De missie van Riëtte Janssen • Hooikoorts: u kunt meer dan u denkt ...

2
Jaargang 39
Maart 2012
Uitgave van MMV
De missie van Riëtte Janssen • Hooikoorts: u kunt meer dan u denkt •
Na toetreding tot EU veranderden traditionele eetpatronen • Verrassende adviezen
van Dr. Gert Schuitemaker in nieuwste boek • Suiker op de zwarte lijst

Colladeen
Geavanceerde natuurlijke formule ter ondersteuning van
bescherming en verbetering van de conditie van de huid
PER 2 TABLETTEN
PHYTONUTRIËNT INHOUD TECHNISCHE SPECIFICATIE
■ Voor de gevoelige huid
■ Beschermt de huid tegen
veroudering
■ Ondersteunt het herstellend
vermogen van de huid
■ Beschermt tegen zon en
UV straling
Anthocyanidinen 320mg Uit extracten van Druivenpit en Blauwe bosbes. Door extracten te
gebruiken die 500 x meer geconcentreerde phytonutriënten bevatten
dan het oorspronkelijke plantenmateriaal bevat deze formule een van
de hoogst geconcentreerde anthocyanidinen.
Groene thee blad 275mg Als 50mg uit een 5,5 : 1 extract, geleverd door één van werelds beste
leveranciers van Groene thee. Daardoor bevat deze hoge kwaliteit de
correcte balans van actieve ingrediënten.
Luteïne 6mg Aanwezig in de pure vrije vorm (voor juiste opname) die chemisch
identiek is aan de Luteïne die voorkomt in groen bladige planten.
Zeaxanthine 240mcg Net als Luteïne aanwezig in haar pure vrije vorm
Colladeen
Maximale Sterkte
Colladeen
is zo geformuleerd dat het actieve fytonutrienten
bevat ter bevordering van de elasticiteit
en verbetering van de microcirculatie van
de huid, terwijl het bijdraagt tot bescherming
van de huid tegen de invloeden van de zon,
de belangrijkste oorzaak van veroudering.
Colladeen Derma Plus en Colladeen Maximale
Sterkte zijn geschikt voor vegetariërs.
Colladeen bevat maar liefst
160mg anthocyanidinen
per tablet uit extracten van
Druivenpit en Blauwe bosbes.
■ Voor de circulatie
Voor het behoud van een sterke vaatwand en een goede vochtbalans.
■ Voor het elastisch en soepel houden van de bloedvaten
Bij ondermeer ontsierende aderen, vermoeide benen en voeten, zware
benen en koude handen en voeten.
■ Als ondersteuning voor het hart
Colladeen bevat veel antioxidanten die zowel in water
als vet oplosbaar zijn. Dit maakt het als antioxidant
meer geschikt dan vitamine C of E.
■ Als antioxidant
Ter bescherming tegen vrije radicalen voor het
behoud van gezonde cellen en weefsels en/of ter
aanvulling van antioxidanten.
■ Voor de huid
Ter bescherming van de huid tegen veroudering en bij
verlies aan vitaliteit. Het is goed voor het bindweefsel
in de huid en houdt het uiterlijk fris en jeugdig.
■ Voor het bewegingsapparaat
Voor het behoud van gezond kraakbeen en soepele
spieren, ligamenten en pezen.
Voor informatie zie www.hb08.nl tel 088-0075700 mail info@hb08.nl

Alarmsignalen
Veel Nederlanders eten te weinig fruit,
groente, vis en vezel. Die waarschuwing
is afkomstig van de hoogste autoriteit die
we op voedingsgebied hebben, het RIVM
in De Bilt. Dat instituut hield een Voedsel
Consumptie Peiling en stelde vast wat
iedereen natuurlijk al lang weet: de gemiddelde
Nederlander eet ongezond. In
dit nummer leest u meer over genoemde
peiling.
U leest ook over een onderzoek van de
universiteit van Lausanne dat aan het
licht bracht hoe de gezondheid van de
inwoners van Europese landen achteruit
ging nadat hun land was toegetreden
tot de EU. Dankzij Brussel stapte de bevolking
over op de kiloknallers en liet ze
de vis en olijfolie vaker onaangeroerd.
Let wel: ook dit keer is het een officieel
instituut dat aan de bel trekt.
Nog schokkender is de publicatie van
de Amerikaanse kinderarts en endocrinoloog
Robert Lustig. Hij schreef, en ook dat
leest u in dit blad, dat suiker gif is voor
ons lichaam. Bovendien is het verslavend.
Daarom pleit hij ervoor om suiker net
zo te behandelen als alcohol.
Lustig is niet zomaar een wetenschapper.
Hij staat te boek als een topexpert op
het gebied van vetzucht bij kinderen.
Al heel lang vecht hij tegen de overconsumptie
van suiker. Dat heeft hem bijna
zijn reputatie gekost, want hij kreeg van
collega’s de wind van voren. Om zijn
jongste publicatie kan echter niemand
heen. Ze is geaccepteerd en afgedrukt in
het tijdschrift Nature. Het is zo’n beetje
het hoogste platform op wetenschappelijk
gebied.
Vanuit alle windrichtingen komen de
alarmsignalen binnen, van De Bilt tot
Californië. En van zeer bevoegde zijde.
Mevrouw Schippers van Volksgezondheid,
wat moet er nog meer gebeuren om u
van de dwaze gedachte af te helpen dat
preventie uw pakkie-an niet is?
Cor van Groningen
eindredacteur Uitzicht
Dankbaar voor ontdekkingsreis
Riëtte Janssen ging veertig jaar geleden op zoek naar de
wortels van gezondheid in het algemeen en kanker in het
bijzonder, nadat haar moeder aan de ziekte was overleden.
Haar zoektocht gaat onverminderd voort. Steeds krijgt ze
zicht op nieuwe stukjes die bij elkaar de grote puzzel vor-
men die gezondheid heet. “Ik voel me enorm dankbaar dat
ik dit allemaal heb mogen ontdekken”, vertelt ze.
Brusselse kiloknallers
Te veel eten en te weinig bewegen veroorzaken
een verontrustende golf van overgewicht. Een
van de boosdoeners: de Europese Unie. Die hielp
inwoners van lidstaten die eerst nog gezond aten,
doodleuk aan de kiloknallers.
Ons lichaam snakt naar de voeding van weleer
Dr. Gert Schuitemaker schreef niet eerder zo’n veelomvattend
boek als ‘Fit met voedingssupplementen’. Deze publicatie
bevat zo’n beetje alle aanwijzingen voor een gezonde leefstijl
die hij de afgelopen vijftien jaar heeft ontwikkeld. Een belangrijke
constatering van hem is dat “ons lichaam snakt naar de
voeding van weleer.” In dit nummer de eerste aflevering van
een uitgebreid interview met hem.
Gerda had ruim 55 jaar migraineaanvallen
Gerda Wiebenga was drie toen ze haar eerste
aanval van migraine kreeg. Ze is nu 61 en zou
ruim 55 jaar onder deze vreselijke ziekte gebukt
gaan. Op zeker moment wenste ze zelfs dat ze er
niet meer zou zijn. Min of meer toevallig besloot
ze twee jaar geleden een glutenvrij dieet te gaan
volgen. Ze kan het iedereen aanraden!
Suiker net zo verslavend als alcohol
Steeds meer producten bevatten suiker en dat is
een slechte zaak want het witte goedje is verslavend.
Suiker zou om die reden net zo behandeld
moeten worden als alcohol, stelt de Amerikaanse
kinderarts en endocrinoloog Robert Lustig in het
wetenschappelijke tijdschrift Nature. Hij voert
al jaren een kruistocht tegen met name fructose,
dat hij vergelijkt met gif.
4
8
12
19
18
3

De missie van Riëtte Janssen:
‘ Mensen wegwijs maken in de
4
wereld van gezonde voeding’

Soms gebeuren er dingen die zo diep ingrijpen dat het leven onverwacht een heel andere wending
krijgt. Bij Riëtte Janssen kwam dat moment toen haar moeder veertig jaar geleden stierf aan kanker.
Riëtte ging op zoek naar de wortels van ziekte, maar vooral ook naar die van gezondheid. Een
zoektocht die nog steeds voortduurt. Tekst: Petra Pronk Foto’s: Solange Schmeits
Een passie. Dat is de benaming die Riëtte Janssen geeft
aan datgene wat haar nu al veertig jaar lang beweegt.
Die passie bracht haar in de meest uiteenlopende hoeken
van de gezondheidszorg, van voeding tot kinesiologie, van
acupunctuur en NLP tot kruidentherapie. Al die dingen bij
elkaar vormen puzzelstukjes van de grote puzzel die gezondheid
heet. “Ik voel me enorm dankbaar dat ik dit allemaal heb
mogen ontdekken”, vertelt ze. “Het is een levenslang proces
van leren en bewustwording.”
De lezers van Uitzicht kennen Riëtte Janssen van haar lekkere
en gezonde recepten. Die activiteit is het rechtstreekse
gevolg van het overlijden van haar moeder. “Mijn moeder
overleed aan een hersentumor toen ik 21 was. Dat heeft veel
teweeggebracht. Ik had destijds een leuke baan in Duitsland
aan de universiteit, maar ik ben teruggekomen naar Nederland
toen ik hoorde dat mijn moeder hooguit nog een paar
maanden te leven had. Dat was een enorme schok.”
Die boodschap fungeerde als een ‘wake up call’. Riëtte ontdekte
een enorme behoefte in zichzelf om met het thema gezondheid
aan de slag te gaan. Ze ging op zoek naar het antwoord
op de vraag: wat is kanker nu precies? En ook: hoe kan
ik ervoor zorgen dat het mij niet overkomt? Met andere woorden:
hoe kun je gezond leven? Om daarachter te komen las
ze alles wat los en vast zat en daarbij kwam ze al snel op het
spoor van de natuurgeneeskunde terecht. Met een opa die
hovenier was op het plaatselijke kasteel, kreeg ze de liefde
voor en de kennis over de natuur met de paplepel ingegoten.
Fundament onder vorming
Ze begon aan de opleiding Gezondheidskunde/Huishoudkunde.
Die opleiding heeft een stevig fundament gelegd onder
haar vorming omdat er sprake was van een brede basis. De
vakken varieerden van filosofie tot ziekteleer, en van psychologie
tot voedingsleer. “Alle facetten van het leven kwamen
aan de orde. Tijdens die opleiding ben ik bevestigd in het idee
dat ziekte te maken heeft met de hele persoon en dat je daarom
het beste kunt kiezen voor een holistische aanpak.”
Voeding is daarin een belangrijke schakel. Het belang van gezonde
voeding staat voor haar als een paal boven water. Maar
wat is ‘gezond’? In elk geval vegetarisch. Daarom begon ze
in 1982 met het geven van vegetarische kookcursussen aan
de huishoudschool in Landsmeer, in een tijd dat dat nog lang
geen gemeengoed was. Dat was een ontdekkingsreis waarbij
ze acht maanden lang elke dag drie nieuwe dingen kookte.
“Het bijzondere is dat de recepten uit die tijd zonder problemen
in Uitzicht zouden kunnen staan”, zegt ze daarover. “De
wens om gezond te koken zat er al vroeg in, evenals de kennis
van wat gezond dan precies inhoudt. De basisprincipes van
gezond eten zijn al die jaren ongeveer hetzelfde gebleven:
zoveel mogelijk biologisch, geen suiker, weinig zout, geen
vlees wel vette vis, volkoren producten, veel fruit en heel
veel groente waarvan minstens de helft rauw.”
Koken is liefde
In 1997 werd ze kookdocent voor de Moermanvereniging.
Eerst gaf ze gewoon kookcursussen, maar later gaf ze een
training voor kookdocenten. “Ik zet me in voor MMV omdat ik
volledig achter het gedachtegoed sta en het leuk vind om mijn
kennis op voedingsgebied en bewustwording door te geven en
mensen wegwijs te maken in de wereld van gezonde voeding.
Dat is mijn missie, mijn passie. Ik vind het echt een uitdaging
om dat te doen en mensen te laten zien dat het mogelijk is om
smakelijke dingen op tafel te zetten die ook gezond zijn. Het
is fantastisch om zoveel uit te proberen en je kennis steeds
verder te verdiepen. Daarnaast heeft koken ook nog een ander
aspect dat ik enorm belangrijk vind: het is ook een stuk
liefde. Liefde voor jezelf en anderen voor wie je dingen bereidt.
Het is een mooie manier om goed voor ons eigen lijf te
zorgen en maatwerk te leveren in ons voedingspatroon.”
‘Als je goed in je vel zit,
wordt je immuunsysteem versterkt’
Haar recepten zijn in de loop der jaren veranderd. Ze vormen
een spiegel van haar eigen ontwikkeling op voedingsgebied
en van nieuwe inzichten. Zo vertalen reizen die ze naar India
maakte zich in een sterk accent op de Indiase keuken en volop
gebruik van het kruid kurkuma. Ook haar interesse voor de
ayurvedische voedingsleer is terug te vinden in de recepten.
Verder staan ‘raw food’ en de smoothies de laatste tijd volop
in de belangstelling, want een smoothie is volgens Riëtte ‘een
hele grote multivitamine.’
‘Emotioneel evenwicht’
Een van de dingen die Riëtte tijdens haar opleidingen en
cursussen leerde was dat lichaam en geest alles met elkaar te
maken hebben. Daarom is ze naast voeding ook bezig met
dingen die mensen in geestelijk opzicht gezond kunnen maken.
Geestelijke gezondheid begint met bewustzijn, weet ze uit ervaring.
“Na het overlijden van mijn moeder kwam de emotionele
component van gezondheid al snel in beeld. Ik had altijd een
moeizame relatie met mijn moeder gehad. Zij was heel nerveus
en emotioneel niet in balans. Daarbij was ik enig kind, dus ik
had ook het idee dat ik het perfecte kind moest zijn. Ik wilde
aan de verwachtingen van mijn ouders voldoen, maar dat lukte
natuurlijk niet. Ik voelde dat ik uit balans was en had een
enorme drive om te werken aan emotioneel evenwicht.”
Ze zette een zelfhulpgroep op waarin mensen aan de slag
gingen met het accepteren van zichzelf. “Ik had ontdekt dat
steeds als iemand kanker kreeg, er een paar jaar van tevoren
iets ingrijpends was gebeurd in het leven van die persoon.
Lees verder op pagina 6 >
5

Het is van groot belang dat je je van dat soort ballast bewust
wordt en ermee aan de slag gaat. Het is belangrijk om trauma’s
te helen en oude pijn op te ruimen, omdat je dan pas echt
jezelf kunt zijn. En jezelf zijn, is uit gezondheidsoogpunt cruciaal.
Dan hoef je namelijk niet allerlei afweermechanismen
in stand te houden die heel veel energie kosten. Als je goed
in je vel zit geeft dat energie en wordt je immuunsysteem
versterkt.”
Eigen keerpunt
Haar eigen keerpunt kwam in de jaren negentig. Tot die
tijd had ze enorm veel kennis opgedaan op het gebied van
voeding en kanker en gezond eten, maar het ontbrak haar
aan innerlijke rust en balans. “Vroeger dacht ik: als ik maar
genoeg kennis heb, dan kom ik vanzelf in balans. Inmiddels
weet ik dat dat niet zo is. Bewustwording is een levenlang
proces. Ik ging in therapie, en veranderde zo van iemand
die altijd in de buitenwereld zocht naar geluk, in iemand
die verantwoordelijkheid nam voor haar eigen leven.”
Dat leidde onder andere tot de oprichting van haar eigen
praktijk. Kenmerkend voor die praktijk is het brede aanbod.
Dat is een directe afspiegeling van hoe Riëtte in het leven
staat. “Als er iets is wat ik de afgelopen jaren geleerd heb, is
het wel dat alles met alles samenhangt. Ziekte en gezondheid
bestrijken een breed veld. Het heeft met alle aspecten van
het leven te maken, van voeding en ontgiften tot het vermogen
te kunnen ontspannen en bezig te zijn in de natuur en
het betrachten van emotionele hygiëne. Als je iets aan wilt
pakken kun je dus gebruikmaken van een heel breed scala
aan instrumenten, afhankelijk van wat bij iemand past.”
Ziekte en zelfreflectie
Het overlijden van haar moeder was het startsein van een
zoektocht naar de vragen over het wezen van ziekte en gezondheid.
Wat is na al die jaren haar conclusie? Waar is ze op
uitgekomen? “Ziekte kan mensen aanzetten tot zelfreflectie.
Het is een uitnodiging om kritisch naar jezelf en je leven te
kijken in alle facetten, van voeding tot ontspanning, werk en
relaties. Het is zaak om steeds constructief om te gaan met je
gezondheid. Dat betekent dat je klachten kunt zien als een
uitdaging en een kans. Zolang je maar niet in de slachtofferrol
gaat zitten en denkt ‘dit overkomt mij’. Neem verantwoordelijkheid
voor je eigen leven en kijk wat je ermee kunt. Kom in
beweging en maak keuzes. Keuzes die jou en je gezondheid
dienen. Jezelf zijn, daar draait het uiteindelijk om. Veel mensen
proberen hun hele leven aan de verwachting van anderen
te voldoen en gaan voorbij aan zichzelf. Dat is desastreus voor
je gezondheid. We verbinden ons vaak op een pijnlijke manier
met ons verleden; het loslaten van die ballast is dan ook een
belangrijke stap op weg naar gezondheid. Leef in het hier en
nu. Geniet van het leven, maak plezier. Stop met oordelen en
met negatief over jezelf te denken en vergeef jezelf en anderen.”
Positief denken en voelen
Riëtte vindt het belangrijk dat mensen zichzelf volledig
accepteren en leren van zichzelf te houden om in hun kracht
komen. “Daar ontstaat de bezieling, de passie en dat is de essentie
van geluk en gezondheid. We zijn kinderen van God en
naar zijn beeld geschapen. Dat brengt verantwoordelijkheid
met zich mee. Verantwoordelijkheid voor jezelf, je gedachten,
je voeding, je gezondheid, wat je toelaat in je leven en wat
niet. Het is de kunst om dingen te kiezen die jou dienen. Je
kunt kiezen voor dingen die energie kosten of voor dingen
die je energie opleveren. De wereld zit vol prikkels, van tv
6
tot gsm, en het is belangrijk om heel bewust te kiezen wat je
binnenlaat met het oog op je gezondheid en welbevinden.”
Datzelfde geldt ook voor je gedachten. “Alles wat je denkt is
energie. Gedachten doen dus iets met je, positief of negatief.
Dat geldt ook voor emoties die je ‘parkeert’. Die kunnen zich
in fysieke klachten vertalen als je ze niet verwerkt. Daarom
is het van groot belang om heel bewust om te gaan met je
gedachten en emoties. Probeer ervoor te zorgen dat jij denkt
en niet gedacht wordt en dat je een emotie hebt maar niet
bent.”
‘Geluk en gezondheid’
Wat de zoektocht haar zelf heeft opgeleverd? “Geluk en gezondheid.
Ik voel me gelukkig en vitaal. Het is geen simpele
weg geweest maar ik ben wel dankbaar dat ik hem heb mogen
gaan. Dat ik geleerd heb om te leven in het hier en nu, dankbaar
te zijn en goed voor mezelf zorgen.”
De grootste les is wel dit: “Kies datgene wat je dient! Dat kan
gaan om gezonde voeding, hobby’s, werk en liefdevolle relaties
en in harmonie leven met de natuur. Er zit veel vitaliteit
in de planten en bijkruiden, in de natuur en je eigen tuin.
Daar kun je heel veel mee doen door die vers te plukken en te
eten. Maar ook het werken aan bewustzijn, weten wie je bent
en jezelf liefdevol accepteren en van daaruit werken aan verbondenheid
met anderen. Dat voegt een enorme kwaliteit toe
aan je leven. We zijn liefde. Al het andere is een vergissing.”
‘Niet uitgeleerd’
Ook na veertig jaar studie heeft Riëtte nog volop plannen.
“Ik ben altijd bezig en werk veel. Toch voel ik me vrij omdat
ik zoveel plezier heb in wat ik doe. Ik heb veel op mijn bord,
maar dingen regelen zich vanzelf. Rust en balans komen bijna
altijd vanzelf. In de toekomst hoop ik nog veel te genieten van
een goede gezondheid, mijn kleindochter en familie, en nog
het nodige te leren op het gebied van voeding en gezondheid.
Ik wil zoveel mogelijk zelfvoorzienend zijn, heb een eigen
pluktuin en maak zelf tincturen en bijna alles op eetgebied.
Ik geniet volop van zingen en biodanza en hoop dat nog heel
lang te kunnen doen. Ik voel me jonger dan ooit en ik ben nog
lang niet uitgeleerd.”

Kruiden
natuurlijke heelmeesters
Informatie: Marry Foelkel
Tekst: Petra Pronk
Hooikoorts: u kunt meer dan u denkt
Tranende ogen, niezen, een snotterende
neus... Het hooikoortsseizoen
is weer in aantocht. Je opsluiten in huis
is geen serieuze optie, dus moet je je
erbij neerleggen, is de heersende opinie.
Klein ongemak. Niks daarvan, zegt
Marry Foelkel. “Astma, eczeem, huiden
gewrichtsklachten en allergie beginnen
vaak onschuldig, in de darmen.
Het is zaak zo vroeg mogelijk in te
grijpen, zodat het niet uit kan groeien
tot iets ernstigs. En gelukkig kun je
bij hooikoorts meer dan je denkt!”
Mensen met hooikoorts kijken met
gemengde gevoelens naar de komst
van het voorjaar. Fijn dat de dagen weer
warmer worden, maar die hooikoortsklachten…
Gelukkig is daar op een
natuurlijke manier het nodige aan te
doen. “Bij allergie geeft het lichaam een
antiallergische reactie op onschuldige
stoffen. Het is zaak het lichaam langzaam
te laten wennen aan de stof die
de allergie veroorzaakt. Daarbij is
het wel belangrijk om met hele kleine
beetjes te beginnen! Dat is een kwestie
van desensibiliseren. De pleisters die
je in de reguliere geneeskunde krijgt
berusten op hetzelfde principe. Maar
waarom zou je met pleisters werken
als het ook gewoon met thee en bouillon
kan?”
Stappenplan
Marry bepleit daarom een gezond stappenplan.
Je kunt al in januari beginnen
met takjes van de berk en de hazelaar
in de theepot. Dan in maart het stuif-
meel van de hazelaar opvangen en in
de honingpot stoppen. En later in het
jaar kun je je eten aromatiseren met
bloeiende grassen en koken met hooi.
“We beseffen het niet, maar gras is een
complete kruidentuin. Biologisch gras
tenminste. Op 1 vierkante meter groeien
bij een biologische boer wel 23 tot 35
verschillende plantensoorten, tegen
4 tot 5 bij een reguliere boer.“ Ter illustratie
vertelt ze het verhaal van een
boerin die hooi voor haar zieke kalfjes
speciaal uit Zwitserland liet komen
waar het in de vrije natuur op de bergweiden
was gegroeid, temidden van
een enorme soortenrijkdom aan kruiden.
De kalfjes waren in de kortste tijd
genezen.
Brandnetel
Een absolute aanrader is ook de brandnetel,
vanwege de antihistamine. De
jonge plantjes kunnen gebruikt worden
om thee van te trekken, maar zijn ook
geschikt om mee te koken of in te marineren.
Daarnaast is ook weegbree een must.
De smalle weegbree is een echte antiallergie
plant. Hij groeit overal en voelt
zich prima thuis in elke tuin.
Verder zijn producten met veel provitamine
A aan te raden, zoals rooibosthee
en rauwe worteltjes . Eigenlijk alles wat
een oranje kleurtje heeft.
Die aanpak werkt geheid, verzekert Marry.
“Ik had hier laatst iemand die al dertig
jaar last had van hazelaarallergie. Met
deze aanpak kwam ze voor het eerst het
voorjaar door zonder snotteren.”
Recept
Antiallergie koekjes
2/3 lijnzaad een paar uur in de
week zetten. Vermeng dat met
1/3 lijnzaad dat tot poeder is
gemalen. (In plaats van lijnzaad
kun je ook een mengsel van pompoenpitten,
zonnepitten en zaden
gebruiken, bijvoorbeeld sesamzaad.)
Meng er versuikerde honing met
stuifmeel doorheen.
Druk het mengstel met een deegroller
tussen keukenpapier plat
tot een dikte van 2 millimeter.
Droog de flinterdunne koekjes
vervolgens in de oven, ongeveer
14 uur met de deur open op 50
graden.
Hetzelfde recept heeft ook een
hartige variant.
Gebruik dan in plaats van honing
brandnetel, weegbree en knoflook.
En een beetje zeezout.
Inhoud: Marry Foelkel
Tekst: Petra Pronk
7

Te veel eten en te weinig bewegen
veroorzaken een verontrustende
golf van overgewicht. Vaak krijgen
tv-reclames, de voedselindustrie,
de computer en meer algemeen
de westerse levensstijl de schuld.
Sinds kort kan de EU aan dat rijtje
worden toegevoegd….
Na toetreding tot EU veranderden traditionele eetpatronen
Ziek van Brussel
Uit een recent rapport van het Europese
bureau voor de statistiek,
Eurostat, blijkt dat meer dan helft van
de Europese bevolking overgewicht
heeft of zwaarlijvig is. Er wordt al van
alles ondernomen
om dit tij te keren maar alle inspanningen
ten spijt zal dit probleem alleen
maar groter worden. Gevreesd wordt
dat obesitas epidemische vormen zal
aannemen. Dit schrikbeeld hangt als
een zwaard van Damocles boven de
Europese gezondheidszorg. Zwaarlijvigheid
veroorzaakt niet alleen diabetes
en hart- en vaataandoeningen maar
ook chronische ziekten en kanker.
Hoewel mensen uiteindelijk zelf verantwoordelijk
zijn voor overconsumptie, is
de leefstijl van de bevolking door allerlei
factoren te beïnvloeden. Een goedkoop
aanbod van producten met veel
(verkeerd) vet en overvloedige suiker
zorgen onmiskenbaar voor overtollige
kilo’s. De overheid zal dat aanbod dus
als de wiedeweerga terugdringen, zou
je denken. De werkelijkheid is anders.
Vis en olijfolie
Zo blijkt de EU het verorberen van ongezonde
kiloknallers en andere hedendaagse
boosdoeners op voedingsgebied
8
eerder te stimuleren dan te ontmoedigen.
Pedro Marques-Vidal, chef de clinique
van het Instituut voor Sociale en Preventieve
Geneeskunde (IUMSP) van de
Universiteit van Lausanne, achterhaalde
dat door de eetgewoonten te bestuderen
in landen voordat ze toetraden tot de
EU en daarna.
In een land als Portugal, dat in 1986 lid
werd, at de bevolking voor die tijd vooral
lokale producten, zoals vis en olijfolie.
Na toetreding tot de EU lieten de Portugezen
dit gezonde menu steeds vaker
achterwege en kozen ze massaal voor
vlees, kaas en bewerkte graanproducten.
Reden: die producten waren lekker
goedkoop. Dat was een van de ‘zegeningen’
van het lidmaatschap van de EU.
Al die goedkope voedingsmiddelen
stroomden voortaan dankzij lage importtarieven
soepel vanuit andere EUlanden
Portugal binnen.
Dikker
Portugal was niet het enige land waar
zich dat verschijnsel voordeed. "Na het
toetreden tot de Europese Unie werden
de prijzen van vlees- en melkproducten
ook verlaagd in Duitsland, Italië en
Frankrijk”, meldt Pedro Marques-Vidal.
De gevolgen bleven niet uit. “Het resul-
taat hiervan was een steeds stijgende
consumptie waardoor de inwoners dikker
werden."
Er is ook omgekeerd bewijst, zo ontdekte
Marques-Vidal. Zoals bekend is
Zwitserland geen EU-lid. En wat blijkt?
Het land heeft momenteel een van de
laagste obesitaspercentages in Europa.
Uit het onderzoek van Marques-Vidal
kwam naar voren dat de Zwitserse bevolking
veel groenten, vis en olijfolie eet
én opvallend minder rood vlees dan hun
Europese buren. “Als we ons bij de EU
zouden aansluiten, zou de consumptie
hiervan zonder twijfel stijgen", verklaarde
collega David Fah van het Instituut
voor Sociale en Preventieve Geneeskunde
in Lausanne naar aanleiding
van de uitkomsten van het onderzoek.
"Deze resultaten brengen de mogelijke
gevaren aan het licht die gepaard gaan
bij het toetreden van de Europese Unie.”
Mochten er in Zwitserland nog politici
zijn die ondanks de Europese schuldencrisis
aandrang hebben om aansluiting
te zoeken bij de EU, dan zou deze studie
aanleiding moeten zijn om zich nog eens
langdurig achter de oren te krabben.

Effectievere chemo door kweektumoren
Het Hubrecht Instituut voor ontwikkelingsbiologie en stamcelonderzoek
in Utrecht heeft een methode gevonden om kankercellen te kweken uit
biopts van tumoren. Tot nu toe wordt het weefsel direct geconserveerd
en geana lyseerd. Op die manier is wel te achterhalen om wat voor kanker
het gaat, maar niet hoe de cellen op medicatie zullen reageren. Daar moet
de nieuwe methode verandering in brengen. Tekst: Arjan van Groningen
Hans Clevers, hoogleraar moleculaire
genetica en directeur
van Hubrecht Instituut, legde onlangs
op Radio 1 uit hoezeer de behandeling
van kanker verbetering behoeft. “Een
patholoog kan op dit moment bepalen
in welk orgaan een kankercel oorspronkelijk
ontstaan is en dan zijn er
behandelprotocollen. Sommige mensen
rea geren daar wel op, anderen niet.
Je kan op dit moment niet voorspellen
We willen wel zeggen dat u kunt kiezen
uit twee mogelijkheden: een tas met
naast de verrassingen een complete
jaargang Uitzicht 2010 of een tas met
de jaargangen Uitzicht 2010 en 2011.
De tassen kosten respec tievelijk € 15,-
met één jaargang of € 20,- met beide.
wie er bij welk type behandeling baat
heeft. Dat kan nu nog alleen getest
worden in patiënten. Dat zijn hele
langdurige onderzoeken die vaak vier,
vijf jaar duren.“
Met de nieuwe techniek is het, hoopt
Clevers, straks mogelijk binnen weken
in plaats van jaren uit te vinden welke
middelen de meeste kans van slagen
hebben. “Als je nu dat stukje weefsel
Positieve opmerkingen bevorderen evenwicht
Positieve opmerkingen zijn van grote waarde. Dat is de les van een onderzoek
dat on line werd gepubliceerd in Psychological Science over de invloed van
bemoedigende opmerkingen op het lichaam.
Het onderzoek werd gedaan onder
enkele tientallen vrouwen van boven
de zestig. De opdracht was om op een
wiebelige plaat onder hun voeten in
evenwicht te blijven. Als deze vrouwen
te horen kregen dat ze bovengemiddeld
goed waren in het bewaren van hun
evenwicht (ook al was dat niet waar),
of dat ouderen met hun actieve levensstijl
daar over het algemeen goed in
zijn, leerden ze sneller en beter hun
Te koop: een MMV verrassingstas
evenwicht te bewaren dan vrouwen die
het zonder de bemoedigende woorden
moesten stellen.
De onderzoekers concluderen dat de
bemoedigende opmerkingen korte
metten maken met negatieve ideeën
van de vrouwen over zichzelf, waardoor
hun motorische vaardigheden toenemen.
Daardoor bleek dat ze meer konden
dan ze dachten.
De MMV biedt een verrassingstas te koop aan met artikelen die u uitstekend
kunt gebruiken. Welke verrassingen dat precies zijn gaan we hier niet uit de
doeken doen. Dan moet u maar zo’n tas bestellen.
De actie eindigt op 31 december 2012.
U kunt de tas bestellen door geld over
te maken op rekening 355999 ten name
van de Moermanvereniging in Alphen
aan den Rijn. Geef aan hoeveel tassen
u wilt ontvangen.
hebt kun je daar met onze techniek in
principe tien of twintig kankergeneesmiddelen
op loslaten en een spectrum
zien van wat wel werkt en wat niet.”
Clevers wil de nieuwe methode zo snel
mogelijk breed testen. Op dit moment
worden patiënten met darmkanker
geselecteerd voor verder onderzoek.
Maar ook als dat positief uitpakt zal
het nog “een paar jaar” duren voordat
de nieuwe techniek brede toepassing
krijgt. Dat het Hubrecht Instituut nog
voor de wetenschappelijke publicaties
met een deel van de resultaten naar
buiten treedt, is te danken aan Inspi re-
2live. Een met Pink Ribbon vergelijkbare
beweging die tot doel heeft met
de organisatie van evenementen fondsen
te werven en kankeronderzoek en topwetenschappers
bij elkaar te brengen.
Naar het zich laat aanzien jaagt deze
organisatie die doelstelling serieuzer
na dan het onlangs in opspraak geraakte
Pink Ribbon. Oordeelt u zelf op www.
inspire2live.nl
Welkomstdag nieuwe
leden volgeboekt
De belangstelling voor de welkomstdag
voor nieuwe leden op
zaterdag 3 maart in Baarn is zo
groot, dat die in ruim een week
al volgeboekt is.
Verscheidene belangstellenden
moesten teleurgesteld worden. Het
bestuur overweegt nu om in het
najaar opnieuw een dergelijke dag
voor nieuwe leden te organiseren.
De nieuwe leden krijgen 3 maart
een programma aangeboden met
lezingen van Riëtte Janssen uit
Valkenburg die de recepten in
Uitzicht verzorgt en de arts H.C.
(Hans ) Moolenburgh, die komt
praten over zijn recent verschenen
boek ‘U kunt meer dan u denkt’.
Voorts kunnen de nieuwe leden
kennismaken met ambassadeurs
en kookdocenten van MMV. Ook
krijgen ze een lunch aangeboden.
9

Toen Dinneke van de Dikkenberg begin vorig jaar de best seller ‘Wat zit er in uw eten?’
van de Française Corinne Couget onder ogen kreeg, ging er een wereld voor haar
open. Allerlei hulpstoffen in het eten bleken bijwerkingen te kunnen hebben alsof
het zware medicijnen zijn. Ze besloot geen enkel risico te nemen en vanaf dat moment
E-nummervrij boodschappen te doen. Tekst: Hans Nieuwstad
Moeizame weg voor gemiddelde huisvrouw om gezonder te koken
Strijden tegen E-nummers
Tussen besluit en daad bleken vooral praktische bezwaren
te staan. Ze moest plotseling haar hele wekelijkse boodschappenlijstje
herzien. Geen margarine, wel roomboter; geen
schouderham, maar wat dan wel? Parmaham of verse ham
van de slager is E-nummervrij, maar ook veel duurder. Goudse
kaas werd boerenkaas, chips met paprikasmaak werd naturel.
Zo ging het verder. Het was een hele klus om haar lijstje zo
goed mogelijk te zuiveren.
Aroma’s
Bovendien zegt het ontbreken van E-nummers op de verpakking
lang niet altijd dat er alleen maar verantwoorde ingrediënten
in het product zitten. Sommige E-nummers zijn namelijk
listig verstopt achter moeilijke woorden. Het boekje van Corinne
Couget kon Dinneke dan ook geen moment missen. Zo waarschuwt
de schrijfster dat achter ‘aroma’s’ als omschrijving op
het etiket ordinaire E-nummers kunnen schuilgaan.
De producten die de huisvrouw uit Ochten voortaan in het schap
laat staan, zitten meestal vol kleurstoffen. Helemaal taboe zijn
E621 (mononatriumglutamaat of MSG), E951 (aspartaam)
en E967 (xylitol). De bijwerkingen variëren volgens Corinne
Couget van neurotische aandoeningen tot een plotselinge
hartstilstand.
Een ander verdacht woord is ‘gistextract’. Veel fabrikanten
gebruiken die toevoeging in plaats van E621. Slim. Gistextract
is wettelijk gezien geen smaakversterker. Het bevat echter
wel glutamaten, die berucht zijn om hun bijwerkingen. Op
de verpakking kunnen de fabrikanten probleemloos ‘zonder
smaakversterkers’ zetten. Je moet maar durven!
In vleeswaren zit bijna altijd E250 (natriumnitriet) als conserverings-
en kleurmiddel. Vermijden, raadt Couget aan. Daarom
maakt Dinneke de vleeswaren sindsdien zelf. In vruchtensappen
en jam zit vaak glucose-fructose stroop. Volgens de
literatuur is dat kunstmest voor kankercellen. Daarom koopt
ze alleen nog diksap en geperste vruchtensappen.
Verder heeft ze haar inkoopadressen uitgebreid. Behalve de
supermarkt kunnen tegenwoordig ook de slager, de molenwinkel
en de natuurvoedingswinkel haar als klant begroeten.
Slastamppot maakt ze voortaan met spekjes van de slager, het
brood bakt ze zelf met meel van de molen en curry-ketchup
komt nu uit de natuurvoedingswinkel.
10
Tot slot is ook haar manier van koken op de schop gegaan.
Wie gezond wil eten moet zelf aan de slag, heeft Dinneke ontdekt.
Er staan nu vooral basisproducten in haar voorraadkast,
zoals pakken meel, flessen olie, zakken suiker, doosjes eieren
en kruidenbuiltjes. Daarmee komt ze een heel eind.
Om het anderen gemakkelijk te maken, heeft ze een receptenboekje
voor dagelijks gebruik geschreven.De meeste recepten
zijn gebaseerd op onbewerkte basisproducten. “Met dit boekje
in de hand heeft u voor veel producten een verantwoord alternatief”,
moedigt ze de lezer aan.
Evenwichtig menu
Het boekje maakt vooral duidelijk welke moeite een gemiddelde
huisvrouw heeft om gezonder en bewuster te eten en
te koken. Ze zal er vast mensen mee op de goede weg helpen
en dat is winst. Tegelijk is het boekje van betrekkelijke waarde.
Over gezonde voeding is zo ontzettend veel meer bekend
dan de schrijfster van ‘Bewust koken zonder E-nummers’
lijkt te weten. De gemiddelde lezer van dit blad zal vaak de
wenkbrauwen fronsen bij zoveel gebrek aan kennis. Zo lijkt
Dinneke van gedachten dat een product gezond is als het geen
E-nummers bevat. Gezonder is het in veel gevallen zeker
maar daarmee is soms echt alles gezegd.
Er komt bij dat de risico’s die aan E-nummers kleven, tamelijk
beperkt zijn. Ze doet er zeker verstandig aan de vele pakjes
en zakjes met twijfelachtige inhoud in de winkel te laten,
maar veel belangrijker is een evenwichtig menu met veel
groenten, een zorgvuldige dosering aan fruit, veel vis, weinig
(rood) vlees, weinig zout en gezonde suikervervangers.
Ik wil Dinneke vooral aanraden een aantal recente jaargangen
van dit blad door te nemen en verder het boek ‘Antikanker’
van David Servan Schreiber aan te schaffen. Dat bevat naar
mijn idee de meest actuele voedingswijzer van dit moment.
Daarin zijn veel nieuwe inzichten verwerkt.
Titel: ‘Bewust koken zonder E-nummers’
Auteur: Dinneke van den Dikkenberg
ISBN: 978 90 336 3114 6
Uitgave: De Banier, Apeldoorn
Prijs: € 9,95.

Geen
zuivere
koffie
Tekst: Arjan van Laar
Pas op met voedingssupplementen
en kruidenmiddelen want je
weet niet wat je slikt. Die waarschuwing
liet Tros Radar volgen
op een item over Green Coffee
800. Een afslankdrankje dat
een verboden medicijn bevat.
Verder: de vernietigende kritiek
van de Nationale Ombudsman
op het functioneren van de
Inspectie voor de Gezondheidszorg.
ON OFF
www.ntvg.nl (zoekterm ‘sibutramin’)
www.lareb.nl
www.nationaleombudsman.nl/rapporten
www.trosradar.nl
www.vpro.nl/argos
Radio en
televisie
Sibutramine is een medicijn tegen vetzucht dat in februari 2010 uit de handel
werd genomen. Het geringe resultaat stond in geen verhouding tot de bijwerkingen:
leverfalen, beroertes, depressies en hartaanvallen.
Desondanks mengt de samensteller van het afslankproduct Green Coffee 800 het
verboden medicijn door zijn product. Stiekem, want de productinformatie rept daar
met geen woord over. De Voedsel en Warenautoriteit trof tot twee jaar geleden al
hoeveelheden van 20 milligram Sibutramine in het afslankdrankje aan, waarop de
Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) in augustus van dat jaar waarschuwde.
Waarom komt Radar dan nu pas met haar waarschuwing? Waarschijnlijk vanwege
een melding door het Nederlands Bijwerkingen Centrum (Lareb), waar voormalig
fractievoorzitter van de SP Agnes Kant tegenwoordig de scepter zwaait. Huisartsen
meldden daar een geval van hypomanie en een patiënte met een gestoorde leverfunctie
als waarschijnlijke bijwerkingen van Green Coffee 800. Het Tijdschrift voor
Geneeskunde pikte het op en publiceerde er een artikel over.
Deze extra aandacht is nodig als tegenwicht voor de reclame op internet. Bij Google
levert de zoekterm ‘Green Coffee 800’ eerst vijftien webwinkels en juichende recensies
op. Pas helemaal onderaan staat de waarschuwing van de IGZ. Waarschijnlijk
is de verkoop van dit product georganiseerd zoals het vroegere Herbal Life. Een
soort piramidespel van verkopers die er allemaal belang bij hebben internetfora
met succesverhalen te overspoelen.
Puinhoop bij de Inspectie
Zo moet het zijn: organisaties als het RIVM en de IGZ bewaken de kwaliteit van
onze gezondheid(szorg). Soms gaat dat goed, zoals in bovenstaand voorbeeld, maar
steeds vaker laat de IGZ haar verantwoordelijkheid volledig liggen. En daarom is
het nodig dat ook onze hoeders in de gaten gehouden worden. Het afgelopen jaar
kwamen verschillende incidenten in het nieuws waarbij de vraag zich opdrong: hoe
is het mogelijk dat de IGZ dit soort wantoestanden tolereert? In Uitzicht 4 – 2011
berichtte deze rubriek hierover onder de kop ‘Bang voor de dokter’.
Argos bracht juli vorig jaar nog een zaak over het voetlicht die symptomatisch is
voor de problemen bij de inspectie. ‘Baby Jelmer’ blijkt na een relatief eenvoudige
operatie in het Universitair Medisch Centrum Groningen zwaar gehandicapt. Het
ziekenhuis wil niet zeggen wat er gebeurd is en het duurt bijna vier jaar voor de
IGZ met haar – kritische – rapport komt. Dat wordt echter teruggetrokken en vervangen
door een rapport dat het UMC zo goed als vrijpleit.
Nationale Ombudsman Alex Brenninkmeijer onderzocht de handelwijze van het
ziekenhuis en de Inspectie en bracht medio december rapport uit. Daarin hekelt
hij de partijen in niet mis te verstane bewoordingen. Beide hebben “in ernstige
mate niet behoorlijk gehandeld.” Zelfs onder ede bleek een manager van de IGZ
nog te liegen en het ziekenhuis hield de ware toedracht ook voor de ombudsman
verborgen.
Argos en Radar wijdden elk een complete uitzending aan het onderwerp. Beide
redacties vatten daarin hun eigen berichtgeving samen en zijn om die reden de
moeite van het terugzoeken waard. Steekwoorden: haantjesgedrag, angstcultuur,
juridisering, dreigende advocaten, arrogantie en tegengestelde belangen. Op dit
moment wachten nog eens 25 dossiers op afronding. “Het geklungel bij de IGZ is
in het voordeel van ziekenhuizen die niet transparant willen zijn”, waarschuwt
Brenninkmeijer. “Hoe staat het eigenlijk met de professionaliteit van onze medici
in onze ziekenhuizen? Ik heb daar zeer ernstige twijfels over.”
11

Verrassende adviezen van Dr. Gert Schuitemaker in nieuwste boek (I)
‘Ons lichaam snakt naar
voeding van weleer’
Dr. Gert Schuitemaker heeft diverse boektitels op zijn naam staan maar niet eerder schreef hij zo’n veelomvattend boek.
Zijn jongste publicatie die hij samen met gezondheidsjournalist Toine de Graaf verzorgde, bevat zo’n beetje alle aan-
wijzingen voor een gezonde leefstijl die hij de afgelopen vijftien jaar heeft ontwikkeld. Wie denkt alles op dit gebied al
te weten, zal door Schuitemaker worden verrast. Het boek getuigt doorlopend van nieuwe, voortschrijdende inzichten.
Tekst en foto: Jan van Klinken
it met voedingssupplementen’,
‘Fluidt de titel en die dekt zeker de
inhoud. Toch praat Schuitemaker de
lezer niet alleen bij over zijn visie op
supplementen. Ook zijn opvattingen
over voeding komen langs en die zijn
niet alleen talrijk maar ook stevig onderbouwd.
Hij heeft een schema ontwikkeld
dat de lezer leert de gezondheid in
eigen hand te nemen en de eerste stap
bestaat wat hem betreft uit voeding.
“Gezonde, verse en gevarieerde voeding.
Dat blijft altijd de basis”, benadrukt hij
in de ontvangstruimte van het herenhuis
in Gendringen waar hij woont en
kantoor houdt. “Het is de beste garantie
tegen de ontwikkeling van chronische
ziekten, van overgewicht tot kanker.
Voedingssupplementen zijn een aanvulling
op een gezond voedingspatroon
en geen vervanging daarvan.”
Werk werd passie
Veertig jaar geleden volgde hij een opleiding
tot apotheker. Hij leek voorbestemd
om in de farmacie zijn brood te
verdienen maar dat liep anders. Hij
kwam in aanraking met de orthomoleculaire
geneeskunde zoals die door Nobelprijswinnaar
Linus Pauling was ontwikkeld.
Hij was er meteen door
gegrepen. Zijn werk werd zijn passie.
In dertig jaar tijd bouwde hij een indrukwekkend
instituut op. Hij werd producent
van voedingssupplementen,
geeft momenteel twee tijdschriften uit
en verzorgt cursussen. Anno 2012 heeft
hij 15 mensen in dienst. Ook mengt hij
zich op internet in wetenschappelijke
discussies over gezonde voeding.
12
Zijn opponenten willen hem dan wel
eens verwijten dat hij gedreven wordt
door commerciële belangen. Hij glimlacht
als hij ermee wordt geconfronteerd.
“Moet ik dan medicijnen gaan verkopen?
Ik vind dat ze met betere argumenten
moeten komen. Ik kom uit de farmaceutische
wereld maar heb bewust en uit
overtuiging gekozen voor voedingssupplementen.
Als ik geld had willen verdienen,
had ik beter in de farmaceutische
wereld kunnen blijven. Studiegenoten
van me zijn multimiljonair geworden.
Nou, dat ben ik echt niet.”
Graanproducten
en zuivel niet goed
te verteren
Wat hem drijft, is niet zo zeer de begeerte
naar geld en goed maar het vervullen
van een missie. “Het evangelie
moet verkondigd worden”, glimlacht
hij. Daarmee doelt hij op het uitdragen
van de boodschap dat we allerlei welvaartsziekten
niet als een onontkoombaar
noodlot over ons heen hoeven te
laten komen, maar dat we zelf heel
veel kunnen bijdragen aan een fit en
gezond leven. Daarvoor geeft hij in het
boek een lange reeks praktische aanbevelingen.
‘Worden wat u at’
Dat we ons actief moeten opstellen voor
een gezonde leefstijl, heeft volgens
Schuitemaker alles te maken met onze
weg door de geschiedenis. Eeuwenlang
heeft de mens geleefd in een ecosysteem
waarin water en de daarbij behorende
planten en dieren centraal
stonden. Dat heeft de menselijke genen
en stofwisseling laten wennen aan
voedsel dat direct hieruit afkomstig was.
Onze vroege voorouders aten larven,
wormen, weekdieren, schaaldieren, vogeleieren,
kikkers, planten en vruchten.
Zodoende kregen ze omega 3-vetzuren,
vitamine A en D en jodium in overvloed
binnen.
Het is geen toeval, aldus Schuitemaker
in ‘Fit met voedingssupplementen’, dat
een tekort aan deze voedingsstoffen
veel mensen in de westerse wereld
vandaag de dag opbreekt. Dat begint
vaak al in de baarmoeder. De genen
en stofwisseling snakken naar de voedingsstoffen
van weleer. Dat blijkt wel
als lijders aan de meest uiteenlopende
ziekten supplementen met vitamine D
en omega 3-vetzuren voorgeschreven
krijgen. Het aantal onderzoeken dat
de positieve effecten daarvan aantoont,
is nauwelijks meer bij te houden.
Er komt nog bij dat onze vroege voorouders
gebieden bewoonden die zonrijker
waren dan de streken waarnaar
latere generaties uitwaaierden. In deze
contreien schijnt de zon minder krachtig
en daarmee viel een uitermate belangrijke
bron van vitamine D weg. Dat zou
gecompenseerd kunnen worden door
veel vis te eten maar dat is doorgaans
niet het geval. Gebreksziekten zijn het
vrijwel onvermijdelijke gevolg, tenzij
we extra vitamine D in de vorm van
supplementen tot ons nemen. Het is

oerenlogica, die door de Groningse
hoogleraar klinische chemie, Frits Muskiet,
als volgt is samengevat: “U bent
wat u eet, maar u moet weer worden
wat u at.”
Daarmee breekt Muskiet een regelrecht
pleidooi voor het oerdieet. Terug naar
het menu van onze verre voorouders.
Dat betekent minder zuivel- en graanproducten
want die zijn betrekkelijk
nieuw en ons inwendig systeem is er
(nog) lang niet altijd even goed op ingesteld.
Vandaar dat veel mensen allergisch
zijn voor graan en intolerant voor
lactose, een stof die in melk voorkomt.
Ons lichaam weet er soms nog niet goed
raad mee, waardoor we bijvoorbeeld
melk en graan(producten) niet weten
te verteren. Een verstoorde darmflora
en onvoldoende opname van essentiële
voedingsstoffen kunnen dan gemakkelijk
het gevolg zijn.
Beangstigend
Een nog ingrijpender verandering
deed zich voor tijdens de industriële
revolutie. Vanaf ongeveer 1900 werden
volle granen routinematig geraffineerd
waardoor veel voedingswaarden verloren
gingen. Bovendien deed suiker
massaal zijn intrede. Vervolgens begon
de voedingsindustrie de consument te
overvoeren met goedkoop en gedegenereerd
voedsel. De gevolgen voor de
gezondheid van de gemiddelde westerse
mens laten zich raden: obesitas, diabetes,
hart- en vaatziekten en kanker.
“Een nieuwe discipline binnen de wetenschap,
de epigenetica, laat zien dat deze
ziekten al binnen een aantal generaties
overgeërfd kunnen worden,” tekent
Schuitemaker aan. “Dat is heel beangstigend.”
We moeten dus terug naar het oerdieet.
“Dat dieet staat als een dijk”, vervolgt
Schuitemaker, “maar we moeten niet
denken dat we weer kunnen eten zoals
onze verre voorouders. Door veredeling
en monoculturen is onze voeding veranderd.
Neem de bittere smaak, die in
razend tempo zeldzaam is geworden.
Bitter is niet gewenst door de consument.
Uit vruchtensappen bijvoorbeeld worden
de bittere stoffen verwijderd. Ook
zijn de bittere stoffen uit spruitjes en
witlof weg veredeld om de consument
te behagen. Maar hierdoor is ook de
gezondheidswaarde van deze groenten
achteruitgaan. Het zijn juist de bittere
stoffen die ons beschermen tegen ziekten.
Het zijn zomaar wat voorbeelden
van de wijze waarop onze voeding is
gedegenereerd.”
Dierlijk vet
Dat de moderne voeding leidt tot een
veelheid aan gezondheidsproblemen,
14
wordt tegenwoordig breed onderkend
maar met de huidige aanpak is Schuitemaker
niet erg ingenomen. Een goed
voorbeeld van hoe het niet moet, vindt
hij de lightproducten. De gedachte erachter
is dat vet per definitie schadelijk
is. “Generatie op generatie hebben we
dierlijk vet gegeten. Dat was overigens
wel van een andere koe en een ander
varken dan uit de bio-industrie, dus
zonder antibiotica en vaccins en niet gevoerd
met krachtvoer. Maar los daarvan
kent ons lichaam verzadigd vet. Vet is
helemaal niet slecht als we maar genoeg
bewegen. Wat ons lichaam niet kent, zijn
transvetzuren. Juist die zijn in de vorige
eeuw veel in ons voedsel verwerkt.”
Nog zo’n misvatting is dat we in plaats
van dierlijk vet vooral plantaardige olie
moeten consumeren. Vooral zonnebloemolie
is populair. “Helaas”, zegt
Schuitemaker, “zit daarin veel linolzuur.
Daarvan krijgen we veel te veel. Bovendien
moet de verhouding met omega 3
goed zijn. Doorgaans is dat niet het geval
want de meeste mensen vertonen
juist een gebrek aan omega 3. De voorlichting
is op dat punt echt verschrikkelijk.
Het Voedingscentrum propageert
een hogere consumptie van linolzuur
ten koste van omega 3, terwijl het verzadigde
vetten afwijst. Light en vetarm
worden aangeprezen maar vergeten
wordt dat je dan sneller honger krijgt
en dat je meer suikerrijke voeding gaat
eten. Je wordt dus dikker in plaats van
dunner.”
Nog zoiets: het Voedingscentrum vindt
het nuttigen van kliekjes een goede
manier om verspilling van voedsel
tegen te gaan. “Het is echt de weg kwijt”,
oordeelt Schuitemaker. “Kliekjes zijn
juist helemaal niet goed.”
In het volgende nummer van Uitzicht
het vervolg: ‘Niet lukraak maar wat
slikken’
Titel: Fit met voedingssupplementen;
neem uw gezondheid in eigen hand
Uitgave: Ortho Communications &
Sciense BV
Omvang: 384 pagina’s
Prijs: € 29,95
ISBN 978-90-7616-124-2
Verkrijgbaar in elke boekhandel of
via www.gezondeboeken.nl
Dr. Gert Schuitemaker is apotheker
en doctor in de geneeskunde. Hij is
oprichter en oud-voorzitter van de
beroepsvereniging Maatschappij ter
Bevordering van de Orthomoleculaire
Geneeskunde (MBOG). Tevens is hij
ex-president van de Interna tional
Society for Orthomolecular Medicine.
Verder is hij hoofdredacteur van de
tijdschriften ORTHOmoleculair en Fit
met Voeding. Hij schreef onder andere
de ‘gouden boekjes’ voor de gezondheid,
het hart en de gewrichten
(zie verder www.ortho.nl).

ALV 2012
zaterdag 23 april in Baarn
De jaarlijkse Algemene Ledenvergadering van de
MMV wordt gehouden op zaterdag 21 april 2011 in
het gebouw ‘Het Brandpunt’, Oude Utrechtseweg
4A in Baarn. De vergadering begint om 10.00 uur,
maar de zaal is al om 09.30 uur open. Om 11.15 uur
is er een korte pauze.
Tijdens de middagbijeenkomst zal Dr. Hans Stoop een
lezing verzorgen over de klassieke voedingswijzer bij
de Moermantherapie.
Agenda
1. Opening
2. Mededelingen
3. Notulen algemene ledenvergadering van 23 april 2011
4. Jaarverslag secretaris
5. Jaarverslag penningmeester
6. Verslag Steunfonds Amnestie
7. Rapportage financiële commissie
8. Bestuursverkiezing
• Voorstel de heer Jan Meijerink uit Dalfsen te
benoemen tot bestuurslid.
• Voorstel heer Nico Sleeuwenhoek uit Delft te
benoemen tot penningmeester.
9. Aanpassing statuten MMV, m.b.t. beoordelingsverklaring
accountant.
10. Begroting 2012
11. Presentatie projectontwikkelingen
Brede gelegenheid tot een gedachtewisseling, verduidelijken,
het doen van suggesties en het inbrengen
van ideeën. Tevens wordt voorgesteld over te gaan tot
het instellen van een Leden adviesraad (LAR).
12. Vaststelling datum ALV 2013, voorstel zaterdag
20 april 2013
13. Rondvraag
14. Sluiting.
Lunch voor de leden 12.30 uur
Een goed gebruik van de vereniging is het aanbieden
van een lunch aan haar leden.
Aanmelden voor deze lunch kan tot uiterlijk 10 april
bij het Centraal Bureau van de MMV, telefoon (0172)
49 79 44, op werkdagen van 9.00 - 13.00 uur of per
e-mail info@moermanvereniging.nl
Middagbijeenkomst 13.30 uur
De middagbijeenkomst begint om 13.30 uur en eindigt
om 15.00 uur. Dr. Hans Stoop, bestuurslid MMV, houdt
een lezing en gaat met u in gesprek over de klassieke
voedingswijzer, de kern van de therapie van de arts
Cornelis Moerman en de nadere inzichten tot heden.
Na afloop van de middagbijeenkomst is er gelegenheid
voor ontmoeting, een gesprek en een drankje.
Nederland eet nog
steeds ongezond
Veel Nederlanders eten nog steeds te weinig fruit,
groente, vis en vezel en voldoen daardoor niet aan
de richtlijnen goede voeding. Wel is het type vet in
de voeding ver beterd, doordat vooral de hoeveelheid
transvetzuren in voedingsmiddelen is afgenomen.
Het aandeel verzadigde vetzuren in de voeding is echter
nog ongunstig en over gewicht komt frequent voor.
Dit blijkt uit de recente Voedsel Consumptie Peiling
van het RIVM in opdracht van het ministerie van VWS.
De Voedsel Consumptie Peiling deed onderzoek onder
bijna vierduizend Nederlanders en bracht hun eetge -
drag tussen 2007 en 2010 in kaart. De uitkomsten stemmen
niet vrolijk. Marga Ocké, woordvoerder van het RIVM, zei in
NRC Handelsblad: “Het is heel zorgwekkend voor de lange
termijn.” Mensen zullen vaker ziek worden en eerder sterven
omdat zij de richtlijnen voor gezonde voeding gewoon negeren.
“Heel globaal kun je zeggen dat dit zevenduizend levens
per jaar kost”, aldus Ock.
Een gezond voedingspatroon is van belang om overgewicht
en chronische ziekten tegen te gaan. Veel voorkomende
aan voeding gerelateerde ziekten zijn hart- en vaatziekten,
verschillende vormen van kanker, overgewicht en ouder domsdiabetes.
Met de verkregen kennis van het huidige consumptiepatroon
kan een gezondere voeding worden gesti muleerd.
Dit kan via veranderingen in het voedselaanbod en het voedingsgedrag.
15

Recepten voor 4 personen
Het is mogelijk dat recepten en
ingrediënten niet in overeenstemming
zijn met uw persoonlijke dieet.
Raadpleeg bij twijfel altijd een arts.
Bieten/sinaasappelsap
Ingrediënten:
4 rode bieten
2 winterpeen
2 sinaasappels
2 stengels bleekselderij
2 cm gemberwortel
½ tl kaneel
1 tl lijnzaadolie
Bereidingswijze:
Daar we nu van de pulp crackers gaan
maken schillen we de bieten en wortels
en maken daar eerst sap van. We nemen
de pulp uit het apparaat en persen
daarna de bleekselderij, sinaasappels
en gemberwortel uit. Meng nu alle sap
met 1 tl lijnzaadolie en kaneel.
16
Lekker eten
Zoete crackers van bieten,
wortel en rozijnen
Ingrediënten:
pulp bieten, wortels
4 el geweekt geel lijnzaad
1 tl venkelzaad
2 el pompoenpitten
4 el rozijnen
4 zeer fijn gesneden abrikozen
1 tl kaneel
2 tl gemalen vlozaad
Bereidingswijze:
Het is belangrijk dat de temperatuur
niet boven de 46° C. komt zodat de
enzymen, vitamines, antioxidanten
en eiwitten voor ons lichaam optimaal
opneembaar blijven. Rauwe crackers
zijn een lekker en gezond tussendoortje
of een basis voor een smeersel.
Meng alle ingrediënten en plet gelijkmatig
met de hand op een vel teflon
of bakpapier tot een dikte van 4 mm.
Om deze crackers te drogen zijn er verschillende
mogelijkheden. Het is een
proces dat je al doende leert door het
droogproces goed in de gaten te houden
en op tijd de crackervellen te keren.
Voor meer heerlijke crackerrecepten
en informatie hoe de oven het best te
gebruiken, lees verder op pagina 31.
Thaise vissoep
(8 personen)
Ingrediënten:
1 verse zalmgraat met kop of 200 g
verse zalm • 1½ lt water • 1 el gele
curry paste (Mae Ploy *toko) • 1 el
bouillonpoeder • 3 citroenblaadjes
(toko) • 200 g winterwortel in schijfjes
gesneden • torentjes van groene
bloemkool (8 min. gestoomd) •
2 bleekselderijstelen met bladgroen,
in stukjes gesneden • 1 venkelknol
in schijfjes • 5 ontvelde rijpe tomaten
in stukjes • 200 g knolselderij in
dobbelstenen gesneden • 50 g mini
maïskolfjes • 200 g gare zilvervliesrijst
• 2 tenen knoflook fijngesneden
• tamari • 3 el kokosvet • ½ lt kokosmelk
• 2 el verse korianderblaadjes
of fijngesneden bosuitjes
Bereidingswijze:
Was de zalmgraat of het stuk
zalm. Zet dit met koud water,
curry pasta, bouillonpoeder en
citroenblaadjes op. Breng langzaam
aan de kook en laat deze
bouillon ¾ uur trekken. Zeef de
bouillon, haal de restjes zalmvlees
van de graat en kop en doe
die in de bouillon. Snijd de torentjes
van de groene bloemkool en
stoom die 8 minuten. Verwarm
het kokosvet in een pan en smoor
de knoflook, wortel, venkelknol,
bleekselderij en knolselderij
vijf minuten. Voeg de tomaten en
maïskolfjes toe en laat zachtjes
koken totdat de groenten beetgaar
zijn. Voeg de gare rijst,
de groene bloemkooltorentjes,
bouillon en kokosmelk toe en
verwarm het geheel. Proef en
maak op smaak met curry pasta
en tamari. Garneer met verse
korianderblaadjes of bosuitjes.
Deze maaltijdsoep kun je serveren
met bruin stokbrood en
kruidenboter..
Productinformatie:
*Mae Ploy is het merk van o.a. diverse
curry pasta’s. De gele is zacht van smaak
en er zit citroengras, knoflook, sjalot,
zout, laos, rode chilipeper, korianderzaad,
citroenschil, komijn, kaneel , foelie,
kurkuma en kardemon in. Ze bevatten
geen MSG ( E621), conserveermiddelen
en kleurstoffen en kunnen in de koelkast
lang bewaard worden. Ik vind ze
ideaal in oosterse recepten.

met Riëtte Janssen
Rode koolsalade met rucola
Dressing ingrediënten:
sap van een sinaasappel • 1 el geraspte biologische
sinaasappelschil • 1 tl kaneel • mespunt
kruidnagelpoeder • (4 zeer fijngesneden
ansjovisfilets uit een potje op olie) • 1 el magere
kwark • 3 el olijfolie • 1 druppel stevia
Ingrediënten:
3 ons zeer fijngeschaafde rode kool • 1 ons
rucola of veldsla of winterpostelein • 1 appel
in blokjes • 2 el pompoen- of zonnebloempitten
• 2 el kiemen • 4 gesnipperde blaadjes
van de rozet van de paardenbloem • 4 gesnipperde
blaadjes van de smalle weegbree
Bereidingswijze:
Maak eerst de dressing met of zonder
anjovisfilet. Meng de rode kool en appelblokjes
met de dressing en laat dit
minstens een half uur intrekken. Was
de rucola en droog deze. Voeg die op
het laatste toe, samen met de paardenbloem-
en weegbreeblaadjes, kiemen
en zaden. Deze salade is ook heerlijk
met zuurdesembrood.
Recepten insturen
Heeft u een lekker recept dat past
binnen de Moermankeuken? Kok Riëtte
Janssen ontvangt het graag van u.
Zij wil deze recepten in deze rubriek
gebruiken, zodat anderen ook kunnen
meegenieten. Stuur uw recepten per
mail naar riettejanssen@hotmail.com.
Spruitjes met brandnetel en
zuurkool
Ingrediënten:
750 g spruitjes
2 handenvol brandneteltopjes
250 g zuurkool
20 g roomboter
Vers geraspte nootmuskaat
1 tl bio-shoyu
Bereidingswijze:
Snijd de onderkant van de spruitjes af
en verwijder de lelijke blaadjes. Breng
in een stoompan ½ water aan de kook
en stoom de spruitjes in 5-10 min.
beetgaar. Smelt de roomboter en smoor
daarin de brandneteltopjes en zuurkool
5-10 min.; voeg de gare spruiten,
bio-shoyu en nootmuskaat toe. Meng
dit voorzichtig en serveer met gebakken
bataat en/of zilvervliesrijst.
Gebakken bataat
Ingrediënten:
500 g bataat
50 g kokosvet
Himalayazout
2 el fijngehakte bieslook, peterselie
of daslook
Bereidingswijze:
Schil de bataat met de dunschiller.
Snijd plakken van ± 1 cm dik. Smelt
het kokosvet in een grote pan en bak de
schijven bataat langzaam gaar en bruin.
Draai elke schijf na 6 min. Leg ze voor
het serveren op een stukje keukenrol
om het overtollige vet te absorberen en
strooi er een beetje Himalayazout en de
verse kruiden overheen.
Bataten zijn oranje zoete groenten, geen
aardappelen. Ze zijn rijk aan bèta-caroteen.
Ze hebben een gunstige invloed
op onze bloedsuikerspiegel.
17

In het najaar gaven Toos Scheres en Mien van de Vijfeijken een kookcursus in Someren. De cursisten waren enthousiast
en brengen graag verslag uit van hun ervaringen.
Lucia Tinnemans,
Toos van Dijk,
Petra Wilmsen,
Nellie Lemmens
en Toos van Bree.
Kookcursus Someren zeer geslaagd
‘Zelfs de afwas was niet vervelend’
Bij binnenkomst wacht ons een hartelijk
welkom met voor ieder een
persoonlijk woord. Een paar cursisten
worden meteen aan het werk gezet zodat
er bij de thee al iets te eten is in de
vorm van een papje of een smoothie
(met aandacht voor de sapmachine) of
een lekker notentaartje, meegebracht
door Toos. Vervolgens wordt het menu
van de dag besproken met, dankzij de
toelichting van Mien, speciale aandacht
voor de kruiden bij de gerechten. In
plaats van zout, suiker en peper uit de
molen wordt gebruikgemaakt van kruiden
en/of groentebouillon, honing of
appeldiksap en Spaanse pepers.
De taken worden verdeeld en het koken
kan beginnen, in de grote keuken van
Miens dochter. We maken niet allemaal
hetzelfde, maar ieder heeft bij elke les
een ander gerecht te bereiden. Vaak ook
18
met een andere medecursist, wat weer
interessante gesprekken oplevert. Er is
bijzondere aandacht voor:
• de manier van wassen en snijden van
de groente, om zoveel mogelijk vitamines
te behouden;
• het ruiken, vooral bij kruiden;
• het gebruik van de kruiden;
• het proeven tijdens het koken (kan
niet vaak genoeg);
• het gerecht er -qua kleur- als een
plaatje laten uitzien;
• het vervangen van vlees en hoe deze
vervangers te gebruiken.
Dan is het zover. De tafel is feestelijk
gedekt en wij worden door Toos en Mien
verzocht plaats te nemen. In plaats van
een gebed voor het eten, wordt er een
mooi gedicht voorgelezen door Toos.
Hierna is er automatisch meer aandacht
voor de maaltijd. Niet alleen het smaak-
volle eten, maar ook het met z’n allen
aan tafel zitten en de gevoerde gesprekken
maken het tot een feest. De vele
vragen aan Toos en Mien worden naar
tevredenheid beantwoord. Zelfs de afwas
was niet vervelend, maar een mooie
gelegenheid om nog zoveel meer onderwerpen
te bespreken.
Het naslagwerk van de cursus met de
recepten, de aandachtspunten, de uitleg
van granen, groenten, fruit, kruiden,
specerijen en nog veel meer verdient
een bijzonder plaatsje in onze keukens.
Wij houden ons aanbevolen voor een
volgende cursus!

Lijf & Leden
Leden van de Moermanvereniging vertellen hoe ze persoonlijk invulling geven aan het thema ‘gezond eten – gezond leven’.
Gluten verziekten
Gerda’s leven
Haar jeugd stond in het teken van
migraine. Toen ze drie was, kreeg
Gerda haar eerste aanval. Er zouden er
nog ontelbare volgen. Haar moeder had
ook migraine, net als een oom, tante en
andere familieleden. Soms moest ze op
school verzuimen, nog veel vaker was
ze niet in staat haar huiswerk te doen.
Veel hoogtepunten uit haar jeugd bracht
ze door op bed. Verjaardagen, de langverbeide
afscheidsavond van de lagere
school, andere festiviteiten: Gerda
moest het tot haar groot verdriet allemaal
aan zich voorbij laten gaan. Alles
wat met enige spanning was omgeven,
veroorzaakte migraine. Ze lag dan doodziek
op bed. Zelfs het kleinste streepje
licht kon ze niet verdragen. “Ik heb vaak
gewenst”, zegt ze, “dat ik er niet meer
zou zijn. Je voelde je zo afschuwelijk.
In de tijd dat een atoomoorlog dreigde,
heb ik wel gedacht: Gooi hem hier maar
neer.”
Ze accepteerde de ziekte als een onomkeerbaar
noodlot. Van zelfmedelijden
was geen sprake. Zielig doen was er in
het ouderlijk huis niet bij. “Wel probeerden
mijn ouders overal genezing
te zoeken, tot bij een magnetiseur toe.
Maar niets hielp.”
Ingrijpend
Haar wereld(je) was intussen erg klein
geworden. Uit angst voor migraine
mocht ze nooit uit en zondagavond als
het gezellig was, moest zij vroeg naar
bed. Anders kreeg ze maar hoofdpijn.
Op zeker moment durfde ze zelfs niet
meer te huilen, want dat kon een aanval
uitlokken. “Ingrijpend”, blikt ze terug.
“Als je je emoties niet meer mag tonen,
heeft dat vergaande gevolgen. Dat heb
ik later wel ondervonden.”
Er kwamen nieuwe pijnstillers beschik-
baar. Ze was toen eind twintig. Die
maakten de aanvallen wel wat milder,
al was de keerzijde dat de middelen
kankerverwekkend waren. Gerda
trouwde, kreeg kinderen maar de migraine
bleef haar achtervolgen. Ze probeerde
het huishouden zo goed en zo
kwaad mogelijk te runnen. Maar eens
in de maand moest ze dagenlang in bed
doorbrengen. Haar man nam dan de
zorg voor het gezin over.
Ze was rond haar vijftigste toen ze in
de krant las dat de opticien Van Gemert
in Rotterdam brillen kon aanmeten
waardoor je van je migraine kon afraken.
Hij had zich gespecialiseerd in brillen
tegen dyslexie en ontdekte toen dat
mensen ook van hun migraine afkwamen.
Anderen uit de omgeving van
Gerda bleken er veel baat bij te hebben
maar haar hielp het slechts gedeeltelijk.
Grote verbazing
De reddende engel zou nog even op
zich laten wachten. Twee jaar geleden
stapte haar dochter vanwege chronische
darmklachten over op een glutenvrij
dieet en voelde zich daar prima bij. Dat
bracht Gerda op een idee. “Als het voor
haar goed is, dan misschien voor mij
ook wel”, redeneerde ze. Daarom volgde
zij het voorbeeld van haar dochter.
Tot haar grote verbazing bleven vanaf
dat moment de migraineaanvallen uit.
Haar medicijnen, die ze moet innemen
zodra een aanval zich aandient, bleven
ongebruikt in de kast staan. “Wat was
ik daar blij mee”, vertelt ze. ”Ik had zo'n
hekel aan die medicijnen omdat het
zulke troep is. Maar ik had geen keus.”
Alles wat maar enigszins gluten bevatte,
liet ze voortaan staan. Later las ze in
publicaties van dr. Gert Schuitemaker
dat ze niet de enige migrainepatiënt is
Naam: Gerda Wiebenga-Van der
Wiel
Leeftijd: 61
Woonplaats: Zwijndrecht
bij wie gluten de boosdoener is.
Gerda: “Het is zo heerlijk dat ik er vanaf
ben. Ik ben zelfverzekerder en sterker
geworden. Ik zou nu mijn trouwdag en
andere mooie dagen graag willen overdoen.
Daar heb ik nooit iets aan gehad.”
Ze kan nu onbekommerd de deur uit en
afspraken maken. “Ik was gehandicapt,
maar dat ligt nu achter mij.”
Sinds zes jaar is ze vrijwilliger van de
Infolijn voor Alternatieve Geneeswijzen.
Ze heeft in de loop der jaren heel wat
kennis opgebouwd over gezonde voeding
en volgt nu de cursus orthomoleculaire
voedingsleer. Al sinds jaar en
dag eet ze biologisch en waar mogelijk
biologisch-dynamisch. Ook zet ze zich
in voor de Demeter-vereniging als ambassadeur.
Graag wil ze migrainepatiënten
aansporen om te laten weten of ook
zij baat hebben gevonden bij voeding
zonder gluten. “Dat hoeft niet aan mij
persoonlijk maar aan de redactie. Zo
kunnen we van elkaar leren. Glutenvrije
voeding kan ik iedereen aanraden.
Probeer het gewoon eens een paar
maanden.”
Reacties graag naar:
info@moermanvereniging.nl of Redactie
Uitzicht, Hof van Azuur 30, 2614TB Delft
19

20
Osteopenie
In deze rubriek gaat arts drs. Bob Hornstra in op de meest uiteenlopende
medische vragen. Schriftelijk gestelde vragen worden uitsluitend in deze rubriek
beantwoord en niet in een persoonlijk schrijven. Vragen met een algemene strekking
zijn altijd welkom. Voor dringende persoonlijke vragen: bel met Patiëntenvoorlich-
ting 088-2424240.
Een patiënte die problemen kreeg door het slikken van
bepaalde medicijnen, vraagt advies over osteopenie en
de te hoge cholesterolwaarden.
Achtergrondinformatie: ‘Al vele jaren ben ik een tevreden
lid van de Moermanvereniging en uw vraag/
antwoordrubriek lees ik met veel interesse. In het
augustusnummer van 2011 staat in Uitzicht een
vraag met betrekking tot osteoporose. Door uw antwoord
kom ik bij u met de volgende vragen. Na een
dexa-meting (meting botdichtheid) schreef de huisarts
mij CA-D citroenbruisgranulaat 1000 mg/880 ie
voor. Ik nam dit twee maanden met moeite in, want
als bijwerking kreeg ik dagelijks heftige diarree.
Daarna kreeg Calc. chew D3 kauwtabletten 1000
mg/880 ie; na een maand stopte ik ook daarmee in
verband met de diarree. Mijn leeftijd is 76 jaar en ik
gebruik sinds 2007 dagelijks Thyrax 0,1 mg. Ook gebruik
ik Glucosamine 1500 mg/dag (in verband met
problemen aan de kniegewrichten), selenium 200
mcg/dag en sinds een jaar een omega-3/6 preparaat
voor verhoogde cholesterolwaarden.’
De bruis- en kauwtabletten bevatten nogal wat aspartaam
en daar kunnen veel mensen niet tegen; bij
u veroorzaakt het kennelijk diarree. In het boekje
van Corinne Gouget: ‘Wat zit er in uw eten?’ kunt u
lezen dat aspartaam (E951) een neurotoxisch product
is dat meer dan 92 ziekteverschijnselen kan
veroorzaken. Vermijden dus! Een beter alternatief is:
een flinke eetlepel levertraan of vitamine D3 15 mcg,
twee à drie capsules per dag en een calcium/magnesium
complex. Een goed complex vind ik bijvoorbeeld
Ultra Bone (van Fytocura) met voldoende calcium,
magnesium en kiezelzuur. Uw vitamine
D3-spiegel bedroeg afgelopen zomer 73 nmol/l; voor
u zou minimaal 100 nmol/l optimaal zijn. Bovendien
zou ik er vitamine K2 180 mcg per dag bij nemen,
tenzij u bloedverdunnende medicijnen gebruikt als
acenocoumarol. Vitamine K trekt het calcium als het
ware uit de bloedvatwand en deponeert het in de
Vraag
botten. Vitamine K en vitamine D3 werken hiermee
samen ook om bloedvatsclerose (aderverkalking) te
voorkomen of te verminderen. Baanbrekend werk is
verzet door een team van wetenschappelijke medewerkers
aan de universiteit van Maastricht onder
leiding van dr Cees Vermeer. Uw cholesterol bedraagt
gemiddeld 7,5 met een mooi hoog HDL van
1,8. Op oudere leeftijd stijgt meestal het cholesterolgehalte
en zelfs door de reguliere behandelaars worden
nagenoeg geen cholesterolverlagende middelen
als statines gegeven aan oudere vrouwen. Uit onderzoek
is gebleken dat een hoger cholesterolgehalte
bij ouderen een grotere overlevingskans biedt dan
een extreem laag cholesterol. En ook dat de meeste
slimme mensen een hoger cholesterolgehalte hebben!
Een aanrader op dit gebied is het recent verschenen
boek van dr. Uffe Ravnskof: ‘Feiten en fabels
over cholesterol’, met als ondertiteling:
‘Onthullingen over het grootste medische en commerciële
bedrog van deze tijd’. Hij schrijft hier bijvoorbeeld:
“Wist je dat je je geheugen kunt verliezen
of agressief kunt worden, of zelfs suïcidaal, als je je
cholesterol teveel verlaagt?” En: “Lage cholesterol
verhoogt het risico op kanker.” ISBN 9 78 90798 72
305.
Ziekte van Bechterew
‘Kunt u iets vertellen over de ziekte van Bechterew,
de reumatische aandoening van onder andere
de wervelkolom?’
Die vraag stelt een mevrouw, ze schrijft: “Mijn man
had deze ziekte en is op 68 jarige leeftijd aan darm/
leverkanker overleden. Mijn jongste zoon (45 jaar)
heeft deze aandoening (Bechterew) helaas geërfd.
De ziekte komt bij meerdere personen in de familie
van mijn man voor. Het is toch wel een heel erg vervelende
aandoening met meerdere complicaties. De
klachten van mijn zoon zijn: rugpijnen, scheuren
van pezen, anusklachten en oogontstekingen. Hij
zwemt, heeft een ‘beweeglijk’ beroep en neemt zich

Antwoord
in acht wat betreft vlees- en suikerconsumptie. Hij
slikt glucosamine/ chondroïtine en visolie capsules.
Wat kan ik voor hem betekenen met het geven van
voedingsadviezen en het aanraden van supplementen?”
De ziekte van Bechterew (Latijnse naam: Spondylitis
ankylopoetica) is een reumatische aandoening gekenmerkt
door ontsteking van de sacro-iliacale gewrichten
en andere ruggewrichten met en rond de
tussenwervelschijven, vaak leidend tot verbening
(ankylosering). Ook kunnen gewrichten in de periferie
meedoen en bij ongeveer één op de vier patiënten
treedt oogontsteking op in de vorm van iridocyclitis.
De aandoening treedt meestal op tussen het
vijftiende en dertigste levensjaar. Er bestaat een duidelijk
familiaire tendens en in meer dan 90% van de
gevallen betreft het dragers met een bepaald antigeen
(HLA-B27 antigeen). Wij beschouwen deze
aandoening als een auto-immuunziekte. Qua validiteit
heeft de ziekte een goede prognose, vooral als
wordt gewerkt aan voldoende beweging. Regulier
worden ontstekingsremmers voorgeschreven die
echter de nodige bijwerkingen kunnen geven. Een
goed Ayurvedisch alternatief hiervoor is Salai (Boswellia
serrata); in de vorm van capsules kunnen
deze zo nodig gedurende lange tijd worden gebruikt,
meestal één tot driemaal daags 2 capsules. Goede
ervaring heb ik met injecties met Disci cum Stibio;
deze ampullen bevatten onder andere gepotentieerde
tussenwervelschijf extracten en worden aan
weerszijde van de wervelkolom onderhuids gespoten.
Het is eigenlijk een antroposofische remedie en
wordt geleverd door Wala. Homeopathische middelen
die vaak in beeld komen bij de behandeling van
de ziekte van Bechterew zijn Hecla lava, Rhus toxicodendron
(stijfheid bij beginnende beweging),
Manganum, Silicea, Calcium phosphoricum/fluoricum
en Harpagophytum. Deze laatste remedie geef
ik het best onderhuids als injectie. Maar de lijst is
zeker niet volledig hiermee. Met acupressuur (drukpunt
massage) en neuraaltherapie is ook vaak vermindering
van de klachten te bereiken.
Overactieve blaas
‘Ik ben een vrouw van 85 jaar en ben al heel lang lid
van de vereniging. Ik leer enorm veel van uw rubriek.
Ik hoop dat u mij en heel veel mannen en vrouwen die
met hetzelfde probleem vechten van een overactieve
blaas, advies kunt geven.’
“Ik heb dit probleem al tientallen jaren en met de jaren
wordt dit probleem steeds groter”, schrijft deze
mevrouw, “maar zelfs met mijn huisarts durfde ik er
niet over te praten. Pas achttien maanden geleden ging
ik naar een bekkenbodem arts en die heeft een cystoscopie
gedaan en Emserex voorgeschreven. Hij stuurde
me ook naar een fysiotherapeut voor bekkenbodemoefeningen,
echter alles zonder resultaat. Volgens deze
fysiotherapeut kunnen teveel oefeningen mijn blaasspieren
nog slapper maken. Ik doe mijn best geestelijk
en lichamelijk zoveel mogelijk actief te blijven. Ik reis
veel, wandel veel en ga regelmatig fitnessen. Maar ik
leef in angst en ben doodsbang voor ‘ongelukken’ die
inderdaad vrij regelmatig gebeuren.”
Bij een overactieve blaas bestaat een stoornis van de
blaasfunctie, waarbij de blaas als het ware geïrriteerd
is en de blaascapaciteit kleiner is geworden. Er bestaat
dan een verhoogde aandrang om te plassen en dat
treedt meestal op onregelmatige, onverwachte momenten
op. Blaastraining heeft hierbij weinig zin. Emserex
vertraagt de eerste aandrang tot urineren en kan
de mictiefrequentie (frequentie van de urinelozing)
verminderen bij symptomen van een overactieve blaas.
Voorzichtigheid is echter geboden als gelijktijdig bepaalde
medicamenten worden gebruikt, zoals digoxine,
een middel voor het hart, en bisfosfonaten die veel
worden voorgeschreven bij botontkalking. Ook dient u
het nuttigen van grapefruit hierbij achterwege te laten,
omdat het metabolisme (stofwisseling) van Emserex
en grapefruit via hetzelfde enzymsysteem verloopt.
Het is niet altijd gemakkelijk deze kwaal te behandelen.
De volgende (homeopathische) remedies zijn het
proberen waard. Triticum repens D3/ D6 driemaal
daags; echter tegenwoordig kan in ons land alleen de
Lees verder op pagina 31
21

We kweken serieuze zoetverslaving
Suiker op de zwarte lijst
Dat suiker slecht is voor de gezondheid is allang bekend. Maar we doen weinig tot niets met die wetenschap. Sterker
nog, steeds meer producten bevatten suiker. Een slechte zaak, want suiker is verslavend. Reden genoeg om suiker net
zo te behandelen als alcohol, stelde de Amerikaanse kinderarts en endocrinoloog Robert Lustig onlangs in het weten-
schappelijke tijdschrift Nature. Tekst: Petra Pronk
Robert Lustig voert al jaren een
kruistocht tegen suiker, en met
name tegen fructose. Als endocrinoloog
(deskundige in stofwisselingsprocessen
en hormonen) en hoogleraar aan de
University of California in San Francisco
bestrijdt hij vetzucht bij kinderen.
Een van de grote boosdoeners is in zijn
optiek suiker, en dan met name fructose.
Teveel fructose is giftig voor de lever en
kan allerlei chronische ziekten veroorzaken.
In het artikel in Nature bestrijdt
Lustig de vaak gehoorde uitspraak dat
suiker vooral ‘lege calorieën’ bevat.
Die uitspraak impliceert dat suiker
niet per definitie slecht is, maar dat
het probleem vooral is dat we calorieën
binnenkrijgen zonder dat we tegelijkertijd
gezonde stoffen zoals vezels, vitamines
en mineralen binnenkrijgen. Door
die ‘lege’ calorieën hebben we geen
trek meer in dingen die echt gezond
zijn, is de redenatie.
Maar Lustig veegt dat idee van tafel.
Er is volgens hem niets ‘leegs’ aan
die suiker calorieën. Ze zijn ronduit
gevaarlijk.
Verslavend
Als het gaat om verslaving valt suiker
in dezelfde categorie als tabak en alcohol.
Maar terwijl die producten zwaar
belast worden, krijgt suiker ‘carte blanche’.
Het is alomtegenwoordig. Er zijn
tegenwoordig in een gewone supermarkt
maar weinig producten te vinden
waar geen suiker aan is toegevoegd.
Volgens wijlen dr. David Servan-Schreiber
is de consumptie van geraffineerde
suiker explosief gestegen. In de oertijd,
toen onze genen zich ontwikkelden,
nuttigde een persoon hoogstens twee
22
kilo honing per jaar. Inmiddels is het
verbruik van geraffineerde suiker gestegen
tot zeventig kilo per jaar! Je moet
echt moeite doen om producten te vinden
waar geen suiker inzit, want het wordt
praktisch overal aan toegevoegd, van
brood en melk tot worst en ingeblikte
groente… Alsof we niet meer overweg
kunnen met de natuurlijke smaak van
producten. Veel mensen kunnen dat
inderdaad niet meer - en de industrie
wil dat ook graag zo houden. Die wil
een smaak creëren die door zoveel
mogelijk mensen wordt gewaardeerd,
waardoor er zoveel mo gelijk producten
worden verkocht. Dat leidt tot geraffineerde
producten met een gebrek aan
vezels in combinatie met een zoete
smaak. Dat heeft grote effecten. Doordat
we overvoerd worden met producten
die weinig vezels en veel suiker bevatten,
vlakt onze smaak af, waardoor we
gezond eten niet meer lekker vinden.
Zo kweken we met z’n allen een serieuze
zoetverslaving.
Tegengeluid
Lustig is niet onomstreden. Zijn publicaties
over het gevaar van fructose roepen
ook veel weerstand op. Zo werd hij
in 2010 in het Journal of the American
Dietetic Association neergesabeld door
de Britse voedingsbiochemicus Geoffrey
Livesey. Pikant detail is dat Livesey
eigenaar is van een adviesbureau op het
gebied van voeding dat onder andere
werkt voor een organisatie die zijn geld
verdient met de handel in fructose en
fructosehoudende suikers, waardoor
aan de objectiviteit van zijn betoog
getwijfeld mag worden.
Lustig laat zich door de kritiek in elk
geval niet het zwijgen opleggen. Burgers
moeten in zijn optiek tegen zichzelf
beschermd worden. Dat vraagt actief
optreden van de overheid. Hij pleit
daarom voor het afremmen van de consumptie
van suiker door hoge accijnzen,
een serieuze beperking van het aantal
verkooppunten van zoete waren en een
verbod voor kinderen en jongvolwassenen
om frisdrank en snoep te kopen.
Suiker moet het imago van lekker en
onschuldig kwijtraken. Het hoort gewoon
duidelijk op de zwarte lijst van producten
die onze gezondheid ondergraven.
Moermanvoedingswijze
Daarin staat hij niet alleen. Al in de
jaren twintig van de vorige eeuw lanceerde
de Duitser dr. Otto Warburg
de theorie dat koolhydraten (glucose,
suiker) alles te maken hebben met
het ontstaan van kanker. Warburg was
fysioloog en geneeskundige en kreeg
de Nobelprijs voor zijn werk en voor
de ontdekking van een enzym dat een
belangrijke rol speelt bij de celademhaling.
Cornelis Moerman heeft met zijn therapie
voortgeborduurd op de ideeën van
Warburg. In de Moermanvoedingswijze
heeft suiker dan ook geen plek, aangezien
het gezien wordt als een belasting
voor het lichaam. Het idee om over zo’n
belastende stof extra belasting te heffen
is eigenlijk niet meer dan logisch.

Suiker veel schadelijker dan gedacht
Suiker is volgens onderzoekers van de universiteit
van Californië nog veel schadelijker dan al werd
aangenomen. De wereldwijde suikerconsumptie
is de laatste 50 jaar verdrievoudigd en wordt gezien
als de belangrijkste oorzaak van de obesitasepidemie.
Overconsumptie van suiker zou jaarlijks wereld -
wijd 35 miljoen doden kosten. Als je grote hoeveelheden
ervan consumeert verandert je metabolisme
(stofwisseling), verhoogt je bloeddruk en loop
je leverschade op, zeggen de wetenschappers.
Consumptie van te veel suiker levert volgens
hen dezelfde gevaren op als consumptie van te
veel alcohol, omdat suiker daar ook weer een
bestanddeel van is. Verbieden van suiker is niet
goed mogelijk, maar maatregelen om de suikerconsumptie
in te dammen zijn hard nodig, aldus
de onderzoekers. (bron: GezondNu)
Zaterdag 4 februari was het Wereldkankerdag.
In Nederland krijgen jaarlijks 100.000 mensen de
diagnose kanker. Zo'n 40.000 gevallen zijn mogelijk
te voorkomen, weet Nicoline Hoogerbrugge,
hoog leraar Erfelijke kanker en bestuurslid van
het Radboud Universitair Centrum voor Oncologie
(RUCO). “Maar je kunt het niet omdraaien: ook al
doe je wat je kunt, een garantie dat je geen kanker
krijgt, is er voor niemand.”
Mogelijk 40 procent
nieuwe kankergevallen
te voorkomen
Veertig procent van de kankergevallen zou zijn te
voorkomen. Dat is nogal wat… Hoogerbrugge haalt
dat getal uit een recente publicatie in het British Journal
of Cancer. Daarin staat te lezen dat 9 procent van alle
kankergevallen wordt veroorzaakt door tabak, 9 procent
door verkeerd eten - te weinig vezels en fruit, te veel zout
en rood vlees - 6 procent door overgewicht, 4 procent
door alcohol en nog wat andere factoren. Allemaal zaken
waar je zelf wat aan kunt doen. Toch zal Hoogerbrugge
nooit zeggen dat kanker 'eigen schuld' is. “Als 40 procent
mogelijk te voorkomen is, dan is 60 procent dat niet”, stelt
ze nuchter.
Meer onderzoek preventie
De hoogleraar wil meer onderzoek naar preventie. Oud
worden met een behoorlijke conditie, dat zou mooi zijn.
Kanker is, ook als je er niet aan sterft, dikwijls een forse
aanslag op de gezonde jaren daarna. Behalve onderzoek
naar 'primaire preventie' (wat kunnen mensen zelf doen
en hoe motiveer je ze daartoe) gaat een nieuwe 'preventie-unit'
van het RUCO dan ook meer onderzoek doen
naar het opsporen van mensen met een verhoogd risico
op kanker en naar 'secundaire preventie', bijvoorbeeld
vroege diagnose van kanker.
In de tussentijd is gezond leven het devies. Maar dat lukt
niet iedereen vanzelf. “Daarom ben ik ook heel teleurgesteld
dat minister Schippers de hulp bij stoppen met
roken uit de basisverzekering heeft gehaald. Natuurlijk,
ieder z'n verantwoordelijkheid, maar je kunt toch ook
investeren in mensen en hun gezondheid… Temeer omdat
de maatschappelijke kosten voor iedereen die voor
z'n 44e stopt met roken met 12.000 euro per persoon
afnemen. Ook in geld valt daar dus winst te behalen”,
aldus Nicoline Hoogerbrugge.
23

24
Gezond leven
Gezond blijven
10% korting bij de
Roode Roos
Een leven lang vitaal!
Squalene is een bijzondere stof die
zowel in het menselijk lichaam als in de
natuur wordt aangemaakt. Het behoort
tot een speciale groep antioxidanten,
de zogenaamde isoprenoïden en
wordt uit de levertraan van de diepzee
dogfish verkregen. Squalene heeft het
vermogen om zuurstof toe te voegen aan
de menselijke cel. Hierdoor beschermt
het de cellen waardoor het lichaam
wordt behoed voor de ziekmakende
moleculen. Issho Genki® Squalene iP6
is een veelzijdig, natuurlijk en zuiver
voedingssupplement dat uw lichaam
weer in balans brengt.
Versnelt herstel
Toename
energie, vitaliteit
en uithoudingsvermogen
Beschermt tegen
vroegtijdige
veroudering van
de huid
Beschermt tijdens
chemotherapie en
bestraling
Beschermt cellen
en weefsels
Fyto-Life
van Hogendorpplein 28
5051 SR Goirle
T: +31 (0) 13 534 6437
F: +31 (0) 13 530 2247
E: info@fyto-life.nl
W: www.fyto-life.nl
www.isshogenki.com
Advertenties
Green Magma
uw dagelijkse portie (extra) groenten
Door onze drukke levensstijl
komen we niet altijd toe aan onze
dagelijkse portie groenten. Green
Magma kan u helpen. Het bevat het
extract van biologisch geteelde
jonge, groene gerstebladeren.
Dit groene gerstextract bevat alle
belangrijke vitaminen, mineralen,
Green Magma:
Reinigende eigenschappen
Krachtige antioxidant
Bevat meer dan 70 voedingsstoffen
waaronder vitaminen en mineralen
Uw dagelijkse (extra) portie groenten
enzymen en spoorelementen
zoals die ook voorkomen in verse
bladgroente. Bovendien is Green
Magma rijk aan chlorofyl. Chlorofyl
helpt ons lichaam op een milde
wijze te reinigen, het stimuleert de
spijsvertering en beschermt ons
tegen vrije radicalen.
Dankzij de natuurlijke uitgebalanceerde samenstelling heeft Green
Magma een gunstige invloed op de gezondheid. U voelt zich fit en
energiek.
van gras
naar sap
in poedervorm
Het gepatenteerde productieproces
garandeert kwaliteit en de aanwezigheid
en activiteit van de enzymen
TS Products, Harderwijk
Infolijn: 0341 - 46 21 46
info@tsproducts.nl
www.tsproducts.nl
Verkrijgbaar in poeder en tabletten, bij uw natuurwinkel en gezondheidswinkel, o.a. De Tuinen.
Vraag nu een gratis proefzakje aan
via info@tsproducts.nl
o.v.v. de code GMU12.
TS Products, Harderwijk
Infolijn: 0341 - 46 21 46
info@tsproducts.nl
www.greenmagma.nl
Biologisch

www.ortho.nl
Vitamine B12 en maagzuurremmers
Symptomen tengevolge van een vitamine B12-tekort manifesteren zich pas na jaren. Geestelijke
achteruitgang die veel bij oudere mensen voorkomt, kan daarom ongemerkt het gevolg zijn van
zo’n vitamine B12-tekort, zeker wanneer ze al eerder in het leven langdurig maagzuurremmers
hebben geslikt. Laten we eens kijken wat de Nederlandse huisartsen hiervan vinden.
De huisarts volgt tegenwoordig de standaarden van zijn beroepsvereniging, zoals die is opgeschreven
in de NHG (Nederlands Huisartsen Genootschap)-Standaarden. Zo is er ook de
NHG-standaard ‘Maagklachten’. Hierin is een belangrijke rol weggelegd voor de maagzuurremmers.
Pagina’s lang gaat het over medicijnen. Opmerkelijk is dat de ‘niet-medicamenteuze
behandeling’ wordt afgedaan in twee alinea’s en een uitgebreide noot. Daarin wordt de huisarts
niet bepaald enthousiast gemaakt. ‘Een literatuuronderzoek naar de effectiviteit van
niet-medicamenteuze adviezen bij maagklachten leverde weinig goed uitgevoerd onderzoek
op’, zo is te lezen. Alleen huisartsen die de twee alinea’s goed tot zich laten doordringen, worden
zich mogelijk bewust van de potentie van relatief eenvoudige leefstijlveranderingen.
Nu een stap verder. Van maagzuurremmers is bekend dat langdurig gebruik kan leiden tot
een vitamine B12-tekort. De populaire maagmiddelen zijn onder te verdelen in H2-receptorantagonisten
(cimetidine en ranitidine) en in sterk werkende protonpompremmers (omeprazol).
Beide typen maagzuurremmer kunnen een uitgesproken effect hebben op de opname
van voedingsstoffen, waaronder vooral vitamine B12.
In 2002 werd een casus gepubliceerd van een 78-jarige vrouw die in februari 1990 begon met
het gebruik van cimetidine. Ze at meerdere keren per week vlees, de belangrijkste bron van
vitamine B12. In augustus 1992 had ze nog een normale vitamine B12-bloedspiegel. In april
1993 werd ze overgezet op ranitidine en een maand later op omeprazol. Later dat jaar werd
deze protonpompremmer weer ingeruild voor ranitidine. In juni 1994 werd opnieuw haar vitamine
B12 bepaald. Het bleek inmiddels laag/normaal te zijn, na ongeveer 4,5 jaar maagmiddelen
te hebben geslikt.
Omdat sprake was van geestelijke achteruitgang, volgde een extra gevoelige test om een echt
vitamine B12-tekort op te kunnen sporen. De standaardbepaling bleek onvoldoende uitsluitsel
te geven. Ze bleek inderdaad een tekort te hebben. Vanaf dat moment kreeg ze dagelijks
een supplement met 1000 mcg vitamine B12. In november 1994 had ze weer een normaal
B12-gehalte. De onderzoekers die de casus beschreven, gaven een helder advies. Bij mensen
die langdurig maagzuurremmers gebruiken, dient rekening te worden gehouden met de mogelijkheid
van een B12-tekort. Als iemand minstens vier jaar maagmiddelen gebruikt, is een
bepaling van de vitamine B12-spiegel aangewezen. Oók als klinische symptomen ontbreken,
zoals bloedarmoede, neurologische klachten en cognitieve achteruitgang. De neurologische
effecten zijn immers onomkeerbaar.
In 2000 werd ook al aanbevolen om bij langdurig gebruik (3 tot 5 jaar) van protonpompremmers
de vitamine B12-spiegel te controleren. Deze aanbeveling werd in november van datzelfde
jaar ook aangehaald in een artikel in het Pharmaceutisch weekblad. ‘Verminderde absorptie
van vitamine B12 tijdens gebruik van protonpompremmers wordt vooral veroorzaakt
door sterke zuurremming’, zo was te lezen.
Naast ouderen zijn ook vegetariërs gevoeliger voor het ontstaan van een B12-tekort, zeker
als ze maagzuurremmers slikken. Opvallend is dat de behandelrichtlijn voor de Nederlandse
huisartsen – de al eerder genoemde NHG-Standaard Maagklachten – in alle talen zwijgt over
vitamine B12.
Artsen weten meestal niet dat de geneesmiddelen die ze voorschrijven voedingstoffenvoorraden
in het lichaam kunnen uitputten en dat eventuele ‘bijwerkingen’ vaak onbehandelde voedingstekorten
zijn. Als ze deze vermeende bijwerkingen vervolgens behandelen met andere
medicijnen, kan dat de tekorten verder opdrijven. Maar niemand die zich hier zorgen over
lijkt te maken.
Dr. Gert Schuitemaker
25

Oplossing
‘Wonderdiëten bestaan niet’. Dat is de
oplossing van de puzzel in Uitzicht
2011/10. Maar toch... Tijdens het Congres
Voeding en Psyche dat op 31 oktober
2010 plaatsvond, verzorgde prof. dr. Stephen
Schoenthaler drie lezingen. Daarin
schetste hij de actuele stand van zaken
op drie verschillende, maar deels overlappende
onderzoeksterreinen: voeding
en gewelddadig gedrag, voeding en verslavingsgedrag
en voeding en IQ. Een van
de initiatieven van Schoenthaler was het
‘New York City Diet and Academic Performance
Project’, waaraan 803 scholen
in New York deelnamen. Het project bestond
uit een geleidelijke aanpassing van
de schoolvoeding. Schoenthaler ging ook
aan de slag met suppletie met 100% van
de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid
(ADH) van de belangrijkste vitaminen en
mineralen. Met zeer opmerkelijke resultaten.
In gevangenissen in Engeland,
Amerika en Nederland zijn dezelfde projecten
uitgevoerd, eveneens met opmerkelijke
resultaten: minder agressie, betere
prestaties en een gezonder gevoel. Wonderdiëten
bestaan niet! Maar ik noem de
Moermanvoedingswijze ook geen dieet. Je
mag alles eten, als het maar van het land
komt, biologisch en niet bewerkt is, dus
niet uit een fabriek komt. Zoals onze verre
voorouders hebben gegeten. En met de
nutriënten, voorgeschreven door een
Moermanarts. Dan komen wij een heel
eind. Ik durf nog altijd deze stelling aan:
‘De Moermantherapie werkt altijd, is niet
altijd genezend maar de kwaliteit van leven
wordt altijd veel beter’.
De prijzen gaan naar de volgende
winnaars:
1e prijs: mevr. Ramsteijn, Middelburg
2e prijs: mevr. de Bruijn, Waarder
3e prijs: dhr. Ramaker, Moordrecht.
De inzenddatum voor de puzzel in
Uitzicht 2012/02 sluit 15 april 2012.
LET OP! Het inzenden van de oplossing
is alleen mogelijk door: overschrijving
van tenminste € 1,- op ING rekening
6189, t.n.v. Moermanvereniging te
Alphen aan den Rijn. Vermeld uw oplossing
onder mededelingen.
Gert Tretmans
Tuinvaas 16
7609 ZT Almelo
tel. (0546) 56 94 11.
E-mail: gjwtretmans@gmail.com
26
Kruiswoordraadsel
1 2 1 3 4 5 6 7 8 1 9 10 11 12 13
14 15 1 16 17 18 1 19 20
21 22 1 23 24 25 26 1 27
28 29 1 30 31 32
33 34 35 1 1 1 36 37 1 38
39 40 41 1 42 43 1 44
1 45 46 47 48 49
1 50 51 1 1 1 1 52
53 1 54 55 56 1 57 58 1 59 60 61
62 63 1 64 65 66 67 68
69 70 1 71 72 73
74 75 76 77 78 79 80
81 82 83 84 1 85
86 1 87 88 89 90 91 1 92
93 1
94 95 96 1 97
24 40 33 37 67 18 1 40 86 25 1 27 76 43
1 66 64 69 1 10 39 80 95 78 97 38 28 23
1 52 19 63 39 60 32 20 1 1 7 3 30 44
1 68 58 34 89 1 11 72 41 47 56 94 53 29 1
Horizontaal:
1. uitroep van afschuw 3. ongezond 6. Nederlandse rivier 9. harde val 12. na Christus
14. slot 16. lidwoord 17. Europees land 19. expert fiscal 20. ontregelde bloedtoevoer
naar de hersenen 21. oningewijde 23. schoorsteenzwart 25. losgeraakte
naad 27. op bout passende ring - 28. larve van de langpootmug 30. plaats in Noord-
Brabant 31. een en ander 32. dans 33. kreet 34. venster - 36. keer 38. Kweekvogels
Europese Vogels 39. errore excepto 40. nevelen 42. vaart minderen 44. achter
45. familielid 46. dichterbij 48. vrucht 50. deel van een etmaal 51. rivier in Schotland
52. langs 54. stad in Italië 57. boom 59. jongensnaam 62. bijwoord 64. hetzelfde
- 66. strak kijken 68. delirium tremens - 69. bijwoord - 71. de gezamenlijke journalisten
72. god van de liefde 73. omroepvereniging 74. onstoffelijk wezen
76. Europeaan 78. berg op de Filippijnen 79. tegenvaller 81. beroep 82. eekhoorn
83. achtervoegsel 85. verlichting 86. lust 87. inhoudsmaat 88. plaats in Gelderland
90. getij 92. honingdrank 93. lage rivierstand 94. koffiehuis 95. roofzuchtige papegaai
96. Indisch weefsel 97. de onbekende.
Verticaal:
1. oud en lekker 2. bloedarmoede 4. hetzelfde 5. voordat 6. stenen berg 7. dun
8. rivier in België 10. de mensen 11. gereed 12. proesten 13. kampeerwagen
15. part 17. sarren 18. deel van een breuk 20. vertaler 22. klasse 24. te eniger tijd
26. venster 27. familielid 29. reisje 32. wintervoertuig 35. United States of America
37. ampére 40. toverkunst 41. voetpunt 42. al 43. naast 45. voedsel 47. boom
49. rondtoer 53. handvat 55. september 55. plaatsje aan de Dedemsvaart 57. stillen
58. bepaalde afstand 59. voor 60. uit Ierland 61. halt houden 63. groot wijnglas
65. modder 67. Grieks eiland 68. mijmeren 70. herkauwer 73. gebogen haakje
75. sine dubio 77. lust 78. opera van Verdi 80. buislamp 82. telwoord 84. eikenschors
87. domina 89. water in Friesland 91. bariumt.
Als u de hele puzzel hebt ingevuld, kunt u ook de rest van de puzzel oplossen.
U leest dan tevens de uiteindelijke oplossing.
-
-

Uitzicht is het tijdschrift van MMV Natuurlijke
kankerpreventie en Ondersteunende
therapieën. Het verschijnt tien keer per
jaar en wordt gratis aan de leden van de
vereniging beschikbaar gesteld.
Verantwoording
De redactie van Uitzicht en het bestuur
van MMV brengen de inhoud ter kennis en
beoordeling; zij aanvaarden geen verantwoordelijkheid
voor de toepassing ervan.
Overname van artikelen door derden is
uitsluitend toegestaan met schriftelijke
toestemming vooraf. Redactie en bestuur
behouden zich het recht voor zonder opgave
van redenen teksten, advertenties en te
beantwoorden vragen te weigeren.
Eindredactie
Cor van Groningen
Medewerkers aan dit nummer:
Drs. Bob Hornstra, arts
Riëtte Janssen
Jan van Klinken
Arjan van Laar
Hans Nieuwstad
Petra Pronk
Dr. Gert Schuitemaker
Fotografie
Stef Breukel e.a.
Redactiecommissie
Truus Hartsink
Dr. Hans Stoop
Cor van Groningen
Redactieadres
Redactie Uitzicht
Hof van Azuur 30
2614 TB Delft
Advertenties
Advertentiemogelijkheden
en tarieven kunnen worden
aangevraagd bij:
J.P.H. Geraats
Louis Regoutstraat 36
6006 LL Weert
Telefoon (0495) 53 22 20
Inschrijving
Uitzicht ISSN 0169-9938
Uitzicht op internet
www.moermanvereniging.nl
E-mail: info@moermanvereniging.nl
Kopij volgend nummer:
Magazine 3/2012
vóór 17 maart 2012
c o l o f o n
Korte berichten
Vleeswaren? Nee dank u!
In twijfel wat u nu weer eens op uw brood zult doen? Waar u ook voor kiest,
laat de vleeswaren in elk geval staan! Bewerkt vlees is niet goed voor onze
gezondheid. Onderzoekers van het Karolinkska Institute melden in het British
Journal of Cancer dat vleeswaren het risico op alvleesklierkanker sterk doen
toenemen.
Alvleesklierkanker wordt vaak te laat
herkend doordat het vage symptomen
geeft. Roken, overmatig alcoholgebruik
en overgewicht spelen een rol bij het
ontstaan van deze vorm van kanker. Nu
blijkt ook bewerkt vlees, zoals gerookt
spek, alvleesklierkanker in de kaart te
spelen.
Zeg elkaar de (gezonde) waarheid
Tactisch zwijgen kan goed zijn als je iemands gevoelens niet wilt kwetsen.
Maar als het om de gezondheid gaat kun je beter je mond open doen. Dat is
althans de conclusie van onderzoek van het Britse Nationaal Obesitas Forum.
Het forum onderzocht in hoeverre mensen
elkaar de waarheid durven zeggen
als het om overgewicht gaat. Vrouwen
blijken daar beter in te zijn dan mannen.
Een man houdt liever zijn mond als
hij vindt dat zijn vrouw aan de zware
kant is. Bijna eenderde durft het onderwerp
‘dieet’ niet aan te snijden. Vrouwen
hebben daar beduidend minder moeite
mee: slechts tien procent vindt het lastig
om overgewicht bij haar partner te benoemen.
Bij mannen onderling ligt het niet zo
gevoelig. Zij durven elkaar wel de waar-
In die periode werden 1.830 deelnemers
gediagnosticeerd met longkanker. De
hoeveelheid geconsumeerde groenten
bleek niet zozeer van invloed op het
longkankerrisico, maar de variatie wel.
Verder lijkt het erop dat minimaal twee
stuks fruit per dag eten de kansen op
Elf onderzoeken bij 6.000 patiënten
met alvleesklierkanker lieten zien dat
als je elke dag 50 gram bewerkt vlees
(bijvoorbeeld ham, salami of een worstje)
eet, de kans al stijgt met 19 procent.
Een kleine hamburger vergroot je risico
met 38 procent. Wanneer je dagelijks
bewerkt vlees eet zorgt dit voor een
stijging van het risico van 57 procent.
heid te zeggen, terwijl vrouwen dat dan
weer moeilijker vinden: een kwart van
de vrouwen zei dat zij hun vriendinnen
niet durven aan te spreken op hun overgewicht.
Hoewel het begrijpelijk is dat
mensen het lastig vinden om het onderwerp
aan te snijden, kun je je afvragen
wie je eigenlijk een dienst bewijst als je
je mond houdt wanneer iemand aantoonbaar
te dik is. Getuigt het juist niet
veel meer van vriendschap om elkaar
eens goed de waarheid te zeggen? Het
gaat tenslotte wel om de gezondheid!
(Bron: Exed)
Groente en fruit eten helpt tegen longkanker
Veel fruit en verschillende groenten eten vermindert mogelijk de kans op
longkanker. Dat zegt onderzoeker F. Büchner van UMC St. Radboud In Nijmegen.
Tussen 1991 en 2000 namen een half miljoen mensen deel aan een Europese
studie naar kanker en voeding.
longkanker verkleint. Groenten- en
fruitconsumptie heeft het meeste invloed
op het ontstaan van plaveiselcel
longkanker, een subtype van longkanker
dat sterk gerelateerd is aan roken. Niet
roken of stoppen is nog veel beter, zegt
de onderzoeker. (Bron: GezondNu)
27

De Roode Roos B.V.
Magazijn voor orthomoleculaire voeding
Deze keer een andere selectie van
producten, welke door “De Roode Roos
B.V.” geleverd kunnen worden.
Hierdoor krijgt u een inzicht van ons ruime
assortiment, van meer dan 3500 producten
en 80 leveranciers.
Bestellen bij De Roode Roos B.V.
Alle producten worden in principe geleverd
met een korting van max. 25% ten opzichte
van de adviesprijs. Om te bestellen kunt u
gebruik maken van de lijst die hiernaast is
afgedrukt. Eventueel kunt u eerst een
fotokopie maken. Onze volledige catalogus
is op aanvraag verkrijgbaar.
Uw schriftelijke bestelling kunt u naar onze
postbus sturen. Vervolgens laten wij de
bestelling door TNT-Post bij u thuis
bezorgen.
Ook kunt u ons gratis naamnummer
0800-ROODEROOS (0800-7663376)
gebruiken.
Internetgebruikers kunnen een e-mail
versturen naar orders@derooderoos.com of
direct bestellen via onze webwinkel op
www.derooderoos.com
Vanaf nu biedt De Roode Roos u de
mogelijkheid uw bestellingen te betalen via
doorlopende machtiging voor automatische
incasso.
Een machtigingskaart hiervoor kunt u
opvragen via onze website:
www.derooderoos.com/machtigen
Prijswijzigingen voorbehouden
Vermeld hier uw
adresgegevens:
Uw naam: (Dhr/Mevr):
Adres:
Postcode & Woonpl.:
Telefoonnummer:
28
Nr
205 Multi vit.& mineralen (240 tab)
268 Bio-Quinon Q10 Super 30 mg (150 caps)
547 BioSil (30 ml)
Advertentie
586 MaxEPA (100 softgels)
1388 MultiVit Basic (module 1) (90 vcaps)
2308 DHA 250 (120 caps)
2836 MetaRelax (90 tab)
2999 Eye Q 500 mg (210 caps)
3273 Lignan Flax Oil Complex (473 ml)
3402 Optimal Prenatal DHA Formula (60 softgel
3492 Bio Bran MGN3 250 mg (50 tab)
3588 Symbioflor 1 (50 ml)
3654 Prostaatformule (60 tab)
3924 MagAsorb 150 mg (Magnesium als Citraat
4084 Women's Mood (30 caps)
4105 Levertraan Forte (60 softgels)
Plantina
Postbus 16035
2500 BA Den Haag
Telefoon 070-3010701
Fax 070-3010707
Fabrikant
Pharma Nord
Bio Minerals
Cardio Vasc. Res.
Alfytal
Now Foods
Metagenics
Springfield
Barlean's
Minami Nutrition
Medpro
Energetica Nat.
Best Choice
Lamberts
Care For Women
Bonusan
4126 Coriolus Versicolor-extract 750 mg (90 cap AOV
4398 Active Biodream (800 gram)
4456 Spirulina (180 tab)
4617 Solidago Complex Tinctuur (50 ml)
4630 Co Enzyme Q10 with MCT (60 vcaps)
4646 Super Greens (220 gram)
4754 Bio Nutriënt l-Tryptofaan (60 vcaps)
5400 Vitamine D3 15 mcg (90 softgel)
5696 Luchtweg Formule (60 vcaps)
5861 Delima Feminin (10 ovula)
5878 Glucosamine Summum (120 tab)
6096 CalAsorb (180 tab)
6097 Salvestrol Prostaat (60 caps)
6213 Elke Dag (90 tab)
6599 True Superfood (400 gram)
Lidmaatschap nr.:
Geboortedatum:
E-Mailadres:
Biodream
Marcus Rohrer
Zonnegoud
Viridian
VitaKruid
CellCare
Bonusan
VitOrtho
Pekana
Supplemed
Lamberts
Vitals
Vitals
Vitals
(evt.) voorschrift van:
Normaal
€ 98,75
€ 46,50
€ 30,50
€ 37,00
€ 20,75
€ 38,25
€ 23,99
€ 36,95
€ 19,95
€ 28,50
€ 65,00
€ 13,60
€ 11,50
€ 12,20
€ 19,95
€ 9,00
€ 31,70
€ 45,00
€ 13,32
€ 11,59
€ 37,25
€ 46,70
€ 21,90
€ 11,00
€ 19,95
€ 14,90
€ 35,90
€ 27,50
€ 39,95
€ 49,95
€ 65,00
Leden
€ 74,06
€ 34,87
€ 22,88
€ 27,75
€ 18,68
€ 28,69
€ 17,99
€ 27,71
€ 14,96
€ 21,38
€ 58,50
€ 10,88
€ 8,63
€ 9,15
€ 14,96
€ 6,75
€ 23,78
€ 36,00
€ 11,32
€ 8,69
€ 29,80
€ 39,70
€ 17,52
€ 8,25
€ 14,96
€ 11,18
€ 26,92
€ 20,62
€ 29,96
€ 37,46
€ 48,75

Deze boeken kunt u bestellen
bij de Moermanvereniging.
Wilt u één of meerdere boeken
toegestuurd krijgen, vul dan
duidelijk een girokaart in met
het juiste bedrag en de titels
van de gewenste boeken.
Geen geld opsturen!
Het gironummer waarop u
kunt bestellen is: 355.999 t.n.v.
De Moermanvereniging
Postbus 508
2400 AM Alphen aan den Rijn.
De prijzen zijn inclusief verzendkosten
binnen Nederland.
Daarbuiten wordt € 3,50 extra
berekend.
Boekenlijst
01. Dr. Moerman, een weg tot genezing,
C. van Groningen en A. Ronhaar € 11,30
04. De psychische achtergronden van kanker, Jac. Landman € 4,95
09. Verhütung und Heilung von Krebs, Jac. Landman € 6,80
10. Die Moerman-Krebs-Diät, E. Wannee-Immerzeel € 6,80
15. Het Moermandieet, gezond en lekker, E. Wannee € 4,95
17. A solution to the Cancer Problem € 7,95
22. Variaties op de Moermankeuken, Truus Hartsink € 4,95
24. Kookboek, Lia v.d. Geest en Lydia Sleutel € 7,95
28. De actuele voedingstabel, wat zit waar in? € 9,50
29. Retrospectief onderzoek naar de effectiviteit van € 20,40
de Moermantherapie
37. Het Gouden boekje voor de Gezondheid, G.E. Schuitemaker € 12,50
Voor meer boeken van de heer Schuitemaker zie:
www.gezondeboeken.nl
41. Bondgenoot, autobiografie van een immuuncel, Henk Fransen € 12,75
42. De helende factor, Bob Th. Hornstra € 16,50
44. Voed je goed, voel je goed, Monique van den Assum € 4,95
45. Dvd ‘Geef ziekte geen kans, eet en leef gezond’, Kees Braam € 6,95
Advertenties
Voor het behoud van sterke botten en
een goede gemoedstoestand.
Vitamine D-3 Druppels:
Eenvoudig te doseren.
60 ml met een adviesverkoopprijs van €12,85.
Vitamine D-3 400 IE:
Goede onderhoudsdosering.
90 softgels met een adviesverkoopprijs van €8,19.
Vitamine D-3 1000 IE:
Hoge dosering.
90 softgels met een adviesverkoopprijs van €9,50.
In deze producten is de vitamine D opgelost in olie
waardoor de opname optimaal is.
www.vitortho.nl
29

algemene informatie
De Moermanvereniging voor natuurlijke kankerbestrijding stelt zich ten doel welzijn en belangen te
behartigen van patiënten die met de Moermantherapie worden behandeld, en zoveel mogelijk bekendheid
te geven aan deze therapie ter bestrijding van kanker.
Bestuur
Vriendelijk verzoek alle post bestemd
voor het bestuur te zenden aan:
Postbus 508
2400 AM Alphen aan den Rijn
Voorzitter:
Dave Schut
Eefde
Secretaris:
Johan Klumpenaar
President Wilsonlaan 33
4334 GB Middelburg
Telefoon: (0118) 63 59 89
E-mail: johanklumpenaar@xs4all.nl
Penningmeester a.i.
Nico Sleeuwenhoek
De Eendracht 20
2614 LX Delft
Telefoon (015) 2562921
Email:
nico.sleeuwenhoek@hotmail.com
Marketing:
Sietze Blom
Buitenom 1
8314 AM Bant
Telefoon: (0527) 26 18 25
E-mail: info@sieblo.com
Interne contacten:
Jan Bor
Schoolstraat 1
4221 LR Hoogblokland
Telefoon: (0183) 56 36 28
E-mail: jbor777@xs4all.com
Wetenschap en artsencontact:
Hans Stoop
Coehoornstraat 40
4611 KS Bergen op Zoom
Telefoon: (0164) 25 04 61
E-mail: hansstoop@home.nl
Adviseurs:
Cor van Groningen
Drs. Bob Hornstra
Piet Sijpersma
30
Administratie/
algemene informatie
De administratie van de vereniging
wordt gevoerd door de heer
Wim Kuling.
Centraal Bureau:
Postbus 508
2400 AM Alphen aan den Rijn
Telefoon: (0172) 49 79 44 (werkdagen
tussen 09.00 uur en 13.00 uur)
Fax: (0172) 47 06 44
E-mail: info@moermanvereniging.nl
Aanmelding nieuwe leden
Schriftelijk bij het Centraal Bureau
of via de website.
Lidmaatschap
Nieuwe leden: € 25,- per kalender jaar
(automatische incasso), € 29,- per
kalender jaar (acceptkaart).
Voor Belgische leden minimaal
€ 37,- (accept € 42,-) op rekening
ING bank 335-0078672-51 t.n.v.
Moerman vereniging.
Voor de overige leden in Europa
€ 37,- (accept € 42,-), buiten Europa
€ 42,- (accept € 47,-). Een kleine
‘overbetaling’ op de minimumcontributie
wordt zeer op prijs gesteld.
Contributie giro 42.39.229 t.n.v.
Moermanvereniging te Alphen aan
den Rijn. Opzegging lidmaatschap:
vóór 1 december van het lopende
jaar. Administratiekosten: € 3,50
wanneer een herinnering gestuurd
moet worden.
Losse nummers Uitzicht
Losse nummers kunnen (na)besteld
worden à € 5,25 per exemplaar.
Dit kan schriftelijk of telefonisch bij
het Centraal Bureau.
Internet
www.moermanvereniging.nl
E-mail: info@moermanvereniging.nl
Patiëntenvoorlichting
Telefoon: 088-2424240 (Infolijn)
Of voor algemene informatie over de
vereniging: (0172) 49 79 44
Informatie lezingen
en kooklessen
Schriftelijke vragen naar:
Postbus 508
2400 AM Alphen aan den Rijn
Postzegel insluiten.
Klachten van patiënten
Stichting Klachtrecht AAG (Artsenfederatie
Additieve Geneeskunde)
Vaartstraat 247, 1075 RM Amsterdam
Advertenties Uitzicht
Advertentietarieven kunnen worden
aangevraagd bij:
J.P.H. Geraats
Louis Regoutstraat 36, 6006 LL Weert
Telefoon: (0495) 53 22 20
E-mail: j.geraats@ziggo.nl
Stichting Steunfonds
Amnestie
Giro 3290997 t.n.v. de Stichting
Steunfonds Amnestie, Reijerskoop
291, 2771 BL Boskoop of via ING
bank, rekeningnummer 67.20.27.240
t.n.v. Stichting Steunfonds Amnestie
in Boskoop.
Bovenstaande rekeningnummers van
Stichting Steunfonds uitsluitend te
gebruiken voor giften.
De stichting Steunfonds Amnestie is
door de Belastingdienst erkend als
algemeen nut beogende instelling
(ANBI), sinds 01-01-2008. Een schenking
aan deze stichting is aftrekbaar
van de inkomstenbelasting (binnen
de daarvoor geldende regels).
Legaten
Wie het Steunfonds testamentair wil
gedenken, wordt aanbevolen gebruik
te maken van de volgende formulering:
‘Ik legateer aan de Stichting Steunfonds
Amnestie, gevestigd te Elst (Gld)
de som van €……… vrij van rechten en
kosten’.
Regio-secretariaten
Amsterdam en Wijde Omgeving
Mevr. T. Visser
Quellijnstraat 128
1073 XL Amsterdam
Telefoon: (020) 675 41 50
Gelderland
Mevrouw R. van Elk
Witsenstraat 12-3
6913 GV Arnhem
Telefoon: 06 44386268
Zeeland/West-Brabant
Mevr. K. Walhout
Oranje Nassaustraat 26
4341 GC Arnemuiden
Telefoon: (0118) 60 18 68
Den Haag
Mevr. R. Rosier
Gerrit van de Veenlaan 216
2552 WN Den Haag
Telefoon: (070) 391 02 79
Friesland
Mevr. T. Meesters
Singel 7
8771 SV Nijland
Telefoon: (0515) 56 98 13
Groningen/Drenthe
Mevr. H. Prins
Schout Poelmanweg 32
9617 BX Harkstede
Telefoon: (050) 404 22 46
Limburg
De heer J.H.P. Peters
Oude Heerweg 145
5941 EK Velden
Telefoon: (077) 472 14 53
E-mail: jhmpet@home.nl
Noord-Holland Noord
Vacature
Overijssel
Dhr. G.J.W. Tretmans
Tuinvaas 16
7609 ZT Almelo
Telefoon: (0546) 56 94 11
Rotterdam
Dhr. M. Ouwehand
Statenweg 405
3039 HP Rotterdam
Telefoon: (010) 467 78 64
Mobiel: 06 23234874
Rijnmond/Westland
Vacature
(Zie ook colofon pagina 27)

Vervolg van pagina 16 Vervolg van pagina 21
Zoete crackers met boekweitgrutten
Ingrediënten: 4 el geweekte boekweitgrutten • ½ el anijszaad
• 4 el geweekt lijnzaad • 2 el zonnebloempitten • 2 el pompoenpitten
• 2 el rozijnen
Hartige crackers met wortel en zaden
Ingrediënten: 400 g wortelpulp (rest geschilde wortels waar sap
van gemaakt is) • 6 el geweekt lijnzaad • 2 el pompoenpitten
• 3 el zonnebloempitten • 1 tl karwij • 1 tl venkelzaad • 1 tl
gemalen gedroogde sinaasappelschil • 2 tl gemalen vlozaad •
½ tl gemalen gemberpoeder • ½ tl zwarte peper • ½ tl Himalayazout
• 4 fijngesneden smalle weegbree • 1 handvol zeer fijngehakte
brandneteltoppen
1. Bij gebruik van een droogoven (dehydrator) schuif je de
platen met teflon vellen erin. Stel deze in op 46° C. en 8 uur.
Na 4 uur draai je de crackers. Als ze knapperig zijn breek
ze dan in stukken en doe ze in een afsluitbare pot zodat ze
geen vocht uit de omgeving opnemen.
2. Zet de gewone oven op hete lucht en de laagste stand met
de ovendeur 3 cm open, schuif de platen met bakpapier of
teflon erin en draai de crackers na 3 uur. Controleer of ze
na 6 uur klaar zijn.
3. Leg de vellen teflon of keukenpapier op een rooster. Zet
deze of direct op een convectorverwarming. Of op een gewone
radiator, plaats er twee blokjes onder zodat het rooster
niet te heet wordt en de lucht kan circuleren. De cracker kan
gaan gisten als de temperatuur te hoog wordt. Na ± 8 uren
draai je de crackers. Staat de verwarming laag dan drogen
de crackers langer.
Advertenties
Hahnemann apotheek dit middel nog leveren. Antroposofische
artsen geven soms met goed resultaat Oliveniet
(natuurlijk koperarsenaat) D8 driemaal daags 10 druppels.
Hypericum, flos 25% olie kan daarbij tweemaal daags uitwendig
op de huid boven de blaasstreek worden ingewreven
of als warme olielap worden toegepast. Een ander
uitwendig gebruikte olie of zalf daarbij is Eucalyptusolie,
oleum aethereum Eucalypti 10% (verkrijgbaar via Weleda).
Eventueel kunt u advies vragen aan een klassiek homeopathisch
arts. Acupunctuur is een andere mogelijkheid.
Activiteitenkalender
3 maart – Baarn
Nieuwe Ledendag
Thema: Ontmoeting en informatie
Plaats: Het Brandpunt, Oude Utrechtseweg 4A, Baarn
Tijd: 10.00 uur, zaal open 09.30 uur
Lezingen: Arts/schrijver H. Moolenburgh en diëtist
Riëtte Jansen
Info/opgave: Aanmelden bij Centraal Bureau Moermanvereniging
(0172) 49 79 44 of e-mail:
info@moermanvereniging.nl
21 april – Baarn
Algemene Ledenvergadering MMV
Thema: Ledenvergadering MMV
Plaats: Het Brandpunt, Oude Utrechtseweg 4A, Baarn
Tijd: 10.00 uur, zaal open 09.30 uur
Lezing: Spreker nog niet definitief bekend
In het volgende nummer van Uitzicht
• Wat Nederland doet met het advies om suiker
te behandelen als alcohol
• Vervolg van het interview met Gert Schuite-
maker: “Niet lukraak maar wat slikken”
• Terugblik op een veelbelovend MMV-jaar
V A S C U L A I R E N U T R I Ë N T E N
31