontmoette. Binnen de Parents Circle ontmoeten zij elkaar als slachtoffers, als mensen. Terwijl
Siham verder vertelt over haar ervaringen binnen de hechte kring die de organisatie vormt, dwalen mijn
gedachten af. De wens die de afgelopen week door verschillende mensen is uitgesproken, komt bovendrijven.
Gewenst door een jood, een Jood, een Palestijn, een Israëliër, een Palestijnse Israëliër, een Israëlische
militair, een Joodse kolonist, een christelijke Palestijn, een islamitische Palestijn. Het is een wens die zo
ontzettend redelijk is; de wens om een gewoon leven te lijden.
Ik bedenk me dat hoewel verzoening in de politiek voor eeuwig lijkt uit te blijven, deze ontwikkeling onder
de bevolking wel degelijk mogelijk blijkt. Wanneer ik plotseling een mannenstem hoor realiseer ik me dat ik
even in gedachten verzonken moet zijn geweest. Het is Aaron die stelt: ‘Peace has to grow from the grassroots.
Reconciliation is both possible and necessary.’
24
Blaatje februari 2011
Marloes de Hoon

Fair Game - Wife Mother Spy
Regisseur: Doug Liman
Genre: Drama, Thriller
Gesproken taal: Engels
Duur: 115 min
Met onder andere Sean Penn &
Naomi Watts
Fair Game
‘Fair game’ is de recent verschenen verfilming van ‘Plamegate’.
De film vertelt het indrukwekkende en schokkende verhaal over
een politiek schandaal uit de Verenigde Staten. De strekking van
het schandaal is dat de naam en werkzaamheden van de CIAagente
Valerie Plame met opzet vrijgegeven zijn om zo Valerie
en haar familie te benadelen. Aanleiding hiervoor is de uitting
van kritiek op de regering door de man van Valerie, Joseph Wilson.
Het schandaal is ontaard in een historische krachtmeting
tussen vrije pers, strategische politiek en de harde waarheid.
Het verhaal speelt zich af in de periode 2002-2005, gedurende
de crisis rond de ontwapening van Irak. Plame werkt namens
de CIA aan verschillende operaties in het Midden-Oosten. Haar
man, de oud-ambassadeur van Niger, heeft de opdracht van
de CIA gekregen om in Niger onderzoek te doen naar 500 ton
‘yellowcake’, een grondstof voor kernwapens. Het gerucht gaat
dat Niger het verrijkte uranium probeert te verkopen aan Irak.
Teruggekomen van zijn reis, stelt Wilson een rapport op waarin
hij meldt dat het gerucht onjuist is. Desalniettemin blijft regering
Bush de yellowcake noemen alsof het bestaat en een gevaar of
zelfs een bedreiging is. De teneur dat Irak probeert kernwapens
te kopen was blijvende en bleek genoeg aanleiding te zijn voor
de regering Bush om de oorlog te verklaren aan Saddam Hussein.
Een woedende reactie van Wilson op deze verdraaiing van feiten
volgde en verscheen in de New York Times met de titel: ‘What
I didn’t find in Africa’. Deze plaatsing heeft grote gevolgen voor
de familie Plame/Wilson. Het artikel bleek voldoende aanleiding
voor het uitlekken van de naam van de CIA-agente Plame.
Op dit punt in de film start het belangrijkste onderdeel van de
film. Het uiteenvallen van een gezin, wanneer bekend wordt dat
Plame een CIA-agent is, terwijl de omgeving ervan uit ging dat
ze redelijk normale (kantoor)baan had. Wilson en Plame proberen
gezamenlijk ten strijde te trekken tegen de regering en de
media, die het stel het leven flink zuur maakt. Maar er ontstaat
tevens een strijd tussen Plame en Wilson, vanwege meningsverschillen
over de aanpak van de strijd, maar ook worstelen ze met
aan het licht gekomen problemen in de relatie.
Het verhaal van de film is gebaseerd op de memoires van Plame
en haar man. Het is een politieke film, die niet onopgemerkt de
kant van het echtpaar kiest. De onvrede, misschien zelfs woede
over het Amerikaanse democratische proces is alom aanwezig.
Er is goed gebruik gemaakt van onder andere eerder verschenen
nieuwsbeelden. Het gebruik van beelden van Bush zorgt voor
een goed beeld van de werkelijkheid en helpen om gebeurtenissen
in een historisch kader te plaatsen.
Reneé van der Zanden
Blaatje februari 2011 25

26
Onze prachtige studentencultuur!
Het imago van de student in Nederland
heeft ooit betere tijden gekend. De
studentencultuur in Nederland kent zo zijn
eigen gebruiken die niet altijd begrepen
worden door buitenstaanders. De eerste
twee jaar van de opleiding wordt door
vele vooral gebruikt om elkaar en de stad,
het liefst in de nachtelijke uurtjes, te leren
kennen. Voor zelfreflectie en het pad dat
hen naar de toekomst moet brengen is
geen plaats in deze twee jaar van totale
anarchie. Onze regering wil hier een eind
aan maken, want deze houding kost het
land nou eenmaal te veel geld en de overige
Nederlanders zijn niet van plan om te betalen
voor feestlustige studenten.
In een jaar kunnen we met zijn allen
400 miljoen euro besparen op het hoger
onderwijs en dat alleen maar door studenten
te dwingen de studie netjes binnen de
gestelde tijd af te ronden. Dat het geld in
het komende jaar voornamelijk zal worden
opgebracht door studenten die op dit
moment geen mogelijkheden meer hebben
om zelfstandig de achterstanden te beperken,
lijkt niemand een zorg te zijn. ‘De spelregels
veranderen tijdens het spel’ is voor de
meeste studenten het grootste bezwaar,
maar volgens mij is er iets van meer belang
in het geding. Een aspect waaraan politici op
dit moment te weinig waarde hechten: de
studentencultuur.
Als aankomend socioloog en
ervaringdeskundige heb ik me vaak
afgevraagd of mijn manier van leven, en
dan met name in de eerste vijf jaar van de
studententijd, uiteindelijk meer negatieve
of positieve effecten zal hebben op mijn
toekomst. Want er kan toch niets terecht
komen van al die zuipende en brallende
studenten? Vaak gesponsord door ouders
die hun kinderen ook alle vrijheden van het
studeren toewensen, zoals zij deze gekend
hebben in de jaren van the Beatles en the
Blaatje februari 2011
Rolling Stones. Toch zien deze ouders op
een of andere manier het nut in van de
ervaringen die binnen de studentencultuur
worden opgedaan. Bovendien beschouwen
zij deze als bijzonder leerzaam en nuttig voor
de ontwikkeling van hun kinderen.
Een opmerkelijke bevinding is altijd in
mijn hoofd terug blijven komen. Hoe is het
mogelijk dat corporale studenten, vaak
verbonden aan studentenverengingen, in veel
gevallen terechtkomen in droombanen? Je
hoeft een gemiddelde gast bij Business Class
van Harry Mens maar te vragen naar zijn
of haar studententijd en men zal uitbundig
kunnen vertellen over hun wilde jaren. Zelfs
Balkenende stond vorigjaar bij Nova College
Tour uitbundig mee te zingen met de heren
van Dispuut Pascal, waarvan hijzelf voorzitter
was in 1976. Ergens moet die cultuur van lang
studerende studenten toch een positieve
invloed hebben gehad op de uiteindelijke
prestaties in zijn leven.
Maar welke aspecten zijn het in die
studentencultuur die ervoor zorgen dat
een student, die uitgebreid genoten heeft
van alle nevenactiviteiten, uiteindelijk
beter in staat is om succesvol in het
leven te staan. Wat kan een student die
actief is geweest in jaarclubjes, besturen,
medezeggenschapsraden, sportverenigingen
of op borrels en feesten nu beter dan de
student die zonder teveel gekkigheid de
studie keurig in vier jaar heeft voltooid?
Het antwoord op deze vraag is eigenlijk vrij
eenvoudig. Ik kan zo enkele eigenschappen
opnoemen die de eerste student in sterkere
mate bezit dan de tweede. Om er een paar
te noemen: het organiseren van activiteiten,
contacten leggen, een netwerk opbouwen,
out-of-the-box denken, tijd inplannen, met
geld omgaan, problemen analyseren en
oplossen. Al met al, de eerste student leert
de wereld om zich heen kennen, het gedrag

van andere mensen in schatten en de hiaten
(van wat?) ontdekken.
De plannen van de huidige regering gaan het
juist deze cultuur bijzonder zwaar maken. Dit
zal er uiteindelijk voor zorgen dat studenten
minder zelfstandig en ruimdenkend worden,
hetgeen nodig is om een land tot een ware
kenniseconomie om te vormen. Minder
creatieve initiatieven die uitgroeien tot
internationale bedrijven of inspirerende
professoren die studenten onder hun
vleugels kunnen nemen en inspireren. Om
nog maar niet te spreken over de kloof
tussen de goed en slecht bedeelden; want
ik kan je verzekeren dat minder bedeelden
uiteindelijk minder zullen investeren in de
persoonlijke ontwikkeling door de angst om
uit te lopen.
Waarschijnlijk gaan we niets aan de plannen
van de overheid kunnen doen, zolang zij een
meerderheid in de coalitie behouden, maar
er zijn wel twee initiatieven die ik de huidige
en aanstaande student wil meegeven. Ten
eerste; mocht je ooit voor de keuze staan om
je te voegen bij een studie-, studenten- of
sportvereniging, een medezeggenschapsraad,
bestuur of welke studentengroepering
dan ook, bedenk dan dat de levenslessen
die daaruit te halen zijn veel meer waarde
hebben dan welke uiteindelijke schuld dan
ook. En ten tweede; voor de toekomstige
studenten zal de crux komen te liggen bij
een juiste studiekeuze en ik wil iedereen dan
ook aanmoedigen om haar/zijn broertje of
zusje aan te hand te nemen bij de zoektocht
naar een geschikte opleiding. Wij als
studenten weten namelijk als geen ander hoe
opleidingen er werkelijk uitzien. Het extra
jaar dat jij hen op die manier kan besparen,
kunnen zij optimaal benutten voor alle
mooie activiteiten die voortkomen uit onze
prachtige studentencultuur.
Roel Steendijk
Ik Vindt
Iedereen zegt een eigen mening, te hebben
maar hoe eigen is de eigen mening? ‘Ik vind
dit en ik vind dat’ hoor je mensen vaak zeggen.
Altijd heel herkenbaar met eerder gedane
uitspraken. De mens is net een kopieermachine,
er zijn weinig originelen met een eigen mening.
We geven te snel aan dat het onze eigen
mening is. We doen alsof we het helemaal
zelf hebben bedacht. Hierdoor doen we ons
slimmer voorkomen dan dat we daadwerkelijk
zijn. Wij vinden te veel waar wij niets van horen
te vinden. Het is alsof de buurman, die geen
medische kennis heeft, voor je besluit dat je last
hebt van juvenile onset recurrent respiratory
papillomatosis. Complete waanzin is het en
iedereen doet alsof het normaal is en weet waar
hij of zij over praat. We moeten vaker zeggen
dat we dingen niet weten. We moeten juist niet
zeggen dat we dingen weten omdat we een
paar zinnen daar ooit over hebben gehoord
of gelezen. We zijn te afhankelijk van alles
en dan bedoel ik niet alleen de media, maar
ook van je familie, vrienden of zelfs van totaal
vreemdelingen.
Vanaf onze geboorte leren we om overal iets
van te vinden. Wat wij dan vinden is niet iets dat
gebaseerd is op wat wij daadwerkelijk vinden,
maar om wat wij in onze omgeving geleerd
hebben te vinden. We zullen daarom nooit
vooruit komen en het maximale uit ons halen,
op een enkele genie na. Dit is niet erg want
het is moeilijk, al dan niet onmogelijk voor de
meesten, om een tabula rasa te zijn. Het kan
niemand kwalijk genomen worden, maar we
leven in een klaagcultuur dus klagen zal ik, want
dat is mij geleerd. Waarover moet ik klagen als
het niemand kwalijk genomen kan worden? Ik
klaag erover dat we ons er bewust van moeten
worden dat we eigenlijk niets vinden en dat
we niets zijn dan meningloze wezens die een
mening proberen te vormen die niet onze eigen
mening is. Ik stel daarom voor dat ik vind, ik
vindt moet worden om te laten zien hoe fout we
bezig zijn met het vormen van een mening.
Hakim Bouali
Blaatje februari 2011 27

Wist je dat …
28
Blaatje februari 2011
g w s - n i e u w t j e s
• Voetbalteam ‘La Pantykous’ weer is opgestart en zij voor het eerst in de historie van den GWS
deelnemen aan de zaalvoetbal-competitie van het USC. Wil je ze wel eens zien spelen? Houdt
dengeitenwollensoc.nl in de gaten voor de speeltijden van zowel La Pantykous als FC GWS.
• De geruchten gaan dat er een wedstrijd zal komen tussen FC GWS en La pantykous. Spannend!
• GWS’ers een originaliteitsprijs verdienen voor zich naar een thema verkleden. Bewijs zien? Op
dengeitenwollensoc.nl zijn de foto’s van de afgelopen GWS-feesten geplaatst.
• Den Geitenwollen Soc. jarig is geweest in januari. 18 jaar maar nog lang niet volwassen!
• Er sinds kort een echte GWS-vlag is. Door donaties van oud-leden is de vlag mogelijk gemaakt.
De vlag heeft al mogen schitteren op de manifestatie in Den Haag 21 januari.

m e d e z e g g e n s c h a p
De opleidingscommise van sociologie heeft dit academisch jaar inmiddels al een aantal keer vergaderd.
In samenwerking met de docentleden van de OLC, zien de studentleden er op toe dat het hoge
kwaliteitsniveau van de opleiding bewaard blijft. Zo is er onder andere gesproken over het mentoraat
dat aanstaand collegejaar, in combinatie met het Bindend Studie Advies, ingevoerd dient te worden. Ook
wordt er nagedacht en gesproken over de invoering van een mastervariant sociologie, waarin de nadruk
meer zal liggen op beleidsaspecten.
Ook de Facultaire Studenten Raad heeft niet stilgezeten. De raad heeft belangrijk advies verstrekt
rondom de verbouwing van de bibliotheken in TvA 4 en Spinoza. Dit is gebeurd met het uitgangspunt om
voor studenten een zo mooi en bruikbaar mogelijk studielandschap te creëren. Ook heeft de FSR zich
ingezet om het studentprotest dat plaatsvond op 21 januari tot een succes te maken. In samenwerking
met de assessor is het hen gelukt om deze dag voor alle studenten aan de Faculteit der Sociale
Wetenschappen collegevrij te maken en voor sommige studenten zelfs tentamenvrij.
Verder is de FSR druk bezig met een aantal zaken die in het verschiet liggen. Zo is er een werkgroep
ingesteld die zich bezig houdt met internationalisering op de faculteit. Dit alles met de bedoeling om het
voor jou als student gemakkelijker te maken in het buitenland te studeren. Daarnaast nemen een aantal
FSR-leden plaats in de facultaire werkgroep die de rendementsverhogende maatregelen, die dit jaar zijn
ingevoerd voor eerstejaars studenten, evalueert.
Heb jij omtrent deze of andere onderwerpen ideeën, klachten of opmerkingen? Laat je dan horen!
Mail naar: luistereens@socsci.ru.nl
Dan nog je aandacht voor het volgende: op 23 maart aanstaande vindt op de Radboud Universiteit de
Dag van de Medezeggenschap plaats. Wil jij meer weten over de studentmedezeggenschap? Deze dag
vormt daarvoor de perfecte gelegenheid!
G W S - A g e n d a
dinsdag 1 maart: Halfjaar-ALV @ Café Moenen
woensdag 2 maart: debat ‘Witte en Zwarte Scholen’. Met Anja Vink,
Jaap Dronkers, Jochem Tolsma en Peer Scheepers.
vrijdag 11 maart: Landelijke Sociologie Dag @ Utrecht
zaterdag 28 mei: Ouderdag 2011
zaterdag en zondag 7&8 mei: Batavierenrace 2011
wo-zo 1-5 juni: Studiereis België (Antwerpen, Brugge & Gent)
Juriaan van Kan
Blaatje februari 2011 29

30
Blaatje februari 2011
Shariah4Holland
Islamofoben in Nederland houden hun hart vast voor
terroristische dreigingen die van alle kanten lijken op te
duiken. Maar de afgelopen tijd is er een organisatie in het
nieuws geweest, die de harten van menig islamofoob doet
stilstaan: Shariah4Holland. Zoals de naam al doet vermoeden,
strijdt deze organisatie voor een islamitisch Nederland waarin
de Shariah (de islamitische wet) geldt als de grondwet.
De organisatie gelooft heilig in het woord van Allah en is er
dan ook van overtuigd dat het Allahs wil is dat Nederland
islamitisch wordt. De organisatie bestaat uit een groep
jongeren die met bloedend hart toekeken hoe vele moslims
richting de stembus gingen om te stemmen voor een
democratie. De jongeren zagen de Shariah en daarmee de
zuivere islam verdwijnen. Ook vinden zij het een schande dat
vele moskeeën en islamitische stichtingen hun mond houden
als het op verdediging van de islam neerkomt.
Je zou je nu kunnen afvragen waarom deze extremisten niet emigreren naar een land met een
islamitisch regime. Het antwoord is simpel, aangezien het in dergelijke landen een kwestie is van ‘die
imam zei en die persoon zei’ in plaats van ‘Allah zegt en de boodschapper zegt’.
Op het internet kun je lezen over de verschillende doelen van Shariah4Holland. Het eerste doel is
de gehele mensheid te bevrijden van slavernij aan de gemaakte wetten (wetten geschreven door
de mens) en het brengen van vrijheid, eerbaarheid en rechtvaardigheid; door het leven onder
de Shariah. Ten tweede zouden groepen met hetzelfde geloof bij elkaar moeten komen. Deze
samenwerking brengt eenheid en eenheid brengt kracht en met kracht en het juiste geloof komt de
hulp van Allah. Shariah4Holland hoopt zo’n grootse taak te kunnen steunen. Deze taak kan alleen
gerealiseerd worden door de handen van mensen die offers brengen aan de frontlinies en niet van
boeken, tapes en dergelijke. Shariah4Holland hoopt een van deze mensen aan de frontlinie te zijn. Dit
laatste wordt ondersteund met de opmerking: ‘we zullen pas rusten in onze dawah tot de dood ons
zal inhalen of de vlag van de shariah zal waaien boven het Koninklijke Huis in Den Haag.’
Op hun youtubekanaal roept Shariah4Holland koningin Beatrix op tot de islam. Volgens hen wordt
Beatrix aanbeden en geniet zij een gemeenschap van onderdanen, maar hierdoor gaat zij naar de
hel. Shariah4Holland is bereid haar en de rest van de familie het geloof te leren en als zij dit niet
doet, zal de dag komen waarop de Moslims openlijk hun geloof zullen laten blijken.Ook Rutte wordt
opgeroepen zich te bekeren. De VVD zou niet moeten streven naar een democratie, zij zou juist de
Shariah moeten invoeren. Zelfs Wilders, de islamofoob der islamofoben, wordt opgeroepen berouw
te tonen. Mede door zijn campagnes tegen de islam en zijn steun aan Israël, gaat Wilders het
zwaar krijgen na zijn dood. Ook moet hij ervoor zorgen dat zijn campagnes niet uit de hand zullen
lopen, want hij heeft kunnen zien wat er met Fortuyn en Van Gogh is gebeurd. Wilders reageert op
Shariah4Holland met de woorden: ‘Club verbieden en leden uitzetten.’
De AIVD en de NCTB zijn op de hoogte van de activiteiten van Shariah4Holland,maar zeggen nog niet
in te kunnen grijpen aangezien er nog geen strafbare feiten zijn gepleegd. Zo is er niet opgeroepen tot
geweld.
Marlijn Wagenaar

een mens alleen..
een mens alleen heeft niks te zeggen
een mens alleen die heeft geen plan
een mens alleen die kan niet brengen
wat een menigte brengen kan
een mens alleen die heeft geen woorden
een mens alleen kan niemand aan
een mens alleen die bestaat niet
zoals een menigte zal bestaan
Mensen moeten niet vergeten
Samen is beter dan alleen
Protesteer dus met z´n allen
Sta samen om de eenling heen
De vrouw
rumoer
Een menigte in de verte
Spandoeken en geluid
De menigte die nadert
Schreeuw het helder uit:
een grijze mistvlaag trekt door een lege straat
door een vrouw met lange ongewassen haren
staat eenzaam vooraan in een niet bestaande rij
voorovergeboven over een witte kaars met prikkeldraad
een klein en stil protest
Witte lakens
Rode verf
Moord En brand
Pascal van der Bol
Blaatje februari 2011 31

Blaatje februari 2011