Periodiek 50 - Stichting Vredescentrum Eindhoven

stichtingvredescentrumeindhoven.nl

Periodiek 50 - Stichting Vredescentrum Eindhoven

0

Overheidssteun door militaire bestedingen

In dit artikel wil ik proberen een inschatting te maken

van de gevolgen die de verkiezing van Barack

Obama tot president zal hebben voor de militaire

bestedingen van de Verenigde Staten. Gedurende

de afgelopen halve eeuw hebben de Verenigde

Staten bijna continu gebruik gemaakt van

economisch beleid, dat door kritische economen

bestempeld wordt als militair keynesianisme. Deze

term verwijst naar de neiging van een regering,

om de vraag naar goederen in de maatschappij

te stimuleren via aankopen die er voor het leger

worden gedaan. Zulk macro-economisch beleid

kan ertoe leiden dat militaire bestedingen als

de belangrijkste hefboom functioneren voor het

aanzwengelen van de economie, maar het kan

evengoed aanvullend zijn bedoeld: ter aanvulling

van de stimulerende rol die door een marktsector

wordt vervuld, bijvoorbeeld de sector waar

informatica worden geproduceerd; of als aanvulling

op civiele investeringsmaatregelen die een regering

zelf neemt. Juist omdat er over het begrip militair

keynesianisme veel verwarring bestaat, is het goed

de betekenis van het begrip ter inleiding van dit

artikel over de VS onder Obama kort te duiden.

Daarmee is hopelijk meteen duidelijk gemaakt

dat er meerdere opties bestaan die als militair

keynesianisme kunnen worden bestempeld.

Civiele steun

In de internationale pers, en ook in Nederlandse

kranten, is er de afgelopen weken uitvoerig

geschreven over de maatregelen die de huidige VS

regering wil nemen om de Amerikaanse economie

uit het slop te trekken. Daarbij valt op dat er

eigenlijk alleen over civiele reddingsmaatregelen

en civiele publieke investeringen wordt gerept.

Hoewel de bankensector zoals bekend primair

verantwoordelijk is voor het feit dat de VS- en de

wereldeconomie sinds het laatste kwartaal van

2008 in een diepe recessie zijn beland, worden er

massale hoeveelheden geld beschikbaar gesteld

om financiële instellingen te redden. Zo wil de

regering -Obama een aparte bank oprichten,

waarin banken leningen kunnen wegzetten die zij

naar verwachting niet zullen kunnen teruginnen,

en er worden al even duizelingwekkend grote

bedragen gereserveerd om de vraag naar

consumptiegoederen te stimuleren. Daarnaast

wordt ook stevig geïnvesteerd in verbetering van

de Amerikaanse infrastructuur, en in computers en

opknapbeurten voor scholen. Bovendien gaat de

nieuwe regering ook een aanzienlijk bedrag steken

in onderzoek naar, en productie van middelen

voor opwekking van alternatieve energie, zoals

MILITAIR KEYNESIANISME

windmolens en zonnepanelen. Veel van deze

stimuleringsmaatregelen worden terecht als vormen

van civiel keynesianisme aangemerkt.

Duizelingwekkende hoogte van militaire

uitgaven onder Bush jr.

In eerste instantie lijkt er dus sprake van een

breuk met het verleden, van een breuk met het

economisch beleid dat onder de Republikeinse

president Bush is gevoerd. Hoewel Bush aan het

eind van zijn ambtstermijn vorig jaar plotsklaps

een voorstel bij het Congres op tafel legde om de

dreiging van een crisis via civiele bestedingen af

te wentelen, lag het accent gedurende zijn hele

ambtstermijn op militaire overheidsbestedingen. Die

uitgaven omvatten de officiële ‘defensie’-begroting,

een begroting die werd verdubbeld tot bijna 600

miljard dollar; ze omvatten de oorlogsuitgaven (Irak

en Afghanistan), die opliepen tot zo’n 150 miljard

dollar; maar zij omvatten ook uitgaven die door

de meeste think tanks en economen in de VS over

het hoofd worden gezien, zoals een fonds voor

nazorg van veteranen, van soldaten die in oorlogen

gewond zijn geraakt; een speciaal pensioenfonds

voor militairen, en ook een post voor rente-uitgaven,

de rente die betaald moet worden voor leningen

VredesTertsPeriodiek Stichting Vredescentrum Eindhoven Jaargang 18, nr. 50, september 2009

More magazines by this user
Similar magazines