Download - Marius Broos

• J. Bastiaensen, ‘Geschiedenis van Kalmthout’
(Kalmthout 1996).
• M.C.J. Broos, ‘700 jaar West-Brabant, de
West-Brabanders en hun verkeer en vervoer’,
in: Ach Lieve Tijd, deel 10 (Zwolle 1995), blz.
221-244.
• M.C.J. Broos, ‘Ontwikkelingen in het goederenvervoer
in West-Brabant, 1851-1930’, in: Jaarboek
Oudheidkundige Kring De Ghulden Roos,
58 (1998), blz. 116-144.
• M.C.J. Broos, ‘Een gemiste kans, Opkomst en
neergang van Roosendaal als grensstation en
internationaal spoorwegknooppunt, 1854-
1996’, in: Jaarboek Oudheidkundige Kring De
Ghulden Roos, 62 (2002), blz. 120-156.
• M.C.J. Broos, ‘Roosendaal, een spoorwegknooppunt
als 's lands voorportaal in het zuiden,
1854-1996’ (Rosmalen 2004).
• M.C.J. Broos, ‘Het station Essen als 's lands
voorportaal in een internationale spoorwegverbinding,
1854-2004’, in: Jaarboek Heemkundekring
De Spijcker, Essen, 61 (2004), blz. 54-
78.
Noten
1. Vanuit Kalmthout steeg het aantal treinforensen
van 14 in 1896 naar 175 in 1906. In 1910 waren
er al 258 pendelaars, te verdelen in 119 fabrieksarbeiders,
123 dokwerkers en spoorwegmannen
en 16 kooplieden en bankbedienden. Tachtig procent
van hen reisden uitsluitend naar en van Antwerpen.
2. Dit waren een vrachtkar van Steenbergen, drie
van Roosendaal, twee van Oudenbosch, een van
Zevenbergen en een van Essen.
3. Tussen Moerdijk en Rotterdam onderhield de
AR een eigen bootdienst. Aan de bouw van bruggen
over het Hollandsch Diep, de Oude en de
Nieuwe Maas viel toen nog niet te denken. Niet
alleen was men bang voor de hoge kosten, maar
ook voor de beschadiging van de pijlers door
sterke stromingen en ijsgang in de winter.
4. Dit waren een loods voor twee locomotieven,
een voorziening voor steenkolen en water, een
draaischijf en een gebouwtje voor het gereed maken
van warmwaterstoven en lampen.
5. Het uiterlijk van het oude stationsgebouw van
Essen is niet bekend. Het was in een classicistische
stijl gebouwd en bestond uit een hoog middendeel
van 12 meter lengte met aan weerszijden
een laag gedeelte van elk 15 meter lengte.
Het gebouw had met pannen gedekte zadeldaken
en was 12 meter breed.
6. Anders dan in Roosendaal had het Essense
gemeentebestuur geen enkele inbreng bij de uitbreidingen
van het stationscomplex. Het Departement
van Posterijen, Telegrafie en Spoorwegen
had volledige vrijheid van handelen. Zij hoefde
18
alleen verantwoording af te leggen aan de Minister.
Over het station en de spoorwegen is dan
ook niets in de Essense raadsnotulen te vinden.
De Essense gemeenteraad bestond veelal uit
landbouwers en kleine zelfstandigen. Zelden
duurde een vergadering langer dan een uur. Dikwijls
telde de agenda maar drie punten. Alle besluiten
werden ‘eenpariglijk’ genomen. Er was
nauwelijks of geen discussie. Dit was wel in
schrille tegenstelling met Roosendaal.
7. Pas na de Eerste Wereldoorlog werden in België
invoerrechten op allerlei goederen en ook op
levend vee geheven. Onder toezicht van de douane
werden in de quarantainestallen alle dieren
gewogen en van een oormerk voorzien.
Colofon
Dit artikel is eerder gepubliceerd onder de gelijknamige
titel ‘Verkeer en vervoer in Essen, Kalmthout
en Roosendaal’ in de bundel ‘Grenzeloos
Geheugen. Aspecten van de geschiedenis van
Roosendaal, Essen en Kalmthout’ (Roosendaal
2000), blz. 70-87. In deze versie zijn redactionele
wijzigingen en geschiedkundige aanvullingen
aangebracht.
Uitgave, tekst en samenstelling, alsmede
lay-out en opmaak:
Marius Broos, Roosendaal, juni 2013,
e-mail: info@mariusbroos.nl
© Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd
en/of openbaar gemaakt door middel
van fotokopie, microfim, op digitale of op welke
andere wijze dan ook, zonder voorafgaande
schriftelijke toestemming van auteur en
uitgever.