09.09.2013 Views

De missie van Riëtte Janssen • Hooikoorts: u kunt meer dan u denkt ...

De missie van Riëtte Janssen • Hooikoorts: u kunt meer dan u denkt ...

De missie van Riëtte Janssen • Hooikoorts: u kunt meer dan u denkt ...

SHOW MORE
SHOW LESS

You also want an ePaper? Increase the reach of your titles

YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.

2

Jaargang 39

Maart 2012

Uitgave van MMV

De missie van Riëtte Janssen Hooikoorts: u kunt meer dan u denkt

Na toetreding tot EU veranderden traditionele eetpatronen Verrassende adviezen

van Dr. Gert Schuitemaker in nieuwste boek Suiker op de zwarte lijst


Colladeen

Geavanceerde natuurlijke formule ter ondersteuning van

bescherming en verbetering van de conditie van de huid

PER 2 TABLETTEN

PHYTONUTRIËNT INHOUD TECHNISCHE SPECIFICATIE

■ Voor de gevoelige huid

■ Beschermt de huid tegen

veroudering

■ Ondersteunt het herstellend

vermogen van de huid

■ Beschermt tegen zon en

UV straling

Anthocyanidinen 320mg Uit extracten van Druivenpit en Blauwe bosbes. Door extracten te

gebruiken die 500 x meer geconcentreerde phytonutriënten bevatten

dan het oorspronkelijke plantenmateriaal bevat deze formule een van

de hoogst geconcentreerde anthocyanidinen.

Groene thee blad 275mg Als 50mg uit een 5,5 : 1 extract, geleverd door één van werelds beste

leveranciers van Groene thee. Daardoor bevat deze hoge kwaliteit de

correcte balans van actieve ingrediënten.

Luteïne 6mg Aanwezig in de pure vrije vorm (voor juiste opname) die chemisch

identiek is aan de Luteïne die voorkomt in groen bladige planten.

Zeaxanthine 240mcg Net als Luteïne aanwezig in haar pure vrije vorm

Colladeen

Maximale Sterkte

Colladeen

is zo geformuleerd dat het actieve fytonutrienten

bevat ter bevordering van de elasticiteit

en verbetering van de microcirculatie van

de huid, terwijl het bijdraagt tot bescherming

van de huid tegen de invloeden van de zon,

de belangrijkste oorzaak van veroudering.

Colladeen Derma Plus en Colladeen Maximale

Sterkte zijn geschikt voor vegetariërs.

Colladeen bevat maar liefst

160mg anthocyanidinen

per tablet uit extracten van

Druivenpit en Blauwe bosbes.

■ Voor de circulatie

Voor het behoud van een sterke vaatwand en een goede vochtbalans.

■ Voor het elastisch en soepel houden van de bloedvaten

Bij ondermeer ontsierende aderen, vermoeide benen en voeten, zware

benen en koude handen en voeten.

■ Als ondersteuning voor het hart

Colladeen bevat veel antioxidanten die zowel in water

als vet oplosbaar zijn. Dit maakt het als antioxidant

meer geschikt dan vitamine C of E.

■ Als antioxidant

Ter bescherming tegen vrije radicalen voor het

behoud van gezonde cellen en weefsels en/of ter

aanvulling van antioxidanten.

■ Voor de huid

Ter bescherming van de huid tegen veroudering en bij

verlies aan vitaliteit. Het is goed voor het bindweefsel

in de huid en houdt het uiterlijk fris en jeugdig.

■ Voor het bewegingsapparaat

Voor het behoud van gezond kraakbeen en soepele

spieren, ligamenten en pezen.

Voor informatie zie www.hb08.nl tel 088-0075700 mail info@hb08.nl


Alarmsignalen

Veel Nederlanders eten te weinig fruit,

groente, vis en vezel. Die waarschuwing

is afkomstig van de hoogste autoriteit die

we op voedingsgebied hebben, het RIVM

in De Bilt. Dat instituut hield een Voedsel

Consumptie Peiling en stelde vast wat

iedereen natuurlijk al lang weet: de gemiddelde

Nederlander eet ongezond. In

dit nummer leest u meer over genoemde

peiling.

U leest ook over een onderzoek van de

universiteit van Lausanne dat aan het

licht bracht hoe de gezondheid van de

inwoners van Europese landen achteruit

ging nadat hun land was toegetreden

tot de EU. Dankzij Brussel stapte de bevolking

over op de kiloknallers en liet ze

de vis en olijfolie vaker onaangeroerd.

Let wel: ook dit keer is het een officieel

instituut dat aan de bel trekt.

Nog schokkender is de publicatie van

de Amerikaanse kinderarts en endocrinoloog

Robert Lustig. Hij schreef, en ook dat

leest u in dit blad, dat suiker gif is voor

ons lichaam. Bovendien is het verslavend.

Daarom pleit hij ervoor om suiker net

zo te behandelen als alcohol.

Lustig is niet zomaar een wetenschapper.

Hij staat te boek als een topexpert op

het gebied van vetzucht bij kinderen.

Al heel lang vecht hij tegen de overconsumptie

van suiker. Dat heeft hem bijna

zijn reputatie gekost, want hij kreeg van

collega’s de wind van voren. Om zijn

jongste publicatie kan echter niemand

heen. Ze is geaccepteerd en afgedrukt in

het tijdschrift Nature. Het is zo’n beetje

het hoogste platform op wetenschappelijk

gebied.

Vanuit alle windrichtingen komen de

alarmsignalen binnen, van De Bilt tot

Californië. En van zeer bevoegde zijde.

Mevrouw Schippers van Volksgezondheid,

wat moet er nog meer gebeuren om u

van de dwaze gedachte af te helpen dat

preventie uw pakkie-an niet is?

Cor van Groningen

eindredacteur Uitzicht

Dankbaar voor ontdekkingsreis

Riëtte Janssen ging veertig jaar geleden op zoek naar de

wortels van gezondheid in het algemeen en kanker in het

bijzonder, nadat haar moeder aan de ziekte was overleden.

Haar zoektocht gaat onverminderd voort. Steeds krijgt ze

zicht op nieuwe stukjes die bij elkaar de grote puzzel vor-

men die gezondheid heet. “Ik voel me enorm dankbaar dat

ik dit allemaal heb mogen ontdekken”, vertelt ze.

Brusselse kiloknallers

Te veel eten en te weinig bewegen veroorzaken

een verontrustende golf van overgewicht. Een

van de boosdoeners: de Europese Unie. Die hielp

inwoners van lidstaten die eerst nog gezond aten,

doodleuk aan de kiloknallers.

Ons lichaam snakt naar de voeding van weleer

Dr. Gert Schuitemaker schreef niet eerder zo’n veelomvattend

boek als ‘Fit met voedingssupplementen’. Deze publicatie

bevat zo’n beetje alle aanwijzingen voor een gezonde leefstijl

die hij de afgelopen vijftien jaar heeft ontwikkeld. Een belangrijke

constatering van hem is dat “ons lichaam snakt naar de

voeding van weleer.” In dit nummer de eerste aflevering van

een uitgebreid interview met hem.

Gerda had ruim 55 jaar migraineaanvallen

Gerda Wiebenga was drie toen ze haar eerste

aanval van migraine kreeg. Ze is nu 61 en zou

ruim 55 jaar onder deze vreselijke ziekte gebukt

gaan. Op zeker moment wenste ze zelfs dat ze er

niet meer zou zijn. Min of meer toevallig besloot

ze twee jaar geleden een glutenvrij dieet te gaan

volgen. Ze kan het iedereen aanraden!

Suiker net zo verslavend als alcohol

Steeds meer producten bevatten suiker en dat is

een slechte zaak want het witte goedje is verslavend.

Suiker zou om die reden net zo behandeld

moeten worden als alcohol, stelt de Amerikaanse

kinderarts en endocrinoloog Robert Lustig in het

wetenschappelijke tijdschrift Nature. Hij voert

al jaren een kruistocht tegen met name fructose,

dat hij vergelijkt met gif.

4

8

12

19

18

3


De missie van Riëtte Janssen:

‘ Mensen wegwijs maken in de

4

wereld van gezonde voeding’


Soms gebeuren er dingen die zo diep ingrijpen dat het leven onverwacht een heel andere wending

krijgt. Bij Riëtte Janssen kwam dat moment toen haar moeder veertig jaar geleden stierf aan kanker.

Riëtte ging op zoek naar de wortels van ziekte, maar vooral ook naar die van gezondheid. Een

zoektocht die nog steeds voortduurt. Tekst: Petra Pronk Foto’s: Solange Schmeits

Een passie. Dat is de benaming die Riëtte Janssen geeft

aan datgene wat haar nu al veertig jaar lang beweegt.

Die passie bracht haar in de meest uiteenlopende hoeken

van de gezondheidszorg, van voeding tot kinesiologie, van

acupunctuur en NLP tot kruidentherapie. Al die dingen bij

elkaar vormen puzzelstukjes van de grote puzzel die gezondheid

heet. “Ik voel me enorm dankbaar dat ik dit allemaal heb

mogen ontdekken”, vertelt ze. “Het is een levenslang proces

van leren en bewustwording.”

De lezers van Uitzicht kennen Riëtte Janssen van haar lekkere

en gezonde recepten. Die activiteit is het rechtstreekse

gevolg van het overlijden van haar moeder. “Mijn moeder

overleed aan een hersentumor toen ik 21 was. Dat heeft veel

teweeggebracht. Ik had destijds een leuke baan in Duitsland

aan de universiteit, maar ik ben teruggekomen naar Nederland

toen ik hoorde dat mijn moeder hooguit nog een paar

maanden te leven had. Dat was een enorme schok.”

Die boodschap fungeerde als een ‘wake up call’. Riëtte ontdekte

een enorme behoefte in zichzelf om met het thema gezondheid

aan de slag te gaan. Ze ging op zoek naar het antwoord

op de vraag: wat is kanker nu precies? En ook: hoe kan

ik ervoor zorgen dat het mij niet overkomt? Met andere woorden:

hoe kun je gezond leven? Om daarachter te komen las

ze alles wat los en vast zat en daarbij kwam ze al snel op het

spoor van de natuurgeneeskunde terecht. Met een opa die

hovenier was op het plaatselijke kasteel, kreeg ze de liefde

voor en de kennis over de natuur met de paplepel ingegoten.

Fundament onder vorming

Ze begon aan de opleiding Gezondheidskunde/Huishoudkunde.

Die opleiding heeft een stevig fundament gelegd onder

haar vorming omdat er sprake was van een brede basis. De

vakken varieerden van filosofie tot ziekteleer, en van psychologie

tot voedingsleer. “Alle facetten van het leven kwamen

aan de orde. Tijdens die opleiding ben ik bevestigd in het idee

dat ziekte te maken heeft met de hele persoon en dat je daarom

het beste kunt kiezen voor een holistische aanpak.”

Voeding is daarin een belangrijke schakel. Het belang van gezonde

voeding staat voor haar als een paal boven water. Maar

wat is ‘gezond’? In elk geval vegetarisch. Daarom begon ze

in 1982 met het geven van vegetarische kookcursussen aan

de huishoudschool in Landsmeer, in een tijd dat dat nog lang

geen gemeengoed was. Dat was een ontdekkingsreis waarbij

ze acht maanden lang elke dag drie nieuwe dingen kookte.

“Het bijzondere is dat de recepten uit die tijd zonder problemen

in Uitzicht zouden kunnen staan”, zegt ze daarover. “De

wens om gezond te koken zat er al vroeg in, evenals de kennis

van wat gezond dan precies inhoudt. De basisprincipes van

gezond eten zijn al die jaren ongeveer hetzelfde gebleven:

zoveel mogelijk biologisch, geen suiker, weinig zout, geen

vlees wel vette vis, volkoren producten, veel fruit en heel

veel groente waarvan minstens de helft rauw.”

Koken is liefde

In 1997 werd ze kookdocent voor de Moermanvereniging.

Eerst gaf ze gewoon kookcursussen, maar later gaf ze een

training voor kookdocenten. “Ik zet me in voor MMV omdat ik

volledig achter het gedachtegoed sta en het leuk vind om mijn

kennis op voedingsgebied en bewustwording door te geven en

mensen wegwijs te maken in de wereld van gezonde voeding.

Dat is mijn missie, mijn passie. Ik vind het echt een uitdaging

om dat te doen en mensen te laten zien dat het mogelijk is om

smakelijke dingen op tafel te zetten die ook gezond zijn. Het

is fantastisch om zoveel uit te proberen en je kennis steeds

verder te verdiepen. Daarnaast heeft koken ook nog een ander

aspect dat ik enorm belangrijk vind: het is ook een stuk

liefde. Liefde voor jezelf en anderen voor wie je dingen bereidt.

Het is een mooie manier om goed voor ons eigen lijf te

zorgen en maatwerk te leveren in ons voedingspatroon.”

‘Als je goed in je vel zit,

wordt je immuunsysteem versterkt’

Haar recepten zijn in de loop der jaren veranderd. Ze vormen

een spiegel van haar eigen ontwikkeling op voedingsgebied

en van nieuwe inzichten. Zo vertalen reizen die ze naar India

maakte zich in een sterk accent op de Indiase keuken en volop

gebruik van het kruid kurkuma. Ook haar interesse voor de

ayurvedische voedingsleer is terug te vinden in de recepten.

Verder staan ‘raw food’ en de smoothies de laatste tijd volop

in de belangstelling, want een smoothie is volgens Riëtte ‘een

hele grote multivitamine.’

‘Emotioneel evenwicht’

Een van de dingen die Riëtte tijdens haar opleidingen en

cursussen leerde was dat lichaam en geest alles met elkaar te

maken hebben. Daarom is ze naast voeding ook bezig met

dingen die mensen in geestelijk opzicht gezond kunnen maken.

Geestelijke gezondheid begint met bewustzijn, weet ze uit ervaring.

“Na het overlijden van mijn moeder kwam de emotionele

component van gezondheid al snel in beeld. Ik had altijd een

moeizame relatie met mijn moeder gehad. Zij was heel nerveus

en emotioneel niet in balans. Daarbij was ik enig kind, dus ik

had ook het idee dat ik het perfecte kind moest zijn. Ik wilde

aan de verwachtingen van mijn ouders voldoen, maar dat lukte

natuurlijk niet. Ik voelde dat ik uit balans was en had een

enorme drive om te werken aan emotioneel evenwicht.”

Ze zette een zelfhulpgroep op waarin mensen aan de slag

gingen met het accepteren van zichzelf. “Ik had ontdekt dat

steeds als iemand kanker kreeg, er een paar jaar van tevoren

iets ingrijpends was gebeurd in het leven van die persoon.

Lees verder op pagina 6 >

5


Het is van groot belang dat je je van dat soort ballast bewust

wordt en ermee aan de slag gaat. Het is belangrijk om trauma’s

te helen en oude pijn op te ruimen, omdat je dan pas echt

jezelf kunt zijn. En jezelf zijn, is uit gezondheidsoogpunt cruciaal.

Dan hoef je namelijk niet allerlei afweermechanismen

in stand te houden die heel veel energie kosten. Als je goed

in je vel zit geeft dat energie en wordt je immuunsysteem

versterkt.”

Eigen keerpunt

Haar eigen keerpunt kwam in de jaren negentig. Tot die

tijd had ze enorm veel kennis opgedaan op het gebied van

voeding en kanker en gezond eten, maar het ontbrak haar

aan innerlijke rust en balans. “Vroeger dacht ik: als ik maar

genoeg kennis heb, dan kom ik vanzelf in balans. Inmiddels

weet ik dat dat niet zo is. Bewustwording is een levenlang

proces. Ik ging in therapie, en veranderde zo van iemand

die altijd in de buitenwereld zocht naar geluk, in iemand

die verantwoordelijkheid nam voor haar eigen leven.”

Dat leidde onder andere tot de oprichting van haar eigen

praktijk. Kenmerkend voor die praktijk is het brede aanbod.

Dat is een directe afspiegeling van hoe Riëtte in het leven

staat. “Als er iets is wat ik de afgelopen jaren geleerd heb, is

het wel dat alles met alles samenhangt. Ziekte en gezondheid

bestrijken een breed veld. Het heeft met alle aspecten van

het leven te maken, van voeding en ontgiften tot het vermogen

te kunnen ontspannen en bezig te zijn in de natuur en

het betrachten van emotionele hygiëne. Als je iets aan wilt

pakken kun je dus gebruikmaken van een heel breed scala

aan instrumenten, afhankelijk van wat bij iemand past.”

Ziekte en zelfreflectie

Het overlijden van haar moeder was het startsein van een

zoektocht naar de vragen over het wezen van ziekte en gezondheid.

Wat is na al die jaren haar conclusie? Waar is ze op

uitgekomen? “Ziekte kan mensen aanzetten tot zelfreflectie.

Het is een uitnodiging om kritisch naar jezelf en je leven te

kijken in alle facetten, van voeding tot ontspanning, werk en

relaties. Het is zaak om steeds constructief om te gaan met je

gezondheid. Dat betekent dat je klachten kunt zien als een

uitdaging en een kans. Zolang je maar niet in de slachtofferrol

gaat zitten en denkt ‘dit overkomt mij’. Neem verantwoordelijkheid

voor je eigen leven en kijk wat je ermee kunt. Kom in

beweging en maak keuzes. Keuzes die jou en je gezondheid

dienen. Jezelf zijn, daar draait het uiteindelijk om. Veel mensen

proberen hun hele leven aan de verwachting van anderen

te voldoen en gaan voorbij aan zichzelf. Dat is desastreus voor

je gezondheid. We verbinden ons vaak op een pijnlijke manier

met ons verleden; het loslaten van die ballast is dan ook een

belangrijke stap op weg naar gezondheid. Leef in het hier en

nu. Geniet van het leven, maak plezier. Stop met oordelen en

met negatief over jezelf te denken en vergeef jezelf en anderen.”

Positief denken en voelen

Riëtte vindt het belangrijk dat mensen zichzelf volledig

accepteren en leren van zichzelf te houden om in hun kracht

komen. “Daar ontstaat de bezieling, de passie en dat is de essentie

van geluk en gezondheid. We zijn kinderen van God en

naar zijn beeld geschapen. Dat brengt verantwoordelijkheid

met zich mee. Verantwoordelijkheid voor jezelf, je gedachten,

je voeding, je gezondheid, wat je toelaat in je leven en wat

niet. Het is de kunst om dingen te kiezen die jou dienen. Je

kunt kiezen voor dingen die energie kosten of voor dingen

die je energie opleveren. De wereld zit vol prikkels, van tv

6

tot gsm, en het is belangrijk om heel bewust te kiezen wat je

binnenlaat met het oog op je gezondheid en welbevinden.”

Datzelfde geldt ook voor je gedachten. “Alles wat je denkt is

energie. Gedachten doen dus iets met je, positief of negatief.

Dat geldt ook voor emoties die je ‘parkeert’. Die kunnen zich

in fysieke klachten vertalen als je ze niet verwerkt. Daarom

is het van groot belang om heel bewust om te gaan met je

gedachten en emoties. Probeer ervoor te zorgen dat jij denkt

en niet gedacht wordt en dat je een emotie hebt maar niet

bent.”

‘Geluk en gezondheid’

Wat de zoektocht haar zelf heeft opgeleverd? “Geluk en gezondheid.

Ik voel me gelukkig en vitaal. Het is geen simpele

weg geweest maar ik ben wel dankbaar dat ik hem heb mogen

gaan. Dat ik geleerd heb om te leven in het hier en nu, dankbaar

te zijn en goed voor mezelf zorgen.”

De grootste les is wel dit: “Kies datgene wat je dient! Dat kan

gaan om gezonde voeding, hobby’s, werk en liefdevolle relaties

en in harmonie leven met de natuur. Er zit veel vitaliteit

in de planten en bijkruiden, in de natuur en je eigen tuin.

Daar kun je heel veel mee doen door die vers te plukken en te

eten. Maar ook het werken aan bewustzijn, weten wie je bent

en jezelf liefdevol accepteren en van daaruit werken aan verbondenheid

met anderen. Dat voegt een enorme kwaliteit toe

aan je leven. We zijn liefde. Al het andere is een vergissing.”

‘Niet uitgeleerd’

Ook na veertig jaar studie heeft Riëtte nog volop plannen.

“Ik ben altijd bezig en werk veel. Toch voel ik me vrij omdat

ik zoveel plezier heb in wat ik doe. Ik heb veel op mijn bord,

maar dingen regelen zich vanzelf. Rust en balans komen bijna

altijd vanzelf. In de toekomst hoop ik nog veel te genieten van

een goede gezondheid, mijn kleindochter en familie, en nog

het nodige te leren op het gebied van voeding en gezondheid.

Ik wil zoveel mogelijk zelfvoorzienend zijn, heb een eigen

pluktuin en maak zelf tincturen en bijna alles op eetgebied.

Ik geniet volop van zingen en biodanza en hoop dat nog heel

lang te kunnen doen. Ik voel me jonger dan ooit en ik ben nog

lang niet uitgeleerd.”


Kruiden

natuurlijke heelmeesters

Informatie: Marry Foelkel

Tekst: Petra Pronk

Hooikoorts: u kunt meer dan u denkt

Tranende ogen, niezen, een snotterende

neus... Het hooikoortsseizoen

is weer in aantocht. Je opsluiten in huis

is geen serieuze optie, dus moet je je

erbij neerleggen, is de heersende opinie.

Klein ongemak. Niks daarvan, zegt

Marry Foelkel. “Astma, eczeem, huiden

gewrichtsklachten en allergie beginnen

vaak onschuldig, in de darmen.

Het is zaak zo vroeg mogelijk in te

grijpen, zodat het niet uit kan groeien

tot iets ernstigs. En gelukkig kun je

bij hooikoorts meer dan je denkt!”

Mensen met hooikoorts kijken met

gemengde gevoelens naar de komst

van het voorjaar. Fijn dat de dagen weer

warmer worden, maar die hooikoortsklachten…

Gelukkig is daar op een

natuurlijke manier het nodige aan te

doen. “Bij allergie geeft het lichaam een

antiallergische reactie op onschuldige

stoffen. Het is zaak het lichaam langzaam

te laten wennen aan de stof die

de allergie veroorzaakt. Daarbij is

het wel belangrijk om met hele kleine

beetjes te beginnen! Dat is een kwestie

van desensibiliseren. De pleisters die

je in de reguliere geneeskunde krijgt

berusten op hetzelfde principe. Maar

waarom zou je met pleisters werken

als het ook gewoon met thee en bouillon

kan?”

Stappenplan

Marry bepleit daarom een gezond stappenplan.

Je kunt al in januari beginnen

met takjes van de berk en de hazelaar

in de theepot. Dan in maart het stuif-

meel van de hazelaar opvangen en in

de honingpot stoppen. En later in het

jaar kun je je eten aromatiseren met

bloeiende grassen en koken met hooi.

“We beseffen het niet, maar gras is een

complete kruidentuin. Biologisch gras

tenminste. Op 1 vierkante meter groeien

bij een biologische boer wel 23 tot 35

verschillende plantensoorten, tegen

4 tot 5 bij een reguliere boer.“ Ter illustratie

vertelt ze het verhaal van een

boerin die hooi voor haar zieke kalfjes

speciaal uit Zwitserland liet komen

waar het in de vrije natuur op de bergweiden

was gegroeid, temidden van

een enorme soortenrijkdom aan kruiden.

De kalfjes waren in de kortste tijd

genezen.

Brandnetel

Een absolute aanrader is ook de brandnetel,

vanwege de antihistamine. De

jonge plantjes kunnen gebruikt worden

om thee van te trekken, maar zijn ook

geschikt om mee te koken of in te marineren.

Daarnaast is ook weegbree een must.

De smalle weegbree is een echte antiallergie

plant. Hij groeit overal en voelt

zich prima thuis in elke tuin.

Verder zijn producten met veel provitamine

A aan te raden, zoals rooibosthee

en rauwe worteltjes . Eigenlijk alles wat

een oranje kleurtje heeft.

Die aanpak werkt geheid, verzekert Marry.

“Ik had hier laatst iemand die al dertig

jaar last had van hazelaarallergie. Met

deze aanpak kwam ze voor het eerst het

voorjaar door zonder snotteren.”

Recept

Antiallergie koekjes

2/3 lijnzaad een paar uur in de

week zetten. Vermeng dat met

1/3 lijnzaad dat tot poeder is

gemalen. (In plaats van lijnzaad

kun je ook een mengsel van pompoenpitten,

zonnepitten en zaden

gebruiken, bijvoorbeeld sesamzaad.)

Meng er versuikerde honing met

stuifmeel doorheen.

Druk het mengstel met een deegroller

tussen keukenpapier plat

tot een dikte van 2 millimeter.

Droog de flinterdunne koekjes

vervolgens in de oven, ongeveer

14 uur met de deur open op 50

graden.

Hetzelfde recept heeft ook een

hartige variant.

Gebruik dan in plaats van honing

brandnetel, weegbree en knoflook.

En een beetje zeezout.

Inhoud: Marry Foelkel

Tekst: Petra Pronk

7


Te veel eten en te weinig bewegen

veroorzaken een verontrustende

golf van overgewicht. Vaak krijgen

tv-reclames, de voedselindustrie,

de computer en meer algemeen

de westerse levensstijl de schuld.

Sinds kort kan de EU aan dat rijtje

worden toegevoegd….

Na toetreding tot EU veranderden traditionele eetpatronen

Ziek van Brussel

Uit een recent rapport van het Europese

bureau voor de statistiek,

Eurostat, blijkt dat meer dan helft van

de Europese bevolking overgewicht

heeft of zwaarlijvig is. Er wordt al van

alles ondernomen

om dit tij te keren maar alle inspanningen

ten spijt zal dit probleem alleen

maar groter worden. Gevreesd wordt

dat obesitas epidemische vormen zal

aannemen. Dit schrikbeeld hangt als

een zwaard van Damocles boven de

Europese gezondheidszorg. Zwaarlijvigheid

veroorzaakt niet alleen diabetes

en hart- en vaataandoeningen maar

ook chronische ziekten en kanker.

Hoewel mensen uiteindelijk zelf verantwoordelijk

zijn voor overconsumptie, is

de leefstijl van de bevolking door allerlei

factoren te beïnvloeden. Een goedkoop

aanbod van producten met veel

(verkeerd) vet en overvloedige suiker

zorgen onmiskenbaar voor overtollige

kilo’s. De overheid zal dat aanbod dus

als de wiedeweerga terugdringen, zou

je denken. De werkelijkheid is anders.

Vis en olijfolie

Zo blijkt de EU het verorberen van ongezonde

kiloknallers en andere hedendaagse

boosdoeners op voedingsgebied

8

eerder te stimuleren dan te ontmoedigen.

Pedro Marques-Vidal, chef de clinique

van het Instituut voor Sociale en Preventieve

Geneeskunde (IUMSP) van de

Universiteit van Lausanne, achterhaalde

dat door de eetgewoonten te bestuderen

in landen voordat ze toetraden tot de

EU en daarna.

In een land als Portugal, dat in 1986 lid

werd, at de bevolking voor die tijd vooral

lokale producten, zoals vis en olijfolie.

Na toetreding tot de EU lieten de Portugezen

dit gezonde menu steeds vaker

achterwege en kozen ze massaal voor

vlees, kaas en bewerkte graanproducten.

Reden: die producten waren lekker

goedkoop. Dat was een van de ‘zegeningen’

van het lidmaatschap van de EU.

Al die goedkope voedingsmiddelen

stroomden voortaan dankzij lage importtarieven

soepel vanuit andere EUlanden

Portugal binnen.

Dikker

Portugal was niet het enige land waar

zich dat verschijnsel voordeed. "Na het

toetreden tot de Europese Unie werden

de prijzen van vlees- en melkproducten

ook verlaagd in Duitsland, Italië en

Frankrijk”, meldt Pedro Marques-Vidal.

De gevolgen bleven niet uit. “Het resul-

taat hiervan was een steeds stijgende

consumptie waardoor de inwoners dikker

werden."

Er is ook omgekeerd bewijst, zo ontdekte

Marques-Vidal. Zoals bekend is

Zwitserland geen EU-lid. En wat blijkt?

Het land heeft momenteel een van de

laagste obesitaspercentages in Europa.

Uit het onderzoek van Marques-Vidal

kwam naar voren dat de Zwitserse bevolking

veel groenten, vis en olijfolie eet

én opvallend minder rood vlees dan hun

Europese buren. “Als we ons bij de EU

zouden aansluiten, zou de consumptie

hiervan zonder twijfel stijgen", verklaarde

collega David Fah van het Instituut

voor Sociale en Preventieve Geneeskunde

in Lausanne naar aanleiding

van de uitkomsten van het onderzoek.

"Deze resultaten brengen de mogelijke

gevaren aan het licht die gepaard gaan

bij het toetreden van de Europese Unie.”

Mochten er in Zwitserland nog politici

zijn die ondanks de Europese schuldencrisis

aandrang hebben om aansluiting

te zoeken bij de EU, dan zou deze studie

aanleiding moeten zijn om zich nog eens

langdurig achter de oren te krabben.


Effectievere chemo door kweektumoren

Het Hubrecht Instituut voor ontwikkelingsbiologie en stamcelonderzoek

in Utrecht heeft een methode gevonden om kankercellen te kweken uit

biopts van tumoren. Tot nu toe wordt het weefsel direct geconserveerd

en geana lyseerd. Op die manier is wel te achterhalen om wat voor kanker

het gaat, maar niet hoe de cellen op medicatie zullen reageren. Daar moet

de nieuwe methode verandering in brengen. Tekst: Arjan van Groningen

Hans Clevers, hoogleraar moleculaire

genetica en directeur

van Hubrecht Instituut, legde onlangs

op Radio 1 uit hoezeer de behandeling

van kanker verbetering behoeft. “Een

patholoog kan op dit moment bepalen

in welk orgaan een kankercel oorspronkelijk

ontstaan is en dan zijn er

behandelprotocollen. Sommige mensen

rea geren daar wel op, anderen niet.

Je kan op dit moment niet voorspellen

We willen wel zeggen dat u kunt kiezen

uit twee mogelijkheden: een tas met

naast de verrassingen een complete

jaargang Uitzicht 2010 of een tas met

de jaargangen Uitzicht 2010 en 2011.

De tassen kosten respec tievelijk € 15,-

met één jaargang of € 20,- met beide.

wie er bij welk type behandeling baat

heeft. Dat kan nu nog alleen getest

worden in patiënten. Dat zijn hele

langdurige onderzoeken die vaak vier,

vijf jaar duren.“

Met de nieuwe techniek is het, hoopt

Clevers, straks mogelijk binnen weken

in plaats van jaren uit te vinden welke

middelen de meeste kans van slagen

hebben. “Als je nu dat stukje weefsel

Positieve opmerkingen bevorderen evenwicht

Positieve opmerkingen zijn van grote waarde. Dat is de les van een onderzoek

dat on line werd gepubliceerd in Psychological Science over de invloed van

bemoedigende opmerkingen op het lichaam.

Het onderzoek werd gedaan onder

enkele tientallen vrouwen van boven

de zestig. De opdracht was om op een

wiebelige plaat onder hun voeten in

evenwicht te blijven. Als deze vrouwen

te horen kregen dat ze bovengemiddeld

goed waren in het bewaren van hun

evenwicht (ook al was dat niet waar),

of dat ouderen met hun actieve levensstijl

daar over het algemeen goed in

zijn, leerden ze sneller en beter hun

Te koop: een MMV verrassingstas

evenwicht te bewaren dan vrouwen die

het zonder de bemoedigende woorden

moesten stellen.

De onderzoekers concluderen dat de

bemoedigende opmerkingen korte

metten maken met negatieve ideeën

van de vrouwen over zichzelf, waardoor

hun motorische vaardigheden toenemen.

Daardoor bleek dat ze meer konden

dan ze dachten.

De MMV biedt een verrassingstas te koop aan met artikelen die u uitstekend

kunt gebruiken. Welke verrassingen dat precies zijn gaan we hier niet uit de

doeken doen. Dan moet u maar zo’n tas bestellen.

De actie eindigt op 31 december 2012.

U kunt de tas bestellen door geld over

te maken op rekening 355999 ten name

van de Moermanvereniging in Alphen

aan den Rijn. Geef aan hoeveel tassen

u wilt ontvangen.

hebt kun je daar met onze techniek in

principe tien of twintig kankergeneesmiddelen

op loslaten en een spectrum

zien van wat wel werkt en wat niet.”

Clevers wil de nieuwe methode zo snel

mogelijk breed testen. Op dit moment

worden patiënten met darmkanker

geselecteerd voor verder onderzoek.

Maar ook als dat positief uitpakt zal

het nog “een paar jaar” duren voordat

de nieuwe techniek brede toepassing

krijgt. Dat het Hubrecht Instituut nog

voor de wetenschappelijke publicaties

met een deel van de resultaten naar

buiten treedt, is te danken aan Inspi re-

2live. Een met Pink Ribbon vergelijkbare

beweging die tot doel heeft met

de organisatie van evenementen fondsen

te werven en kankeronderzoek en topwetenschappers

bij elkaar te brengen.

Naar het zich laat aanzien jaagt deze

organisatie die doelstelling serieuzer

na dan het onlangs in opspraak geraakte

Pink Ribbon. Oordeelt u zelf op www.

inspire2live.nl

Welkomstdag nieuwe

leden volgeboekt

De belangstelling voor de welkomstdag

voor nieuwe leden op

zaterdag 3 maart in Baarn is zo

groot, dat die in ruim een week

al volgeboekt is.

Verscheidene belangstellenden

moesten teleurgesteld worden. Het

bestuur overweegt nu om in het

najaar opnieuw een dergelijke dag

voor nieuwe leden te organiseren.

De nieuwe leden krijgen 3 maart

een programma aangeboden met

lezingen van Riëtte Janssen uit

Valkenburg die de recepten in

Uitzicht verzorgt en de arts H.C.

(Hans ) Moolenburgh, die komt

praten over zijn recent verschenen

boek ‘U kunt meer dan u denkt’.

Voorts kunnen de nieuwe leden

kennismaken met ambassadeurs

en kookdocenten van MMV. Ook

krijgen ze een lunch aangeboden.

9


Toen Dinneke van de Dikkenberg begin vorig jaar de best seller ‘Wat zit er in uw eten?’

van de Française Corinne Couget onder ogen kreeg, ging er een wereld voor haar

open. Allerlei hulpstoffen in het eten bleken bijwerkingen te kunnen hebben alsof

het zware medicijnen zijn. Ze besloot geen enkel risico te nemen en vanaf dat moment

E-nummervrij boodschappen te doen. Tekst: Hans Nieuwstad

Moeizame weg voor gemiddelde huisvrouw om gezonder te koken

Strijden tegen E-nummers

Tussen besluit en daad bleken vooral praktische bezwaren

te staan. Ze moest plotseling haar hele wekelijkse boodschappenlijstje

herzien. Geen margarine, wel roomboter; geen

schouderham, maar wat dan wel? Parmaham of verse ham

van de slager is E-nummervrij, maar ook veel duurder. Goudse

kaas werd boerenkaas, chips met paprikasmaak werd naturel.

Zo ging het verder. Het was een hele klus om haar lijstje zo

goed mogelijk te zuiveren.

Aroma’s

Bovendien zegt het ontbreken van E-nummers op de verpakking

lang niet altijd dat er alleen maar verantwoorde ingrediënten

in het product zitten. Sommige E-nummers zijn namelijk

listig verstopt achter moeilijke woorden. Het boekje van Corinne

Couget kon Dinneke dan ook geen moment missen. Zo waarschuwt

de schrijfster dat achter ‘aroma’s’ als omschrijving op

het etiket ordinaire E-nummers kunnen schuilgaan.

De producten die de huisvrouw uit Ochten voortaan in het schap

laat staan, zitten meestal vol kleurstoffen. Helemaal taboe zijn

E621 (mononatriumglutamaat of MSG), E951 (aspartaam)

en E967 (xylitol). De bijwerkingen variëren volgens Corinne

Couget van neurotische aandoeningen tot een plotselinge

hartstilstand.

Een ander verdacht woord is ‘gistextract’. Veel fabrikanten

gebruiken die toevoeging in plaats van E621. Slim. Gistextract

is wettelijk gezien geen smaakversterker. Het bevat echter

wel glutamaten, die berucht zijn om hun bijwerkingen. Op

de verpakking kunnen de fabrikanten probleemloos ‘zonder

smaakversterkers’ zetten. Je moet maar durven!

In vleeswaren zit bijna altijd E250 (natriumnitriet) als conserverings-

en kleurmiddel. Vermijden, raadt Couget aan. Daarom

maakt Dinneke de vleeswaren sindsdien zelf. In vruchtensappen

en jam zit vaak glucose-fructose stroop. Volgens de

literatuur is dat kunstmest voor kankercellen. Daarom koopt

ze alleen nog diksap en geperste vruchtensappen.

Verder heeft ze haar inkoopadressen uitgebreid. Behalve de

supermarkt kunnen tegenwoordig ook de slager, de molenwinkel

en de natuurvoedingswinkel haar als klant begroeten.

Slastamppot maakt ze voortaan met spekjes van de slager, het

brood bakt ze zelf met meel van de molen en curry-ketchup

komt nu uit de natuurvoedingswinkel.

10

Tot slot is ook haar manier van koken op de schop gegaan.

Wie gezond wil eten moet zelf aan de slag, heeft Dinneke ontdekt.

Er staan nu vooral basisproducten in haar voorraadkast,

zoals pakken meel, flessen olie, zakken suiker, doosjes eieren

en kruidenbuiltjes. Daarmee komt ze een heel eind.

Om het anderen gemakkelijk te maken, heeft ze een receptenboekje

voor dagelijks gebruik geschreven.De meeste recepten

zijn gebaseerd op onbewerkte basisproducten. “Met dit boekje

in de hand heeft u voor veel producten een verantwoord alternatief”,

moedigt ze de lezer aan.

Evenwichtig menu

Het boekje maakt vooral duidelijk welke moeite een gemiddelde

huisvrouw heeft om gezonder en bewuster te eten en

te koken. Ze zal er vast mensen mee op de goede weg helpen

en dat is winst. Tegelijk is het boekje van betrekkelijke waarde.

Over gezonde voeding is zo ontzettend veel meer bekend

dan de schrijfster van ‘Bewust koken zonder E-nummers’

lijkt te weten. De gemiddelde lezer van dit blad zal vaak de

wenkbrauwen fronsen bij zoveel gebrek aan kennis. Zo lijkt

Dinneke van gedachten dat een product gezond is als het geen

E-nummers bevat. Gezonder is het in veel gevallen zeker

maar daarmee is soms echt alles gezegd.

Er komt bij dat de risico’s die aan E-nummers kleven, tamelijk

beperkt zijn. Ze doet er zeker verstandig aan de vele pakjes

en zakjes met twijfelachtige inhoud in de winkel te laten,

maar veel belangrijker is een evenwichtig menu met veel

groenten, een zorgvuldige dosering aan fruit, veel vis, weinig

(rood) vlees, weinig zout en gezonde suikervervangers.

Ik wil Dinneke vooral aanraden een aantal recente jaargangen

van dit blad door te nemen en verder het boek ‘Antikanker’

van David Servan Schreiber aan te schaffen. Dat bevat naar

mijn idee de meest actuele voedingswijzer van dit moment.

Daarin zijn veel nieuwe inzichten verwerkt.

Titel: ‘Bewust koken zonder E-nummers’

Auteur: Dinneke van den Dikkenberg

ISBN: 978 90 336 3114 6

Uitgave: De Banier, Apeldoorn

Prijs: € 9,95.


Geen

zuivere

koffie

Tekst: Arjan van Laar

Pas op met voedingssupplementen

en kruidenmiddelen want je

weet niet wat je slikt. Die waarschuwing

liet Tros Radar volgen

op een item over Green Coffee

800. Een afslankdrankje dat

een verboden medicijn bevat.

Verder: de vernietigende kritiek

van de Nationale Ombudsman

op het functioneren van de

Inspectie voor de Gezondheidszorg.

ON OFF

www.ntvg.nl (zoekterm ‘sibutramin’)

www.lareb.nl

www.nationaleombudsman.nl/rapporten

www.trosradar.nl

www.vpro.nl/argos

Radio en

televisie

Sibutramine is een medicijn tegen vetzucht dat in februari 2010 uit de handel

werd genomen. Het geringe resultaat stond in geen verhouding tot de bijwerkingen:

leverfalen, beroertes, depressies en hartaanvallen.

Desondanks mengt de samensteller van het afslankproduct Green Coffee 800 het

verboden medicijn door zijn product. Stiekem, want de productinformatie rept daar

met geen woord over. De Voedsel en Warenautoriteit trof tot twee jaar geleden al

hoeveelheden van 20 milligram Sibutramine in het afslankdrankje aan, waarop de

Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) in augustus van dat jaar waarschuwde.

Waarom komt Radar dan nu pas met haar waarschuwing? Waarschijnlijk vanwege

een melding door het Nederlands Bijwerkingen Centrum (Lareb), waar voormalig

fractievoorzitter van de SP Agnes Kant tegenwoordig de scepter zwaait. Huisartsen

meldden daar een geval van hypomanie en een patiënte met een gestoorde leverfunctie

als waarschijnlijke bijwerkingen van Green Coffee 800. Het Tijdschrift voor

Geneeskunde pikte het op en publiceerde er een artikel over.

Deze extra aandacht is nodig als tegenwicht voor de reclame op internet. Bij Google

levert de zoekterm ‘Green Coffee 800’ eerst vijftien webwinkels en juichende recensies

op. Pas helemaal onderaan staat de waarschuwing van de IGZ. Waarschijnlijk

is de verkoop van dit product georganiseerd zoals het vroegere Herbal Life. Een

soort piramidespel van verkopers die er allemaal belang bij hebben internetfora

met succesverhalen te overspoelen.

Puinhoop bij de Inspectie

Zo moet het zijn: organisaties als het RIVM en de IGZ bewaken de kwaliteit van

onze gezondheid(szorg). Soms gaat dat goed, zoals in bovenstaand voorbeeld, maar

steeds vaker laat de IGZ haar verantwoordelijkheid volledig liggen. En daarom is

het nodig dat ook onze hoeders in de gaten gehouden worden. Het afgelopen jaar

kwamen verschillende incidenten in het nieuws waarbij de vraag zich opdrong: hoe

is het mogelijk dat de IGZ dit soort wantoestanden tolereert? In Uitzicht 4 – 2011

berichtte deze rubriek hierover onder de kop ‘Bang voor de dokter’.

Argos bracht juli vorig jaar nog een zaak over het voetlicht die symptomatisch is

voor de problemen bij de inspectie. ‘Baby Jelmer’ blijkt na een relatief eenvoudige

operatie in het Universitair Medisch Centrum Groningen zwaar gehandicapt. Het

ziekenhuis wil niet zeggen wat er gebeurd is en het duurt bijna vier jaar voor de

IGZ met haar – kritische – rapport komt. Dat wordt echter teruggetrokken en vervangen

door een rapport dat het UMC zo goed als vrijpleit.

Nationale Ombudsman Alex Brenninkmeijer onderzocht de handelwijze van het

ziekenhuis en de Inspectie en bracht medio december rapport uit. Daarin hekelt

hij de partijen in niet mis te verstane bewoordingen. Beide hebben “in ernstige

mate niet behoorlijk gehandeld.” Zelfs onder ede bleek een manager van de IGZ

nog te liegen en het ziekenhuis hield de ware toedracht ook voor de ombudsman

verborgen.

Argos en Radar wijdden elk een complete uitzending aan het onderwerp. Beide

redacties vatten daarin hun eigen berichtgeving samen en zijn om die reden de

moeite van het terugzoeken waard. Steekwoorden: haantjesgedrag, angstcultuur,

juridisering, dreigende advocaten, arrogantie en tegengestelde belangen. Op dit

moment wachten nog eens 25 dossiers op afronding. “Het geklungel bij de IGZ is

in het voordeel van ziekenhuizen die niet transparant willen zijn”, waarschuwt

Brenninkmeijer. “Hoe staat het eigenlijk met de professionaliteit van onze medici

in onze ziekenhuizen? Ik heb daar zeer ernstige twijfels over.”

11


Verrassende adviezen van Dr. Gert Schuitemaker in nieuwste boek (I)

‘Ons lichaam snakt naar

voeding van weleer’

Dr. Gert Schuitemaker heeft diverse boektitels op zijn naam staan maar niet eerder schreef hij zo’n veelomvattend boek.

Zijn jongste publicatie die hij samen met gezondheidsjournalist Toine de Graaf verzorgde, bevat zo’n beetje alle aan-

wijzingen voor een gezonde leefstijl die hij de afgelopen vijftien jaar heeft ontwikkeld. Wie denkt alles op dit gebied al

te weten, zal door Schuitemaker worden verrast. Het boek getuigt doorlopend van nieuwe, voortschrijdende inzichten.

Tekst en foto: Jan van Klinken

it met voedingssupplementen’,

‘Fluidt de titel en die dekt zeker de

inhoud. Toch praat Schuitemaker de

lezer niet alleen bij over zijn visie op

supplementen. Ook zijn opvattingen

over voeding komen langs en die zijn

niet alleen talrijk maar ook stevig onderbouwd.

Hij heeft een schema ontwikkeld

dat de lezer leert de gezondheid in

eigen hand te nemen en de eerste stap

bestaat wat hem betreft uit voeding.

“Gezonde, verse en gevarieerde voeding.

Dat blijft altijd de basis”, benadrukt hij

in de ontvangstruimte van het herenhuis

in Gendringen waar hij woont en

kantoor houdt. “Het is de beste garantie

tegen de ontwikkeling van chronische

ziekten, van overgewicht tot kanker.

Voedingssupplementen zijn een aanvulling

op een gezond voedingspatroon

en geen vervanging daarvan.”

Werk werd passie

Veertig jaar geleden volgde hij een opleiding

tot apotheker. Hij leek voorbestemd

om in de farmacie zijn brood te

verdienen maar dat liep anders. Hij

kwam in aanraking met de orthomoleculaire

geneeskunde zoals die door Nobelprijswinnaar

Linus Pauling was ontwikkeld.

Hij was er meteen door

gegrepen. Zijn werk werd zijn passie.

In dertig jaar tijd bouwde hij een indrukwekkend

instituut op. Hij werd producent

van voedingssupplementen,

geeft momenteel twee tijdschriften uit

en verzorgt cursussen. Anno 2012 heeft

hij 15 mensen in dienst. Ook mengt hij

zich op internet in wetenschappelijke

discussies over gezonde voeding.

12

Zijn opponenten willen hem dan wel

eens verwijten dat hij gedreven wordt

door commerciële belangen. Hij glimlacht

als hij ermee wordt geconfronteerd.

“Moet ik dan medicijnen gaan verkopen?

Ik vind dat ze met betere argumenten

moeten komen. Ik kom uit de farmaceutische

wereld maar heb bewust en uit

overtuiging gekozen voor voedingssupplementen.

Als ik geld had willen verdienen,

had ik beter in de farmaceutische

wereld kunnen blijven. Studiegenoten

van me zijn multimiljonair geworden.

Nou, dat ben ik echt niet.”

Graanproducten

en zuivel niet goed

te verteren

Wat hem drijft, is niet zo zeer de begeerte

naar geld en goed maar het vervullen

van een missie. “Het evangelie

moet verkondigd worden”, glimlacht

hij. Daarmee doelt hij op het uitdragen

van de boodschap dat we allerlei welvaartsziekten

niet als een onontkoombaar

noodlot over ons heen hoeven te

laten komen, maar dat we zelf heel

veel kunnen bijdragen aan een fit en

gezond leven. Daarvoor geeft hij in het

boek een lange reeks praktische aanbevelingen.

‘Worden wat u at’

Dat we ons actief moeten opstellen voor

een gezonde leefstijl, heeft volgens

Schuitemaker alles te maken met onze

weg door de geschiedenis. Eeuwenlang

heeft de mens geleefd in een ecosysteem

waarin water en de daarbij behorende

planten en dieren centraal

stonden. Dat heeft de menselijke genen

en stofwisseling laten wennen aan

voedsel dat direct hieruit afkomstig was.

Onze vroege voorouders aten larven,

wormen, weekdieren, schaaldieren, vogeleieren,

kikkers, planten en vruchten.

Zodoende kregen ze omega 3-vetzuren,

vitamine A en D en jodium in overvloed

binnen.

Het is geen toeval, aldus Schuitemaker

in ‘Fit met voedingssupplementen’, dat

een tekort aan deze voedingsstoffen

veel mensen in de westerse wereld

vandaag de dag opbreekt. Dat begint

vaak al in de baarmoeder. De genen

en stofwisseling snakken naar de voedingsstoffen

van weleer. Dat blijkt wel

als lijders aan de meest uiteenlopende

ziekten supplementen met vitamine D

en omega 3-vetzuren voorgeschreven

krijgen. Het aantal onderzoeken dat

de positieve effecten daarvan aantoont,

is nauwelijks meer bij te houden.

Er komt nog bij dat onze vroege voorouders

gebieden bewoonden die zonrijker

waren dan de streken waarnaar

latere generaties uitwaaierden. In deze

contreien schijnt de zon minder krachtig

en daarmee viel een uitermate belangrijke

bron van vitamine D weg. Dat zou

gecompenseerd kunnen worden door

veel vis te eten maar dat is doorgaans

niet het geval. Gebreksziekten zijn het

vrijwel onvermijdelijke gevolg, tenzij

we extra vitamine D in de vorm van

supplementen tot ons nemen. Het is


oerenlogica, die door de Groningse

hoogleraar klinische chemie, Frits Muskiet,

als volgt is samengevat: “U bent

wat u eet, maar u moet weer worden

wat u at.”

Daarmee breekt Muskiet een regelrecht

pleidooi voor het oerdieet. Terug naar

het menu van onze verre voorouders.

Dat betekent minder zuivel- en graanproducten

want die zijn betrekkelijk

nieuw en ons inwendig systeem is er

(nog) lang niet altijd even goed op ingesteld.

Vandaar dat veel mensen allergisch

zijn voor graan en intolerant voor

lactose, een stof die in melk voorkomt.

Ons lichaam weet er soms nog niet goed

raad mee, waardoor we bijvoorbeeld

melk en graan(producten) niet weten

te verteren. Een verstoorde darmflora

en onvoldoende opname van essentiële

voedingsstoffen kunnen dan gemakkelijk

het gevolg zijn.

Beangstigend

Een nog ingrijpender verandering

deed zich voor tijdens de industriële

revolutie. Vanaf ongeveer 1900 werden

volle granen routinematig geraffineerd

waardoor veel voedingswaarden verloren

gingen. Bovendien deed suiker

massaal zijn intrede. Vervolgens begon

de voedingsindustrie de consument te

overvoeren met goedkoop en gedegenereerd

voedsel. De gevolgen voor de

gezondheid van de gemiddelde westerse

mens laten zich raden: obesitas, diabetes,

hart- en vaatziekten en kanker.

“Een nieuwe discipline binnen de wetenschap,

de epigenetica, laat zien dat deze

ziekten al binnen een aantal generaties

overgeërfd kunnen worden,” tekent

Schuitemaker aan. “Dat is heel beangstigend.”

We moeten dus terug naar het oerdieet.

“Dat dieet staat als een dijk”, vervolgt

Schuitemaker, “maar we moeten niet

denken dat we weer kunnen eten zoals

onze verre voorouders. Door veredeling

en monoculturen is onze voeding veranderd.

Neem de bittere smaak, die in

razend tempo zeldzaam is geworden.

Bitter is niet gewenst door de consument.

Uit vruchtensappen bijvoorbeeld worden

de bittere stoffen verwijderd. Ook

zijn de bittere stoffen uit spruitjes en

witlof weg veredeld om de consument

te behagen. Maar hierdoor is ook de

gezondheidswaarde van deze groenten

achteruitgaan. Het zijn juist de bittere

stoffen die ons beschermen tegen ziekten.

Het zijn zomaar wat voorbeelden

van de wijze waarop onze voeding is

gedegenereerd.”

Dierlijk vet

Dat de moderne voeding leidt tot een

veelheid aan gezondheidsproblemen,

14

wordt tegenwoordig breed onderkend

maar met de huidige aanpak is Schuitemaker

niet erg ingenomen. Een goed

voorbeeld van hoe het niet moet, vindt

hij de lightproducten. De gedachte erachter

is dat vet per definitie schadelijk

is. “Generatie op generatie hebben we

dierlijk vet gegeten. Dat was overigens

wel van een andere koe en een ander

varken dan uit de bio-industrie, dus

zonder antibiotica en vaccins en niet gevoerd

met krachtvoer. Maar los daarvan

kent ons lichaam verzadigd vet. Vet is

helemaal niet slecht als we maar genoeg

bewegen. Wat ons lichaam niet kent, zijn

transvetzuren. Juist die zijn in de vorige

eeuw veel in ons voedsel verwerkt.”

Nog zo’n misvatting is dat we in plaats

van dierlijk vet vooral plantaardige olie

moeten consumeren. Vooral zonnebloemolie

is populair. “Helaas”, zegt

Schuitemaker, “zit daarin veel linolzuur.

Daarvan krijgen we veel te veel. Bovendien

moet de verhouding met omega 3

goed zijn. Doorgaans is dat niet het geval

want de meeste mensen vertonen

juist een gebrek aan omega 3. De voorlichting

is op dat punt echt verschrikkelijk.

Het Voedingscentrum propageert

een hogere consumptie van linolzuur

ten koste van omega 3, terwijl het verzadigde

vetten afwijst. Light en vetarm

worden aangeprezen maar vergeten

wordt dat je dan sneller honger krijgt

en dat je meer suikerrijke voeding gaat

eten. Je wordt dus dikker in plaats van

dunner.”

Nog zoiets: het Voedingscentrum vindt

het nuttigen van kliekjes een goede

manier om verspilling van voedsel

tegen te gaan. “Het is echt de weg kwijt”,

oordeelt Schuitemaker. “Kliekjes zijn

juist helemaal niet goed.”

In het volgende nummer van Uitzicht

het vervolg: ‘Niet lukraak maar wat

slikken’

Titel: Fit met voedingssupplementen;

neem uw gezondheid in eigen hand

Uitgave: Ortho Communications &

Sciense BV

Omvang: 384 pagina’s

Prijs: € 29,95

ISBN 978-90-7616-124-2

Verkrijgbaar in elke boekhandel of

via www.gezondeboeken.nl

Dr. Gert Schuitemaker is apotheker

en doctor in de geneeskunde. Hij is

oprichter en oud-voorzitter van de

beroepsvereniging Maatschappij ter

Bevordering van de Orthomoleculaire

Geneeskunde (MBOG). Tevens is hij

ex-president van de Interna tional

Society for Orthomolecular Medicine.

Verder is hij hoofdredacteur van de

tijdschriften ORTHOmoleculair en Fit

met Voeding. Hij schreef onder andere

de ‘gouden boekjes’ voor de gezondheid,

het hart en de gewrichten

(zie verder www.ortho.nl).


ALV 2012

zaterdag 23 april in Baarn

De jaarlijkse Algemene Ledenvergadering van de

MMV wordt gehouden op zaterdag 21 april 2011 in

het gebouw ‘Het Brandpunt’, Oude Utrechtseweg

4A in Baarn. De vergadering begint om 10.00 uur,

maar de zaal is al om 09.30 uur open. Om 11.15 uur

is er een korte pauze.

Tijdens de middagbijeenkomst zal Dr. Hans Stoop een

lezing verzorgen over de klassieke voedingswijzer bij

de Moermantherapie.

Agenda

1. Opening

2. Mededelingen

3. Notulen algemene ledenvergadering van 23 april 2011

4. Jaarverslag secretaris

5. Jaarverslag penningmeester

6. Verslag Steunfonds Amnestie

7. Rapportage financiële commissie

8. Bestuursverkiezing

Voorstel de heer Jan Meijerink uit Dalfsen te

benoemen tot bestuurslid.

Voorstel heer Nico Sleeuwenhoek uit Delft te

benoemen tot penningmeester.

9. Aanpassing statuten MMV, m.b.t. beoordelingsverklaring

accountant.

10. Begroting 2012

11. Presentatie projectontwikkelingen

Brede gelegenheid tot een gedachtewisseling, verduidelijken,

het doen van suggesties en het inbrengen

van ideeën. Tevens wordt voorgesteld over te gaan tot

het instellen van een Leden adviesraad (LAR).

12. Vaststelling datum ALV 2013, voorstel zaterdag

20 april 2013

13. Rondvraag

14. Sluiting.

Lunch voor de leden 12.30 uur

Een goed gebruik van de vereniging is het aanbieden

van een lunch aan haar leden.

Aanmelden voor deze lunch kan tot uiterlijk 10 april

bij het Centraal Bureau van de MMV, telefoon (0172)

49 79 44, op werkdagen van 9.00 - 13.00 uur of per

e-mail info@moermanvereniging.nl

Middagbijeenkomst 13.30 uur

De middagbijeenkomst begint om 13.30 uur en eindigt

om 15.00 uur. Dr. Hans Stoop, bestuurslid MMV, houdt

een lezing en gaat met u in gesprek over de klassieke

voedingswijzer, de kern van de therapie van de arts

Cornelis Moerman en de nadere inzichten tot heden.

Na afloop van de middagbijeenkomst is er gelegenheid

voor ontmoeting, een gesprek en een drankje.

Nederland eet nog

steeds ongezond

Veel Nederlanders eten nog steeds te weinig fruit,

groente, vis en vezel en voldoen daardoor niet aan

de richtlijnen goede voeding. Wel is het type vet in

de voeding ver beterd, doordat vooral de hoeveelheid

transvetzuren in voedingsmiddelen is afgenomen.

Het aandeel verzadigde vetzuren in de voeding is echter

nog ongunstig en over gewicht komt frequent voor.

Dit blijkt uit de recente Voedsel Consumptie Peiling

van het RIVM in opdracht van het ministerie van VWS.

De Voedsel Consumptie Peiling deed onderzoek onder

bijna vierduizend Nederlanders en bracht hun eetge -

drag tussen 2007 en 2010 in kaart. De uitkomsten stemmen

niet vrolijk. Marga Ocké, woordvoerder van het RIVM, zei in

NRC Handelsblad: “Het is heel zorgwekkend voor de lange

termijn.” Mensen zullen vaker ziek worden en eerder sterven

omdat zij de richtlijnen voor gezonde voeding gewoon negeren.

“Heel globaal kun je zeggen dat dit zevenduizend levens

per jaar kost”, aldus Ock.

Een gezond voedingspatroon is van belang om overgewicht

en chronische ziekten tegen te gaan. Veel voorkomende

aan voeding gerelateerde ziekten zijn hart- en vaatziekten,

verschillende vormen van kanker, overgewicht en ouder domsdiabetes.

Met de verkregen kennis van het huidige consumptiepatroon

kan een gezondere voeding worden gesti muleerd.

Dit kan via veranderingen in het voedselaanbod en het voedingsgedrag.

15


Recepten voor 4 personen

Het is mogelijk dat recepten en

ingrediënten niet in overeenstemming

zijn met uw persoonlijke dieet.

Raadpleeg bij twijfel altijd een arts.

Bieten/sinaasappelsap

Ingrediënten:

4 rode bieten

2 winterpeen

2 sinaasappels

2 stengels bleekselderij

2 cm gemberwortel

½ tl kaneel

1 tl lijnzaadolie

Bereidingswijze:

Daar we nu van de pulp crackers gaan

maken schillen we de bieten en wortels

en maken daar eerst sap van. We nemen

de pulp uit het apparaat en persen

daarna de bleekselderij, sinaasappels

en gemberwortel uit. Meng nu alle sap

met 1 tl lijnzaadolie en kaneel.

16

Lekker eten

Zoete crackers van bieten,

wortel en rozijnen

Ingrediënten:

pulp bieten, wortels

4 el geweekt geel lijnzaad

1 tl venkelzaad

2 el pompoenpitten

4 el rozijnen

4 zeer fijn gesneden abrikozen

1 tl kaneel

2 tl gemalen vlozaad

Bereidingswijze:

Het is belangrijk dat de temperatuur

niet boven de 46° C. komt zodat de

enzymen, vitamines, antioxidanten

en eiwitten voor ons lichaam optimaal

opneembaar blijven. Rauwe crackers

zijn een lekker en gezond tussendoortje

of een basis voor een smeersel.

Meng alle ingrediënten en plet gelijkmatig

met de hand op een vel teflon

of bakpapier tot een dikte van 4 mm.

Om deze crackers te drogen zijn er verschillende

mogelijkheden. Het is een

proces dat je al doende leert door het

droogproces goed in de gaten te houden

en op tijd de crackervellen te keren.

Voor meer heerlijke crackerrecepten

en informatie hoe de oven het best te

gebruiken, lees verder op pagina 31.

Thaise vissoep

(8 personen)

Ingrediënten:

1 verse zalmgraat met kop of 200 g

verse zalm 1½ lt water 1 el gele

curry paste (Mae Ploy *toko) 1 el

bouillonpoeder 3 citroenblaadjes

(toko) 200 g winterwortel in schijfjes

gesneden torentjes van groene

bloemkool (8 min. gestoomd)

2 bleekselderijstelen met bladgroen,

in stukjes gesneden 1 venkelknol

in schijfjes 5 ontvelde rijpe tomaten

in stukjes 200 g knolselderij in

dobbelstenen gesneden 50 g mini

maïskolfjes 200 g gare zilvervliesrijst

2 tenen knoflook fijngesneden

tamari 3 el kokosvet ½ lt kokosmelk

2 el verse korianderblaadjes

of fijngesneden bosuitjes

Bereidingswijze:

Was de zalmgraat of het stuk

zalm. Zet dit met koud water,

curry pasta, bouillonpoeder en

citroenblaadjes op. Breng langzaam

aan de kook en laat deze

bouillon ¾ uur trekken. Zeef de

bouillon, haal de restjes zalmvlees

van de graat en kop en doe

die in de bouillon. Snijd de torentjes

van de groene bloemkool en

stoom die 8 minuten. Verwarm

het kokosvet in een pan en smoor

de knoflook, wortel, venkelknol,

bleekselderij en knolselderij

vijf minuten. Voeg de tomaten en

maïskolfjes toe en laat zachtjes

koken totdat de groenten beetgaar

zijn. Voeg de gare rijst,

de groene bloemkooltorentjes,

bouillon en kokosmelk toe en

verwarm het geheel. Proef en

maak op smaak met curry pasta

en tamari. Garneer met verse

korianderblaadjes of bosuitjes.

Deze maaltijdsoep kun je serveren

met bruin stokbrood en

kruidenboter..

Productinformatie:

*Mae Ploy is het merk van o.a. diverse

curry pasta’s. De gele is zacht van smaak

en er zit citroengras, knoflook, sjalot,

zout, laos, rode chilipeper, korianderzaad,

citroenschil, komijn, kaneel , foelie,

kurkuma en kardemon in. Ze bevatten

geen MSG ( E621), conserveermiddelen

en kleurstoffen en kunnen in de koelkast

lang bewaard worden. Ik vind ze

ideaal in oosterse recepten.


met Riëtte Janssen

Rode koolsalade met rucola

Dressing ingrediënten:

sap van een sinaasappel 1 el geraspte biologische

sinaasappelschil 1 tl kaneel mespunt

kruidnagelpoeder (4 zeer fijngesneden

ansjovisfilets uit een potje op olie) 1 el magere

kwark 3 el olijfolie 1 druppel stevia

Ingrediënten:

3 ons zeer fijngeschaafde rode kool 1 ons

rucola of veldsla of winterpostelein 1 appel

in blokjes 2 el pompoen- of zonnebloempitten

2 el kiemen 4 gesnipperde blaadjes

van de rozet van de paardenbloem 4 gesnipperde

blaadjes van de smalle weegbree

Bereidingswijze:

Maak eerst de dressing met of zonder

anjovisfilet. Meng de rode kool en appelblokjes

met de dressing en laat dit

minstens een half uur intrekken. Was

de rucola en droog deze. Voeg die op

het laatste toe, samen met de paardenbloem-

en weegbreeblaadjes, kiemen

en zaden. Deze salade is ook heerlijk

met zuurdesembrood.

Recepten insturen

Heeft u een lekker recept dat past

binnen de Moermankeuken? Kok Riëtte

Janssen ontvangt het graag van u.

Zij wil deze recepten in deze rubriek

gebruiken, zodat anderen ook kunnen

meegenieten. Stuur uw recepten per

mail naar riettejanssen@hotmail.com.

Spruitjes met brandnetel en

zuurkool

Ingrediënten:

750 g spruitjes

2 handenvol brandneteltopjes

250 g zuurkool

20 g roomboter

Vers geraspte nootmuskaat

1 tl bio-shoyu

Bereidingswijze:

Snijd de onderkant van de spruitjes af

en verwijder de lelijke blaadjes. Breng

in een stoompan ½ water aan de kook

en stoom de spruitjes in 5-10 min.

beetgaar. Smelt de roomboter en smoor

daarin de brandneteltopjes en zuurkool

5-10 min.; voeg de gare spruiten,

bio-shoyu en nootmuskaat toe. Meng

dit voorzichtig en serveer met gebakken

bataat en/of zilvervliesrijst.

Gebakken bataat

Ingrediënten:

500 g bataat

50 g kokosvet

Himalayazout

2 el fijngehakte bieslook, peterselie

of daslook

Bereidingswijze:

Schil de bataat met de dunschiller.

Snijd plakken van ± 1 cm dik. Smelt

het kokosvet in een grote pan en bak de

schijven bataat langzaam gaar en bruin.

Draai elke schijf na 6 min. Leg ze voor

het serveren op een stukje keukenrol

om het overtollige vet te absorberen en

strooi er een beetje Himalayazout en de

verse kruiden overheen.

Bataten zijn oranje zoete groenten, geen

aardappelen. Ze zijn rijk aan bèta-caroteen.

Ze hebben een gunstige invloed

op onze bloedsuikerspiegel.

17


In het najaar gaven Toos Scheres en Mien van de Vijfeijken een kookcursus in Someren. De cursisten waren enthousiast

en brengen graag verslag uit van hun ervaringen.

Lucia Tinnemans,

Toos van Dijk,

Petra Wilmsen,

Nellie Lemmens

en Toos van Bree.

Kookcursus Someren zeer geslaagd

‘Zelfs de afwas was niet vervelend’

Bij binnenkomst wacht ons een hartelijk

welkom met voor ieder een

persoonlijk woord. Een paar cursisten

worden meteen aan het werk gezet zodat

er bij de thee al iets te eten is in de

vorm van een papje of een smoothie

(met aandacht voor de sapmachine) of

een lekker notentaartje, meegebracht

door Toos. Vervolgens wordt het menu

van de dag besproken met, dankzij de

toelichting van Mien, speciale aandacht

voor de kruiden bij de gerechten. In

plaats van zout, suiker en peper uit de

molen wordt gebruikgemaakt van kruiden

en/of groentebouillon, honing of

appeldiksap en Spaanse pepers.

De taken worden verdeeld en het koken

kan beginnen, in de grote keuken van

Miens dochter. We maken niet allemaal

hetzelfde, maar ieder heeft bij elke les

een ander gerecht te bereiden. Vaak ook

18

met een andere medecursist, wat weer

interessante gesprekken oplevert. Er is

bijzondere aandacht voor:

de manier van wassen en snijden van

de groente, om zoveel mogelijk vitamines

te behouden;

het ruiken, vooral bij kruiden;

het gebruik van de kruiden;

het proeven tijdens het koken (kan

niet vaak genoeg);

het gerecht er -qua kleur- als een

plaatje laten uitzien;

het vervangen van vlees en hoe deze

vervangers te gebruiken.

Dan is het zover. De tafel is feestelijk

gedekt en wij worden door Toos en Mien

verzocht plaats te nemen. In plaats van

een gebed voor het eten, wordt er een

mooi gedicht voorgelezen door Toos.

Hierna is er automatisch meer aandacht

voor de maaltijd. Niet alleen het smaak-

volle eten, maar ook het met z’n allen

aan tafel zitten en de gevoerde gesprekken

maken het tot een feest. De vele

vragen aan Toos en Mien worden naar

tevredenheid beantwoord. Zelfs de afwas

was niet vervelend, maar een mooie

gelegenheid om nog zoveel meer onderwerpen

te bespreken.

Het naslagwerk van de cursus met de

recepten, de aandachtspunten, de uitleg

van granen, groenten, fruit, kruiden,

specerijen en nog veel meer verdient

een bijzonder plaatsje in onze keukens.

Wij houden ons aanbevolen voor een

volgende cursus!


Lijf & Leden

Leden van de Moermanvereniging vertellen hoe ze persoonlijk invulling geven aan het thema ‘gezond eten – gezond leven’.

Gluten verziekten

Gerda’s leven

Haar jeugd stond in het teken van

migraine. Toen ze drie was, kreeg

Gerda haar eerste aanval. Er zouden er

nog ontelbare volgen. Haar moeder had

ook migraine, net als een oom, tante en

andere familieleden. Soms moest ze op

school verzuimen, nog veel vaker was

ze niet in staat haar huiswerk te doen.

Veel hoogtepunten uit haar jeugd bracht

ze door op bed. Verjaardagen, de langverbeide

afscheidsavond van de lagere

school, andere festiviteiten: Gerda

moest het tot haar groot verdriet allemaal

aan zich voorbij laten gaan. Alles

wat met enige spanning was omgeven,

veroorzaakte migraine. Ze lag dan doodziek

op bed. Zelfs het kleinste streepje

licht kon ze niet verdragen. “Ik heb vaak

gewenst”, zegt ze, “dat ik er niet meer

zou zijn. Je voelde je zo afschuwelijk.

In de tijd dat een atoomoorlog dreigde,

heb ik wel gedacht: Gooi hem hier maar

neer.”

Ze accepteerde de ziekte als een onomkeerbaar

noodlot. Van zelfmedelijden

was geen sprake. Zielig doen was er in

het ouderlijk huis niet bij. “Wel probeerden

mijn ouders overal genezing

te zoeken, tot bij een magnetiseur toe.

Maar niets hielp.”

Ingrijpend

Haar wereld(je) was intussen erg klein

geworden. Uit angst voor migraine

mocht ze nooit uit en zondagavond als

het gezellig was, moest zij vroeg naar

bed. Anders kreeg ze maar hoofdpijn.

Op zeker moment durfde ze zelfs niet

meer te huilen, want dat kon een aanval

uitlokken. “Ingrijpend”, blikt ze terug.

“Als je je emoties niet meer mag tonen,

heeft dat vergaande gevolgen. Dat heb

ik later wel ondervonden.”

Er kwamen nieuwe pijnstillers beschik-

baar. Ze was toen eind twintig. Die

maakten de aanvallen wel wat milder,

al was de keerzijde dat de middelen

kankerverwekkend waren. Gerda

trouwde, kreeg kinderen maar de migraine

bleef haar achtervolgen. Ze probeerde

het huishouden zo goed en zo

kwaad mogelijk te runnen. Maar eens

in de maand moest ze dagenlang in bed

doorbrengen. Haar man nam dan de

zorg voor het gezin over.

Ze was rond haar vijftigste toen ze in

de krant las dat de opticien Van Gemert

in Rotterdam brillen kon aanmeten

waardoor je van je migraine kon afraken.

Hij had zich gespecialiseerd in brillen

tegen dyslexie en ontdekte toen dat

mensen ook van hun migraine afkwamen.

Anderen uit de omgeving van

Gerda bleken er veel baat bij te hebben

maar haar hielp het slechts gedeeltelijk.

Grote verbazing

De reddende engel zou nog even op

zich laten wachten. Twee jaar geleden

stapte haar dochter vanwege chronische

darmklachten over op een glutenvrij

dieet en voelde zich daar prima bij. Dat

bracht Gerda op een idee. “Als het voor

haar goed is, dan misschien voor mij

ook wel”, redeneerde ze. Daarom volgde

zij het voorbeeld van haar dochter.

Tot haar grote verbazing bleven vanaf

dat moment de migraineaanvallen uit.

Haar medicijnen, die ze moet innemen

zodra een aanval zich aandient, bleven

ongebruikt in de kast staan. “Wat was

ik daar blij mee”, vertelt ze. ”Ik had zo'n

hekel aan die medicijnen omdat het

zulke troep is. Maar ik had geen keus.”

Alles wat maar enigszins gluten bevatte,

liet ze voortaan staan. Later las ze in

publicaties van dr. Gert Schuitemaker

dat ze niet de enige migrainepatiënt is

Naam: Gerda Wiebenga-Van der

Wiel

Leeftijd: 61

Woonplaats: Zwijndrecht

bij wie gluten de boosdoener is.

Gerda: “Het is zo heerlijk dat ik er vanaf

ben. Ik ben zelfverzekerder en sterker

geworden. Ik zou nu mijn trouwdag en

andere mooie dagen graag willen overdoen.

Daar heb ik nooit iets aan gehad.”

Ze kan nu onbekommerd de deur uit en

afspraken maken. “Ik was gehandicapt,

maar dat ligt nu achter mij.”

Sinds zes jaar is ze vrijwilliger van de

Infolijn voor Alternatieve Geneeswijzen.

Ze heeft in de loop der jaren heel wat

kennis opgebouwd over gezonde voeding

en volgt nu de cursus orthomoleculaire

voedingsleer. Al sinds jaar en

dag eet ze biologisch en waar mogelijk

biologisch-dynamisch. Ook zet ze zich

in voor de Demeter-vereniging als ambassadeur.

Graag wil ze migrainepatiënten

aansporen om te laten weten of ook

zij baat hebben gevonden bij voeding

zonder gluten. “Dat hoeft niet aan mij

persoonlijk maar aan de redactie. Zo

kunnen we van elkaar leren. Glutenvrije

voeding kan ik iedereen aanraden.

Probeer het gewoon eens een paar

maanden.”

Reacties graag naar:

info@moermanvereniging.nl of Redactie

Uitzicht, Hof van Azuur 30, 2614TB Delft

19


20

Osteopenie

In deze rubriek gaat arts drs. Bob Hornstra in op de meest uiteenlopende

medische vragen. Schriftelijk gestelde vragen worden uitsluitend in deze rubriek

beantwoord en niet in een persoonlijk schrijven. Vragen met een algemene strekking

zijn altijd welkom. Voor dringende persoonlijke vragen: bel met Patiëntenvoorlich-

ting 088-2424240.

Een patiënte die problemen kreeg door het slikken van

bepaalde medicijnen, vraagt advies over osteopenie en

de te hoge cholesterolwaarden.

Achtergrondinformatie: ‘Al vele jaren ben ik een tevreden

lid van de Moermanvereniging en uw vraag/

antwoordrubriek lees ik met veel interesse. In het

augustusnummer van 2011 staat in Uitzicht een

vraag met betrekking tot osteoporose. Door uw antwoord

kom ik bij u met de volgende vragen. Na een

dexa-meting (meting botdichtheid) schreef de huisarts

mij CA-D citroenbruisgranulaat 1000 mg/880 ie

voor. Ik nam dit twee maanden met moeite in, want

als bijwerking kreeg ik dagelijks heftige diarree.

Daarna kreeg Calc. chew D3 kauwtabletten 1000

mg/880 ie; na een maand stopte ik ook daarmee in

verband met de diarree. Mijn leeftijd is 76 jaar en ik

gebruik sinds 2007 dagelijks Thyrax 0,1 mg. Ook gebruik

ik Glucosamine 1500 mg/dag (in verband met

problemen aan de kniegewrichten), selenium 200

mcg/dag en sinds een jaar een omega-3/6 preparaat

voor verhoogde cholesterolwaarden.’

De bruis- en kauwtabletten bevatten nogal wat aspartaam

en daar kunnen veel mensen niet tegen; bij

u veroorzaakt het kennelijk diarree. In het boekje

van Corinne Gouget: ‘Wat zit er in uw eten?’ kunt u

lezen dat aspartaam (E951) een neurotoxisch product

is dat meer dan 92 ziekteverschijnselen kan

veroorzaken. Vermijden dus! Een beter alternatief is:

een flinke eetlepel levertraan of vitamine D3 15 mcg,

twee à drie capsules per dag en een calcium/magnesium

complex. Een goed complex vind ik bijvoorbeeld

Ultra Bone (van Fytocura) met voldoende calcium,

magnesium en kiezelzuur. Uw vitamine

D3-spiegel bedroeg afgelopen zomer 73 nmol/l; voor

u zou minimaal 100 nmol/l optimaal zijn. Bovendien

zou ik er vitamine K2 180 mcg per dag bij nemen,

tenzij u bloedverdunnende medicijnen gebruikt als

acenocoumarol. Vitamine K trekt het calcium als het

ware uit de bloedvatwand en deponeert het in de

Vraag

botten. Vitamine K en vitamine D3 werken hiermee

samen ook om bloedvatsclerose (aderverkalking) te

voorkomen of te verminderen. Baanbrekend werk is

verzet door een team van wetenschappelijke medewerkers

aan de universiteit van Maastricht onder

leiding van dr Cees Vermeer. Uw cholesterol bedraagt

gemiddeld 7,5 met een mooi hoog HDL van

1,8. Op oudere leeftijd stijgt meestal het cholesterolgehalte

en zelfs door de reguliere behandelaars worden

nagenoeg geen cholesterolverlagende middelen

als statines gegeven aan oudere vrouwen. Uit onderzoek

is gebleken dat een hoger cholesterolgehalte

bij ouderen een grotere overlevingskans biedt dan

een extreem laag cholesterol. En ook dat de meeste

slimme mensen een hoger cholesterolgehalte hebben!

Een aanrader op dit gebied is het recent verschenen

boek van dr. Uffe Ravnskof: ‘Feiten en fabels

over cholesterol’, met als ondertiteling:

‘Onthullingen over het grootste medische en commerciële

bedrog van deze tijd’. Hij schrijft hier bijvoorbeeld:

“Wist je dat je je geheugen kunt verliezen

of agressief kunt worden, of zelfs suïcidaal, als je je

cholesterol teveel verlaagt?” En: “Lage cholesterol

verhoogt het risico op kanker.” ISBN 9 78 90798 72

305.

Ziekte van Bechterew

‘Kunt u iets vertellen over de ziekte van Bechterew,

de reumatische aandoening van onder andere

de wervelkolom?’

Die vraag stelt een mevrouw, ze schrijft: “Mijn man

had deze ziekte en is op 68 jarige leeftijd aan darm/

leverkanker overleden. Mijn jongste zoon (45 jaar)

heeft deze aandoening (Bechterew) helaas geërfd.

De ziekte komt bij meerdere personen in de familie

van mijn man voor. Het is toch wel een heel erg vervelende

aandoening met meerdere complicaties. De

klachten van mijn zoon zijn: rugpijnen, scheuren

van pezen, anusklachten en oogontstekingen. Hij

zwemt, heeft een ‘beweeglijk’ beroep en neemt zich


Antwoord

in acht wat betreft vlees- en suikerconsumptie. Hij

slikt glucosamine/ chondroïtine en visolie capsules.

Wat kan ik voor hem betekenen met het geven van

voedingsadviezen en het aanraden van supplementen?”

De ziekte van Bechterew (Latijnse naam: Spondylitis

ankylopoetica) is een reumatische aandoening gekenmerkt

door ontsteking van de sacro-iliacale gewrichten

en andere ruggewrichten met en rond de

tussenwervelschijven, vaak leidend tot verbening

(ankylosering). Ook kunnen gewrichten in de periferie

meedoen en bij ongeveer één op de vier patiënten

treedt oogontsteking op in de vorm van iridocyclitis.

De aandoening treedt meestal op tussen het

vijftiende en dertigste levensjaar. Er bestaat een duidelijk

familiaire tendens en in meer dan 90% van de

gevallen betreft het dragers met een bepaald antigeen

(HLA-B27 antigeen). Wij beschouwen deze

aandoening als een auto-immuunziekte. Qua validiteit

heeft de ziekte een goede prognose, vooral als

wordt gewerkt aan voldoende beweging. Regulier

worden ontstekingsremmers voorgeschreven die

echter de nodige bijwerkingen kunnen geven. Een

goed Ayurvedisch alternatief hiervoor is Salai (Boswellia

serrata); in de vorm van capsules kunnen

deze zo nodig gedurende lange tijd worden gebruikt,

meestal één tot driemaal daags 2 capsules. Goede

ervaring heb ik met injecties met Disci cum Stibio;

deze ampullen bevatten onder andere gepotentieerde

tussenwervelschijf extracten en worden aan

weerszijde van de wervelkolom onderhuids gespoten.

Het is eigenlijk een antroposofische remedie en

wordt geleverd door Wala. Homeopathische middelen

die vaak in beeld komen bij de behandeling van

de ziekte van Bechterew zijn Hecla lava, Rhus toxicodendron

(stijfheid bij beginnende beweging),

Manganum, Silicea, Calcium phosphoricum/fluoricum

en Harpagophytum. Deze laatste remedie geef

ik het best onderhuids als injectie. Maar de lijst is

zeker niet volledig hiermee. Met acupressuur (drukpunt

massage) en neuraaltherapie is ook vaak vermindering

van de klachten te bereiken.

Overactieve blaas

‘Ik ben een vrouw van 85 jaar en ben al heel lang lid

van de vereniging. Ik leer enorm veel van uw rubriek.

Ik hoop dat u mij en heel veel mannen en vrouwen die

met hetzelfde probleem vechten van een overactieve

blaas, advies kunt geven.’

“Ik heb dit probleem al tientallen jaren en met de jaren

wordt dit probleem steeds groter”, schrijft deze

mevrouw, “maar zelfs met mijn huisarts durfde ik er

niet over te praten. Pas achttien maanden geleden ging

ik naar een bekkenbodem arts en die heeft een cystoscopie

gedaan en Emserex voorgeschreven. Hij stuurde

me ook naar een fysiotherapeut voor bekkenbodemoefeningen,

echter alles zonder resultaat. Volgens deze

fysiotherapeut kunnen teveel oefeningen mijn blaasspieren

nog slapper maken. Ik doe mijn best geestelijk

en lichamelijk zoveel mogelijk actief te blijven. Ik reis

veel, wandel veel en ga regelmatig fitnessen. Maar ik

leef in angst en ben doodsbang voor ‘ongelukken’ die

inderdaad vrij regelmatig gebeuren.”

Bij een overactieve blaas bestaat een stoornis van de

blaasfunctie, waarbij de blaas als het ware geïrriteerd

is en de blaascapaciteit kleiner is geworden. Er bestaat

dan een verhoogde aandrang om te plassen en dat

treedt meestal op onregelmatige, onverwachte momenten

op. Blaastraining heeft hierbij weinig zin. Emserex

vertraagt de eerste aandrang tot urineren en kan

de mictiefrequentie (frequentie van de urinelozing)

verminderen bij symptomen van een overactieve blaas.

Voorzichtigheid is echter geboden als gelijktijdig bepaalde

medicamenten worden gebruikt, zoals digoxine,

een middel voor het hart, en bisfosfonaten die veel

worden voorgeschreven bij botontkalking. Ook dient u

het nuttigen van grapefruit hierbij achterwege te laten,

omdat het metabolisme (stofwisseling) van Emserex

en grapefruit via hetzelfde enzymsysteem verloopt.

Het is niet altijd gemakkelijk deze kwaal te behandelen.

De volgende (homeopathische) remedies zijn het

proberen waard. Triticum repens D3/ D6 driemaal

daags; echter tegenwoordig kan in ons land alleen de

Lees verder op pagina 31

21


We kweken serieuze zoetverslaving

Suiker op de zwarte lijst

Dat suiker slecht is voor de gezondheid is allang bekend. Maar we doen weinig tot niets met die wetenschap. Sterker

nog, steeds meer producten bevatten suiker. Een slechte zaak, want suiker is verslavend. Reden genoeg om suiker net

zo te behandelen als alcohol, stelde de Amerikaanse kinderarts en endocrinoloog Robert Lustig onlangs in het weten-

schappelijke tijdschrift Nature. Tekst: Petra Pronk

Robert Lustig voert al jaren een

kruistocht tegen suiker, en met

name tegen fructose. Als endocrinoloog

(deskundige in stofwisselingsprocessen

en hormonen) en hoogleraar aan de

University of California in San Francisco

bestrijdt hij vetzucht bij kinderen.

Een van de grote boosdoeners is in zijn

optiek suiker, en dan met name fructose.

Teveel fructose is giftig voor de lever en

kan allerlei chronische ziekten veroorzaken.

In het artikel in Nature bestrijdt

Lustig de vaak gehoorde uitspraak dat

suiker vooral ‘lege calorieën’ bevat.

Die uitspraak impliceert dat suiker

niet per definitie slecht is, maar dat

het probleem vooral is dat we calorieën

binnenkrijgen zonder dat we tegelijkertijd

gezonde stoffen zoals vezels, vitamines

en mineralen binnenkrijgen. Door

die ‘lege’ calorieën hebben we geen

trek meer in dingen die echt gezond

zijn, is de redenatie.

Maar Lustig veegt dat idee van tafel.

Er is volgens hem niets ‘leegs’ aan

die suiker calorieën. Ze zijn ronduit

gevaarlijk.

Verslavend

Als het gaat om verslaving valt suiker

in dezelfde categorie als tabak en alcohol.

Maar terwijl die producten zwaar

belast worden, krijgt suiker ‘carte blanche’.

Het is alomtegenwoordig. Er zijn

tegenwoordig in een gewone supermarkt

maar weinig producten te vinden

waar geen suiker aan is toegevoegd.

Volgens wijlen dr. David Servan-Schreiber

is de consumptie van geraffineerde

suiker explosief gestegen. In de oertijd,

toen onze genen zich ontwikkelden,

nuttigde een persoon hoogstens twee

22

kilo honing per jaar. Inmiddels is het

verbruik van geraffineerde suiker gestegen

tot zeventig kilo per jaar! Je moet

echt moeite doen om producten te vinden

waar geen suiker inzit, want het wordt

praktisch overal aan toegevoegd, van

brood en melk tot worst en ingeblikte

groente… Alsof we niet meer overweg

kunnen met de natuurlijke smaak van

producten. Veel mensen kunnen dat

inderdaad niet meer - en de industrie

wil dat ook graag zo houden. Die wil

een smaak creëren die door zoveel

mogelijk mensen wordt gewaardeerd,

waardoor er zoveel mo gelijk producten

worden verkocht. Dat leidt tot geraffineerde

producten met een gebrek aan

vezels in combinatie met een zoete

smaak. Dat heeft grote effecten. Doordat

we overvoerd worden met producten

die weinig vezels en veel suiker bevatten,

vlakt onze smaak af, waardoor we

gezond eten niet meer lekker vinden.

Zo kweken we met z’n allen een serieuze

zoetverslaving.

Tegengeluid

Lustig is niet onomstreden. Zijn publicaties

over het gevaar van fructose roepen

ook veel weerstand op. Zo werd hij

in 2010 in het Journal of the American

Dietetic Association neergesabeld door

de Britse voedingsbiochemicus Geoffrey

Livesey. Pikant detail is dat Livesey

eigenaar is van een adviesbureau op het

gebied van voeding dat onder andere

werkt voor een organisatie die zijn geld

verdient met de handel in fructose en

fructosehoudende suikers, waardoor

aan de objectiviteit van zijn betoog

getwijfeld mag worden.

Lustig laat zich door de kritiek in elk

geval niet het zwijgen opleggen. Burgers

moeten in zijn optiek tegen zichzelf

beschermd worden. Dat vraagt actief

optreden van de overheid. Hij pleit

daarom voor het afremmen van de consumptie

van suiker door hoge accijnzen,

een serieuze beperking van het aantal

verkooppunten van zoete waren en een

verbod voor kinderen en jongvolwassenen

om frisdrank en snoep te kopen.

Suiker moet het imago van lekker en

onschuldig kwijtraken. Het hoort gewoon

duidelijk op de zwarte lijst van producten

die onze gezondheid ondergraven.

Moermanvoedingswijze

Daarin staat hij niet alleen. Al in de

jaren twintig van de vorige eeuw lanceerde

de Duitser dr. Otto Warburg

de theorie dat koolhydraten (glucose,

suiker) alles te maken hebben met

het ontstaan van kanker. Warburg was

fysioloog en geneeskundige en kreeg

de Nobelprijs voor zijn werk en voor

de ontdekking van een enzym dat een

belangrijke rol speelt bij de celademhaling.

Cornelis Moerman heeft met zijn therapie

voortgeborduurd op de ideeën van

Warburg. In de Moermanvoedingswijze

heeft suiker dan ook geen plek, aangezien

het gezien wordt als een belasting

voor het lichaam. Het idee om over zo’n

belastende stof extra belasting te heffen

is eigenlijk niet meer dan logisch.


Suiker veel schadelijker dan gedacht

Suiker is volgens onderzoekers van de universiteit

van Californië nog veel schadelijker dan al werd

aangenomen. De wereldwijde suikerconsumptie

is de laatste 50 jaar verdrievoudigd en wordt gezien

als de belangrijkste oorzaak van de obesitasepidemie.

Overconsumptie van suiker zou jaarlijks wereld -

wijd 35 miljoen doden kosten. Als je grote hoeveelheden

ervan consumeert verandert je metabolisme

(stofwisseling), verhoogt je bloeddruk en loop

je leverschade op, zeggen de wetenschappers.

Consumptie van te veel suiker levert volgens

hen dezelfde gevaren op als consumptie van te

veel alcohol, omdat suiker daar ook weer een

bestanddeel van is. Verbieden van suiker is niet

goed mogelijk, maar maatregelen om de suikerconsumptie

in te dammen zijn hard nodig, aldus

de onderzoekers. (bron: GezondNu)

Zaterdag 4 februari was het Wereldkankerdag.

In Nederland krijgen jaarlijks 100.000 mensen de

diagnose kanker. Zo'n 40.000 gevallen zijn mogelijk

te voorkomen, weet Nicoline Hoogerbrugge,

hoog leraar Erfelijke kanker en bestuurslid van

het Radboud Universitair Centrum voor Oncologie

(RUCO). “Maar je kunt het niet omdraaien: ook al

doe je wat je kunt, een garantie dat je geen kanker

krijgt, is er voor niemand.”

Mogelijk 40 procent

nieuwe kankergevallen

te voorkomen

Veertig procent van de kankergevallen zou zijn te

voorkomen. Dat is nogal wat… Hoogerbrugge haalt

dat getal uit een recente publicatie in het British Journal

of Cancer. Daarin staat te lezen dat 9 procent van alle

kankergevallen wordt veroorzaakt door tabak, 9 procent

door verkeerd eten - te weinig vezels en fruit, te veel zout

en rood vlees - 6 procent door overgewicht, 4 procent

door alcohol en nog wat andere factoren. Allemaal zaken

waar je zelf wat aan kunt doen. Toch zal Hoogerbrugge

nooit zeggen dat kanker 'eigen schuld' is. “Als 40 procent

mogelijk te voorkomen is, dan is 60 procent dat niet”, stelt

ze nuchter.

Meer onderzoek preventie

De hoogleraar wil meer onderzoek naar preventie. Oud

worden met een behoorlijke conditie, dat zou mooi zijn.

Kanker is, ook als je er niet aan sterft, dikwijls een forse

aanslag op de gezonde jaren daarna. Behalve onderzoek

naar 'primaire preventie' (wat kunnen mensen zelf doen

en hoe motiveer je ze daartoe) gaat een nieuwe 'preventie-unit'

van het RUCO dan ook meer onderzoek doen

naar het opsporen van mensen met een verhoogd risico

op kanker en naar 'secundaire preventie', bijvoorbeeld

vroege diagnose van kanker.

In de tussentijd is gezond leven het devies. Maar dat lukt

niet iedereen vanzelf. “Daarom ben ik ook heel teleurgesteld

dat minister Schippers de hulp bij stoppen met

roken uit de basisverzekering heeft gehaald. Natuurlijk,

ieder z'n verantwoordelijkheid, maar je kunt toch ook

investeren in mensen en hun gezondheid… Temeer omdat

de maatschappelijke kosten voor iedereen die voor

z'n 44e stopt met roken met 12.000 euro per persoon

afnemen. Ook in geld valt daar dus winst te behalen”,

aldus Nicoline Hoogerbrugge.

23


24

Gezond leven

Gezond blijven

10% korting bij de

Roode Roos

Een leven lang vitaal!

Squalene is een bijzondere stof die

zowel in het menselijk lichaam als in de

natuur wordt aangemaakt. Het behoort

tot een speciale groep antioxidanten,

de zogenaamde isoprenoïden en

wordt uit de levertraan van de diepzee

dogfish verkregen. Squalene heeft het

vermogen om zuurstof toe te voegen aan

de menselijke cel. Hierdoor beschermt

het de cellen waardoor het lichaam

wordt behoed voor de ziekmakende

moleculen. Issho Genki® Squalene iP6

is een veelzijdig, natuurlijk en zuiver

voedingssupplement dat uw lichaam

weer in balans brengt.

Versnelt herstel

Toename

energie, vitaliteit

en uithoudingsvermogen

Beschermt tegen

vroegtijdige

veroudering van

de huid

Beschermt tijdens

chemotherapie en

bestraling

Beschermt cellen

en weefsels

Fyto-Life

van Hogendorpplein 28

5051 SR Goirle

T: +31 (0) 13 534 6437

F: +31 (0) 13 530 2247

E: info@fyto-life.nl

W: www.fyto-life.nl

www.isshogenki.com

Advertenties

Green Magma

uw dagelijkse portie (extra) groenten

Door onze drukke levensstijl

komen we niet altijd toe aan onze

dagelijkse portie groenten. Green

Magma kan u helpen. Het bevat het

extract van biologisch geteelde

jonge, groene gerstebladeren.

Dit groene gerstextract bevat alle

belangrijke vitaminen, mineralen,

Green Magma:

Reinigende eigenschappen

Krachtige antioxidant

Bevat meer dan 70 voedingsstoffen

waaronder vitaminen en mineralen

Uw dagelijkse (extra) portie groenten

enzymen en spoorelementen

zoals die ook voorkomen in verse

bladgroente. Bovendien is Green

Magma rijk aan chlorofyl. Chlorofyl

helpt ons lichaam op een milde

wijze te reinigen, het stimuleert de

spijsvertering en beschermt ons

tegen vrije radicalen.

Dankzij de natuurlijke uitgebalanceerde samenstelling heeft Green

Magma een gunstige invloed op de gezondheid. U voelt zich fit en

energiek.

van gras

naar sap

in poedervorm

Het gepatenteerde productieproces

garandeert kwaliteit en de aanwezigheid

en activiteit van de enzymen

TS Products, Harderwijk

Infolijn: 0341 - 46 21 46

info@tsproducts.nl

www.tsproducts.nl

Verkrijgbaar in poeder en tabletten, bij uw natuurwinkel en gezondheidswinkel, o.a. De Tuinen.

Vraag nu een gratis proefzakje aan

via info@tsproducts.nl

o.v.v. de code GMU12.


TS Products, Harderwijk

Infolijn: 0341 - 46 21 46

info@tsproducts.nl

www.greenmagma.nl

Biologisch


www.ortho.nl

Vitamine B12 en maagzuurremmers

Symptomen tengevolge van een vitamine B12-tekort manifesteren zich pas na jaren. Geestelijke

achteruitgang die veel bij oudere mensen voorkomt, kan daarom ongemerkt het gevolg zijn van

zo’n vitamine B12-tekort, zeker wanneer ze al eerder in het leven langdurig maagzuurremmers

hebben geslikt. Laten we eens kijken wat de Nederlandse huisartsen hiervan vinden.

De huisarts volgt tegenwoordig de standaarden van zijn beroepsvereniging, zoals die is opgeschreven

in de NHG (Nederlands Huisartsen Genootschap)-Standaarden. Zo is er ook de

NHG-standaard ‘Maagklachten’. Hierin is een belangrijke rol weggelegd voor de maagzuurremmers.

Pagina’s lang gaat het over medicijnen. Opmerkelijk is dat de ‘niet-medicamenteuze

behandeling’ wordt afgedaan in twee alinea’s en een uitgebreide noot. Daarin wordt de huisarts

niet bepaald enthousiast gemaakt. ‘Een literatuuronderzoek naar de effectiviteit van

niet-medicamenteuze adviezen bij maagklachten leverde weinig goed uitgevoerd onderzoek

op’, zo is te lezen. Alleen huisartsen die de twee alinea’s goed tot zich laten doordringen, worden

zich mogelijk bewust van de potentie van relatief eenvoudige leefstijlveranderingen.

Nu een stap verder. Van maagzuurremmers is bekend dat langdurig gebruik kan leiden tot

een vitamine B12-tekort. De populaire maagmiddelen zijn onder te verdelen in H2-receptorantagonisten

(cimetidine en ranitidine) en in sterk werkende protonpompremmers (omeprazol).

Beide typen maagzuurremmer kunnen een uitgesproken effect hebben op de opname

van voedingsstoffen, waaronder vooral vitamine B12.

In 2002 werd een casus gepubliceerd van een 78-jarige vrouw die in februari 1990 begon met

het gebruik van cimetidine. Ze at meerdere keren per week vlees, de belangrijkste bron van

vitamine B12. In augustus 1992 had ze nog een normale vitamine B12-bloedspiegel. In april

1993 werd ze overgezet op ranitidine en een maand later op omeprazol. Later dat jaar werd

deze protonpompremmer weer ingeruild voor ranitidine. In juni 1994 werd opnieuw haar vitamine

B12 bepaald. Het bleek inmiddels laag/normaal te zijn, na ongeveer 4,5 jaar maagmiddelen

te hebben geslikt.

Omdat sprake was van geestelijke achteruitgang, volgde een extra gevoelige test om een echt

vitamine B12-tekort op te kunnen sporen. De standaardbepaling bleek onvoldoende uitsluitsel

te geven. Ze bleek inderdaad een tekort te hebben. Vanaf dat moment kreeg ze dagelijks

een supplement met 1000 mcg vitamine B12. In november 1994 had ze weer een normaal

B12-gehalte. De onderzoekers die de casus beschreven, gaven een helder advies. Bij mensen

die langdurig maagzuurremmers gebruiken, dient rekening te worden gehouden met de mogelijkheid

van een B12-tekort. Als iemand minstens vier jaar maagmiddelen gebruikt, is een

bepaling van de vitamine B12-spiegel aangewezen. Oók als klinische symptomen ontbreken,

zoals bloedarmoede, neurologische klachten en cognitieve achteruitgang. De neurologische

effecten zijn immers onomkeerbaar.

In 2000 werd ook al aanbevolen om bij langdurig gebruik (3 tot 5 jaar) van protonpompremmers

de vitamine B12-spiegel te controleren. Deze aanbeveling werd in november van datzelfde

jaar ook aangehaald in een artikel in het Pharmaceutisch weekblad. ‘Verminderde absorptie

van vitamine B12 tijdens gebruik van protonpompremmers wordt vooral veroorzaakt

door sterke zuurremming’, zo was te lezen.

Naast ouderen zijn ook vegetariërs gevoeliger voor het ontstaan van een B12-tekort, zeker

als ze maagzuurremmers slikken. Opvallend is dat de behandelrichtlijn voor de Nederlandse

huisartsen – de al eerder genoemde NHG-Standaard Maagklachten – in alle talen zwijgt over

vitamine B12.

Artsen weten meestal niet dat de geneesmiddelen die ze voorschrijven voedingstoffenvoorraden

in het lichaam kunnen uitputten en dat eventuele ‘bijwerkingen’ vaak onbehandelde voedingstekorten

zijn. Als ze deze vermeende bijwerkingen vervolgens behandelen met andere

medicijnen, kan dat de tekorten verder opdrijven. Maar niemand die zich hier zorgen over

lijkt te maken.

Dr. Gert Schuitemaker

25


Oplossing

‘Wonderdiëten bestaan niet’. Dat is de

oplossing van de puzzel in Uitzicht

2011/10. Maar toch... Tijdens het Congres

Voeding en Psyche dat op 31 oktober

2010 plaatsvond, verzorgde prof. dr. Stephen

Schoenthaler drie lezingen. Daarin

schetste hij de actuele stand van zaken

op drie verschillende, maar deels overlappende

onderzoeksterreinen: voeding

en gewelddadig gedrag, voeding en verslavingsgedrag

en voeding en IQ. Een van

de initiatieven van Schoenthaler was het

‘New York City Diet and Academic Performance

Project’, waaraan 803 scholen

in New York deelnamen. Het project bestond

uit een geleidelijke aanpassing van

de schoolvoeding. Schoenthaler ging ook

aan de slag met suppletie met 100% van

de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid

(ADH) van de belangrijkste vitaminen en

mineralen. Met zeer opmerkelijke resultaten.

In gevangenissen in Engeland,

Amerika en Nederland zijn dezelfde projecten

uitgevoerd, eveneens met opmerkelijke

resultaten: minder agressie, betere

prestaties en een gezonder gevoel. Wonderdiëten

bestaan niet! Maar ik noem de

Moermanvoedingswijze ook geen dieet. Je

mag alles eten, als het maar van het land

komt, biologisch en niet bewerkt is, dus

niet uit een fabriek komt. Zoals onze verre

voorouders hebben gegeten. En met de

nutriënten, voorgeschreven door een

Moermanarts. Dan komen wij een heel

eind. Ik durf nog altijd deze stelling aan:

De Moermantherapie werkt altijd, is niet

altijd genezend maar de kwaliteit van leven

wordt altijd veel beter’.

De prijzen gaan naar de volgende

winnaars:

1e prijs: mevr. Ramsteijn, Middelburg

2e prijs: mevr. de Bruijn, Waarder

3e prijs: dhr. Ramaker, Moordrecht.

De inzenddatum voor de puzzel in

Uitzicht 2012/02 sluit 15 april 2012.

LET OP! Het inzenden van de oplossing

is alleen mogelijk door: overschrijving

van tenminste € 1,- op ING rekening

6189, t.n.v. Moermanvereniging te

Alphen aan den Rijn. Vermeld uw oplossing

onder mededelingen.

Gert Tretmans

Tuinvaas 16

7609 ZT Almelo

tel. (0546) 56 94 11.

E-mail: gjwtretmans@gmail.com

26

Kruiswoordraadsel

1 2 1 3 4 5 6 7 8 1 9 10 11 12 13

14 15 1 16 17 18 1 19 20

21 22 1 23 24 25 26 1 27

28 29 1 30 31 32

33 34 35 1 1 1 36 37 1 38

39 40 41 1 42 43 1 44

1 45 46 47 48 49

1 50 51 1 1 1 1 52

53 1 54 55 56 1 57 58 1 59 60 61

62 63 1 64 65 66 67 68

69 70 1 71 72 73

74 75 76 77 78 79 80

81 82 83 84 1 85

86 1 87 88 89 90 91 1 92

93 1

94 95 96 1 97

24 40 33 37 67 18 1 40 86 25 1 27 76 43

1 66 64 69 1 10 39 80 95 78 97 38 28 23

1 52 19 63 39 60 32 20 1 1 7 3 30 44

1 68 58 34 89 1 11 72 41 47 56 94 53 29 1

Horizontaal:

1. uitroep van afschuw 3. ongezond 6. Nederlandse rivier 9. harde val 12. na Christus

14. slot 16. lidwoord 17. Europees land 19. expert fiscal 20. ontregelde bloedtoevoer

naar de hersenen 21. oningewijde 23. schoorsteenzwart 25. losgeraakte

naad 27. op bout passende ring - 28. larve van de langpootmug 30. plaats in Noord-

Brabant 31. een en ander 32. dans 33. kreet 34. venster - 36. keer 38. Kweekvogels

Europese Vogels 39. errore excepto 40. nevelen 42. vaart minderen 44. achter

45. familielid 46. dichterbij 48. vrucht 50. deel van een etmaal 51. rivier in Schotland

52. langs 54. stad in Italië 57. boom 59. jongensnaam 62. bijwoord 64. hetzelfde

- 66. strak kijken 68. delirium tremens - 69. bijwoord - 71. de gezamenlijke journalisten

72. god van de liefde 73. omroepvereniging 74. onstoffelijk wezen

76. Europeaan 78. berg op de Filippijnen 79. tegenvaller 81. beroep 82. eekhoorn

83. achtervoegsel 85. verlichting 86. lust 87. inhoudsmaat 88. plaats in Gelderland

90. getij 92. honingdrank 93. lage rivierstand 94. koffiehuis 95. roofzuchtige papegaai

96. Indisch weefsel 97. de onbekende.

Verticaal:

1. oud en lekker 2. bloedarmoede 4. hetzelfde 5. voordat 6. stenen berg 7. dun

8. rivier in België 10. de mensen 11. gereed 12. proesten 13. kampeerwagen

15. part 17. sarren 18. deel van een breuk 20. vertaler 22. klasse 24. te eniger tijd

26. venster 27. familielid 29. reisje 32. wintervoertuig 35. United States of America

37. ampére 40. toverkunst 41. voetpunt 42. al 43. naast 45. voedsel 47. boom

49. rondtoer 53. handvat 55. september 55. plaatsje aan de Dedemsvaart 57. stillen

58. bepaalde afstand 59. voor 60. uit Ierland 61. halt houden 63. groot wijnglas

65. modder 67. Grieks eiland 68. mijmeren 70. herkauwer 73. gebogen haakje

75. sine dubio 77. lust 78. opera van Verdi 80. buislamp 82. telwoord 84. eikenschors

87. domina 89. water in Friesland 91. bariumt.

Als u de hele puzzel hebt ingevuld, kunt u ook de rest van de puzzel oplossen.

U leest dan tevens de uiteindelijke oplossing.

-

-


Uitzicht is het tijdschrift van MMV Natuurlijke

kankerpreventie en Ondersteunende

therapieën. Het verschijnt tien keer per

jaar en wordt gratis aan de leden van de

vereniging beschikbaar gesteld.

Verantwoording

De redactie van Uitzicht en het bestuur

van MMV brengen de inhoud ter kennis en

beoordeling; zij aanvaarden geen verantwoordelijkheid

voor de toepassing ervan.

Overname van artikelen door derden is

uitsluitend toegestaan met schriftelijke

toestemming vooraf. Redactie en bestuur

behouden zich het recht voor zonder opgave

van redenen teksten, advertenties en te

beantwoorden vragen te weigeren.

Eindredactie

Cor van Groningen

Medewerkers aan dit nummer:

Drs. Bob Hornstra, arts

Riëtte Janssen

Jan van Klinken

Arjan van Laar

Hans Nieuwstad

Petra Pronk

Dr. Gert Schuitemaker

Fotografie

Stef Breukel e.a.

Redactiecommissie

Truus Hartsink

Dr. Hans Stoop

Cor van Groningen

Redactieadres

Redactie Uitzicht

Hof van Azuur 30

2614 TB Delft

Advertenties

Advertentiemogelijkheden

en tarieven kunnen worden

aangevraagd bij:

J.P.H. Geraats

Louis Regoutstraat 36

6006 LL Weert

Telefoon (0495) 53 22 20

Inschrijving

Uitzicht ISSN 0169-9938

Uitzicht op internet

www.moermanvereniging.nl

E-mail: info@moermanvereniging.nl

Kopij volgend nummer:

Magazine 3/2012

vóór 17 maart 2012

c o l o f o n

Korte berichten

Vleeswaren? Nee dank u!

In twijfel wat u nu weer eens op uw brood zult doen? Waar u ook voor kiest,

laat de vleeswaren in elk geval staan! Bewerkt vlees is niet goed voor onze

gezondheid. Onderzoekers van het Karolinkska Institute melden in het British

Journal of Cancer dat vleeswaren het risico op alvleesklierkanker sterk doen

toenemen.

Alvleesklierkanker wordt vaak te laat

herkend doordat het vage symptomen

geeft. Roken, overmatig alcoholgebruik

en overgewicht spelen een rol bij het

ontstaan van deze vorm van kanker. Nu

blijkt ook bewerkt vlees, zoals gerookt

spek, alvleesklierkanker in de kaart te

spelen.

Zeg elkaar de (gezonde) waarheid

Tactisch zwijgen kan goed zijn als je iemands gevoelens niet wilt kwetsen.

Maar als het om de gezondheid gaat kun je beter je mond open doen. Dat is

althans de conclusie van onderzoek van het Britse Nationaal Obesitas Forum.

Het forum onderzocht in hoeverre mensen

elkaar de waarheid durven zeggen

als het om overgewicht gaat. Vrouwen

blijken daar beter in te zijn dan mannen.

Een man houdt liever zijn mond als

hij vindt dat zijn vrouw aan de zware

kant is. Bijna eenderde durft het onderwerp

‘dieet’ niet aan te snijden. Vrouwen

hebben daar beduidend minder moeite

mee: slechts tien procent vindt het lastig

om overgewicht bij haar partner te benoemen.

Bij mannen onderling ligt het niet zo

gevoelig. Zij durven elkaar wel de waar-

In die periode werden 1.830 deelnemers

gediagnosticeerd met longkanker. De

hoeveelheid geconsumeerde groenten

bleek niet zozeer van invloed op het

longkankerrisico, maar de variatie wel.

Verder lijkt het erop dat minimaal twee

stuks fruit per dag eten de kansen op

Elf onderzoeken bij 6.000 patiënten

met alvleesklierkanker lieten zien dat

als je elke dag 50 gram bewerkt vlees

(bijvoorbeeld ham, salami of een worstje)

eet, de kans al stijgt met 19 procent.

Een kleine hamburger vergroot je risico

met 38 procent. Wanneer je dagelijks

bewerkt vlees eet zorgt dit voor een

stijging van het risico van 57 procent.

heid te zeggen, terwijl vrouwen dat dan

weer moeilijker vinden: een kwart van

de vrouwen zei dat zij hun vriendinnen

niet durven aan te spreken op hun overgewicht.

Hoewel het begrijpelijk is dat

mensen het lastig vinden om het onderwerp

aan te snijden, kun je je afvragen

wie je eigenlijk een dienst bewijst als je

je mond houdt wanneer iemand aantoonbaar

te dik is. Getuigt het juist niet

veel meer van vriendschap om elkaar

eens goed de waarheid te zeggen? Het

gaat tenslotte wel om de gezondheid!

(Bron: Exed)

Groente en fruit eten helpt tegen longkanker

Veel fruit en verschillende groenten eten vermindert mogelijk de kans op

longkanker. Dat zegt onderzoeker F. Büchner van UMC St. Radboud In Nijmegen.

Tussen 1991 en 2000 namen een half miljoen mensen deel aan een Europese

studie naar kanker en voeding.

longkanker verkleint. Groenten- en

fruitconsumptie heeft het meeste invloed

op het ontstaan van plaveiselcel

longkanker, een subtype van longkanker

dat sterk gerelateerd is aan roken. Niet

roken of stoppen is nog veel beter, zegt

de onderzoeker. (Bron: GezondNu)

27


De Roode Roos B.V.

Magazijn voor orthomoleculaire voeding

Deze keer een andere selectie van

producten, welke door “De Roode Roos

B.V.” geleverd kunnen worden.

Hierdoor krijgt u een inzicht van ons ruime

assortiment, van meer dan 3500 producten

en 80 leveranciers.

Bestellen bij De Roode Roos B.V.

Alle producten worden in principe geleverd

met een korting van max. 25% ten opzichte

van de adviesprijs. Om te bestellen kunt u

gebruik maken van de lijst die hiernaast is

afgedrukt. Eventueel kunt u eerst een

fotokopie maken. Onze volledige catalogus

is op aanvraag verkrijgbaar.

Uw schriftelijke bestelling kunt u naar onze

postbus sturen. Vervolgens laten wij de

bestelling door TNT-Post bij u thuis

bezorgen.

Ook kunt u ons gratis naamnummer

0800-ROODEROOS (0800-7663376)

gebruiken.

Internetgebruikers kunnen een e-mail

versturen naar orders@derooderoos.com of

direct bestellen via onze webwinkel op

www.derooderoos.com

Vanaf nu biedt De Roode Roos u de

mogelijkheid uw bestellingen te betalen via

doorlopende machtiging voor automatische

incasso.

Een machtigingskaart hiervoor kunt u

opvragen via onze website:

www.derooderoos.com/machtigen

Prijswijzigingen voorbehouden

Vermeld hier uw

adresgegevens:

Uw naam: (Dhr/Mevr):

Adres:

Postcode & Woonpl.:

Telefoonnummer:

28

Nr

205 Multi vit.& mineralen (240 tab)

268 Bio-Quinon Q10 Super 30 mg (150 caps)

547 BioSil (30 ml)

Advertentie

586 MaxEPA (100 softgels)

1388 MultiVit Basic (module 1) (90 vcaps)

2308 DHA 250 (120 caps)

2836 MetaRelax (90 tab)

2999 Eye Q 500 mg (210 caps)

3273 Lignan Flax Oil Complex (473 ml)

3402 Optimal Prenatal DHA Formula (60 softgel

3492 Bio Bran MGN3 250 mg (50 tab)

3588 Symbioflor 1 (50 ml)

3654 Prostaatformule (60 tab)

3924 MagAsorb 150 mg (Magnesium als Citraat

4084 Women's Mood (30 caps)

4105 Levertraan Forte (60 softgels)

Plantina

Postbus 16035

2500 BA Den Haag

Telefoon 070-3010701

Fax 070-3010707

Fabrikant

Pharma Nord

Bio Minerals

Cardio Vasc. Res.

Alfytal

Now Foods

Metagenics

Springfield

Barlean's

Minami Nutrition

Medpro

Energetica Nat.

Best Choice

Lamberts

Care For Women

Bonusan

4126 Coriolus Versicolor-extract 750 mg (90 cap AOV

4398 Active Biodream (800 gram)

4456 Spirulina (180 tab)

4617 Solidago Complex Tinctuur (50 ml)

4630 Co Enzyme Q10 with MCT (60 vcaps)

4646 Super Greens (220 gram)

4754 Bio Nutriënt l-Tryptofaan (60 vcaps)

5400 Vitamine D3 15 mcg (90 softgel)

5696 Luchtweg Formule (60 vcaps)

5861 Delima Feminin (10 ovula)

5878 Glucosamine Summum (120 tab)

6096 CalAsorb (180 tab)

6097 Salvestrol Prostaat (60 caps)

6213 Elke Dag (90 tab)

6599 True Superfood (400 gram)

Lidmaatschap nr.:

Geboortedatum:

E-Mailadres:

Biodream

Marcus Rohrer

Zonnegoud

Viridian

VitaKruid

CellCare

Bonusan

VitOrtho

Pekana

Supplemed

Lamberts

Vitals

Vitals

Vitals

(evt.) voorschrift van:

Normaal

€ 98,75

€ 46,50

€ 30,50

€ 37,00

€ 20,75

€ 38,25

€ 23,99

€ 36,95

€ 19,95

€ 28,50

€ 65,00

€ 13,60

€ 11,50

€ 12,20

€ 19,95

€ 9,00

€ 31,70

€ 45,00

€ 13,32

€ 11,59

€ 37,25

€ 46,70

€ 21,90

€ 11,00

€ 19,95

€ 14,90

€ 35,90

€ 27,50

€ 39,95

€ 49,95

€ 65,00

Leden

€ 74,06

€ 34,87

€ 22,88

€ 27,75

€ 18,68

€ 28,69

€ 17,99

€ 27,71

€ 14,96

€ 21,38

€ 58,50

€ 10,88

€ 8,63

€ 9,15

€ 14,96

€ 6,75

€ 23,78

€ 36,00

€ 11,32

€ 8,69

€ 29,80

€ 39,70

€ 17,52

€ 8,25

€ 14,96

€ 11,18

€ 26,92

€ 20,62

€ 29,96

€ 37,46

€ 48,75


Deze boeken kunt u bestellen

bij de Moermanvereniging.

Wilt u één of meerdere boeken

toegestuurd krijgen, vul dan

duidelijk een girokaart in met

het juiste bedrag en de titels

van de gewenste boeken.

Geen geld opsturen!

Het gironummer waarop u

kunt bestellen is: 355.999 t.n.v.

De Moermanvereniging

Postbus 508

2400 AM Alphen aan den Rijn.

De prijzen zijn inclusief verzendkosten

binnen Nederland.

Daarbuiten wordt € 3,50 extra

berekend.

Boekenlijst

01. Dr. Moerman, een weg tot genezing,

C. van Groningen en A. Ronhaar € 11,30

04. De psychische achtergronden van kanker, Jac. Landman € 4,95

09. Verhütung und Heilung von Krebs, Jac. Landman € 6,80

10. Die Moerman-Krebs-Diät, E. Wannee-Immerzeel € 6,80

15. Het Moermandieet, gezond en lekker, E. Wannee € 4,95

17. A solution to the Cancer Problem € 7,95

22. Variaties op de Moermankeuken, Truus Hartsink € 4,95

24. Kookboek, Lia v.d. Geest en Lydia Sleutel € 7,95

28. De actuele voedingstabel, wat zit waar in? € 9,50

29. Retrospectief onderzoek naar de effectiviteit van € 20,40

de Moermantherapie

37. Het Gouden boekje voor de Gezondheid, G.E. Schuitemaker € 12,50

Voor meer boeken van de heer Schuitemaker zie:

www.gezondeboeken.nl

41. Bondgenoot, autobiografie van een immuuncel, Henk Fransen € 12,75

42. De helende factor, Bob Th. Hornstra € 16,50

44. Voed je goed, voel je goed, Monique van den Assum € 4,95

45. Dvd ‘Geef ziekte geen kans, eet en leef gezond’, Kees Braam € 6,95

Advertenties

Voor het behoud van sterke botten en

een goede gemoedstoestand.

Vitamine D-3 Druppels:

Eenvoudig te doseren.

60 ml met een adviesverkoopprijs van €12,85.

Vitamine D-3 400 IE:

Goede onderhoudsdosering.

90 softgels met een adviesverkoopprijs van €8,19.

Vitamine D-3 1000 IE:

Hoge dosering.

90 softgels met een adviesverkoopprijs van €9,50.

In deze producten is de vitamine D opgelost in olie

waardoor de opname optimaal is.

www.vitortho.nl

29


algemene informatie

De Moermanvereniging voor natuurlijke kankerbestrijding stelt zich ten doel welzijn en belangen te

behartigen van patiënten die met de Moermantherapie worden behandeld, en zoveel mogelijk bekendheid

te geven aan deze therapie ter bestrijding van kanker.

Bestuur

Vriendelijk verzoek alle post bestemd

voor het bestuur te zenden aan:

Postbus 508

2400 AM Alphen aan den Rijn

Voorzitter:

Dave Schut

Eefde

Secretaris:

Johan Klumpenaar

President Wilsonlaan 33

4334 GB Middelburg

Telefoon: (0118) 63 59 89

E-mail: johanklumpenaar@xs4all.nl

Penningmeester a.i.

Nico Sleeuwenhoek

De Eendracht 20

2614 LX Delft

Telefoon (015) 2562921

Email:

nico.sleeuwenhoek@hotmail.com

Marketing:

Sietze Blom

Buitenom 1

8314 AM Bant

Telefoon: (0527) 26 18 25

E-mail: info@sieblo.com

Interne contacten:

Jan Bor

Schoolstraat 1

4221 LR Hoogblokland

Telefoon: (0183) 56 36 28

E-mail: jbor777@xs4all.com

Wetenschap en artsencontact:

Hans Stoop

Coehoornstraat 40

4611 KS Bergen op Zoom

Telefoon: (0164) 25 04 61

E-mail: hansstoop@home.nl

Adviseurs:

Cor van Groningen

Drs. Bob Hornstra

Piet Sijpersma

30

Administratie/

algemene informatie

De administratie van de vereniging

wordt gevoerd door de heer

Wim Kuling.

Centraal Bureau:

Postbus 508

2400 AM Alphen aan den Rijn

Telefoon: (0172) 49 79 44 (werkdagen

tussen 09.00 uur en 13.00 uur)

Fax: (0172) 47 06 44

E-mail: info@moermanvereniging.nl

Aanmelding nieuwe leden

Schriftelijk bij het Centraal Bureau

of via de website.

Lidmaatschap

Nieuwe leden: € 25,- per kalender jaar

(automatische incasso), € 29,- per

kalender jaar (acceptkaart).

Voor Belgische leden minimaal

€ 37,- (accept € 42,-) op rekening

ING bank 335-0078672-51 t.n.v.

Moerman vereniging.

Voor de overige leden in Europa

€ 37,- (accept € 42,-), buiten Europa

€ 42,- (accept € 47,-). Een kleine

‘overbetaling’ op de minimumcontributie

wordt zeer op prijs gesteld.

Contributie giro 42.39.229 t.n.v.

Moermanvereniging te Alphen aan

den Rijn. Opzegging lidmaatschap:

vóór 1 december van het lopende

jaar. Administratiekosten: € 3,50

wanneer een herinnering gestuurd

moet worden.

Losse nummers Uitzicht

Losse nummers kunnen (na)besteld

worden à € 5,25 per exemplaar.

Dit kan schriftelijk of telefonisch bij

het Centraal Bureau.

Internet

www.moermanvereniging.nl

E-mail: info@moermanvereniging.nl

Patiëntenvoorlichting

Telefoon: 088-2424240 (Infolijn)

Of voor algemene informatie over de

vereniging: (0172) 49 79 44

Informatie lezingen

en kooklessen

Schriftelijke vragen naar:

Postbus 508

2400 AM Alphen aan den Rijn

Postzegel insluiten.

Klachten van patiënten

Stichting Klachtrecht AAG (Artsenfederatie

Additieve Geneeskunde)

Vaartstraat 247, 1075 RM Amsterdam

Advertenties Uitzicht

Advertentietarieven kunnen worden

aangevraagd bij:

J.P.H. Geraats

Louis Regoutstraat 36, 6006 LL Weert

Telefoon: (0495) 53 22 20

E-mail: j.geraats@ziggo.nl

Stichting Steunfonds

Amnestie

Giro 3290997 t.n.v. de Stichting

Steunfonds Amnestie, Reijerskoop

291, 2771 BL Boskoop of via ING

bank, rekeningnummer 67.20.27.240

t.n.v. Stichting Steunfonds Amnestie

in Boskoop.

Bovenstaande rekeningnummers van

Stichting Steunfonds uitsluitend te

gebruiken voor giften.

De stichting Steunfonds Amnestie is

door de Belastingdienst erkend als

algemeen nut beogende instelling

(ANBI), sinds 01-01-2008. Een schenking

aan deze stichting is aftrekbaar

van de inkomstenbelasting (binnen

de daarvoor geldende regels).

Legaten

Wie het Steunfonds testamentair wil

gedenken, wordt aanbevolen gebruik

te maken van de volgende formulering:

‘Ik legateer aan de Stichting Steunfonds

Amnestie, gevestigd te Elst (Gld)

de som van €……… vrij van rechten en

kosten’.

Regio-secretariaten

Amsterdam en Wijde Omgeving

Mevr. T. Visser

Quellijnstraat 128

1073 XL Amsterdam

Telefoon: (020) 675 41 50

Gelderland

Mevrouw R. van Elk

Witsenstraat 12-3

6913 GV Arnhem

Telefoon: 06 44386268

Zeeland/West-Brabant

Mevr. K. Walhout

Oranje Nassaustraat 26

4341 GC Arnemuiden

Telefoon: (0118) 60 18 68

Den Haag

Mevr. R. Rosier

Gerrit van de Veenlaan 216

2552 WN Den Haag

Telefoon: (070) 391 02 79

Friesland

Mevr. T. Meesters

Singel 7

8771 SV Nijland

Telefoon: (0515) 56 98 13

Groningen/Drenthe

Mevr. H. Prins

Schout Poelmanweg 32

9617 BX Harkstede

Telefoon: (050) 404 22 46

Limburg

De heer J.H.P. Peters

Oude Heerweg 145

5941 EK Velden

Telefoon: (077) 472 14 53

E-mail: jhmpet@home.nl

Noord-Holland Noord

Vacature

Overijssel

Dhr. G.J.W. Tretmans

Tuinvaas 16

7609 ZT Almelo

Telefoon: (0546) 56 94 11

Rotterdam

Dhr. M. Ouwehand

Statenweg 405

3039 HP Rotterdam

Telefoon: (010) 467 78 64

Mobiel: 06 23234874

Rijnmond/Westland

Vacature

(Zie ook colofon pagina 27)


Vervolg van pagina 16 Vervolg van pagina 21

Zoete crackers met boekweitgrutten

Ingrediënten: 4 el geweekte boekweitgrutten ½ el anijszaad

4 el geweekt lijnzaad 2 el zonnebloempitten 2 el pompoenpitten

2 el rozijnen

Hartige crackers met wortel en zaden

Ingrediënten: 400 g wortelpulp (rest geschilde wortels waar sap

van gemaakt is) 6 el geweekt lijnzaad 2 el pompoenpitten

3 el zonnebloempitten 1 tl karwij 1 tl venkelzaad 1 tl

gemalen gedroogde sinaasappelschil 2 tl gemalen vlozaad

½ tl gemalen gemberpoeder ½ tl zwarte peper ½ tl Himalayazout

4 fijngesneden smalle weegbree 1 handvol zeer fijngehakte

brandneteltoppen

1. Bij gebruik van een droogoven (dehydrator) schuif je de

platen met teflon vellen erin. Stel deze in op 46° C. en 8 uur.

Na 4 uur draai je de crackers. Als ze knapperig zijn breek

ze dan in stukken en doe ze in een afsluitbare pot zodat ze

geen vocht uit de omgeving opnemen.

2. Zet de gewone oven op hete lucht en de laagste stand met

de ovendeur 3 cm open, schuif de platen met bakpapier of

teflon erin en draai de crackers na 3 uur. Controleer of ze

na 6 uur klaar zijn.

3. Leg de vellen teflon of keukenpapier op een rooster. Zet

deze of direct op een convectorverwarming. Of op een gewone

radiator, plaats er twee blokjes onder zodat het rooster

niet te heet wordt en de lucht kan circuleren. De cracker kan

gaan gisten als de temperatuur te hoog wordt. Na ± 8 uren

draai je de crackers. Staat de verwarming laag dan drogen

de crackers langer.

Advertenties

Hahnemann apotheek dit middel nog leveren. Antroposofische

artsen geven soms met goed resultaat Oliveniet

(natuurlijk koperarsenaat) D8 driemaal daags 10 druppels.

Hypericum, flos 25% olie kan daarbij tweemaal daags uitwendig

op de huid boven de blaasstreek worden ingewreven

of als warme olielap worden toegepast. Een ander

uitwendig gebruikte olie of zalf daarbij is Eucalyptusolie,

oleum aethereum Eucalypti 10% (verkrijgbaar via Weleda).

Eventueel kunt u advies vragen aan een klassiek homeopathisch

arts. Acupunctuur is een andere mogelijkheid.

Activiteitenkalender

3 maart – Baarn

Nieuwe Ledendag

Thema: Ontmoeting en informatie

Plaats: Het Brandpunt, Oude Utrechtseweg 4A, Baarn

Tijd: 10.00 uur, zaal open 09.30 uur

Lezingen: Arts/schrijver H. Moolenburgh en diëtist

Riëtte Jansen

Info/opgave: Aanmelden bij Centraal Bureau Moermanvereniging

(0172) 49 79 44 of e-mail:

info@moermanvereniging.nl

21 april – Baarn

Algemene Ledenvergadering MMV

Thema: Ledenvergadering MMV

Plaats: Het Brandpunt, Oude Utrechtseweg 4A, Baarn

Tijd: 10.00 uur, zaal open 09.30 uur

Lezing: Spreker nog niet definitief bekend

In het volgende nummer van Uitzicht

Wat Nederland doet met het advies om suiker

te behandelen als alcohol

Vervolg van het interview met Gert Schuite-

maker: “Niet lukraak maar wat slikken”

Terugblik op een veelbelovend MMV-jaar

V A S C U L A I R E N U T R I Ë N T E N

31

Hooray! Your file is uploaded and ready to be published.

Saved successfully!

Ooh no, something went wrong!