Download - Marius Broos

VERKEER en VERVOER in ESSEN, KALMTHOUT en ROOSENDAAL
Na 1920 begon ook de vrachtauto aan zijn
opmars om het vervoer van goederen over
te nemen.
Nieuwe wegen rond Essen
Na 1925 begon een inhaalslag op het gebied
van de wegenbouw. De keiweg van
3,5 meter breed tussen Roosendaal en
Essen werd in 1930 vervangen door een
weg in beton van 7,5 meter breed met
aan weerszijden fietspaden.
De in 1938 geopende ‘rondweg’ om Roosendaal
was het eerste stuk nieuwe rijksstraatweg
in West-Brabant sinds de tijd
van Napoleon. Na de Tweede Wereldoorlog
ontstond er een toenemende drukte
van vrachtauto’s bij de douanekantoren
aan de grens. Ondanks de Benelux-akkoorden
uit 1946 duurde het nog tot 3
september 1959, voordat er een gezamenlijk
douanekantoor met een aparte
loods voor de controle van stukgoederen
werd geopend. Op dat ogenblik reden er
per dag al zo’n 1800 vrachtauto’s door de
Essense Nieuwstraat. Langs deze weg
waren ook tal van expediteurs en douaneagentschappen
actief met het verzorgen
van de papieren rompslomp voor de
transportbedrijven. Vanaf 1967 mochten
sommige douanehandelingen ook op het
terrein van de afzender geschieden, zodat de
druk van het vrachtverkeer aan de grens werd
verminderd. Kort daarna was het dan ook gedaan
met de vele expeditiefirma’s.
Een halve oplossing om het zware verkeer uit de
dorpskommen van Nispen en Essen kwijt te raken,
werd in 1981 geschapen door het in gebruik
nemen van een nieuwe weg van Roosendaal tot
voorbij Essen. Omdat krachtens de Benelux-verdragen
er geen nieuwe douanekantoren meer
mochten worden gevestigd, werd voorlopig volstaan
met een post met beperkte bevoegdheden.
Het oude kantoor aan de Nieuwstraat bleef in
dienst, zodat het Nispense Kerkplein min of meer
werd opgeofferd aan het doorgaand vrachtverkeer,
dat het dorp hierlangs binnenreed. Het was
pas echt afgelopen in 1989, toen de infrastructuur
en de bevoegdheden van het kantoor aan de
nieuwe weg werden uitgebreid. Omdat het meeste
verkeer inmiddels al langs de E 19 over Breda
ging, passeerden er nog maar zo’n 650
vrachtauto’s per dag. In 1993 werd het hele douanegebeuren
aan de grens zelfs volledig geschiedenis.
Particulier vervoer
Na 1950 werd ook de fiets gemotoriseerd, aanvankelijk
in de vorm van een ‘Solex’-brommertje
voor de ouderen, later als een ‘buikschuiver’ van
het merk Berini, Kreidler of Zündapp voor de
In 1952 wachtten chauffeurs met hun stadsbussen op het
plein voor het Roosendaalse station geduldig op reizigers.
De stadsdienst was in 1949 ingesteld en telde aanvankelijk
twee lijnen. Foto, collectie Gemeentearchief Roosendaal.
17
jeugd. De gigantische uitbreiding van het wegennet
in de jaren zestig en zeventig gaf volop ruimte
aan een eigen auto. Het reizen werd van middel
tot doel verheven en schiep een nieuwe levensbehoefte.
De trein raakte op de achtergrond. Het
toenemend gebruik van de auto leidde tot files op
vele wegen en verstoppingen in steden en dorpen.
De ‘heilige koe’ bleek toch niet alle oude
vervoermiddelen te kunnen vervangen... ◄
Bronnen
• Notulen van de gemeenteraden en ingekomen
stukken van de gemeentebesturen in Essen,
Kalmthout en Roosendaal.
Literatuur
• M.C.J. Broos, ‘Geschiedenis der spoorwegen
in en om Roosendaal, 1850-1880’ (Roosendaal
1984).
• E. Keutgens, ‘Een eeuw mobiel met tram en
bus. Honderd jaar buurtspoorwegen in de provincie
Antwerpen’ (Antwerpen 1985).
• M.C.J. Broos, ‘Oorsprong en ontwikkeling van
een West-Brabants spoorwegknooppunt,
1840-1910’, in: Jaarboek Oudheidkundige
Kring De Ghulden Roos, 51 (1991), blz. 144-
181.