Download STREEK 3-2012 - Netwerk Platteland

netwerkplatteland.nl

Download STREEK 3-2012 - Netwerk Platteland

Onzekere tijden voor ANV’s > Nieuwe antwoorden op de Plattelandsconferentie

> Plattelanders en sociale media > Nieuwe financiering

voor gebieden > Natuurlijke Klimaatbuffers > Burgers regelen zelf

glasvezel in Heeze­Leende > Smart Work Centers in Europa

| STREEK 3 | jaaRgang 5 | najaaR 2012 | nETWERKBLaD VOOR HET PLaTTELanD |

STREEK

Peter van Rooy, NederlandBovenWater:

“Overheden, treed buiten de bestaande

kaders! Stel je voor dat boeren uit een regio

samen hun streekproducten bij een

benzinestation aan een doorlopende weg

willen verkopen. Dat kan nu niet vanwege de

Benzinewet”


STREEK 3

najaar 2012

3 > Interview: Onzekere tijden voor

agrarische natuurverenigingen

Hans Hoek, directeur van Veelzijdig Boerenland, maakt

zich zorgen over de toekomst. Veranderingen in het GLB

en verschuivingen van verantwoordelijkheden tussen

Rijk en provincies zorgen voor veel onzekerheid.

4 > Kort nieuws en publicaties

6 > Platteland neemt heft in eigen hand

“Als je doet wat je altijd al deed, krijg je wat je altijd

kreeg”, vindt Marga de Jong van Netwerk Platteland.

“Terwijl we juist op zoek moeten naar een nieuw type

antwoorden.”

8 > Streekbewoners: Plattelanders en

sociale media

Vier plattelandsbewoners vertellen waarom en hoe ze

ooit begonnen met sociale media

10 > Geld voor het platteland deel 3:

nieuwe financiering voor gebieden

Gebiedsontwikkeling heeft nieuwe financieringsmogelijkheden,

bijvoorbeeld slimme koppelingen tussen

plannen en plichten, en ondernemingsruimte in ruil

voor publieke taken.

12 > Reportage: Symposium Natuurlijke

klimaatbuffers

Met de opening van de klimaatbuffer Hunze wordt een

succes gevierd. Het beekdal is mooier, veiliger én leuker

geworden. En dat met de betrokkenheid en draagvlak

van een groot aantal partijen.

14 > Streek-idee NL: Zelfs afgelegen

boerderij snel internet

Als grote spelers geen breedbandnetwerk op het platteland

willen aanleggen, dan doen we het toch zelf? Met

die instelling namen de inwoners van Heeze-Leende het

heft in eigen handen en richtten een coöperatie op.

15 > Streek-idee EU: Micropol behoudt

ondernemers voor de eigen streek

Binnen het Europese project Micropol wisselen deelnemers

uit elf landen ervaringen uit met het opzetten van

centra voor ondernemerschap.

15 > Netwerknieuws en agenda

COLOFON

‘Streek’ is een uitgave van het Netwerk Platteland. Streek attendeert

en informeert over ontwikkelingen op het platteland en presenteert de

mensen die zich inzetten voor platteland en plattelandsontwikkeling.

ISSN 1878-8319

Teksten | Koen Moons, Wim van Wijk, Lotty Nijhuis, Florien Kuijper,

Narda van der Krogt, Marjel Neefjes

Redactie | Rita Joldersma (CLM), Marieke Koot (ETC),

Kitty van den Hoek (Movisie)

Hoofd- en eindredactie | Marjel Neefjes (De Lynx)

Foto’s | zie bijschrift foto

Omslag | montage door Annemarie Wijmenga (De Lynx)

Vormgeving | Miek Saaltink, Wendy Buss (GAW ontwerp+communicatie)

Drukwerk | Drukkerij Modern, Bennekom

Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling.

Medegefinancierd door het ministerie van EL&I en de Provincies.

Netwerk Platteland werkt samen met het Regiebureau POP.

S T R E E K STELLIng

Van plattelandsondernemers mogen

we verwachten dat ze landschappe-

lijk verantwoord ondernemen

(enkele ingekorte reacties op deze stelling)

Josien Kapma

Ja. Maar ja, wat de een landschappelijk mooi vindt, vindt de ander

niks. Wat te denken van een coniferenhaag rond paardenwei, een

camping met wat ‘schaamgroen’ eromheen; pompoenenuitstallingen,

serres, veranda’s, sauna’s en blokhutten rond ieder huis…

antJe Kingma

Eens, maar meer eens met Josien: wat is landschappelijk verantwoord

en wie bepaalt dat? De hoeveelheid ideeën, plannen, beleids -

notities en visies die boven mijn erfje zweven is gigantisch. Onder -

tussen kijk ik door het raam over de beukenhaag via de ruggen van

de koeien naar de coniferen van de buren. Ik vind het een mooi

en verantwoord uitzicht.

marcel ViJn

Dat mag je niet alleen verwachten, dat gebeurt ook! Uit onderzoek

blijkt dat plattelandsondernemers landschappelijk verantwoord

ondernemen, ook omdat ze dat landschap nodig hebben

voor hun bedrijfsvoering.

Wiet Van meel

Zou graag dat onderzoek eens willen zien. Geloof er geen bal van!

Wim BeiJer

Als ondernemers dat misschien niet willen, dan moet de gemeente

daar een handje bij helpen. Bijvoorbeeld via bestemmingsplan

of aanlegvergunningen en vereveningsbijdragen.

milie Boerhof

Zo lang in mijn buurt de landbouwers geen enkel boompje om hun

weiland dulden omdat het een aantal maiskolven of grassprieten

verschil maakt, geloof ik niet in landschappelijk verantwoord

ondernemen.

ingrid acKermans

Zou het ook interessant zijn om ‘landschappelijk verantwoord’

breder te beschouwen dan alleen vanuit schoonheid? Maar

bijvoorbeeld ook vanuit het herstel van biodiversiteit of vanuit

een lokale waterhuishouding!

Wendy Van offeren

Ik denk ook aan het behoud van de landschapselementen en

structuren e.d. die de verhalen van een landschap vertellen.

Als inspiratiebronnen kunnen hulpmiddelen dienen zoals

tinyurl.com/kwaliteitsgids

De nieuwe Streekstelling luidt:

Het platteland biedt volop ruimte aan

klein ondernemerschap

U kunt reageren op www.netwerkplatteland.nl

of op de LinkedIn group Netwerk Platteland.

Hans Hoek, directeur van Veelzijdig Boerenland, de West-Nederlandse

koepel van agrarische natuurverenigingen in Nederland, maakt zich

zorgen over de toekomst. Veranderingen in het Gemeenschappelijke

Landbouwbeleid en verschuivingen van verantwoordelijkheden tussen

Rijk en provincies zorgen voor veel onzekerheid. Maar misschien kan

verandering juist nieuwe kansen bieden. “Als nu de juiste invulling

wordt gegeven, kan het nieuwe stelsel tot grote verbeteringen leiden.”

Er spelen veel zaken tegelijkertijd voor de

agrarische natuurverenigingen (ANV’s). Om

te beginnen gaat het Europese Gemeenschappelijke

Landbouwbeleid (GLB) na

2014 op de schop. Nederland wil graag dat

boeren gaan samenwerken in collectieven

binnen het GLB. Om te laten zien dat dit

werkt, zijn vier pilots opgestart, waarvan er

drie ontstaan zijn uit een ANV. Hoek vindt

dit een positieve ontwikkeling. “Misschien

is het juist nu het moment om een aantal

zaken anders te doen. Leg meer verantwoordelijkheid

bij de collectieven in het gebied

zelf. Zij kunnen het beheer kwalitatief beter

Interview

Hans Hoek, Veelzijdig Boerenland: “Het lijkt erop dat zowel Rijk als provincies de hand op de knip houden

voor agrarisch natuurbeheer” Foto: Jan van der Voet

Onzekere tijden

voor agrarische

natuurverenigingen

en effectiever uitvoeren. Het is ook efficiënter

om beleid en uitvoering wat meer te

scheiden. Nu gaat bijna de helft van iedere

geïnvesteerde euro naar dichttimmeren en

controleren. Het zou mooi zijn als een

groter deel van de euro bij de uitvoering zelf

terecht kan komen.”

Wisselende verantwoordelijkheden

Hoek: “Wij zoeken samen met het Rijk en

de andere koepels hoe we agrarisch natuurbeheer

kunnen vormgeven binnen het GLB.

Het is nu vooral afwachten wat er definitief

in Brussel besloten wordt. Mogelijk is dat

pas begin volgend jaar helder.” Die Brusselse

onzekerheid werkt ook als rem op de bespre -

kingen van Rijk en provincies over agrarisch

natuurbeheer. Die onderhandelen namelijk

over de uitwerking van het Bestuursakkoord

dat zij in 2011 sloten over decentralisatie

van Rijkstaken naar provincies en gemeenten.

Waar het om agrarisch natuurbeheer

gaat, ligt het echter net iets anders. Alles

binnen de Ecologische Hoofdstructuur (EHS)

is de verantwoordelijkheid van de provincies,

daarbuiten is het Rijk verantwoordelijk.

Toch ligt de integrale verantwoordelijkheid

voor het landelijk gebied bij de provincies.

Hoek is beducht voor een onduidelijke

situatie waarbij ANV’s, of zelfs individuele

boeren, met verschillende instanties en

ver schillende stelsels te maken krijgen.

“We moeten geen twee kapiteins op een

schip krijgen. Het liefst zien we één stelsel

voor agrarisch natuurbeheer. Het Rijk en

het Interprovinciaal Overleg zijn daar nog

niet uit. Ondertussen zitten ANV’s in onzeker -

heid. We moeten in de komende maanden

de jaarplannen en begrotingen voor 2013

maken, terwijl nog niet eens bekend is hoe

het na half 2013 is geregeld. Maar ze heb -

ben toegezegd dat er een werkbaar stelsel

komt en dat er snel duidelijkheid komt,

dus daar vertrouwen we dan maar op.”

Voortbestaan

Die onzekerheid bestaat niet alleen over

de sub sidieregeling, maar ook over het

voortbestaan van de ANV’s zelf. Op dit

moment worden de ANV’s door de provincies

financieel onder steund. Die verantwoordelijkheid

valt weg in 2014. “De provincies

hebben aangegeven zelfs al na het broedseizoen

van 2013 te stoppen met de

financiering”, zegt Hoek. “Het lijkt wel of de

provincies er zo snel mogelijk vanaf willen.

Juist die provincies die afgelopen jaren veel

in agrarisch natuur beheer hebben geïnvesteerd,

zeggen nu: sorry, het is onze verantwoordelijkheid

niet, we moeten bezuinigen,

dus we stoppen ermee. Dit terwijl het Rijk

nog niet heeft aangegeven hoe ze het over

gaan nemen.

Dit is niet passend en ik vraag me af of de

ANV’s met al hun inzet wel serieus worden

genomen. Zo zijn we niet gewend met elkaar

om te gaan.”

Dan is er nog het zogenoemde Lente-akkoord,

waarin extra geld voor agrarisch natuurbeheer

is gereserveerd. Maar de nieuwe

Tweede Kamer zal zich nog over dit akkoord

moeten buigen. “Vooralsnog lijkt het of

zowel het Rijk als de provincies de hand op

de knip houden”, aldus Hoek. “Ik hoop dat

de overheden de consequenties hiervan

goed beseffen.”

Koen Moons

MEER INFO:

www.toekomstglb.nl

2 2012 STREEK 3


korte berichten

Narda van de Krogt en Wim van Wijk

Publicaties

De tijd is rijp voor biodiversiteit

Sommige mensen vinden ‘biodiversiteit’ een vaag begrip,

dat alleen maar problemen oplevert als je ergens vergunning

voor aanvraagt. Maar dat is een misvatting, zo

blijkt uit de brochure Provinciaal profijt van biodiversiteit.

In deze IPO-uitgave wordt duidelijk dat biodiversiteit,

in de betekenis van ‘verscheidenheid van al het leven’,

tal van raakvlakken heeft met het provinciaal beleid,

zoals omgevings- of economisch beleid. Zo zijn de

Nederlandse Akkerbouw Vakbond en het Louis Bolk

Instituut vorig jaar een project in de Veenkoloniën

begonnen dat zich richt op de mogelijkheden om lupine

te telen voor menselijke voeding.

De brochure geeft nog elf voorbeelden, op het terrein

van waterzuivering, recreatie, veehouderij, het benutten

van braakliggende terreinen en zelfs woningbouw.

Al met al reikt de brochure mogelijkheden aan om de

kansen voor biodiversiteit

te signaleren en

te benutten. Ook is te

lezen dat slim werken

mét en vóór biodiversiteit

extra kwaliteit

genereert. Kwaliteit

die benut kan worden

door stadsbewoners,

boeren, buitenlui,

ondernemers, recreanten

en overheden.

> Te downloaden op:

tinyurl.com/provprofijt-biodiversiteit

Stadslandbouw in historisch

perspectief

Een samenleving waarin niemand meer weet hoe hij

aardbeien moet telen of zelfs maar weet waar de boodschappen

uit de winkel hun oorsprong hebben, is een

kwetsbare samenleving. Dat was vroeger anders toch?,

vroeg Frank Stroeken zich af. In zijn boek Vlaaien op de

Neude laat hij zien hoe de stadslandbouw van Utrecht

zich door de eeuwen heen ontwikkelde.

Het boek behandelt 2000 jaar voedsel verbouwen,

verhandelen en opeten. De Romeinen introduceerden

allerlei nieuw voedsel, in de middeleeuwen was er handel

op straten, bruggen en pleinen, zoals de Varkensmarkt,

Donkere Gaard, Bakkersbrug. Nog steeds speelt voedsel

overal in de stad een rol. Vertrouwdheid met het voedsel-

landschap van vroeger en nu

kan een begin zijn om op een

frisse manier na te denken over

het voedsellandschap van de

toekomst, luidt de conclusie van

Stroeken.

Foto: Papieren Geluk

Groene Hart weer Nationaal

Landschap?

De Randstad bezit met haar Groene

Hart een kwaliteit die maar weinig

metropolen in de wereld bieden.

Daarom moet het duurzaam beheerd

en gebruikt worden, zo stelt

stichting Het Groene Hart in het

Groene Randstad Manifest, dat

eind augustus is gepresenteerd.

De kleine honderd ondertekenaars

willen dat het Groene Hart zijn

status als Nationaal Landschap

terugkrijgt en blijvend door het

Rijk wordt ondersteund. Verder

willen zij dat de grenzen van het

Groene Hart niet verder worden

aangetast en dat er extra bescherming

komt voor de kerngebieden:

natuurgebieden, monumenten en

cultureel erfgoed. Daarnaast willen

de ondertekenaars dat de rode

contouren worden teruggebracht

tot wat echt nodig is en dat grootschalige

nieuwe bedrijventerreinen

eerst moeten worden afgemaakt

voordat nieuwe worden aangewezen.

> Meer info: www.groenehart.info/

node/331

Passie Op het Platteland-prijs

2013

Is uw project een goed voorbeeld

van een innovatief, inspirerend, bijzonder

of succesvol POP-project?

Van 1 oktober tot 15 december

2012 kunt u zich inschrijven voor

de tweede editie van de verkiezing

van de Passie Op het Plattelandprijs.

Deze prijs zet aansprekende

projecten uit het Plattelandsontwikkelingsprogramma

2007-2013

(POP2) in het zonnetje. De projecten

laten zien dat het platteland

onderneemt, bruist en lééft.

Een deskundige jury onder leiding

van mevrouw W.H. Maij, gedeputeerde

van de provincie Overijssel,

zal de inzendingen beoordelen

en prijswinnaars aanwijzen.

Het publiek kan stemmen op

een publieksprijswinnaar. Naast

publiciteit voor uw project door de

POP-prijsverkiezing, maakt u kans

op prijzengeld: vier prijzen van

ieder € 2000 en voor de winnaar

van de publieksprijs € 1000.

Daarnaast kan uw project worden

opgenomen in de brochure over

toonaangevende POP-projecten.

> De prijsuitreiking vindt plaats in

het voorjaar van 2013. Het digitale

inschrijfformulier, de spelregels en

overige informatie vindt u vanaf

1 oktober 2012 op www.netwerkplatteland.nl

Grote plattelandsgemeenten

willen meer beleidsruimte

De tien grootste plattelandsgemeenten

(P10) willen meer eigen

beleidsruimte en extra geld uit het

Gemeentefonds. Als voorbeeld

noemt de P10 de vervoersproblematiek.

Nu rijden er busjes van de

thuismaaltijdservice, scholen en

bibliotheek door de dorpen, elk uit

een ander potje betaald. Als het

vervoer slimmer kan worden georganiseerd,

kan het vervoersaanbod

blijven bestaan. ‘Ontschotting van

de budgetten (Wmo, scholierenvervoer

en ov-financiering) maakt

openingen naar nieuwe combinaties

mogelijk’, zo staat in het

wensenlijstje dat aan Kamerleden

wordt aangeboden. Ook willen de

plattelandsgemeenten zelf bepalen

of ze scholen openhouden of sluiten.

De opheffingsnormen liggen

nu landelijk vast.

> Meer info: tinyurl.com/P10beleidsruimte

“ Tien euro om appels te plukken?

Eenmaal, andermaal… verkocht!”

Op de honderdste fokveedag in

Hoornaar in de Alblasserwaard

op 6 oktober wordt een bijzondere

veiling gehouden. Mensen kunnen

bieden op het bijwonen van de

geboorte van een kalfje of een

lammetje, helpen bij het plukken

van appels in een

hoogstamboomgaard

of het onderhouden

van een eendenkooi,

een historisch gemaal

of een meidoornheg.

Met deze veiling wil

het Gebiedsplatform

Alblasserwaard

Vijfheerenlanden

de betrokkenheid

tussen boeren en

burger versterken en

tegelijkertijd de bezuinigingen

van het rijk

op natuuronderhoud

opvangen. Op zeven items kan nu

al geboden worden op de website

www.onsmijn.nl en de leukste

komen op de Fokveedag.

> Meer info: www.onsmijn.nl

Boerderij wordt plattelandswoning

Nu ook de Eerste Kamer heeft

ingestemd met het wetsvoorstel

om voormalige boerderijen te bestemmen

als ‘plattelandswoning’,

kunnen zo’n 5000 agrarische bedrijfsgebouwen

die status in een

bestemmingsplan krijgen. Zo kan

een boerderij door burgers worden

bewoond, zonder dat de strengere

milieunormen (‘stankcirkels’) voor

gewone woningen er gelden. Klagen

over mestlucht of lawaai van

landbouwmachines zit er dan niet

meer in. Een boer die wil stoppen,

kan zo makkelijker zijn huis als

woonhuis verkopen, of zelf in zijn

huis blijven wonen. Tegelijkertijd

hoeven agrarische bedrijven in de

omgeving niet bang te zijn voor

klachten van omwonenden over

overlast.

> Meer info: tinyurl.com/plattelandswoning

Publicaties

Landbouw en toerisme kunnen

gevolgen krimp verzachten

Bevolkingskrimp biedt ook kansen. Want landbouw en

toerisme kunnen de leefbaarheid en economische vitaliteit

van het platteland verhogen, zo blijkt uit onderzoek

van LEI en Alterra, onderdelen van Wageningen UR, op

verzoek van het ministerie van EL&I. Het onderzoeksrapport

Landbouw en recreatie in krimpregio’s; laat dit zien in

drie krimpregio’s: het noorden en oosten van Groningen,

Zeeuws Vlaanderen en Zuid-Limburg. Maar ook welke rol

landbouw en recreatie kunnen spelen in het oplossen van

problemen die ontstaan door krimp.

De belangrijkste conclusie is dat landbouw en toerisme

kunnen bijdragen aan het verminderen van krimp-

problematiek door de

ruimtelijke kwaliteit te

verbeteren. Zo biedt

bevolkingskrimp kansen

doordat de grondprijzen

dalen en er ruimte

vrijkomt die benut kan

worden voor agroparken

(landbouw) of themaparken

(recreatie). Zowel

economische vitaliteit als

leefbaarheid zijn meegenomen

in het onderzoek.

> Te downloaden op:

tinyurl.com/landb-

recr-krimpregio

Boeren zien hun terpenplan

werkelijkheid worden

De familie Broekmans is de

eerste bewoner van een terpenboerderij

in de Overdiepse

Polder. Op 10 augustus was

staatssecretaris Atsma aanwezig

bij deze mijlpaal in het

Ruimte voor de Rivier-project.

Toen de boeren vernamen dat

hun polder was aangewezen

als plek waar de rivieren meer

ruimte moet krijgen, stelden

zij zelf voor om hun boerderijen

op terpen te plaatsen.

Als acht boer derijen op een

terp te staan, wordt de dijk

rond deze eilandpolder in de

Bergsche Maas verlaagd.

Als eens in de 25 jaar de polder

onder water staat, houden bewoners

en vee het toch droog.

Negen andere boeren hebben

besloten hun bedrijf elders

voort te zetten of te stoppen.

Eind 2015 moet de polder,

net als alle andere Ruimte

voor de Rivier-projecten,

helemaal klaar zijn.

> Meer info: tinyurl.com/

terpenplan

4 STREEK 3 2012 3 2012 STREEK 5


Achtergrond

“ De frisse blik van Rotterdam is leerzaam. Stadsmensen ervaren onze hechtheid als gesloten. Dus werken we aan uitnodigende stopplaatsen in de Krimpenerwaard.”

Foto: Rick Keus

Plattelandsconferentie ‘Zicht op 2020’ zet in op persoonlijke drive

Platteland neemt

heft in eigen hand MEER

“Als je doet wat je altijd al deed, krijg je wat je altijd kreeg”, vindt Marga de Jong

van Netwerk Platteland. “Terwijl we juist op zoek moeten naar een nieuw type

antwoorden.” De Plattelandsconferentie van Netwerk Platteland en de Dienst

Landelijk Gebied (DLG), op 13 en 14 december a.s., wordt daarom echt anders

dan voorgaande jaren. Minder vertellen hoe het kan of moet, meer bouwen op

eigen kracht van gebieden en mensen. Die eigen kracht kan zich in allerlei vormen

uiten, van gebiedscoöperaties tot samenwerkingsverbanden met de stad.

Het platteland is volop in beweging. We staan

aan het einde van beleidsperiode POP2, het

Gemeenschappelijk Landbouw-beleid komt

er aan, en dat in het licht van een terugtredende

overheid en toenemende bezuinigingen.

Wél is duidelijk dat mensen steeds

meer het heft in eigen handen gaan nemen,

niet vanuit subsidies of instrumenten, maar

vanuit een gedrevenheid en binding met

hun gebied en in onverwachte samenwerkingsverbanden.

Dat is het vertrekpunt van

de Plattelandsconferentie ‘Zicht op 2020’.

“Het moet anders op het platteland”, vindt

Geert Meeuwissen van DLG, “maar niemand

weet goed hoe. De mensen uit het veld,

zoals ondernemers en maatschappelijke

organisaties, gaan actief taken overnemen

van de overheid. Maar in welke rol? Waar

verlangen ze naar en wat bindt hen? Op

deze en andere vragen moeten zij zelf een

antwoord zien te vinden. Daarom is de

conferentie hun platform. Als organisator

stellen we ons bescheiden op. Wij willen

het als DLG ook anders gaan doen: dealmaker

en verbinder zijn van de ‘horizontale’

initiatiefnemers die het anders zullen gaan

doen dan de ‘verticale’ overheden. Dat is

best een cultuurschok. Als DLG hebben wij

Marga de Jong en Petra van de Kop van Netwerk Platteland:

“Op de Plattelandsconferentie doen we inspiratie op uit

onverwachte hoek”

altijd sterk ingezet op vertellen hoe mensen

het moeten doen. Maar mijn motto voor

deze conferentie is dat iedere deelnemer

gelijk is, of het nu een gedeputeerde is of

een kleine ondernemer uit een krimpgebied.”

Marga de Jong van Netwerk Platteland

vult aan: “Het doel van de conferentie is

om mensen met elkaar in contact brengen

rond hun eigen, persoonlijke vraag en drive.

Wat wil je zelf graag bereiken in je gebied of

in je werkveld?”

Mensen mobiliseren

Dan gaat het bijvoorbeeld niet meer over

‘actief burgerschap’, maar over ‘hoe mobili-

seer ik de mensen, zodat we over tien jaar

met zijn allen nog steeds in een mooie omge-

ving prettig samenleven?’ Dat geldt bijvoor-

beeld voor Eline van de Veen, LEADER-coördinator

en streekmakelaar in de Kromme

Rijnstreek, die bezig is met het opzetten van

een streekplatform Kromme Rijn.

“We zoeken minder naar geld, maar meer

naar maatschappelijke overwaarde”, vertelt

Van de Veen. “Ik hoop dat de ondersteuning

vanuit ons streekplatform steeds eenvoudiger

kan, omdat er een actieve community

in het gebied ontstaat. Maar hoe benaderen

we die burgers en ondernemers actief?

Wij zoeken het in zichtbaarheid, laten zien

wat kan, welke vragen er zijn, waar antwoorden

te vinden zijn. Via blogs en sociale

media, maar ook ‘live’. Met een tweejaarlijkse

initiatievenmarktplaats, maar ook

door contact te zoeken met ondernemers in

de stad Utrecht of vrijwilligerscentrales.”

Vanuit de provincie Groningen is Fred Stol,

wethouder van de gemeente Zuidhorn en

voorzitter van de Lokale Actiegroep Wester -

kwartier, betrokken bij het op poten zetten

van een gebiedscoöperatie Westerkwartier.

Daarin werken de vijf o’s samen: ondernemers,

omgeving, overheid, onderzoek en

onderwijs. Dat is een uitdagend proces,

legt Stol uit. “We kunnen pas tot officiële

oprichting overgaan als alle belanghebbenden

meedoen. We zoeken hoe we toch al

in een coöperatie aan de slag kunnen met

concrete projecten, om jezelf zichtbaar te

maken en te laten zien dat het model werkt.

De omgeving, bijvoorbeeld dorpsverenigingen

en ondernemers, krijg je pas mee als ze

zien dat het in de praktijk wat oplevert.”

Een frisse blik

Het begin van verandering is een frisse blik.

“We betrekken nu Rotterdam bij projecten

rond recreatie, toerisme en ondernemer-

schap”, vertelt Bart Crouwers, wethouder

van de gemeente Vlist en voorzitter van de

Plaatselijke Groep Krimpenerwaard.

“Dat bleek leerzaam; wat wij altijd onze

kwaliteit vonden, onze hechte dorpen met

een sterke lokale gebondenheid, zien stads -

mensen als gesloten. Makkelijk contact

maken met mensen van buiten, dat zit ons

hier niet in het bloed. Dus werken we aan

uitnodigende stopplaatsen, een campagne

voor bewoners en zoeken naar manieren

om die gastvrijheid meer vorm te geven.”

Op de conferentie is alle ruimte voor dit soort

vragen en initiatieven. Maar de manier waar-

op deelnemers ermee aan de slag gaan is

anders. “De conferentie wordt géén etalage

van succesvolle projecten in de regio”, zegt

Petra van de Kop, medeor ganisator vanuit

Netwerk Platteland. “We breken ingesleten

denkpatronen open. We richten de blik meer

naar buiten en doen inspiratie op uit onver-

wachte hoeken en andere sectoren. Maar

ook meer naar binnen, door te reflecteren

op wat je persoonlijk drijft en bindt”, vult

Marga de Jong aan.

“Op deze conferentie geven wij de deelnemers

overigens géén antwoord op hun

vragen”, zegt Van de Kop tot slot. “Ze gaan

die antwoorden zelf vinden, met elkaar,

in een veelzijdig, creatief en spannend

programma.”

6 STREEK 3 2012 3 2012 STREEK 7

Florien Kuijper

INFO:

De Plattelandsconferentie ‘Zicht op 2020’

vindt plaats op 13 en 14 december 2012 in

het Hof van Wageningen.

Meer informatie vindt u op www.netwerkplatteland.nl/to-bean-or-not-to-bean


S T R E E K B E W O N E R S P O R T R E T T E E R T M E N S E N D i E z i c H i N z E T T E N V O O R E E N S T E R K E N A A N T R E K K E L i J K P L AT T E L A N D

STREEK BEWOnERS In

8 STREEK 3 2012

“ Met sociale media komt informatie naar jou toe

in plaats van dat jij moet zoeken”

Waarom ben je sociale media

gaan gebruiken?

Ik ontdekte dat je met behulp

van de sociale media het internet

kunt organiseren. In plaats van

eindeloos te zoeken kom je in

contact met mensen met dezelfde

interesse. Je kunt met RSS zelfs

informatie naar jou toe laten

komen. Ik ben ooit begonnen

met LinkedIn en inmiddels gebruik

ik ook Twitter en recent

heb ik me op Facebook gemeld.

Gebruik je sociale media voornamelijk

voor het werk of juist

privé?

LinkedIn en Twitter gebruik ik

uitsluitend zakelijk. In het begin

volgde ik alleen maar anderen,

maar inmiddels verzend ik ook

tweets. Facebook ben ik zoals

gezegd nog aan het ontdekken,

provinciaal secretaris Flevoland voor LTO Noord

Waarom ben je sociale media

gaan gebruiken?

Acht jaar geleden werd ik voor -

zitter van de vakgroep Varkenshouderij

en stelde ik me de vraag:

‘Hoe hou ik mijn leden op de hoogte

van wat er speelt en van wat ik

doe?’ Toen kreeg ik van communicatiebureau

Imagro het advies

een blog te beginnen. Dat heb ik

gedaan, ben maar gewoon begonnen

en nu doe ik het nog, elke

week. Het blog stond eerst alleen

op de site van LTO, maar inmiddels

ook op die van De Boerderij, waar

ik zelfs nog meer lezers heb. En ja,

van het één komt het ander: ik zit

nu ook op Facebook, LinkedIn en

ik twitter. Vooral Twitter vind ik

een handig middel. Toen ik doorkreeg

dat er veel over de varkenshouderij

werd getwitterd, maar

maar ik weet al wel dat ik het

mondjesmaat ga gebruiken.

Verwacht niet dat ik van alles

wat ik doe, melding maak en

met foto’s illustreer.

Welke rol kunnen sociale media

spelen bij de toekomst van het

platteland?

Op het platteland zijn de fysieke

afstanden groter en die kun je

met sociale media moeiteloos

overbruggen. Stel dat je als boer

een buurman hebt die in een

andere sector bezig is, dan ik

het toch handig dat je met een

‘soortgenoot’ 50 kilometer

verderop wel even snel kunt

uitwisselen hoe je iets aanpakt.

Een ander groot voordeel is

dat bijvoorbeeld via Twitter

mensen in gesprek raken die

elkaar anders niet zouden spre-

jaSPER Van DER HORST

“Sociale media zijn een buurtkrant, maar dan anders”

niet dóór varkenshouders, ben ik

me ermee gaan bemoeien. Kan ik

snel de andere kant van een zaak

belichten, als dat nodig is.

Gebruik je sociale media voornamelijk

voor het werk of juist

privé?

Ik kan rustig een hele avond met

de computer op schoot zitten,

maar niet elke dag hoor. Soms

spendeer ik maar 10 minuten op

een dag aan sociale media. En het

merendeel is toch voor mijn werk.

Welke rol kunnen sociale media

spelen bij de toekomst van het

platteland?

Een belangrijke! Sociale media

bevorderen de cohesie, iedereen

kan zijn omgeving laten zien wat

er gaande is; je kunt er PR mee

ken: ambtenaren, bestuurders,

boeren, mensen van maatschappelijke

organisaties. De hiër archie

valt weg.

Wat heb je gehad aan het

leertraject van Netwerk

Platteland?

Dit voorjaar heb ik Groene

Dingen gevolgd. Ik heb de drie

groepsbijeenkomsten gevolgd

en die waren zeker informatief.

Eerlijkheidshalve zeg ik erbij

dat ik het niet heb afgemaakt;

wat erbij inschoot was het maken

van het huiswerk. Ik heb dus wel

kennis gemaakt met nieuwe toepassingen,

en daarvan gebruik

ik sommige ook. Vooral werken

in de wolken en RSS vond ik

interessant. Maar er zaten ook

dingen bij niet ik niet zinnig

vond.

annEcHIEn TEn HaVE-MELLEMa

voorzitter LTO-vakgroep Varkenshouderij

Wim van Wijk

bedrijven, netwerken onderhouden.

Het is eigenlijk een buurtkrant,

maar dan anders.

Wat heb je gehad aan het leertraject

van Netwerk Platteland?

Van Netwerk Platteland 2.0 heb

ik geleerd dat je boodschappen via

meerdere kanalen kunt verspreiden.

En dat je communities kunt

vormen. Ik heb gehoord dat er een

nieuw leertraject van Netwerk Platteland

is. Daar ben ik wel nieuwsgierig

naar, want ik houd wel van

nieuwe dingen.

STREEKBEWOnERS DEzE KEER DE ROL Van SOcIaLE

MEDIa VOOR DE TOEKOMST Van HET PLaTTELanD

“Wie geen sociale media gebruikt, is niet van deze tijd”

Waarom bent u sociale media

gaan gebruiken?

Voor mijn bedrijf. Ik verhuur

sampans, dat zijn Chinese houten

boten. En verder Canadese kano’s,

vissersboten en fluisterboten –

dan kun je niet anders dan reclame

maken via sociale media. Ik mag

dan een oma van acht kleinkinderen

zijn, ik ga wel met mijn tijd

mee. In 1980 had ik al een com -

puter en sindsdien heb ik alle

nieuwe ontwikkelingen op dat

terrein gevolgd. Ik ben gewoon

nieuwsgierig, dus als er iets nieuws

komt waarvan ik denk: dat kan

ik gebruiken, dan neem ik het.

Ik twitter, zit op Facebook en

heb een iPad.

eigenaar van botenverhuurbedrijf De Chinese Schouw

RIa Van WIjngaaRDEn-Van HaRTEn

“Boeren krijgen er meer gezicht door”

Waarom ben je sociale media

gaan gebruiken?

Netwerk Platteland benaderde het

AOC over Leertraject 2.0 en mijn

baas polste mij: ‘Is dat niks voor

jou?’ Ja, dat was iets voor mij, want

sindsdien twitter ik, zit ik op LinkedIn,

Yammer, NING, YouTube en

Facebook, gebruik ik Skype en Dropbox

en heb ik een blog. Ik volg nu

van alles op het gebied van voedsel:

boeren en tuinders, maar ook horeca,

onderwijs, media en overheid.

Het hoort er nu gewoon bij.

Gebruik je sociale media voornamelijk

voor het werk of juist

privé?

Alles bijeen genomen is de verhouding

ongeveer fifty/fifty. Voor mijn

werk gebruik ik het meest Twitter

en LinkedIn; bij de andere sociale

media ligt het accent meer in de

Gebruikt u sociale media voornamelijk

voor het werk of juist

privé?

Hoofdzakelijk voor mijn werk.

Van iedereen die hier een boot

huurt, maak ik een foto als ze

wegvaren. Die stuur ik ze toe met

de vraag of ze hem op Facebook

willen zetten. Dat is de beste

reclame voor me. En zo werkt het

ook, want de komende dagen zit

ik volgeboekt.

Welke rol kunnen sociale media

spelen bij de toekomst van het

platteland?

Een grote natuurlijk. Dat kan ik

illustreren met wat we onlangs als

ondernemers hier in de Alblasser-

projectcoördinator plattelandsontwikkeling Nordwin College (voorheen AOC Friesland)

privé-sfeer, maar niet uitsluitend.

Trouwens, intussen ben ik van cursist

docent geworden: ik breng docenten

van het AOC, voor zover ze

interesse hebben, bij wat er op het

gebied van sociale media allemaal is.

Welke rol kunnen sociale media

spelen bij de toekomst van het

platteland?

Die is zonder meer groot. Ten eerste

kunnen boeren duidelijk maken

waar ze mee bezig zijn, ze krijgen

er een gezicht door. En afstanden

worden er kleiner door. Ten tweede

kun je de politiek beïnvloeden, ik

volg bijvoorbeeld Lutz Jacobi van

de PvdA. Zij is erg betrokken bij het

platteland en lokt allerlei reacties

uit van andere politici, waar jij ook

weer op kunt reageren. Zo heb je

toch het gevoel dat je zaken een

beetje kunt sturen.

waard/Vijfheerenlanden hebben

opgezet: een geocache-fietstocht.

Mooi dat er in een paar weken

tijd 120 mensen ingelogd hebben.

Die mensen hadden hier anders

toch niet gefietst! Zo bevorder je

het toerisme in je streek.

Wat heb je gehad aan het leertraject

van Netwerk Platteland?

Daar heb ik niet aan meegedaan.

Maar nu ik hoor over Groene

Dingen met ruim twintig vormen

van sociale media, maak je me

nieuwsgierig. Dus dat houd ik

zeker in de gaten. En nu ga ik

een tweet versturen dat ik ben

geïnterviewd voor Streek!

MaRjO VOnDERMan

Wat heb je gehad aan het leertraject

van Netwerk Platteland?

Het was zonder meer nuttig. Ik zou

nu ook moeilijk meer zonder sociale

media kunnen. Een voorbeeld:

laatst hielden we een verkiezing

voor de Week van de Fryske Smaak.

Zeshonderd mensen brachten hun

stem uit! Zonder sociale media was

ik al blij geweest met 150 uitgebrachte

stemmen.

Ook mee(r)doen met sociale media?

Doe Groene Dingen!

Groene Dingen laat iedereen in de groene sector kennismaken

met sociale media: de bekende Twitter en Facebook, maar ook

RSS, Flickr en NING. De eerste drie ‘dingen’ (lessen) staan al

online, de rest volgt de komende maanden. Volg de cursus gratis

individueel of in­company in groepsverband.

> www.groenedingen.net

3 2012 STREEK 9


Achtergrond

geld voor het platteland

deel 3: nieuwe financiering voor gebieden

in Streek dit jaar een serie artikelen over geld. Waar haal je op het platteland

financiering vandaan in tijden van bezuinigingen en recessie? Deel 3 zoekt het

antwoord in nieuwe financieringsvormen voor gebiedsontwikkeling.

“Verleiden is een krachtig instrument”,

stelt Peter Prins, van PRINS Projectmanagement

& Advies, onder andere actief als

programmaregisseur voor de ontwikkeling

van Vlagheide (zie kader). In dit Brabantse

gebied is de ontwikkeling ver gevorderd,

onder andere met behulp van een aantal

nieuwe financieringsmogelijkheden:

slimme koppelingen tussen plannen en

plichten, en ondernemingsruimte in ruil

voor publieke taken. Zijn belangrijkste

boodschap: “Zorg voor een mooi toekomstperspectief

waar je mensen vanaf het begin

mee kunt verleiden, zodat ondernemers,

burgers, maatschappelijke organisaties en

overheden enthousiast aan de slag gaan.”

Lef en creativiteit

Wie dat toekomstperspectief schetst, zal

per situatie verschillen. Peter Prins: “In veel

gevallen zal dat een overheid zijn die een

gebied wil ontwikkelen, maar het kan ook

een ondernemer zijn, of een groep burgers.”

Duidelijk is dat voor nieuwe financieringsvormen

lef en creativiteit nodig is, niet

direct zaken die je met overheden associeert.

“Maar het kan wel!”, weet Peter van

Rooy van het Innovatieprogramma

NederLandBovenWater (NLBW), gericht op

gebiedsontwikkeling. “De provincie Brabant

is bijvoorbeeld al heel actief met uitnodigingsplanologie.

Ze vragen grote initiatiefnemers

wat hun plannen zijn, en kijken

samen wat ze kunnen realiseren zodat

zowel provincie als initiatiefnemer er beter

van wordt.”

Dat je dan buiten bestaande kaders moet

treden, daar kom je niet onderuit. “Even

een voorbeeld”, zegt Van Rooy. “Stel je voor

dat boeren uit een regio samen hun

streekproducten bij een benzinestation aan

Vuilstort als kern van bloeiend gebied in Vlagheide

Het toekomstperspectief dat

de provincie Brabant en drie

gemeenten schetsten van de

45 hectare vuilstort Vlagheide

en zo’n 1000 hectare daarom-

heen, was een groen gebied

om volop te recreëren. In de

laatste stortfase was al creatief

gestort om reliëf voor een

golfbaan te creëren. In 2005

De thee- en pluktuin Miss Hyacinth realiseerde landschappelijk aankleding en

deed een bijdrage aan het landschapsfonds. Foto: Miss Hyacinth

nodigden de overheden ondernemers

uit met plannen te komen.

De 40 projecten die toen

zijn ingediend, zijn vrijwel

allemaal klaar of in ontwikkeling.

Veel groen wordt met

particulier geld gerealiseerd.

Een paar voorbeelden:

• Een particulier ontwikkelde

natuur omdat hij dat zelf

graag wilde, en kreeg advies

van het Brabants Landschap.

• Een agrariër begon een

thee- en pluktuin in ruil voor

het afbreken van stallen,

maar realiseerde wel extra

landschappelijke aankleding

en deed een bijdrage aan het

landschapsfonds.

• Een andere boer ruilde zijn

een doorlopende weg willen verkopen.

Personeel is er al, ruime openingstijden,

leuk ommetje erbij, picknicktafel, aantrekkelijk

voor forenzen en recreanten om even

uit te stappen. Nu kan dit niet, want je

loopt aan tegen bijvoorbeeld de Benzinewet,

waarin alle benzinestations gelijke

rechten hebben qua verkoop.”

Van Rooy: “Laatst nog hoorde ik een

wethouder tegen een ondernemer zeggen:

‘Wij maken een hoepel en u moet daar

keurig doorheen. Zodra u de rand aanraakt,

gaat uw plan niet door.’ Dat kan dus niet

meer. Hij zal toch die hoepel flexibel

moeten maken, en in gesprek moeten gaan

over hoe het komt dat de ondernemer die

randen aanraakt.” Wat dat betreft is de

crisis een kans, denkt Van Rooy. “Gemeenten

en provincies kunnen niet op de huidige

voet verder, ze moeten drastisch bezuini-

varkens, zijn plannen voor

een windmolen en zijn vergunning

voor een pluimveestal

in voor een landgoed

met nieuwe natuur en 4

woningen (i.p.v. de 3 woningen

die volgens de regeling

nieuwe landgoederen waren

toegestaan).

• Een boer gaat restafval van

FrieslandCampina, rundveemest

en biomassa van

Staatsbosbeheer vergisten

en levert warmte aan zijn

buurman (glastuinder)

en gas aan het gasnet. En

passant is hij bereid zijn

collega-ondernemers op de

Vlagheide te voorzien van

een groen energielabel.

gen, dus ze móeten wel dingen anders

gaan doen. Dat is een mooi moment om

de omslag te maken naar uitnodigings -

planologie.”

Overheid en ondernemers

Dat de toekomst van gebiedsontwikkeling

deels in samenwerking tussen overheid en

ondernemers zit, ziet ook Brigitte Bultinck

‘Stoken op Streekhout’ financiert landschapsbeheer

Ook groene energie is een

veelbelovend financieringsinstrument

voor gebieden.

van het Nationaal Groenfonds. “Partijen

kloppen bij ons aan voor financiering van

groene projecten als ze niet terecht kunnen

bij traditionele banken. Een nieuwe manier

om groene ontwikkelingen te financieren is

bijvoorbeeld de mogelijkheid om natuurbegraven

in te passen in nieuw te ontwikkelen

natuur. Of denk aan recreatieondernemers

die natuur ontwikkelen in ruil voor

Zonne- en windenergie liggen

voor de hand, maar zeer in

opkomst is biomassa.

Doordat in ‘Stoken op Streekhout’ 30 gemeenten en 120 particulieren hun

landschapselementen gezamenlijk laten beheren, gaan snoei en inzameling een

stuk efficiënter. Foto: ‘Stoken op Streekhout’

het recht om hun bedrijf uit te breiden of te

vernieuwen.” Want recreatieondernemers

zien steeds meer in dat de kwaliteit van de

omliggende natuur mede bepalend is voor

hun succes. Het komt er op neer dat

overheden en ondernemers moeten leren

om te spelen met rechten en plichten,

concludeert ook Van Rooy. “Je krijgt als

ondernemer het recht om iets te doen, met

de plicht om er een publieke zaak tegenover

te stellen.”

MEER INFO:

‘Verdienmogelijkheden, cahier gebiedsontwikkeling’,

door Peter van Rooy,

Innovatieprogramma NederlandBovenWater,

2011. Te downloaden via tinyurl.com/

verdienmogelijkheden

10 STREEK 3 2012 3 2012 STREEK 11

Marjel Neefjes

Gedroogd gras in korrels,

versnipperd snoeiafval, het

is allemaal te verbranden of

vergisten. ‘Stoken op Streekhout’,

een grensoverschrijdend

project waarin drie Achterhoekse

agrarische natuurverenigingen

samenwerken

met Duitse districten, is een

voorbeeld waarin dat duidelijke

resultaten oplevert.

De karakteristieke houtwallen

krijgen zo weer een functie,

waarmee hun onderhoud geen

kostenpost meer betekent.

‘Stoken op Streekhout’ moedigt

bedrijven, instellingen en

particulieren in de regio aan om

houtge stookte HR-cv-ketels aan

te schaffen. Inmid dels laten

30 gemeenten en 120 particulieren

hun landschapselementen

binnen het project onderhouden.

Dat levert energie op

waarmee je 2500 huizen kunt

verwarmen, allemaal geld dat

in het gebied blijft in plaats van

dat het naar gas- of oliemaatschappijen

vloeit.


Reportage

Staatssecretaris Atsma en (achter hem) gedeputeerde Munniksma openen met

het werpen van bloemblaadjes de klimaatbuffer Hunze. Daarmee is de regio

veiliger en mooier geworden. Foto’s: Lotty Nijhuis

Samenwerken aan een veiliger,

mooier en leuker nederland

De rode loper is uitgerold, de champagne staat klaar. Staatssecretaris Joop Atsma (infrastructuur

en Milieu) en Drents gedeputeerde Rein Munniksma staan op 6 september gebroederlijk naast elkaar

op een brug over de Hunze, die na lange tijd weer gemoedelijk door het landschap slingert. Met een

zwierig gebaar scheppen beide heren bloemblaadjes over de reling om de natuurlijke klimaatbuffer

Hunze bij Gieten officieel te openen. Met deze opening wordt een succes gevierd. Het beekdal is

mooier, veiliger én leuker geworden. En dat met de betrokkenheid en het draagvlak van een groot

aantal partijen.

Tijdens het veldsymposium rondom deze ope -

ning, in het kerkje te Gieterveen, horen we

over deze bijzondere werkwijze en de voor -

delen voor alle betrokkenen. Naast Hunze

dient ook Regge (Overijssel) als casus, een

klimaatbuffer die later dit najaar geopend

wordt. Beide klimaatbuffers worden geken -

merkt door de betrokkenheid van een groot

aantal partijen, zo vertellen de projectleiders

tijdens het symposium. Natuurbeherende

organisaties, waterschap, gemeenten en

provincie, de recreatiesector, agrariërs en

andere grondeigenaren, allemaal dragen ze

hun steentje bij.

Er is grond nodig, die soms al voor een groot

deel in handen is van de initiërende partij,

zoals Het Drents Landschap of Landschap

Overijssel, maar soms verworven moet wor -

den. Ligt niet alle grond op de juiste plek,

dan worden (particuliere) grondeigenaren

benaderd voor grondruil. Een waterschap kan

bijdragen met kennis van subsidies en bestek -

ken, is belangrijk bij de uitvoering. Betrokkenheid

van een gemeente scheelt in de

De vistrappen in de Hunze doen hun werk

bureaucratie. En ook na realisatie wordt de

betrokkenheid gezocht. Denk aan een boer

die in het gebied vee laat grazen.

1+1=3

Tijdens een van de workshops bespreken

we wat er nou nodig is om zo’n project

succesvol te laten verlopen. Conclusie is

dat een enthou siaste en kundige trekker

essentieel is. Ook moeten partijen elkaar

Wat is een klimaatbuffer?

vroeg in het proces weten te vinden en

elkaars belang weten. Belangrijk is om

bewoners te betrekken, bijvoorbeeld met

inloopavonden, waarbij organiserende

partijen niet alleen kennis brengen, maar

ook komen halen. Kennis hebben van het

gebied, communicatie en vertrouwen, dat

zijn voorwaarden. Nog niet eenvoudig,

maar draagvlak vormt wel het succes van

beide klimaatbuffers. Maar ook iedere

Bij natuurlijke klimaatbuffers krijgen natuur -

lijke processen krijgen de ruimte, zodat een gebied kan meegroeien met klimaatverandering.

Een klimaatbuffer maakt Nederland veilig: door water te bergen bij extreme

neerslag of door het juist langer vast te houden in tijden van droogte. Daarnaast is

er in een klimaatbuffer ruimte voor wonen, recreatie en landbouw. Door die combinatie

van functies kan de gebiedsontwikkeling rekenen op de betrokkenheid van een groot

aantal partijen. Meer info: www.klimaatbuffers.nl

partij afzonderlijk profiteert. Een agrariër

krijgt door grondruil betere grond,

ondernemers profiteren van een aantrekkelijker

landschap, (krimp)gemeenten zien

verbetering van de leefbaarheid.

En zo wordt met de inzet van al die

partijen 1+1=3. Want bovenop die

voordelen komen natuurlijk ook de baten

van waterveiligheid en natuur. In het

Hunzedal zijn de eerste resultaten al

zichtbaar, zo kunnen we tijdens de excursie

zien. In januari van dit jaar bewees het

gebied als waterberging zijn nut, de

vis trappen doen hun werk, het landschap

is aan trekkelijker, en de eerste verbeteringen

voor natuur beginnen zich voorzichtig

af te tekenen.

Wie de baten, wie de lasten?

Rest aan het eind van de middag nog de

vraag wie dit allemaal betaalt, en of kosten

en baten wel eerlijk verdeeld worden. Nu is

er sprake van een cofinanciering waarbij

een paar partijen een duit in het zakje

doen. Terwijl ook anderen profiteren.

Maar het valt nog niet mee concreet te

maken wie precies hoeveel.

Daarbij is sowieso de vraag of er straks

nog geld is voor natuur. Maar misschien

bieden klimaatbuffers juist dan wel

kansen. Als er voor natuur en landschap

geen potje is, dan misschien voor waterveiligheid

nog wel. Staatssecretaris Atsma

vindt in ieder geval dat klimaatbuffers ook

in het nieuwe kabinet doorgang moeten

vinden. Een wens die mooi gesymboliseerd

wordt: aan het water van de Hunze de taak

het succes samen met de bloemblaadjes

naar andere klimaatbufferprojecten verder

te dragen.

Roelof Hupkes | projectmanager Landelijk

Gebied bij het Kadaster

“ Bij alle gebiedsontwikkeling, niet alleen bij die van

een klimaatbuffer, is het een voorwaarde dat er

grote betrokkenheid is vanuit de streek, met een

vertrouwen vanuit alle partijen. Ik heb begrepen

dat bij het Hunzeproject de betrokkenheid van

bewoners en gebruikers van het gebied heel goed

is gelopen, vooral door kennis van wat er speelt.

Maar ik hoorde ook dat ze er hard aan hebben

moeten trekken, dat het niet vanzelf gaat.”

Jan Gerrit Rus | bewoner

“ Ik ben blij met de klimaatbuffer, kom hier nagenoeg

elke dag. Het mooiste vind ik dat ik weer dieren kan

zien lopen. Paarden die niet begrensd worden, lange

stukken kunnen galopperen. Maar ik ben natuurlijk

maar een burger, heb geen verlies van inkomsten.

Voor agrariërs is dat misschien anders, hoewel dit

veengebied eigenlijk niet geschikt voor landbouw.

Of er echt weerstand is geweest, weet ik niet. Ik zie

hier tegenwoordig vooral veel meer mensen lopen,

mensen die er blij mee zijn.”

Ali Edelenbosch | voorzitter het Drentse Landschap

“ We hadden al het Hunzeproject, een gebieds gericht beleid.

Je kunt niet zeggen: we doen alleen iets voor natuur, of

alleen iets voor boeren. Je moet het samen doen. Nu, in het

klimaatbuffer project, zijn alle projectjes kralen die samen

één ketting vormen.

Ik zeg altijd: als iedereen voor 100% alleen voor zijn

eigenbelang gaat, komt iets nooit van de grond. Maar als

iedereen voor 90% voor zijn eigenbelang gaat, kan in totaal

veel meer worden bereikt.”

Ben Ordelmans | projectmanager waterschap

Regge en Dinkel

“ Voor het project Klimaatbuffer Regge moesten we een

uitgebreide kavelruil opzetten met een aantal land -

bouwers. Kavelruil is meestal een heel getouwtrek.

Betreffende landbouwers keken terecht naar hun

bedrijfsbelang en wilden ook voordeel hebben van

de ruiling. Over het algemeen staan burgers positief

tegenover dit soort projecten en denken ze ook graag

mee. De meerwaarde zien zij vaak in versterking van

de recreatiemogelijkheden. De realisatie van een fiets -

brug zorgt bijvoorbeeld voor enorm veel draagvlak.”

12 STREEK 3 2012 3 2012 STREEK 13

Lotty Nijhuis


streek- idee NL streek- idee EU

Een vrijwilliger legt aan een bewoner uit wat HSLnet te bieden heeft, in het informatiecentrum in Heeze. Foto: Oscar Vinck

In Heeze-Leende krijgt zelfs

afgelegen boerderij snel internet

Als grote spelers geen breedbandnetwerk op het platteland wil aanleggen, dan doen we

het toch zelf? Met die instelling namen de inwoners van Heeze-Leende het heft in eigen

handen en richtten een coöperatie op. Deze zomer stemde ruim de helft van de 7000

huishoudens in deze gemeente onder Eindhoven in met het aanbod van deze coöperatie

en een provider. Initiatiefnemer Oscar Vinck krijgt nu telefoontjes uit het hele land hoe

hij dit voor elkaar heeft gekregen.

Grote maatschappijen, of het

nu UPC of KPN is, mogen

graag wijzen op de voordelen

van het glasvezelnet. Maar uit

kostenoverwegingen bieden

zij dit alleen aan in dichtbe-

volkte gebieden. Het leggen

van de glasvezelkabels op het

platteland is niet rendabel en

daarom doen ze het daar niet.

“Gelukkig hangt wethouder Jos

van Bree van Heeze-Leende de

innovatieve praktijken

> nederlandse pilots glB

Nederlandse pilots onderzoeken of delen van het

Gemeenschappelijke Landbouwbeleid (GLB) collectief

uitgevoerd kunnen worden. De vier collectieven

vertellen in tekst en filmpjes hoe de pilots verlopen.

> ga direct naar de website via de Qr-code of via

www.toekomstglb.nl/voortgang-514.html

visie aan dat telecommunicatie

een nutsvoorziening is die open

moet staan voor alle mogelijke

aanbieders en die tot in de

haarvaten van de samenleving

moet reiken”, zegt Oscar Vinck

Via je smartphone kun je direct naar een website of filmpje met de bijgeleverde QR-code

(download een QR-reader voor iPhone of Android via qrcode.nu of een van de vele andere).

die dit voorjaar met Cees Loppersum

de coöperatie HSLnet

oprichtte voor de drie kernen

Heeze, Leende en Sterksel.

Deze coöperatie heeft die visie

– in 2009 overgenomen door de

gemeenteraad – nu tot werkelijkheid

gemaakt.

Bewonersinitiatief

Hoe is dat in zijn werk gegaan?

Vinck: “Na het besluit

van de gemeenteraad is er

een projectteam ingesteld dat

een pakket van eisen heeft

samengesteld en aanbesteed.

Omdat geen enkele marktpartij

liet weten daaraan te kunnen

voldoen, was de weg vrij voor

een bewonersinitiatief.” Zo kon

HSLnet als netwerkbeheerder

gaan fungeren. “Als coöperatie

hebben we eerst een aannemer

geselecteerd voor het

graafwerk, vervolgens een beheerder

van kastjes en andere

apparatuur en ten slotte een

aanbieder van televisie, internet

en telefonie.”

Verleidelijk aanbod

Daarna was het zaak zieltjes

te winnen. Dankzij het aanbod

van ‘haarscherpe tv, supersnel

internet en goedkope telefonie’

lieten veel burgers, bedrijven,

boeren en buitenlui zich

overtuigen, onder andere door

uitleg in de informatiecentra in

de drie kernen. Toch was het

even spannend of de vereiste

50% deelname gehaald zou

worden. “Op 1 juli, de eigenlijke

> europa investeert in zijn platteland

Filmpjes van het symposium ‘Europa

investeert in zijn platteland’

> ga direct naar de website via de Qr-code

of via tinyurl.com/eU-symp-platteland

sluitingsdatum, zaten we op

45 procent, maar dankzij een

laatste informatieoffensief van

onze dertig vrijwilligers hadden

we veertien dagen later 56

procent.”

Volgens Vinck blijkt hier het

succes van het lokale initiatief

uit: “Elders hebben marktpartijen,

bijvoorbeeld Reggefiber/

KPN in Twente, grote moeite

om 30 procent te halen. Dat wij

zo hoog scoren, is puur te danken

aan de lokale benadering

en de coöperatieve gedachte.

Leden zijn mede-eigenaar en

hebben zeggenschap.”

Navolging

De 56 procent was voldoende

om banken te interesseren de

negen miljoen euro, die de aanleg

van de 150 kilometer kabel

kost, te financieren. “In september

gaat de schop de grond

in. De laatste bewoners moeten

weliswaar twee jaar wachten

voor ze zijn aangesloten, maar

dan hebben ze op hun afgelegen

plek toch maar mooi glasvezel.

En dat is nergens anders

in Nederland nog gelukt”, zegt

een trotse Vinck. Maar dat kan

snel veranderen. Want sinds

dit nieuws zich heeft verspreid,

krijgt Vinck het ene na het

andere telefoontje. “Uit heel

Nederland krijg ik vragen van

wethouders hoe wij het hebben

aangepakt en of zij ook zoiets

zouden kunnen opzetten.”

> crowdnatuur

Vier organisaties in Gelderland

zamelen geld in voor een natuurproject

door middel van crowdfunding.

> ga direct naar de website via de

Qr-code of via tinyurl.com/crowdnatuur

Micropol wil ondernemers voor

de eigen streek behouden

In Estland en Hongarije zijn smart work centers al veel gebruikt om de ontwikkeling

van het platteland te bevorderen. In de Franse Auvergne zoekt men de

oplossing in het uitrusten van dorpshuizen met breedbandvoorzieningen. Binnen

het Europese project Micropol wisselen deelnemers uit elf landen ervaringen uit

met het opzetten van centra voor ondernemerschap. De Leader Actiegroep (LAG)

Zuidoost-Drenthe is de Nederlandse deelnemer.

In maart vond de startbijeenkomstplaats

van Micropol (de naam is gekozen als

tegenhanger voor Megapol, een afkorting

voor grote agglomeraties), waarvoor

de Deense regio Noord Jutland een jaar

eerder het initiatief had genomen. “Daar

spelen vergelijkbare problemen”, vertelt

Gerard Meijers van het LAG. “Ook daar

krimpt de bevolking en trekken jonge ondernemers

weg. Uiteindelijk sloten zich

elf landen aan en inmiddels zijn we uit

de startblokken. We hebben zelfs al een

eerste werkbezoek gebracht, aan Estland,

in mei.”

Estland gidsland

Meijers is onder de indruk van de voorsprong

van dit Baltische land als het gaat

om het stimuleren van ondernemerschap

buiten de steden. “Je hebt daar veel kleine

werklocaties met flexwerkplekken. Bovendien

heb je eigenlijk in het hele land

wifi-dekking. Als ik dat vergelijk met mijn

eigen streek… Hier heb je, afgezien van

een paar campings, nauwelijks wifi.” Uit

de gesprekken met Micropol-vertegenwoordigers

uit andere landen is Meijers

gebleken dat ook Hongarije verder is dan

Nederland. “En in Frankrijk ziet men meer

in het uitrusten van dorpshuizen met

breedbandvoorzieningen. Ook dat schijnt

te werken.”

Voor Drenthe verwacht Meijers vooral heil

van het opzetten van smart work centers

à la Estland. “We hebben in onze regio

aardig wat zzp’ers die volgens mij baat

hebben bij zo’n centrum waar ze terecht

kunnen als ze een afspraak hebben met

een klant, waar ze over een flexplek beschikken

met snelle telecommunicatievoorzieningen

of waar iemand voor hen de

administratie verricht.” De komende tijd

gaat Meijers bij gemeente en de Kamer

van Koophandel peilen hoe groot de behoefte

onder zzp’ers en eenmansbedrijfjes

is voor zo’n centrum.

14 STREEK 3 2012 3 2012 STREEK 15

Wim van Wijk

Wim van Wijk

In Estland hebben ze een grote voorspring in het

stimuleren van ondernemerschap buiten de

steden. Foto: Gerard Meijers

> Zeeuwse ambtenaren op de boerderij

Het Zeeuwse AJK zette gedeputeerde en

tien provinciaal ambtenaren aan het werk

op boerderijen

> ga direct naar de website via de Qr-code

of via tinyurl.com/Zeelandboer


nETWERKnIEUWS a g E n D a

Narda van der Krogt en Lotty Nijhuis

Stedennetwerk Stadslandbouw van start

Het Stedennetwerk Stadslandbouw gaat van start! Op 26 september vindt een eerste

bijeenkomst plaats in Amsterdam. Later dit jaar en volgend jaar volgen

nog drie bijeenkomsten. Het Stedennetwerk Stadslandbouw is een gezamenlijk

initiatief van Netwerk Platteland en Wageningen UR. Het netwerk biedt pioniers op

het gebied van standslandbouw gelegenheid om kennis en ervaring uit te wisselen. Ook

wordt kennis van buiten aangeboden. Dit biedt deelnemers

mogelijkheid om vragen en problemen op te lossen.

> www.stedennetwerkstadslandbouw.nl

Standplaats DE

Op het Duitse platteland spelen ontwikkelingen die vergelijkbaar zijn met die in Nederland.

Maar zijn de oplossingen ook hetzelfde? Want wat bij ons gewoon is, kan over de grens

vernieuwend zijn en andersom. Om van elkaar te leren, organiseert Netwerk Platteland

samen met Stimuland Standplaatsen in Duitsland. Tijdens deze veldexcursies worden goede

praktijken bezocht om inspiratie op te doen en ervaring uit te wisselen.

De eerste Standplaatsen DE vinden plaats op 28 september en 24 oktober 2012. Tijdens de

veldexcursie op 28 september staat natuur en recreatie centraal. In de grensregio rond

Nijmegen wordt onder meer een bezoek gebracht aan een boerderij met natuurbeweiding en

aan-huis-verkoop en de Naturschutzbund. Op 24 oktober draait het om Zorg en Leefbaarheid.

Eén van de projecten die zal worden bezocht is ‘Älter werden im Zukunftsdorf’ in het

dorp Legden, over ouder worden in het dorp van de toekomst.

> www.netwerkplatteland.nl

Pilotproject Groene Dingen afgerond

Dit voorjaar ging de eerste groep van start met Groene Dingen, het leertraject voor

sociale media in de groene sector. Proefkonijn waren medewerkers van LTO Noord.

Zij legden met zo’n dertig deelnemers het parcours af door de verschillende

‘Dingen’, toepassingen in sociale media. Dit beviel zodanig goed, dat er binnen LTO

Noord een nieuw traject volgt, ditmaal voor het top-bestuurlijk kader. Ook andere

groene organisaties gaan voorzichtig starten met Groene Dingen.

> www.groenedingen.net

Programma Plattelandsconferentie

online

Rectificatie: De datum voor de Plattelandsconferentie 2012

zoals die in Streek 2 stond (14 en 15 december) was niet juist.

De Plattelandsconferentie vindt plaats op 13 en 14

december in Wageningen.

Onder de titel ‘Zicht op 2020’ denken we vooruit aan de

hand van de thema’s gezonde samenleving, sterke economie

en zorg voor de aarde. Benieuwd naar het exacte

programma?

> www.netwerkplatteland.nl

WWW.nETWERKPLaTTELanD.nL

> Kijk op netwerkplatteland.nl >

agenda en klik meteen door

29.09.2012 – 07.10.2012 >

Week van de smaak

De nadruk ligt dit jaar op ambachtelijk,

seizoensgebonden, natuurzuiver,

duurzaam en streekgebonden. Hoofdstad

van de Smaak 2012 is de regio

Amersfoort.

Organisatie: Stichting Week van de Smaak

Locatie: Heel het land

03.10.2012 > congres Kennis

voor Krimp

In dit congres over de ontwikkelingen

en de uit dagingen op het gebied van

krimp gaan partijen samen op zoek

naar nieuwe samenwerking, financiering

en strategieën. Ook komen zorg,

onderwijs en leefbaarheid ter sprake.

Organisatie: Kennisplatform Demografische

Transitie en het Nationaal Netwerk

Bevolkingsdaling

Locatie: De Eenhoorn, Amersfoort

04.10.2012 > symposium europa

dichterbij

Symposium voor bestuurders en ambte -

naren van de drie noordelijk provincies

over Europese thema’s als de nieuwe

begrotingsperiode, de toekomst van

het GLB en EU-wetgeving op het

gebied van aanbesteden, staatsteun en

mededingingsrecht.

Organisatie: Europa Decentraal en de

noordelijke provincies

Locatie: provinciehuis Drenthe, Assen

08.10.2012 – 09.10.2012 >

seminar local products and short

supply chains

Lokale producten en korte ketens gaan

in het nieuwe GLB een grotere rol spe -

len. Er is speciaal aandacht voor de

praktijk van Oostenrijk, Slovenië en

Hongarije en de rol van boerenvrouwen.

Organisatie: Austrian Rural Network en de

Austrian Association of Farmers’ Women.

Lokatie: Eissenberg an der Raab, Austria

16.10.2012 > noordelijke studiemiddag

– coöperaties in dorpen

Studiemiddag over de voor- en nadelen

van de coöperatie voor maatschappelijke

organisaties, gemeenten en

provincies? Hoe gaan ze hiermee om?

Hoe zouden ze de coöperaties kunnen

faciliteren? Kunnen ze er ook in

meedoen?

Organisatie: Netwerk Platteland, Partoer,

CMO Groningen, Doarpswurk,

de Vereniging Groninger Dorpen en BOKD

Locatie: Marum, Groningen

Wekelijks > twitterchat

twitter.com/guusnet

> Kijk voor meer details en links

op tinyurl.com/np-agenda

More magazines by this user
Similar magazines