2011 [TECHNIEKENBOEKJE] - Scouts Permeke - Jabbeke

2011 [TECHNIEKENBOEKJE]
Scouts en gidsen leren zich stap voor stap wapenen met
weetjes en vaardigheden. Die helpen hen om problemen op
te lossen, hun plan te trekken en dromen te realiseren. Kaart
en kompas, sjorren, hout hakken en vuur maken zijn
technieken die scouts en gidsen graag gebruiken om hun
activiteiten mee op te bouwen. De kapoenen ontdekken op
geurtocht niet alleen de schat, maar ook het leuke van zelf je
weg vinden. Gidsen en verkenners ontdekken naast kaart en
kompas ook de GPS om de weg in de stad te vinden.
De technieken evolueren mee met de mogelijkheden van het
kind. Kapoenen leren telefoneren, jins surfen op internet.
Kabouters leggen een platte knoop, jonggidsen sjorren hun
eigen eethoek.
Veiligheid is van levensbelang. Gaandeweg worden
technieken aangeleerd, aangewend en uitgebouwd. Zo blijft
het veilig en spannend.
Technieken hoeven niet op zich te staan. Geïntegreerd in een
leuk spel of een uitdagend weekend zijn ze eens zo leuk. Ze
bewijzen hun nut op kamp of op tocht, maar niet zelden ook
buiten scouting. Heel wat architecten bedachten hun eerste
constructie bij de scouts en gidsen. Menig kapitein zwom zijn
eerste schoolslag bij zeescouting. Die brede waaier van
technieken biedt voor elk talent wat wils.
Scouts Permeke Jabbeke 1

Inhoud
2011 [TECHNIEKENBOEKJE]
Sjorren .............................................................................................. 3
1. De platte knoop ............................................................................................................................... 3
2. De timmermanssteek ....................................................................................................................... 3
3. De mastworp ................................................................................................................................... 3
4. De Kruissjorring. .............................................................................................................................. 4
5. Diagonaalsjorring ............................................................................................................................. 5
6. De achtknoop .................................................................................................................................. 5
7. De achtsjorring (driepikkel) ............................................................................................................... 6
8. De Steigersjorring ............................................................................................................................ 7
Vuur .................................................................................................. 8
1. Theorie ........................................................................................................................................... 8
2. De praktijk ...................................................................................................................................... 9
3. Soorten vuren .................................................................................................................................. 9
4. Woudloperskeuken ......................................................................................................................... 11
Oriëntatie ......................................................................................... 12
1. Kompas......................................................................................................................................... 12
2. De Kaart ....................................................................................................................................... 13
3. GPS .............................................................................................................................................. 13
Andere Technieken ........................................................................... 14
1. Opzetten van een patrouilletent. ..................................................................................................... 14
2. Basiskennis over mes, bijl en zaag ................................................................................................... 14
3. Rugzak inladen .............................................................................................................................. 15
4. Kleding ......................................................................................................................................... 16
Scouts Permeke Jabbeke 2

2011 [TECHNIEKENBOEKJE]
1. De platte knoop
Sjorren
De platte knoop is een verbindingsknoop die dient om twee touwen van gelijke dikte aan elkaar te knopen. We
gebruiken hem dagelijks in onze schoenveters (zij het dan met twee lussen) en regelmatig om bij EHBO
verbanden aan elkaar te binden.
2. De timmermanssteek
De timmermanssteek (of timmersteek) is een meerknoop (touw om hout) die gebruikt wordt om snel een touw
om aan paal vast te maken. Deze steek is geschikt om een sjorring te beginnen, maar ook om takkenbossen te
vervoeren omdat hij om allerlei vormen blijft vastzitten.
Sla het touw om de paal heen, keer nu om het lange eind terug en sluit af door het korte eind enkele malen om
zichzelf heen te draaien.
3. De mastworp
De mastworp is een meerknoop, hij wordt dus ook gebruikt om een touw aan een paal vast te maken. De
mastworp bestaat eigenlijk uit twee halve steken naast elkaar. Terwijl men deze legt kan men de spanning op het
touw behouden. Hierdoor is de mastworp perfect om een sjorring af te sluiten. Hij kan ook gebruikt worden om
een sjorring te beginnen maar de timmermanssteek blijft handiger.
Een nadeel van de mastworp is wel dat hij enkel goed blijft zitten bij rond sjorhout...
Scouts Permeke Jabbeke 3

2011 [TECHNIEKENBOEKJE]
4. De Kruissjorring.
Deze sjorring dient om twee palen aan elkaar te sjorren die ongeveer een rechte hoek vormen.
De kruissjorring begin je met een timmermanssteek op de vaste paal. Het oog van de timmermanssteek bevindt
zich dan aan de rechterkant. Je vertrekt met je touw recht uit het oog.
Je slaat het touw drie keer om de palen heen, zoals in de tekening is aangegeven. Elke winding leg je netjes
naast de vorige en trek je stevig aan. Men werkt steeds “binnen-buiten”.
Daarna ga je woelen. Je slaat het touw tussen de palen door om de winding heen. Elke woeling trek je weer strak
aan. De drie woelingen leg je naast elkaar. Je werkt van de vaste paal naar de losse paal toe.
Tot slot werk je de sjorring af met een mastworp, gevormd door twee halve steken op de losse paal, en dit vlak
na het woelen.
Als de mastworp veiliger op een andere plaats ligt dan deze plaats is het noodzakelijk dat je van deze
standaardplaats afwijkt!
Scouts Permeke Jabbeke 4

2011 [TECHNIEKENBOEKJE]
5. Diagonaalsjorring
Deze sjorring gebruik je enkel om twee balken die elkaar kruisen maar niet raken te verbinden en zo tegen elkaar
te trekken. De sterkte van deze sjorring haal je niet uit de ‘windingen’ van het sjortouw, maar uit de wrijving van
de balken op de plaats van de sjorring. Deze hout-op-houtwrijving geeft je constructie de nodige stabiliteit. Een
typische toepassing van een diagonaalsjorring is de verbinding van de diagonalen in een toren.
Leg een timmermanssteek om beide balken heen. Trek de timmermanssteek aan tot de twee balken elkaar
raken of tot de afstand tussen de twee balken zo klein mogelijk is.
Verlaat het oog van de timmermanssteek onder een hoek van 30° en sla het touw drie maal om de balken
heen. Zorg ervoor dat de windingen naast elkaar liggen.
Herhaal dit nog eens in de andere richting zodat je een kruis krijgt.
Begin daarna te woelen. Leg ook hier de woelingen naast elkaar en leg na de derde woeling een mastworp,
gevormd door twee halve steken. Het overschot van het eventuele touwwerk kan je oprollen of rond één
van de balken leggen door middel van halve steken.
6. De achtknoop
Eén knoop, veel toepassingen.
Een achtknoop is in de eerste plaats een stoppersknoop: een knoop die je gebruikt om touw niet
volledig door een katrol of oog te laten schieten, zodat je het niet elke keer opnieuw moet
inrijgen. Deze knoop is veel beter geschikt als stoppersknoop dan een halve knoop. De
achtknoop geeft namelijk meer verdikking en is gemakkelijker los te maken.
Dubbele achtknoop
De dubbele achtknoop is een veelzijdig alternatief voor de paalsteek en de dubbele paalsteek, al is ze na zware
belasting moeilijker los te krijgen. De dubbele achtknoop kan je op twee verschillende manieren leggen:
Leg een gewone achtknoop in het touw en volg deze knoop met het touweinde.
Je kan deze knoop gebruiken om twee touwen aan elkaar te zetten, als verbindingsknoop
dus. Een dubbele achtknoop die zo wordt gelegd, wordt ook wel watersteek of Vlaamse
verbindingssteek genoemd.
Je kan deze knoop ook gebruiken als je een vaste lus over een paal wil leggen of als je een
spantouw aan een oog van een shelter wil bevestigen. In het laatste geval wordt hij ook
geregen achtlus genoemd
Neem het stuk touw dubbel en leg daarmee de gewone achtknoop. Je kan deze dubbele
achtknoop eveneens gebruiken als je een vaste lus over een paal wil leggen.
Scouts Permeke Jabbeke 5

2011 [TECHNIEKENBOEKJE]
7. De achtsjorring (driepikkel)
De achtsjorring wordt gebruikt om drie sjorbalken zo aan elkaar vast te maken dat ze later een driepikkel kunnen
vormen. De sjorring dankt zijn naam aan zijn uiterlijk, je vormt “achten” bij het leggen van de sjorring. Het
voordeel van een driepikkel is dat je geen sjorbalken in de grond hoeft te slaan. Je kan je constructie dus gewoon
op de grond zetten en eventueel verplaatsen.
Bij de normale opstelling van een driepikkel liggen de balken met de onderkant gelijk.
Leg de balken naast elkaar. Als je een hulppaaltje onder de balken legt, krijg je meer ruimte om de sjorring te
maken. Begin met een timmermanssteek om één van de buitenste palen te leggen. Let er hierbij op dat je touw
recht uit het oog vertrekt.
Sla vervolgens het touw afwisselend over en onder de balken heen en werk ‘naar boven toe’. Dat is het
gemakkelijkst, omdat je het touw dan tussen de balken kunt leggen. Als je naar onder toe werkt, moet je telkens
het hele touw tussen de balken door trekken. Leg om iedere balk drie slagen, de timmermanssteek niet
meegeteld.
Begin daarna te woelen en leg de slagen mooi naast elkaar tot er tussen de balken geen plaats meer is om nog
een woeling bij te leggen. Er is dus geen vast aantal woelingen bij deze sjorring. Doe dit tweemaal tussen de
palen, eindig de sjorring met een mastworp op een buitenste paal en vermijd daarbij de paal waarop je bent
begonnen.
Als je bij het rechtzetten van de driepikkel merkt dat de sjorring te los is, wat er niet noodzakelijk op wijst dat de
sjorring slecht is, sjor er dan drie horizontale verstevigingbalkjes tussen. Daardoor krijg je vier driehoeken, wat de
driepikkel ongelofelijk stevig maakt.
Scouts Permeke Jabbeke 6

2011 [TECHNIEKENBOEKJE]
8. De Steigersjorring
De steigersjorring wordt gebruikt om twee balken die in elkaars verlengde liggen met elkaar te verbinden door er
een derde balk als spalk aan vast te maken. Dat betekent dat bij deze sjorring de constructie gedragen wordt
door de balken en niet door het sjortouw. Het touw houdt de balken enkel bij elkaar. Voor deze sjorring moet je
dus geen overdreven dik touw gebruiken én als je de sjorring horizontaal wil gebruiken, moet de spalk aan de
onderzijde liggen.
Maak bij elk uiteinde van een balk een sjorring. Voor een verbinding van twee balken met een derde balk
moet je dus vier steigersjorringen maken.
Gebruik een spalk met de juiste lengte: ideaal is een verhouding van 1 op 3 tegenover de te verbinden
balken. Als je dus een lengte van 6 meter wil bekomen door twee balken van 3 meter te verbinden, moet je
een spalk van 2 meter gebruiken.
De sjorring: leg het midden van het touw om de twee balken heen en sla beide uiteinden van het touw
tegengesteld om de balken heen. Aan beide kanten kruisen de einden elkaar tussen de balken, aan de
zijkant liggen ze netjes naast elkaar. Verbind de uiteinden van de touwen met een platte knoop.
Als de vier sjorringen zijn gelegd, sla dan per sjorring twee wiggen tussen de balken en het touwwerk, aan
elke kant van de sjorring één. De wiggen moeten wel de juiste vorm hebben, ze moeten namelijk alle
slagen aantrekken, niet alleen de eerste of de laatste slag! Omdat de wiggen de plaats van de woeling
innemen, moeten ze ook stevig vastzitten en blijven vastzitten. Sla daarom de wiggen van boven naar
onder zodat ze er niet uit kunnen vallen of uit getrapt kunnen worden.
Scouts Permeke Jabbeke 7

2011 [TECHNIEKENBOEKJE]
1. Theorie
Vuur
Vuur ontstaat enkel als deze drie elementen verbonden zijn. Om te blussen, haal je één van de drie weg (bv.
door een deken over het vuur te gooien haal je het element "zuurstof" uit de verbinding, enz...). Om vuur te
maken moet je dus juist zorgen dat je de drie bij elkaar krijgt en houdt.
Brandbare stof , de "brandstof" dus
Alle energie die bij verbranding vrijkomt, is afkomstig van de zon (hout, turf, steenkool, gas, olie...). Hoe meer
zonne-energie de brandstof bevat, hoe meer warmte er bij verbranding vrijkomt. Daarom geldt: hoe harder het
hout, hoe langer het heeft moeten groeien, hoe meer zonnewarmte het heeft opgevangen, hoe meer warmte het
geeft bij verbranding. Daaruit volgt dat licht en harshoudend hout, meestal afkomstig van snelgroeiende
boomsoorten snel vuur vat, veel vlammen geeft, vlug opbrandt en weinig as geeft. Gebruik daarom licht en
harshoudend hout (berk, populier, spar, lork en den) om het vuur aan te steken en hard en zwaar hout (olm, eik,
kastanje) om het vuur te onderhouden.
Zuurstof
Droge lucht bevat in normale omstandigheden ongeveer 21 % zuurstof (O2) die zich tijdens de verbranding
verbindt met de brandstof (CH-) tot water (H2O) en CO2 (of het gevaarlijke CO bij onvolledige verbranding).
Voldoende luchttoevoer is dus van levensbelang en extra lucht door wind of blazen zal de vlammen aanwakkeren.
Warmte, de "ontstekingsbron"
Om de reactie "vuur" op gang te brengen, heb je warmte(ontsteking) nodig. Eens het vuur brandt, wordt warmte
een gevolg van het proces. De ontstekingswarmte kun je halen uit lucifers, een aansteker, een vergrootglas
(waarmee je zonnewarmte bundelt), vuurstenen, wrijvingswarmte (bv vuurboog)...
Scouts Permeke Jabbeke 8

2011 [TECHNIEKENBOEKJE]
2. De praktijk
Zoek, voor je begint, voldoende aanmaakhout, iets dikker en dik, hard hout. Verwijder al het brandbaar materiaal
(mos, ondergrondse wortels...) op de plek waar je vuur wil maken. Als je stenen gebruikt om de vuurplaats af te
bakenen, gebruik dan droge stenen (geen leisteen of stenen uit een rivier of beek, die kunnen bij verhitting
ontploffen door ingesloten water dat opwarmt tot stoom!).
Zet een stokje rechtop in de grond, stapel daar rond zeer dun, droog en zacht hout, eventueel bast van berk en
een paar droge dennenappels. Blaas heel voorzichtig vanaf het moment dat je het begin van een vlam ziet. Leg
aan de buitenkant iets dikker hout bij maar zorg ervoor dat er nog genoeg zuurstof bij de vlammen kan. Eindig
met harder hout als het vuur éénmaal brandt.
3. Soorten vuren
Vuren bestaan in drie hoofdgroepen: boven, op en in de grond. Beslis eerst waarvoor je het vuur wil gebruiken
(als kampvuur, om een omelet te maken,…) en kies daarna het soort vuur in functie daarvan.
Vuren boven de grond
Isolatievuur: Platform van stammetjes op de grond met daartussen een vlechtwerk, vervolgens een laag zand,
pas daarop het vuur.
Tafelvuur: Vuur op een geconstrueerde tafel, de lucht zorgt voor de gewenste isolatie.
Scouts Permeke Jabbeke 9

2011 [TECHNIEKENBOEKJE]
Vuren op de grond
De simpelste vorm van vuur maar vaak onveilig (brandbare ondergrond zoals turf of met wortels doortrokken
grond) en vaak zelfs verboden.
Teepeevuur: Typisch aanmaakvuur.
Stervuur: Hout in stervorm, vuur in het centrum. Blijft lang branden maar je moet het hout telkens
opschuiven. De warmte is regelbaar en het vuur is geschikt om één pot op te koken.
Jagersvuur: Twee stammen of stenen in de lengterichting van de wind. Zeer geschikt om op te koken,
eenvoudig en snel.
Reflectorvuur: Vuur met aan de achterkant een muurtje van bv. balken. De warmte wordt gereflecteerd
en maakt dit vuur zeer geschikt voor braden of grillen.
Sleutelgatvuur: Grote keien in de vorm van een sleutelgat. Vuur in het ronde deel, as in het lange.
Stabiele warmte op de as maakt dit vuur zeer geschikt om op te koken.
Waakvuur: Om ‘s nachts te laten branden. Twee stevige balken zorgen er voor dat de brandende takken
niet wegrollen. Indien je het hout dicht op elkaar stapelt en hard hout gebruikt, blijft dit vuur zeer lang
branden.
Piramidevuur: Volle piramide van ingekeepte stammetjes. Brandt zeer lang.
Pagode- of blokhutvuur: Typisch "kampvuur". Hout gestapeld als blokhut met in het midden een
teepeevuurtje. Geeft veel warmte en licht maar brandt vrij snel.
Vuren in de grond
Bij deze vuren wordt de grond zelf gebruikt als isolatie. De warmte van het vuur wordt gericht naar de plaats
waar die het best tot haar recht komt
Greppelvuur: Greppel of goot in de grond, windrichting in de lengterichting. Kan recht of in kruisvorm. Geschikt
om op te koken. Als de greppel in een T-vorm wordt gegraven spreken van een T-vuur
.
Dakotavuur: Tunnel in de grond (dit kan enkel als de grond voldoende stevig is). De lucht gaat er langs de ene
pijp in, het vuur langs de andere kant. Zeer "zuinig" vuur, warmte wordt optimaal gebruikt. Let op voldoende
luchtdoorvoer, anders stikt je vuur. Als je nog een schoorsteen op de vuurpijp zet, heb je een Yukonkachel.
Bermvuur: Met een berm als natuurlijk reflectie-effect.
Scouts Permeke Jabbeke 10

2011 [TECHNIEKENBOEKJE]
4. Woudloperskeuken
Ei in sinaasappel
Om een ei te koken heb je helemaal geen water nodig. Neem een sinaasappel en snij het topje eraf (diameter 5 à
6 centimeter). Hol vervolgens de sinaasappel volledig uit. Breek het ei en giet het eiwit en de dooier in de holle
sinaasappel. leg daarna het dekseltje opnieuw op de sinaasappel en steek het vast met twee dunne twijgjes.
Plaats het ei nu voorzichtig in de hete as, niet in het vuur. De ervaring zal je wel leren hoe lang je moet wachten
maar reken minimaal 7 minuten. Je kan de sinaasappel gerust uit de as halen, even kijken en indien nog niet
naar wens terug zetten. Als het ei klaar is, kan je het uitlepelen. Geloof me vrij: het heeft een apart smaakje en
weinig kans op mislukken. Wil je het diner starten met een aperitief, dan kan je ook daarvoor de sinaasappel
gebruiken. Succes gegarandeerd!
Ei in aardappel
Mensen die de Vlaamse keuken prefereren boven al dat exotische gedoe raad ik aan om hun ei eens een keer te
koken in een aardappel. De bereidingswijze is net dezelfde. Neem een grote aardappel (een frietpatat), snij het
topje eraf, hol de aardappel uit (let op dat je hem niet perforeert) en giet het ei in de aardappel. Ook hier het
bovenste stuk met twee twijgjes vastzetten. In tegenstelling tot de truc met de sinaasappel krijg je hierbij een
meer alledaagse smaak.
Koken zonder pot
Iedereen weet wellicht dat je aardappelen in de schil in as kan klaarmaken, maar als je een brikverpakking (bv.
van fruitsap) bij de hand hebt, kan je die ook gebruiken om aardappelen in te koken. Scheur daarvoor het brik
verder open, vul het met aardappelen (geschild en in stukken), doe er voldoende water bij (tot de aardappelen
"onderstaan") en zet alles in de as. Laat rustig koken. Je kan water ook koken in een papieren zak. Vul bv. een
broodzak met water en zet hem in de as. De zak kan enkel opbranden waar er geen water is. Dit trucje lukt
jammer genoeg niet met elke papieren zak (afhankelijk van de lijm waarmee de naden dichtgeplakt werden).
Bakken en braden
Diegenen die het zichzelf graag gemakkelijk maken, kunnen natuurlijk ook gewoon een stuk spek of worst op een
stok prikken en braden. Let er daarbij wel op dat je het stuk vlees goed vastmaakt op een takje. Je kan een stuk
vlees of groenten ook samen met wat boter in zilverpapier inpakken en langzaam laten gaar worden in de as.
Twist(ing) by the fire
Je kan de ergste honger ook stillen met wat water, bloem en een snufje suiker. Meng deze ingrediënten door
elkaar (op een plastic zak bv.) tot je een bol deeg hebt. Kneed deze bol tot een lange worst. Zoek een
vingerdikke twijg, ontschors hem en draai de worst deeg spiraalsgewijs rond de twijg. Laat de twijg met twist
langzaam bakken boven de hete as. Hierbij zal je geduld aardig op de proef worden gesteld.
Croque monsieur
Weet je, kippengaas is de ideale rooster om "croque monsieurs" op te bakken. Leg het gaas boven de hete as, de
croque erop en op tijd en stond eens omdraaien.
T I P
Als je niet van afwassen houdt, kan je de potten insmeren met bruine zeep. De potten worden
nog wel zwart maar je spoelt het er gemakkelijker af.
Let op: de bruine zeep moet aan de buitenkant en niet aan de binnenkant.
Scouts Permeke Jabbeke 11

2011 [TECHNIEKENBOEKJE]
1. Kompas
oriëntatie
Het kompas is een handig hulpmiddel om te bepalen in welke richting je moet blijven lopen. Hier wordt nog eens
samengevat hoe je dit instrument juist moet gebruiken aan de hand van een voorbeeld. Stel dat je in de richting
moet wandelen die overeenstemt met 40°. We moeten dus ‘schieten’ met het kompas.
Stel het roterende deel in, zodat het streepje van 40° in de richting van de viziergroef ligt.
Hou het kompas horizontaal op je handpalm zodat de naald vrij kan bewegen.
Draai het gehele kompas en jezelf zodat de gekleurde naald (meestal rood) naar het noorden gericht is.
Hou het kompas ver van je oog en nu kijk je met 1 oog in de richting van de vizier. Deze laatste stap
noemt men ‘schieten’.
T I P
Hou geen ijzeren of magnetische voorwerpen in de buurt van het kompas. Deze verstoren de
werking van de naald.
Scouts Permeke Jabbeke 12

2011 [TECHNIEKENBOEKJE]
2. De kaart
Als het allemaal niet goed lukt met het kompas, dan kan je nog altijd de kaart raadplegen. Maar dan moet je die
wel op zak hebben
In de scouts maken wij soms ook gebruik van “stafkaarten”, of in het mooi Nederlands topografische kaarten. Dit
zijn effectief de grote kaarten die je moet uitplooien met bijvoorbeeld een schaal van 1/20 000. Hierop kun je
min of meer afleiden hoe de streek er ongeveer zou moeten uitzien. De bossen zijn bijvoorbeeld mooi aangeduid
maar ook staan bijna alle wandelpaden en waterlopen er op. Wat ook extreem handig is dat alle hoogtelijnen
vermeld worden op een kaart. Wanneer je op de kaart een circel hebt met rond rond die circel nog allemaal
kringen met getalletjes bij dan is dit een berg. Als de hoogtelijnen aan één kant dichter bij elkaar liggen rond een
berg dan wil dit zeggen dat dit de steilste kant is van de berg.
3. GPS
Via satelliettechnologie is GPS (Global Positioning System) tot stand gekomen. Dit systeem bepaalt jouw positie
aan de hand van zo’n 24 satellieten die rond onze aarde zweven.
Een wandel-GPS is echter een ander apparaat dan de TOM-TOM die je wel eens in auto’s aantreft. Een wandel-
GPS zal je bijvoorbeeld niet vertellen dat je achter de derde boom naar rechts moet maar zal eerder een richting
aanduiden, je wandelsnelheid en de nog af te leggen afstand tonen.
Wij geloven stelselmatig dat aliens je wel eens verkeerd durven laten lopen, daarom maken wij hier geen gebruik
van in de scouts. (en ook wel een klein beetje omdat dit heel dure apparaten zijn)
Scouts Permeke Jabbeke 13

2011 [TECHNIEKENBOEKJE]
Andere Technieken
1. Opzetten van een patrouilletent.
Vermijd spanlijnen die schots en scheef uitstaan, ze kunnen “hinderlijk” zijn (hoewel je dit wellicht anders noemt
als je ’s avonds met je frisgewassen tandjes kennismaakt met de volgende piket). Je kan de stormlijnen ook naar
binnen spannen.
Zet alle piketten op één rechte lijn. Dat zorgt ervoor dat het zeil gelijkmatig gespannen wordt, maar ook dat er
een logische afscheiding tussen piketten en loopruimte is. Sla op een houten piket enkel met een houten hamer
en op een metalen piket met een metalen hamer. Gebruik geen piketten van plastic.
T I P
Als je niet genoeg piketten hebt, kan je alle spanners aan één sjorbalk vastmaken en die
opspannen op twee (hoek-) piketten.
Graaf eventueel een greppel rond de tent zeker op matig hellend terrein, zo wordt het water naar beneden
afgevoerd. Let er dan wel op dat het water op het laagste punt ook weer snel uit de greppel kan, anders krijg je
toch nog overstroming als de greppel opeens vol is.
Ontspan ‘s avonds je spanlijnen als je ’s nachts regen of forse dauw verwacht (want dan krimpt het zeil). Doe dit
niet als er veel wind verwacht wordt. Span ‘s morgens de lijnen weer op, de warmte zal het zeil snel doen rekken.
2. Basiskennis over mes, bijl en zaag
Laat nooit materiaal rondslingeren. Zo voorkom je dat je het kwijt speelt en/of dat iemand zich er lelijk
aan verwondt.
Controleer je materiaal voor je het gebruikt.
Zorg voor een opgeruimde en stabiele ondergrond.
Bewaar een veilige afstand tot de omstanders.
Werk rustig en regelmatig. Als je vermoeid bent, verlies je snel de controle over je materiaal.
Gebruik de bijl op de juiste manier, hak een balk of stam altijd in een V-vorm door.
Scouts Permeke Jabbeke 14

2011 [TECHNIEKENBOEKJE]
3. Rugzak inladen
Of je nu op tocht of trekkamp vertrekt, voor een weekend of veertien dagen, een grote trekrugzak komt er
meestal wel aan te pas. En omdat het niet altijd even aangenaam is om bij plots opkomende zondvloed je rugzak
helemaal te moeten uitladen om je regenjas te vinden, geven we je hierbij enkele tips.
Steek alles wat bereikbaar moet zijn tijdens de tocht (regenkledij, trui, kaart, kompas, wc-papier, zakmes,
lunchpakket,… ) op gemakkelijk bereikbare plaatsen zoals de zijzakjes of het bovenste deel van je rugzak.
Steek al wat je gebruikt om te slapen (tent, slaapzak, matje, …) onderaan.
Steek zware stukken liefst op schouderhoogte en zo dicht mogelijk tegen je lichaam, zo komt het
zwaartepunt van je rugzak zoveel mogelijk overeen met je eigen zwaartepunt. Als je zware stukken hoger
steekt, verlies je je evenwicht. Als je ze lager steekt, belast je je heupen teveel en hindert de rugzak je bij
het stappen. Let wel: als je gaat skiën of klimmen met een rugzak, dan ligt je zwaartepunt lager en moet de
zware last dus zo laag mogelijk zitten. Test je evenwicht altijd even uit voor je aan acrobatische toeren
begint.
Zwaartepunt lichaam en rugzak in één vlak
Hang zo weinig mogelijk aan de buitenkant van je rugzak. Anders word je te vaak uit evenwicht gebracht
en belast je je rug- en beenspieren meer dan nodig. Vermijd ook loshangende voorwerpen. Ze kunnen jou
en anderen verwonden en ervoor zorgen dat je ergens aan blijft haken. Daardoor raak je bijvoorbeeld niet
op tijd uit de trein. Je slaapmatje en de tentstokken kan je eventueel wel met de daarvoor voorziene
riempjes aan de buitenkant van de rugzak vastmaken. Maar opbergen in de rugzak blijft het beste.
Gewichtsverdeling rugzak inwendig frame
Vermijd scherpe of harde voorwerpen aan de rugzijde of tegen de rugzakwand.
Stop alles wat kan lekken of droog moet blijven in waterdichte zakjes.
Laat de verschillende zaken in je rugzak nauw aansluiten zodat er geen holtes ontstaan. Elke holte is
namelijk verloren plaats en kan je evenwicht verstoren.
Scouts Permeke Jabbeke 15

2011 [TECHNIEKENBOEKJE]
4. Kleding
Kleding heeft ongetwijfeld meerdere functies, maar het is vooral bedoeld:
als bescherming tegen verwondingen (stevige schoenen tegen scherpe takken, een stevige uniformbroek
tegen brandnetels en braamstruiken …);
en om de lichaamstemperatuur op peil te houden (warmte bij kou, koelte bij hitte).
Het gevoel van warmte of kou is subjectief. Het wordt niet enkel bepaald door de omgevingstemperatuur, maar
ook door het energieverbruik binnen je lichaam. Zo heeft iemand die hardloopt het warmer als iemand die stilzit.
Koude is ook relatief, de windsnelheid kan het koudegevoel (in het engels “the wind-chill factor”) versterken. Tien
graden Celsius voelt bij windstilte aan als tien graden Celsius. Maar met een windsnelheid van ruim 40 km per
uur, voelt het aan als min twee graden Celsius. Zo kan min zeven aanvoelen als min dertig, als de wind met een
snelheid van 56 km per uur waait.
Bij koud weer is er één gouden regel: werk in lagen. Liever verschillende dunne lagen boven elkaar, dan
één hele dikke jas over je T-shirt. Krijg je het door fysieke inspanning te warm, dan kan je een laagje
uitschieten.
Uiteraard zorg je voor een waterafstotende bovenlaag, want regen hoort altijd tot de mogelijkheden. Een
goed idee is een poncho om over jezelf én je rugzak te hangen.
Koude, natte voeten doen je bijzonder snel en onaangenaam afkoelen. Zorg dus ook voor waterafstotende
en ademende schoenen. Vermijd rubberen laarzen. Ze zijn waterdicht, waardoor je er behoorlijk in kunt
beginnen zweten.
Ook een muts of kap is absoluut noodzakelijk bij grote koude, want je hoofd is goed voor 1/7 van je totale
lichaamsoppervlakte.
Als je tijdens een pauze gaat zitten, zorg dan voor isolatie tussen jezelf en de koude grond (een matje is al
een goed begin).
Ook voeding speelt een belangrijke rol bij lichaamstemperatuur. Soms zal een boterham je meer deugd
doen dan een extra trui.
Onthoud dus dit:
Liever veel dunne lagen dan één dikke.
Warm blijven is eenvoudiger dan terug moeten opwarmen.
Droog blijven is dikwijls gelijk aan warm blijven.
Scouts Permeke Jabbeke 16