Lees hier het volledige artikel - Warande

Interview
over 20 jaar De Warande,
Fortis en de staatshervorming
“De Warande
is
een Vlaams getto geweest”
Piet Van Waeyenberge heeft het hoofdstuk Fortis afgesloten. Aan dat van De
Warande schrijft hij, als stichtend lid, naarstig voort. Al twintig jaar. “Die jaren
zijn voorbijgevlogen”, zegt een van de iconen van de Vlaamse ondernemerswereld.
❙ Door Guido Muelenaer en Boudewijn Vanpeteghem
Twintig jaar bestaat De Warande al. Destijds werd
de zakenclub opgericht om meer gewicht te geven
aan de ‘Vlaamse presentie te Brussel’. De
aankoop van het hotel in de Zinnerstraat van de
bekende Franstalige industriële familie Empain
was symbolisch. Vandaag 11 december sluit het feestjaar
af met een prestigieus concert in de Brusselse Bozar. Het
verhaal van De Warande werd een succes. Clubvoorzitter
Piet Van Waeyenberge was erbij van in het begin.
TRENDS. In mei 1987 schreef Trends dat een luxegetto
in de hoofdstad kon ontstaan.
PIET VAN WAEYENBERGE (VOORZITTER DE WARAN-
DE). “De Warande is nooit een Vlaams getto geweest. Wel
een ontmoetingsplaats van hoog niveau voor vooraanstaande
Vlamingen én hun gasten. Onze bedrijven en cultuur
zijn internationaal. Overdag hoor je alle talen in De Warande
en de meertaligheid van de Vlamingen rendeert er
volop.
“Vlamingen hebben nog altijd moeite om uit te breken.
Dat zie je op recepties waar ze meestal bij mensen gaan
staan die ze kennen. Lode Claes (eminent figuur van de
Vlaamse Beweging en oud-directeur van Trends, nvdr)
vroeg naar aanleiding van het boven de doopvont houden
van De Warande: ‘Are the Flemish clubbable?’ Die vraag
blijft overeind in een klein land dat geen traditie heeft van
clubs naar Angelsaksisch model.”
De Warande telt 1720 leden. Is dat voldoende?
VAN WAEYENBERGE. “We zijn met tweehonderd begon-
38 Focus Trends 11 december 2008
nen en hadden als doel achthonderd leden. Gestadig groeiden
we naar duizend, vijftienhonderd en meer. Het is een
groot succes over de hele lijn. We kenden de voorbije twee
decennia geen ongelukken en misstappen, geen grote indiscreties.
Vriend en vijand komen hier over de vloer en er
hebben allerhande vergaderingen plaats in besloten kring.
Die discretie is wonderbaarlijk.”
Het Warandemanifest over een onafhankelijk Vlaanderen
was toch geen voorbeeld van discretie?
VAN WAEYENBERGE. “Pas op, dat ging om een manifest
van een denkgroep die in De Warande vergaderde. De Warande
is apolitiek en staat open voor alle filosofische en politieke
strekkingen. Leden kunnen hier met hun achterban
bijeenkomen. De NAVO-ambassadeurs vergaderen
hier soms. De ‘European Round Table of Industrialists’ ook.
“Het Warandemanifest veroorzaakte ophef vanwege de
conclusies. Twee leden zegden nadien hun lidmaatschap
op. Allebei Nederlanders (lacht).”
Is het huidige ledental de bovengrens?
VAN WAEYENBERGE. “Vandaag kunnen we gerust tweeduizend
leden aan. Er zijn te weinig academici, magistraten,
kunstenaars en sportmensen lid. Ook de Kerk heeft
haar plaats in De Warande. Vooraanstaanden uit alle geledingen
trouwens. Het heeft lang geduurd voor de nonprofit-
en de werknemersorganisaties hun weg hadden
gevonden naar ons huis. We willen absoluut geen pure
zakenclub zijn. Hoewel ik moet toegeven dat de zakenwereld
het overwicht heeft.”
▼

JELLE VERMEERSCH
Geen club van ons kent ons
De Warande telde op 1 december exact 1728 leden.
Het is een club die gezien mag worden. De 102 leden
van haar algemene vergadering hebben samen meer
dan 2300 bestuursmandaten. Uit een analyse van die
mandaten blijkt dat de 102 leden elkaar niet zoveel tegenkomen
in raden van bestuur. De Warande is geen
ons-kent-onsclub. De grootste concentratie vinden we
bij Voka (18 leden) en Vlerick Leuven Gent Management
School (12 leden). Onder de privébedrijven is KBC
de grootste leverancier met zes leden van de algemene
vergadering.
Lid worden van De Warande gebeurt bij aanvaarding.
Het jaarlijkse lidgeld bedraagt 875 euro en wie verscheidene
jaren in een keer betaalt, krijgt een korting.
Voor bepaalde doelgroepen — juniors, seniors, groepsaansluitingen
enzovoort — gelden verlaagde tarieven.
De meeste leden wonen in Vlaams-Brabant, 33 procent.
Dat de minste leden uit de verst afgelegen provincies
komen, verwondert niet: acht procent West-Vlamingen
en twee procent Limburgers. Opvallend is wel dat 46
procent van de leden in Brussel werkt.
203 leden zijn er al van in het begin bij en dat 262 leden
er niet langer dan een jaar zijn, bewijst dat De Warande
zich vernieuwt. Vrouwen zijn goed voor een schamele
11 procent van het totaal.
PIET VAN WAEYENBERGE
(VOORZITTER DE WARANDE):
“Ik zeg ‘chapeau voor de regering’
omdat ze zo doortastend is
opgetreden in het fameuze
weekeinde van 27-28 september.”
Trends 11 december 2008 Focus 39

▼
( Focus) Interview
De gemiddelde leeftijd van de leden,
van wie slechts elf procent vrouwen, is
52 jaar. Is De Warande een oudemannenclub?
VAN WAEYENBERGE. “We hebben inderdaad
te weinig vrouwen die lid zijn,
maar 52 jaar als gemiddelde leeftijd is niet
oud voor dit soort club. Ik geloof zelfs dat
we tot de jongste behoren. Bovendien
loopt de verjongingsoperatie, met onze juniorleden,
nog maar twee jaar. Ikzelf ben
nu zeventig, en ik voel me nog jong van
hart en geest. Ik weet wel nog niet of ik
voor een derde en laatste mandaat als
voorzitter ga.”
De felste flaminganten zijn bereid Brussel
los te laten in ruil
voor Vlaamse onafhan-
kelijkheid. Wat vindt u?
VAN WAEYENBERGE.
“Ik heb heel mijn leven
gevochten voor Brussel
en ga daar niet mee akkoord.
Brussel heeft zoveel
troeven. We kunnen
uiteraard niet voorbijgaan aan het feit dat
Brussel slecht wordt bestuurd. Dat heeft
niet alleen te maken met het tussen de
stoelen vallen van twee gemeenschappen.
Brussel kampt met een schromelijk gebrek
aan leiderschap en heeft veranderingen
nodig zoals de fusie van zijn negentien
gemeenten.”
Vroeg of laat krijgen we een nieuwe
staatshervorming. Hoe moet het toekomstige
België eruitzien?
VAN WAEYENBERGE. “Heel sterk confederaal
met een heel lichte federale bovenstructuur
die uit maximaal vijf ministers
bestaat. De geldstromen tussen
de overheidsniveaus moeten transparant
worden gemaakt en iedereen moet
verantwoording afleggen zodat iedereen
zich goed in zijn vel voelt. In dat
40 Focus Trends 11 december 2008
ideale plaatje heeft Brussel een onthaalfunctie
voor de twee gemeenschappen
en straks voor verschillende culturen.
Brussel heeft een voorbeeldfunctie als
moderne open stad.
“Dat is misschien een droom, een utopie,
en misschien moeten we wachten
op een jongere generatie Franstaligen
met een frissere mentaliteit, die er eindelijk
het voordeel van zal inzien. Er bestaan
immers nog altijd kernen van
Franstalige en weemoedige Brusselaars
die in 1830 zijn blijven steken. Investeringen
zouden welkom moeten zijn waar
ze ook vandaan komen: China, Wallonië
of Vlaanderen.
“Weet u, de aankoop van het hotel van
“Vlamingen zijn geen veroveraars
en missen soms ruggengraat”
de familie Empain en de aanpalende huizen
gebeurde niet zonder slag of stoot.
Tot op vandaag bieden die oude Franstalige
bolwerken weerstand als er invloed
verschuift naar de Vlamingen. Allicht
uit een soort omgekeerd complex.
En de Vlamingen geven gemakkelijk
toe. Het zijn geen veroveraars en ze missen
soms ruggengraat. Maar ik ben optimist
van natuur.”
Heeft De Warande Franstalige leden?
VAN WAEYENBERGE. “Ja, maar ze spreken
ook Nederlands. Brusselse en Franstalige
vrienden, en buitenlanders. Hun
kennis van het Nederlands gaat van perfect
naar het zich verstaanbaar kunnen
maken. Een taalexamen nemen we niet af.
We kijken naar hun cv en nemen uiteraard
niemand op die anti-Vlaams is.”
De officiële opening in 1988.
Werklunch met
Shimon Perez,
voormalig premier
van Israël.
Een communautaire doorbraak komt er
niet voor de komende verkiezingen in
juni.
VAN WAEYENBERGE. “Elk dossier
raakt telkens opnieuw geblokkeerd zodra
Vlamingen en Franstaligen er een
andere mening op nahouden. Ik veroordeel
geen van beiden, maar het land is
erdoor verlamd. Daar moeten we via onderhandelingen
uit. De Franstaligen
moeten een nuchtere analyse maken en
de voordelen inzien van het decentraliseren
en ontvetten van de federale staat.
Zoals we nu bezig zijn, waarbij beide
kanten in de federale kassa graaien, kan
het niet langer. Zo gaan we samen de
dieperik in. We moeten ons land anders
structureren en die
broodnodige veranderingen
vragen
niet eens zulke grote
bijsturingen. We
moeten druk blijven
uitoefenen om
de mentaliteit bij
onze Franstalige
landgenoten om te buigen naar meer
verantwoordelijkheid. De weerstanden
zijn echter zo groot bij hen.”
Ze vrezen voor verarming.
VAN WAEYENBERGE. “Maar we zijn
met zijn allen volop aan het verarmen.
Bij de Franstaligen heeft dat overigens
veel te maken met de PS-staat. De socialisten
spelen de andere partijen tegen
elkaar uit en controleren het gewest, de
gemeenschap, de intercommunales, de
gemeenten, de culturele centra. Ze hebben
alles in handen en plaatsen overal
hun pionnen. We moeten het apparaat,
federaal en regionaal, afslanken. De provincies
afschaffen. Regels wegwerken
die niet bijdragen tot de economie en
het welzijn van de mensen. Ook in
Vlaanderen.”

Eigen vermogen drie miljoen euro negatief
Het prachtige gebouw van De
Warande is eigendom van de nv
J. Zinner. Die heeft trouwe aandeelhouders
met een langetermijnperspectief:
Vlaamse ondernemersfamilies,
banken, SD
Worx. Onder de bestuurders
namen als Guy Borgerhoff, Jozef
De Mey, Frank Donck, Luc
Geuten, Mark Leysen en Remi
Vermeiren. De vennootschap
legde het geld op tafel voor de
initiële investeringen en ver-
Voelt u de invloed van de economische
crisis in De Warande?
VAN WAEYENBERGE. “Uiteraard. Wat
gaat de vernieuwing van de leden brengen
de komende jaren? De crisis spaart niemand.
Dat zal een tijdje duren, maar het
kan ook heilzaam zijn op geestelijk en filosofisch
vlak. Alles ging te hard, te snel, te
overdreven. Spijtig dat de crisis geen twee
jaar vroeger is uitgebroken. Dan waren de
gevolgen niet zo groot geweest.
“De financiële ontsporing dateert van de
jongste twee jaar. Die reuzenballon liquide
middelen, gecreëerd door de lage intrestvoeten,
draaide de wereld rond. Door de
korte termijn waar we zo vol van waren, zetten
die activa zich nergens duurzaam vast.
Bijvoorbeeld door middel van investeringen
in infrastructuur en gezondheid in Afrika
en Zuid-Amerika. Velen verdienden aan
het systeem via allerhande financiële producten
en het geven van kredieten aan elkaar.
Tot de dolgedraaide constructie in elkaar
klapte. Iedereen is erdoor getroffen
en we zullen de vertrouwenscrisis die is ontstaan,
moeten verteren. Hopelijk keren we
terug naar het gezond verstand en naar banken
die zich terugplooien op hun metier.
Ook Waalse politici,
hier Elio Di Rupo in
2001, zijn graag gezien.
huurt het pand tegen commerciële
voorwaarden aan de vzw
De Warande, die eigenaar is
van de inboedel.
“De vzw is zonder kapitaal gestart
en heeft twintig jaar gedraaid
op voorschotten van lidgelden”,
legt Piet Van
Waeyenberge uit. “Het tekort
van gemiddeld 150.000 euro
per jaar konden we altijd managen.”
Het heeft de vzw wel opgezadeld
met een negatief ei-
gen vermogen van drie miljoen
euro. Van Waeyenberge steekt
niet weg dat daarmee de beoogde
doelstelling niet gehaald
wordt: een neutrale cashflow,
die een verlies tot 75.000 euro
toelaat.
“Dat heeft te maken met de
hoge kwaliteit die we leveren
en waar we niet aan willen tornen.
Horeca is duur en we
doen niets in het zwart”, beklemtoont
Van Waeyenberge.
“Ondernemingen die produceren voor
behoeftes in de markt, een gezonde balansstructuur
hebben en conservatief worden
bestuurd, zullen de crisis overleven
en er zelfs versterkt uitkomen. Mijn familie
bestuurt op die manier. We maakten
nooit schulden op het niveau van de holding.”
Voelt u het Fortis-debacle als een trauma
aan?
VAN WAEYENBERGE. “Natuurlijk. Je
moet het aan mij niet vragen. Ik ben twintig
jaar bestuurder geweest. En hoewel
het verschrikkelijk is, tracht ik het luchtig
te verwerken (lachend). Want kijk: ik ben
in maart uit de raad van bestuur van Fortis
gestapt en je ziet wat ervan is gekomen.”
Er woedt een hele discussie of onze regering
het Fortis-dossier goed heeft
aangepakt.
VAN WAEYENBERGE. “Door de acute
noodsituatie was er blijkbaar geen alternatief.
Ik zeg ‘chapeau voor de regering’
omdat ze zo doortastend is opgetreden
in het fameuze weekeinde van
De top van
Suez op een
ontmoetingsdiner
in 2007.
De Warande kon de tekorten
de eerste jaren opvangen omdat
ze voldoende geld in kas
had en omdat Van Waeyenberge
af en toe samen met zijn
voorganger Lode Campo op
bedeltocht ging. “Ik ben daarmee
gestopt toen ik voorzitter
werd. Ik heb sinds ik vijf jaar
geleden aantrad, gewerkt om
break-even te kunnen draaien.
Dat moet volgend jaar mogelijk
worden.”
27-28 september. Want we hebben het
niet zien aankomen. Ik heb in de raad
van bestuur van Fortis, naar aanleiding
van de gebeurtenissen bij Northern
Rock in juni 2007, gepleit voor het inroepen
van de MAC-clausule (major adverse
change). Die staat in alle grote
contracten en laat toe de overeenkomst
te heronderhandelen of stop te zetten
bij calamiteiten. We hadden de clausule
in het contract over de overname van
ABN Amro laten zetten tegen de zin van
het management in.”
Waarom heeft Fortis die clausule niet
gebruikt?
VAN WAEYENBERGE. “Ja, waarom?
(aarzelt) Daar moet je een meerderheid
voor hebben in de raad van bestuur. Het
is meer dan een jaar geleden, op 20 september
2007.
“Wat er nu in september gebeurde, kon
niemand voorspellen. De vijf grote zakenbanken
verdwenen binnen de week en een
van hen, Lehman Brothers, ging failliet.
Dat was een atoombom in het financiële
systeem waardoor alle kredietlijnen tussen
de banken plotsklaps verdwenen.
Sindsdien daverde het bankensysteem op
zijn grondvesten en moesten de overheden
massaal ingrijpen. De interbankenmarkt
moet worden hersteld.”
De rechter staat achter de beslissingen
van de regering. Pech voor de aandeelhouders
van Fortis zoals u.
VAN WAEYENBERGE. “Het is een logische
uitspraak. Kijk, men is ondernemer,
investeert en weet dat daar risico’s aan
verbonden zijn. You can’t win them all. Ik
ben daar zakelijk nuchter in en mijn familie
ook. De bladzijde is omgedraaid. We
kijken naar de toekomst en verspillen geen
energie aan achterhoedegevechten. De
schade is geleden.” (T)
Trends 11 december 2008 Focus 41