Download - Marius Broos

Het stationsgebouw van Kalmthout uit 1854 werd al in 1866
uitgebreid met kleine wachtruimten. Aan de ene kant waren
reizigers 1 e en 2 e klasse welkom en aan de andere kant reizigers
3 e klasse of arbeiders. In 1894 maakte het schamele
onderkomen plaats voor een nieuwbouw van een type dat tot
aan de Eerste Wereldoorlog ook volop elders in het land
werd gebouwd. Foto, collectie Gemeentearchief Kalmthout.
legkosten te vermijden moest de spoorweg op
een flinke afstand ten westen van het moerassige
dal van de Molenbeek blijven. Vervolgens lag het
voor de hand om gebruik te maken van de goedkope
heidegronden ten westen van Nispen, zodat
het tracé als vanzelf Essen moest passeren ten
westen van de ‘Oude Baan’ tussen Nispen en
Kalmthout. Bovendien hield men dan de hoge
gronden aan tussen de stroomgebieden van de
Kleine A en de Spillebeek.
Dat dan het dorp Essen zelf verstoken bleef van
een gunstig gelegen station, vormde in 1854 nog
geen enkel probleem (zie kaart 2). De spoorweg
De overweg op het Noordeind van Kalmthout was in vroegere
jaren voorzien van rolschuifbomen. Links staat de wachtpost
voor de dienstdoende overwegwachter (of aflosser) en
rechts de wachterswoning voor de vaste man op deze plek.
Recht passeert een trein uit Essen. Ansichtkaart uit circa
1910, collectie Gemeentearchief Kalmthout.
8
diende immers vooral voor het internationale
reizigers- en goederenvervoer. Pas
na 1880 zouden meer lokale belangen om
de hoek komen kijken.
Een feestelijke openingsrit
De aanleg van de spoorweg tussen Antwerpen
en Roosendaal verliep zonder
vertragingen. Vanuit Antwerpen werden
de rails en dwarsliggers aangevoerd.
Voor het ophogen van de lage gedeelten
werd zand gehaald uit de heide bij Kalmthout.
Al op 17 april 1854 kon er een
proefrit tot Roosendaal plaatsvinden.
Toen werd het ook mogelijk om vanuit de
haven van Roosendaal bouwmaterialen
aan te voeren. Uiteindelijk werd de officiële
opening bepaald op 26 juni 1854. Zowel
de betrokken gemeenten als de
spoorwegmaatschappij hadden hun best
gedaan om op alle stations langs de lijn
versieringen aan te brengen.
Op die dag vertrok rond half negen ‘s
morgens vanaf het station Brussel Noord
een speciale trein met vele hoge autoriteiten. Zij
waren even tevoren verwelkomd door Louis Gihoul.
Een uur later arriveerde de trein in Antwerpen,
waar de directie van de spoorwegmaatschappij
en vele plaatselijke gezagsdragers het
gezelschap stonden op te wachten. Vervolgens
stapten allen in de eigenlijke ‘inhuldigingstrein’,
die vooraf werd gegaan door een ‘éclaireurlocomotief’
(eclaireur = verkenner of padvinder).
Een drietal ‘chars à banc’ (letterlijk: jan plezier)
was gereserveerd voor het muziekgezelschap uit
Merksem, dat de muzikale opluistering bij elk station
zou verzorgen. Een artilleriesalvo vreugdeschoten
weerklonk vanaf de stadswallen,
waarna het vertreksein werd gegeven en
de trein zich langzaam maar zeker in beweging
zette. Een kwartier later kwam het
station van Ekeren in zicht. Het was getooid
met het gemeentelijke wapenschild
en verschillende Franstalige opschriften.
Na een kort maar vrolijk oponthoud, waarbij
de plaatselijke veldwachter drie geweerschoten
loste, werd de reis voortgezet
naar Kapellen. Ook hier klonken
vreugdeschoten na aankomst, waarbij het
gezelschap begroet werd door de burgemeester
onder luide toejuichingen van het
publiek.
Vervolgens werd opgestoomd door het
heidelandschap naar het landelijke en
zeer schilderachtig versierde station van
Kalmthout. Hier liet een peloton van vier
man eveneens vreugdeschoten weerklinken,
waarna er een gejubel opsteeg uit
‘een groep schoonste meisjes van het
dorp, opgesteld in onberispelijke rijen en