Bronnenboek

Spelend leren
Een praktisch curriculum voor kleuters
MINOV
Bronnenboek

Spelend leren
Een praktisch curriculum voor kleuters
4-jarigen
Bronnenboek
© MINOV 2011
Uitgave 2011 van het Ministerie van Onderwijs en Volksontwikkeling.
Niets uit deze uitgave mag worden verveelvuldigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotocopie, microfilm of op welke
andere wijze dan ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

VOORWOORD
In het kader van de invoering van het 11-jarig basisonderwijs heeft het Ministerie van
Onderwijs en Volksontwikkeling (MinOV) in samenwerking met de Stichting Leerplan
Ontwikkeling (SLO) het Speelwerkplan (SWP) voor het kleuteronderwijs herzien.
Voorafgaand aan dit proces hebben er consultaties plaatsgevonden met de verschillende
schoolbesturen zoals: RKBO, EBGS, SIS, SMA, Sanathan Dharm en Arya Dewaker en
overheids- organen te weten inspectie KO, inspectie GLO, BLO, de afdelingen Curriculum
ontwikkeling en Begeleiding en het bureau onderwijs binnenland (BOB).
Ook lokale NGO’s, docenten van Pedagogische instituten en kleuterleidsters hebben
hun bijdrage hieraan geleverd.
Uit een baseline studie eerder verricht door Minov - BEIP en de veldconsultaties,
zijn de tekortkomingen van het voorgaande Speelwerkplan ter harte genomen en aangepakt.
In dit nieuwe Speelwerkplan is er aandacht besteed aan o.a. het volgende:
• Meer en duidelijker aandacht voor voorbereidend rekenen
• Meer en duidelijker aandacht voor voorbereidend taal
• Een integratie van leeractiviteiten in de verschillende thema’s
• Een duidelijk overzicht van wat leerlingen leren en volgens welke leerlijnen dat gebeurt
• Meer ruimte voor ontdekkend leren door leerlingen
• Meer ruimte voor creatieve lesinvulling door de kleuterleidster
Het nieuwe SWP pakket bestaat uit een handleiding, themaboeken, bronnenboeken en
visueel materiaal. Gedurende elk leerjaar komen 12 thema’s aan de orde.
De speel- en leeractiviteiten zijn er thema als voorbeelden uitgewerkt.
Het staat de kleuter-leidster vrij om volgens de leerlijnen thema’s en eigen leeractiviteiten in
te richten.
Het Ministerie van Onderwijs en Volksontwikkeling is verheugd en trots om u dit nieuwe
Speelwerkplan te kunnen presenteren. Hiervoor is in de eerste plaats dank verschuldigd
aan een ieder die heeft bijgedragen tot dit kleurrijke resultaat, in het bijzonder de leden van
de ontwikkelgroep. Zij hebben gedurende een jaar vanuit hun expertise flink gewerkt aan
het tot stand komen van dit mooie Speelwerkplan.
We zijn ons ervan bewust dat geen enkele methode volmaakt is, derhalve wordt op u een
dringend beroep gedaan om op- en aanmerkingen alsook suggesties ter verbetering van dit
pakket kenbaar te maken aan het MinOV.
Ik spreek tot slot de hoop uit dat dit nieuwe Speelwerkplan voor de leerkrachten van de
kleuterscholen een geschikte leidraad mag zijn in de dagelijkse praktijk.
De directeur van het Ministerie van onderwijs en volksontwikkeling.
Ruben Soetosenojo.

INHOUD
1. VERTELLINGEN
1.1 Naar school 5
1.2 DiereN 8
1.3 We viereN feest 10
1.4 allemaal meNseN 13
1.5 GezoND eN lekker eteN 16
1.6 Waar WoNeN We? 20
1.7 PlaNteN om oNs heeN 24
1.8 oP WeG Naar 27
1.9 het Weer 30
1.10 Wat trekkeN We aaN? 33
1.11 GezoND eN ziek 36
1.12 sPeleN eN sPeelGoeD 39
2. VERSJES
2.1 Naar school 43
2.2 DiereN 43
2.3 We viereN feest 44
2.4 allemaal meNseN 44
2.5 GezoND eN lekker eteN 45
2.6 Waar WoNeN We? 45
2.7 PlaNteN om oNs heeN 46
2.8 oP WeG Naar....... 46
2.9 het Weer 47
2.10 Wat trekkeN We aaN? 47
2.11 GezoND eN ziek 48
2.12 sPeleN eN sPeelGoeD 48
3. LIEDJES
3.1 Naar school 49
3.2 DiereN 51
3.3 We viereN feest 53
3.4 allemaal meNseN 54
3.5 GezoND eN lekker eteN 56
3.6 Waar WoNeN We? 59
3.7 PlaNteN om oNs heeN 60
3.8 oP WeG Naar....... 61
3.9 het Weer 62
3.10 Wat trekkeN We aaN? 63
3.11 GezoND eN ziek 64
3.12 sPeleN eN sPeelGoeD 65
3 Bronnenboek

4. TELSPELLETJES
4.1 telsPelletjes Deel a 67
5. BEWEGINGSOEFENINGEN
5.1 kleuterGymNastiek met blokkeN 71
5.2 kleuterGymNastiek met GymNastiekballeN 71
5.3 kleuterGymNastiek met PitteNzakjes 73
5.4 kleuterGymNastiek met hoePels 74
6. BASISWOORDEN SURINAAMSE KLEUTERGROEP 1
6.1 De school 77
6.2 DiereN 80
6.3 Wij viereN feest 82
6.4 allemaal meNseN 84
6.5 GezoND eN lekker eteN 87
6.6 Waar WoNeN We? 89
6.7 PlaNteN om oNs heeN 91
6.8 oP WeG Naar …. 92
6.9 het Weer 94
6.10 Wat trekkeN We aaN? 96
6.11 GezoND eN ziek 98
6.12 sPeleN eN sPeelGoeD 100
Bronnenboek
4

1.1
5
NAAR SCHOOL
Lili gaat naar school
1. Vertellingen
Vandaag heeft Lili helemaal geen honger en geen dorst.
Ze lust geen brood en ook geen thee. Haar buik doet ook zo raar.
Weet je hoe dat komt? Vandaag gaat Lili voor het eerst naar school.
Eigenlijk is ze heel blij, maar toch ook een beetje bang en verdrietig.
Nu kan ze niet meer met Kaya, haar zusje, spelen. Kaya is nog te klein om naar
school te gaan, zij moet met moeder thuisblijven. Lili denkt: Hoe zal het op school
zijn? Moeder heeft haar schooltas al klaargelegd. Wil je weten wat erin zit?
Wel, een broodje met hagelslag, een flesje sinaasappelsap, een kleurboek en
kleurpotloden. Stil zit Lili in een hoekje, ze wil niet meer naar school.
„Kom op Lili”, zegt moeder, “nu moeten we weg, de school gaat zo beginnen.
Papa, Kaya en ik lopen mee met je naar school.“ Lili pakt haar schooltas en begint
ook te lopen.
Daar is de school al. En weet je wie Lili op ’t schoolerf ziet? Oooo…., dat zijn opa en
oma! Die zijn speciaal voor haar hiernaartoe gekomen. Lili is nu een beetje blij, ze is
niet bang meer.
Zal de juf streng zijn? Mag ik met mijn vriendjes praten, wat zullen wij met de juf
doen? Aan deze dingen denkt Lili. Daar komt de juffrouw aangelopen.
”Hallo” roept ze naar Lili. “Jij bent zeker Lili. Ik ben juf Anne.”
Opa vraagt: “Mogen de kinderen praten in de klas?” “Natuurlijk”, zegt de juf.
“En zingen?” “Dat doen we elke dag.
En buitenspelen doen wij ook. Met alle kinderen van de klas. Kom maar mee Lili, de
andere kinderen wachten al op je. Ze zitten al in de klas.” Zusje begint te huilen als
Lili met de juf meegaat. “Stil maar Kaya, Lili komt heus wel terug; ze blijft niet de hele
dag op school.” Lili krijgt een kusje en een dikke brasa van allemaal.
Ze kijkt haar ogen uit in de kas. Zoveel vriendjes en vriendinnetjes om te spelen en
te werken. Zij mag aan de rode tafel zitten, naast Robby.
“Kom maar Lili, onze groep heet “Rood”.” Wat is Lili blij, de kinderen zijn zo lief.
De juf vertelt een verhaaltje over een stoute aap, hierna mogen ze buiten spelen en
daarna gaan ze kleuren.
Lili vindt het leuk op school. Ze wil nog niet naar huis. Vader en moeder halen haar
weer op.
“Lili, waar is je schooltas?”, vraagt moeder.
“Oeps, die ben ik vergeten op het tassenrek.
” Vlug haalt Lili haar tas en onderweg vertelt ze vader en moeder wat ze op school
heeft gedaan. Morgen sta ik heel vroeg op, denkt Lili.
Bronnenboek

Op school is het best wel leuk en daar heb ik veel vriendjes en vriendinnetjes om
mee te spelen.
Schoolsportdag
Op deze dag zijn er heel veel kinderen in het stadion.
Weet je wie al deze kinderen zijn?
Het zijn leerlingen van drie verschillende kleuterscholen:
De Paddenstoel, De Twa-Twa’s en Snoepie zijn bij elkaar. Vandaag hoeven zij niet in
de klas te zitten. Ze mogen met elkaar buiten spelen, maar spelen voor een prijsje.
Welke school gewonnen heeft die krijgt een prijs.
Alle kinderen hebben vandaag een short aan. De Twa-Twa’s dragen een gele, die
van de Paddenstoel een rode en die van Snoepie een groene broek.
Zo kunnen de juffrouwen precies zien van welke school de kinderen zijn.
Ze zullen hardlopen, zakspringen, bollenhappen en nog veel meer spelletjes doen.
De prijzen staan al klaar en ze moeten hard rennen: vier kleuters van elke school
mogen meedoen. Wie als eerste aan de overkant is, heeft gewonnen.
„Hup Twa-Twa’s, hup Snoepies en hup Paddenstoel, roepen alle kinderen.
De kleuters lopen erg hard. Welke school komt het eerst aan de overkant?
Het zijn de kleuters van de Paddenstoel, met de rode broekjes aan. Die krijgen elk
een prijs. Ze krijgen een mooie schooltas. Ook de school krijgt een prijs: een grote
beker. Alle andere kinderen krijgen ook een prijsje, omdat ze hebben meegedaan.
De kinderen worden vandaag extra verwend. Ze krijgen rijst met bruine bonen,
snoepjes en lekkere stroop. Ook krijgt iedereen een ijsje.
Om twee uur moeten ze weer naar huis.
De bussen staan er al. Die zullen de kleuters weer naar haar school brengen.
Daar wachten de ouders.Alle kinderen zijn moe, maar ook blij. Ze hebben zoveel
prijsjes gewonnen die ze naar huis mogen meenemen.
Als ze thuis zijn, vertellen ze aan hun ouders wat ze allemaal in het stadion hebben
gedaan.
De nieuwe speelplaats
De kleuters in de klas zijn erg blij. Ze zijn blij omdat het schoolhoofd ze net heeft
verteld dat hij het stuk land dat naast de kleuterschool staat, wil laten maken tot een
mooie speelplaats voor de kleuters.
Het stuk grond kan nu niet gebruikt worden, want het gras staat daar heel hoog.
De kleuters mogen zelf vertellen hoe de speelplaats eruit moet zien en welke
speeltoestellen erop moeten staan.
Ze willen graag: een glijbaan, een wip, een grote zandbak, een schommel en een
klimrek hebben. „Dat kost wel veel geld”, zegt meester Nelson. „Dan sparen we
ervoor!” roepen de kleuters. „Misschien kunnen we leuke dingen organiseren om aan
geld te komen”, zegt de juf.
Bronnenboek 6

„Ja, ja!” roepen alle kinderen, “dan vragen wij mama en papa om ook te helpen met
sparen.”
Juf zegt: „Weet je wat, wij zullen briefjes sturen naar de grote bedrijven om ons aan
wat geld te helpen. En we zullen een paar weken lang, elke vrijdag, een snoeppauze
organiseren.”
Alle ouders vinden dit een goed idee. Ze willen graag meehelpen. „Mijn moeder zal
een cake maken”, zegt Tine. „Mijn papa zal een mooie tent maken, daaronder zullen
de spullen verkocht worden.
De ouders doen hun best. Elke vrijdag brengen ze veel lekkers naar school.
Dit alles is bestemd voor de verkoop. De pauze duurt dan een beetje langer.
De kinderen krijgen extra geld van hun ouders mee. Ook die van de lagere school
doen mee. Ze willen ook zo graag een mooie speelplaats voor de kleuters.
Het gaat goed, elke vrijdag is alle lekkers verkocht.
Ze verdienen heel veel geld. Ook de grote bedrijven geven geld aan de school.
Nu kunnen de arbeiders beginnen. Het veld wordt helemaal schoongemaakt.
Een paar vaders helpen mee.
Het ziet er al mooi uit. Er komt een nieuw hek en een mooie poort. Er worden een
paar bomen geplant, die voor schaduw moeten zorgen. De kleuters staan elke dag
te kijken hoe er gewerkt wordt. Nu komen er de wip, de glijbaan en het klimrek.
Later wordt ook de grote zandbak gemaakt. Er komen wel drie schommels met heel
mooie kleuren. De glijbaan is geel met rood.
De schommels zijn blauw-wit en het klimrek heeft drie kleuren: geel, rood en groen.
Eindelijk is het zover, de nieuwe speelplaats voor de kleuters kan geopend worden.
Alle ouders worden uitgenodigd. Ook de directeuren van de bedrijven die hebben
geholpen, mogen erbij zijn. De ouders hebben weer voor lekkers gezorgd.
Het is feest, omdat de school een nieuwe speelplaats erbij heeft.
De kinderen hoeven vandaag niet in uniform naar school.
Hun schooltas mogen ze ook thuis laten. Ze zullen getrakteerd worden.
Er zal ook een feesttent zijn waar er muziek gemaakt wordt. Als iedereen rustig zit,
begint meneer Nelson te praten.
Hij bedankt alle mensen die gewerkt hebben, om de speelplaats op te zetten.
Vooral de arbeiders die zo snel hebben gewerkt. Ook de kinderen worden bedankt.
Aan de kleuters vraagt hij om zuinig te zijn op de speeltoestellen en de speelplaats.
Geen flessen en rommel op het veld te gooien. Dat beloven allemaal. Nu mag een
kleuter het schoolhoofd helpen het brede lint door te knippen. Het speelveld is nu
echt open. Wat hebben de kinderen plezier. Ze krijgen elk een beurt op de toestellen.
Wie vandaag geen beurt krijgt, mag er morgen of een andere dag wel op.
Ze vieren nog tot twaalf uur feest en dan gaan ze tevreden naar huis.
7 Bronnenboek

1.2
DIEREN
Konijntje Flapoor
In de klas van juf Cynthia hebben alle groepen kleuters een werkje.
Groep “Sinaasappel” zorgt voor de plantjes: die krijgen elke dag vers water.
Groep “Bacove” zorgt voor de teil met schoon water voor het wassen van de
handen. Groep “Manja” mag alle tafels na ’t eten schoonvegen.
En weet je wat groep “Appel” mag doen. Die mag voor het konijn zorgen.
Elke dag vers water, brood of gras. Maar o, o, wat schrikt de groep “Appel” vandaag.
Konijntje Flapoor zit niet in zijn hok. Vlug rennen ze naar de juf om dat te vertellen.
Alle kinderen komen bij het hok staan.
Waar kan Konijntje Flapoor toch zijn? „Allemaal zoeken”, zegt de juf.
De kinderen zoeken, in de kast, onder de tafel, in de hoek, buiten in de schooltuin.
Maar Konijntje Flapoor blijft weg.
Wat zijn de kinderen verdrietig. Waar is hij toch? „Weet je wat”, zegt juf Cynthia,
“ik zet wat blaadjes kool in de schooltuin. Konijntje Flapoor vindt die heel lekker en
komt dan zeker eropaf. Wij gaan stil in de klas wachten tot we hem zien.” En ja hoor,
daar komt hij aangesprongen.
Uit een hol in ’t zand dat hij zelf uitgegraven heeft. Wat zijn de kinderen blij.
Konijntje Flapoor is terug. Vlug zetten ze hem weer in zijn hok. Dat gaat nu goed
dicht, dan kan hij er niet zomaar uit. Konijntje Flapoor is nu tevreden en gaat stil in
een hoek slapen.
Baloendi, de visser
In een dorpje woont Baloendi, de visser. Baloendi gaat vaak vissen.
De vissen die hij vangt, verkoopt hij aan de mensen in het dorp. Met het geld dat hij
verdient, zorgt hij voor zijn vrouw en hun vier kinderen. De vissen verkoopt hij
vers. Van vissen die niet verkocht zijn, maakt hij gezou ten of droge vis.
Deze week gaat Baloendi weer vissen. Hij wil extra veel vissen vangen.
Met het geld, dat hij meer verdient, wil hij een nieuw visnet kopen.
Baloendi staat op vertrek. Hij fluit een melodie, terwijl hij alles in zijn boot zet.
„Zo, even kijken, of alles wat ik nodig heb in de boot zit: mijn visnet, een
houwer, een grote bak voor de vissen, wat zout, een jerrycan met water en
genoeg eten voor onderweg”.
Ronnie, het neefje van Baloendi, gaat vandaag ook mee. Voor hem zet hij
twee hengels en een godo met pieren in de boot. 0 ja, hij neemt ook een flash-
light mee. Daar komt Ronnie aan.Baloendi kan hem net op tijd vastgrijpen.
Samen zetten ze de boot vast.
Baloendi gooit zijn net uit en dan gaat hij samen met Ronnie onder een
boom zitten en ze beginnen te hengelen. “Kijk, kijk, de dobber gaat omlaag!”
Bronnenboek
8

Ronnie trekt.”Wèh, wèh, een grote walapa!” roept Ronnie. Oom trekt ook.
Hij vangt een djaki. Na een tijdje tellen ze de vissen.
Het zijn er tien! Oom loopt nu naar zijn net. “Ronnie, wil je even helpen?
We zullen het net ophalen.” Met z’n tweeën slepen ze het net aan de kant.
En ja hoor, in het net liggen kleine en grote krobia’s, pataka’s, walapa’s,
sriba’s en datra’s. Ze zetten de vissen in een mand. “Ik word later ook visser”,
zegt Ronnie en hij klapt in zijn handen. “Nu nog een keer het net uitzetten,” zegt
Baloendi. “Als we dan weer zoveel vangen, koop ik zeker een mooi nieuw
visnet.” Ronnie heeft geen zin meer om te hengelen.
Met een visnet gaat het veel sneller.
Baloendi en Ronnie zitten onder een boom te eten en wachten weer een
hele tijd. Intussen raakt het net vol. “Zullen we weer gaan kijken?” vraagt
Baloendi aan Ronnie. Samen slepen ze het net met veel kracht aan de
kant. Het is heel zwaar. Kkrrr, kkrrrr, kkrrr, ‘t net gaat stuk en de vissen zwemmen
eruit. Baloendi, gaat terug met heel weinig vissen.
Die zullen net genoeg zijn voor de mensen. Hij vertelt wat er is gebeurd en de
mensen vinden dat heel erg. Samen denken ze na wat ze kunnen doen voor
Baloendi. Weet je wat, we zoeken thuis iets uit dat er nog mooi uitziet, maar dat we
niet meer gebruiken. We zetten alles bij elkaar en verkopen die op de markt.
En ja hoor, ze brengen zo veel: een lamp van tante Loes, een mooie pot van oma
Carla, een ketting van Helga, nieuwe schoenen van buurman en een vaas van tante.
Alles verkopen ze op de markt en met dit geld kopen ze een nieuw visnet
voor Baloendi.
Wat is Baloendi blij, nu kan hij weer veel vissen vangen voor de mensen in het dorp.
Ook de mensen zijn blij, want nu hebben ze weer elke dag verse vis.
Mimi, de poes, wordt beloond
Mama komt op school en vertelt aan de kinderen dat ze erg veel last heeft van
muizen. Ze zitten overal aan. Ze vraagt aan de kinderen haar te vertellen hoe ze van
de muizen of kan komen. Terwijl ze nog met de kinderen praat, rent er een muis van
de ene kant naar de andere kant en houdt zich achter de gordijnen schuil.
Wat moet ik doen? vraagt mama opnieuw. De kinderen komen met enkele
voorstellen. Het beste vindt ze zelf om Mimi, de poes, erbij te halen.
De kinderen roepen de poes. Mimi begint met de muizenjacht. Na een spannende
jachtpartij lukt het haar de muis te vangen. De poes krijgt als beloning melk en vis.
9 Bronnenboek

1.3
De juf is jarig
WE VIEREN FEEST
Het is maandag, het zonnetje schijnt. Lisa staat heel vroeg op. En weet je waarom?
Juf Marie is jarig. Van juf Sita hebben ze een liedje geleerd dat ze voor hun juf zullen
zingen. Mama heeft de bloemen de vorige dag al klaargezet. Vandaag hoeven de
kinderen niet in uniform naar school, ze mogen andere kleren aan.
Mama heeft Lisa’s gele jurk al uit de kast gehaald. Die mag ze vandaag aantrekken.
Vandaag blijft de schooltas thuis, want de juf zal voor het eten en de dranken
zorgen. Wat zal ze meenemen?
Als Lisa helemaal klaar is, mag ze met haar bloemen in de hand wachten op de
schoolbus die haar elke morgen naar school brengt. Lisa wacht al heel lang, maar
de bus komt niet. „
Rustig wachten Lisa, de bus komt zo”, zegt moeder. Maar hij komt niet en Lisa loopt
angstig op en neer. Het is al acht uur en nog steeds is de bus er niet. Lisa begint te
huilen. Nu kan zij niet op het feest zijn en niet spelen met haar vriendjes.
Mama denkt na, op de fiets kan ze Lisa niet brengen, want de school is erg ver.
Ring, daar gaat de bel. Wie kan dat nu zijn? O, dat is oom Rudi. „Zo Lisa, ga je
vandaag niet naar school? Je ziet er zo mooi uit.” Moeder vertelt oom Rudi waarom
Lisa nog thuis is. „Ojee”, zegt oom Rudi, dan breng ik haar met mijn auto naar
school. Wat is Lisa blij, nu kan ze toch op het feest van juf Marie zijn. Vlug stapt ze in
de auto van oom Rudi. Op school wachten ze al op haar om het liedje van juf Sita te
zingen. Wat is de juf blij als ze Lisa ziet aankomen. Ook de kinderen zijn blij.
Samen zingen ze het liedje voor de jarige juf. Ze smullen van de nasi (goreng) en
alle lekkers dat juf Marie heeft meegenomen.
Lisa wordt door oom Rudi afgehaald van school. Als zij thuis is, vertelt moeder
waarom de chauffeur haar niet opgehaald heeft. Hij had pech onderweg: de bus kon
niet meer starten.
Maar morgen wordt Lisa wel opgehaald, want hij is nu weer in orde.
Lisa vertelt op haar beurt hoe het is geweest op school.
Morgen moet Lisa wel haar uniform aandoen en haar tas met eten en drinken
meenemen, want dan is er geen feest.
Opa Willem en Oma Betsie
Vandaag zijn alle mensen in de straat blij. Iedereen viert een beetje feest.
De straat is mooi versierd met slingers en bloemen. Maar het echte grote feest is bij
opa Willem en oma Betsie. Die zijn vandaag vijftig jaar getrouwd.
Vijftig jaar wonen ze al samen. Opa Willem en oma Betsie hebben ook kinderen:
samen vier. Zij hebben het huis van opa en oma heel mooi gemaakt voor het grote
feest. Mooie slingers en mooie bloemen versieren het huis.
Bronnenboek
10

11
Ook de stoelen waarop zij zullen zitten zijn mooi versierd.
De vrouw van de president zal ook op het feest zijn. Is dat niet geweldig?
Opa en oma zijn een beetje zenuwachtig. Wat zal er vandaag gebeuren.
Er is voor de gasten heel wat in huis gehaald. Stoelen en tafels.
Veel lekker eten en drinken. Koekjes en snoepjes. Er is aan van alles gedacht.
Daar komen de eerste gasten aan. Dat zijn de buren, daarna komt de familie.
Het huis begint al vol te raken. Sommige mensen gaan buiten zitten en anderen
op ’t balkon.
Er is een mooie stoel klaargezet voor de vrouw van de president. Daar komt de auto
aanrijden. „Wat een mooie auto!”, roepen de kinderen uit de straat. De president en
zijn vrouw stappen uit. Wat zijn opa Willem en tante Betsie blij, dat kun je zien aan
hun gezichten. De vrouw van de president heeft een enveloppe in haar hand.
Daar zit zeker geld in. Daarvan kunnen ze zelf een mooi cadeau kopen.
“Dag opa Willem en oma Betsie”, zegt zij, “ik ben jullie komen feliciteren ook
namens de president met deze mooie dag. Vijftig jaar zijn jullie al samen en dat
moet echt gevierd worden. Hier is een envelop met geld erin. Koop maar iets moois
ermee.” De vrouw van de president krijgt een stukje cake en een glaasje lekker
gemberbier. Heerlijk is dat! Plotseling horen de gasten iets. „
Toem, toem, fuut, fuut”. Oma Betsie schrikt „dat lijken wel muzikanten”.
Alle mensen van de straat lopen achter de muzikanten aan. Ze gaan naar het huis
van opa en oma. Alle mensen dansen mee, opa en oma, ook de en zijn vrouw van
de president. Iedereen is blij. De mensen blijven tot ’s avonds op het feest.
Als iedereen weg is, gaan opa en oma in ’t bad en vallen moe, maar gelukkig in slaap.
Sandra is jarig
Sandra is nu vier jaar. Over een paar dagen is ze jarig, dan wordt ze vijf jaar.
Sandra vindt het fijn om jarig te zijn. Dan hangen vader en moeder mooie slingers
op en krijgt ze een leuke muts op haar hoofd. Op school zingen de kinderen
verjaardagsliedjes. Soms krijgt ze een cadeautje.
“Papa als ik straks jarig ben word ik zoveel jaar, hè? Sandra steekt haar hand om-
hoog en laat vijf vingers zien.
“Ja”, zegt papa, “alle vingers van een hand”. Sandra lacht.
Ze vraagt: “Mama, wat krijg ik voor mijn verjaar dag?”
Mama en papa kijken elkaar aan, maar ze zeggen niets.
Weet je wat Sandra het liefst wil? Een poes: een klein lief poesje. Sandra zegt het
tegen papa en mama. Maar mama zegt: “0 nee dat niet. Poesjes lopen overal met
hun nagels te krabben. Ze willen overal op liggen en laten haren op de stoel achter.
Nee Sandra, vraag alsjeblieft wat anders.”
En papa zegt: “Als we niet thuis zijn, waar moeten we dan de poes laten?
En als we met vakantie gaan, wie moet dan voor de poes zorgen?”
Bronnenboek

“Dan kan ik aan oma vragen om op de poes te letten”, zegt Sandra. “Ik ben er echt
niet zo zeker van of oma wel op de poes wil letten. Dat zien we nog wel Sandra,
maar ik beloof niets hoor!”
Eindelijk is het zaterdag: de verjaardag van Sandra.
Het is nog donker als Sandra uit haar bedje stapt. Het is overal nog stil.
Iedereen slaapt nog. Sandra is erg nieuwsgierig en op haar tenen gaat ze kamer in
kamer uit. Zij gaat op zoek naar haar cadeau. In de keuken? Boven op de
keukenkast? Nee. Daar ziet zij niets. In de voorkamer onder de tafel? Nee, er is
nergens een cadeau te vinden. Zijn mama en papa vergeten dat ik jarig ben?
Wel nee, want er hangen prachtige slingers en haar stoel is versierd.
Opeens hoort Sandra mensen zingen: “Vandaag is er een jarig, hoera! hoera!”
Daar komen papa en mama de voorkamer binnen. Papa tilt Sandra heel hoog op en
zegt:”Gefeliciteerd grote meid van vijf jaar!”
Mama geeft Sandra een brasa en een dikke zoen. “We hebben geen cadeau hoor!”
zegt papa. Maar dat is een grapje, want Sandra heeft allang gezien dat Mania een
groot pak achter haar rug houdt. Een mooie groene vierkante doos met een
geel lintje er om. Sandra mag hem nu open maken. Omdat zij zo nieuwsgierig
is, scheurt zij heel vlug het mooie papier eraf.
Wat is dat nou? Een mand?
Wat moet ik met een mand doen?
Nu gaat papa de kamer uit en weet je wat hij meebrengt? Een klein wit poesje met
zwarte vlekjes en een witte neus. En met een wit strikje om haar hals.
“Het is net alsof zij ook jarig is”, zegt Sandra. Wat is Sandra blij.
Van blijdschap danst zij de hele kamer rond met haar poes. Nu weet zij ook
meteen waarvoor die mand is. Dat is het bedje van haar nieuw vriendinnetje.
Maar de poes wil liever even in een hoekje wegkruipen.
“Laat haar maar rustig wennen” zegt Vader. “En ga maar gauw in het bad.
Je vriendjes komen je later feliciteren en wij hebben nog heel wat te doen.”
zegt Mama.
“Sandra “, vraagt Papa, “hoe heet het poesje eigenlijk?” “Dat zal ik straks aan
haar vragen”, zegt Sandra. En ze lachen allemaal.
Bronnenboek 12

1.4
ALLEMAAL MENSEN
Tineke gaat naar de stad
Tineke hoeft niet naar school. Weet je waarom? Het is zaterdag en op zaterdag
zijn bijna alle scholen gesloten. Alle kinderen zijn gezellig met mama en papa thuis.
Tineke is erg blij, want ze mag met haar ouders naar de stad. Ze mag meehelpen
een cadeau uit te zoeken voor haar vriendinnetje Tanja. Die is over een paar dagen
jarig en ze wordt vijf jaar oud. Ze mag een feestje geven. „Weet je wat”, zegt mama
tegen Tineke, „we gaan heel vroeg uit huis, want dan is het nog lekker koel.
Papa is al klaar, hij zit in de auto om ze naar de stad te brengen. Wat ziet Tineke
veel op straat: de agent die het verkeer regelt, de buschauffeur die de moeders naar
de markt brengt en ook veel mensen die in en uit de winkels gaan.
„Zo Tineke, we zijn er al, wat zullen we voor Tanja kopen?” „Weet je wat, we gaan in
die grote winkel daar, je kan er leuke spullen voor kleine kinderen kopen.
Er is zoveel te zien in de winkel: tasjes, gespen, mooie jurkjes en nog veel meer.
Tineke kijkt haar ogen uit. Zoveel mooie dingen bij elkaar heeft ze nog nooit gezien.
Ze weet bijna niet wat ze zullen kopen. Maar ja, daar ziet Tineke iets dat Tanja zeker
leuk zal vinden: een kleurboek met een doosje lange kleurpotloden erbij.
Vlug gaat mama naar de verkoopster toe. Die zet het kleurboek en de kleurpotloden
in een mooie tas, met een strikje eraan. Ze wandelen nog een beetje in de stad.
Ze worden een beetje moe van het lopen. „Weet je wat”, zegt papa, “wij gaan iets
eten en drinken en Tineke krijgt een lekker ijsje van ons.”
Wat is Tineke blij. Ze danst van plezier.
Op het feestje van Tanja is het heel erg druk, er zijn heel wat vriendjes en vriendin-
netjes bij haar. Ze krijgt leuke cadeautjes, maar ’t mooiste cadeau vindt ze toch dat
van Tineke.
Tanja kleurt nu elke dag een blaadje vol.
Moeder heeft het druk
Kukelekuu, kukelekuu doet de haan, tijd om op te staan. Het is heel vroeg in de
morgen, het is nog een beetje donker buiten. Het zonnetje is er nog niet. Die slaapt
nog een beetje achter de donkere wolken. De mensen in de huizen slapen nog.
Alleen de moeders zijn al wakker, want die moeten zoveel doen en aan veel dingen
denken. Ook moeder Conie is al wakker, ze stapt vlug uit bed, gaat in ’t bad, poetst
haar tanden en begint met ’t werk. Waarmee moet ik beginnen denkt moeder Conie.
De schoolkleren, schoenen en tassen klaarzetten voor Wim en Liesje.
Papa’s trommel komt er ook bij, want papa moet ook eten en drinken als hij op ’t
werk is. Als mama klaar is met het eten en drinken, wordt de tafel gedekt, want
voordat iedereen weggaat, moet er gegeten worden.
13 Bronnenboek

Nu gaat zij de anderen wakker maken. Opstaan papa, opstaan Wim en Liesje, tijd
om in ’t bad te gaan. Als iedereen weg is, blijft moeder alleen achter.
Waarmee zal ik beginnen. O ja, de bedden moeten opgemaakt en het huis moet
aangeveegd worden. Ook de vuile kleren moeten in de was. Tjip, tjip zegt Pietje het
vogeltje in zijn kooi. O, zegt moeder, ik ben jou bijna vergeten, vlug geeft zij wat zaad
en vers water aan Pietje. De kooi wordt schoongemaakt.
Bronnenboek
De vuile kleren doet moeder in de wasmachine. Gelukkig hoeft zij die niet zelf te
wassen, de machine wast, spoelt en droogt de kleren een beetje. Mama moet ze
alleen ophangen, zodat de zon en de wind ze verder kunnen drogen.
Mama haalt de groente en vis alvast uit de koelkast. Die moet ze klaarmaken, voor-
dat de kinderen uit school komen.
Papa komt een beetje later thuis. Oei, oei zegt moeder, mijn spijsolie is op, hoe moet
ik nu de vis bakken? Gelukkig is de winkel niet ver, dus stapt moeder gauw op haar
fiets en rijdt zo snel als ze klaar naar de winkel. Ze denkt: als ’t eten maar op tijd
klaar is, want de kinderen hebben honger wanneer zij thuiskomen.
Gelukkig is moeder op tijd klaar met het eten. O, o denkt moeder, bijna ben ik oma
vergeten. Die krijgt elke dag warm eten van moeder. Oma woont op de hoek van de
straat, niet ver van moeder. Moeder brengt het eten heel gauw voor oma.
Nu vlug doorlopen naar huis, want de kinderen komen straks thuis.
Gelukkig, moeder is op tijd thuis om de kinderen op te vangen.
O, o wat is ze moe. Na ’t eten mogen de kinderen even rusten. Ook moeder probeert
een beetje te slapen, maar staat snel weer op. De vuile borden en glazen moeten
afgewassen worden.
Om vijf uur komt vader thuis. Ook voor vader moet er gezorgd worden. Iedereen is
tevreden. De kinderen zijn verzorgd, vader zit rustig de krant te lezen, Pietje heeft
genoeg water en zaad. Ook Fikkie de hond heeft zijn buikje vol.
Als ’t avond is en iedereen in bed ligt denkt moeder, wat ben ik weer druk geweest
vandaag. Ik heb niets vergeten. O jee, moeder is toch wat vergeten! Ze heeft de
kleren niet uit de wasmachine gehaald. Dit vertelt ze aan vader.
Vader krijgt medelijden met haar en zegt, blijf jij maar lekker liggen, ik haal de was
wel uit de machine en hang die lekker op in onze vrije kamer. Wat is moeder blij, nu
hoeft ze niet op te staan en kan zij lekker gaan slapen.
De zwerver
Srp, srp, srp. Kijk daar komt hij aangelopen. Jodie de zwerver. Je komt hem bijna
overal tegen. Hij zwerft de hele dag. Hij heeft maar een schoen aan.
Op zijn rug draagt hij een bundeltje: dat is alles wat hij heeft. Hij heeft geen huis meer.
Niemand kijkt meer naar hem om.
Waar moet hij nu naar toe?
“Oom Jodie, oom Jodie!” hoort hij iemand roepen. Hij kijkt om en ziet een jongen
14

naar hem toelopen. “Oom Jodie, oom Jodie waar gaat u naar toe? Wat is er met u
gebeurd? En waar is uw andere schoen?”
“Ik weet het niet, ik weet het echt niet. Ze hebben mij uit mijn huis gezet. Ik heb nu
geen dak meer boven mijn hoofd. Ik slaap hier en dan weer daar. Soms onder een
balkon of op een bank ergens langs de straat.”
“Maar oom Jodie, kunt u niet naar huis terug?” “Nee, nee dat kan ik niet.
Thuis vinden ze me lastig. Ik ben daar te veel. Ik ben bang dat ze me daar weer
wegjagen. Want dat hebben ze met me gedaan. Ze vinden dat ik maf doe en dat ik
gek ben. Nee ik ga niet naar huis terug.”
“Maar --- heeft u vanmorgen al gegeten, oom Jodie?” “Nee mijn jongen, ik heb
vanmorgen niet gegeten. Soms krijg ik een broodje van mensen, die mij kennen
en ‘s middags ga ik met mijn bord naar de Waterkant. Daar komt elke middag een
meneer met eten voor iedereen die geen huis heeft. Dan krijg ik een bordje warm
eten.”
“Oom Jodie u zal wel honger hebben. Kijk, dit broodje mag u hebben. Dat had ik
meegekregen maar u mag het lekker opeten.”
“ Dank je wel Benny”, zegt oom Jodie.
Ga maar gauw naar huis voor het te laat wordt.
Als Benny van school komt, vertelt hij alles over oom Jodie aan zijn vader.
Vader vindt het heel erg, dat oom Jodie ‘s nachts onder een balkon moet slapen.
“Weet je wat”, zegt vader, “er is ergens een huis speciaal voor zwervers.
Ik zal gauw met de mensen gaan praten over oom Jodie. Misschien hebben ze een
plaatsje voor hem. Dan hoeft hij ‘s nachts niet in de openlucht te slapen.”
Na een paar dagen gaat Benny op zoek naar oom Jodie. Hij wil hem het prettige
nieuws vertellen. Hij komt hem tegen aan de Waterkant. Oom Jodie zit op een bank
naar het water van de rivier te kijken.
“Oom Jodie, ik heb een verrassing voor u”, roept Benny hem toe.
Oom Jodie is al blij voordat hij weet wat die is. “Vanavond en ook alle andere
avonden hoeft u niet meer buiten te slapen”, zegt Benny. “Pappa heeft een plaatsje
voor u. Daar mag u elke avond gaan slapen. Gaat u met mij mee, oom Jodie.
Papa staat om de hoek op ons te wachten.”
Wat is oom Jodie blij. Hij loopt met grote passen. Straks hoeft hij het ‘s nachts niet
meer koud te hebben. Hij hoeft niet meer nat te worden van de regen. Hij wil bijna in
de lucht springen van blijdschap.
Als ze bij papa aankomen, geeft oom Jodie papa een stevige handdruk en hij
knipoogt naar Benny. Oom Jodie rijdt met papa en Benny naar huis. Daar gaat hij
eerst in het bad en krijgt schone kleren van papa aan.
“Wat ben ik gelukkig”, zegt oom Jodie en hij danst van plezier
15 Bronnenboek

1.5
Bronnenboek
GEZOND EN LEKKER ETEN
De groentetuin van oom Sjaak
Vandaag is oom Sjaak erg blij. Weet je waarom?
Omdat het regent. De groenten van oom Sjaak krijgen fris water. Oom Sjaak hoeft ze
niet zelf nat te maken. Dat doet de regen wel. Hij heeft heel veel groenten geplant.
Op dit groentebed staan kousenband, spinazie en klaroen.
Op een ander bed groeien boulanger, sopropo, pompoen en amsoi.
De groenten van oom Sjaak zien er goed uit. Elke dag maakt hij de bedden schoon,
zet nieuwe aarde voor en geeft water aan de plantjes. Hij weet dat je door groenten
te eten gezond blijft. Oom Sjaak verkoopt de groenten, maar maakt soms ook
mensen blij met groenten uit zijn tuin. Zij hoeven dan geen geld aan hem te geven.
Wie zal ik morgen blij maken, denkt oom Sjaak? Ik weet ’t al. Oma Koba van de
overkant krijgt klaroen. De baby van tante Carmen krijgt tajerblad de sopropo gaat
naar buurvrouw Nelly.
Zo maak ik drie mensen blij.
Als oom Sjaak de klaroen voor oma Koba de volgende dag wil plukken, ziet hij dat
alle mooie blaadjes van de klaroen weg zijn. Oom Sjaak schrikt ervan. Wat kan er
gebeurd zijn.
Gisteren stonden ze er nog. Hij wordt er verdrietig van. De klaroen stond er zo mooi.
Dan krijgt oma Koba maar een andere groente vandaag. Ik pluk spinazie voor
haar, dan kan ze spinaziesoep koken. Maar toch moet ik weten wie mijn klaroen
opgegeten heeft. Oom Sjaak gaat op de loer zitten en wacht. En ja hoor, daar komt
de dief stilletjes aangekropen en hij begint te eten. Aha, denkt oom Sjaak, ik weet al
wie de dief is: dat is een stoute leguaan en die zal ik pakken.
Oom Sjaak zet een kooi met een klep en doet wat klaroen erin. En ja hoor, daar
komt hij. Langzaam, heel langzaam kruipt hij in de kooi en plof, daar valt de klep
naar beneden. De leguaan is gevangen. Snel rent oom Sjaak naar de kooi.
„Wat zal ik met jou doen?”, zegt oom Sjaak tegen de leguaan.
Weet je wat „ik breng je terug waar je thuishoort. Ik breng je naar het bos, waar de
dieren wonen.
Achter het erf van oom Sjaak is een groot bos en daar maakt hij de deur van de kooi
open. Snel kruipt de leguaan uit de kooi en springt het bos in.
Jij komt niet meer in mijn tuintje. De groenten zijn voor de mensen om op te eten.
In het bos is er genoeg eten voor jou.
Oom Sjaak is blij, want nu kan de klaroen weer goed groeien.
16

Hap, hap, lekkere pap
Met een boos gezicht zit Ria aan de keukentafel met haar bordje pap. Ze wil geen
pap, elke avond maar pap. Ze wil liever gaan spelen met het kleine poesje Mimi.
Bij de eerste hap denkt ze :
Vieze pap.
Bij de tweede hap: Ik wil geen pap. Bij de derde hap zegt ze luid :
“Ik wil die vieze pap niet.”
Mama komt kijken als ze Ria zo luid hoort roepen. Ria glijdt uit de stoel, pakt haar
poesje en gaat in de voorkamer zitten. Mama loopt haar achterna en zegt boos:
“Vandaag moet het afgelopen zijn! Ik doe mijn best om elke avond pap voor je te
koken en dan lust je hem niet. Vanavond ga je maar zonder eten naar bed.
Ga maar meteen je tanden poetsen en daarna naar bed.”
Ria is heel erg geschrokken, want zo boos heeft ze mama nog nooit gezien.
Mama stopt Ria in bed, geeft haar een kusje en zegt :”Welterusten!” Ria is een
beetje verdrietig maar ze valt heel gauw in slaap en droomt:
Ze staat achter op het erf en plotseling staat haar opa bij haar. “Ga je mee?” vraagt
hij. Natuurlijk gaat ze mee. Opa is altijd grappig. Wat zal hij deze keer doen?
Opeens staat opa stil en zegt : “Hoemboekoc doemboeka wambombe.”
En daar staat Ria in een veld vol koren. “Kijk eens”, zegt opa, “daar groeit het koren
waar jouw vieze pap van gemaakt wordt.” Ria schrikt wel even.
Wat jammer dat opa het ook weet van die pap. Ze lopen nu langs het korenveld.
Wat mooi, al die glanzend-bruine pluimen in de zon. En wat werken de mensen hard
om het koren te plukken.
Als ze zo bezig zijn, is het alsof je een liedje hoort: Klip klap, klip klap, het kindje lust
geen pap. Klip klap, klip klap, nu wordt ze ook niet knap.
“Je wordt van pap eten toch niet knap?” moppert Ria met een ontevreden gezicht.
“Welzeker”, zegt opa. “Van pap eten word je sterk en blijf je gezond, als je gezond
bent, kun je goed leren!”
Tussen het koren groeien mooie boterbloemen. Ria bukt en plukt een bosje van die
prachtige gele en paarse bloemen. “He opa, wacht op mij. wacht op mij.”
Ze moet heel hard lopen om opa weer in te halen.
Ze komen bij een huisje.
Daar draait een machine. De machine kraakt. En alles is wit van het meel dat overal
stuift. “Van dit meel wordt nu jouw vieze pap gemaakt”, zegt opa.
Ria zegt niets, ze schaamt zich. Want ze weet best dat de pap lekker is.
Hoor de machine zingt ook een Iiedje.
Krik krak, lekkere pap
Krik krak hap, hap, hap.
17 Bronnenboek

Opa loopt nu terug naar huis. Ze gaan aan de achterkant naar binnen, daar is de
keuken. Plotseling zegt opa: “Hoemboekoe doemboeka bombe”.
“Wat gaat er gebeuren?” zegt Ria. Als ze zich omkeert is opa verdwenen.
Maar zij staat in een prachtige jurk, net een prinses.
In de keuken staat mama met een verdrietig gezicht in een pot met pap te roeren.
“Waarom kijkt u zo verdrie tig?” vraagt Ria.
Moeder schrikt als zij plotseling een meisje in een prach tige jurk ziet staan.
“Ik ben bedroefd omdat Ria de pap die ik elke dag voor haar kook niet lust.
En ik doe toch zo mijn best.” Ria schrikt nu voor de tweede keer en kijkt naar de
grond. “De pap had best een lekkere smaak, maar ik wilde stout zijn.”
Opeens merkt moeder, dat het meisje dat voor haar staat Ria is. Ria wil nu graag
nog eens heel goed proeven hoe die pap smaakt. “Mama”, zegt ze heel lief, “wilt u
nog een beetje pap voor mij koken?”
Moeder knikt vriendelijk en zegt: “Zo meteen, zal ik die voor je brengen.
Het duurt niet lang of daar staat moeder met een heerlijk bordje pap.
“Dank u wel, mama”, zegt Ria. Moeder lacht. Ria begint te eten. Bij de eerste hap
denkt ze aan het koren, goudgeel van kleur. Bij de tweede hap denkt ze aan de
bloemen, die ze voor haar moeder zou brengen. Bij de derde hap kan ze de machine
weer het lied horen zingen. “Klip klap klip klap,
Ria eet haar pap. Klip klap, klip klap Nu wordt ze sterk en knap.”
En voor ze het weet, is de pap op.
Ria begint te dansen.
Zoef-zoef
Proefproces
Krik krak, lekkere pap
Krik krak, hap hap hap.
Boemmm. Maar wat is dat?
Ria is klaarwakker en ze ligt op de vloer. Moeder heeft het geluid gehoord en komt
de kamer binnenrennen. Ze ziet Ria op de vloer liggen terwijl ze heel hard lacht.
“Wat is er Ria?”
“Helemaal niks mama. Ik heb gedroomd van die heerlijke pap. “Voortaan wil ik iedere
dag lekkere pap”.
Van groenten word je sterk
“Romeo”. vraagt mama, “wat zullen we eten vandaag?”
“Hmm, iets lekkers, iets waar ik groot en sterk van word. Bruine bonen!”
“Dat is erg lekker, maar die heb ik niet in huis en nu heb ik ook geen geld om ze te
kopen.”
“Dan maar wat anders mam.”
“Zullen we in de tuin gaan kijken?” zegt mama.
In de tuin staan er verschillende groenten: kousenband, tajerblad, spinazie, kool,
Bronnenboek
18

itawiwiri, snijbonen en klaroen. Ze staan allemaal op een eigen bedje, heel mooi in
rijtjes. Nu mag Romeo uitkiezen.
Wat zal het zijn? Romeo kijkt rond. “Kousenband vind ik erg lekker. Maar van klaroen
word je groot en sterk als, Mam weet je net als wie?” Mama denkt even na,
“Net als een bokser?” “Mis!” zegt Romeo. “Nog een keer raden.” Mama denkt weer
na. “Ik weet het echt niet,” zegt ze. “Ik ken iemand die heel, heel sterk is.
Die eet veel groen ten, vooral klaroen.
Zal ik het vertellen mam?” “Vertel het maar.” “Dat is papa!”
“Ja, papa is heel sterk, nu weet ik het weer. Dan nemen we klaroen. Hmmm lekker.”
“Op school heeft de juffrouw verteld dat we veel groenten moeten eten om gezond
en sterk te blijven.” “
Dat heb je goed onthouden, hoor. Kom Romeo jij mag helpen plukken. Weet je wel
hoe dat moet?” Romeo stapt naar het bedje waarop de klaroen groeit, pakt een takje
vast en trekt heel hard.
“Nee, nee zo gaat dat niet, zo maak je de plant kapot”, zegt mama. “Ik zal het even
voordoen,
kijk maar!” Mama pakt een takje vast en voorzichtig snijdt ze het van de plant af.
“Zo blijft de plant langer mooi”, zegt ze. Romeo en moeder snijden een bak vol
klaroen. “Zoveel!”, zegt Romeo, “wat zullen we vandaag smullen.” Romeo mag de
bak naar de keuken brengen. Mama gaat de klaroen plukken, goed wassen en
klaarmaken. Terwijl mama bezig is met koken, mag Romeo buiten spelen met Elton,
zijn buurvriendje. Romeo vertelt dat hij vandaag klaroen gaat eten.
“Weet je wat er gebeurt als je veel groenten eet?” vraagt hij. “Ja, dan word je groot
en sterk en je blijft gezond.”
“Als wie?” vraagt Romeo. Elton mag raden.
“Als een bokser”, zegt hij.
“Nee hoor, nog sterker. Je mag nog een keer raden.” “Als mijn broer Harold, die
heeft grote “powa’s”
“Weer mis. Ik zal het je vertellen: als jouw vader en mijn vader. Heb je wel naar hun
“powa’s” (biceps) gekeken? Die zijn echt groot hoor, dat komt van die klaroen.”
“Ik vraag mijn moeder ook om klaroen klaar te maken. Dan word ik ook sterk”, zegt
Elton. “Romeo, Romeo waar ben je?
Het eten is klaar en je vader is er ook al.” “Mijn moeder roept me”, zegt Romeo tegen
Elton.
“Ja ma, ik kom naar huis!” “Romeo, vraag aan je moeder of ik bij jullie mag eten.”
“Oké, dat doe ik.” Als Romeo in de keuken is, vraagt hij of zijn vriendje mee mag
eten. Papa en mama vinden het goed. Romeo roept Elton naar binnen.
Van mama moeten ze eerst hun handen wassen en dan gaan ze aan tafel.
Samen smullen ze van de lekkere klaroen. Na het eten zegt Elton: “Romeo, kijk ik
voel me net zo sterk als jouw vader en mijn vader” en hij laat zijn grote “powa” zien.
19 Bronnenboek

1.6
Sjamano
Bronnenboek
WAAR WONEN WE?
Sjamano is een kleine jongen en hij woont in het bos. Hij woont met zijn vader en
moeder ver in het binnenland in het dorpje Kasjuru.
Over een paar dagen krijgt Sjamano schoolvakantie.
Dan mag hij een paar dagen naar oom Theo en tante Ingrid in Paramaribo.
Wat is hij blij, want hij is nog nooit daar geweest. Papa zal met hem meegaan.
Zijn tas met kleren heeft mama al ingepakt.
De grote dag breekt aan. Paramaribo is heel ver. Ze moeten met een bootje varen
en daar overstappen in de bus. Sjamano kijkt zijn ogen uit. Zoveel mensen heeft hij
nog nooit gezien.
En al die auto’s! Die ziet hij niet in zijn dorp. Daar loopt iedereen. Er zijn geen fietsen
en bussen in het dorp. Alles is zo anders hier. De mensen wonen hier in huizen.
In Paramaribo aangekomen, ziet hij nog meer. Grote huizen, kleine huizen.
Huizen van steen, maar ook huizen van hout.
Ze hebben ramen en deuren en het dak is van dakplaten gemaakt.
Bij ons zijn de daken van bladeren en zijn de huizen niet zo groot.
Oom Theo en tante Ingrid wonen in een groot huis. `Zij hebben een keuken in het
huis. Daar wordt het eten gekookt. Wat gek, denkt Sjamano.
Bij ons is de keuken buiten. Mama maakt het eten buiten klaar en daar eten wij ook.
Hier moeten wij aan een tafel gaan zitten om te eten. Thuis eten we buiten in de tent.
’s Avonds mag Sjamano in een groot bed slapen. Hij is een beetje bang.
In het dorp slapen we in een hangmat. Die schommelt dan op en neer tot ik in slaap
val. Sjamano ziet nog veel meer in huis. Hij ziet een badkamer en een toilet.
Ook een logeerkamer waar de gasten slapen. Alles is zo anders. Papa vertelt hem
dat het leven in de stad anders is dan het leven in het dorp. Sjamano geniet van
alles om zich heen. Hij mag ook naar de tv kijken. In zijn dorp is er geen stroom.
Daar kunnen ze niet naar de televisie kijken. Sjamano ziet zoveel in Paramaribo.
Hij zal alles aan mama vertellen. Hij krijgt kleren van tante Ingrid en een mooie
schooltas, voor wanneer hij weer naar school zal gaan. Wat is hij blij!
Hij eet ook dingen die hij in het dorp niet eet, zoals roti, nasi goreng en bami.
Ook krijgt hij een dik ijsje van oom Theo. Wat is dit lekker. Dit alles zal ik aan mijn
vriendjes en vriendinnetjes vertellen. Als hij weer in het dorp is, mag Sjamano voor
de klas staan en de juf en de vriendjes vertellen hoe het in de hoofdstad was en wat
hij allemaal gezien en gegeten heeft.
20

21
Verhuizen
Corine woont met haar vader en moeder en broertje Stan in een heel klein huisje.
Ze wonen er al lang. Papa en mama hebben aan Corine verteld dat zij en Stan hier
geboren zijn. Corine slaapt met haar broertje in dezelfde kamer.
Ze vinden het gezellig samen.
Soms maken ze een beetje ruzie, maar dat duurt niet lang. Al een hele tijd gaat papa
bijna elke dag weg. Alleen mama weet waar hij naar toe gaat.
Op een zondagmorgen zegt papa tegen de kinderen: “Vandaag heb ik een
verrassing voor jullie. Oom Frans komt ons met zijn pick-up ophalen. Hij neemt ons
mee naar een plekje dat jullie nooit eerder gezien hebben.” De kinderen kijken elkaar
aan. Ze durven niets te vragen. “Als het een verrassing is. zal papa ons toch niets
vertellen”, denkt Corine. “Waar denk je dat papa ons naar toe brengt?” vraagt Stan.
“Dat weet ik niet”, zegt Corine, “maar ik ben al nieuwsgierig.”
Tutuut! Daar is oom Frans al. Corine en Stan rennen naar de voordeur.
“Dag oom Frans”, roepen ze. Papa en mama komen achter hen aan.
De kinderen mogen bij hun ouders op schoot zitten.
Eerst zijn ze stil, maar als mama en papa beginnen te vertellen over de buurten
waar ze langs rijden stellen de kinderen een heleboel vragen. Oom Frans begint
langzamer te rijden. “We zijn er bijna”, zegt hij. De kinderen kijken nieuwsgierig om
zich heen.
“Uitstappen maar”, zegt papa als de auto stilstaat. Mama houdt de kinderen bij de
hand. “Zo”, zegt vader terwijl hij naar een huisje op neuten wijst, “dit is ons huis.
“Helemaal nieuw!” De kinderen laten mama los en springen van plezier.
Dan lopen ze met z’n allen naar het huis om te kijken hoe het eruit ziet.
“Volgende week gaan we verhuizen “, zegt moeder. “Jeh, Jeh”, roepen de kinderen.
Dit hadden ze niet verwacht.
Dagen lang zijn ze bezig om de spullen in te pakken.
Papa heeft een paar grote dozen meegebracht. De kinderen mogen zelf hun boeken
en speelgoed in een doos stoppen.
Papa en mama zorgen voor de grotere dingen zoals de tv en de radio.
De kinderen lopen met mama mee om te kijken of ze niets vergeten zijn.
Tutuut ! daar is oom Frans met zijn pick-up. Oma is ook meegekomen.
Ze komt moeder helpen. Dat vinden de kinderen fijn.
“Ik ben er met mijn verhuiswagen”, zegt oom Frans. “Wat mag ik meenemen?”
“Kom maar hier”, zegt vader, “dan nemen we eerst de bedden, stoelen, tafels en de
ijskast mee.”
Elke keer als oom Frans komt om een vrachtje te halen vragen de kinderen;
“Mogen we nu wel mee?” “Nog even geduld”, zegt vader. “Dit is onze laatste vracht,
daarna mogen jullie en ook mama en oma mee”. De kinderen lopen nog even het
achtererf op en denken: Dag erf. We gaan je niet meer zien.
Bronnenboek

Dag speelhuisje. Er komen vast andere kinderen met jou spelen.
Als de kinderen de auto van oom Frans horen, rennen ze naar voren.
“Dag huis, dag huis”, roepen ze. Als ze bij het nieuwe huis aankomen, stoppen ze
eerst alles in het berghok. Dan gaan oma en mama nog even alle keukenkasten en
rekjes met een natte lap afvegen.
Corine mag haar spullen in haar kamer een plaatsje geven.
“Leuk he”, zegt Stan, als je een eigen kamer hebt. “Ik kom bij jou op bezoek en jij bij
mij”. Plotseling horen ze voetstappen op de trap.
“Er komt iemand naar boven”, zegt Corine. Ze kijkt even of ze kan zien wie dat is.
Maar voor ze het weet, staat papa voor de kamerdeur. “Mag ik naar binnen?” grapt
papa; De kinderen lachen.
“ Nu hebben jullie een eigen kamer. En jullie gaan die netjes houden. “
“Ja papa, zeker papa we zullen ons speelgoed altijd netjes opbergen in de kast.”
“ Goed zo, gaan jullie maar rustig vender. Ik ga nu de woonkamer inrichten.
Mama roept jullie straks wel voor een glaasje stroop.
De nieuwe hut
Mano, Kwame en Martha zijn op het erf. Martha speelt djompofutu. Mano en Kwame
spelen met koemboepitten. Mama is bezig bij de hui het eten klaar te maken.
Vader maakt een bankje voor de kinderen. Hij kijkt omhoog: de lucht words donker.
Ineens begint het te regenen. De kinderen rennen naar binnen. “Zullen we een ander
spelletje docn met de pitjes. “, vraagt Mano. “Ik doe ook me. “. roept Martha.
“ We gooien de pitjes in een bakje: wie de meeste pitjes in het bakje heeft gegooid
heeft gewonnen. “ Maar wat is dat? Wat voelt ame op zijn arm? Zijn arm is nat.
De kinderen kijken omhoog. Het dak van de hut lekt op twee plaatsen.
“Papa papa we worden nal”. roept Martha. Papa komt met een prapi (een kom van
klei gemaakt) aangelopen. “Doe deze prapi er maar onder”, zegt hij, “en schuif de
koffer met kleren op”. “We moeten heel gau\\’ met de nieuwe hut beginnen want de
pinabladeren brokkelen al af’.
“Hmm ik ruik lets lekkers”, zegt papa. “Is het eten klaar?”
“Ja”, zegt mama “Laten we gaan eten. We eten cassave met vis.
Terwijl ze eten, praten ze over de nieuwe hut. De palen liggen al klaar; vader heefi
samen met moeder ook al pinabladeren gekapt.
De lianen om de bladeren vast le binden hebben ze ook al. Zodra het droog weer
is, zullen we met de bouw van de nieuwe hut beginnen. Want als het dak van de hut
blijft lekken, hebben we straks geen enkele droge plek meer om de hangmatten te
binden. De volgende dag is het droog.
De kinderen zijn vrij van school; dat komt goed uit. Ze kunnen papa helpen, buurman
helpt ook mee. Kwame en Mano sjouwen met de palen. Martha maakt samen met
mama de lianen schoon. Papa begint samen met de buurman te graven.
Als hij zo druk bezig is, hoort hij een dof geluid.
Bronnenboek 22

23
Wat zal dat zijn?
Papa houdt op met graven. Hij stopt zijn hand in het gat. De kinderen zien dat
en komen dichterbij. “Er zit wat in de grond”, zegt papa. Papa schuift het zand
voorzichtig opzij. Misschien is het een mooi nest. Nee, het is een kruik, het is goed
te zien . Papa haalt de kruik uit het zand. “De kruik is heel oud hoor”, zegt hij.
“Vroeger hebben op dit plekje andere mensen gewoond.”
Martha neemt de kruik mee naar binnen; ze zal hem later bij de rivier schoonwassen.
Ze vindt de kruik heel mooi.
Papa en de buurman gaan door met graven. Ze slaan de palen in de grond, dan
maker ze de stokken voor het dak vast. Drie dagen tang werken ze aan de hut.
De kinderen helpen na school ook mee.
Buurman maakt een deur van dunne en dikke takken; die maakt hij vast aan de
deuropening. Vader zit op een balk en bindt de pinabladeren stevig vast.
Hij kijkt even omhoog. De zon staat hoog aan de hemel en brandt op zijn huid.
Papa heeft het heel erg warm. Na een poos komt hij naar beneden en zegt:
“ Onze hut is af”.
De kinderen zijn trots op hun nieuwe hut. Vandaag rusten ze uit en morgen vertrek-
ken ze naar de nieuwe hut.
Bronnenboek

1.7
Het mooiste tuintje
PLANTEN OM ONS HEEN
Alle mensen van de straat zijn bij elkaar op het grote plein. Ze zijn aan het nadenken
hoe ze de buurt een beetje mooier kunnen maken. „Weet je wat”, zegt buurman Eddy,
“laten wij onze tuintjes mooi maken. Wij maken er een wedstrijd van.
Wie het mooiste tuintje heeft, is de winnaar.
Alle mensen vinden het een goed idee. „Ik maak een bloementuin”, zegt tante Lies,
„En ik maak een groententuin” zegt oom Alwin. En wij maken een tuin met planten
en bloemen erin.” Opa Jerry en oma Lilian mogen dan komen kijken wie de prijs
verdient. Iedereen gaat aan het werk.
Er wordt zwarte aarde en mest gekocht voor alle tuintjes.
Na een poosje zijn de tuinen af. Wat staan de bloemen en planten er mooi bij.
Rozen, dahlia’s en fajalobi’s. Kleine en grote bloemen. Gele, maar ook blauwe en
rode bloemen. Ook de groenten staan mooi op een rij. De bitawiwiri bij elkaar, de
kousenband en de snijbonen, er is van alles wat.
Opa Jerry en oma Lilian mogen nu komen kijken. „Wat mooi”, roepen ze allebei.
Ze lopen alle tuinen langs.
Allemaal zijn even mooi, ze kunnen niet kiezen. „Weet ja wat”, zegt opa Jerry, alle
mensen krijgen een prijs voor hun tuin, want iedereen heeft hard gewerkt.
Alle tuinen krijgen een mooie stenen kabouter. Die staat mooi tussen de planten.
De mensen zijn blij, want nu ziet de straat er prachtig uit.
De bloementuin van mama
Bij Rudy op het erf is er een prachtige bloementuin. In de tuin staan er verschillende
soorten bloemen: rozen, zinnia’s, fajalobi’s, poespoestére en nog veel meer.
Rudy kijkt met plezier naar de bloemen. Ik ben trots op mama, denkt hij, ze zorgt heel
goed voor de planten. Iedere dag is mama in de tuin. Ze zorgt ervoor dat er geen
gras tussen de planten groeit. Vader helpt ook mee.
Hij spit voor het planten de grond om en maakt bedjes. Elke bloemsoort komt op een
ander bedje. De bloementuin staat er heel mooi bij. Iedereen die er langsloopt geniet
van de bloemen.
Er zijn zelfs mensen die bloemen van mama kopen. Met het geld dat mama ontvangt,
koopt ze zaden, andere planten of mest. De mest zet ze voor de planten om ze beter
te laten groeien.Mama snoeit ook de struiken die te groot worden.
Rudy mag op zaterdag meehelpen in de tuin, want dan is hij vrij van school.
Hij helpt bij het afknippen van de droge bloemen en trekt grassprietjes uit de grond.
Vandaag mag Rudy mama weer helpen. Hij mag de planten nat maken want:
de grond is erg droog. De grote planten maakt hij met een tuinslang nat en de jonge
plantjes met een gieter. Moeder doet water in de gieter en Rudy mag hem dragen.
Bronnenboek 24

25
De gieter is een beetje groot maar hij is niet helemaal vol.
De planten waarvan de wortels te zien komen, krijgen wat aarde erbij zodat ze weer
stevig kunnen staan. Rudy mag ook de droge bladeren opharken en ze in de kuil
doen die papa heeft gegraven. In de kuil rotten de bladeren; ze worden een soort
mest, zodat ze die weer kan gebruiken om de planten te bemesten.
Terwijl Rudy bezig is, hoort hij gepiep in de fajalobistruik. Hij gaat dichterbij staan en
kijkt of hij wat ziet. Hij schuift de takken opzij en ja hoor, daar is een vogelnestje!
Hij gaat op z’n teentjes staan om te zien of er wat in het nestje zit.
“O wat lief, twee piepkleine vogeltjes. Mama, kom eens kijken!”, roept Rudy.
“Een nestje in de fajalobistruik. Er zitten twee vogeltjes in. Kom kijken!
Hoor ze piepen.” Mama komt snel aanlopen. “Til me op mama, dan kan ik ze goed
zien. Oo! Wat lief! Mag ik ze eruit halen?” “Neen jongen,” zegt mama “dat mag niet!
Ze moeten bij hun ouders in het nest blijven, anders gaan ze dood.” Terwijl Rudy en
mama naar het nest kijken, komen de grote vogels aanvliegen.
Als ze mama en Rudy bij het nest zien staan, vliegen ze verschrikt terug.
Ze kwetteren angstig en klappen met hun vleugels. “Vlug Rudy, we moeten hier weg”
zegt mama, want de vogels zijn bang.” Mama en Rudy gaan verder met hun werk.
Als Rudy opkijkt, ziet hij de vogels naar het nest vliegen. Morgen, als ik op school
ben, vertel ik de juf en de kinderen over het volgelnestje, denkt Rudy.
Het kooltje in de groententuin
In de groentetuin van Jabeni gebeuren soms vreemde dingen.
De groenten, die daar groeien kunnen praten. Maar dat weet Jabeni niet.
Als hij op een middag naar de achterdeur loopt, hoort hij iets vreemds.
Hij is nieuwsgierig en wil graag weten wat dat is. Op zijn tenen loopt hij naar het
achtererf waar het geluid van daan komt. Als hij dichterbij de groentetuin komt, blijft
hij even staan om beter te kunnen luisteren. Maar nu is het muisstil.
Jabeni blijft toch nog een poosje staan, maar als hij niets hoort, gaat hij naar het
berghok, pakt het tuingereedschap en gaat in de tuin werken. Wat vindt hij het fijn
om naar de planten te kijken. Wat groeien de amsoi, soepgroenten, kouseband,
tajerblad en kolen toch mooi! Als Jabeni moe is, gaat hij even op een bankje in de
tuin zitten. Hij is erg blij met zijn groentetuin. Hij hoeft geen groenten meer te kopen.
Even kijkt hij naar het koolbedje. De kooltjes worden al groot.
Maar hoort hij het goed? “Au, au, au!” Jabeni kijkt met grote ogee. Hij kan het haast
niet geloven. Een kool die praat! “Au, au, au, au, Jabeni help me eens!
De mieren zitten aan mijn wortels en dat doet pijn!” “Maar wat wil je dat ik doe?”
vraagt Jabeni. “Ik weet het niet, maar ze moeten hier weg!” “Wacht even, ik haal een
spuitbus dan spuit ik ze dood.”
“Stop!”, zegt het kooltje, “dat moet je niet doen, anders zal ik niet meer gezond
groeien.” “Maar dan weet ik het ook niet meer”, zegt Jabeni. “Waai, waai, waai”,
roept het kooltje nu, “de groente worm komt er ook bij, hij maakt grote gaten in me.
Bronnenboek

Straks blijft er niets meer van me over. En dan heb jij ook niets aan mij!”
“Ja je hebt gelijk”, zegt Jabeni. “0, wacht eens even, ik heb in de keuken in een fles
medicijn tegen wormen en mieren. Dat had ik zelf vanuit bladeren gemaakt.
Jij zal het niet vies vinden. Maar de mieren en de groentewormen vinden het
helemaal niet lekker; ze lopen er weg van.” “Ga dan maar gauw”, zegt het kooltje.
“De worm vreet me anders helemaal op.”
Jabeni haalt gauw de fles met plantenmedicijn. Hij schenkt wat van de medicijn in
een gieter en doet er wat water bij. Daarmee maakt hij de aarde rond het kooltje nat.
De mieren roepen naar elkaar: “Kom laten we weg gaan, anders gaan we dood.”
Maar niet alle mieren kunnen op tijd wegkomen; enkele gaan toch dood.
“He, he”’ zegt het kooltje, “nu voel ik me beter. Geen gekriebel meer.
Maar die wormpjes ben ik nog niet kwijt Jabeni.” “Rustig aan, rustig aan.
Ik moet je jasje goed be sproeien met de medicijn. En als de worm weer van je wil
eten, zal die je helemaal niet lekker vinden!” “Au, au, opschieten Jabeni, want de
worm knaagt weer aan mij.” “Psj, psj hier een beetje, daar ook wat, nou ik denk dat,
dat genoeg is”, zegt Jabeni.
“Dank je wel Jabeni, nu zal ik beter gaan groeien en de mooiste kool van de hele
wereld worden.” “Hahaha, dat wil ik zien”, zegt Jabeni. “Doe je best. groei maar goed.
Dan laat ik de buren komen om naar je te kijken, om te zien hoe mooi je bent.
Bronnenboek 26

1.8
27
Oponthoud
OP WEG NAAR
Ting, daar gaat de schoolbel. Alle kinderen lopen netjes in de rij naar hun klas.
De klas van juf Nora is bijna vol. De meeste kinderen zitten al op hun stoel.
“Zullen wij beginnen?” vraagt de juf. “Nog niet”, zegt Wilma, de stoel van Joke is nog
vrij. Zij is er nog niet. “Zullen we even op haar wachten?” zegt de juf.
“Goed hoor”, we wachten nog even op Joke. Maar zij komt niet en het wordt laat.
In de Domineestraat staat een schoolbus in het verkeer. In die bus zitten Joke en
andere kinderen die ook naar school moeten. Maar de bus kan niet verder.
Er liggen overal grote dozen op de weg. Die zijn uit een vrachtwagen gevallen.
Nu kan niemand meer rijden.
Fietsers en bromfietsers kunnen ook niet langs. Er zijn heel veel dozen op de weg.
Ze liggen overal. De chauffeurs toeteren. Mensen schiet op, bel de politie om het
verkeer te regelen. Gelukkig, daar komen twee agenten aan. Die proberen het
verkeer te regelen, maar dat lukt niet. De dozen zijn te zwaar om op te tillen.
Dan moet er een kraanwagen komen. Die is sterk genoeg om de dozen weer op de
vrachtwagen te zetten. Wat duurt het lang, denkt Joke. Ze denkt aan de juffrouw en
haar vriendjes van de klas. Nu zullen ze al buiten spelen, denkt ze.
Hé, hé, daar komt de kraanwagen aan. Vlug worden de dozen weer op de
vrachtauto’s gezet. Wat zijn de chauffeurs van de auto’s, de bussen en de trucks blij.
Nu kunnen ze verder rijden. O jee, de verkeerslichten doen het niet.
Gelukkig komt de verkeersagent om de chauffeurs te helpen. Hij heeft een fluit bij
zich. Als hij daarop blaast, moeten de chauffeurs stoppen. De voetgangers mogen
dan veilig oversteken. Nu gaat alles goed. De bus waarin Joke zit mag oprijden.
Wat is de juf blij als Joke aankomt. De kinderen roepen: “Joke, waar ben je zolang
gebleven?” Joke mag voor de klas staan om te vertellen wat er is gebeurd.
De kinderen schrikken ervan. Gelukkig is alles toch goed afgelopen.
“Het is maar goed dat er agenten zijn, anders waren we nog steeds op straat, zegt
Joke opgelucht!”
Met de boot naar school
Abena staat bij de rivier. Elke morgen gaat hij met zijn boot langs om de kinde ren
van het dorp op te halen. De school is niet dichtbij. En je kan er niet naar toe lopen.
Abena loopt ongeduldig heen en weer. Hij vindt het niet leuk om zo lang te wachten.
Ein delijk komen de kinderen aanlopen.
“Schiet een beet je op! “roept Abena, “anders zijn we weer te laat.” Bij het volgende
dorp houden ze weer stil. Maar ook hier is er nog niemand. Abena stapt uit de boot,
legt hem vast en gaat kijken of hij de kinderen ziet aan komen, maar er is niemand te
zien. Als hij zich omkeert om weer naar de boot te gaan, hoort hij kinderen roepen:
Bronnenboek

“Abena, Abena wacht op ons alsjeblieft.
Abena blijft staan, kijkt de kinderen boos aan en zegt: “Als jullie morgen niet op tijd
hier zijn, blijf ik niet wachten. Stappen jullie nu maar gauw in”.
Als de kinderen allemaal een zitplaats hebben vaart Abena snel weg.
De pagaai gaat steeds sneller.
Ze varen langs een heleboel andere boten. Sommige boten vervoeren mensen en
andere vervoeren vracht. Dat gebeurt elke dag.
De kinderen, maar ook Abena letten niet eens meer op de andere boten.
He, daar horen ze het geluid van een boot. Ze kunnen de boot nog niet zien, want ze
zijn dichtbij een scherpe bocht in de rivier.
Abena moet nu heel goed uitkijken, anders kan hij tegen de motorboot die om de
bocht komt, opbotsen. Dan kan er een ongeluk gebeuren. De motorboot vaart snel
voorbij. Hij zit vol met ba nanen en koren.
Nog even varen en dan zijn de kinderen bij de school. Als de boot stil ligt, maakt
Abena hem aan een paal vast en helpt de kinderen een voor een uitstappen.
Vandaag zijn ze weer te laat. Ze haasten zich naar de klas en Abena vaart weg.
Nu gaat hij vracht met zijn boot vervoeren. Daarmee verdient hij wat extra geld.
Met de tractor mee
De school is uit. Loetie en zijn zusje Amla zijn op weg naar huis.
Ze moeten elke dag lopen. Ze wonen in de polder. Daar zijn de wegen anders dan
in de grote stad. De weggetjes zijn van klei en soms erg smal. Aan beide kanten van
de weg zijn er sloten. Als je in de sloot terechtkomt, kan dat erg gevaarlijk zijn. “Niel
spelen op de weg”, zegt mama bijna elke dag. Langs de weg staan er weinig bomen.
De zon brandt fel op de huid van Loetie en Amla.
Als ze het te warm krijgen, zetten ze een petje op. Dan krijgen ze de zon niet in het
gezicht. Misschien komt er vandaag weer een tractor voorbij. Wat zullen ze het fijn
vinden als ze weer mee mogen rijden.
Gisteren heeft het geregend en de weg is modderig en glad. Daarom kunnen de
kinderen niet zo snel vooruit.
“Ay”, roept Loetie “ik glijd bijna uit”. “Laten we onze schoenen uittrekken”, zegt Amla,
“dan kunnen we beter lopen en gaan onze schoenen niet zo gauw kapot.” Ze trekken
de schoenen uit. Nu lopen ze met hun schoenen in de hand verder.
Horen ze wat? Ze kijken allebei tegelijk om. Hé, een tractor! Loetie en Amla blijven
even staan. Ze zijn blij. Maar hun blijdschap duurt niet lang. De tractor slaat een
zijweg in. “Laten we maar verder gaan”, zegt Loetie, als we blijven wachten op een
tractor wordt het misschien laat.
De kinderen beginnen te lopen. Loetie valt. “Au”! roept hij. “Kom maar”, zegt Amla,
“geef mij een hand dan help ik jou opstaan”. Terwijl Amla met een stok probeert de
modder van Loeties benen weg te krabben, hoort ze een geluid.
Het is het geluid van een tractor.
Bronnenboek 28

29
De tractor van zoeven komt nu hun kant op. Ze blijven even staan en zwaaien.
De chauffeur stopt en vraagt: “Willen jullie meerijden?” “Ja,” roepen ze allebei.
“Maar mijn broek zit vol modder,” zegt Loetie. “Dat is niet erg. Gaan jullie achter mij
zitten. De tractor zal ik straks wel schoonmaken”.
De chauffeur trekt weer op. “Als ik groot ben, wil ik ook tractorchauffeur worden”,
zegt Loetie.
“Mag ik even het stuur vasthouden”? vraagt hij aan de chauffeur.
De chauffeur lacht. “Dat mag je pas, als hij stilstaat. Als je groot bent, mag je op rijles.
Dan mag je leren om een tractor te besturen.” Even later zijn ze thuis.
Moeder staat al uit te kijken. Ze is blij dat de kinderen thuis zijn. Ze loopt naar de
chauffeur en bedankt hem.
Terwijl de kinderen nog met mama staan te praten, rijdt de tractor weg.
Bronnenboek

1.9
Een uitstapje
HET WEER
De kleuters van juf Jenny zijn erg vrolijk vandaag; ze hebben hun uniform ook niet
aan, maar andere kleren. Sommige meisjes hebben korte en andere weer lange
broeken aan.
Dat is makkelijk voor de plek waar ze naar toe gaan.
Vandaag gaan ze met de juf naar het Openlucht museum.
Een paar vaders en moeders mogen mee. Die zullen de juf helpen bij ’t uitdelen
van het eten en de drank.
Het is mooi weer. Het begint al warm te worden. „Dit wordt vast en zeker een mooie
dag”, zegt de juf. „Gelukkig maar, want zij zullen onder de bomen in de tuin van het
museum eten en drinken.
Daar komt de bus aanrijden. Hij stopt, alle mensen stappen in. Het is een verre reis
naar het museum. Ze rijden over de grote brug over de Surinamerivier. Als ze naar
buiten kijken, zien ze de bootjes op de rivier varen. De brug is erg hoog en lang.
De kinderen zingen mooie liedjes met de juf. Eindelijk komen zij aan.
Alles wordt onder de bomen op de tafels gelegd. De kinderen maken een wandeling
in de tuin van het museum. Er is zoveel te zien.
Plotseling begint het donker te worden. Het lijkt alsof het ’ s avonds wordt.
Dat kan toch niet? De wolken zijn niet meer blauw, maar een beetje donker, bijna
zwart. Plotseling begint het te regenen, alle mensen rennen om hun tas te pakken.
Gelukkig is er een plekje in de tuin waar ze niet nat kunnen worden: de zaal van de
tuinman. Op die plek blijven ze tot het ophoudt met regenen.
Om twee uur vertrekken ze weer naar school.
Waar komt het water vandaan?
Het is heel druk daar boven in de lucht. De wolken werken heel hard. „ Ja, ze
moeten heel veel water dragen”. “0, o” zegt de zwarte wolk tegen de grijze, “ik ben
nu echt moe van het water dragen. Ik kan haast niet meer zweven, zo zwaar ben ik.”
“Ik ook,” zegt de grijze wolk. “Laten we bij elkaar blijven en elkaar helpen, want kijk,
daar beneden spelen de kinderen zo heerlijk met elkaar. Als wij al het water dat we
bij ons hebben naar beneden laten vallen en het gaat regenen, dan worden alle
kinderen nat.” “Ik .houd het niet meer vol, ik houd het echt niet meer vol.”
“Kom dan maar wat dichter bij mij,” zegt de grijze wolk, “en houd me vast.”
Maar het is te laat. De zwarte wolk laat het water los en nu ook de grijze.
Kijk eens, de mensen rennen. Sommige gaan onder een balkon schuilen.
Anderen rennen naar de waslijn, want de was hangt nog buiten en mag niet nat
worden. Sssjjj, sssjjj, sssjjj, het water komt overal neer.
Op de torens, de bomen, de huizen. En de kinderen? Spelen die nog?
Bronnenboek 30

31
Moeten ze niet naar binnen?
Ja, de meeste kinderen zijn al binnen en zitten bij het raam te kijken naar de
regendruppels, die op de grond neerkomen. Maar er zijn ook kinderen, die lekker in
de regen baden.
Zoveel water!!!
Rtsss, rtsss, rtsss het water glijdt van een heuveltje. Rtsss, rtsss helemaal beneden
maakt het water een weggetje en komt in de sloot terecht.Het blijft daar niet zitten,
maar stroomt verder tot het niet meer kan. Maar niet al het water stroomt naar de
sloot. Klets, klets, klets, hoor je het ook? Dat is het water dat uit een kapotte dakgoot
valt. Het valt in een regenton.
Nu is de regenton vol en het water stroomt uit de ton, maar komt niet ver.
De grond zuigt het water op. Daar blijft het zitten. Maar er komt steeds meer water
bij. Nu zoekt het grondwater een weg in de grond en vindt een put, een waterput.
Dit is een lekker plekje voor het water. De put is halfvol. En het blijft regenen.
De hele wolkenfamilie heeft er plezier in om steeds meer water naar beneden te
laten vallen. Nu doen alle wolken mee. Alle grijze en zwarte wolken drijven door
elkaar. Maar ook de mensen zijn blij met de regen.”Zullen we ermee doorgaan?”
vraagt de grijze wolk aan de zwarte. “We laten al zo lang water vallen”. “Ja”, zegt de
zwarte wolk. “Liever niet”, zegt de grijze, “want vandaag is alles nat genoeg.
Als we doorgaan, zullen de mensen die laag wonen last hebben van het water.
Dan komen de huizen onder water te staan”. “Je hebt gelijk,” zegt de zwarte wolk,
‘laten we maar aan de andere wolken zeggen dat we ermee stoppen.”
Na een tijdje weten alle wolken dat ze moeten stoppen.
Nu klaart het weer langzaam op. De zon schijnt weer. Jell, bijna alle kinderen zijn
weer buiten. Wat vinden ze het prettig om weer buiten te spelen.
Maar, oh, daar glijdt er een uit en komt in een grote waterplas terecht. Dat is zo erg
niet. Ze trekt haar kleertjes uit en doet ze in een teil met water. Daarna gaat ze onder
de douche staan en draait de kraan open. Heerlijk schoon water komt uit de douche.
Je wordt er schoon en fris van. Wat is dat fijn.
De droge tijd
Rikesh zit buiten op de bank in de schaduw van een grote amandelboom.
Hij kijkt naar de hemel. Er is geen enkele wolk te zien.
Iedere dag komt de zon reeds vroeg op. En het is alsof hij elke dag feller schijnt.
De mensen, de dieren en zelfs de planten hebben het warm.
In huis is het erg benauwd en de meeste mensen zitten daarom liever buiten.
“Rikesh, Rikesh!” roept moeder. Rikesh staat op en loopt naar moeder toe.
“Hoor je de koeien loeien?” vraagt moeder. “Ze hebben zeker dorst.
Haal water uit de put en geef de koeien te drinken.”
Rikesh vindt het fijn om water uit de put te halen.
De koeien kunnen niet meer uit de sloot drinken. Die is bijna droog.
Bronnenboek

Wat gaat er met de vissen in de sloot gebeuren als er helemaal geen water meer is?
denkt Rikesh. Als hij klaar is met de koeien loopt hij naar de sloot.
Er zit nu alleen maar wat modder in.
“He, ligt daar een dode vis? Ja en daar is er nog een”. Rikesh vindt het heel erg.
“Misschien kan ik de andere vissen uit de modder helpen”, denkt hij.
Hij rent naar de put, pakt de emmer en rent terug naar de sloot.
Een voor een probeert hij de kleine visjes uit de modder te halen.
Hij ziet een vis die in de modder vastzit.
Hij zegt: “Kom visje, ik zal je helpen”.
Voorzichtig schept hij de modder aan de kant. Hoe meer hij schept, hoe !anger de
vis wordt. “Wat is dat voor een vis, of is het een slang? “ Rikesh is eigenlijk een
beetje bang. Hij gaat rechtop staan en wil weglopen. Maar ineens weet hij het.
Het lijkt op een slang maar het is geen slang. Het is een aal. Opa neemt weleens
aaltjes mee als hij gaat hengelen.
Rikesh bukt weer en haalt voorzichtig de aal uit de modder en doet hem in de
emmer. Als hij klaar is, neemt hij de emmer met visjes en de aal mee naar de put.
Hij wast ze eerst een keer en doet ze in schoon water. De vissen spartelen.
Wat is Rikesh blij. Laat het maar gauw weer regenen, denkt hij, dan kunnen de
visjes weer in de sloot.
Bronnenboek 32

1.10
33
Kleren kopen
WAT TREKKEN WE AAN?
Mama heeft het vandaag een beetje moeilijk. Ze denkt na en ze denkt na.
Ze denkt aan het trouwfeestje van nichtje Annet en Frank. Die houden veel van
elkaar en willen samenwonen.
Eerst gaan zij trouwen en hebben dan een heel groot feest. Ze hebben veel mensen
uitgenodigd voor de grote dag. Mama en papa gaan ook naar het feest.
Millie, Ronald en baby Erik mogen ook mee. Op het feest zullen heel veel mensen in
mooie kleren komen.
„Weet je wat” zegt mama, “we kopen voor iedereen iets leuks om aan te trekken.
Wij gaan met z’n allen naar de stad. Daar zijn er veel winkels met mooie kleren.”
In de stad kijken ze hun ogen uit. Zoveel mooie winkels en zoveel mooie kleren.
Eerst komen de kinderen aan de beurt voor ’t uitzoeken van hun kleren.
Ronald loopt rond en kijkt. Ja, daar ziet hij iets moois, een rood hemd met lange
mouwen; dat mag hij passen in de paskamer.
„Vind je deze lange zwarte broek niet mooi” vraagt Millie. Ja, hoor die staat heel
mooi bij het rode hemd. Ja, hoor alles past heel goed. Mag ik ook een nieuwe
onderbroek en ondertruitje, vraagt Ronald. Ja, hoor dat mag.
Wat is Ronald blij. Millie is nog niet zo groot om zelf te kiezen. Mama kiest een witte
jurk met een rode roos erop. Bij het jurkje hoort ook een hoedje. Op het hoedje is er
ook een rode roos. Dat zal Millie wel passen. Wat is Millie mooi in haar jurk en hoed.
Nu nog leuke sokken voor Ronald en Millie. Baby Erik moet ook iets nieuws.
Papa vindt een mooi trappelpakje voor hem. Hierin zal hij het niet koud hebben, want
de beentje en voetjes steken er niet uit. Ook de mouwen zijn lekker lang.
Dit blauw trappelpak is goed voor Erik. Dat nemen wij ook.
Nu gaan ze verder. In een andere winkel zijn er hele mooie kleren voor papa en
mama. Dit is de boetiek, zegt mama. De kleren zijn hier een beetje duurder, maar
ook erg mooi.
Vader koopt een mooi wit hemd met een rode das erbij. Mama koopt een mooie
lange jurk. Die zal goed staan bij de hoge hakken, denkt mama.
Wat zien ze er mooi uit op het feest. Het bruidspaar heeft helemaal wit aan.
Tante Annet en Frank hebben alle twee een wit pak aan. Wat zijn ze mooi.
Tante Annet heeft mooie bloemen in haar hand. Beiden hebben witte handschoenen
aan. “Dit is pas een deftig feestje hé mama”, zegt Millie. „Ja, hoor iedereen ziet er zo
mooi uit”. Het bruidspaar krijgt veel cadeautjes. Het wordt een prettig feest.
Iedereen is blij en gaat ook blij van het feest. De mooie kleren worden aan de
klerenhanger opgehangen.
Morgen gaan ze weer in de kast voor een ander feest misschien.
Bronnenboek

Carnaval op school
Op school zal er feest gehouden worden. En weet je welk feest dat is.
Het wordt een carnavalsfeest. Iedereen mag verkleed komen. Jouw vriendje of
vriendinnetje mag niet weten wie je bent op die dag. De juf, heeft de kinderen alles
uitgelegd. Ik kom als een militair en ik kom als de dokter en ik kom als Pipo de
Clown. De klas wordt mooi versierd.
Op de grote dag ziet de juf zoveel kinderen binnenkomen, maar ze weet nu niet
meer wie, wie is. Wie is de militair daar en de brandweerman? Ook de verpleegster
herkent ze niet.
De goochelaar is erbij en ook de dokter. Die heeft helemaal wit aan.
Ook Dora ziet ze en Spiderman. O, o wat heeft de juf het moeilijk. Ze herkent haar
eigen kleuters niet meer.
Ook de cowboy met de grote hoed op kan ze niet herkennen.
De juf is helemaal in de war.
Ze hebben allemaal een ander gezicht, want ze hebben een masker op.
Weet je wat denkt Tilly, zal ik de juf helpen? Stil gaat ze naast de juf staan en
zachtjes zegt ze, ik ben Tilly juf, alleen ben ik vandaag de verpleegster. Dat wist je
niet hè, juf. „Dat is waar”, zegt de juf. Iedereen viert feest, maar niemand weet wie in
het pakje “zit”. Dat mogen ze niet aan elkaar vertellen. Later pas, even voor het naar
huis gaan. Morgen kent de juf ze weer allemaal, dan komen ze weer in hun uniform
naar school. Dan herkent de juf ze weer.
O, wat hebben ze een pret!
Een verkleedfeestje
De kleuterjuffen hebben iets moois bedacht.
Ze willen een feestje organiseren voor de kleuters. Maar het mag geen gewoon
feestje zijn, neen hoor, het moet een feestje zijn dat niet elke dag gevierd wordt.
„Weet je wat”, zeggen ze tegen elkaar, „we gaan een verkleedfeestje houden.
Alle kinderen mogen verkleed op het feestje komen. De kinderen mogen elkaar bijna
niet herkennen. Er zullen ook prijsjes zijn voor de kinderen met de leukste kostuums.
Dit alles wordt op een speciale ouderdag aan de moeders en vaders verteld.
Zij moeten de pakjes laten maken of die zelf maken.
De kleuters mogen elkaar niet vertellen wat ze zullen aantrekken op die dag.
Het moet een verrassing voor allemaal zijn.
Ze mogen op die dag ook een masker opzetten.
Alle moeders gaan aan het werk. Ze gaan naar de winkels in het centrum om lapjes,
knopen, garen en alles wat ze nodig hebben voor de pakjes, te kopen.
De kleuters doen een beetje geheimzinnig tegen elkaar. Niemand mag vertellen wat
mama aan het maken is.
“Wat maakt jouw mama voor je?” vraagt Dewi aan haar vriendinnetje Jenny.
Ik wil je dat graag vertellen, maar dat mag niet. Het moet een verrassing blijven.
Bronnenboek 34

35
Ze weet wel waarmee mama bezig is. Het is een mooie korte jurk, met grote rode
balletjes op een witte achtergrond. Mama maakt ook een grote rode strik erbij.
Die mag Jenny, op die dag, in het haar zetten. Wat zal ze mooi zijn.
Het feest zal morgen in de grote gymzaal gehouden worden.
De zaal is al mooi versierd. Vandaag is het feest. Daar komen de kleuters al aan.
Wie komt daar aangelopen? Ja, ik zie het al, het is Minnie- Mouse, met de grote
rood-zwarte strik in het haar. En naast haar loopt Mickey-Mouse. Ze hebben zwarte
maskertjes op. Niemand weet wie ze eigenlijk zijn.
En daar komt de monteur aan, in zijn blauwe overall. Hij loopt met een grote nijptang
in zijn hand. Net een echte automonteur.
Nu komt ook een prinsesje binnen. Ze lijkt wel op een mooie barbiepop. Ze heeft een
mooie gele jurk aan met een zilveren kroontje op haar hoofd.
De juffen weten niet wat ze zien. Ze zien dokters en verpleegsters in mooie, witte
uniformen. Batman en Spiderman zijn er ook. „O, o wat zie ik”, zegt juffrouw gaat
deze jongen slapen? Hij heeft een grote pyama aan. Er is ook een piloot hier hoor.
Hij heeft zelfs zijn pilotenpet op.
Wat hebben de kinderen en de juffen een pret. Er is ook een hengelaar bij, met zijn
hengel en een korf om de vissen erin te doen. Er komt nu een deftige mevrouw aan.
Zij is zeker de vrouw van de president. Ze heeft hoge hakjes aan en een mooie
blauwe hoed op. Het lijkt wel op Rineke van groep twee zeggen de kleuters tegen
elkaar. Kijk, maar hoe deftig ze is gaan zitten.
Daar zitten de zeven dwergen van Sneeuwitje. Zij is er ook bij. Ze heeft een groene
jurk aan.
„Dat moet Roodkapje zijn!” zegt juf Marleen als ze een meisje in een vuurrode jurk
met een rode muts op ziet staan.
Ja, hoor het is Roodkapje. Kijk maar, ze heeft het mandje van oma ook bij zich.
De moeders hebben echt hard gewerkt.
Ook een politieagent en een militair lopen rond.
Er wordt echt gefeest, want er is ook een band aanwezig, met echte muzikanten.
Aan het einde van het feest, mogen alle kinderen hun masker afdoen. Nu pas weten
ze wie Minnie-Mouse en de piloot en alle anderen zijn. Zo meteen weten ze wie de
prijsjes zullen krijgen.
De juffen gaan met een grote doos op het podium staan. Omdat ze alle kinderen
heel mooi vinden, krijgen ze allemaal een prijs uit deze grote doos.
Wat zijn de kleuters blij. Allemaal krijgen een cadeau mee naar huis.
Dat was een leuk feestje, zeggen de juffen en kinderen tegen elkaar.
Ook de vaders en moeders zijn tevreden.
„Het lijkt een beetje op carnaval”, zeggen de ouders. „Maar, dat is het lekker niet”,
zeggen de juffen. Het is gewoon een verkleedfeestje geweest. Ze noemen het ook
een gemaskerd bal of feest.
De kleuters gaan blij naar huis en dromen nu al van het volgende verkleedfeestje.
Bronnenboek

1.11
De verrassing
Ting, ting, daar gaat de bel.
De kinderen moeten naar binnen. Eerst moeten de tassen op het rek gezet worden,
daarna mag iedereen gaan zitten.
Prija gaat op haar stoel zitten en kijkt om zich heen.
Waar blijft haar vriendinnetje Pearl toch? Ze is al drie dagen niet op school geweest.
Ze moet nu toch naar school komen.
Na de pauze krijgt de juf bezoek van een dame. Het is de moeder van Pearl.
Maar waar is Pearl?
Als haar moeder weg is, vertelt de juf aan de kinderen dat Pearl erg ziek is en in het
ziekenhuis moet blijven. Daar kan de dokter goed op haar passen en haar ook beter
maken. De kinderen worden er stil van. Ze zijn erg verdrietig, bijna willen zij huilen.
“Weet je wat”, zegt de juf, “zullen wij iets bedenken om Pearl een beetje blij te maken.
“Laten wij bloemen voor haar brengen”, zegt Steven.
“Wij kunnen een mooie tekening voor haar maken”, zegt Sita.
“Een mooi liedje voor haar zingen”, zegt Ronald.
“Goed zo, zegt de juf. Dat zullen wij doen. Samen gaan ze aan het werk.
Het wordt een hele grote, mooie tekening. Alle kinderen mogen iets op het blaadje
tekenen en kleuren. „Dit wordt mooi”, zegt de juf. “Morgen brengen wij hem naar
Pearl”. Wij nemen ook bloemen mee en dan wordt Pearl gauw beter.
De volgende dag mogen vijf kinderen met de juf mee naar het ziekenhuis.
Wat is Pearl blij als ze de juf en haar klasgenootjes ziet. Ze klapt in haar handen van
pret. Ze voelt zich al bijna beter.
Ze dacht ze haar al vergeten waren. De tekening vindt ze heel mooi.
De bloemen worden in een grote vaas op het kastje naast haar bed gezet.
Zo kan zij elke keer naar ze kijken. Nu word ik gauw beter, zegt Pearl aan de juf.
En ja hoor, zij wordt gauw beter en mag weer naar school.
Op school aangekomen, zingen de kinderen nog een liedje voor Pearl.
Iedereen is nu weer blij.
Wie is sterker?
Het is middag. Fariza en Faroek spelen achter op het erf.
Moeder is net klaar met de afwas en loopt naar de vuilniston om daar afval in te doen.
Ze hoort de kinderen lachen en loopt naar ze toe.
“Wat hebben jullie toch een plezier” zegt moeder, “wat vinden jullie toch zo fijn?”
Maar voordat de kinderen iets kunnen zeggen, horen ze de hond blaffen.
Woef Woefl
GEZOND EN ZIEK
“Er is zeker iemand aan de poort. Ga maar eens gauw kijken,” zegt moeder.
Bronnenboek 36

37
Faroek rent naar voren.
“Jeh Jeh”, horen ze hem roepen. Moeder en Fariza lopen nu ook naar de poort.
Ze willen weten waarom Faroek zo blij is. Maar Faroek rent ze al tegemoet om hen
het blijde nieuws te vertellen.
“Oma en opa zijn er, komen jullie snel,” zegt Faroek.
“Rustig maar,” zegt mama, “we komen er aan.”
Fariza loopt met een vaart haar broer voorbij. Zij is ook blij dat oma en opa er zijn.
Ze zitten nu met z’n allen gezellig bij elkaar op het balkon. ledereen heeft wat te
vertellen.
Oma vertelt over die akelige griep die zij heeft gekregen, maar die gelukkig weer
over is. Na een poosje babbelen, staat mama op en loopt naar de keuken om wat
stroop te halen. Oma loopt haar achterna.
“Opa, opa” roept Faroek, “bent u nog net zo sterk als de laatste keer toen wij bij u op
bezoek waren?” Opa moet erom lachen.
Ja, de laatste keer dat de kinderen bij oma en opa thuis waren hebben ze flink met
opa gestoeid. Toen hadden ze gemerkt dat opa heel sterk is. Met z’n tweeen kon den
ze hem niet op de grond krijgen.
“Opa”, zegt Fariza, “hoe komt het dat u zo sterk bent?”
“Nou”, zegt opa, “ik eet elke dag flink wat groenten. En ook trim ik een paar keren
in de week. Maar zullen we weer een beetje stoeien, misschien zijn jullie vandaag
sterker dan ik.” De kinderen willen dat heel graag. Opa schuift de stoelen wat opzij,
trekt zijn hemd uit, gaat rechtop staan en zegt : “Ik ben klaar. Probeer mij maar op de
vloer te krijgen”.
De kinderen duwen en trekken, maar opa blijft rechtop staan. Faroek roept Fariza
aan een kant en fluistert haar wat in het oor.
“Zijn jullie klaar?” vraagt opa. “Ja,” zegt Faroek, “maar we willen dat u uw ogen sluit”.
Opa sluit zijn ogen en de kinderen lopen met een vaart van achteren tegen zijn
benen aan. En ja hoor, daar zit opa op de vloer. Hij komt precies op z’n billen terecht.
“Jeh Jeh, wij zijn sterker, wij zijn kampioen.”
Oma en moeder komen net aangelopen met een dienblad met stroop en koekjes.
Ze zien opa op de vloer zitten. “Wat is er met opa gebeurd?” vraagt oma.
“We hebben gespeeld en hebben het van hem gewonnen. Wij zijn sterker!” roepen
de kinderen blij. Opa staat op, lacht en zegt: “Omdat jullie gewonnen hebben, krijgen
we van mama een glaasje stroop en een koekje erbij.” “Hoera voor de kampioenen”,
roept opa en iedereen lacht. Opa krijgt een troostprijs.
Ketura is boos
Wat is er toch met Ketura aan de hand?
Ze lust geen eten en ze wil geen melk drinken.
Zij wil haar haar niet kammen. Hoe komt dat toch?
Bronnenboek

Is ze ziek? Of heeft ze een nare droom gehad?
Nee, niets van dat alles. Ze is zomaar boos, niemand weet waarom.
Mama zegt: “Schiet op Ketura, eet vlug je brood op!”
Maar Ketura zit voor zich uit te kijken. Ze duwt het bord opzij. En het bord komt
tegen de beker met melk aan. Bom! Alle melk vloeit over de tafel.
Mama neemt Ketura bij de arm en zegt: “Ga maar naar buiten, als je boze bui voorbij
is, mag je weer naar binnenkomen”. Daar staat Ketura, wat is ze kwaad.
Ze trekt haar slippers aan en loopt het erf rond. Haar lip hangt naar beneden.
Op haar voorhoofd is een dikke rimpel. 0, wat een boos meisje.
Met kleine korte passen loopt ze naar de poort. De poort is niet dicht.
Dat komt goed uit denkt de boze Ketura. Ik loop weg, ver weg. Ketura loopt twee
huizen verder maar blijft plotseling staan.
Woef, woef, woef, woef! Wat een griezel.
Een grote hond met verschrikkelijke grote tanden staat voor haar. Het is alsof hij
zeggen wil: Ga terug! Ga terug!
Ketura keert zich om, ziet de grote steen niet en valt. Ze probeert weer op te staan.
maar haar ene been kan ze niet meer bewegen. 0, wat doet dat pijn.
Ze gilt heel hard van de pijn.
“Ketura, Ketura,” roept iemand. Ze kijkt op. Het is de buurvrouw.
“Wat is er aan de hand? “ vraagt ze. “Ik kan niet op mijn ene been staan.
Het doet zo’n pijn”. De buurvrouw tilt Ketura op en brengt haar naar huis.
Mama schrikt heel erg. Samen met de buurvrouw kijkt ze naar het been van Ketura.
Als ze zoveel pijn heeft, moeten we haar naar de dokter brengen.
Als ze bij de dokter zijn, zegt hij: “Mevrouw, het been van uw dochter is gebroken.
Het moet in het gips”. De volgende dag is bijna de hele familie bij Ketura op bezoek.
Ze zit nu erg verlegen te kijken en durft bijna niets te zeggen. Ze vindt het heel erg
dat ze niet lief is geweest. Als iedereen weg is, zegt ze:
“Mama, ik zal echt nooit meer zo lelijk doen. Bent u nog boos op me? “
“Nee hoor”, zegt moeder, “ik ben helemaal niet meer boos op je.
Zal ik mijn naam op je gipsbeen schrijven?”
Ma pakt een stift en schrijft: mama houdt van Ketura.
Bronnenboek 38

1.12
39
Meneer Sammy
SPELEN EN SPEELGOED
Vandaag zijn de kinderen van moeder Gerda heel erg blij.
Ze zullen met de bus opgehaald worden om ergens gezellig te gaan spelen.
Moeder Gerda is niet hun echte moeder hoor, maar ze mogen bij haar blijven.
Ze heeft een heel groot huis met veel kamers, waarin al deze kinderen op een bedje
mogen slapen.
Deze kinderen blijven bij mama Gerda, omdat hun eigen moeder niet voor ze kan
zorgen. Die is te arm: ze heeft ook geen eigen huis en niet genoeg geld.
Mama Gerda zorgt goed voor de kinderen. Vandaag is een rijke meneer jarig.
Die heeft alle kinderen een prettige dag beloofd.
Tuut – tuut, horen de kinderen.
Ze rennen naar buiten. Wat zien ze daar?
Een grote bus met balonnen en slingers. „Instappen!”, zegt de jarige meneer.
Hij zit al in de bus. Alle kinderen krijgen een mooie plek.
Mama Gerda kijkt trots naar haar kinderen. Er zijn wel twintig in de bus.
„Waar gaan wij naar toe?” vragen de kinderen.
„Dat is een verrassing!”, zegt meneer Sammy. De kinderen zingen mooie
verjaardagsliederen voor hem. Eindelijk stopt de bus bij een grote speeltuin.
Er is zoveel in de tuin: glijbanen, wipplanken, klimrekken, voetballen en
springtouwtjes. Wat hebben ze een pret. „Voorzichtig hoor”, zegt mama Gerda.
„Voorzichtig op de toestellen. Niet allemaal tegelijk.” Wat worden ze verwend
vandaag. Ze krijgen lekker eten en drankjes.
Ze mogen de hele dag samen spelen en samen genieten met de jarige.
Aan het eind van de dag komt er nog een verrassing. Er komt een pick-up aanrijden
met een grote doos erin. „ Zo”, zegt meneer Sammy, „vandaag ben ik jarig, maar
jullie krijgen allemaal iets van mij. Alle kinderen krijgen een mooi stuk speelgoed.
Ze krijgen: Dorapoppen, auto’s. voetballen en nog veel meer.
Elk kind krijgt iets om thuis met iemand te spelen. Wat zijn de kinderen blij.
Ook mama Gerda krijgt een dik verhaalboek. Daaruit kan ze verhaaltjes voorlezen
voor de kinderen.
„Nu kunnen we met ons allen in de grote woonkamer spelen, met ons speelgoed.
Dank U, wel meneer Sammy!” Bij het uitstappen in de bus krijgen ze elk nog een
grote zak koekjes van meneer Sammy.
„Niet alles tegelijk opeten, hoor. Elke dag één koekje!”
„Ja hoor” roepen de kinderen en vrolijk gaan ze weer naar huis.
Bronnenboek

Kinderdag
Morgen is het kinderdag.
Dan zijn alle kinderen een beetje jarig. Niet echt hoor.
Op die dag worden alle kinderen extra verwend. Ze krijgen dan cadeaus van vader
en moeder. De ouders van Peter en Marjan hebben de inkopen al gedaan.
De cadeaus hebben ze ver verstopt, zodat Peter en Marjan die niet kunnen zien.
„Wat zullen we krijgen” zegt Peter tegen Marjan. “Dat weet ik niet, ik ben benieuwd”.
Ze zijn zo opgewonden. Ze kunnen haast niet slapen.
De volgende ochtend staan ze heel vroeg op. „ Zie je wat ik zie?” zegt Peter tegen
Marjan. „Kijk, op de tafel liggen er twee grote cadeaus. Wat zou er in die pakjes
zitten?” Vader en moeder komen er ook bij.
„Kom maar lieve kinderen, vandaag is het jullie dag. Dit is voor Peter en dat is
voor Marjan. Maak maar vlug open, dan zie je wat erin zit.” Als Peter zijn cadeau
openmaakt schrikt hij ervan. Een echte voetbal! Hij wil meteen gaan voetballen.
Zwart met witte vierkantjes. Net als op de tv, wanneer de echte voetballers spelen.
Hij danst in het rond. Nu kan ik al mijn vriendjes vragen om te komen voetballen.
Misschien worden wij later beroemde voetballers en komen wij dan op de tv.
Bedankt mama, bedankt papa. Ze krijgen een dikke zoen van Peter.
Marjan maakt nu haar cadeau open en wat ziet zij? Een poppenkeukentje, met een
kleine ijskast, een fornuis met potten en pannen. Er zijn ook kleine bordjes, lepeltjes
en vorken erbij. Wat is Marjan blij. Nu kunnen mijn twee buurvriendinnetjes bij mij
komen spelen.
Mama en papa krijgen een dikke brasa van Marjan. „Dit moeten we aan onze
vriendjes laten zien.”
De vriendjes en vriendinnetjes worden uitgenodigd. De jongens mogen buiten spelen
met de bal en de meisjes gaan op de kamer, vader – en – moedertje spelen.
Alle poppen worden erbij gehaald. Zo lijkt het net een echte familie.
De kinderen spelen de hele middag en worden door papa en mama verwend met
koekjes, ijsjes en fruit. Wat hebben ze een pret.
Als het donker begint te worden, mogen ze weer naar huis. Daar vertellen ze hoe
prettig ze met Peter en Marjan gespeeld hebben.
“Goed”, zeggen de ouders van Siska en Roy, “dan mogen Marjan en Peter een
andere keer bij jullie komen spelen. Dan kunnen jullie met de grote blokken van Roy
samen een huis bouwen en op het tekenbord van Siska een mooie tekening maken.”
„Afgesproken!” zeggen Peter en Marjan.
Het trekkarretje
Kleine Sammy speelt graag met zijn speelgoed maar vandaag heeft hij er geen zin in.
Het speelgoed waarmee hij het liefst speelt, is stuk. Het is een trekkarretje met zes
wielen. Maar er zijn twee wielen kapot.
Het karretje kan nu niet meer zo gemakkelijk vooruit.
Bronnenboek 40

41
Mama loopt om het huis om naar Sammy te zoeken.
Ze hoort hem niet dus wil ze even kijken wat hij eigenlijk doet.
Daar zit Sammy op het gras. Hij kijkt verdrietig voor zich uit.
“Wat is er, mijn schatje? Waarom kijk je zo verdrietig?” vraagt moeder.
“M m mijn karretje is kapot,” stottert Sammy.
“Het wil niet meer vooruit.” Tranen rollen langs Sammy’s wangen.
Mama streelt over het hoofdje van Sammy en zegt:
“Kom grote jongen van mij, huil maar niet. Van middag vragen we aan papa om het
karretje weer voor je in orde te maken”.
Moeder houdt Sammy’s handje vast en zegt : “Ga maar met mij mee, dan lees ik
je een mooi verhaaltje voor.” Sammy lacht weer. Hij vindt het fijn om naar een leuk
verhaal te luisteren en te kijken naar mooie plaatjes.
Na het verhaaltje gaat moeder koken.
Sammy pakt zijn kleurboek en gaat kleuren. Bij elk geluid zit hij rechtop om te
luisteren of het papa is die thuiskomt. Eindelijk hoort hij een bromfiets.
Dat zal papa wel zijn. Sammy staat op en rent naar de voordeur.
“Papa! papa!” roept hij, “het wil niet meer, het wil echt niet meer rijden.”
Papa zet de brornmer in het berghok, neemt zijn tas in de ene hand en pakt de
kleine hand van Sammy vast met zijn andere hand.
“Dag papa,” zegt Sammy vlug en hij trekt papa mee naar het achtererf.
Papa kijkt naar het trekkarretje en zegt: “0, ik zie het al. Zo kan het karretje echt niet
meer vooruit. Ik zal er vanmiddag wat aan doen.
Kom mee, laten we naar mama gaan. Ze heeft vast lekker eten voor ons klaar staan.”
Na het eten gaan mama, papa en Sammy een dutje doen.
Als papa uitgerust is, staat hij op loopt naar achteren, neemt de trekkar en gaat
ermee naar het berghok. Hij zoekt alles bij elkaar wat hij nodig heeft om het karretje
weer in orde te maken.
Sammy gaat samen met mama naar oma en opa. Als ze terug zijn gekomen ziet
Sammy in de keuken een grote doos staan.
“Papa, wat zit er in die doos?” “Doe hem maar open, dan zie je zelf wel wat er in zit,”
zegt papa. Sammy kan het haast raden. Hij haast zich om de doos open te maken.
Als hij ziet dat het een nieuw trekkarretje is, springs hij papa om de hals.
“Dank u wel papa. U bent de liefste vader van de hele wereld.”
Bronnenboek

43
2. Versjes
2.1 Naar school
Kleutertje
Kleutertje, kleutertje kleine guit.
Wip maar vlug je bedje uit.
Jij mag mee, jij mag mee.
Naar de kleuterklas, hoezee!
Huppel, hoppel
Huppel hoppel, trippel trap.
Met mijn mooie tas op stap
op de weg en op het gras.
Vrolijk naar de kleuterklas.
Robby schrijft
Robby heeft een potlood
en een vel papier.
Ja,ja, hij kan schrijven.
Hij is ook al bijna vier.
2.2 Dieren
Poesje
Poesje is zo moe, zo moe.
Ze doet haar beide oogjes toe.
Eerst nog even gapen,
en dan gaat poesje slapen.
Vogeltje lief
Pitjes van de zonnebloem
en kleine stukjes brood
strooi ik in mijn achtertuin
voor vogeltjes in nood.
Toko, het hondje
Toko is een heel lief hondje
met een lange staart
die danst vrolijk op en neer
als je tot hem praat.
Bronnenboek

2.3 We vieren feest
Het is feest
Het is feest
Wij zijn blij
….. is jarig
en dat vieren wij.
Snoepjes kopen
Snoepjes kopen
Snoepjes halen
In de winkel
geld betalen.
Feest vieren
….. die is jarig
en wij vieren feest.
Wij roepen: “Hoedje op,
hoezee, hoezee, hoezee.”
2.4 Allemaal mensen
De bakker
De bakker bakt heel lekker brood.
Wit en bruin, klein en groot.
Bollen, koekjes, zoet en fijn.
Ja, de bakker moet er zijn.
De postbode
Jongens, meisjes, kijk eens aan,
daar komt onze postbode aan.
Hij is altijd heel erg lief,
want wij krijgen vaak een brief.
De kapper
Zeg kapper, moet je horen:
mijn haren zijn te lang.
Ze zijn over mijn oren,
knip ze maar, ik ben niet bang.
Bronnenboek 44

45
2.5 Gezond en lekker eten
Manja’s
Manja’s hangen aan de bomen
wel honderd bij elkaar
’t is alsof zij samen roepen
kom, mijn vriendje pluk me maar.
Een bordje pap
Een bordje pap, een bordje pap.
Is lekker en gezond.
Dat lust ik zeker elke dag.
Weg is het in mijn mond!
Een broodje ham
Een broodje ham of één met kaas,
een glaasje melk erbij
dat eet en drink ik lekker op.
Wat ben ik dan weer blij.
2.6 Waar wonen we?
Mijn plekje
Mijn beste plek, dat is mijn huis.
Met pa en ma erbij.
Mientje de poes en de hond.
Zijn ook van de partij.
Opruimen
Opruimen, kan ik heus wel goed.
Ik weet precies waar alles moet.
Een blokje hier, een popje daar.
En moeder roept: “Kind, ben je klaar?”
Een kaartje
Er lag een heel mooi kaartje.
In onze brievenbus.
Maar ik kan het niet lezen.
Het is voor grote zus.
Bronnenboek

2.7 Planten om ons heen
Mama heeft een bloem geplant
Op de tafel in een mand
heeft mama een bloem geplant.
Wil je weten hoe die groeit
Geef hem water, zodat hij bloeit.
Onze tuin
Alle planten groot en klein,
Vinden water reuze fijn
Daarvan gaan ze heel flink groeien.
Vlug zie je hun bloempjes bloeien.
Het zaadje
Zie je het zaadje?
Het is maar heel klein.
Het wil zo graag groeien.
Dat vindt het zo fijn!
2.8 Op weg naar ...........
Het verkeerslicht
Heb je wel de paal zien staan?
Met zijn lichtjes uit en aan?
Hij waarschuwt ons telkens weer.
Wees voorzichtig in ‘t verkeer.
Een bootje
Todie heeft een bootje
een bootje geel met rood.
Daarmee gaat hij varen.
Wat voelt hij zich toch groot.
De tractor
Kijk naar de tractor.
Hij rijdt op het land.
En daarachter zie je,
een kar vol met zand.
Bronnenboek 46

47
2.9 Het weer
De wind
Als het gaat waaien
Dan gaan de bomen zwaaien
En vallen blaadjes op de grond
Die zijn al oud, niet meer gezond.
De zon
Lieve grote gele zon
Ik zou je pakken als ik kon
Schijn maar op de bloempjes vrij,
Want daarvan worden deze blij.
Het weer
Ik ben zo graag buiten,
dat vind ik zo fijn,
want ik houd van de wind
en de zonneschijn.
2.10 Wat trekken we aan?
De twee beertjes
Zie je de twee beertjes staan?
Wat hebben ze voor kleertjes aan?
Truitjes met een bloem erop
gele mutsen op hun kop.
Naar school gaan
Schoenen aan
Kleren aan
Ik ben klaar om
naar school te gaan.
Mijn nieuwe broek
Met mijn trui en nieuwe broek
loop ik op de hoge stoep
in mijn rechterhand mijn tas
zo stap ik naar de kleuterklas.
Bronnenboek

2.11 Gezond en ziek
Buikpijn
Au, au ’t gaat niet meer
mijn buik, mijn buik doet vreselijk zeer.
Dokter, geef me vlug wat medicijn
ik wil zo graag weer beter zijn.
Pleister
Mama, mama luister even,
Wil je mij een pleister geven
Mijn voet, ik zie hij bloedt.
Zet ik de pleister goed?
Loes is ziek
Loes is ziek, ze ligt op bed,
Haar buikje doet zo raar.
De dokter geeft haar medicijn.
En morgen zal ze beter zijn.
2.12 Spelen en speelgoed
Ret-tet-tet
Ret-tet-tet. Ret-tet-tet.
O, wat heeft die Frank een pret
met zijn prachtige trompet.
Die kreeg hij van opa Jan.
Speel maar mooi hoor, kleine man.
Poppenmoeder
Popje Lien is ziek vandaag.
Ik stop haar gauw in bed.
Morgen zal ze weer beter zijn.
Dan hebben wij weer pret.
Een bootje van papier
Twee jongens met een bootje.
Een bootje van papier
Ze spelen bij het slootje.
En hebben veel plezier.
Bronnenboek 48

49
3.1 Naar school
3. Liedjes
Ochtendgroet(kinderen), Ochtendgroet(leidster), Flinke kleuters.
Bronnenboek

Bronnenboek 50

51
3.2 Dieren
Grietjebie, Dierenverhaal, Het lieve aapje.
Bronnenboek

Bronnenboek 52

53
3.3 We vieren feest
Feest, Verkleedlied, De feestmuts, Feest feest!
Bronnenboek

3.4 Allemaal mensen
Mensen, Mijn gezicht, Onze baby thuis, Handen en voeten.
Bronnenboek 54

55
Bronnenboek

3.5 Gezond en lekker eten
Voeding, Bakriman, Vers fruit, Eten en bewegen.
Bronnenboek 56

57
Bronnenboek

Bronnenboek 58

59
3.6 Waar wonen we?
In de kamer, Luk’ o lat’ un de, Mijn vriendje gaat weg.
Bronnenboek

3.7 Planten om ons heen
Het vruchtenlied, Papa heeft een tuintje, Planten in mijn tuintje.
Bronnenboek 60

61
3.8 Op weg naar ........
In de garage, Hobbeltje, Varen.
Bronnenboek

3.9 Het weer
Zonnetje, Mijn opa, Hetregent.
Bronnenboek 62

63
3.10 Wat trekken we aan?
Ronald, Verkleden, Nieuwe kleren.
Bronnenboek

3.11 Gezond en ziek
Verdriet, De borstel, Ik snap het niet.
Bronnenboek 64

65
3.12 Spelen en speelgoed
Poppenkastliedje, Timpe tampe tovenaar, Speelgoed.
Bronnenboek

4.1 Telspelletjes Deel A
Telversje
Eén, twee, drie,
mijn zusje heet Marie.
En als zij geen Marietje heet,
dat heet ze één, twee, drie.
Telliedje
Eén, twee, drie vier,
hoedje van, hoedje van.
Eén, twee, drie vier,
Hoedje van papier.
Heb je dan geen hoedje meer,
maak er één van bordpapier.
Eén, twee, drie, vier, hoedje van papier.
Telliedje
Eén, twee, drie vier, appels hmm, appels hmm,
Eén, twee, drie vier, appels lust ik graag.
In de boom en op de grond.
Zie ik appels dik en rond.
Eén, twee, drie vier, appels in mijn mond.
Telspelletje (kernspelletje)
(op de wijs van Hoedje van papier)
Speelwijze: Kring
67
4. Telspelletjes
Voor drie kinderen twee cirkels op de grond, voor vier kinderen drie cirkels.
Aan het eind van het lied moet iedereen zo snel mogelijk in een cirkel gaan staan (zitten).
Wie overblijft is af.
Er gaat dan een ander kind in de kring en het spel wordt herhaald.
Liedje
Wan-tu-dri-fo (Eén, twee, drie vier)
Yu mus’lon, yu mus’lon (je moet rennen, je moet rennen)
Wan-tu-dri-fo (Eén, twee, drie vier)
Yu’m lon esi kon (Je moet rennen en snel komen)
Bika efu yu no lon (Want als je niet gaat rennen)
1 2
34
Bronnenboek

Fosýu trawan ego s’don (zal niemand anders komen zitten)
Wan-tu-dri-fo (Eén, twee, drie vier)
Yu’m lon esi kon (Je moet rennen en snel komen)
Telspel (kalmeringsspel)
De kinderen staan in een kring.
Om de beurt krijgt een kind de beurt om in het midden van de kring te staan/zitten met
gesloten ogen.
Sommige kinderen uit de kring krijgen de beurt om op de tenen naar het kind te lopen en
achter hem of haar te gaan zitten.
Het kind met de gesloten ogen mag nu raden hoeveel kinderen achter haar rug zitten/staan.
Daarna mag het kind de ogen open doen en tellen of het juist geraden is.
Hierna wordt het spelletje herhaald.
Telspel (kalmeringsspel)
De kinderen zitten in de kring. De leerkracht legt een hoeveelheid voorwerpen op een tafel
of dienblad in het midden van de kring. De kinderen sluiten hun ogen.
De leerkracht haalt enkele voorwerpen weg. De kinderen openen de ogen en bepalen
hoeveel voorwerpen er weg zijn.
En tellen hoeveel er over zijn.
Tellen tot en met vijf
(Op de linkerhand bij rechtshandigen)
Beginnen bij de pink: dat is één.
Daarna twee vingers, drie vingers, vier vingers en daarna allemaal: vijf vingers.
Eerst in volgorde, daarna door elkaar (oefening van getalbeelden).
Flitsen
Steek zelf een, twee, drie, vier of vijf vingers op en laat het kind zeggen hoeveel het gezien heeft.
Later kan dit spel ook tot en met 10 worden gedaan.
Telversje ‘Een hoofdtooi met tien veren’
Een hoofdtooi met tien veren
en ik heb een idee
Die veren gaan we tellen
tel jij ook even mee?
Daar gaan we met z’n allen
en we beginnen hier:
veer één, dan gaan we verder
met twee, drie en vier.
Bronnenboek 68

Dan vijf en zes en zeven,
en heb je ze gezien:
veer acht en ook veer negen
en dan de laatste ..... tien.
Telversje (opklimmend tellen)
Eén, twee
Kopje thee
Drie, vier
Glaasje bier
Vijf, zes
Kurk op de fles
Zeven, acht
Soldaat op wacht
Negen, tien
Jij bent gezien.
* Met het versje leren de kinderen de telrij tot en met 10 opzeggen.
Het kennen van de telrij betekent nog niet dat ze de getallen kunnen verbinden aan
voorwerpen (synchroon tellen) of weten hoeveel voorwerpen het betreft (resultatief tellen).
Telliedje
Vijf vingers heb ik aan één handje (3x)
Eén, twee, drie, vier, vijf.
Telliedje
Vijf vingers hier, vijf vingers daar.
Dat zijn tien vingers bij elkaar.
Nu ben ik klein, maar straks word ik groot.
Dan werk ik met mijn handjes bloot (2x)
Getalkaartjes
De leerkracht maakt voor elk kind vijf kaartjes met de dobbelsteenpatronen erop.
Het mogen er natuurlijk ook zes zijn. Het is handig om dit op gekleurd papier te doen,
dan schijnt het patroon niet door.
Met deze kaartjes zijn allerlei spelletjes mogelijk.
1. Leg de kaartjes in een rij.
De kinderen mogen zelf bepalen hoe ze de getalkaarten neerleggen: van boven naar beneden,
van links naar rechts, in volgorde van 1 t/m 5 of van 5 t/m 1.
De leerkracht observeert en bespreekt de ordeningen:
Waarom heb je de kaartjes op deze manier neergelegd?
69
Bronnenboek

2. Welk getal is weg?
De kinderen werken in tweetallen met één set getalkaartjes.
De kaartjes worden in volgorde neergelegd, van 1 t/m 5.
Een kind draait zich om. Het andere kind draait een kaartje om.
Daarna kijkt het ene kind welk getal is omgedraaid.
Het wordt nog moeilijker als het kaartje weggehaald wordt en de rij gesloten is.
3. Zoek een voorwerp bij het getal.
Kinderen maken in de klas een wandeling met de kaartjes.
De leerkracht kan ook één kaartje tegelijk meegeven.
Bijvoorbeeld 4. Het kind gaat op zoek naar een voorwerp waar 4 bij past.
Bijvoorbeeld een doos met vier puzzelstukken of een bloempot met vier randen enz.
We lopen de telrij
De leerkracht loopt een getal.
Bijvoorbeeld 8: Met grote stappen en bij elke stap het getal opnoemen tot 8.
Bij acht maakt ze een sprongetje met twee benen tegelijk.
Daarna zijn de kinderen aan de beurt.
Dit spelletje kan met alle kinderen tegelijk als een soort oefening. Het kan ook om beurten.
Variatie: Een getal van achter naar voren - teruglopen en de terugtellen
bijvoorbeeld van 6 naar 1.
De kip en de kuikens
Moeder kip gaat op reis.
Ze neemt haar kuikentjes mee.
Tel je even mee?
Hoeveel kuikentjes gaan er mee?
Eén, twee, drie, ...
Racebaan spel
De leerkracht maakt op een groot vel twee rijen ‘rondjes’ (20 stuks). Dit is de racebaan.
Twee kinderen spelen het spel met één dobbelsteen en twee pionnen.
Elk kind loopt met de eigen pion op zijn eigen baan.
Om beurten gooien de kinderen met de dobbelsteen.
Met de pion loopt het kind het aantal ogen.
Wie het eerst aan het eind van de racebaan is, heeft gewonnen.
- Dit spel kan ook met twee dobbelstenen worden gespeeld.
Bronnenboek 70

71
5. Bewegingsoefeningen
5.1 Kleutergymnastiek met blokken
Waar gaat het over?
Tijdens kleutergymnastiek doen de leerlingen allerlei oefeningen rond coördinatie en hun
evenwicht. Ze doen romp-, evenwichts- en behendigheidsoefeningen.
Leerdoel:
De leerlingen vergroten de motorische vaardigheden en de woordenschat door de verschillende
bewegingsoefeningen uit te voeren.
Materialen:
Gymnastiekblokken
5.2 Kleutergymnastiek met gymnastiekballen
Waar gaat het over?
Tijdens de kleutergymnastiek doen de leerlingen allerlei oefeningen rond de coördinatie van het
evenwicht. Ze doen romp-, evenwichts- en behendigheidsoefeningen met gymnastiekballen.
Leerdoel:
De leerlingen vergroten de motorische vaardigheden en de woordenschat door de verschillende
bewegingsoefeningen uit te voeren.
Materialen:
Gymnastiekballen
Leerinhoud Wat doen de leerlingen? Wat doet de leerkracht?
Bewegingsoefeningen om
de motorische vaardigheden
en oog-handcoördinatie te
versterken.
Balanceren
De leerlingen luisteren naar
de opdracht en voeren het
ook uit.
Ze hinkelen, luisteren naar
het teken en staan bij een
blokje.
Ze voeren de eenvoudige
balanceeroefeningen uit
(op tenen staan, op blokken
staan, op één been staan).
De leerkracht: legt het materiaal klaar,
bakent het speelveld af en geeft de
leerlingen een juiste plaats
geeft de opdracht om te hinkelen en
op teken staan ze bij een blokje
laat de leerlingen simpele
romp-, evenwichts- en
behendigheidsoefeningen uitvoeren
z.a.: balanceren (op tenen staan, op
blokken staan, op één been staan, op
een been op een blokje) .
Bronnenboek

Woordenschat
Leerinhoud Wat doen de leerlingen? Wat doet de leerkracht?
Bewegingsoefeningen om
de motorische vaardigheden
en oog-handcoördinatie te
versterken.
Ballenregen
Gooien en vangen
Stuiten en vangen
Rollen
De leerlingen kijken en
luisteren en voeren de
opdracht uit.
Ze voeren de simpele en wat
moeilijkere oefeningen uit:
- De bal omhoog gooien
en weer opvangen.
- Op de hurken zitten en
in een wijde boog om
zich heen rollen.
- De bal met de
rechterhand tussen de
benen van de ene kant
naar de andere kant
rollen (in spreidstand
staan).
Ze lopen, op teken van de juf,
heel langzaam en doen de bal
in de emmer.
De leerkracht: zorgt voor het
benodigde materiaal en bakent het
speelveld af.
legt uit hoe het spel ballenregen
gespeeld wordt en geeft
opdrachten
doet oefeningen voor en geeft de
opdracht om zet uit te proberen
laat de leerlingen simpele en wat
moeilijkere oefeningen uitvoeren
z.a. gooien, vangen en rollen
laat kalmeringsoefeningen
uitvoeren.
NT2 Themawoorden Taaldenkwoorden
(op)rapen
Gooien
Vangen
Omhoog
Opvangen
Wijde boog
Dezelfde
Terug
De bal
Jullie
Hurken
Rollen
De rechterhand
De linkerhand
Spreidstand
De streep
De overkant
Het hoofd
Op
Tussen
Van
In
Boven
Onder
Langs
Bronnenboek 72

5.3 Kleutergymnastiek met pittenzakjes
Waar gaat het over?
Tijdens kleutergymnastiek doen de leerlingen allerlei oefeningen rond de coördinatie van het
evenwicht. Ze doen romp-, evenwichts- en behendigheidsoefeningen met pittenzakjes.
Leerdoel:
De leerlingen vergroten de motorische vaardigheden en de woordenschat door de verschillende
bewegingsoefeningen uit te voeren.
Materialen:
Pittenzakjes
Oude kranten
Rijstzakken of zitlappen
Woordenschat
73
Leerinhoud Wat doen de leerlingen? Wat doet de leerkracht?
Bewegingsoefeningen om
de motorische vaardigheden
en de oog-handcoördinatie
te versterken.
Lopen-hinkelen
Glijden-opvangen
Klemmen-lichten
Heffen en doorsturen
Kring vormen
De leerlingen kijken en
luisteren naar de leerkracht.
Ze lopen naar een zakje en
hinkelen ermee terug op
hun plaats.
Ze voeren opdrachten uit
zoals
- glijden en vangen,
- hoge rug maken,
- klemmen en lichten,
- heffen en
doorsturen.
Ze vormen een kring
en sturen, op teken, de
pittenzakjes door.
De leerkracht: legt het materiaal klaar
en bakent het veld af
geeft opdrachten op teken naar een
zakje toe te lopen en hinkelend terug
te keren
laat de leerlingen zitten naast een
zakje en geeft opdrachten, zoals
1. zakje van het hoofd laten
glijden en opvangen
2. zakje op je rug door een hoge
rug te maken
3. zakje klemmen tussen voeten
en benen lichten
4. één been heffen en zakje
doorsturen naar de andere
hand
laat kalmeringsoefeningen uitvoeren,
zoals kringvormen en op teken een
zakje doorsturen.
NT2 Themawoorden Taaldenkwoorden
De lijn
Benen
Gestrekt
Glijden
Probeer
Zonder
Doorsturen
Klappen
Het zakje
Een krant
De zitlap
Het hoofd
Opvangen
De handen
De knieën
Oplichten
Opheffen
Ene
Op
Als
In
En
Nu
Maar
Naast
Bronnenboek

5.4 Kleutergymnastiek met hoepels
Waar gaat het over?
Tijdens kleutergymnastiek doen de leerlingen allerlei oefeningen rond de coördinatie en hun
evenwicht. Ze maken verschillende bewegingen. Ze doen romp-, evenwichts- en behendigheidsoefeningen
met hoepels.
Leerdoel:
De leerlingen vergroten de motorische vaardigheden en de woordenschat door de verschillende
bewegingsoefeningen uit te voeren.
Materialen:
Hoepels
Blinddoeken
Leerinhoud Wat doen de leerlingen? Wat doet de leerkracht?
De bewegingsoefeningen
om de motorische
vaardigheden en de
oog-handcoördinatie te
versterken.
Gehurkt zitten
Draaien boven het hoofd
Vóór je sturen
De leerlingen kijken,
luisteren en voeren de
opdrachten uit.
Ze hurken in een hoepel.
Ze pakken de hoepels met
beide handen vast.
Ze pakken de hoepels
zonder de knieën te buigen.
Ze houden de hoepel boven
het hoofd en gaan sturen.
Ze staan achter een hoepel
en gaan sturen.
Ze staan op een streep met
een hoepel en gaan rijden
naar de overkant.
Ze maken een tunnel met de
hoepel en gaan om de beurt
erdoor.
Ze staan geblinddoekt en
moeten zeggen of ze iets
horen.
De leerkracht: zorgt voor het
benodigde materiaal en bakent het
speelveld af
geeft opdrachten zoals: gehurkt
gaan zitten in een hoepel bij een
afgesproken teken.
laat deze oefening enkele keren
herhalen.
geeft romp-, evenwichts- en
behendigheidsoefeningen, zoals
1. de hoepels zo langzaam
mogelijk met beide handen
oppakken
2. herhalen, maar nu zonder de
knieën te buigen
3. de hoepel horizontaal boven
het hoofd houden en doen alsof ze
sturen
laat de leerlingen achter een hoepel
staan en oefenen.
laat de leerlingen op een streep
staan met de hoepel en oefenen.
laat een tunnel maken met de
hoepels en geeft opdrachten.
laat kalmeringsoefeningen uitvoeren.
Bronnenboek 74

Woordenschat
75
NT2 Themawoorden Taaldenkwoorden
Tunnel
Blinddoeken
Voorin
Oppakken
Buigen
Boven het hoofd
Sturen
De hoepel
De hand
Beide handen
De overkant
Het hoofd
Het stuur
Achter
En
Vóór
Aan
Op
Met
In
Voor
Om
Over
Dan
Bronnenboek

6. Basiswoorden Surinaamse
kleutergroep 1
Thema’s
Bronnenboek 76

6.1 DE SCHOOL
’s avonds
’s middags
’s morgens
’s nachts
aantal, het
achteraan
achterkant, de
achttien
af en toe
allang
allerlei
alsof
alvast
alvast
alweer
antwoord, het
antwoorden
apart (afzonderlijk)
applaus, het
april
augustus
bedekken
bedoeling, de
begin
behalve
beide (-n)
belangrijk
beleven
beroemd
betekenen
bijzetten
binnenkant, de
binnenkomen
77
Themawoorden
NT2
alsof
behalve
boven
bovenkant, de
daarmee
het hebben over
het midden
inderdaad
intussen
klappen
kloppen
blokkendoos, de
boel (veel)
bol, de(znw)
bovenaan
bovendien
bovenkant, de
bravo
breed
buitenkant, de
cijfer, het
controleren
crossfiets, de
daarmee
daarnet
december
dertien
deurmat, de
dinsdag
diploma, het
direct
domoor, de
donderdag
door elkaar
doorgeven
doorlopen
doormidden
doorwerken
duiken (dook, gedoken; zee)
duizend
duw, de
dwars (richting)
echt (tegenover vals)kist, de
eerder
naast
om
omdat
onder
ondersteboven
ondertussen
samen
sedert
steeds
tussen
eind
eind (afstand)
eind / einde
elf (getal)
enkel (een paar)
enorm
erachter
eraf
eraf halen
erbij
erbij doen
ermee
doelpunt, het
even donker
even licht
extra
februari
flink (groot, veel)
geeft niet, het
geleden
gelijk (meteen)
gelijk (tegelijk)
getal, het
getallenlijn, de
gezicht (aanblik)
gisteravond
gymschoenen, de
gymzaal, de
haast (bijna)
haast, de (tijdgebrek)
hal, de
hardlopen
helft, de
Bronnenboek

misschien
moeilijk
moeten
mogen
morgen
morgen, de (ochtend)
muur, de
naast
nadenken
natuurlijk
nee
negen
netjes
nodig hebben / zijn
noemen
nummer, het
ophangen
opletten
opruimen
opruimen
opsteken
papier, het
pen, de
plaat, de
plaat, de / het plaatje
plaats , de (plek)
plakken
plantjes, de
plek, de
potlood, het
praten
prikken
prima
proberen
prullenbak, de
achterblijven
afblijven
bekijken
blik, het (de doos)
breekbaar
de ketting rijgen
dichtmaken
droogmaken
gieten
glimmen
hulp, de / het hulpje
ijzer, het
kletsen
kleuter, de
kruk, de
kurk, de
kwijtraken
Uitbreiding
punt, de (het potlood)
rij, de
roepen
rommel, de
rustig
schaar, de
scherp
scheuren
school, de
schreeuwen
schrijven
snappen
spullen
steken (plaatsen in)
stekker, de
stempelen
stift, de
stil (geluid)
stoel, de
stoppen
stuk
tekenen
tekening, de
tellen
tien
touw, het / het touwtje
twee
vandaag
vast (zeker)
vegen
verf, de
verkeerd
vertellen
verven
vier
licht, lichter, lichtst
lokaal, het
meester, de
meten
naald, de
onrustig
onvoorzichtig
opbergen
oppassen
pas op!
plaatje, het
plakband, het
plaksel, het
plakspullen
plastic, het (het plastiek)
punt, de
puntenslijper, de
vijf
vinden (mening)
vinden (terug)
vinger, de
volgens
voorlezen
vouwen
vragen
waar (echt)
water geven
week, de
weg
wegleggen
wel
werk / werkje
werken
werken
weten
wijzen
willen
woord, het
zak, de
zeggen
zeker
zelfstandig
zes
zetten
zeven
zo
zomaar
zorgen
zullen
raadsel, het
raden
rek, het
slordig
stempel, de
stilzitten
stopcontact, het
sturen (zenden)
te kort
te veel
uitkiezen
vastmaken
versje, het
waarschuwen
weggooien
Bronnenboek 78

(groter etc.) dan
achter
achteruit
af
alle drie
alle twee
allebei
allemaal
alles
als
als (indien)
anders
andersom
beneden
best
beter
bij
boven
bovenin
bovenop
daar
derde
dik
dikker
dikst
dun
dunner
dunst
dus
een paar
eerst …daarna
eerst …dan
eerste
elk
en
eraan
erbij
erbij kunnen
ergens
even groot
even klein
evenveel
79
Taal-denkwoorden/ functiewoorden
geen
goed
groot
grootst
groter
half
heel
heel (erg)
heleboel
helemaal
hetzelfde
hier
hoe
hoeveel
hoger
hoog
hoogst
ieder
iedereen
klein
kleiner
kleinst
kort
korter
kortst
lang
langer
langst
leeg
leegst
leger
maar (doch)
meer
meest
midden (znw)
middenin
minder
minst
naast
neerleggen
neerzetten
nergens
niemand
niets
niks
of
omdat
omhoog
omlaag
onder
onderaan
onderin
ook
opzij
overal
overheen
precies
soort, de
te groot
te hoog
te klein
tegen
toch
tussen
tweede
veel
verder (voorts)
vierde
vol
voller
volst
voor
vooruit
waar
waarom
want
wat
weinig
welk
wie
zoals
zoveel
Bronnenboek

6.2 DIEREN
aaien
aap, de
beer, de
bek, de
bijten
blaffen
boer, de
boerderij, de
bos, het
eend, de
geit, de
giraf, de
haan, de
hert, het
hok, het
hol, het
hond, de
big, de
boerin, de
bok, de
cavia, de
draven
eekhoorn, de
ezel, de
gans, de
haas, de
hooi, het
kalf, het
Themawoorden
Uitbreiding
NT2
ijsbeer, de
kat, de
kikker, de
kip, de
koe, de
konijn, het
kop, de
krokodil, de (de kaaiman)
kuiken, het
leeuw, de
mand, de
mol, de
muis, de
olifant, de
paard, het
papegaai, de
piepen
kater, de
kinderboerderij, de
kooi, de
kwaken
lieveheersbeestje, het
marmot, de
merel, de
miauwen
mier, de
mug, de
aaien
draven
waggelen
poes, de
poot, de
schaap, het
slak, de
slang, de
spin, de
tijger, de
uil, de
varken, het
vis, de
vlinder, de
vogel, de / het vogeltje
vos, de
wolf, de
zebra, de
schildpad, de
snavel, de
snuit, de
staart , de
stal, de
stekelvarken, het
veulen, het
vlieg, de
vogelnest, het
waggelen
Bronnenboek 80

81
Taal-denkwoorden/ functiewoorden
al
aldoor
alhoewel
alsof
behalve
bijna
bovendien
daarna
intussen
net … als
sinds
ten eerste
ten slotte
terwijl
vervolgens
vooral
want
Bronnenboek

6.3 WIJ VIEREN FEEST
ballon, de
bedankt!
blazen
cadeau, het
circus, het
clown, de
clownsneus, de
dansen
aansteken
baby, de
branden
circustent, de
de jarige job
engel, de
feesthoed, de
geboren
herder, de
inpakken
kerstbal, de
kerstboom, de
Themawoorden
Uitbreiding
NT2
feest, het
film, de
hoera
jarig
kaars, de / het kaarsje
kaartje, het
klappen
krijgen
kerstfeest, het
kerstklok, de
kerstliedje, het
kerstman, de
kerstmis, de
kribbe, de
mijter, de
pepernoot, de
piet / zwarte piet
Sint / Sinterklaas
sinterklaasfeest, het
sinterklaasliedje, het
ballon
klappen
muts
slinger
taart
versieren
pakje, het
pakken
slinger, de
taart, de
verjaardag, de
verrassing
vieren
vlag, de
staf, de
stoomboot, de
strooien
uitblazen
uitdelen
uitpakken
verjaardagsfeest, het
versieren
versiering, de
vijf december
woonwagen, de
Bronnenboek 82

83
Taal-denkwoorden/ functiewoorden
allebei
alles
anders
beginnen
bijna
blijven
boven
contra
daarentegen
datzelfde
sinds
terwijl
Bronnenboek

6.4 ALLEMAAL MENSEN
NT2
aandoen(kleren)
aankleden
aankomen (aanraken)
achter (achterkant)
achter (-na)
achteruit
af (plaats)
bal, de
beneden
berg, de
bewegen
binnen
blauw
bord, het
bruin
buiten
daar
dag (groet)
dank je/ dankjewel
dat/dit
deur, de
dicht
die
fluit
fluiten
geel
geluid
(voor)zingen
aan de beurt
aan de hand
aankijken
aankleden
alleen
alsjeblieft / alstublieft
au
auto, de
baby, de
bang
beurten, de
bijten
binnen
Themawoorden
goud
grijs
geluid
goud
grijs
groen
hai/hoi
hallo
huis, het
is
ja
jas, de
juf, de
kast, de
kijken
kind, het
klaar
kleur, de
kleuren
klinken
komen
kring, de
lawaai
liedje
lopen
mama
mee
blij
blij
blijven
bloem, de
blokfluit, de
boom, de
boos
brengen
broodbak, de /het broodbakje
brug, de
buiten
buiten spelen
bus, de
dank (je wel)
muur, de
muziek, de
nee
niet
open
paars
pakken
papa
piepen
plassen
poepen
raam, het
rood
roze
schoen, de
staan
stil
stoel, de
stop
tafel, de
tas, de
uitdoen(kleren)
wassen
wc, de
wit
zwart
ding, het
duwen
een lekke band
eerste
eng
erg
erg
erg (vervelend)
fiets, de
fietsen
fijn
gaan
gek
gelukkig
Bronnenboek 84

geven
gewoon
gieter, de
graag, liever, liefst
grap, de
gras, het
haar (bez. vnw)
haar, het (pers. vnw)
halen
hebben
heerlijk
helpen
hem
heten
hij ( ie)
horen bij
houden van
huilen
hulp vragen
ieder
iedereen
iemand
ik
je / jouw
jij / je
jongen, de
jou
juf(frouw) , de
kamerplant, de
kennen
kietelen
kind, het
klap, de
klei, de
kleren, de
kleur, de
kleuren, de
klimmen
klimrek, het
klittenband, de
knijpen
knoop, de
komen
kralen, de
kriebelen
kus, de / het kusje
laat
lachen
lachen
langs
langzaam
leuk
lied(je), het
lief
lijken op
lijm, de
links
lopen
los
luid (hard)
luisteren
mama / ma / mammie
man, de
meedoen
meegaan
meezingen
meisje, het
meneer, de
mens, de
mevrouw, de
mij
mijn
moeder, de
mooi
naam, de
naar huis
nadenken
nemen
oké
om de beurt
op schoot
ophangen
ophouden
overkant, de
oversteken
papa / pa / pappie
pauze, de
pijn, de
plagen
platte band, de
poppen, de
potplant, de
prachtig
raar
racen /hard fietsen
rechts
rek, het
rennen/ hollen
rijden
rijgen
ruzie , de
samen
samen(doen) spelen
schaar, de
schep , de /de schop
schrikken
slaan
spelen
spugen
stilstaan
stom (dom)
stout
straat, de
strijken
tak, de
terugbrengen
teruggeven
traan
trekken
troosten
trottoir, het
trui, de (het T-shirt)
tuin, de
uitkijken
vader, de
vallen
van (bezit)
vasthouden
vechten
veranderen
verdrietig
verdwijnen
verhaal, het
verkeerslicht, het
verliezen
versje, het
vertellen
vlug
voelen
vriend, de / het vriendje
vriendin , de
vrouw, de
wassen
water (geven)
welterusten
winkel, de
worden
zacht
zakdoek, de
ze / zij
zebra, de
zebrapad, het
zeg (tussenw.)
zelf
zich
zijn
zijn (bez.vnw)
zoeken
zon, de
zuchten
zwaaien
85 Bronnenboek

Bronnenboek
Uitbreiding
afpakken
alle drie
alle twee
banken, de
bedenken
bloempot, de
bordenwisser, de
botsen
bult, de (kundu)
dag/doei/doeg
de
de grote mensen
de oude bloemen/ verwelken
de visite, de
dom
een voor een
eigen
erbij horen
flauw
geloven
geluk hebben
giechelen
goedemiddag
goedemorgen
goedmaken
hai/hoi
hand, de / handje geven
handen schudden
hark, de
kiezen
kledingstuk, het
kleren
aan
allebei
alleen
allemaal
als
bijvoorbeeld
daarna
daarom
dan
dat
dus
eerst
eigen
elkaar
en
enkele
kletsnat
kloppen (juist)
kralendoos, de
kralenplank, de
kwijt zijn
licht/ donker
meehelpen
melodie, de
mest, de
met de wind mee
muziekinstrument, het
naar (vervelend)
neuriën
normaal
ochtend, de
okselmouw, de
om beurten
ongezellig
op bezoek komen
op je beurt wachten
opendoen
opgelucht/ blij
pech hebben
pedaal, het
pesten
pestkop, de
pleister, de
plek, de
poëziealbum, het
probleem oplossen
prullenbak, de
regel, de
Taal-denkwoorden/ functiewoorden
erdoor
gezellig
hen (pers. vnw)
hoe
hun
jullie
langs
met
naar (richting aangevend)
natuurlijk
of
om
omdat
ons
ook
rijgdraad, de
ritme, het
rits, de
ruzie maken
schat, de (lief iemand)
schoolerf, het
schooltijd, de
schrik, de
snoeischaar, de
speeltuin, de
stompen
strijken
stripverhaal, het
struik , de
tafels, de
tegenwind /tegen de wind in
tot straks
tot ziens
trappen
troosten
T-shirt, het /de trui
vervelend
voor je beurt praten
voorhoofd, het
vriendjes maken
vriendschap, de
vrolijk
waarde, de
wand, de
wandkaart, de
wortel, de
over
samen
straks
ten slotte
terug
toen
u
vervolgens
voor
waarmee
wanneer
want
wat
we / wij
zonder
86

6.5 GEZOND EN LEKKER ETEN
Themawoorden
aardappel, de
appel , de
bakkersmuts, de
banaan, de
beker, de
boodschappen doen
bord, het / het bordje
boter, de
boterham, de
brood, het
broodje, het
cent , de
chips, de
chocolade, de
chocomel , de / de chocomelk /
de chocolademelk
dorst, de
drinken
drop, de / het dropje
duur
ei, het
eten, het
fles, de
fornuis, het
friet, de, de frietjes
geld, het
glas, het
goedkoop
hap, de / het hapje
happen
het is op
NT2
bakken
braden
cake, de
casinobrood, het
die /dat
koren, het(de mais)
lekker
lusten
marineren
mata, de
meel, het
ijsje, het
kaas, de
kaneel, de
kauwgom, de
kip, de
knoeien
koek, de /het koekje
koffie, de
kop, de / het kopje
kopen
lekkers
lepel, de
likken
limonade, de
lolly, de
melk, de
mes, het
nieuw
noot, de / het nootje
opdrinken
opeten
pakje, het
pan, de
pannenkoek, de
pap, de
patat , de
peer, de
pinda, de
pindakaas, de
pollepel, de
portemonnee, de
proeven
puntbroodje, het
slagroom, de
stamper, de
stoven
taart, de
vies
zin hebben in
zoet
zout
zuur
rietje, het
rijst, de
roeren
roeren
sap, het
schotel , de / het schoteltje
schudden
sinaasappel, de
sla, de
slok, de / het slokje
snijden
snoep, de / het snoepje
soep, de
speen , de (de baby)
spinazie , de
stuk, het / het stukje
suiker, de
tas, de
thee, de
tomaat, de
tussendoortje, het
vis, de
vlees, het
voeding, de
vork, de
winkel , de
worst, de
wortel, de
yoghurt, de
87 Bronnenboek

aardbei, de
appelmoes, de
avondeten, het
bakken
bakker, de
bakkersschort, de
bakkerswinkel, de
biefstuk, de
bier, het
boodschappenkar, de
boodschappentas, de
boon, de
boos
citroen, de
cola, de
de tafel dekken
druif, de
een
eten maken
fruit, het
aldoor
alhoewel
amper
anders
behalve
bovendien
Bronnenboek
Uitbreiding
gaar
gehakt, het
gezond
gist , de
groente, de
hagelslag, de
honger , de
kauwen
kers, de
kiwi, de
koekenpan, de
kom, de
kroket, de
macaroni, de
mandarijn, de
markt, de
mayonaise, de
meel, het
melk, de
meloen, de
Taal-denkwoorden/ functiewoorden
daarentegen
daarna
dan
eerst
eraf
mengen
morsen
oven , de
pak, het
pizza, de
rijp
roeren
rotten
schap, de
schil, de
schort
sinas, de
slager, de
spaghetti, de
spatel, de
supermarkt, de
tafelkleed, het
vla, de
zeef, de
erbij
net … als
sinds
ten eerste
tot slot
88

6.6 WAAR WONEN WE?
(op)bellen
bank, de
bed, het
brief, de
broer, de
dak, het
deken, de
deur, de
foto , de
gang , de
garage, de
gordijn, het
hek, het
huis, het
kachel, de
afwassen
badkamer, de
behangen
boekenkast, de
bos bloemen
brievenbus, de
buren, de
buurjongen, de
buurman, de
buurmeisje, het
buurvrouw, de
dekbed, het
doek , de / het doekje
drogen
Themawoorden
Uitbreiding
NT2
kamer, de
kapstok, de
keuken , de
koelkast, de
krant, de
kussen, het
mama / ma / mammie
moeder, de
neef , de
nicht, de
oma, de
oom, de
opa, de
papa / pa / pappie
raam, het
emmer, de
flat , de
grootmoeder, de
grootvader, de
kachel, de
kelder , de
laken, het
metselen
op slot
ophangen
ramenlappen
schoonmaken
schoorsteen , de
schuur, de
gang, de
hek, het
kapstok, de
kelder, de
schuur, de
sop, het
wasmiddel, het
zolder, de
radio, de
shutter, de (de jaloezie)
sleutel, de
stoel, de
tafel, de
tante, de
telefoon, de
televisie, de
thuis
trap, de
tuin, de
vaas, de
vader, de
wonen
zus, de
slaapkamer , de
slot, het
sop, het
stoffer, de en het blik
tafelkleed, het
telefoonboek, het
telefoonnummer, het
uitspoelen
verwarming, de
wasmiddel, het
wieg, de
woonkamer , de
zeem, de
zolder , de
89 Bronnenboek

Bronnenboek
Taal-denkwoorden/ functiewoorden
alles
alsof
beide
bijna
daarginds
datgene
datzelfde
dergelijk
eerst
nu
90

6.7 PLANTEN OM ONS HEEN
blad, het
bloem, de
boom, de
bos, het
brand, de
aarde, de (de grond)
as, de
drijven
druppel, de
grond, de (de aarde)
allemaal
ander
bijna
Themawoorden
Uitbreiding
NT2
gieter, de
knop, de
plant, de
stam, de
stengel, de
omspitten
plantenbed, het
rook, de
sproeien
spuiten
daarna
datgene
eerst
erna
net … als
ook
Taal-denkwoorden/ functiewoorden
blijven
bovendien
daarentegen
tak, de
tuinslang, de
vrucht, de
vuur, het
wortel, de
stromen
vlam, de
zinken
daarna
alvorens
91 Bronnenboek

6.8 OP WEG NAAR ...
berg, de
boot, de
botsen
bus, de
druk (niet rustig)
gevaarlijk
golven, de / de golf
helikopter, de
hijskraan, de
land, het
aankomst, de
autoweg, de
bekeuren
bekeuring, de
brommer, de
buitenland, het
bushalte, de
fietspad, het
fietspomp, de
gevaar, het
gordel , de
graafmachine, de
in de buurt
instappen
klaarover
Bronnenboek
Themawoorden
Uitbreiding
NT2
land, het (de staat)
motor, de
politie, de
rijden
stoep, de
straat, de
tent, de
tram, de
trein, de
vakantie, de
kruispunt, het
metro, de
overkant , de
oversteken
parkeerplaats, de
parkeren
pas op!
pijl, de
reis, de
reizen
rijbewijs, het
schip, het
scooter, de
station, het
allebei
alles
erachter
ernaast
langs
samen
tegelijk
voor
varen,
vliegen
vliegtuig, het
vrachtauto, de
wachten
weg, de
wereld, de
zee, de
schip, het
scooter, de
station, het
stoeprand, de
stoplicht, het /het
verkeerslicht
taxi, de
tractor, de
uitstappen
veilig
verkeer, het
verkeersbord, het
vliegveld, het
zebrapad , het
92

Taal-denkwoorden/ functiewoorden
beneden
bij
bijna
boven
bovendien
langs
onder
ten slotte
voorbij
zodat
93 Bronnenboek

6.9 HET WEER
blad, het / het blaadje
bloem, de
bruin
de jonge dieren
de zon schijnt
geel
glijden
gras, het
groeien
groen, het
grond, de
dennenappel, de
dennenboom, de
dwarrelen
eikel, de
golf, de
grasveld, het
kastanje , de
omwaaien
Bronnenboek
Themawoorden
Uitbreiding
NT2
het regent
het sneeuwt
het waait
ijs, het
koud
lucht, de
paddenstoel, de
plas, de
rolschaatsen, de
rood
schelp, de
paardenbloem, de
pasgeboren
roos, de
schaats, de
slee, de
smelten
sneeuw, de
donker
anders
licht
eerst
later
bovendien
ten slotte
warm
weer, het
wei, de
wind, de
wit
wolk, de
zand, het
zon, de
sneeuwpop, de
steel, de
strand, het
vriest, het
winter, de
zaadje, het
zomer, de
94

Taal-denkwoorden/ functiewoorden
eerst
behalve
bovendien
daarna
ook
sinds
ten slotte
toch
vervolgens
waardoor
waarmee
95 Bronnenboek

6.10 WAT TREKKEN WE AAN?
aan
aandoen
aankleden (zich)
aantrekken
achterkant, de
baard, de
bad, het
bloot
bril, de
broek, de
das , de (de sjaal)
doek, de
doorspoelen
douche, de
douchen
dragen
droog
elastiek, het
haar, het / de haren
handdoek , de
heet
hemd, het
het wc-papier afvegen
hoed, de
jas, de
jurk, de
kam, de
Bronnenboek
Themawoorden
NT2
kammen
kammen
kapper, de
ketting, de
kleren, de
knoop , de (de jas)
knoop, de (de veter)
koud
kraan, de
laars, de /de laarzen
los
luier, de
maat, de
mooi
muts, de
nat
onderbroek, de
opzetten (muts)
passen
pet, de
plas, de
plassen
poep, de
poepen
poetsen
pot, de / het potje
pyjama, de
riem, de
aldoor
alsof
alsook
ander
beide
net
sedert
sinds
zoals
ring, de
rits, de
rok, de
schoen, de
schoon
snor, de
sok, de
spiegel, de
stof, de
strak
strik, de
tandenborstel, de
tandpasta, de
trui, de
T-shirt, het
uitdoen
uittrekken
veter, de
vies
voorkant, de
want, de
warm
wassen
water, het
wc, de /het toilet
wijd
zeep, de
96

aanhebben
afdrogen
armband, de
borstel, de
broekspijp, de
dichtdoen
gloeiend
in je blootje
kaal
kledingstuk, het
kletsnat
Uitbreiding
klittenband, de
mouw, de
oorbel, de
opendoen
paar, het (de schoenen)
regenjas, de
ritssluiting, de
sandaal, de
schuim, het
shampoo, de
slipper, de
Taal-denkwoorden/ functiewoorden
alvorens
behalve
behoren
beide
breed
circa
daarmee
daarna
sinds
smal
wijd
slof, de
spijkerbroek, de
spons, de
uitkleden (zich)
uitspoelen
verkleedkleren
vlecht, de
washand , de
winterjas, de
zich verkleden
97 Bronnenboek

6.11 GEZOND EN ZIEK
arm, de
been, het
bil, de
borst, de
buik, de
duim, de
gezicht, het
hand , de
hard
hoofd , het
horen
bot, het
elleboog, de
glad
hals, de
hiel, de
huid, de
Bronnenboek
Themawoorden
Uitbreiding
kijken
knie, de
lip, de
luisteren
mond , de
nek, de
neus, de
oog, het
oor, het
proeven
rug , de
keel, de
kin, de
lijf, het
lip, de
pink, de
ruw
NT2
ander
daarna
eerst
gezond
koorts
vervolgens
ruiken
tand, de
teen , de
tong, de
verstaan
vinger, de
voelen
voet, de
wang, de
zacht
zien
schouder, de
wenkbrauw, de
wimper, de
wreef, de
98

Taal-denkwoorden/ functiewoorden
achter
allemaal
alsof
benaderen
boven
bovendien
onder
voor
want
zo
99 Bronnenboek

6.12 SPELEN EN SPEELGOED
auto, de
bak, de
bal, de
beer, de
berg, de
blauw
blok, het
boef, de
boek, het
botsen
bouwen
bouwhoek, de
bruin
buiten
dichtdoen
diep
draaien
durven
fiets, de
fietsen
fluiten
geel
geluid, het
gevaarlijk
gooien
goud
grijs
groen
grond, de
hangen
heen en weer
hollen
hop / hup
Bronnenboek
Themawoorden
hupsakee
hut, de
in ‘t echt
kabouter, de
kant, de
kar , de
kiepen
kleur, de
kleuren (ww)
klinken
knikker, de
koning, de
koningin, de
kruipen
kussen , het
langzaam
lawaai, het
lego, de
liedje, het
liggen
lopen
los
loslaten
mis
monster, het
muziek, de
omdraaien
omvallen
op en neer
op z’n kop
opendoen
paars
pang!
piepen
NT2
alles
erin
ervan
intussen
vervolgens
vooral
waaruit
pijn
plons, de
politie
pop, de
poppenhoek, de (de
huishoek)
poppenkast, de
puzzel, de
puzzelen
rand, de
rennen
reus, de
rijden
rollen
ronddraaien
rood
roze
schep, de
scheppen
schieten
schommel, de
schoppen
slap
spannend
speelgoed, het
spel, het (de spelen)
spelen
spelen
spelletje, het
springen
staan
stap, de
stappen
steen, de
100

step, de
sterk
sticker, de
stilstaan
stoer
stok, de
stop, de
stoten
streep, de
stuur, het
tegen (plaats)
tent, de
afkloppen (zand)
afvallen
badpak, het
balk, de
bezem, de
bezemsteel, de
bikini, de
botsing, de
brug, de
cd, de / de dvd
deftig
dief, de
directeur, de
doen alsof
draaimolen, de
draak, de
dwerg, de
fee, de
fluit, de
gevangenis, de
gitaar, de
gymmen
gymnastiek
gymspullen, de
heks, de
herrie, de
Uitbreiding
terug
tik, de (de klap)
toren, de
trekken
vallen
vangen
vast
verstoppen
voetbal, de
voetballen
voorzichtig
wagen, de
huppelen
kaft, de
kassa, de
kasteel, het
klimrek, het
knikkeren
knuffel, de
krat, het
legen
masker, het
meezingen
omkiepen
omver
ondersteboven
ondiepe, het
op een rij
oprapen
optillen
oranje
piano, de
pistool, het
plakboek, het
plakkertje, het
plakplaatje, het
politieagent, de
politiebureau , het
wieg, de
wiel, het
wip, de
wit
zand, het
zandbak, de
zingen
zitten
zoeken
zwart
zwemmen
politiepet, de
politiewagen, de
poppenhuis, het
poppenwagen, de
prins, de
prinses, de
rechtop
reusachtig
ridder, de
sloffen
sluipen
speeltuin, de
spetteren
spook, het
springtouw, het
stampen
stapelen
toeter, de
touwtje springen
toveren
trommel, de
troon, de
verkleuren
vullen
zandvorm, de
zilver, het
101 Bronnenboek

Bronnenboek
Taal-denkwoorden/ functiewoorden
beneden
boven
bovenop
door
doorheen
eraf
erin
erop
hoog
in
naast
omhoog
onder
op
tussen
uit
102

Spelend leren
Een praktisch curriculum voor kleuters
5-jarigen
Bronnenboek

INHOUD
1. VERTELLINGEN
1.1 sameN lereN 103
1.2 De DiereNtuiN 106
1.3 feest 110
1.4 sameN leveN 113
1.5 voeDiNG 117
1.6 WoNeN eN sameNleveN 120
1.7 het bos 125
1.8 verkeer 128
1.9 het Weer 132
1.10 kleDiNG 134
1.11 mijN laND 138
1.12 jij eN ik 144
2. VERSJES
2.1 sameN lereN 149
2.2 zoo 150
2.3 NatioNale feestDaGeN 151
2.4 sameN leveN 152
2.5 voeDiNG 153
2.6 WoNeN 154
2.7 het bos 155
2.8 verkeer 156
2.9 het Weer 157
2.10 kleDiNG 158
2.11 mijN laND 159
2.12 jij eN ik 160
3. LIEDJES
3.1 sameN lere 161
3.2 De DiereNtuiN 163
3.3 feest 164
3.4 sameN leveN 166
3.5 voeDiNG 167
3.6 WoNeN eN sameNleveN 168
3.7 het bos 169
3.8 verkeer 170
3.9 het Weer 171
3.10 kleDiNG 172
3.11 mijN laND 173
3.12 jij eN ik 174

4. REKENSPELLETJES
4.1 telleN tot eN met 10 177
5. BEWEGINGSOEFENINGEN
5.1 beWeGiNGsoefeNiNGeN met blokkeN 180
5.2 beWeGiNGsoefeNiNGeN met balleN 181
5.3 beWeGiNGsoefeNiNGeN met PitteNzakjes 183
5.4 beWeGiNGsoefeNiNGeN met stokkeN 184
6. BASISWOORDEN SURINAAMSE KLEUTERGROEP 2
sPeleN eN sPeelGoeD 186

1.1
Een wandeling
SAMENLEREN
1. Vertellingen
Tingelingeling. Daar gaat de bel. De kinderen staan netjes in de rij voor de
vlaggenparade. Daarna mogen ze naar de klas. Juf Bea heeft haar kinderen
vandaag iets moois te vertellen.
Allemaal opgelet, vandaag zullen we een wandeling maken naar de Palmentuin.
De school staat niet zo ver van de Palmentuin.
Het is niet zomaar een wandeling. We gaan naar de mooie plekjes en gebouwen
bekijken en daarna zullen we onze broodjes opeten in de Palmentuin. Dan zullen we
wat spelen en keren daarna naar school terug. Netjes in de rij lopen en naar de juf
luisteren, hoor. Als je iets moois ziet, mag je dat luidop zeggen.
De kinderen beginnen te lopen. Ze komen in een straat.
“Kijk juf”, zegt Randall, “hier komen de mensen tanken”.
“Goed”, zegt de juf, “dit is een pompstation. Auto’s kunnen zonder benzine of
dieselolie niet rijden. Hier kunnen ze een van beide in hun tank zetten en ook hun
banden oppompen. Kijk maar, er komen bussen, trucks, auto’s, pick- ups, maar
ook bromfietsen. Die hebben ook benzine nodig.”
Naast het pompstation staat een kerk. Daar gaan de mensen om te bidden en te
zingen. De kerk heeft een toren en in die toren zit de kerkbel. Die “roept” de mensen
zondag uit hun huizen. “Bim bam”, zegt de bel, “mensen kom toch naar de kerk”.
Het is erg druk op straat. “Goed uitkijken”, zegt de juf. “Kijk kinderen, hier is het ’s
Lands Hospitaal, hier liggen de zieke mensen. Sommige blijven een paar dagen en
als ze beter zijn, , mogen ze naar huis”. De kinderen kijken hun ogen uit.
“Iets verder staat de Surinaamsche Bank, daar sparen de mensen hun centen.
Er werken heel veel mensen daar. En naast de Bank staat een hele grote kerk.
Die heet de Kathedraal”. “wat zien wij veel juf”! “Kijk maar, aan de overkant, daar is
de waterleidingmaatschappij. Je kan er de waterrekening betalen”.
Ze zijn al bijna bij de Palmentuin.
“Kijk juf, daar woont de president”. Dat is het paleis van de president. Hij is de baas
van het land. Nog een stukje lopen, dan zijn we in de Palmentuin”.
Die is eigenlijk de tuin van het paleis.
“Gelukkig”, roepen de kinderen, hier hoeven wij niet meer voorzichtig te lopen”.
Ze gaan naar de speeltuin en mogen daar flink stoeien.
Daarna mogen ze eten en drinken. “Zo, nu vlug naar school terug”.
De kinderen zijn moe, maar stappen toch flink door.
De vaders en moeders staan al te wachten.
103 Bronnenboek

“Weet je wat”, zegt de juf tegen de kinderen, “morgen mogen jullie allemaal een
mooie tekening maken over alles wat je vandaag gezien hebt”.
“Dat is een goed idee”, zeggen de kinderen.
De nieuwe poppenkast
Vandaag zijn de kinderen blij. Weet je waarom? Dat zal ik je dan even vertellen.
De kinderen van de klas van juf Marian hebben veel te doen.
Nadat er is gebeld en alle kinderen op hun plaats zitten, zegt juf Marian:
“Goede morgen kinderen. Heeft iedereen goed geslapen?” Daarna pakt ze het
register. Ze zegt: “Hierin staan de namen van alle kinderen van de klas.” De juf leest
de namen op om te weten wie er niet is. Remie is niet op school.
Als de juf klaar is met het register zegt ze: “Kinderen gisteren hebben we een afspraak
gemaakt, wie weet nog wat voor afspraak die is?”
Alle kinderen steken hun vinger op. “Zeg jij het maar, Carlo.” Carlo staat op en zegt:
“Vandaag gaan wij de klas mooi maken.”
“Dat heb je goed onthouden”, zegt de juf. In de klas zijn er vier groepen.
De groepen hebben allemaal een naam: Fayalobi, Kotomisi, Angalampoe en Kréré-
kréré. “Zo”, zegt de juf, “luister nu eens even goed.” De kinderen luisteren aandachtig.
“Een paar kinderen uit groepje Fayalobi mogen de poppenhoek opruimen:
alle kleren opvouwen, alle kopjes en schotels naar de keuken brengen, en het
plankje afstoffen.” De Fayalobi’s willen al beginnen.
“Even wachten”, zegt de juf. “Een paar kinderen uit groepje Kotomisi mogen alle
potten, pannen, lepels, vorken, het servies wassen en de keuken mooi schoonmaken.”
De kinderen klappen in hun handen van blijdschap.
“Wat mogen wij dan doen?” vragen de Angalampoes.
“Een paar kinderen uit de groep mogen het boekenplankje eerst goed afstoffen
en daarna de boeken keurig netjes leggen.” “Krérékréré’s zorgen voor de
materialenkast: blokkendozen bij elkaar, puzzels bij elkaar. Jullie weten het wel!
Verder hoef ik niets meer te zeggen, want grote kinderen als jullie, weten al samen
te werken. En denk erom, we werken met onze handen en fluisteren met onze
mond. Zo en nu aan het werk!”
De andere kinderen mogen de juf helpen de muur mooi te maken. Een plaatje hier,
een werkstuk daar, een grote plaat in de keukenhoek, groetjes in de poppenhoek.
“Juf komt er op de plek waar de poppenkast stond ook een plaatje?” vraagt Siska.
“Voorlopig niet”, antwoordt de juffrouw.
De kinderen hebben veel plezier in het werk.
Plotseling is het stil en alle kinderen kijken in de richting van de deur.
Hebben ze het goed gehoord? Heeft er iemand op de deur geklopt?
Daar horen ze het weer. Klop, klop, klop!
De juf loopt naar de deur en doet die open. En wat ziet ze daar?
Een grote poppenkast! Maar er is verder niets of niemand te zien.
Bronnenboek
104

Ineens komt er een kindje achter de poppenkast vandaan.
Het is Remie. Hij lacht. Daar komt zijn vader aangelopen.
“Goede morgen juf! Remie heeft allang om een poppenkast voor de school
gevraagd. Hier is hij dan.” Remie’s vader komt met de kast binnen.
“Wauw, wat mooi”, roepen de kinderen. “Ik ben ook gekomen om de kast aan de
muur vast te maken. Als u hen gebruiken wilt, klapt u hem open.”
Remie’s vader boort met een boormachine gaten in de muur en maakt de
poppenkast stevig vast. Terwijl hij doorgaat zegt de juf tegen de kinderen:
“Zo, gaan jullie maar weer aan het werk.” Het werk gaat goed in alle hoeken.
Als de kinderen klaar zijn, kijkt de juf of alles in orde is. Remie helpt zijn vader.
Wat is de kast toch mooi! Remie’s vader is klaar.
De kinderen klappen en bedanken hem. De klas ziet er zo anders uit.
“We hebben een nieuwe klas”, zegt Remie.
“Na het eten zullen we de poppen eens uitproberen”, zegt de juf.
“Jeeh, jeeh!” roepen de kinderen en klappen nogmaals van plezier.
Te laat op school
Ruby woont ver van school. Zij gaat met de schoolbus naar school. De schoolbus is
altijd op tijd. Ruby’s moeder zorgt ervoor dat ze klaarstaat als de bus komt.
Op een dag verhuizen ze. Zij gaan niet ver van de school wonen.
De schoolbus hoeft Ruby niet meer op te halen. Zij kan nu helemaal alleen naar
school lopen.
U kunt een keus doen uit onderstaande punten om het verhaal uit te bouwen:
• Ruby blijft op straat spelen;
• Ruby blijft te lang onderweg omdat zij een verkeerde weg heeft genomen;
• Ruby is verdwaald en een politieagent brengt haar naar school;
• Ruby vertrekt te laat van huis;
• Ruby staat bij de bushalte te praten met een vriendje en let niet op de tijd.
105 Bronnenboek

1.2
Naar het circus
Bronnenboek
DE DIERENTUIN
Wat gebeurt er op het plein? Er wordt getimmerd en gewerkt.
Er komt een hele grote dichte tent.
“Waarvoor is die tent?” Dat vragen de mensen aan elkaar.
Er komt een circus met veel dieren: Olifanten, tijgers en leeuwen. Ook duiven en
konijntjes. Die gaan hun kunstjes vertonen aan de mensen.
De kinderen van de kleuterschool mogen er ook naar toe. Samen met de juffen.
Die moeten op de kinderen letten. Vol spanning wachten de kinderen op de dieren.
In het midden van de tent is er een grote kooi. Die is voor de dieren.
Ze mogen er niet uit. Daar komt de leeuwentemmer aan. Die zal de leeuwen
kunstjes laten vertonen. Ze staan heel hoog, elk op een grote kruk en brullen een
beetje. Nu mogen ze door een hoepel springen. Goed zo, alle drie springen keurig
door de hoepel. Daarna gaan ze op twee poten staan en doen een dansje.
Dat vinden de kinderen echt leuk.
“Wat zijn ze knap juf.”
Daarna komen de olifanten. Die rollen op een vat, maar vallen er niet af.
Nee hoor, ze blijven op de vaten dansen. Dat is heel mooi om te zien.
Ook de apen komen aan de beurt. Ze springen van het ene touw naar het andere.
Ze worden slingerapen genoemd. De muizen dansen op de maat van de muziek.
Daarna komen de clowns.
De kinderen van de kleuterschool zien voor het eerst echte olifanten.
In onze dierentuin zijn er geen olifanten, daarom kijken ze goed.
Ze genieten van alle dieren en ook van de clowns. Ze zijn een beetje bang dat de
dieren uit de kooi zullen komen. Maar nee hoor, die zit goed op slot.
“Juf, wat zijn de dieren knap”, zegt Ashna. “Als ik thuis ben, zal ik mijn hond Fikkie
ook kunstjes leren, dan kan ik in het circus met hem optreden.
De kinderen lachen erom.
“Ja”, zegt de juf, “hondjes kunnen ook veel leren hoor, probeer het maar thuis met je
eigen hond. Naar jou zal hij wel luisteren, maar naar een ander niet.”
De volgende dag bij de handenarbeidles, worden de kinderen in groepjes verdeeld.
Zij mogen het circus voor de juf maken. Zij heeft het materiaal al klaargelegd.
Dozen, schaartjes, kleurpotloden en lijm. De kleuters werken flink door.
Iedereen heeft een eigen opdracht.
Groepje ‘rood’ maakt de mensen. Groepje ‘geel’ maakt de dieren. Groepje ‘oranje’
maakt de grote kooi en groepje ‘groen’ maakt de stoelen waarop de mensen moeten
zitten. Wat doen ze hun best. Als ze klaar zijn, brengt de juf alles bij elkaar en samen
vormen ze het circus.
De juf is blij, want het werkstuk is heel mooi geworden.
106

Terug naar de boerderij
Het is vroeg in de morgen. De dieren op de boerderij van boer Waldie zijn al wakker.
De koe strekt zich uit en denkt: Mooie dag vandaag, ik ga wandelen. Dan ga ik even
op bezoek bij Jako het paard.
Zij begint te lopen. Na een korte tijd blijft zij even staan. En wat ziet ze daar?
Ziet ze het wel goed? Staat het hek open?
De koe denkt bij zichzelf: Ik ga niet meer bij Jako het paard. Ik ga de grote wereld in.
Zij kijkt eerst om zich heen om te zien of de boer niet toevallig in de buurt is.
Neen hoor, zij ziet niemand. Ze hoort wel een stem. Maar die komt van heel ver weg.
Nu kan zij het hek uitlopen zonder dat iemand haar ziet. Voorzichtig kijkt zij nog een
keer om. Nu moet ik gaan, denkt zij en loopt vlug het hek uit.
En wie komt ze op de weg tegen?
Dat is Jako het paard. Wat doet die daar? denkt de koe.
O, o, misschien moet hij een vrachtje wegbrengen. Neen, maar dat kan niet, want hij
heeft geen leidsel om zijn hoofd. Zal ik toch maar naar hem toelopen?, denkt ze.
“Ja dat doe ik.” “Hé vriendin, waar ga je naartoe?” hinnikt het paard.
De koe stottert: “Ikke? Ikke ehh, ik ga de grote wereld in.”
“De grote wereld, waar is dat?” vraagt Jako.
“Hier en daar en overal”, antwoordt de koe.
”O, weet je wat, dan ga ik met je mee.” De koe staat met de bek vol tanden.
Zij kan haar ogen niet geloven.
“Wat doen jullie hier?” roept zij tegen de ezel, het varken, het schaap en de haan.
De dieren lachen allemaal. Het klinkt haast als een zanggroep.
Maar wat gebeurt er plotseling? Wat voor geluid is dat? Wie huilt er? De kop van het
schaap is nat van de tranen.
Klk, klk, klk. Bwè, bwè, bwè.”
“Zeg schaap, wat is er met jou aan de hand?” vraagt Jako.
“Ik ben bang voor de grote wereld. Ik wil terug naar de boerderij.”
“Ga jij dan maar terug”, zegt de koe, “maar ik ga verder. Ik wil de wereld zien.”
O, o, nu is het afgelopen. Kijk wie daar aankomt. Dat is de boer.
De dieren proberen in de sloot tussen de struiken te schuilen. Maar de boer ziet dat.
Hij draaft met zijn paard er naartoe en gaat tegen een boom staan.
De dieren durven niet uit de sloot te komen.
“Ik ga niet naar huis zonder jullie” zegt de boer luidop. “Ik blijf net zo lang hier staan,
totdat iedereen tevoorschijn komt.”
“Heeft hij ons gezien?” fluistert het varken.
“Ik weet het niet”, balkt de ezel.
“Houd je stil”, zegt het paard, “anders weet hij precies waar we zijn.” Maar de haan
kan dat niet. Hij krijgt de kriebel in zijn keel. En ja hoor:
“Kukeleku!” kraait hij dan. Wat vind hij dat erg. “Ik kan er niets aan doen”, zegt hij
gauw. De boer die de haan hoort kraaien, lacht heel hard.
107 Bronnenboek

“Nu is het afgelopen. Komen jullie maar tevoorschijn voor ik boos word”, zegt hij.
Eén voor eén klimmen de dieren uit de sloot. Met de kop omlaag lopen ze terug
naar de boerderij. Voor straf moeten ze vandaag allemaal in de stal blijven en de
haan in het kippenhok. Dat vinden de dieren heel erg. En ze willen daarom nooit
meer de grote wereld in.
Feest in het dierenbos
Vandaag is er in het dierenbos groot feest.
Op een open plek in het grote bos staan al heel wat diern te wachten.
De vogels zitten bij elkaar. Ze vormen het fluitorkest.
“Allemaal hierheen!” brult de leeuw vriendelijk.
Alle dieren gaan in een kring om de leeuw staan. Ze zijn zo opgewonden dat ze niet
stil kunnen blijven staan.
“Grrr- grrr”, gromt de leeuw zacht. Dat wil zeggen: Stil nou, stil nou.
Dan is het stil.
De leeuw zegt: “Ik zie nog niet alle kinderen.
Maar kijk, daar komen enkele.”
Het feest gaat beginnen. Eerst mogen het hert en het konijn naar voren komen.
Zij gaan touwtrekken. De aap brengt het touw naar het midden van de kring.
Het hert pakt het touw aan het ene eind en het konijn houdt vast aan het andere eind.
“Ik brul drie keer en bij de derde keer mogen jullie beginnen.
Gr, gr, gr……”
“Jeh, jeh, jeh! Hertje, hertje, hertje!” roept een groep dieren.
“Konikoni, konikoni, konikoni!” roept een andere groep.
Het hert valt op degrond en het konijn trekt uit alle macht. Wie zal het winnen?
Maar het hert staat weer op en trekt, en trekt……en trekt.
Het konijn gaat over de streep. Het hert wint. Zijn vriendjes komen hem feliciteren.
Plotseling klinkt er een geluid als een trompet door het bos. Ja, dat is niet mis.
De hele olifantenfamilie komt in optocht naar het feest. De kleintjes lopen in een
kring totdat een grote olifant luid trompettert. Op dat moment gaan de voorpoten van
de olifantjes omhoog en lopen ze nu op hun achterpoten.
Alle dieren springen en juichen van plezier.
De kleine olifanten krijgen een flinke brul van de leeuw. “Dat hebben jullie goed
gedaan. Gaan jullie maar naar de aap en het konijn. Dan krijgen jullie wat te eten..”
Achter elkaar komen de dieren, die wat willen doen, naar voren.
De slang steekt zijn kop omhoog en sist een vrolijk wijsje.
De aap gaat toveren. Hij tovert van iedereen iets weg.
Nu is de zebra aan de beurt. Hij klimt op een boomstam. Iedereen moet hem goed
zien. “Kom jij eens hier”, zegt hij tegen pakira die net is aangekomen.
De pakira loopt naar voren en wenkt de zebra. Hij fluistert hem iets in het oor.
De zebra maakt een sprong achteruit en de witte strepen worden van schrik
Bronnenboek
108

helemaal rood. “Sannnng!” roepen alle dieren, want ze begrijpen dat er wat aan de
hand is. De zebra loopt naar de leeuw toe en fluistert hem ook wat in het oor.
De leeuw brult heel luid:
“Dieren, dieren, even luisteren. Er is een dier op weg hiernaartoe. Een dier dat wij
niet hebben uitgenodigd. Volgens Pakira is hij van plan om een paar van jullie te
pakken en op te eten.
”Veel dieren beginnen van angst te schreeuwen. Dan brult de leeuw weer.
“Rustig maar. Rustig maar.” Alle dieren kijken naar het pad dat uitkomt bij het open
veld. Ja, kijk eens, daar is hij. Langzaam kruipt hij naar het open veld.
De kleine dieren beginnen te huilen.
Maar wat gebeurt er?
De krokodil gaat rechtop staan, zijn twee voorpoten gaan omhoog. Zijn achterpoten
strekt hij naar voren. Hij roept: “Wees niet bang. Ik zal niemand kwaad doen.
Ik kom samen met jullie feestvieren.”
De kleine dieren worden nu rustig. Ze huilen niet meer, maar kijken met grote ogen
naar wat de krokodil doet.
“Luister eens”, zegt de leeuw, “als je komt om feest te vieren dan mag je erbij
komen. Maar denk erom geen grapjes.” De krokodil gaat nu helemaal op zijn staart
staan. “Wauw, wauw”, schreeuwen de dieren.
“Dat is geweldig, dat is geweldig.” Nu zijn ze niet meer bang voor de krokodil.
109 Bronnenboek

1.3
Bronnenboek
FEEST
Nationale feestagen, Keti Koti
Alle kleuters van juf Anne zijn blij. Ze zijn bezig mooie slingers te maken.
De klas moet mooi versierd zijn voor het grote feest.
Over een paar dagen is het Keti- Koti. Dan viert heel Suriname feest.
De juf heeft de kinderen verteld over de mensen die uit Afrika hiernaartoe gekomen
zijn. Hier moesten ze als slaven op de plantages werken.
Ze werden ook niet goed behandeld: ze kregen weinig eten en ook geen geld om
mooie spullen te kopen. Maar op een dag, 1 juli 1863 waren ze plotseling vrij.
Ze hoefden niet meer zo hard te werken en ze kregen geld voor het werk dat ze
deden. En nog steeds wordt deze dag gevierd door alle mensen die in Suriname
wonen. Iedereen is blij op die dag en er wordt overal feestgevierd.
Op alle scholen vieren de leerkrachten het feest met de kinderen.
De kleuters van juf Anne zijn bijna klaar. Allemaal zijn vrolijk. De juf heeft ze ook
gezegd, dat ze anders gekleed op school mogen komen.
“Ik kom als een Indiaan”, zegt Alirijo, “en ik kom als Chinees, ik kom als een
Javaanse”, roepen de kinderen naar juf.
Alleen Maitrie zegt niets. Ze zit stil voor zich uit te kijken. Ze heeft ook geen zin om
slingers te maken.
“Waarom ben je stil, Maitrie?” vraagt Suzie, haar vriendinnetje.
”Ben je niet blij met het feest?”
“Ik wil ook feesten, maar ik mag op die dag niet naar school komen van mama, het
feest is niet voor Hindoestanen, het is alleen voor een bepaalde groep, voor de
marrons.” “Ik vind het heel erg, want ik wil in mijn sari op die dag naar school komen.
“Neen hoor”, zegt Suzie “het feest is voor alle Surinamers.
Wij wonen allemaal in dit land en dit feest is een nationaal feest. Iedereen doet mee.
Dit vertel ik aan juf Anne.” Als iedereen buiten speelt, gaat Suzie naar juf en vertelt
wat ze van Maitrie gehoord heeft. De juf schrikt ervan:
“Neen hoor, het feest is voor alle kinderen. Ik zal even thuis bij Maitrie gaan, om haar
moeder over het Keti Kotifeest te vertellen.
Juf Anne gaat die middag naar het huis van Maitrie toe. Daar vertelt ze aan Maitries
moeder over het feest. Nu begrijpt de moeder van Maitrie het goed. Maitries sari
wordt gauw uit de kast gehaald en opgehangen voor de grote dag.
Wat is ze trots als ze op 1 juli het schoolerf opkomt. Alle kinderen vinden haar mooi.
Er zijn een heleboel kinderen in verschillende klederdrachten. De kinderen vieren
feest. Er is ook een kleine kawinaband op school. De kinderen mogen meedansen.
Maar er wordt ook Hindoestaanse muziek afgedraaid. Iedereen danst , want het is
een echt Surinaams feest.
De kinderen krijgen veel lekkers. De juf heeft bara’s en roti’s meegebracht.
110

Sommige moeders hebben gemberbier en orgeade gebracht.
Twee moeders hebben moksi- alesi gekookt. Er is van alles wat. Mieuw- tjiens vader
heeft Chinese bami gebakken, speciaal voor het feest. Alle mensen zijn blij.
Wij zijn blij, omdat de slavernij is afgeschaft. Wij hoeven niet meer zo hard te
werken. En iedereen krijgt geld, als hij of zij werkt.
Het feest duurt tot een uur. Eigenlijk is het feest morgen, dan is iedereen vrij,
niemand hoeft naar het werk te gaan. Maar op school vieren we het een dag eerder,
dan kunnen de kinderen dit feest samen met de leerkrachten vieren.
We zijn blij dat we in Suriname wonen, hier zijn we allemaal een. Net echte broers
en zussen. “Wij zijn een grote familie”, zegt Maitrie zacht.
Samen feesten
Vandaag 25 oktober mogen de kinderen van de Kankantrieschool even bij de
vlaggenmast blijven staan. Het schoolhoofd heeft ze iets leuks te vertellen.
Ze zijn erg benieuwd naar wat hij te zeggen heeft. Daar komt meester Wortel aan.
Hij gaat zodanig staan dat iedereen hem kan horen en zien.
“Jongens en meisjes, vandaag zal ik jullie iets vertellen. Over een maand zullen we
het srefidensifeest vieren. Dat is het feest van de onafhankelijkheid van Suriname.
Jouw juf of meester zal je daarover vertellen. Dit jaar zullen we het feest niet alleen
vieren, maar samen met nog twee andere scholen uit de buurt. Het feest zal dan op
het sportveld van de Derde Rijweg worden gehouden.
Het veld is erg groot, dus er kunnen makkelijk drie scholen samen feesten.
Elke school moet een toneelstuk opvoeren over de Onafhankelijkheid van Suriname.
De minister van Onderwijs zal ook aanwezig zijn, dus gaan we op die dag extra ons
best doen. De gasten zullen dan met een blij gevoel van het feest kunnen gaan.
Wat zijn de kinderen blij. Op die dag zullen ze misschien hun vriendjes en
vriendinnetjes van de andere scholen ontmoeten. Vanaf vandaag beginnen de juffen
met de voorbereiding van het feest. Uit alle klassen mogen drie leerlingen meedoen
met het toneelstuk. Ook de kleuters doen mee. Dat vinden ze leuk. Elke dag mogen
ze oefenen met juffrouw Dorien. De kleuters zullen een dans maken en erbij zingen.
Ook zullen ze mutsjes opzetten met de Surinaamse vlag erop.
De kinderen doen hard hun best. Hun toneelstuk moet het mooiste van alle drie
scholen worden.
Op de dag van het feest zijn de kinderen van de Kankantrie-, de Koemboe- en de
Kasjoeschool op het speelveld. Wat zien ze er mooi uit. Ook het veld is versierd.
Er staat een hele grote tent met daarvoor een groot podium. Daarop zullen de
kinderen de toneelstukjes opvoeren. De kinderen die meedoen zijn een beetje
zenuwachtig. Zal het wel goed gaan, denken ze.
De minister is er al. Ook enkele ouders zijn aanwezig. Alle kinderen mogen op een
stoel zitten. Ook de Militaire Kapel is aanwezig. Die zal voor de muziek zorgen, want
111 Bronnenboek

natuurlijk zal er ook gedanst worden. Het feest kan beginnen.
Alle scholen krijgen een beurt op het podium. Iedereen klapt, want ze vinden de
opvoeringen van de scholen erg mooi.
Ook de minister heeft grote pret. Hij lacht en geniet van alles om zich heen.
Als de scholen klaar zijn met hun toneelstuk mogen de leerlingen de benen losgooien.
De militairen beginnen te spelen en alle kinderen dansen met de leerkrachten mee.
Ook de minister danst mee.
De kinderen worden getrakteerd op moksi alesi en bami. Iedereen krijgt een grote
cup stroop. De kinderen vinden het fijn. Drie scholen bij elkaar. Allemaal hebben ze
samen pret. Dat is pas leuk, samen met de andere scholen.
“Dit moeten we vaker doen”, zeggen de leerkrachten tegen elkaar. Aan het einde van
het feest gaat iedereen tevreden naar huis.
De volgende dag mogen de kinderen aan hun juffrouw of meester vertellen hoe ze
die dag gevonden hebben. Allemaal hebben ze genoten en kijken vol verlangen uit
naar een ander feest met alle drie scholen samen.
Het Holifeest (Phagwa)
De landbouwers hebben de afgelopen maanden heel hard gewerkt op het veld.
Ze hebben geploegd en veel zaden in de grond gestopt. Ze hopen dat het nu zal
gaan regenen. Dan zullen de planten goed groeien. Als de planten beginnen te
bloeien, is het tijd om feest te vieren. Niet alleen de landbouwers vieren feest, maar
ook alle mensen in Suriname. Ze hopen dat het een goede oogst zal worden.
Het feest dat ze vieren heet het “Holifeest of Phagwa”.
Op die dag zijn alle mensen blij. Ze strooien gekleurde poeder op elkaar.
Maar ook kleurstof, opgelost in water wordt op elkaar gegooid.
De moeders maken veel lekkere hapjes klaar zoals bara, roti en phulawri.
Iedereen mag mee komen smullen. Roshni’s moeder heeft de familie en veel vrien-
den uitgenodigd.
De busjes met gekleurde poeder staan al klaar. Rode, gele, groene, maar ook roze
poeder. De gasten krijgen ook wat parfum op het lichaam. Daar komen de eerste
gasten. Ze worden begroet met veel poeder. Wat vinden ze dat leuk.
Iedereen heeft mooie kleurenpoeder over zich. De kinderen rennen achter elkaar
met de busjes poeder. Er zit poeder in het haar en op het gehele lichaam.
Het feest duurt tot zeven uur ’s avonds. Nu maar hopen dat alles dat geplant is, mooi
groeit. De boeren verwachten groenten die er goed zullen uitzien, zodat ze die op de
markt kunnen verkopen. Dan hebben alle mensen in Suriname genoeg groenten om
te eten en heeft het land alleen gezonde mensen.
Bronnenboek
112

1.4
SAMEN LEVEN
Papa’s nieuwe werk
Vanaf nu hoeft papa niet meer elke ochtend heel vroeg op te staan om naar het werk
te gaan. Weet je waarom?
Papa moest elke ochtend om vijf uur opstaan om de bus , die hem naar de fabriek
moest brengen, te pakken. Daar werkt de papa van Ronnie tot ’s middags.
De bus haalt hem dan weer op. Papa is dan om zes uur thuis. Papa werkt nu in de
stad. Hij hoeft dus niet meer zo vroeg op te staan. Hij moet voor zijn nieuwe baas
een formulier ophalen waarop zijn naam, geboortedatum en adres nauwkeurig
staan. Zo een formulier heet een geboortebewijs. Dit formulier moet hij bij een groot
kantoor afhalen. Ronnie mag met papa mee om het formulier op te halen.
Het kantoor is een beetje ver. Ze moeten met de bus ernaartoe.
“We zijn er Ronnie”, zegt papa en hij wijst naar een groot gebouw.
Als ze in het gebouw lopen, schrikt Ronnie van zoveel mensen.
“Komen ze allemaal voor een formulier?” vraagt hij aan zijn vader.
Nee hoor, ze komen voor andere zaken. Zie je die lange rijen met mensen?
In elke komen de mensen voor iets anders. De werknemers die achter de loketten
zitten, helpen de mensen aan iets wat ze nodig hebben.
Ik zal je vertellen waarom al die rijen zijn. Kijk, deze rij is voor mensen die komen
voor een geboorte-uittreksel. Hierin moeten wij staan. In de tweede rij komen de
mensen hun familieboekje ophalen. In die lange rij daar komen ze opgeven dat
ze verhuisd zijn. In deze rij staan mensen die willen trouwen, dat moeten ze ook
hier opgeven. In de andere rij zijn mensen die uit een ander land komen en hier
willen wonen. Ze komen hun adres opgeven. De laatste rij is voor mensen die
komen opgeven dat een familielid is overleden. Dit alles moet ergens opgeschreven
worden. Zo kan iedereen nagaan of alles wel goed gaat in het land.
“Vind je dat niet geweldig Ronnie”, zegt vader. Ronnie wordt er stil van.
Hij wist niet dat er zo een kantoor bestond. De mensen die op dit kantoor werken,
zijn ambtenaren. Zij moeten ervoor zorgen dat alles van het land netjes opgeschre-
ven wordt. Is mijn naam ook in zo een groot boek opgeschreven papa.
Ja hoor, al onze namen staan ook in een groot boek.
Nu is papa aan de beurt. Hij vertelt waarvoor hij komt en wordt snel geholpen.
Ziekenhuis
Jamila is opgenomen in het ziekenhuis, omdat haar hartje ziek is.
In het ziekenhuis zal de dokter Jamila weer beter maken.
Jamila heeft een tas met kleren, kleurboekjes en speelgoed meegenomen.
Naast haar ligt haar lievelingspop Susanna. Jamila’s moeder staat bij het bed van
Jamila in het ziekenhuis.
113 Bronnenboek

Ze geeft Jamila een zoen en zegt: “Lieve Jamila je moet flink zijn, dan word je gauw
beter en mag je weer naar huis.
Als mama weg is, begint Jamila zachtjes te huilen: ze denkt aan mama, papa, haar
zus en haar hondje Pipo.
Een lieve zuster staat bij het bed en zegt: “Jamila wij houden ook van jou, de dokter
zal je gauw beter maken. Morgen zal de dokter het hartje van jou opereren.”
“Ik, ik, ik, wil dat niet”, zegt Jamila.
Jamila drukt haar popje tegen zich aan en valt in slaap.
Als Jamila wakker wordt staat de lieve zuster weer bij haar en ook een lange dokter.
De dokter zet een apparaatje op Jamila’s hartje. Jamila mag naar haar eigen hartje
luisteren. Pfff, pfff klinkt het in haar oor, net een fietspomp denkt Jamila.
“Zo moet het niet”, zegt de dokter, “we zullen je hartje gauw beter maken, je hoeft
helemaal niet bang te zijn.” De zuster praat met Jamila. Jamila vindt de zuster
ineens niet meer zo lief. De zuster heeft voor het onderzoek een beetje bloed van
Jamila nodig. Daarom geeft ze Jamila een prik in haar arm. Jamila huilt niet.
“Flinke meid”, zegt de zuster. Jamila drukt haar popje tegen zich aan en zegt:
Susanna het deed maar even pijn, gelukkig dat jij bij me bent, lieve pop.”
Daar is de zuster weer. “Ik zal je een prik geven aan je bil daarvan zal je heel diep
slapen”, zegt de zuster. Jamila kijkt nu wel boos. Zuster maakt Jamila’s billen bloot
en geeft haar een prik. “Valt alleen mijn bil in slaap?” vraagt Jamila.
”Neen”, zegt de zuster, “je zal heel diep slapen en niets merken van de operatie.”
Als Jamila slaapt, brengt zuster haar naar een grote kamer. In deze operatiekamer
maken de dokters Jamila’s hart weer goed.
Na een paar uren ligt ze weer in haar kamer. Er loopt een streep over haar borst.
Daar is een grote pleister op geplakt. Op haar buik zitten twee kleine pleisters en
ook twee buisjes.
Als Jamila wakker wordt, hoort ze stemmen in de verte.
Mama zegt: “Ik houd van je.” Papa zegt: ”Ik ook kleine Jamila.”jamila voelt mama’s
hand, ze heeft pijn en slaapt nog half. De zuster zit bij het bed van Jamila.
Ze moet nog een paar dagen in bed blijven, ze krijgt pillen en drankjes.
Als Jamila moet plassen, schuift de zuster een plasbakje onder haar billen, want ze
mag nog niet lopen. Drie keer per dag doet de zuster een band om Jamila’s arm;
daar pompt de zuster lucht in. Zo kan ze haar bloeddruk meten. Maar dat is nog niet
alles. De zuster kijkt op de thermometer of ze koorts heeft. De dokter komt elke dag
bij Jamila. O, wat hebben ze het druk met haar.
Als papa en mama weer op bezoek zijn, praat de dokter met hen. Mama lacht en
papa knikt tevreden. Als de dokter weg is, knuffelt mama Jamila en zegt:
“Schatje het gaat goed met je.” “Ik heb geen pijn meer, ik wil uit bed”, zegt Jamila.
“Alleen de streep op mijn borst doet nog een beetje pijn.” Jamila krijgt ook bezoek
van oom Frank, tante Sila en buurman Krish. Ze krijgt ook pakjes met lekkers,
speelgoed en beterschapskaarten van de school en familie.
Bronnenboek
114

De kaarten hangen boven haar bedje.
Vandaag is het een grote dag. De dokter komt Jamila weer onderzoeken.
Als haar hartje het goed doet mag ze naar huis.
De dokter neemt Jamila op zijn schoot. “Luister maar eens naar je hartje”, zegt hij.
Jamila luistert. Boem, boem, boem, hoort ze.
“Het klinkt nu net als een trommel en niet als een fietspomp”, zegt Jamila.
“Juist”, zegt de dokter, “zo is het goed. Je mag naar huis”. Wat is Jamila blij.
Ze maakt voor alle lieve zusters en dokters een mooie tekening.
Als Jamila weer thuis is, is iedereen vrolijk en blij. Ook Pipo de hond kwispelt vrolijk
met zijn staart.
Opa is er niet meer
Barney loopt op straat. Hij gaat naar tante Anna.
Hij loopt met zijn hoofd naar beneden. Hij voelt zich verdrietig.
“Barney, Barney!” Barney blijft even staan en kijkt achterom.
Ooh, het is Martina, het buurmeisje van vroeger.
“Wat is er met jou aan de hand?” vraagt Martina.
“Mijn, mijn, mm….”, Barney kan niets meer zeggen. De tranen rollen over zijn
wangen. Martina legt haar handen op de schouders van Barney.
“Huil maar even uit. Als je klaar bent, zal je mij vertellen waarom je verdrietig bent.”
Martina haalt een zakdoek uit haar tasje en droogt de tranen van Barney.
“Wil je mij nu vertellen wat er precies met jou aan de hand is?” vraagt Martina.
“Mijn opa is er niet meer, hij is dood.” “Is je opa dood, was hij ziek?”, vraagt Martina.
“Hij was helemaal niet ziek. Hij is ’s morgens gewoon opgestaan, heeft zich
gewassen en is gaan zitten om te eten. Maar plotseling voelde hij zich erg moe.
Hij is toen gaan liggen en is niet meer opgestaan. Mijn oma probeerde hem wakker
te schudden, maar hij werd niet wakker. Oma begon heel hard te huilen.
Toen mama dat hoorde, is ze gaan kijken. Maar zij kon ook niets meer voor opa doen.
De dokter is komen kijken en heeft opa laten wegbrengen.
“Waar naartoe?”, vraagt Martina. “Naar het mortuarium”, zegt Barney.
“Daar blijven de dode mensen liggen, totdat ze worden begraven.
En weet je wat een paar mensen met opa hebben gedaan?” zegt Barney, “ze hebben
hem eerst gebaad, en mooie kleren aangetrokken. Daarna hebben de mensen hem
in een houten kist gezet met zachte kussens.” “Heb je dat gezien?” vraagt Martina
aan Barney. “Ja, ik ben met mijn mama en papa naar het mortuarium gegaan om
nog een laatste keer naar opa te kijken.
Oma was er ook bij. Ze was zo verdrietig dat ze bijna niet kon lopen. Ik heb haar een
beetje vastgehouden. En we hebben samen voor de kist waarin opa lag, gehuild.”
“Ben je ook naar de begraafplaats gegaan?”
“Ja”, zegt Barney.
“Vond je dat niet griezelig?”, vraagt Martina.
115 Bronnenboek

“Eerst wel. Maar mama zei dat ik niet bang hoef te zijn.
Ze heeft mij toen verteld dat ze de kist waarin opa ligt in een graf doen.
Een diepe kuil is dat. Dan doen ze veel zand erover. Ik zei aan mama dat ik dat
verschrikkelijk vind. Maar mama zei dat opa helemaal niets voelt. Toen was ik niet
bang meer. Ik heb zelfs een beetje zand op de kist van opa gestrooid. En ik heb heel
zachtjes gezegd:” Opa ik zal u missen, maar ik zal nog vaak aan u denken.
”En als ik aan hem denk dan moet ik toch een beetje huilen.”
“Maar dat is niet erg”, zegt Martina.
“Over een tijdje zal je aan hem denken zonder te huilen.
Ik vind jou een flinke jongen.” En Barney krijgt een brasa van Martina.
Bronnenboek
116

1.5
VOEDING
De nieuwe koelkast
Mama staat heel vroeg op. Ze heeft vandaag heel veel te doen.
Eerst in de keuken beginnen, denkt ze.
Wat is er hier aan de hand? Er is veel water op de vloer; het lijkt wel een zwembad.
“Het kan toch niet in huis regenen”, zegt mama. “Laat mij eens kijken wat er is
gebeurd.” Ze doet de deur van de koelkast open. En wat ziet ze? Het licht brandt niet
meer. Ook is het niet meer koud in de kast, alles is warm. De koelkast is stuk!
Wat moet ik nu beginnen? Waar moet ik nu mijn groenten en vlees laten?
Alles zal bederven! Papa komt erbij en ook de andere kinderen.
“Wat moeten wij nu doen mama? Wij hebben geen centen om een nieuwe koelkast
te kopen.” “Weet je wat”, zegt moeder. “Wij hebben twee grote ijsboxen.
Daar doen wij wat ijs in en zo blijven de groenten en het vlees goed.
“Maar dan moeten we elke dag ijs kopen”, zegt papa. Dat is niet zo erg hoor.
Als ik wat geld gespaard heb, kopen we een nieuwe koelkast.
Klop klop! “Wie is daar?” “Ik ben het, oom Dolf.
Mag ik binnen?”
“Ja hoor!” “Ik weet dat ik altijd iets kouds hier kan drinken”, zegt oom Dolf.
“Dat gaat niet meer”, zegt moeder verdrietig. “De koelkast is stuk, dus kunnen de
dranken niet zo koud worden.” “Dat is erg jammer.” Oom Dolf denkt diep na.
“Weet je wat”, zegt hij aan vader en moeder.
“Thuis heb ik twee koelkasten staan. Als ik jullie een geef dan kunnen jullie alle
groenten en vlees weer in de koelkast zetten en dan wordt alles weer lekker koud.”
“Jippie”, roepen ze allemaal. Oom Dolf is blij dat hij papa en mama kan helpen.
Twee koelkasten zijn toch te veel voor hem. De koelkast wordt de volgende dag
gebracht. Het is een mooie grote.
“Dank je wel oom Dolf, nu kunt u weer wat komen drinken, want dan zijn de dranken
lekker koud.”
Alles was lekker
Halima mag bij haar vriendinnetje gaan eten. O, wat is ze blij. Halima eet niet zo
graag. Maar als ze bij haar vriendin, Ratia, mag gaan eten, doet ze het met veel
plezier. Beide oma’s van Ratia koken heel lekker. En als je begint te eten, houd je
niet op. Halima woont twee straten verder.
De straten in de buurt zijn niet zo druk als de straten in de stad. Als Halima soms bij
Ratia mag gaan spelen, loopt ze er helemaal alleen naar toe. Maar vandaag loopt
papa met haar mee naar Ratia’s huis.
Hmm, ze ruikt het eten al van ver. Ratia ziet Halima aankomen en loopt haar
tegemoet. Ze groet haar papa en pakt Halima bij de hand.
117 Bronnenboek

Samen lopen ze naar binnen terwijl papa hen toeroept: “Eet maar lekker hoor.”
Iedereen is blij om Halima te zien. “Kom maar eens hier”, zegt de mama van Ratia.
“Op deze lange tafel staan er heel wat lekkernijen: zoete, zure, zoute gerechten.
Je mag er zoveel van eten als je wilt.” Ratia gaat naast Halima staan en wijst haar
een voor een de gerechten aan. “Kijk eens Halima dit is samoza, hier staat de pom
en dit is kerriekip. De roti is er precies naast.”
Halima kijkt met verbaasde ogen.
“Hmmm, het ziet er lekker uit”, denkt ze. Maar Ratia is nog niet klaar, ze gaat verder
en vraagt: “Weet jij wat dit is?” Ratia doet de pot open. Halima is even stil.
Hoe heet het ook weer? Denkt ze. “O ja, ik weet het al, dit is cassavesoep.”
“Ja”, zegt Ratia, “mijn oma houdt van cassavesoep en jij zal het zeker ook wel lekker
vinden. “En wat zit er in die emmer? ”vraagt Halima. Ratia loopt naar de emmer en
doet hem open. “O, wat lekker”, roept Halima uit, “Dawet, ik houd van dawet.”
“Zo laten we nu maar gaan eten”, stelt Ratia voor, “anders wordt alles koud.”
Ze gaan naast elkaar zitten en samen beginnen ze te smullen.
Halima neemt eerst samoza, daarna cassavesoep. Zo nu en dan komt de oma van
Ratia vragen of ze het lekker vinden. Halima houdt haar buik vast.
“Ik weet niet of ik verder kan eten”, zegt ze, “ik lust toch zo graag een stukje roti met
kerriekip.” “Probeer het maar even”, moedigt Ratia haar aan.
Halima loopt naar het bord met roti, breekt een stuk eraf en legt het op haar bord.
Ze doet daarop wat kerriekip en uit een flesje schenkt ze wat tomatenketchup erbij.
Ze rolt daarna de roti op als een broodje en neemt een flinke hap. Maar ze blijft
stokstijf zitten. Haar gezicht krijgt een donkerrode kleur. Haar ogen puilen uit.
Het lijkt wel alsof Halima in brand staat. Ze rent naar buiten, spuugt de roti uit haar
mond en roept:
”Dawet, dawet, geef me wat dawet te drinken.” Ratia schept gauw een beker vol met
dawet en geeft die aan Halima.
“Ik weet wat er gebeurd is”, zegt Ratia, “je hebt te veel peper op die roti gedaan.”
“Ja”, zegt Halima, “nu pas weet ik dat; ik dacht dat het ketchup was. Ik vind het heel
erg dat ik die lekkere roti moest uitspuwen.” “Het is niet erg”, zegt Ratia.
“Ik was vergeten om je te zeggen dat er een fles met peper en een fles met ketchup
daar stonden. Halima neemt nog een beker dawet. “Hmm heerlijk”, zegt ze.
De smaak van de peper is bijna helemaal weg. Als het donker wordt komt de papa
van Halima haar ophalen. Halima krijgt voor iedereen thuis samoza’s en roti mee.
“Alles was lekker”, zegt ze tegen Ratia. Ze groet daarna en bedankt iedereen.
Als Halima samen met papa naar huis loopt, vertelt ze onderweg over de peper die
zo verschrikkelijk heet was.
Bronnenboek
118

Antroea en boulanger
Het is heel vroeg in de morgen. De meeste mensen slapen nog. Maar op de weg
rijdt er een pick- up. Aan het stuur zit Ramdino. Hij is marktverkoper. Zijn pick- up is
vol met verschillende groenten: kouseband, amsoi, tajerblad, antroea en boulanger.
De auto van Ramdino is een beetje oud en rammelt heel erg.
De antroea’s en de boulangers rollen van de ene hoek naar de andere.
Als Ramdino over een brug rijdt, schudt de auto zo erg dat er een antroea en een
boulanger uit de pick- up rollen.
“Au”, roept de boulanger. “Au, au, au”, roept de antroea. Ze liggen beide op de
grond, heel dicht bij elkaar.
“Wat erg”, zegt Antroea tegen Boulanger. “Ik vind het heel erg dat ik niet naar de
markt kan. Ik ben zo mooi. De mensen zouden me zeker kopen.” “Ik ben wel blij dat
ik uit de auto ben gevallen”, zegt Boulanger, “ik heb er geen zin in dat mensen me
opeten. Ik wil graag dat ze mijn zaadjes gebruiken voor nieuwe plantjes.”
“Maar wat moeten we nu doen?” vraagt Antroea.”We kunnen toch niet midden op de
weg blijven liggen?” dan rijden een heleboel auto’s over ons heen. En dat zal niet
prettig zijn.” “Gelukkig liggen we niet zo ver van de rand van de brug.
Zullen we weer naar opzij rollen?” zegt Boulanger. “dat is een goed idee, opschieten
want ik hoor een auto aankomen”, zegt Antroea.
“Geef me een duw want ik kan niet zo goed rollen als jij!” roept Boulanger. Antroea
geeft Boulanger een flinke duw. En net op tijd zijn ze aan de rand van de brug.
Boulanger kijkt even om zich heen.
“Kijk eens, Antroea!”, roept hij. “Beneden ons is er een kreek met water. Ik ben bang.
We zullen in het water vallen. Ik ben draaierig.”
“Stel je toch niet zo aan, we komen echt niet in het water terecht. Als de zon straks
meer licht geeft en we beter kunnen zien, springen we naar beneden en blijven we
aan de kant van de kreek liggen. Daar zijn we veilig.” Zegt Antroea.
Na een poosje pakt Antroea Boulanger vast en beiden springen ze naar beneden en
komen aan de kant van de kreek terecht.
“Au, au, au, wat gemeen om op ons te springen!” Antroea en Boulanger kijken op.
Naast hen liggen nog twee antroea’s en een boulanger. “Wat doen jullie hier?”
vraagt Antroea. “We zijn gisteren uit de pick- up gerold en zijn naar beneden
gevallen. De antroea’s en boulangers beginnen heel hartelijk te lachen. Hun lachen
houdt op als ze plotseling een man met een hengelstok zien staan. De man roept:
“He, een hoopje antroea en boulanger.
Dat komt goed van pas. Met die drie krobia’s die ik gevangen heb erbij, kan ik een
lekker potje koken.” De man strekt zijn hand uit naar de boulangers en antroea’s en
telt 1, 2 boulangers en 1, 2, 3, antroea’s. hij zet ze in een emmer bij de visjes.
Terwijl de man naar huis loopt, zingt hij een liedje.
“Antroea’s, boulangers en drie visjes neem ik mee.” En de antroea’s en boulangers
zingen heel zacht: “Neem ons mee, neem ons mee, dat is nou een goed idee.”
119 Bronnenboek

1.6
Bronnenboek
WONEN EN SAMENLEVEN
Het huis van opa en oma
Wat gebeurt er bij het huis van meneer en mevrouw Knop?
Waarom is het plotseling zo druk bij de buren?
“Dat zal ik aan mijn vriendje Glenn vragen”, zegt Lesley. Hij woont met zijn vader en
moeder in het huis.
De volgende morgen als ze op school zijn, vraagt Lesley het aan zijn vriendje.
“Waarom is het zo druk bij jullie? Wij zien zoveel mensen komen en weer weggaan.”
“Wel”, zegt Lesley, “over een paar dagen komen oma en opa terug uit Nederland.
Niet voor vakantie hoor, ze komen weer hier wonen. Ze zijn al een beetje oud en
kunnen niet meer tegen de kou daar. Hier in Suriname is het lekker warm, maar
ze hebben nog geen huis. Daarom bouwen mijn ouders een huisje erbij op het erf
van ons. Het erf is toch groot, dus er kan best een klein huis voor oma en opa bij.
Morgen komen de timmerlieden en de metselaars om te beginnen. Er moet hout
komen, ook veel stenen en zakken cement. Er moet hard gewerkt worden, want het
huis moet op tijd klaar zijn. Weet je, mijn opa en mijn oma hebben niet veel ruimte
nodig. Eigenlijk kunnen ze bij ons komen wonen, maar papa vindt een eigen huis
voor hen toch het beste. Dan kan iedereen bij ze op bezoek komen.
Papa wil oma en oma een beetje dichtbij ons hebben, dan kunnen we ook op hen
letten. Opa en oma zij al oud, dus een beetje hulp kunnen ze best gebruiken.
Het huis krijgt maar twee slaapkamers, een voor opa en voor oma en een voor
gasten. Als een familielid bij ze wil slapen, kan dat in de logeerkamer.
Het huis krijgt ook een keuken. Er komt ook een woonkamer. Daar kunnen ze naar
de tv kijken of gewoon naar de radio luisteren. Een badkamer en een toilet horen
ook erbij. Dit huis komt niet op pilaren hoor, want opa en oma kunnen niet zo goed
meer d e trap op of af. Het huis krijgt ook een balkon waar ze ‘s avonds zitten als
het binnen erg warm is.
O ja, opa houdt nog van knutselen. Hij repareert alles wat stuk is in huis.
Ook maakt hij leuke spullen voor in huis. Dat houdt hen een beetje bezig.
Daarom krijgt hij ook een knutselkamer. Die komt naast het huis te staan.
En weet je wat zo mooi is? Oma krijgt ook een plekje buiten om te planten.
Ze houdt van bloemen, dus kan ze die buiten planten. Ook kan ze een bed voor
groenten maken.
Ik verheug me al op hun komst. Oma kan zo mooi vertellen over vroeger en ze kan
ook mooie liedjes zingen.
De volgende dag begint het werk: er wordt getimmerd en gezaagd. De dakplaten
komen er ook. Papa is tevreden. Het huis komt zeker op tijd klaar. Dat is een
verrassing voor oma en opa hoor. Ze weten niet dat ze een eigen huisje krijgen.
120

en als ze hier zijn wordt oma zeventig jaar. Dat noemen ze bigi jari. Dan komen alle
familieleden en vrienden op bezoek. Papa en mama hebben al een feestje voorbereid
met een echte muziekband. De muzikanten zullen dan spelen en iedereen mag dan
dansen. Wat zullen zij een pret hebben. Jullie worden ook uitgenodigd hoor. Alle buren
mogen komen. O ja, weet je wat er aan de ramen en de deuren van het huis komt?
Dievenijzer, dan kunnen er geen lelijke dieven zomaar in hun huis. We kijken allemaal
uit naar oma en opa. Er wordt hard gewerkt en het huis is op tijd klaar. Nu is het
wachten op oma en opa en op de grote dag. Ja, de grote dag is oma’s verjaardag.
Het dorpsschooltje
In het dorp staat een schooltje. Op dit schooltje zijn er weinig kinderen, en ook
weinig klassen. In de klas waar Rafila zit zijn er twee groepen kinderen.
Kinderen van de kleuterschool en kinderen van de eerste klas. Rafila is van de
kleutergroep. Rafila vindt het leuk om naar school te gaan. Daar leert ze heel veel.
Soms neemt de juf mooie plaatjes mee naar school. Op de plaatjes kun je dingen
zien die je in het dorp nooit ziet. Rafila wil alles weten. Ze gaat vaak naar de juffrouw
en stelt haar een heleboel vragen. Als de andere kinderen Rafila bij de juffrouw zien
staan, willen ze graag erbij zijn. Dat mag van de juffrouw.
Op vrijdag vertelt juffrouw altijd een verhaal. Dan luisteren de kinderen heel aan-
dachtig. De juffrouw vertelt deze keer een verhaal over gebouwen waarin mensen
werken en wonen.
Als het verhaal uit is, vraagt Rafila: “Juf mag ik ook een keer met u mee naar de
stad, dan kunt u mij al die grote gebouwen laten zien.”
“Als het van je mama en papa mag neem ik je een keer mee naar de stad” zegt de
juf. Alle kinderen roepen nu door elkaar: “Mogen wij ook mee juf, mogen wij ook
mee?” de juffrouw is heel erg verrast en weet niet wat ze zeggen zal.
Ze denkt even na en antwoordt: “Ik neem Rafila eerst mee, als ze terug is, zal zij
aan jullie vertellen wat ze zoal heeft gezien. En een volgende keer, voor de grote
vakantie neem ik de hele klas mee naar de stad met de bus. Daar zal ik jullie
verschillende gebouwen en huizen laten zien. En nog veel meer.
De kinderen springen van blijdschap.”
Aan het eind van de maand neemt de juffrouw Rafila mee naar de stad.
Als de bus op de brug rijdt, kijkt Rafila haar ogen uit. Er is zoveel te zien.
“Kijk eens juf, daar op de rivier vaart er een groot huis, hoe kan dat nou?” vraagt
Rafila. De juffrouw glimlacht en zegt: “Dat is geen huis Rafila, maar een schip.
Het lijkt misschien op een huis met kleine ramen, maar dit schip noemen we een
vrachtschip. Het vervoert (brengt) vracht van het ene land naar een ander land.
Als Rafila en de juffrouw thuis zijn aangekomen gaan ze eerst wat uitrusten en
daarna maken ze een wandeling in de buurt. Daar zijn allemaal huizen die op elkaar
lijken. Rafila vindt het grappig dat ze steeds weer dezelfde soort huizen tegenkomt.
121 Bronnenboek

Bij haar in het dorp ziet het er anders uit.
“Zullen we maar weer naar huis gaan?” vraagt de juffrouw aan Rafila. “Vandaag heb
je al genoeg gezien. Morgen zullen we met de auto de stad ingaan. Dan hebben we
genoeg tijd om de gebouwen en andere dingen te bekijken.
De volgende morgen als Rafila wakker wordt, vraagt ze zich af; “Waar ben ik, waar
ben ik? Dit is niet mijn huis.” Ze gaat rechtop zitten. O ja, nu weet ze het weer.
Ze hoort een deur dichtgaan en plotseling een klop op haar kamerdeur.
Dan gaat de deur open. “Goede morgen Rafila”, zegt de juffrouw, “heb je lekker
geslapen?” “Ja juf ik heb heerlijk geslapen”, zegt ze zacht en strekt zich uit.
Ze is nog een beetje suf van de slaap.
“Kom maar lief meisje, je moet in het bad.
Je weet al waar de badkamer staat. Ga je maar gauw wassen. Als je klaar bent gaan
we eten en dan…” Rafila kan wel raden wat er dan gaat gebeuren.
Ze gaat gauw in het bad, trekt daarna het pakje dat ze van de juf heeft gekregen aan
en loopt naar de keuken.
Als de juffrouw Rafila ziet, zegt ze: “Wat een mooi meisje met een schattig pakje
aan.” Rafila wordt er heel verlegen van. De juf trekt haar naar zich toe en geeft
haar een brasa. Na het eten ruimt de juffrouw op. Dan hangt ze haar tas over haar
schouder en neemt Rafila bij de hand. Samen lopen ze naar de voordeur.
Als de juf de deur dicht doet, hoort ze een auto toeteren. De juffrouw en Rafila kijken
tegelijk om. Daar staat een auto met een meneer aan het stuur.
“Jullie zijn netjes op tijd”, zegt die meneer. “Stap maar in, ik breng jullie overal waar
jullie maar naartoe willen gaan. Beiden gaan achter in de auto zitten, want de juf wil
alles heel goed aan Rafila uitleggen. Terwijl de auto rijdt, kijkt Rafila met grote ogen.
Ze stoppen eerst bij een bankgebouw. Wat is het toch groot. Zo een hoge stoep ziet
Rafila voor het eerst. Ook de glazen wanden ziet ze voor het eerst.
De juf neemt haar mee naar binnen. Samen bekijken ze de binnenkant van het
bankgebouw. Daar staan mensen in de rij. Achter elk loket zit er een juffrouw of
een meneer. Die noemen ze een lokettist. De lokettist helpt de mensen als ze geld
moeten halen of brengen (storten). Voor ze weer naar buiten gaan, krijgt Rafila van
een mevrouw een kleurboekje met een tekening van de bank erop.
Ze bedankt de bankmevrouw, groet en loopt hand in hand met de juf naar buiten.
Naast het bankgebouw staat een kerk, met hoge spitse torens. De kerk is van
hout gemaakt. Rafila vindt het maar knap van de mensen die zulke torens hebben
gemaakt. Ze stappen weer in de auto en rijden verder. In dezelfde straat waar de
kerk en het bankgebouw staan, zijn er heel veel houten gebouwen. Die gebouwen
staan er al heel lang. En ze lijken allemaal op elkaar. Ze hebben bijna allemaal
dezelfde kleur, wit met groen.
Bij het Onafhankelijkheidsplein stappen ze weer uit, want daar staan er zoveel
gebouwen waar de juffrouw iets over wil vertellen. Het paleis van de president, het
gebouw van financiën met een toren. Van elk gebouw vertelt de juffrouw wat.
Bronnenboek
122

Plotseling roept Rafila, terwijl zij wijst naar een gebouw waar je van buiten uit alles
binnen kan zien. “Juf ik kan er doorheen kijken.” Rafila verbaast zich.
Ze heeft voor het eerst zo een doorkijkhuis gezien. De juf vertelt haar dat dit
gebouw ‘de congreshal’ genoemd wordt. Mensen komen daar vaak bij elkaar om te
vergaderen. Rafila zucht en zegt: “Juf nu ben ik echt moe. Ik heb al zoveel gezien.
Zoveel grote gebouwen.”
“Je hebt gelijk mijn schatje. Laten we nu maar naar de Waterkant lopen daar kunnen
we wat eten en drinken.” Als ze samen met de chauffeur op een bank aan de
Waterkant zitten, genieten ze van alles wat er op de Surinamerivier gebeurt en kijken
ze iedere keer weer naar het verkeer op de hoge brug.
Wat een verandering
Kadishe gaat in de paasvakantie bij oma en opa “buiten”. Ze is erg blij dat ze af en
toe naar haar grootouders mag gaan. De vorige keer toen ze daar was, vond ze het
zo leuk dat ze langer wilde blijven. Deze keer mag ze iets langer wegblijven.
Ze vindt dat een goed idee van papa en mama. Op de dag van het vertrek haalt oom
Senso haar af. Oom Senso gaat ook een bezoek brengen aan oma en opa.
Hij is de broer van papa. Kadishe zit kant en klaar te wachten.
Toetoet ! “Dat zal oom Senso wel zijn,”zegt papa. Mama en papa nemen de bagage
van Kadishe mee naar de auto. Ze vinden het fijn dat ze met oom Senso mag
meerijden. Mama en papa wensen hen een goede reis.
“Rij voorzichtig”, roept papa tegen oom Senso. Ze blijven wuiven, totdat ze de auto
niet meer zien. Dan gaan ze naar binnen.
“Kadishe weet lekker niet dat we een verrassing voor haar hebben,”zegt papa.
Mama lacht en zegt: “Vandaag kunnen de mannen al beginnen aan de nieuwe
kamer voor haar. Binnen twee weken moeten ze klaar zijn. “
“Alles wat ze nodig hebben, heb ik netjes opgeborgen bij de buurman,”zegt papa.
Mama lacht weer en zegt: “Ik ben er zeker van dat Kadishe haar nieuwe kamer mooi
zal vinden.” Na twee dagen belt Kadishe naar huis. Mama pakt de hoorn op.
Voor ze wat kon zeggen hoort ze de lieve stem van Kadishe zeggen:
“Mama,mama het is erg leuk hier bij oma en opa. Oom Senso keert morgen terug.
Maar ik kom niet mee hoor.” Even is Kadishe stil; mama vraagt:
“Ben je er nog Kadishe?”
“Ja,mamie,ik hoor iemand timmeren,waarmee is papa bezig?”
Mama is nu even stil. “Ik,eh,hoor niets,” zegt ze voorzichtig.
“Misschien is het de buurman hiernaast.” Mama is blij dat ze geen moeilijke vragen
meer stelt. “Doe even de groeten aan opa en oma,ik bel gauw terug.”zegt mama en
legt de hoorn neer. Papa loopt net de kamer binnen en zegt: “Mama ,de mannen
kunnen niet verder ,want er is geen cement te vinden. De vloer moet nog gestort
worden. En de kamer moeten we nog inrichten voordat Kadishe terug is.”
“we hebben nog maar vier dagen.
123 Bronnenboek

” Klop,klop,klop. “Hoor ik iemand?” vraagt mama. Papa loopt naar de deur.
“Wie is daar,” “Ik ben het de buurman. Ik heb wat cement voor u gevonden.”
Papa gaat meteen naar buiten om het cement uit te laden. Wat is hij blij.
“Dankjewel buurman, dankjewel.”
Hij geeft het geld voor het cement aan de buurman en sjouwt samen met hem de
zak cement naar binnen. Dezelfde dag werken de bouwers aan de vloer.
Papa en mama zijn een beetje opgelucht. Nog drie dagen dan komt Kadishe terug.
’s Avonds belt papa naar oma en opa om ze te groeten.
“Het is goed dat je belt, want Kadishe komt een dag later” zegt opa. Dat vindt papa
helemaal niet erg. Dan hoeft hij zich niet meer te haasten. Nu hebben ze wat meer
tijd om alles keurig een plaats te geven. Dan komt Kadishe ook aan de telefoon.
“Dag papa. Ik heb het hier naar mijn zin..” “Oma en opa verwennen jou flink hẻ?
Denk erom lief zijn voor je grootouders!” “Dag pappie, een bosi voor mama.
De kamer van Kadishe ziet er prachtig uit. Dit wordt een grote verrassing voor haar.
Vol verwachting zien mama en papa uit naar de dag waarop Kadishe terugkomt.
Tuutuut. Moeder haast zich naar de poort. Ja, ze ziet het al. Kadishe is er weer, ze
mocht met tante Susy meerijden. Papa haalt haar tas uit de auto. Kadishe vergeet
bijna om tante Susy te groeten.
Als tante Susy wegrijdt lopen ze met zijn drieën naar binnen. Kadishe heeft nog niets
gemerkt. Ze gooit zich neer op de bank en zegt: ”Het was leuk bij oma, maar ik ben
blij dat ik terugben.”
“En wij zijn blij dat je er weer bent”, zegt mama.
”Wij hebben een verrassing voor je. We willen je straks iets heel moois laten zien.”
Kadishe gaat rechtop zitten en kijkt met glinsterende ogen.
“Mag ik weten wat de verrassing is?” vraagt ze.
“Ja”, zegt papa.”Ik loop vooraan, jij loopt achter mij en mama helemaal achteraan.
Je mag niet links en niet rechts kijken.” Zo lopen de drie achter elkaar aan.
Papa blijft stilstaan en doet een deur open. Kadishe probeert langs papa heen te
gluren. “Kom maar binnen”, zegt papa als de deur helemaal openstaat.
Kadishe weet niet wat ze ziet. Ze kent deze kamer niet. Het is niet de kamer
waarin ze eerst sliep. Alles is veranderd. “Wauw papa, is die kamer voor mij?”
“Ja”, antwoordt mama. Kadishe klautert tegen papa’s benen op. Hij pakt haar vast.
Kadishe geeft een dikke zoen aan papa. Mama komt dichter bij die twee staan en
Kadishe springt op haar mama. Wat is ze blij. Een nieuwe kamer!
Wat een verandering! Een echte verrassing!
Bronnenboek
124

1.7
HET BOS
Het bos van Saramacca
Oom Just is al dagen in de weer. Hij is bezig al zijn hengelspullen bij elkaar te zetten.
Zondag zullen hij en oom Andy gaan hengelen.
“Even kijken, de hengels liggen klaar, allemaal hebben ze een dobber en een haak.
De kur’kuru, de mand om de vissen in te zetten is er ook. Mijn laarzen, mijn pet, de
godo, het bakje voor de pieren, mijn kleine ijsbox, mijn hengelstoeltje.
Ben ik nog wat vergeten?” zegt oom Just. “O ja, mijn houwer! Die is belangrijk, want
wij moeten door het bos lopen om bij de kreek waar de vissen zwemmen te komen.”
Oom Just staat zondag heel vroeg op. Zijn vrouw, tante Annie, heeft het eten en de
dranken klaargezet. Ze zullen de hele dag wegblijven, dus moeten ze eten en iets te
drinken meenemen. Ze zullen helemaal naar Saramacca rijden.
Daar in het bos is er een kreek met veel vissen. Grote, maar ook kleine.
Toet, toet, daar is oom Andy al. Vandaag is hij met de pick- up gekomen.
In de laadbak zullen ze alle spullen zetten, die is groot genoeg.
Vlug worden de hengelspullen in de laadbak gedaan.
De heren hebben lange broeken en hemden met lange mouwen aan, tegen de
muskieten. In het bos kunnen er vreselijke muskieten en bijen zijn die je kunnen
steken. De reis naar Saramacca duurt een beetje lang, maar het is wel leuk, want
onderweg kom je van alles tegen. Het is niet druk.
Oom Just en oom Andy genieten van de geur van het bos in de vroege ochtend.
De zon schijnt nog niet. Zo, nu zijn ze er. De auto wordt aan de kant geparkeerd
en de spullen worden uitgeladen. Daar gaan ze. Ze moeten een eindje het bos in.
Oom Just en oom Andy houden hun houwer in de hand. Daarmee moeten ze bomen
omkappen om te lopen, want er is geen weg in het bos.
Krak, krak, gaat het onder hun laarzen. Ze trappen op oude omgevallen bomen,
of op kleine planten. Het bos is groot en donker en er leven zoveel dieren daar.
Ze zouden wel een tijger of een slang kunnen tegenkomen. Het duurt een beetje
lang voordat ze bij de grote Kankantri zijn.
Bij de Kankantri staat de kreek waar ze willen hengelen. Ze worden moe van het
sjouwen. Het is stil in het bos, je kan elk geluidje horen. Het gefluit van de vogels
fluiten, het roepen van de uil, maar ook het geritsel van de leguanen, de sapakara’s
en de hagedissen. Af en toe horen ze ook brulapen gillen. Maar oom Just en oom
Andy zijn niet bang hoor. Ze denken alleen aan de vissen die ze zullen vangen.
Het bos is zo groot en de bomen zijn erg hoog. De zon kan niet door de bomen
schijnen. Het is een beetje koud in het bos. Gelukkig hebben ze lange broeken en
hemden met lange mouwen aan. Eindelijk komen ze bij de kreek aan.
Het hengelen kan beginnen. Kijken wie de eerste vis vangt.
“Ha ha”, roept oom Andy en hij trekt zijn hengel op.
125 Bronnenboek

Oei, oei, dat is een grote walapa. Die gaat vlug in de kur’kuru. Er zijn veel vissen
in de kreek. Van alles gaat in de korf. Krobia’s, kwie- kwies, walapa’s, maar ook
pataka’s en datra’s. Wat zullen we thuis smullen.
Ze vinden het prettig in het bos. Heel rustig, je hoort geen geluid van auto’s of van
de radio. Ze zouden nog langer willen blijven, maar het wordt al donker.
Ze zijn best tevreden. Er zit veel vis in de korf. Ze denken al aan lekkere pepre-
watra en gebakken vis. Vandaag zijn ze in Saramacca geweest.
Een andere keer gaan ze naar Commewijne. Daar is er ook een groot bos en daar
zijn er ook veel kreken om te hengelen. Oom Just en oom Andy gaan vrolijk naar
huis. Onderweg wordt er niet veel gesproken. Ze zijn te moe van het hengelen en
het sjouwen van zoveel vis.
Naar Brownsberg
Het is heel druk in het huis van Renzo. Iedereen is bezig met inpakken.
De kleren worden in kleine koffers gedaan. Er gaat van alles mee, want ze zullen
een paar dagen wegblijven. Weet je waar ze naartoe gaan? Wel, ze gaan heel ver;
naar Brownsberg. Die ligt helemaal in Brokopondo.
Tante Annie is met vakantie in Suriname. Papa heeft haar een reisje naar
Brownsberg cadeau gegeven. Hij wil tante Annie het bos daar laten zien.
Ze zullen een boswandeling maken. Pa heeft veel hierover verteld. Tante Annie is blij.
Daar gaan ze. De reis duurt een beetje lang, maar ze verveelt zich niet hoor:
er is zoveel te zien onderweg. Ze zijn er bijna; nu alleen de berg oprijden.
Renzo is een beetje bang. “Er kan niets gebeuren hoor”, zegt vader.
Eindelijk zijn ze er. Alles wordt uitgeladen en in een huisje gezet.
De volgende morgen staan ze heel vroeg op. Vandaag zullen zij een boswandeling
maken. De gids heeft ze al gezegd wat ze wel en niet mogen. Er mag niet op de
dieren geschoten worden en de planten mogen niet afgebroken of geknipt worden.
Hier zijn de planten en dieren beschermd. Niemand mag aan ze komen.
Alleen maar kijken en genieten van ze.
De gids loopt voorin, hij zal ze alles vertellen. Ze moeten achter hem aan blijven
lopen. Ze zien veel mooie bloemen en bomen. De gids vertelt veel over de grote
bomen en de mooie bloemen van het bos. Ook over de dieren horen ze veel.
Eerst zien ze een boskonijn, daarna een slang. Oei, een heel groot mierennest.
Wel een miljoen mieren bij elkaar. Ze komen ook hele mooie vogels tegen.
Grote, maar ook hele kleine.
Tante Annie heeft een schrift en een pen meegenomen. Daarin schrijft ze alles wat
ze ziet op. Het is heerlijk koel in het bos. Van de gids mochten ze hun zwemspullen
meenemen. Er is een kreek in het bos waar ze kunnen zwemmen. Wat zijn ze moe
van het lopen, ze willen zo gauw mogelijk bij de kreek zijn om te zwemmen.
Eindelijk zijn ze bij de kreek. Vlug gaan ze het water in voor een heerlijke duik.
Het water is donkerbruin net als de Colakreek. Dat komt door al de bladeren die
Bronnenboek
126

in de kreek vallen. Het water lijkt op thee en is koud.
Na het zwemmen keren ze terug. Ze hoeven niet meer zo goed te kijken, want ze
komen alles wat ze al gezien hebben weer tegen.
Als ze weer op de berg komen, wacht er een verrassing. Moeder heeft heerlijke bami
met geroosterde kip klaargemaakt. Daar smullen ze van.
“Dat was me het dagje wel, bedankt hoor, voor die gezellige boswandeling”, zegt
tante Annie. Het bos moet er zijn, want de bomen zorgen voor zuurstof.
Plaats voor een school
In het dorpje Manlobi, ver in het binnenland, gebeurt er iets. Er komen veel korjalen
met mensen uit de stad.
“Waarom komen al deze mensen naar ons dorp?” vraagt Ajako aan zijn vriendje.
“Dat zal ik aan mijn vader vragen. Hij is de basja van het dorp, hij moet het weten.”
De mannen gaan het bos in en komen uren later weer terug.
De volgende dag heeft Ping- Ping nieuws voor zijn vriend. “Ajako, weet je wat de
mannen zijn komen doen? Wel, ze willen een school bouwen voor de kinderen
van ons dorp. De kinderen moeten elke dag met de boot naar een ander dorp op
school. Nu zijn er zoveel kinderen in het dorp, maar er zijn niet genoeg boten om ze
ernaartoe te brengen. Daarom hebben de mensen hier om een school gevraagd.
Die zullen ze nu bouwen.”
“Ay boi”, roept Ajako, dan hoef ik niet meer zo vroeg op te staan.
“Maar”, zegt Ping- Ping, “als ze de school gaan bouwen, moet er een heel stuk bos
van ons weg. Dat is waar, maar het bos hebben we nodig voor de dieren.
Die wonen daar. Ook laten de bomen ons gezonde lucht inademen, die de mensen
nodig hebben. Wij zullen naar de basja gaan en vragen om het bos te sparen, dan
kunnen onze dieren lekker vrij daarin leven.”
De volgende dag gaan ze naar de basja toe. Ze vragen hem geen toestemming te
geven voor het kappen van de bomen.
“Luister”, zegt de basja, “het schooltje moet er komen. Er zijn in het dorp zoveel
kinderen die naar school moeten. En een stukje bos minder is ook niet erg.
Wij hebben genoeg bomen en planten. En van het hout van de bomen zal de school
gebouwd worden. De kinderen denken na. Wat de basja zegt, is waar.
De school is erg belangrijk, want de kinderen van Manlobi moeten ook knap worden.
Ze moeten ook verder studeren om schoolmeester of juffrouw te worden, of dokter
misschien. Nu vinden Ajako en Ping- Ping het niet meer erg dat er een school komt.
Alle vaders en moeders zijn blij. Iedereen helpt mee om de school te bouwen.
Zelfs de kinderen sjouwen met water en zand.
Na een paar maanden is de school klaar. Iedereen is blij. Het hout van de bomen is
gebruikt om de school te bouwen en de tafels en stoelen te maken. Gelukkig dat ons
bos zo groot is. De mensen van Manlobi hebben nu hun eigen school.
Er komen juffen uit de stad, die zullen daar blijven wonen. De kinderen doen hun
best, want ze willen later naar Paramaribo om verder te studeren.
127 Bronnenboek

1.8
Bronnenboek
VERKEER
Met de boot mee
Het is vakantie. De kinderen van de Wafelstraat zijn ook vrij van school.
Daarom mogen ze met buurman Theo mee naar plantage “Rust en Werk”.
Buurman Theo is bootsman op een grote rivierboot. Deze boot vaart elke dag naar
een paar plaatsen in het district Commewijne. Wat zijn ze blij.
Ze stappen al heel vroeg in de boot. Er zijn wel tien kinderen op de boot.
Een paar moeders mogen mee. Buurman Theo is blij dat ze er zijn.
Zo kunnen ze zien wat buurman Theo elke dag doet. Er zijn ook andere mensen aan
boord. De boot schommelt een beetje, maar de kinderen zijn niet bang.
Daar komt oom Theo aan. Nu zullen zij vertrekken. Oom Theo gaat achter het grote
stuur staan. Dit noemen ze het “roer” zegt oom Theo trots.
De kinderen kijken hun ogen uit. Dit is anders dan in de auto of op de fiets.
Ze varen op het water. De wind waait door hun haar. De kinderen mogen overal van
de boot bekijken.
Broem…horen ze in de lucht. Daar vliegt een helikopter, die heeft een gele kleur. Het
is zeker een Hi- Jet. Ze moeten zeker een zieke ophalen in Commewijne. Met de
helikopter gaat dat veel sneller.
Op Rust en Werk wacht de eigenaar van de plantage hen al op.
Hij heeft een verrassing voor de kinderen en de moeders. Ze mogen meehelpen
met het plukken van de sinaasappels. De bomen zijn heel ver en ze staan in hoog
gras. Ze hoeven niet te lopen naar de bomen, want meneer Winter heeft een eigen
treintje, waarin alle mensen kunnen zitten. Achter het treintje hobbelt er een grote
open kar. Daarin moeten de sinaasappels. Wat een pret! De kinderen plukken de
rijpe vruchten van de bomen. Dat vinden ze fijn. Als de kar helemaal vol is, gaan ze
terug. Ze blijven de hele dag bij meneer Winter. ’s Middags keren zij terug.
Weer met de boot. Wat is buurman Theo toch knap. Die kan een grote boot
besturen. Ze krijgen elk een tasje met vruchten mee. Die kunnen ze lekker thuis
opeten. Aan de Waterkant staat de bus al op ze te wachten. De chauffeur zal ze
thuis afzetten. Wat hebben ze genoten van de dag op Rust en Werk.
Maar het leukst vonden ze toch wel op de boot.
De auto die veranderen kan
Sarfina ligt tussen haar speelgoed in de voorkamer te slapen.
Boemm, Sarfina schrikt wakker. Heeft ze een bons gehoord? Ze kijkt om zich heen.
“O”, denkt ze, “de televisie is aan”. Ze wrijft haar ogen uit en kijkt wat er op de
televisie te zien is. Wat een prachtige auto staat er met felle kleuren door elkaar.
Een hele lange man met een zonnebril op en een jongen met één lange en één korte
broekspijp stappen in de auto. Maar daar komt ook een meisje aanrennen.
128

Ze heeft een pet op. Die draagt ze met het kapje naar achteren.
“Wacht op me. Wacht op me”, roept ze. De jongen doet het portier van de auto open
en het meisje stapt in. Het portier gaat weer dicht.
De chauffeur rijdt met een grote vaart op een brede weg. De man aan het stuur remt
plotseling heel hard.
“Wat een lange rij auto’s”, moppert hij. “Zo kom ik te laat op het vliegveld aan”.
De twee kinderen beginnen heel hard te huilen. “Waarom huilen jullie?” vraagt
de man. “We zullen het vliegtuig niet meer halen als we zolang in de file moeten
wachten”. De man begint ook te huilen. Nu zijn de kinderen stil.
“Huil toch niet, huil toch niet”. Het meisje neemt een zakdoek en droogt de tranen
van de chauffeur af.
Opeens lacht de chauffeur heel hartelijk. “Waarom maak ik me toch druk om die
lange rij auto’s. Mijn auto kan niet alleen rijden hoor, hij kan ook vliegen”, zegt hij.
De kinderen kijken hem met grote ogen aan.
“Zetten jullie je stoelriemen vast, want als ik op deze knop druk, gaat mijn auto de
lucht in”, zegt de chauffeur. Hij drukt op een knop en ja hoor, daar gaat de auto de
lucht in. De mensen langs de weg kijken allemaal verschrikt. Het is alsof ze willen
zeggen: “Wat gebeurt er nou?”
De kinderen genieten van de vliegreis met de auto. Ze kijken naar beneden.
Wat is de file toch lang. Ze zouden zeker laat op het vliegveld aankomen als ze in de
rij waren blijven staan.
Maar wat zien ze? Stijgt er een vliegtuig op? “Het is toch niet het vliegtuig dat we
moeten halen?” vraagt het meisje.
“Ik denk het niet”, zegt de chauffeur. “Houden jullie je goed vast, want we zullen
landen”, zegt de chauffeur. De kinderen zitten met spanning te kijken.
“Komen we echt op tijd? vragen ze. “Dat zien we straks wel”antwoord de chauffeur.
De auto komt met een behoorlijke plof op de grond terecht.
“Snel eruit”, zegt de chauffeur, “ik pak de tassen wel”.
De kinderen beginnen alvast te lopen. Als ze in de hal aankomen merken ze dat er
maar heel weinig mensen zitten. De kinderen kijken elkaar aan.
“Ik denk dat het vliegtuig al vertrokken is” zegt de jongen.
“Dat denk ik ook” zegt het meisje. De chauffeur loopt met de tassen in zijn hand
regelrecht naar het loket en zegt: “Goede morgen mevrouw, mag ik drie tickets naar
Kadoembaland?”
“Het spijt me meneer” zegt de juffrouw aan het loket. “Het vliegtuig naar
Kadoembaland is al vertrokken”.
De chauffeur keert zich om en zegt: “Kinderen kom maar gauw mee.
Het vliegtuig is al vertrokken maar wij gaan met mijn auto over de rivier naar
Kadoembaland”. De kinderen begrijpen er niets van. Maar ze willen zo graag
ernaartoe. Ze stappen samen met de chauffeur in de auto.
“Zetten jullie je riemen vast”, zegt hij een beetje nors.
129 Bronnenboek

“Ben je boos op ons?” vraagt de jongen. “Nee hoor, helemaal niet”, antwoordt de
chauffeur. “Maar ik vind het niet zo prettig dat we het vliegtuig gemist hebben.
Daarom breng ik jullie maar zelf naar Kadoembaland”.
De kinderen kijken weer blij. De auto rijdt in volle vaart weg. Na een paar minuten
stopt de chauffeur bij een grote rivier. Hij drukt op een knop bbrr plats… en voor dat
je denkt is de auto op het water en vaart als een boot weg.
“Wauw-wauw. We gaan naar Kadoembaland”.
Sarfina ziet de boot heel klein worden. Ze blijft kijken totdat ze niets meer van de
boot ziet. Dan staat ze op en zingt: “Jeh, jeh, jeh ik wil naar Kadoembaland.
Jeh, jeh, jeh ik wil naar Kadoembaland”.
Een reis naar Dyumu
Raboeno is heel onrustig. Hij loopt kamer in kamer uit. Hij is druk bezig zijn tas in te
pakken, want vanmorgen gaat hij op reis. Het wordt een lange reis. Misschien moet
hij zelfs een nachtje ergens slapen, voor hij verder kan.
“Raboeno, wil je je tas bij mij brengen, dan zullen we samen kijken of je alles hebt
ingepakt”, zegt papa.
Raboeno haalt de tas. Papa pakt alles uit terwijl Raboeno toekijkt.
Als de tas weer ingepakt is, zegt papa: “Keurig jongen.
Alles wat je nodig hebt, zit erin”.
Terwijl Raboeno met papa zit te praten, stopt er een busje voor de deur.
Raboeno springt uit zijn stoel, pakt papa’s arm vast en zegt:
“Dag papa, ik zal mama voor u groeten”.
“Dag lieve Raboeno”, zegt papa. “Ik neem je tas mee naar de bus. Let goed op jezelf
en doe wat de chauffeur zegt. Mama haalt jou onderweg bij Pokigron wel op”.
Raboeno stapt in de bus en gaat bij het raampje achter de chauffeur zitten.
Terwijl de bus rijdt, zwaait hij naar papa.
Een hele tijd is Raboeno stil. Hij denkt aan Dyumu en aan de soela’s.
Hij droomt al van de boot en van de rotsen in het water.
Wrmm-wrm-wrm.
Raboeno schrikt even. “Wat gebeurt er?” vraagt hij aan de chauffeur.
We zitten vast in de modder.
De chauffeur stapt uit en vraagt daarna aan alle passagiers om ook uit te stappen.
Hij haalt een plank uit de bus en plaatst die onder het wiel dat in de modder vast zit.
Dan stapt hij weer in terwijl twee mannen klaar staan om de auto te duwen.
Wrm…wrrmm. “Duwen maar!” roept de chauffeur. Raboeno houdt zijn adem in.
Hij zegt in zichzelf “Uit de modder, uit de modder, alsjeblieft auto, ga uit de kuil”.
En ja hoor, daar rijdt de auto uit de modder. Iedereen is blij. Raboeno kan wel
dansen van blijdschap want nu kunnen ze verder gaan. De chauffeur koopt iets te
drinken voor Raboeno.
“Hm lekker”, zegt hij. “Dank u wel”. Na een paar minuten stappen de passagiers
Bronnenboek
130

weer in. “Zijn we er nog niet? vraagt Raboeno aan de chauffeur.
De chauffeur kijkt Raboeno aan en zegt vriendelijk.
“We zijn al een hele tijd onderweg. Ben je moe”?
“Ja, een beetje en ik wil mijn moeder zien. Ze wacht ïn Pokigron op me.
Moeten we nog lang rijden?” vraagt Raboeno. “Nee hoor, het duurt niet lang meer
voor we bij het dorpje Pokigron zijn”. Ze rijden nog een tijdje door.
“Eindelijk, we zijn er” zegt de chauffeur.
Raboeno kijkt uit het raam naar buiten. Hij ziet een paar mensen lopen.
Waar is zijn moeder dan.
De chauffeur pakt de tas van Raboeno en zegt: “Ga maar met me mee m’n jongen.
Je mama wacht bij de winkel op je”.
Raboeno stapt uit de bus en loopt met de chauffeur mee naar een winkel.
Als ze de winkel binnenstappen, zien ze een vrouw met haar rug naar de deur op
een stoel zitten.
“He, die vrouw is mijn moeder”, denkt Raboeno. Nu loopt hij op zijn tenen en omhelst
van achteren zijn moeder. Mama is zo blij, dat zij Raboeno op haar rug neemt.
De chauffeur lacht en zegt: “Nu heb je je moeder zelf gevonden. Ik laat jullie nu maar
alleen want ik heb nog heel wat te doen. Hier is de tas van Raboeno”.
Hij strijkt Raboeno over zijn hoofd en zegt: “Een hele goede reis naar Dyumu.
En pas goed op mama”. Mama lacht, geeft een hand aan de chauffeur en wenst
hem ook een goede reis. Dan zegt mama tegen Raboeno: “ Ik heb een verrassing
voor je. “O, ja mama? En wat is die verrassing?”
“Dat zal ik je nu vertellen” zegt mama. “We hoeven hier niet te blijven slapen”.
“Gaan we dan vanmiddag met de boot weg? Het is toch veel te gevaarlijk mama als
het straks donker wordt?” zegt Raboeno.
“Maak je maar geen zorgen jongen, we gaan niet met de boot mee, maar met het
vliegtuig” zegt ze. “Waw waw mama wat bent u lief. Ik vind het geweldig”, roept
Raboeno uit. “ Nu kan ik vanuit het vliegtuig naar beneden kijken en aan papa
vertellen wat ik heb gezien. Mama zullen we direkt naar het vliegveldje lopen?”
“Niet zo opgewonden jongen. Ga maar eens samen met mij een broodje eten.
Over een half uur komt het vliegtuig”.
Het duurt maar even om bij het vliegveldje te komen. Als het vliegtuig er is lopen
mama en Raboeno er naar toe. Daar staat een klein vliegtuig.
De piloot kijkt al naar hen uit. “Stapt u maar direkt in mevrouw en jongeman”.
Raboeno gaat heel voorzichtig de trap op. Het vliegtuig heeft plaats voor vier mensen.
De piloot start het vliegtuig, rijdt één keer het vliegveldje af, keert terug en zzzpp.
131 Bronnenboek

1.9
Bronnenboek
HET WEER
Een nieuwe buurt
Waar is het grote veld waarop we spelen gebleven? Vragen de kinderen van de
Bamboesistraat zich af. Het veld waarop alle kinderen van de buurt spelen, lijkt op
een grote werkplaats. Mensen sjouwen en er gaan grote vrachtwagens af en aan.
Er komt een nieuwe woonwijk. Er zullen huizen hier gebouwd worden. Er zijn in de
verschillende wijken niet genoeg huizen voor de mensen om in te wonen.
Zal er ook een veld komen, waar wij op kunnen spelen?
”Ja hoor”, zegt de meneer die de vraag gehoord heeft. “Er komt ook een veld voor
jullie.” De huizen zijn klaar en de mensen mogen naar hun nieuwe huis komen.
Er is bijna van alles, een mooi erf, mooie kamers, licht, maar er is nog geen water.
De buizen om het water naar de huizen te pompen zijn nog niet geplaatst.
Dat is heel veel werk. Voorlopig moeten de mensen maar grote watertanks of grote
bakken op het erf plaatsen om regenwater op te vangen. En als het niet regent, komt
de waterleidingmaatschappij zelfs de tank bijvullen. Ja, want water is erg belangrijk
voor de mensen. Als je dorst hebt, moet je drinken en je moet baden en moeder
moet het eten koken. Ook de kleren moeten gewassen worden. En de bloemen en
de bomen? Ja, die moeten ook drinken om goed te groeien. Water is erg belangrijk.
De vissen in de kreken moeten ook water hebben, anders gaan ze dood.
De dieren die op het land wonen ook. Gelukkig regent het, dus worden de tanks
gevuld. Het water dat gedronken moet worden, wordt eerst gekookt.
Gelukkig hebben we al een huis en electriciteit. Het regent ook een beetje.
De mensen van de Bamboesistraat zijn blij dat er weer genoeg huizen zijn in de
buurt. De kinderen krijgen weer vriendjes en vriendinnetjes bij. Gelukkig worden de
buizen geplaatst en kunnen de mensen de kranen openzetten voor schoon helder
water. Wat zou er gebeuren als we geen water hadden, zucht moeder. Dan zouden
we zeker niet hier komen wonen, want water is erg belangrijk voor mensen, dieren
en planten.
In de regen
Het is stil in de huizen, de mensen zijn een beetje moe. Dat komt door de zon die zo
fel schijnt. Straks komen de kinderen uit school. De moeders maken het eten klaar.
Wat gebeurt er? Het wordt plotseling donker. Het lijkt alsof het zal regenen.
Broem, broem, gaat het door de lucht. De donder laat zich horen.
Ramen en deuren van de huizen worden dichtgedaan. We krijgen regen, roepen de
vrouwen vanuit de ramen. De kinderen komen zo thuis.
Maar de regen is vandaag een beetje boos. De wolken kunnen de regen niet meer
dragen, dus laten ze alle regen naar beneden komen.
De kinderen zijn op straat, de school is al gesloten.
132

Ze kunnen niet wachten tot de regen ophoudt, want ze hebben honger. We gaan
gewoon door de regen naar huis. Dat is goed, de kinderen vinden in de regen lopen
best wel leuk. Ze worden helemaal nat en koelen zo een beetje af. Gelukkig is het
vrijdag. De uniformen worden toch zaterdag gewassen. De kinderen spelen in de
regen met elkaar. Ze zijn helemaal nat. Wat hebben ze een pret. Moeder ziet ze
al aankomen. “Doorlopen naar de badkamer”, zegt ze. Neem maar gauw een echt
bad en dan aan tafel. De kinderen zijn afgekoeld. Ze hebben het nu zelfs een beetje
koud. Gelukkig heeft mama erwtensoep gemaakt. Dat vinden ze erg lekker.
Mama heeft er ook zoutvlees en kip ingedaan. Voor de rest van de dag blijven de
kinderen binnen. Er wordt niet meer buiten gespeeld. Binnen spelen is ook wel leuk.
Er wordt gekleurd en getekend en anderen spelen ‘Mens erger je niet’.
Binnenspelen terwijl het buiten regent, is wel ook fijn, zegt moeder en kijkt tevreden
naar haar kinderen.
Eric vertelt
Thalicia is bij Eric op bezoek. Ze komt helemaal uit Albina.
Eric en Thalicia zitten samen op een houten brug voor de deur van Erics huis.
Ze kijken naar de modderige goot.
“Wat ziet de goot er vies uit, en waar zijn alle mooie waterlelies gebleven?” vraagt
Thalicia. Eric kijkt Thalicia een beetje bedroefd aan en vertelt;
“In deze goot groeiden er waterplanten, maar nu is er haast niets meer te zien.
Er zijn maar een paar kleine pankoekoewiri overgebleven. Die moeten eerst flink
groeien voordat ze bloeien.”
“Maar wie heeft de planten weggehaald?” vraagt Thalicia. Eric kijkt Thalicia weer aan
en zegt met een zachte stem: “De regen heeft ze meegenomen.”
“De regen”, zegt Thalicia verbaasd, “hoe is dat gebeurd?”
Eric vertelt weer: “De vorige week heeft het hier heel hard geregend. Wel drie dagen
en drie nachten lang. Op de derde dag waren alle huizen in de buurt onder water
gelopen. De goten waren zo vol dat het water helemaal op de straten kwam.
Het stroomde als een soela en nam alles mee. Emmers, vuilnistonnen, stoelen,
vaten, zelfs matrassen stroomden met het water mee. Er was zoveel water net als in
een grote rivier. De meeste mensen wonen in een huis op hoge neuten.
Zij zijn in hun huis gebleven. Maar de mensen die laag wonen moesten hun huis
verlaten en bij familieleden gaan slapen. Er zijn veel dieren doodgegaan.” Er rolt een
traan over Erics wang. Hij veegt de traan weg en gaat verder: “Onze poes heeft een
hele nacht in een boom geslapen. Ik ben blij dat zij niet dood is gegaan.”
Thalicia heeft medelijden met Eric. Ze staat op, geeft hem een brasa en een klopje
op zijn rug. “Huil maar niet, nu is alles gelukkig weer droog.”
“Ik vind het erg dat er dieren zijn doodgegaan”, zegt Eric. “Een paar dagen geleden
hebben ze hier alle goten opgehaald en alle verstoppingen opgeruimd. De mensen
van de buurt hebben beloofd hun goten beter te onderhouden en geen rommel meer
erin te gooien”, zegt Eric.
133 Bronnenboek

1.10
Wandelmars
Bronnenboek
KLEDING
Over een paar dagen zal het weer erg druk zijn in de straten van Paramaribo.
De wandelmars zal dan gelopen worden. Vier dagen lang. Waldo en Emmy doen
ook mee. Ze zijn de broer en zus van Willie. Die is nog klein, hij mag nog niet
meelopen. Hij vindt het wel mooi en spannend ernaar te kijken. Waldo zal ook
meelopen. Zijn groepje heet “The dancers”. Ze zullen hele mooie pakjes aantrekken:
witte lange broeken met oranje hemden. Op de hemden komen mooie glimmende
knopen. Ook zal iedereen van de groep een mooie zwarte hoed dragen.
Alle kinderen moeten hetzelfde aan. De kleermaker zal alle pakjes maken.
Ook de hoeden worden door hem gemaakt. De hele groep heeft dan hetzelfde aan.
Het was moeilijk een kostuum te bedenken voor de groep. De kleermaker heeft
zoveel stof nodig om de pakjes te maken. De lappen stof moeten gekocht worden,
ook de knopen en het garen. Wat heeft hij het druk.
Emmy loopt in een andere groep mee. Zij zullen shorts aantrekken met mooie gele
truitjes. Op de T- shirts zal de modiste een mooie fayalobi borduren, want de groep
heet fayalobi. Dat zal leuk worden, vier dagen lopen door Paramaribo.
De pakjes voor de groep van Emmy worden door tante To gemaakt.
Alle kinderen uit de groep krijgen een mooi rood mutsje op. Dat staat erg grappig.
Waldo en Emmy kunnen haast niet wachten op de grote dag.
“Weet je”, zegt mama, ik breng jullie er zelf naartoe, dan mag kleine Willie mee.
Moeder kleedt de kinderen aan. “Wat zijn jullie mooi in je kostuums, jullie winnen
zeker een prijsje.” Vlug gaan ze naar het plekje waar alle groepen bij elkaar zijn.
“Wat een mooie groepen”, roept Willie. Zoveel groepen en allemaal hebben ze een
ander kostuum aan. Rode, gele, groene pakjes. Groepen met mooie blauwe jurken.
Willie kijkt zijn ogen uit. Zoveel kinderen bij elkaar heeft hij nog nooit gezien.
Daar komen de padvinders ook aan. Zij hebben hun padvinderspak aan. Zij zullen
ook muziek maken net als de “Parbo brass band” ik zie ook de militairen en de
politie. Allemaal in verschillende kostuums. Er doen zelfs enkele clowns mee.
De mensen staan al langs de straten te wachten. Ze willen niets missen.
Anderen zitten op de auto. Eindelijk komen ze aan. Netjes, groep na groep.
De militairen vooraan, daarna de rest. Willie geniet ervan. De mensen langs de
straten zijn blij. Het lijkt alsof de hele stad feest viert. Sommige groepen zingen,
andere dansen, maar sommige lopen rustig. Het is druk op straat.
De politie heeft haar handen vol. Zij moet erop letten dat alles goed verloopt.
Er zijn wel vijftig groepen. Allemaal hebben ze een ander kostuum aan.
Willie geniet ervan. Wanneer alle groepen voorbij zijn gaan mama en Willie weer
naar huis. Daar eten ze een lekker ijsje en kijken verder naar tv, want daar kun je de
wandelmars weer zien.
134

Inspecteur Brew
Het is feest in het huis van de familie Brew. Er staan mooie bloemen in een grote
vaas op de tafel. Tegen de muur staat op een groot bord: Gefeliciteerd papa.
Maar papa is niet jarig en toch is er feest. Hoe kan dat nou? Wel, papa heeft heel
hard zijn best gedaan.
Eerst was hij gewoon een politieman, maar nu is hij geslaagd voor Inspecteur
van politie. Hij is dan de baas van de agenten. Hij heeft hard zijn best gedaan en
daarom is hij ook geslaagd. Wat zijn mama en Dino trots op hem. Hij zal ook een
ander uniform mogen aantrekken op speciale dagen. Dan kan iedereen zien dat
hij de baas is van de agenten. Hij is dan inspecteur. Morgen mag hij zijn nieuwe
uniform aantrekken en dan zal de minister van Justitie en Politie het sterretje op
zijn schouder zetten. Zo kan iedereen zien wat hij is. Er wordt een feestje voor hem
georganiseerd. Hij is niet de enige hoor. Er zijn nog drie nieuwe inspecteurs.
Mama en Dino mogen mee met papa. Op het Politie Opleidingscentrum staat
iedereen al klaar.de kapel van de politie zal voor de muziek zorgen. Ook is iedereen
mooi aangekleed. Mama heeft voor deze dag haar mooie lange blauwe jurk aan.
Dino heeft een zwarte broek aan, een wit hemd en een kleine vlinderdas om.
Dat staat zo mooi. De andere inspecteurs hebben witte uniformen aan.
De agenten hebben hun pakken aan. Iedereen mag zitten, behalve de agenten.
Die blijven staan. “Wie komt daar aangelopen?” vraagt Dino aan mama.
Wel, die deftige meneer is de minister van Justitie en Politie. Wat is hij mooi
aangekleed. Een grijs pak met een jas en een mooie rode das eronder.
Het feest kan nu beginnen. De muzikanten spelen een mooi lied. Daarna begint de
minister te praten. Hij is trots op de nieuwe inspecteurs. Daarna zet hij het sterretje
op de schouder van de nieuwe inspecteurs. Er zijn hoge militairen op het feest.
Zij hebben een ander pak aan. Speciaal voor de militairen. Als het feest bijna
afgelopen is, komt er nog een verrassing. Daar komen majorettes. Wat zijn ze mooi!
De drumband is er ook. De majorettes voeren een mooie dans uit op de tonen van
de drumband. Iedereen danst op zijn plaats. Papa is zo blij, hij lacht alleen maar.
Ook mama is blij, want nu zal papa een beetje meer gaan verdienen; dan kunnen
ze het huis een beetje groter maken. Morgen vertel ik alles aan mijn juf en mijn
vriendjes. Als ik groot ben, wil ik ook inspecteur van politie worden en dan draag ik
ook een mooi pak, net als papa. Als het feest is afgelopen, gaat iedereen tevreden
naar huis.
Het pakje dat van kleur veranderde
Arno kreeg op z’n verjaardag een pakje van oom Lando. Arno vond het pakje heel
mooi. Hij liet het aan iedereen die op het feest kwam zien. Ooms, tantes, vriendjes
en vriendinnetjes. Ze vonden allemaal dat het een prachtig pakje was.
Nadat een ieder het pakje had gezien, bracht Arno het in z’n kamer en legde het
heel netjes op z’n bed. Hij ging daarna weer feestvieren met de gasten.
135 Bronnenboek

Steeds als hij aan het pakje dacht ging hij naar de kamer om heel even te kijken of
het nog op zijn bed lag.
Arno hield zoveel van het pakje dat hij iedere keer als hij ergens naartoe moest
speciaal dat pakje wilde aantrekken. “Arno”, zei moeder, “jij moet niet steeds
hetzelfde pakje aantrekken. Ik moet het dan vaak wassen, en het wordt dan heel
gauw lelijk. De kleur zal dan niet zo mooi meer zijn.”
Arno werd verdrietig als hij dacht aan wat moeder gezegd had. Hij wilde het pakje
wel vaker aantrekken maar het mocht niet lelijk worden.
Op een goeie dag kreeg Arno een uitnodiging om op het verjaardagsfeestje van zijn
vriendje te gaan. Weer dacht hij aan zijn pakje, maar ook aan wat moeder gezegd
had. Maar hij wilde geen ander pakje naar het feest aantrekken.
Hij ging kijken welke kleren moeder voor hem had klaargezet. Toen hij in de kamer
kwam, zag hij een heel ander pakje. Hij had meteen geen zin meer in het feestje.
Hij ging stiekem naar de kast om toch even naar zijn lievelingspakje te kijken al
mocht hij het niet aandoen.
Hij deed de deur voorzichtig open zodat niemand het kon horen. Hij deed de kast
open. Hij keek en keek maar kon het groene pakje dat hij op z’n verjaardag van oom
Lando had gekregen nergens zien. Zou moeder het pakje aan een ander kindje
hebben gegeven, omdat ze vond dat ik het vaak aantrok?
Het gebeurde weleens dat moeder de kleertjes die te klein waren voor Arno aan
kindertjes gaf die weinig kleren hadden. Weer werd hij verdrietig en begon heel
zacht te huilen.
Plotseling hoorde hij een fijn stemmetje dat zei: “Hallo Arno, waarom huil je, waarom
ben je zo verdrietig?” Arno schrok even en vroeg: “Wie ben je en waar ben je?”
“Ik ben je beste vriend en ik ben ook hier in de kamer. Vertel me eens Arno, waarom
huil je? Heb je soms pijn? Ik ben je vriendje daarom wil ik weten wat er aan de hand
is. Ik wil weten waarom je verdriet hebt, zodat ik je weer blij kan maken.”
“Nee…………ja ik heb toch wel pijn in m’n hartje want mijn pakje is er niet.”
“Je pakje is er wel. “Uit de stapel kleren bewoog zich een blauw broekje.
Het broekje schoof en schoof tot hij helemaal uit de stapel vandaan was gekomen
en op de rand van het bed bleef hangen. “Ik ben er ook nog!” riep een andere stem.
“Ik lig hier helemaal onder de andere kleren. Help me even zodat ik eronder uit kan.”
Arno begon alle kleren opzij te schuiven. Er kwam een hemd te voorschijn van
precies dezelfde blauwe kleur als het broekje.
“Arno je hoeft niet verdrietig te zijn, kijk ik ben dat pakje dat je van oom Lando hebt
gehad op je verjaardag”, zei het stemmetje.
Maar Arno riep: “Het is niet waar, het is niet waar. Het pakje dat oom Lando me had
gegeven was groen en niet blauw.”
“Toen oom Lando op je verjaardag was gekomen was ik groen maar nu ben ik
blauw.”
“Het is niet waar’, zei Arno weer.
Bronnenboek
136

“Het is wel waar”, zei het stemmetje.
“Luister eens, zal ik je wat vertellen? Oom Lando heeft mij in een toverwinkeltje
gekocht. Ik ben een toverpakje. Ik verander van kleur. Omdat je zoveel van me houdt
en me vaker wil aantrekken, verander ik van kleur zodat ik altijd mooi blijf.
Ik wil een afspraak met je maken.
Voortaan zal ik elke keer als je me wil aantrekken van kleur veranderen dan denken
de mensen dat je steeds een ander pakje aan hebt. Dan hoef je ook niet meer
verdrietig te zijn. En je mama zal ook niet meer zeggen dat je mij te vaak aantrekt.”
Arno pakt het pakje en deed het snel aan want hij wist dat moeder op hem wachtte.
Terwijl Arno de andere kleren weer in de kast zette, klopte moeder op de deur en
stapte de kamer in. “Arno, heb je een ander pakje aan?” vroeg ze.
“Nee mam. Het is het pakje dat ik van oom Lando heb gekregen.
Het is een toverpakje. Het verandert van kleur. Voortaan kan ik het vaker
aantrekken, het zal echt niet meer lelijk worden. Al zet u het nog zo vak in de was,
het zal mooi blijven.”
“ Wat zeg je Arno, is het een toverpakje en zal het altijd mooi blijven?”
“Ja mam dat heeft dat pakje zelf verteld.”
“Hoe doet het pakje dat Arno?”
“Dat is een geheimpje mam tussen m’n vriendje en ik. Maar voortaan trek ik aan wat
we samen hebben uitgezocht. Maar als ik eens graag dit pakje wil aantrekken mag
ik dat wel?”
“Goed Arno, zullen we dat afspreken?” “Ja mam wat ben ik toch blij, blij met m’n
vriendje en het pakje van oom Lando.”
137 Bronnenboek

1.11
De winnaars
Vijf kinderen die in Suriname wonen, zitten heerlijk op het balkon van een mooi hotel
te praten en te lachen met elkaar. Ze zijn pas vriendjes en vriendinnetjes van elkaar
geworden. Deze vijf kinderen heten: Liesbeth, Meriam, Steven, Mila en Randall.
Ze wonen allemaal in een ander district. Liesbeth woont in Paramaribo, Meriam
in Marowijne, Steven in Nickerie, Mila in Commewijne en Randall in Saramacca.
Zij hebben elk een hoofdprijs gewonnen bij een tekenwedstrijd. Nu mogen ze een
weekje in Paramaribo logeren in een mooi hotel. Ze zullen leuke uitstapjes maken
naar plaatsen die ze nog nooit gezien hebben. Wat zijn ze blij.
Paramaribo lijkt groter dan het district waarin ze wonen. De mevrouw die ze overal
naartoe zal brengen, heet mevrouw Wanda. Maar ze mogen haar ook “tante Wanda”
noemen.
Er is al een programma voor elke dag gemaakt.
Het is vandaag maandag, de eerste dag, dus zullen ze een beetje door Paramaribo
rijden en af en toe een wandeling maken. Tante Wanda zal ze dan alles vertellen
over de dingen die ze zien.
Eerst rijden ze naar het Onafhankelijkheidsplein. Daar staat het paleis van de
president. Zo een mooi paleis hebben de kinderen nog nooit gezien. ze mogen
uitstappen en een beetje gaan wandelen. Ze lopen met tante langs de Waterkant.
Daar zien ze veel mensen die langslopen of gewoon gezellig op de banken zitten.
Er zijn ook een paar boten op het water. Ze drinken lekkere stroop bij een van de
eettentjes die daar zijn. De bus haalt ze op en ze rijden verder. Nu komen ze langs
de grote markt. Vanuit de bus kunnen ze zien hoe druk het daar is. Nu gaan ze langs
een groot gebouw, dat is de Hakrinbank. Daar is het geld van veel mensen.
De kinderen schrijven alles op. Dat kunnen ze, want ze zitten allemaal in de vijfde
klas. Ze rijden weer een eindje en zien een nog groter gebouw.
Daar is het Academisch Ziekenhuis; het grootste ziekenhuis van ons land.
De kinderen worden een beetje moe van het kijken. Ze rijden nog wel twee uren
door de stad. Nu gaan wij naar de Paramaribo Zoo en dan naar het hotel.
Jippie, wij gaan naar de dierentuin. Daar zien ze dieren die ze nog nooit in het echt
gezien hadden. De apen vinden ze het mooist. Die slingeren van boom naar boom.
Ze blijven een tijdje in de dierentuin. “Zo voor vandaag is het genoeg geweest”, zegt
tante Wanda. “Morgen gaan we ergens anders naar toe.” Ze slapen die nacht erg
goed, want ze zijn zo moe. Dinsdag neemt tante Wanda ze mee naar Colakreek.
Daar mogen ze zwemmen, spelen en lekker eten. Ze blijven er tot ’s middags en dan
brengt de bus ze terug. Woensdag gaan ze naar Domburg, dat is een eindje rijden.
Bij de Waterkant mogen ze uitstappen en een wandeling maken.
Er zijn bootjes op het water. Daarin wonen er mensen.
Bronnenboek
MIJN LAND
138

Als ze iets nodig hebben, komen ze even aan land om in de winkel hun spullen te
kopen. Instappen, wij gaan nu naar White Beach. Je kan daar zwemmen, maar wij
gaan niet in het water. Dat vinden de kinderen best jammer, ze hadden graag willen
spetteren in het water. De reis naar het hotel duurt een beetje lang. Ze vallen bijna in
slaap. Donderdag gaan ze naar een grote fabriek op Paranam. Daar wordt van alle
bauxiet aluinaarde gemaakt. Dit wordt naar andere landen gestuurd.
De landen maken er potten en pannen van en nog veel meer.
Een vriendelijke meneer legt de kinderen alles uit. Ook krijgen ze een heerlijk
maaltijd van de baas van de fabriek. Wat worden de kinderen knap. Ze zien en
horen ook zoveel. Vrijdag is de laatste dag voor de uitstapjes. Ze zullen vandaag
naar het vliegveld op Zanderij gaan. Dit vliegveld is het grootste van Suriname.
Alle grote vliegtuigen die uit andere landen komen, landen hier op de Johan Adolf
Pengel Luchthaven. Vandaag komt er een vliegtuig uit Nederland.
De familie is de mensen komen afhalen. Ze hebben veel bagage bij zich.
Wat is het druk. “Bij elkaar blijven hoor”, zegt tante Wanda. De kinderen kijken hun
ogen uit. Tante Wanda maakt van elk plekje een foto. De foto’s krijgen de kinderen
mee. Dan kunnen ze hun juf en kinderen van de klas laten zien waar ze geweest
zijn. Wat een heerlijke dagen hebben we gehad. Zaterdag mogen ze uitrusten en
zijn ze lekker vrij. Ze mogen doen waarin ze zin hebben. Zondag gaan ze terug naar
huis: met de bus of met de auto, want ze wonen ver.
Alleen Liesbeth blijft hier, zij woont in Paramaribo
Hoe wij hier ook samen kwamen
Heel lang geleden woonden in ons land, Suriname alleen indianen. Ze vonden het
prettig om hier te zijn. Mannen en hun vrouwen vonden het fijn om tussen de bomen
in het bos te werken. De kinderen speelden er ook graag.
Op een dag kwam er een meneer uit een heel ver land in Suriname aan.
Hij vond ons land heel mooi. “Mag ik bij jullie komen wonen?” vroeg hij aan de
indianen. Eerst vonden die het een beetje vreemd. Nadat ze met elkaar gesproken
hadden, zeiden ze: “Het zal ook leuk zijn als er andere mensen in Suriname komen
wonen. Dan kunnen we samen met ze werken.”
De meneer bedankte de indianen en gaf ze cadeautjes (spiegels en kralen), omdat
ze vriendelijk tegen hem waren. Hij ging weer naar zijn land terug en vertelde aan
z’n vrienden hoe aardig de mensen in Suriname tegen hem waren.
Na een poosje kwam hij terug naar ons land. Nu met een paar vrienden.
Ze namen van alles mee want ze wilden echt hier wonen. Ze legden plantages aan.
En ze lieten de indianen voor hen werken op de plantages.
Eerst waren ze heel lief voor ze. Na een tijdje vonden ze dat de indianen harder voor
hen moesten werken. Indianen waren heel hard werken niet gewend dus vonden ze
het niet leuk. Ze wilden doen wat ze zelf fijn vonden. Daarom gingen ze weg van de
vreemde mannen. Ze vluchtten dieper het bos in.
139 Bronnenboek

De vreemde mannen hadden dan geen mensen meer om het werk te doen.
De mannen die zo lelijk deden tegen de indianen hoorden van iemand dat er Afrika
heel sterke mensen woonden. Die kunnen wel hard werken.
Er werd een boot vol geladen met sterke negers die naar Suriname gebracht
moesten worden. De reis van Afrika naar Suriname duurde heel lang, maar eindelijk
kwamen ze aan. De negers waren blij dat ze uit de boot mochten stappen.
Ze keken hun ogen uit. Het zag er hier toch een beetje anders uit.
Een paar vreemde mannen liepen naar de mensen toe en begonnen ze van alle
kanten te bekijken. Daarna werden ze naar verschillende plaatsen gebracht om te
werken en te wonen. Kinderen werden van hun ouders weggehaald.
Mama’s mochten ook niet bij de papa’s blijven. Ze gingen heel ver van elkaar
wonen. Soms zagen ze elkaar nooit meer terug. Ze moesten voor een baas gaan
werken van ’s morgens vroeg tot ’s avonds laat. Ze werden niet goed behandeld.
Genoeg eten krijgen ze niet en als ze ziek waren, moesten ze toch door werken.
Deden ze dat niet dan kregen ze pakslaag. Mensen die zo behandeld worden
noemen we slaven. Als de slaven moe werden van het werken mochten ze ook niet
uitrusten.
Op een dag spraken veel slaven met elkaar af om niet meer zo hard te werken.
Ze maakten een afspraak om heel ver het bos in te vluchten net als de indianen.
Daar zouden ze vrij zijn en de vreemde mannen konden hen niet zo makkelijk
terughalen. Ze deden precies zoals ze hadden afgesproken. Slaven die achter
waren gebleven, wilden ook graag vrij zijn maar kregen de kans niet weg te lopen.
Er werd heel goed op hen gelet. Gelukkig waren na heel veel jaren ook de slaven
die niet gevlucht waren, vrij. Ze mochten werken waar en wanneer ze dat zelf graag
wilden.
Velen werden timmerman, meubelmaker of monteur. Slechts enkele bleven op de
plantages werken. Weet je wat die bazen van de plantages deden? Ze lieten uit
verre landen mensen komen om het werk te doen. Er kwamen Chinezen uit China.
Ook kwamen er mensen uit India. Dat waren de Hindoestanen.
De boot waarin de Hindoestanen hiernaartoe gekomen zijn heet de Lalarookh.
Er is een straat in Suriname die dezelfde naam heeft als die boot.
Na de Hindoestanen zijn de Javanen hier gebracht. Nu werken de verschillende
bevolkingsgroepen: indianen, negers, Chinezen, Hindostanen en Javanen en nog
vele andere mensen om Suriname tot een mooi land te maken.
De mensen van vroeger hebben heel hard gewerkt. Ook jullie oma en opa hebben
hun best gedaan om Suriname tot een land te maken waarin iedereen prettig kan
leven. Nu werken je ouders voor het land. En later als je groot bent, zal je ook zelf
moeten meehelpen om ons land vooruit te brengen.
Bronnenboek
140

Reizen in het mooiste land
Kim-Sam en Doriën wonen in Nickerie. Ze hebben meegedaan aan een
tekenwedstrjd en hebben allebei een leuke prijs gewonnen. Nu mogen ze met een
groep mensen met het vliegtuig naar het binnenland. Daar mogen ze hele leuke
plekjes gaan bekijken. Twee dagen lang. Op de derde dag keren ze terug.
Nu zitten ze in het vliegtuig dat naar het binnenland gaat.
De reisleidster komt naast hen zitten en zegt: ”Dag Kim-Sam, dag Doriën genieten
jullie een beetje van de vlucht? Overal waar jullie naar toe gaan, zal ik bij jullie zijn.
We zullen het samen heel leuk hebben, want in het binnenland is er heel wat te zien.
Maken jullie nu je stoelriemen vast. Het duurt niet lang meer, dan zal het vliegtuig
landen.” Als het vliegtuig stilstaat, maken de kinderen hun stoelriemen los en gaan
naar buiten.
De reisleidster vraagt aan iedereen om achter haar aan te lopen. Bij een grote tent
met hangmatten en lange banken blijft de reisleidster staan. Iedereen staat vol
verwachting te kijken.
“Lieve kinderen en alle grote mensen. Onder deze tent gaan we eerst wat uitrusten,
onze benen strekken en wat eten. Na het eten zullen we naar de rivier lopen.
We lopen door een ondiepe kreek en komen zo aan de andere kant. Bij de rivier zijn
er 2 boten waarmee we naar de soela’s zullen varen”.
“Naar de soela’s”, roept Kim-Sam. “Dat vind ik eng. Ik ben bang voor de soela’s”.
“Wees maar niet bang”, zegt de reisleidster. “ De bootsman kan heel goed varen en
de koelaman weet precies waar er rotsblokken in de rivier zijn. En er is hier nog nooit
een ongelukje gebeurd”.
Kim-Sam is nu gerust. De grote mensen zorgen goed voor Kim-Sam en Doriën.
Nu kunnen ze vertrekken. Als er te weinig water in de rivier is moeten de mensen
soms uitstappen. Dan duwen mannen de boot naar het diepe water.
Kim-Sam en Doriën helpen af en toe ook duwen. Nu zijn ze helemaal niet bang
meer. Als het een beetje donker begint te worden, keren ze naar het kamp terug.
Het was een fijne dag. Maar nu willen ze eten want ze hebben een verschrikkelijke
honger.
De volgende morgen maken de mensen zich klaar voor een boswandeling.
Er is een vriendelijke gids die de mensen de weg zal wijzen. Hij kent het bos heel
goed. Voor de mensen vertrekken maakt hij eerst een afspraak met ze.
Weet je wat hij zegt?
“mensen, mensen, luister eens goed naar mij. We hebben hier een heel mooi
bos met heel veel prachtige planten en bloemen. Er lopen ook wilde dieren rond.
Prachtige vogels in verschillende kleuren zijn er te zien. Mooie watervallen en grote
bergen zijn er in dit bos. Als we straks een wandeling door het bos maken, mag je
niet aan de bloemen of planten trekken. En als je mooie vogels tegenkomt, mag je
naar ze kijken en van ze genieten”.
141 Bronnenboek

“Mogen wij ook schuiltje spelen in het bos?” vraagt Doriën aan de gids.
Maar voordat de gids kan antwoorden zegt Kim-Sam: “Nee, dat moet je niet doen,
anders raak je de weg kwijt”. De gids glimlacht en zegt: “Goed zo mijn beste vriend
dat weet jij heel goed. Als we in het bos zijn, blijven we bij elkaar. Let op wat ik doe,
en doe dat na”.
Voor ze vertrekken krijgt iedereen een broodje en een flesje stroop mee.
“Iedereen klaar”, vraagt de gids, “volg mij maar”. Daar gaan ze dan. Kim-Sam pakt
de hand van de gids die de mensen de weg door het bos wijst, en Doriën houdt de
hand van de reisleidster vast. Onderweg zien ze verschillende vogels, papegaaien,
die hele kleine kolebri en raven. Wat zijn de raven toch mooi. Ze hebben mooie
kleuren en ze maken veel lawaai. Ineens blijft de gids staan en zegt:
“Ssstt…. Horen jullie wat ik hoor? “Iedereen blijft stokstijf staan. Niemand durft
verder te lopen. De gids kijkt in de buurt van een kreek met grote bomen. Hij wenkt
de mensen om wat dichterbij te komen. Hij tilt Kim-Sam op. En wat ziet Kim-Sam
daar? “Een leeuw, een leeuw! Roept hij fluisterend. “ Het is een tijger”, zegt de gids.
“In ons land hebben we geen leeuwen”. “Waaw, ik heb een tijger gezien”, roept
Kim-Sam zacht. “En ik, mag ik de tijger ook zien”, vraagt Doriën.
“Ja natuurlijk, kom maar gauw, want hij loopt al weg”, zegt de gids.
Doriën kan nog net de achterpoten en de staart van de tijger zien. De tijger loopt
snel weg, want hij ruikt dat er mensen in de buurt zijn.
Kim-Sam en Doriën zijn dol van blijdschap. Ze zullen, als ze weer thuis zijn, aan
iedereen vertellen dat ze een echte tijger hebben gezien.
De gids loopt verder en de mensen volgen hem.
“Kijk”, zegt hij en wijst met zijn hand in de richting van een berg.
“De berg daar is niet zo ver weg. We zullen proberen die berg te beklimmen”.
De mensen kijken elkaar aan. Maar de gids stelt hen gerust en zegt: “Niemand is
verplicht de berg op te gaan maar als je gaat, krijg je een prijsje”.
“Ik ga met u mee”, zegt Doriën. “En ik ga ook mee”, roept Kim-Sam.
De kinderen lopen dichtbij de gids want ze willen alles van heel dichtbij meemaken.
“Hier beginnen we de berg te beklimmen”, zegt de gids. “Wie gaat er mee?”
Drie mensen willen liever de berg niet op. Ze vinden dat erg vermoeiend.
“Wij blijven hier op jullie wachten. Dan kunnen we een beetje uitrusten”.
“Dat is goed. De reisleidster zal bij jullie blijven”.
“Kom op. We gaan die berg op”.
Kim-Sam en Doriën blijven heel dichtbij de gids lopen. Ze lopen helemaal voorover-
gebogen. Het is alsof ze een zak rijst op hun rug hebben. Af en toe blijft de gids
staan om te zien of iedereen nog verder kan. De kinderen vinden het leuk.
Dit zullen ze nooit meer vergeten. Als ze op de top van de berg zijn, kijken de
mensen om zich heen. “Wat is het toch mooi hier” zegt Doriën.
“Ik zou graag op deze berg willen wonen dan kan ik alles om me heen goed zien.
De kreken, de vogels de wilde dieren, de bomen”.
Bronnenboek
142

“Wat is ons land toch mooi hè”, zegt Kim-Sam.
“Mijn land is het mooiste land van de wereld”, roept hij uit. En iedereen lacht.
”Zullen we maar teruggaan”, vraagt de gids en hij gaat weer voor de mensen uit
lopen.
Als ze beneden aankomen zitten de anderen rustig op hen te wachten.
Nu kunnen ze met z’n allen naar het kamp teruglopen. Bij het kamp krijgt iedereen
een lekker koud drankje.
Het eten staat ook al klaar. Iedereen heeft honger en een z’n bordje leeg.
Nu nog even een dutje doen want in de late middag mogen de mensen met de gids
mee om te gaan te zwemmen. Kim-Sam en Doriën willen geen dutje doen.
Ze gaan alvast hun zwemkleding klaarzetten. Om vijf uur ’s middags gaat er een
fluitsignaal. Iedereen wordt er wakker van.
Terwijl Kim-Sam en Doriën al klaarstaan om met de gids mee te gaan haasten de
anderen zich om hun zwemkleding aan te trekken. Als iedereen gereed is, gaat de
gids weer voor. Ze gaan een bospaadje op. Na een tijdje lopen komen ze bij een
kreek terecht.
“Waaw”, roepen de kinderen, “wat is het prachtig hier”. Van bovenaf stroomt er een
waterval naar beneden in de kreek. Het is net een gordijn.
“Mag ik eronder gaan staan”, vraadt Doriën aan de gids, “Ja dat mag wel.
Maar eerst moet iedereen goed luisteren”, zegt de gids. “In de kreek zijn er twee
grote rotsblokken. Eén aan de rechterkant en eén aan de linkerkant.
Tussen de twee rotsblokken is alles veilig. Niemand mag aan de andere kant van
deze rotsblokken komen. Je mag ook onder de waterval staan, maar kijk goed uit,
want als je onder de grote straal gaat staan waar er veel water naar de beneden
komt, doet dat erg pijn. Ga je gang en geniet maar flink”.
Kim-Sam en Doriën waren niet van de waterval weg te krijgen.
Ze spetteren en spatten en krijgen er niet genoeg van. Ze zouden elke dag hier terug
willen komen.
Het wordt donker en de gids laat weer een fluitsignaal horen.
Dat betekent dat iedereen uit het water moet stappen.
“Het wordt al donker”, zegt de gids. “En jullie moeten je spullen gaan inpakken.
Morgenochtend komt het vliegtuig jullie weer ophalen”.
Doriën pakt de hand van de reisleidster en zegt, “Ik wil hier blijven wonen dan kan ik
iedere dag zwemmen in de kreek”.
Kim-Sam die achter de gids loopt, roept heel luid: “Mijn land is het mooiste land van
de wereld”. En iedereen klapt in de handen daarvoor.
143 Bronnenboek

1.12
Bronnenboek
JIJ EN IK
Het nieuwe buurmeisje
Op het laatste plekje dat nog leeg was in de straat, wordt er een huis gebouwd.
Wie zou in dat huis komen wonen? Dat denken de mensen van de buurt. Ze weten
het niet. Pas als het huis klaar is, zullen ze dat weten. Het huis wordt naast het huis
van Linda gebouwd. Linda heeft veel vriendjes en vriendinnetjes in de straat.
Ze mag elke dag met ze spelen. Soms spelen ze voorin op het erf of gewoon op het
trottoir, maar meestal spelen ze achter op het erf.
Het huis is al klaar en de mensen zijn bezig mooie spullen in het huis te zetten.
Ook komen er mooie gordijnen voor de ramen. Nu is alles binnen en staat op zijn
plaats. Alleen de nieuwe buren moeten nog komen. Daar zien ze twee auto’s komen.
De mensen in de voorste auto kennen ze al. Die kwamen elke dag naar het huis
kijken. De mensen in de achterste auto kennen ze nog niet. Het zijn heel andere
mensen, ze zijn zeker niet van Suriname, want ze hebben allemaal grote koffers bij
zich. Ze zien er ook anders uit. Er is ook een klein meisje bij, net als Linda.
Ze heeft kleine spleetoogjes, je kan de ogen haast niet zien. “O, dat zijn Chinezen”,
zegt vader. “Die komen zeker uit China. Maar dan verstaan ze ons zeker niet.
Papa gaat een praatje met ze maken, maar ze verstaan hem niet.
Gelukkig praat de vader van het meisje Engels. Papa verstaat een beetje Engels.
Zo kunnen ze elkaar een beetje verstaan.
“Papa, hoe heet het meisje? Wil je dat aan haar vader vragen?” Dat meisje heet
Moei Foeng. Wat een mooie naam, maar Moei Foeng is een beetje verlegen.
Ze durft bijna niet naar Linda te kijken. “Zeg haar dat ze met mij mag komen spelen.”
De volgende dag vertelt Linda aan de kinderen van de straat over het nieuwe
buurmeisje. “Ze mag met ons komen spelen”, roepen ze allemaal.
Maar Moei Foeng komt maar niet, ze praat een heel andere taal. Ze verstaat de
taal van de kinderen van Suriname niet. Linda vindt het heel erg. Moei- Foeng is
erg eenzaam.”Weet je wat”, zegt Linda tegen mama, “ik sta bij de schutting en roep
haar om met mij te spelen.” Dat doet ze dus: “Moei- Foeng, Moei- Foeng”, roept
Linda,”kom je met me spelen?” Ze houdt haar pop omhoog. Moei- Foeng begrijpt
haar een beetje en komt dichterbij. Linda maakt het tussendeurtje open, zodat Moei-
Foeng op het erf van Linda kan komen.
Nu is Moei- Foeng niet bang meer. Ze probeert met Linda te praten. Ze gebruikt haar
handen om te zeggen wat ze bedoelt. Linda begrijpt het wel. Ze vindt het niet erg.
Ze is al blij dat Moei- Foeng met haar wil spelen. Over een poosje zal ze je wel
kunnen verstaan. Hoe langer ze hier blijft, hoe meer ze de taal zal leren.
Linda neemt Moei- Foeng mee naar de andere kinderen in de straat. Dat vinden ze
wel prettig. Nu heeft ze meer vriendjes en vriendinnetjes. Ze gaat ook al naar school.
Ze zit op dezelfde school als Linda. De school is niet ver.
144

Moei- Foeng mag elke dag met Linda’s moeder mee. Dat vindt ze fijn.
De moeder van Moei- Foeng haalt ze na school weer op. Dat is dan goed geregeld.
Na een tijdje kent Moei- Foeng al enkele woordjes. Ze kan de kinderen al een beetje
verstaan. Ze weet ook wat de juf bedoelt als die tot haar praat.
Nu vindt Moei- Foeng het wel prettig in Suriname. Ze heeft veel vriendjes en
vriendinnetjes. Maar haar liefste vriendin is Linda, haar buurmeisje.
Als ik jaloers ben
Morino woont al zes jaar aan de Boetastraat.
De straat is heel kort en niet druk.
Morino kent de meeste mensen die daar wonen goed. Hij speelt graag met de
kinderen van de buurt. Maar het liefst speelt hij met Sandrono en Nanghitie.
Nanghitie heeft van haar vader een nieuwe fiets gekregen.
Met z’n drieёn rijden ze om de beurt op de fiets. Als Morino op de fiets zit, denkt hij:
“Ik zou zelf graag zo’n fiets willen hebben als die van Nanghitie, dan zou ik iedereen
voorbij racen.
Als Morino thuiskomt vertelt hij aan vader over de nieuwe fiets van Nanghitie.
Papa lacht en zegt; “Fijn dat jullie om de beurt op de fiets van haar mogen rijden.”
“Ja pap, maar weet u wat leuker is? Dat u voor mij ook zo’n fiets koopt.”
Vader kijkt Morino glimlachend aan en zegt: “Daar heb je gelijk in, maar ik heb nu
geen geld voor een nieuwe fiets.”
Morino laat zijn hoofd hangen. Hij voelt zich van binnen niet zo prettig.
Plotseling vindt hij Nanghitie niet leuk meer. En zijn vader vindt hij niet lief.
Hij rent naar zijn kamer, doet heel hard de deur achter zich dicht en begint heel hard
te huilen. “Waarom mag Nanghitie wel een fiets en ik niet”, schreeuwt hij huilend.
Vader doet de kamerdeur op een kier open. Morino hoort het niet eens.
Hij schopt en trapt en gooit met een kussen. Vader doet de kamerdeur weer stilletjes
dicht. Hij denkt: Morino is jaloers op Nanghitie. Ik laat hem maar rustig uithuilen.
’s Avonds vóór Morino naar bed gaat, vraagt vader aan Morino: “Wil je nog iets aan
mij zeggen?” Morino durft niet naar zijn vader te kijken.
Hij zegt….: “Welterusten papa, welterusten mama”en gaat gauw naar zijn kamer.
De volgende morgen neemt papa Morino mee naar school.
Papa loopt met hem mee tot voor de deur van de klas. De juffrouw staat bij de deur,
geeft Morino een hand en zegt: “Goedemorgen Morino, vandaag ben je niet vrolijk,
hoe komt dat?”
Morino geeft geen antwoord maar stapt de klas binnen. Papa fluistert wat aan de
juffrouw en vertrekt.
De juffrouw let steeds op Morino. Ze vindt het niet zo prettig dat hij vandaag geen zin
heeft om mee te doen.
Na het eten mogen de kinderen in de kring gaan zitten. Dan zegt de juffrouw:
“Soms ben je blij, soms ben je bang, soms ben je verdrietig en soms jaloers.
145 Bronnenboek

Laat eens even zien dat je blij bent, en nu dat je bang bent… Kijk eens even
verdrietig. Nou, dat kunnen jullie goed. Wie wil aan mij vertellen hoe je je voelt als je
jaloers bent.
Wat doe je allemaal?”
Chaffie staat op en zegt; “Als ik jaloers ben dan ga ik naar mijn kamer en dan huil ik
heel hard”. “Wanneer ben je jaloers?”, vraagt de juffrouw.
“Als mijn zusje veel cadeaus krijgt en ik niet”, antwoord Chaffie.
“Ja juf, zegt Morino plotseling heel luid, “als ik jaloers ben omdat mijn vriendje een
fiets krijgt en ik niet, dan word ik zo boos en dan wil ik met niemand praten.”
Carny steekt zijn vinger op en zegt “Juf, als mijn beste vriendin met een ander gaat
spelen en mij alleen laat, dan ben ik jaloers. Dan zeg ik haar dat ik nooit meer met
haar wil spelen. Maar later vind ik het erg wat ik haar heb gezegd, dan bel ik haar op.
Want iedereen mag meer dan één vriendje of vriendinnetje hebben.”
Trendy rent naar de juffrouw toe en zegt: “Juf ik wil allang wat zeggen maar u ziet
mijn vinger niet.”
“Neem me niet kwalijk dat ik je vinger niet heb gezien maar wat wil je zeggen
Trendy?” Trendy stottert eerst een beetje. “J..j..juf, als u iemand aanwijst om iets
voor u te doen, dan ben ik jaloers. Maar soms mag ik de boekjes uitdelen dat vind ik
wel leuk.”
Juffrouw lacht en zegt “Als je merkt dat je jaloers bent, denk dan aan hele fijne
dingen. Denk ook aan de mooie en leuke dingen die je hebt. Het is echt niet vreemd
als je jaloers bent. Jij doet zelf ook wel eens wat waar andere kinderen jaloers van
kunnen worden. Als je voelt dat je jaloers wordt, praat er met je papa, mama of oma
over. Die begrijpt jou wel. Dus als je weer eens jaloers bent, dan moet je weten dat
andere kinderen ook jaloers op jou kunnen zijn.
Wees blij met wat je hebt en gooi al die jaloerse gedachten in de prullenmand.”
Die lieve stoute oma
Vroeg ’s morgens drinken ze samen thee en eten vaak brood met choco-pasta.
Maar een gebakken ei vinden ze ook lekker.
“Jasima, Jasima, waar ben je?” roept oma. Jasima komt aangerend.
Hijgend zegt ze: “Oma, oma hebt u mij geroepen?”
“Ja, zegt oma, “wil je me even helpen?”
“Waarmee mag ik u helpen oma?” vraagt Jasima.
“Met een bed. Ik wil nog een bed in je kamer zetten.”
“Mag ik dan op beide bedden slapen oma?” vraagt Jasima.
“Ha ha ha”, lacht oma vrolijk, “zal ik je vertellen waarom ik nog een bed in je kamer
zet? Omdat…omdat…omdat Charro van tante Brenda ook komt logeren”, zegt oma.
“Charro!”, roept Jasima uit, “die heb ik al een lange tijd niet gezien.
O wat fijn dat hij komt dan kunnen we samen spelen en televisie kijken.”
Dus dan tel ik niet meer mee hè”, zegt oma.
Bronnenboek
146

Jasima schatert en geeft oma een brasa.
“Oma”, zegt ze, u bent de liefste oma van de hele wereld”.
“En jij bent het liefste meisje van de hele wereld”, zegt oma terug.
“Wat hebben we toch veel plezier samen hè Jasima, en als Charro erbij komt dan
hebben we dubbel plezier”, zegt oma glimlachend.
Terwijl oma en Jasima samen het bed waarop Charro gaat slapen opmaken, denkt
Jasima aan Charro. Ze weet niet meer hoe hij eruit ziet.
De volgende morgen om negen uur klopt er iemand aan de poort. Jasima springt als
eerste op en rent naar het raam.
”Oma, oma kom gauw. Charro is er”, roept ze opgewonden.
Oma loopt naar buiten en Jasima loopt achter haar aan. Bij de poort staan Charro en
zijn vader te wachten. Ze zijn met de bus gekomen.
“Dag oma”, zegt Charro, “wie is dat meisje”? vraagt hij. “Komen jullie maar binnen
dan zal ik jullie weer kennis laten maken met elkaar”, zegt oma. Als iedereen binnen
is, maken ze weer kennis met elkaar. Ze hadden elkaar zolang niet gezien en de
kinderen zijn groter geworden.
Papa kan niet blijven en is na de kennismaking direct weggegaan. Jasima laat
Charro zien waar hij mag slapen. Ze kunnen nu al heel goed met elkaar opschieten.
Ze zijn de hele dag samen bezig. Af en toe gluurt oma bij de kamerdeur om te zien
of ze nog lekker met elkaar spelen.
Tussen de middag hebben ze een broodje gegeten en flink gesnoept.
Met oma hadden ze afgesproken om laat in de middag warm te eten.
Maar nu het al bijna zes uur is en ze het eten dat oma kookt, ruiken krijgen ze
honger. Gelukkig, daar roept oma:”Charro, Jasima het eten staat al klaar.”
De kinderen laten zich niet een tweede keer roepen. Ze vliegen de eetkamer binnen.
“Rustig maar, rustig maar” zegt oma. “wat moeten jullie voor het eten doen?” vraagt
oma. De kinderen kijken elkaar aan en rennen naar de wasbak om hun handen te
wassen.
Als ze hun bord hebben leeg gegeten zegt oma: “Nu mogen jullie een poosje naar
de televisie kijken en daarna gaan douchen”.
“Maar oma” zegt Jasima, “mogen wij voor u afwassen?”
Oma denkt eerst goed na en zegt:”Gaan jullie je gang maar. Wassen jullie de glazen
en de borden af, en de rest doe ik wel”. Oma zet een bankje bij de wasbak neer.
De kinderen gaan daarop staan. “Zo is het veel makkelijker voor ons. We zijn nu net
zo groot als u” zegt Charro. Oma lacht en gaat naar buiten. Na een poosje komt oma
kijken hoe ver de kinderen zijn met afwassen. Ze zijn net klaar. Oma kijkt en zegt:
“Dat hebben jullie heel goed gedaan. Gaan jullie nu maar gauw douchen, dan ga ik
de potten afwassen.”
“Hallo” zegt oma even gauw, ”denk eraan overal goed wassen.”
De kinderen giechelen en gaan naar de badkamer. Terwijl die twee aan het baden
zijn, zegt Charro opeens “Jasima, ik vind oma erg lief.”
147 Bronnenboek

“Ja” zegt Jasima “ze is de liefste oma die ik ken.”
“Zijn jullie klaar kinderen”, roept oma.
“ Ik heb wat lekkers voor jullie.” Jasima en Charro kijken elkaar met glinsterende
ogen aan. Hmm, wat zal dat zijn, vragen zij
zich af. Ze drogen zich snel af, gaan naar de slaapkamer en kleden zich aan.
“Hier zijn we dan oma, wat voor lekkers hebt u voor ons?”, vraagt Charro.
“Kijk maar op tafel”, zegt oma. De kinderen kijken en zien drie ijsjes op een schotel.
Jasima klapt in haar handen van blijdschap en roept uit “Kokosijsjes hmm wat
lekker.” Ieder pakt een ijsje. Er is eentje over maar dat is van oma.
De kinderen smullen van hun kokosijsjes. Als ze klaar zijn, gaan ze hun handen
wassen. “Poets maar gelijk je tanden, dan hoeven jullie als je straks naar bed gaat
dat niet meer te doen”, roept oma hen toe.
Nadat de kinderen samen een tijdje met hun speelgoed hebben gespeeld kijkt oma
op de klok en zegt: “Kinderen, willen jullie je speelgoed opruimen, het is al negen
uur. Jullie moeten nu echt naar bed.”
De kinderen doen wat oma hen vraagt. Dan gaan ze naar oma toe, geven haar een
brasa en zeggen: “Welterusten oma”. “Slaap lekker, lieve kinderen”, zegt oma.
Ze loopt met hen mee naar de kamer. “ We zullen van u dromen oma”, zegt Charro.
Oma doet de kamerdeur dicht en gaat nog een poosje televisie kijken.
Als ze weer op de klok kijkt, is het tien uur. Ze gaapt, staat op en schakelt de
televisie uit.
Even kijken of alle lichten uit zijn. Ja.....nee....er brandt licht in de kamer van Charro
en Jasima. Ze loopt naar de kamer doet de deur open en ziet de kinderen een
spelletje doen. De kinderen schrikken en weten niet wat ze moeten zeggen.
Verlegen zoeken ze hun bed op.
Dan zegt oma heel streng: “Nu gaat iedereen slapen. En het licht mag niet meer
aan. Is het afgesproken?”
“Ja oma” zeggen de kinderen met zachte stem en oma gaat zelf ook naar bed.
“En toch houd ik van oma” zegt Jasima.
“Ik ook”, zegt Charro. “Ze is een lieve stoute oma”.
Bronnenboek
148

2. Versjes
2.1 Samen leren
In de klas
In de klas bij juffrouw Thea
Is het altijd reuzefijn
Samen werken, samen zingen
Jij hoort ook bij ons te zijn
Ja, wij spelen prettig buiten
In de kring of zomaar vrij
Neen, wij hoeven niets te vrezen
Want de juf is er ook bij
De schoolpoort
De schoolpoort gaat open
De schoolpoort gaat dicht
Daar komt een nieuw vriendje
Een neef of een nicht
Want hier in ons klasje
Wordt het een groot gezin
Met vriendjes en vriendinnetjes
Kom jij er maar ook in
Vriendjes
Ring, ringeling, daar gaat de bel
Het is gedaan met het leuke spel
Kom, zegt de juf, kom dichterbij
We maken een hele lange rij
Van kinderen die vrolijk zijn
Ja hier bij ons is het heel erg fijn
Leren
Ik ben klaar om te leren
Ik zit al helemaal stil
Mijn oortjes die weten
Dat ik luisteren wil
Mijn ogen die kijken
De juffrouw blij aan
Want anders kan ik haar
Niet zo goed verstaan
149 Bronnenboek

Bronnenboek
2.2 Zoo
Beste kipje
Beste kipje, doe je mij
morgen een pleziertje?
Leg je dan een heel groot ei?
Een ei in een papiertje
Want die harde eierdop
Kan ik haast niet pellen
Als je dat doet, zal ik aan jou
Een mooi verhaaltje vertellen.
In de dierentuin
In de dierentuin aangekomen
Zien we wie daar allemaal wonen
Slangen, tijgers, leeuwen en apen
En een kaaiman ligt te slapen
Zoveel dieren! Groot en klein
Vinden het hier wel reuzefijn.
De duizendpoot
De moeder van de duizendpoot is vrees’lijk ontevreden,
Want haar zoontje is zojuist in de sloot gegleden
En als je even rekent, weet je wat dat betekent:
Op zijn hoofd een grote buil,
En wel duizend sokjes vuil.
Lelijk varkentje
Ach lelijk, lelijk varkentje,
Ik vind je echt niet knap
Je staartje is wel aardig, maar
Het hangt zo vrees’lijk slap
Ik weet het, zegt het varkentje
En ik vind het toch gemeen
Jij hebt drie krullen in je staart
En ik heb er niet een
Wacht maar, als ik centjes heb gespaard
Dan ga ik naar de kapper
Die draait zes krullen in mijn staart
Dan ben ik zeker knapper.
Vliegen als een vogel
Vliegen als een vogel,
ik wou dat ik dat kon.
Heel hoog vliegen zou ik,
Misschien wel naar de zon
Ik kan alleen wat springen,
Maar dat stelt weinig voor.
Vliegen zal ik nooit leren
Dat is echt jammer hoor.
150

2.3 Nationale feestdagen
Op school
Ergens op een schooltje
Daar zat er een creooltje
Maar ook een Hindoestaantje
En naast haar een Javaantje,
Voorin een Indiaantje
Toen kwam er nog eentje bij
En iedereen dacht: “wie is zij?”
Op wie lijkt zij het meest?
Ja, kijk maar goed, weet je
Want zij is een Chineesje
Srefidensi
Wij zijn van Suriname
Suriname is ons land
Blank en bruin dat staat ons goed
Wij hebben saam een band
Wij wonen hier en hebben pret
Op srefidensidag
Chinees, Javaan of Hindoestaan
Die lacht vandaag, dat mag!!
Keti- Koti
Zoveel mooie koto- misis
Die dansen in het rond,
Ze roepen naar ons allen
Zorg dat je erbij komt
Vrouw Jaja en oma Koba
Die schudden vrolijk mee
Ook nani en mijn simba
Die dansen echt voor twee
151 Bronnenboek

Bronnenboek
2.4 Samenleven
Brand
Wat is er hier toch aan de hand?
Ik kijk en zie: daar is er brand
De brandweerwagen komt eraan
En de politie meldt zich aan
Opzij toch mensen, ga opzij!
Wij moeten daar toch ook bij zijn
De spuit erop los en blussen maar
De brandweer is dan snel weer klaar.
Was ik maar groot
Was ik maar groot, was ik maar groot
Dan kocht ik een echte motorboot
Het is niet fijn om klein te zijn
Ik heb alleen een speelgoedtrein
ik mag nooit wat, ik moet zoveel
ik moet in ’t bad en als ik speel
dan roepen ze: “Niet bij de sloot!”
was ik maar groot, heel groot
wat zeggen de vingers?
Ik ben de dikste, dat is bijzonder
Ik kan likken en wijzen, is dat geen wonder?
Ik ben de langste, dat is een goed ding
Ik ben de mooiste, ik draag een ring
Ik ben de kleine met de meeste praatjes
Want ik kan in de kleinste gaatjes
Een tand verloren
Een tand verloren
Nu heb ik een gat
Mijn tong kan erin,
Wat vreemd voelt dat.
Ik kijk in de spiegel en lach, wat staat dat raar!
Een minder te poetsen
Dan ben ik gauw klaar!
152

2.5 Voeding
Okersoep
Wat is er in de grote pot
Op moeders gasfornuis
Ik weet het al, moeder kookt soep
Voor iedereen in huis
Wat smullen wij ons buikje rond
En iedereen is blij
Want okersoep met vis erin
Is iedereen wel naar de zin.
Bacoven
Bacoven zijn gezond en fijn
Bacoven groot, bacoven klein
Soorten zijn er ook zoveel
Recht en krom, groen en geel
Hap, hap, hap, zo heerlijk zacht
Ik heb er nog meer, als je even wacht.
Bij de bakker
Bakkertje, bakkertje, bakkertje Bol
Hij bakt voor de kinderen een krentenbol
Hij bakt ook veel broden, bruin en wit
Zelfs die waar lekker suiker op zit
Bakkertje, bakkertje dank u wel
Die verse broodjes smaken ons wel.
Eten
Eten doe ik maar wat graag
Iedere dag vul ik mijn maag
En weet je wat ik niet vergeet
Dat ik lekkere groenten eet
Sla, komkommer of wat prei
En ook vaak een ei erbij
Dat stop ik lekker in mijn mond
Want dan blijf ik goed gezond.
153 Bronnenboek

Bronnenboek
2.6 Wonen
In huis
In mijn huis, daar hoor je iets
Het gaat van tik tak tik
Ik weet het al, het is de klok
Die zegt hoe laat het is
Het is nu tijd om op te staan
Wip gauw je bedje uit
De juffrouw wacht, de vriendjes ook
Kom binnen, kleine guit.
In de keuken
Bij mama in de keuken
Daar is het toch zo fijn
Ik wou dat ik ook koken kon
Maar ik ben nu nog klein
Wacht maar tot ik wat groter word
en heel goed koken kan
Dan kook ik rijst met vlees erbij
In een hele grote pan.
De cactus
Ik heb een vreemd klein plantje
Hij staat bij ons onder het raam
Hij krijgt maar weinig water
Het plantje heeft een naam
Mijn moeder noemt het cactus
Maar ik noem hem stekelplant
Want als ik ertegenaan kom
Zitten er stekels in mijn hand.
De markt
Met mama naar de markt
Dat vind ik toch zo fijn
Er zijn daar zoveel kraampjes
En mensen groot en klein.
Met mama op de markt
langs de kraampjes lopen.
Ik kijk mijn ogen uit.
Mijn mama moet veel kopen.
154

2.7 Het bos
Het bos
In het grote, donkere bos
Daar zijn de dieren vrij
De leguaan, de grietjebie,
De slang is er ook bij.
Daar wonen ze, met elkaar
De tijgers en ook de apen
vruchten vallen uit de bomen
Die moeten zij gaan rapen
De apen
Hoor je de apen brullen?
Ze zoeken in het bos
naar vruchten om te smullen
En eten erop los
“Ik was hier eerst”, zegt vader aap
Hij graait naar een grote noot
Die is voor moeder en voor mij
En lacht nu haar tandjes bloot
Flieder fladder
Flieder, fladder doen de blaadjes
Flieder,fladder op de paadjes
Kijk eens rond
Op de grond
Op het dak en in de goot
Liggen de blaadjes allemaal dood op een hoop.
155 Bronnenboek

Bronnenboek
2.8 Verkeer
Verkeer
Een auto die rijdt op de weg
Een boot vaart op het water
Een vliegtuig vliegt hoog in de lucht
Een fiets die gaat wat trager
De mensen reizen elke dag
Met de boot of het vliegtuig mee
Ook fietsend komt men op z’n plek
De auto doet ook mee.
In het verkeer
Op de grote rijweg
stond een meisje klein.
En ze wenste, dat ze veilig
aan de overkant kon zijn.
Auto’s, fietsen en motoren
raasden langs haar heen.
En te midden van die drukte
stond ze helemaal alleen.
Maar daar kwam een grote jongen
hij gaf haar een hand.
En zo liep het kleine meisje
veilig naar de overkant.
Mijn koffertje
Ik ga op reis, ik ga logeren
haren gekamd en schone kleren
handen gewassen, tanden wit.
Weet je wat er in mijn koffertje zit?
Een borsteltje, een kammetje
een stukje zeep, een kannetje
Een baddoek en schoon ondergoed
en ook een zwempak voor als het moet
Voor oma neem ik ook wat mee
Vind je dat geen goed idee?
Vliegen
Vliegen als een vliegtuig
Ik wou dat ik dat kon
Heel hoog vliegen zou ik
Misschien wel naar de zon
Ik kan alleen wat springen
Maar dat stelt weinig voor
Vliegen zal ik nooit leren
Dat is echt jammer hoor.
156

2.9 Het weer
Water
Duizenden druppels water
die zitten in mijn glas
Je kan ze echt niet tellen
Heel erg moeilijk is dat
En al die druppels water
die gaan mijn buikje in
Weg is dat lekkere water
Dat is mij naar de zin.
Wat een weer
wat een weer
wat een zon
er valt geen druppel
op ons balkon
en ook geen druppel
op het gras
ik wou dat het weer
regentijd was
wat een regen
nou nou nou
maar dat is ook niet
wat ik wou
vieze voeten
kletsnat haar
geef naar mij de
droge tijd maar.
Spetter spat
Spetter spat, spetter spat
Kijk, ik maak mijn handen nat
Vraag je waarom doe je dat?
Omdat ik vieze handen had.
Druppels hier, druppels daar
Op mijn voorhoofd op mijn haar
Ach zon wil jij iets voor mij doen?
Droog gauw de druppels voor een zoen.
Douchen
Draai de douchekraan nu maar open
Laat het water langs je lopen
Met een washandje je gaan wassen
Lekker spetteren en plassen
Was je hoofd je armen en je benen
Vergeet niet je oren en je tenen
En nu afspoelen dan maar
afdrogen dan ben je klaar
O ja… ook de kleren
Dan mag je weer zitten gaan.
157 Bronnenboek

Bronnenboek
2.10 Kleding
Eddy
Kijk wie komt daar aangelopen
Eddy met zijn nieuwe broek
Een geel T- shirt met een beertje
Maar de sokken, die zijn zoek
Eddy kan ze niet meer vinden
Ze zijn weg, zomaar verdwenen
Hij gaat zo de straat op
Met zijn blote benen.
Mijn kleren zijn nieuw
Mijn kleren zijn nieuw,
ik heb ze maar pas.
Ik dans door de straat,
ik dans in een plas.
Maar o, o, wat erg,
ik stap in een kuil.
En nu zijn mijn kleren vuil.
Ze zitten in mijn sokken
Juf mijn tenen zijn verdwenen
Heeft u ze soms gezien?
Toen ik net naar school liep
Had ik er nog tien.
Jack, zal ik maar een dokter bellen
En het aan je mam vertellen?
Nee hoor, juf ik zat gewoon
Zomaar wat te jokken.
Kijk maar naar beneden
Ze zitten in mijn sokken.
158

2.11 Mijn land
Brand
Wat is er hier toch aan de hand?
Ik kijk en zie: daar is er brand
De brandweerwagen komt eraan
En de politie meldt zich aan
Opzij toch mensen, ga opzij!
Wij moeten daar toch ook bij zijn
De spuit erop los en blussen maar
De brandweer is dan snel weer klaar.
Suriname
Suriname voor jou heb ik gekozen
Suriname een land zo fijn
Suriname een land om in te wonen
Ik draag een steentje bij al ben ik klein.
Kom, alle mensen
Kom, alle mensen
Kom toch eens kijken
Kom alle mensen vrouw en man
Kom maar kijken wat wij maken in Sranan
Heel ver weg
Heel ver weg in vreemde landen
Daar maak je van alles mee
Kind’ren spelen op de stranden
And’ren zwemmen in de zee
Grote pleinen, lange straten
Honden gaan naar het toilet
Mensen die heel anders praten
‘k Heb het zelf gezien ’t is echt!
159 Bronnenboek

Bronnenboek
2.12 Jij en ik
Jij en ik
Jij helpt mij en ik help jou
dan maken wij een mooi gebouw.
Het zand ligt hier, het moet naar daar.
We slaan de handen in elkaar
en sjouwen sjouwen sjouwen maar.
Veel handen maken het werk licht.
En jij en ik hebben een blij gezicht.
Mijn eigen plekje
Mijn eigen plekje om te zitten
zonder mensen om me heen.
Mijn eigen plekje om te slapen
lekker dromen, heel alleen.
Mijn eigen plekje om te spelen
met mijn vriendje niet alleen.
Een ieder heeft zijn eigen plekje
jij vlak hier, ik helemaal daar.
Maar zoeken wij elkaar eens op
dan zijn wij bij elkaar.
Ik heb ruzie
Ik heb ruzie met mijn vriendje
om een rode lollypop
Want die wou hij niet verdelen
en toen gaf ik hem een schop.
Ik heb ruzie met mijn vriendje
daarom speelt hij verderop
Nu zit ik me te vervelen
om die rode lollypop.
160

3.1 Samen leren
3. Liedjes
Spelen in het speelkwartier, Werken, Kleutertjes op stap.
161 Bronnenboek

Bronnenboek
162

3.2 De dierentuin
Wan bigi bofru, Dierenverhaal, Alasma oso.
163 Bronnenboek

3.3 Feest
Bronnenboek
Hiep, hiep hoeree, Het feestlied, Plezier en verdriet.
164

165 Bronnenboek

3.4 Samenleven
Bronnenboek
Als ik met mijn zusje stoei, Mijn baby broertje, Eet niet teveel.
166

3.5 Voeding Wowojo, Weet wat en hoeveel je eet, Lekkere manja’s.
167 Bronnenboek

3.6 Wonen en samenleven
Bronnenboek
Zigge zagge zig zag, Stenen van klei, Een ritje door de stad.
168

3.7 Het bos
Tien snelle aapjes, Bigi busi, Het vogelnestje.
169 Bronnenboek

3.8 Verkeer
Bronnenboek
Luku bun fa y’e waka, Rood licht,groen licht, No gwe libi mi.
170

3.9 Het weer
Regen, Mi frigi, Alen kon.
171 Bronnenboek

3.10 Wat trekken we aan?
Bronnenboek
Clowntje draagt een rode broek, Anyisa, Als ik in mijn eentje speel.
172

3.11 Mijn land
Wil je van mij kopen, Swit’ Sranan, Wroko tranga.
173 Bronnenboek

3.12 Jijj en ik
Bronnenboek
Logeren, Een broertje en een zusje.
174

De liederen van de verschillende thema’s zijn in twee categorieën onderverdeeld
te weten :
1. Zelf gecomponeerde liederen. Aantal: 14
2. Liederen uit het vorige speelwerkplan met enkele aanpassingen van de tekst.
Aantal:22
Alle liederen inclusief de liedjes uit het vorige speelwerkplan, zijn ingevoerd met
het muziekprogramma ‘Finale’ en in een andere lay-out zijn opgenomen.
Totaal aantal liederen tbv de vijfjarige kleuters : Zesendertig(36)
175 Bronnenboek

Bronnenboek
176

4. Rekenspelletjes
4.1 Tellen tot en met 10
Zing eerst het liedje: “Ik kan tellen, ik kan tellen”
Manieren:
Beginnen bij de pink: dat is één tot en met 10.
Opdracht: Steel een vinger op, daarna twee vingers, drie vingers, vier vingers en daarna allemaal:
tien vingers.
Eerst in volgorde, daarna door elkaar (oefening van getalbeelden).
Het oefenen van het getalbeeld vijf is hierbij erg belangrijk. Uiteindelijk is het de bedoeling dat het
getal acht direct zichtbaar wordt door de hand (5) en drie vingers van de andere hand.
Flitsen
Steek zelf zes vingers op en het kind zegt hoeveel het gezien heeft. (t/m 10)
Hoeveel nog over?
De leerkracht laat een getal zien met de vingers, bijvoorbeeld drie. Daarna snel op de rug.
Hoeveel vingers van de hand heb je niet gezien? (twee: want drie en twee is vijf).
Dit wordt eerst met een hand gedaan en daarna met twee (t/m 10).
Op deze manier leert het kind de structuur van getallen (splitsen): Bijvoorbeeld 5 is 1 en 4, 2 en 3,
4 en 1, 5 en niets.
Steeds één erbij (later twee)
De leerkracht steekt twee vingers op. De kinderen doen gelijk mee. “We doen er één bij, dan
hebben we drie.”
Zo gevarieerd verder.
Bij alle getallen tot en met 8 kunnen één of twee vingers erbij worden gedaan.
Het vervolg betreft één of twee vingers eraf bij de getallen 2 tot en met 10.
Telboekje
Kinderen maken een eigen getalboekje met de cijfersymbolen en een tekening erbij.
Vouw een aantal A-4 vellen dubbel en naai of niet de vouwlijn vast (A-5 is ook mogelijk, maar de
kinderen moeten dan kleiner kunnen werken). Op het voorste blad komt een mooie tekening en de
naam van het kind. Daarna is de eerste bladzijde voor het cijfersymbool 1. Op het blad daarnaast
komt een tekening die bij het getal 1 hoort: bijvoorbeeld één kind of één vrucht. De volgende
bladzijde gaat verder met twee. Zo kunnen telboekjes tot 10 worden gemaakt (of tot 6 of tot 12-
waar het kind aan toe is).
Het is erg leuk om dit als een gezamenlijke activiteit te doen. Een verhaal over een getal of iets
wat is gebeurd.
5 6
78
177 Bronnenboek

Bewegende cijfers
De kinderen zitten in de kring. De leerkracht staat voor de groep en laat de kinderen voor hun
stoel staan. Ze beeldt het cijfer 1 uit met haar lichaam: “heupen naar voren en in een rechte lijn
naar achteren”. Ze zegt erbij: “Nu maak ik de één!”. De kinderen doen het allemaal na. Zo verder
tot en met de 9. Het getal 10 bestaat uit twee cijfers. Tien wordt daarom door twee kinderen
uitgevoerd. Het ene kind beeldt de 1 uit en de ander de 0.
Voor ondersteuning hangt de getallenlijn tot en met 10 in de klas.
Spelen met getalkaartjes
Alle spelletjes die bij deel A “telspelletjes” staan bij getalkaartjes kunnen voor 6-jarige kleuters
worden gedaan met getalkaarten tot en met 10. Dit geldt zowel voor de dobbelsteenpatronen als
de cijfersymbolen.
Er kunnen allerlei variaties met de spelen worden bedacht.
Memory
Een spel voor vier kinderen. Het memoryspel bestaat uit 20 kaartjes: tien kaartjes met
de cijfersymbolen 1 t/m 10 en tien kaartjes met de telpatronen 1 t/m 10 (bijvoorbeeld
dobbelsteenpatronen, maar het kunnen ook vingerspatronen zijn). Het is het beste op gekleurd
papier te gebruiken zodat het niet doorschijnt.
Alle kaartjes liggen blind en door elkaar op tafel. Een kind draait twee kaartjes om. Als het cijfer bij
het patroon past, dan is het een duo en mag het kind dit houden.
Het hoogste getal
Dit is een spel voor een tweetal. Elk kind heeft een stapeltje getalkaarten door elkaar op de kop
voor zich. De kinderen draaien tegelijkertijd een kaartje om. Wie het hoogste getal heeft krijgt het
kaartje van de ander erbij en legt het naast zich neer.
Dit spel kan met telpatronen en met cijfersymbolen worden gespeeld of alles door elkaar.
Flitsen
Dit spel is bedoeld om getalbeelden te ontwikkelen en de cijfersymbolen te herkennen.
Met telpatronen:
De leerkracht laat snel een groot telpatroon zien en legt het direct weg. Kinderen krijgen de beurt
om te zeggen welk getal ze gezien hebben.
Dit kan ook met de getalkaartjes waar cijfersymbolen op staan.
Tien, negen, acht
Kabouter Stien telt vaak tot tien,
Maar in de regen blijft het bij negen
en in de nacht stopt hij bij acht.
De leerkracht kan na inoefening van dit versje samen met de kinderen het versje verder afmaken
tot één. Het versje geeft ook aanleiding om hardop gezamenlijk tot één terug te tellen.
Bronnenboek
178

Help, mijn schoen is zoek
Help, mijn schoen is zoek.
Wie kan vertellen hoeveel schoenen ik aantrek?
Eén, twee, en dat noemen we een paar.
Dit versje geeft aanleiding om het begrip paar te verhelderen. Een paar is twee.
Twee paar is vier, enz. Een ondersteuning hier is het tellen met de nadruk op twee, vier enz.
De kinderen lopen de telrij. Bij elke stap het telwoord hardop zeggen. Steeds een, drie, vijf .... heel
zachtjes opzeggen. Het gaat zo: één, twee, drie, vier, vijf, zes, zeven.
Met de bus
De leerkracht speelt samen met de kinderen busje in de klas.
De chauffeur haalt de kinderen op bij de ‘haltes’. Er stappen bijvoorbeeld twee kinderen in de bus.
Daarna stapt er nog een kind in. Hoeveel kinderen zitten er nu in de bus? (2 erbij 1)
Dit gaat zo verder met in- en uitstappen. De kinderen tellen na elke busstop hoeveel kinderen er in
de bus zitten. Er kunnen kinderen bij gekomen zijn en er kunnen kinderen uitgestapt zijn.
De leerkracht stelt elke keer de vraag: “Hoeveel kinderen zitten er nu in de bus?” Een kind
krijgt de beurt om te zeggen hoeveel kinderen er in de bus zitten. Daarna telt een ander kind de
kinderen in de bus door ze aan te wijzen (controle).
Racebaanspel
De leerkracht maakt op een groot vel twee rijen ‘rondjes’ (20 stuks). Dit is de racebaan.
Twee kinderen spelen het spel met twee dobbelstenen en twee pionnen. Elk kind loopt met de
eigen pion op zijn eigen baan. Om beurten gooien de kinderen met de dobbelsteen. Met de pion
loopt het kind het aantal ogen. Wie het eerst aan het eind van de racebaan is, heeft gewonnen.
Als het spel nog te moeilijk is voor kinderen, dan kunnen ze het ook met één dobbelsteen spelen.
Wie gooit het meest?
Dit spel speel je met z’n tweeën. Elk kind heeft zelf een dobbelsteen. Ze gooien om beurten met
de dobbelsteen. De twee dobbelstenen blijven op tafel liggen. Bijvoorbeeld vijf en drie. Wie heeft
het meest gegooid? Dat kind krijgt een fiche. Wie aan het eind van het spel de meeste fiches
heeft, is de winnaar. Bij dit spel krijgt elk kind tien fiches.
Later kunnen kinderen dit spel met twee dobbelstenen spelen.
Bedekspelletjes
De leerkracht legt zeven vruchten op een tafeltje midden in de kring. Ze laat een paar kinderen
de vruchten hardop tellen en aanwijzen. Daarna doen alle kinderen hun ogen dicht of ze draaien
zich om. De leerkracht legt drie vruchten onder de doek. Ze vraagt daarna iedereen weer te kijken:
“Hoeveel vruchten liggen onder de doek?” Kinderen denken hierover na en geven nog geen
antwoord. Eerst krijgt iedereen tijd om de onzichtbare hoeveelheid te tellen. Daarna krijgen een
paar kinderen de beurt.
179 Bronnenboek

5. Bewegingsoefeningen
5.1 Bewegingsoefeningen met blokken
Waar gaat het over?
Tijdens kleutergymnastiek doen de leerlingen allerlei oefeningen rond coördinatie en hun
evenwicht. Ze doen romp-, evenwichts- en behendigheidsoefeningen.
Leerdoel:
De leerlingen vergroten de motorische vaardigheden en de woordenschat door de
verschillende bewegingsoefeningen uit te voeren.
Materialen:
Gymnastiekblokken
Leerinhoud Wat doen de leerlingen? Wat doet de leerkracht?
Bewegingsoefeningen om
de motorische vaardigheden
en oog-hand coördinatie te
versterken.
Balanceren
Links/rechts
Samenwerking
Bronnenboek
De leerlingen luisteren naar
de opdracht en voeren het
ook uit.
Ze hinkelen, luisteren naar
het teken en staan bij een
blokje.
Ze voeren de oefeningen
met het blokje uit:
De voet met het blokje zo
hoog mogelijk te houden,
Het blokje op het hoofd
te laten balanceren en
opdrachten uit te voeren,
Een toren te bouwen met
elkaar.
De leerkracht legt het materiaal klaar,
bakent het speelveld af, legt een
parcours met blokjes.
Ze geeft de opdracht om het parcours
al hinkelend af te leggen.
Ze laat elke leerlingen bij een
blokje staan en laat de leerlingen
simpele romp-, evenwichts- en
behendigheidsoefeningen uitvoeren
zoals:
Het blokje op de voet laten leggen
en de voet zo hoog mogelijk op te
tillen zonder dat het blokje valt (eerst
rechts, dan links).
Het blokje als de leerlingen gehurkt
zitten op het hoofd te laten leggen en
de armen wijd te spreiden.
Het blokje als de leerlingen zitten op
het hoofd te laten leggen en op te
staan, eventueel te lopen.
Het blokje in de handpalm te houden
en het zo hoog mogelijk, zo laag
mogelijk, zo ver mogelijke naar rechts
of links te houden.
De leerlingen met elkaar een zo hoog
mogelijke toren te laten bouwen.
180

5.2 Bewegingsoefeningen met ballen
Waar gaat het over?
Tijdens de kleutergymnastiek doen de leerlingen allerlei oefeningen rond coördinatie
evenwicht. Ze doen romp-, evenwichts- en behendigheidsoefeningen met gymnastiekballen.
Leerdoel:
De leerlingen vergroten de motorische vaardigheden en de woordenschat door de
verschillende bewegingsoefeningen uit te voeren.
Materialen:
Gymnastiekballen
Doos of emmer
NT2 Themawoorden Taaldenkwoorden
Hoog
Laag
Hinkelen
Staan
Het blokje
Omhoog
Omlaag
De hand
Zo hoog
mogelijk
Zo laag mogelijk
De hurken
Op je hurken zitten
De handpalm
Optillen
De toren
Als…dan
Nu
Dus
Leerinhoud Wat doen de leerlingen? Wat doet de leerkracht?
Bewegingsoefeningen om
de motorische vaardigheden
en oog-hand coördinatie te
versterken.
Gooien en vangen
Rollen en stuiteren
De leerlingen kijken en
luisteren en voeren de
opdracht uit.
Ze voeren de simpele en
wat moeilijker oefeningen
uit:
- de bal van een afstand in
de doos of emmer werpen
- de bal naar elkaar rollen,
gooien of stuiteren
- de bal doorgeven in een
kring en aanwijzen waar de
bal is.
De leerkracht zorgt voor het
benodigde materiaal en bakent het
speelveld af.
Ze zet de doos of emmer met ballen
in het midden van het speelveld. Ze
rolt de ballen over het speelveld.
Ze laat de leerlingen de ballen zo snel
mogelijk oprapen en van een afstand
in de doos of emmer werpen.
Ze verdeelt de klas in twee groepen
en zet ze op een streep tegenover
elkaar met een afstand ertussen. Ze
laat de leerlingen om de beurt de bal
naar de andere rij:
- rollen
- gooien
- stuiteren
181 Bronnenboek

Bronnenboek
Ze laat de leerlingen in een kring staan
en de bal achter zich rondsturen. Een
leerling staat in de kring. Ze roept
‘stop’ en de leerling in het midden moet
aanwijzen waar de bal is.
De leerlingen met elkaar een zo hoog
mogelijke toren te laten bouwen.
NT2 Themawoorden Taaldenkwoorden
(op)rapen
Gooien
Vangen
Omhoog
Opvangen
Wijde boog
Dezelfde
Terug
De doos
De emmer
Werpen
De bal
Jullie
De hurken
Rollen
De rechterhand
De linkerhand
Een streep
Het hoofd
Doorgeven
De hurken
Stuiteren
Tegenover elkaar
Tussen
182

5.3 Bewegingsoefeningen met hoepels en pitzakjes
Waar gaat het over?
Tijdens kleutergymnastiek doen de leerlingen allerlei oefeningen rond coördinatie evenwicht.
Ze doen romp-, evenwichts- en behendigheidsoefeningen met hoepels en pittenzakjes.
Leerdoel:
De leerlingen vergroten de motorische vaardigheden en de woordenschat door de
verschillende bewegingsoefeningen uit te voeren.
Materialen:
Pittenzakjes
Hoepels
Leerinhoud Wat doen de leerlingen? Wat doet de leerkracht?
Bewegingsoefeningen om
de motorische vaardigheden
en de oog-handcoördinatie
te versterken.
Lopen-hinkelen
Gooien.
De leerlingen kijken en
luisteren naar de leerkracht.
Ze lopen met hun zakje
naar een hoepel, leggen
het erin en huppelen er
omheen.
Ze kruipen met het zakje op
hun hoofd door de hoepel.
Ze maken tweetallen en
proberen van steeds grotere
afstand de zakjes door de
hoepel te gooien.
Ze bouwen met elkaar een
toren van zakjes door ze
door de hoepel te gooien.
De leerkracht legt de hoepels
verspreid klaar en bakent het veld af.
Ze geeft elke leerling een pitzakje en
ze laat ze vrij lopen door het veld. Ze
geeft een teken en elke leerling stopt
bij een hoepel. De leerlingen leggen
het pitzakje in hun eigen hoepel.
Ze laat de leerlingen om de hoepel
heen hinkelen en het zakje weer
oppakken.
Ze laat de leerlingen met het zakje op
hun hoofd door de hoepel kruipen.
Ze laat de leerlingen tweetallen
vormen. Ze laat een leerling de
hoepel vasthouden en de andere
leerling de twee zakjes door de
hoepel gooien. Probeer de afstand
steeds zo groot mogelijk te maken
totdat het niet meer lukt. Ze laat ze
wisselen: nu houdt de andere leerling
de hoepel vast en mag de ander
gooien.
Ze laat de leerlingen met elkaar een
toren bouwen door de zakjes door 1
hoepel te gooien die zij vasthoudt.
Ze laat kalmeringsoefeningen
uitvoeren zoals: kringvormen en op
teken zakje doorsturen.
183 Bronnenboek

Bronnenboek
NT2 Themawoorden Taaldenkwoorden
Het pitzakje
De hoepel
Kruipen
Hinkelen
Gooien
Zo ver mogelijk
Zo groot mogelijk
Erdoorheen kruipen
Erdoorheen gooien
5.4 Bewegingsoefeningen met stokken
Ene
En
Nu
Maar
Als
Waar gaat het over?
Tijdens kleutergymnastiek doen de leerlingen allerlei oefeningen rond coördinatie en
hun evenwicht. Ze maken verschillende bewegingen. Ze doen romp-, evenwichts- en
behendigheidsoefeningen met stokken.
Leerdoel:
De leerlingen vergroten de motorische vaardigheden en de woordenschat door de
verschillende bewegingsoefeningen uit te voeren.
Materialen:
Stokken
Leerinhoud Wat doen de leerlingen? Wat doet de leerkracht?
Het versterken van de
motorische vaardigheden en
de oog-hand coördinatie.
Evenwicht en balanceren.
De leerlingen kijken,
luisteren en voeren de
opdrachten uit.
Ze lopen rond en pakken op
het teken een stok
Ze houden de stok boven
hun hoofd, eerst met 1, later
met beide handen
Ze houden de stok
met beide handen op
kniehoogte en stappen
eerst met de rechtervoet
over de stok en terug, later
met de linkervoet.
Ze gaan in spreidstand
staan en rollen de stok van
links naar rechts over de
grond.
De leerkracht zorgt voor het benodigd
materiaal en bakent het speelveld af.
Ze heeft de stokken verspreid over
het veld neergelegd.
Ze geeft opdrachten zoals:
- loop rond en pak een stok op het
teken
- houd de stok boven je hoofd, eerst
met 1, later met 2 handen
- houd de stok met beide handen op
kniehoogte en stap met je
rechtervoet over de stok en terug,
daarna met de linkervoet.
- ga in spreidstand staan en rol de
stok over de grond van links naar
rechts ga in hurkzit zitten en houdt
de stok met beide handen voor
je vast. Sta op terwijl je de stok
vasthoudt.
- zet de stok op de linkervoet en
breng de stok omhoog zonder dat
deze valt: zo hoog als je kan.
184

Ze gaan in hurkzit zitten en
proberen op te staan zonder
de stok los te laten (met beide
handen).
Ze balanceren de stok op een
voet en proberen de stok zo
hoog mogelijk te brengen.
Ze maken met elkaar een
stapel van stokken.
- maak met elkaar een stapel door
steeds twee stokken per laag op elkaar
te leggen (2 x horizontaal, 2 x
verticaal).
Ze laat kalmeringsoefeningen uitvoeren.
NT2 Themawoorden Taaldenkwoorden
De stok
Oppakken
Buigen
Boven het hoofd
Links
Rechts
Terug
stappen
De spreidstand
balanceren
De stapel
Recht omhoog
Van links naar rechts
Van de ene naar de andere
kant
Op kniehoogte
Eroverheen stappen
185 Bronnenboek
Met
Als
Dan

6. Basiswoorden Surinaamse
kleutergroep 2
Algemene inleiding thema’s
Bronnenboek
Thema’s
186

6.1 SAMENLEREN
’s avonds
’s middags
’s morgens
’s nachts
aantal, het
achteraan
achterkant, de
achttien
af en toe
allang
allerlei
alsof
alvast
alvast
alweer
antwoord, het
antwoorden
apart (afzonderlijk)
applaus, het
april
augustus
bedekken
bedoeling, de
begin
behalve
beide (-n)
belangrijk
beleven
beroemd
betekenen
bijzetten
Themawoorden
NT2
alsof
behalve
boven
bovenkant, de
daarmee
het hebben over
het midden
inderdaad
intussen
klappen
kloppen
binnenkant, de
binnenkomen
blokkendoos, de
boel (veel)
bol, de(znw)
bovenaan
bovendien
bovenkant, de
bravo
breed
buitenkant, de
cijfer, het
controleren
crossfiets, de
daarmee
daarnet
december
dertien
deurmat, de
dinsdag
diploma, het
direct
domoor, de
donderdag
door elkaar
doorgeven
doorlopen
doormidden
doorwerken
duiken (dook, gedoken; zee)
duizend
naast
om
omdat
onder
ondersteboven
ondertussen
samen
sedert
steeds
tussen
duw, de
dwars (richting)
echt (tegenover vals)kist, de
eerder
eind
eind (afstand)
eind / einde
elf (getal)
enkel (een paar)
enorm
erachter
eraf
eraf halen
erbij
erbij doen
ermee
doelpunt, het
even donker
even licht
extra
februari
flink (groot, veel)
geeft niet, het
geleden
gelijk (meteen)
gelijk (tegelijk)
getal, het
getallenlijn, de
gezicht (aanblik)
gisteravond
gymschoenen, de
187 Bronnenboek

gymzaal, de
haast (bijna)
haast, de (tijdgebrek)
hal, de
hardlopen
helft, de
herkennen
het hebben over
hierachter
hiermee
hieronder
hoewel
honderd
hoop (veel)
horloge, het
iemand anders
iets anders
in de gaten houden
in een rij staan
in elk geval
in groepjes
in het midden
in het rond
in orde
inderdaad
ingang, de
intussen
januari
juist (goed)
juist (net)
juli
juni
kier, de
kilometer, de
klaarzetten
klaarmaken
klappen (applaudis seren)
knap
krabbelen
kwart
laatst
languit
leren
les, de
letten op
liggen aan
linker (plaats)
maand, de
maandag
maart
map, de
meevallen
mei
meten (lengte)
meter, de (100 cm)
minuut, de
mislukken
Bronnenboek
mogelijk
moment, het
mooi (ok)
na (achter)
nazeggen
negen
negentien
nieuws, het (journaal)
nog (opnieuw)
nogal
november
ochtend, de
oefenen
ogenblik, het
oktober
om (tijdstip)
omkeren
onder (tijdens)
onderdoor
onderkant, de
ondersteboven
ondertussen
ongeveer
onmiddellijk
ontdekken
onzin
ooit
op (moment)
op het nippertje
op tijd
op zoek
openen
opnieuw
oppakken (optillen)
opstaan (bed)
opstaan (gaan staan)
opstapelen
opsteken (vinger)
opzeggen (gedicht)
oud (tegenover nieuw)
over (plaats)
over (tijdsaanduiding)
overblijven
overblijven (rest)
overdag
overeind
overslaan
paardrijden
pal
pas (nog maar)
poos, de, het poosje
poot, de (de tafel)
prullenmand, de
publiek, het
raken
rechter (rechterkant)
rechthoek, de
rekenen
rest, de
roeien
rond (rondom)
ronde (rondgang)
rondom
rust, de
scheef
september
sluiten
smal
soepel
speelplaats, de
speeltuin, de
spel, het
sport, de
stapel, de
stempelkussen, het
stevig (solide)
te lang
te voorschijn
tegelijk
telkens
tellen
tenslotte (uiteindelijk)
ten slotte (tot slot)
tijdens
toe (erbij/extra)
toevallig
totdat (tot de tijd dat)
twintig
uitgang, de
uithalen
uitkiezen
uitpraten (afronden)
uitsteken
uitzoeken
vanaf
vanavond
vandaan
vandoor
vanmiddag
vanmorgen
vannacht
vanochtend
vanuit
vast (al)
veertien
veertig
verdelen
verderop
vergelijken
vergissen
verliezen
verschillend
verzamelen
vierkant, het
188

vijftien
vijftig
vlakbij
vol (volledig)
voor (doel)
voor (ipv)
voor (tijdstip)
voor het eerst
vooraan
vooral
voorbeeld
voorbij (afgelopen)
voordat
voorlezen
vraag, de
vrijdag
vroeg
vroeger
waar (juist)
Uitbreiding
afstempelen
afvragen
allereerste
allerlaatste
anderhalf
basisschool, de
berg, de (de stapel)
beste, de
bibliotheek, de
boksen
bokser
botsen
botsing
buitendeur, de
bureau, het (de schrijftafel)
cirkel, de
club, de
delen
eergisteren
fietspomp, de
gebergte, het
gemak (makkelijk)
groepjes van drie
het hangt ervan af
hondenpoep, de
hurken
kampioen, de
kegel, de
kletskous, de
later
waarschijnlijk
wedstrijd, de weegschaal
weekend, het
wegen
weinig (inhoud)
wiebelen (wankelen)
wijd
wijs (verstandig)
wijsje (melodie)
wijzer, de
winnaar, de
winnen
wisselen
woensdag
woensdagmiddag, de
zaal, de
zaterdag
zeggen (betekenen)
zelf(van zichzelf)
medaille, de
meerijden
meestal
meeste
met z’n drieën
met z’n tweeën
mini
minste
missen (niet raak)
missen (ontbreken)
namelijk
navertellen
negende
nul
nummer, het
omdebeurt
omheen
omhooghouden
onderzoek, het
onderzoeken
onlangs
onthouden
opnieuw
opschuiven
overmorgen
pauze, de
per (per dag, per uur)
plan, het
prikbord, het
rammen
zelfs
(ook→verassenderwijs)
zestien
zijkant, de
zoals
zodat
zodra
zoiets
zolang
zondag
zover
zulk
zweefvliegtuig, het
zwembad, het
zwemles, de
zweven
zwijgen
regelen
rol, de (de cilinder, het
toneelstuk)
rotzooi, de
ruit, de (het glas)
schatten
schoolbord, het
schooldokter, de
schoolplein, het
schoolreisje, het
seconde, de
ski, de
skiën
smak, de (harde val,
mondgeluid bij het eten)
stijf
stoelpoot, de
straf, de
tegenaan
tegenover
tel, de (het tellen)
tennis, het
terugleggen
trapleuning, de
trappen
trapper, de (de/het pedaal)
tussendoor
twee aan twee
uitleggen
189 Bronnenboek

uitmaken (belang)
uitzoeken
vereniging, de
verschil, het
verstandig
verte, de
Taal-denkwoorden/ functiewoorden
al
aldoor
alvorens
bijna
daardoor
daarentegen
daarom
eraf
erbij
erna
et cetera
indien
intussen
ten eerste
ten slotte
tenslotte
voeten vegen
volgen (begrijpen)
volgorde, de
voordoen
voordringen
voorkant, de
voorlopig
voorstelling (film)
voortaan
voorzeggen
wielrenner, de
zwaargewicht, het

6.2 DE ZOO
Themawoorden
achterpoot, de
fladderen
gaas, het (de afrastering, de
omrastering)
galopperen
graven
grommen
haai, de
hamster, de
hoop, de (de berg)
huid, de
insect, het
jagen
jager, de
jong, het
kakelen
awarie, de
bij, de
blaten
brullen
de bever, de
dolfijn, de (de vis)
duif, de
everzwijn, het
goudvis, de
grazen
hengel, de
hinniken
kameleon, de
kanarie, de
Bronnenboek
Uitbreiding
NT2
kameel, de
knorren
kraai, de
kraaien (haan)
leggen (ei)
lievelingsdier, het
loeien
olifant, de
ontsnappen
pony, de
rat, de
reiger, de
rups, de
slingeren (zwaaien)
snuffelen
kangoeroe, de
kikkervis, de
kikvors, de
koekoek, de
konijnenhok, het
kudde, de
lasso, de
leg
meeuw, de
miereter, de
net, het (het visnet)
neushoorn, de
nijlpaard, het
alsof
behalve
boven
bovenkant, de
daarmee
het hebben over
het midden
inderdaad
intussen
klappen
kloppen
spinnen (draden maken,
geluid
van katachtigen)
vacht, de
verdrinken
vluchten
voeren (dieren)
wei, de
weiland, het
winterslaap, de
wol, de
zeehond, de
zoemen
zorgen voor
zwaluw, de
opmaken (opeten)
pakira, de
pikken (vogels)
pingo, de
pluim, de (de veer)
pluis, het
prikkeldraad, de/het
scharrelen
schild, het
schildpad, de
slagtand, de
slakkenhuis, het
slurf, de
190

schildpad, de
slagtand, de
slakkenhuis, het
slurf, de
snorhaar, de
spinnenweb, het
stekel, de
steken (prikken)
stinkdier, het
Taal-denkwoorden/ functiewoorden
al
aldoor
daar
daarna
doordat
eerst
eraf
erbij
erna
indien
intussen
sedert
ten eerste
ten tweede
ten slotte
bijna
bij
bovendien
circa
stro, het
tapir, de
veer, de
veer, het (de veerpont)
verjagen
vleugel, de
vogelkooi, de
vogelverschrikker, de
voorpoot, de
walvis, de
web, het
weide, de
wesp, de
worm, de
zadel, het
191 Bronnenboek

6.3 NATIONALE FEESTDAGEN
bijzonder
boffen
carnaval, het
dansje, het
divali
donkerblauw
donkergroen
een feest geven
feest vieren
feestdag, de
Uitbreiding
bellen blazen
Koninginnedag, de
lichtblauw
lichtgroen
muisgrijs
offerfeest, het
onafhankelijkheidsdag
opblijven
ramadan, de
tekenfilm, de
trakteren
zalig
Bronnenboek
Themawoorden
NT2
feestjurk, de
feliciteren
hartelijk
hartstikke
kerstkaart, de
moederdag, de
Nieuwjaar, het
oud en nieuw
oudjaar, het
pret, de
cultuur, de
hoofddoek, de
hoofdtooi, de
lendendoek, de
onafhankelijk
suikerfeest, het
surprise, de
uitnodiging, de
verrassen
welkom
wens, de
wensen
zichzelf
zoen, de (de kus)
zoenen
192

amper
betreffende
contra
net …als
omdat
ook
opdat
sinds
vooral
waarvoor
Taal-denkwoorden/ functiewoorden
193 Bronnenboek

6.4 SAMENLEVEN
aanrecht, het/de
afstandsbediening
balkon, het
begraven
bezem, de
bezoek, het
deurbel, de
dochter, de
dokter, de
dweilen
elektrisch
etage, de
Bronnenboek
NT2
Themawoorden
familie, de
getrouwd
graf, het
kan, de
klep, de (het deksel)
lade, de
lift, de
lucifer, de
mat, de
mat, de
matras, het/de
ouder(s), de
huis, het
keuken, de
lift, de
slaapkamer, de
trap, de
voornaam, de
woning, de
woonkamer, de (de
voorkamer)
oven, de
plafon(d), het
poort, de
stofzuigen
stofzuiger, de
tapijt, het
toilet, het
vensterbank, de
voorbijlopen
voordeur, de
vuilniszak, de
zoon, de
194

achterdeur, de
achternaam, de
afwas, de
behang, het
box, de (de baby)
fluitketel, de
kap , de
kennis, de
ketel, de
kinderwagen, de
luciferhoutje, het
meubels, de
pijp roken
pitten, de (het fornuis)
allebei
alles
begalve
behoren
beide
beneden
blijven
daarginds
Uitbreiding
achterdeur, de
achternaam, de
afwas, de
behang, het
box, de (de baby)
fluitketel, de
kap , de
kennis, de
ketel, de
kinderwagen, de
luciferhoutje, het
meubels, de
pijp roken
pitten, de (het fornuis)
Taal-denkwoorden/ functiewoorden
plat dak, het
puntdak, het
raad, de
regenpijp, de
sleutelgat, het
sleutelhanger, de
tegel, de
toilettas, de
verdieping, de(de etage)
verhuizen
voornaam, de
195 Bronnenboek

6.5 KLEUTERS EN VOEDING
aardappel, de
appel, de
brok, de
cassave, de
dollar, de
eetwaar, de
etenstijd, de
euro, de
groene banaan, de
gulzig (gierig)
hapje, het (gerecht, het )
heerlijk
honger, de
hongerig
inpakken (cadeau, het)
jam, de
kauwen
kers, de
klant, de
klokhuis, het
knabbelen
Themawoorden
NT2
knagen
koken (water)
kokosnoot, de
kosten, de
maaltijd, de
mager
mals
napi, de
ontbijt, het
opeten
ophalen (afhalen)
paasei, het
pakken , de
plukken
pruim, de
rijst, de
rondkijken
rundvlees, het
sappig (appel, de)
schaal, de (schotel, de)
mals
hap, de
gulzig
taai
maaltijd, de
rijst, de
heerlijk
aardvruchten, de (de
veldvrucht)
slagroom, de
smaken
smullen
snoepen
super
taai
theepot, de
theezakje, het
trek, de (eetlust, de)
trommel, de (koek, de)
varkensvlees, het
verrukkelijk
vet, het
vies (smaak)
vrucht, de
winkelen
zin, de (lust, de)
zoete patat, de
zoutvlees, het
zuigen
197 Bronnenboek

aardewerk, het
aflikken
afrekenen
afsnijden
ananas, de
appeltaart, de
barbecue, de
bes, de
beschuitje, het
bestek, het
bestellen
bietjes, de
broodtrommel, de
café, het
champignon, de
dessert, het
fruitschaal, de
achter
alvorens
beide
bij
erbij
nu
sedert
terwijl
waaruit
Bronnenboek
Uitbreiding
gebak, het
groente, de
honing, de
kassabon, de
kippenvlees, het
komkommer, de
kraam, de
leegdrinken
middageten, het
oliebol, de
opvreten
paddenstoel, de
pannenkoek, de
paprika, de
pin, de
pinnen
pompoen, de
Taal-denkwoorden/ functiewoorden
porseein, de
pudding, de
restaurant, het
schrokken
servies, het
smakken
snackbar, de
suikerklontje, het
suikerpot, de
toetje, het
ui, de(de uien)
vers
winkeljuffrouw, de
zuurkool, de
198

6.6 WAAR WONEN WE?
adres, het
agent (politie)
alfabet, het
avontuur, het
baas, de
bedanken
beleefd
bladzijde, de
blind
blussen, het
brandweer, de
brandweerauto, de
brandweerman, de
buurt, de
chauffeur, de
cowboy, de
dame, de
degene
doodgaan
doof
dorp, het
droom, de
erf, het
etage, de
flat, de
gaan over
gedag
gedragen (zich)
geduld, het
geduldig
gehoorzaam
goedenacht
goeienacht
Themawoorden
NT2
achter
alvorens
ander
anders
beginnen
behalve
bovendien
droom, de
nachtmerrie, de
goot, de
gracht, de
hangen (houding, de)
haven, de
heer, de
helpen (baten)
hut, de
ijscoman, de
in brand staan
indiaan, de
instorten (gebouw)
jazeker
kasteel, het
kerk, de
ladder, de
lieverd, de
meid, de
ober, de
omslaan (bladzijde)
opschrijven
opzoeken (proberen te vinden)
oversteken
park, het
plaats, de (stad)
plein, het
postbode, de
redden (leven)
restaurant, het
rijmen
robot, de
rondlopen
schaafijs, het
schaafijsman, de
schelden
schilder, de
schrift, het
schuin
sirene, de
sloot, de
smakelijk
soldaat, de
sorry
spijten
sprookjesboek, het
spuit, de
spuiten
stad, de
tijdschrift, het
timmerman, de
touw, het
trede, de
trouwen
tunnel, de
tweeling, de
uitgaan (vuur)
veld, het
vriendin, de
welnee
zeerover, de
zijn mond houden
zin, de
zuster , de (verpleegster)
zwaailicht, het
199 Bronnenboek

zijn
bom, de
boodschappenlijstje
buitenkomen
districtcommissaris, de
goochelaar, de
groenteman, de
hoofdletter, de
horen
kapitein, de(dorp)
kleine letter, de
knecht, de
kok, de
lantaarnpaal, de
leesboek, het
letter, de
luiaard, de
Bronnenboek
Uitbreiding
matroos, de
metselaar, de
miljonair, de
moskee, de
museum, het
muzikant, de
nachtmerrie, de
opnoemen
paleis, het
piraat, de
rechtop
regel, de
roltrap, de
schatrijk
schipper, de
schoolkrant, de
schutting, de
Taal-denkwoorden/ functiewoorden
allebei
alles
ander
anders
beginnen
behoren
beide
beneden
betreffende
boven
boven
contra
spellen
steeg, de
steil
stripboek, het
tandarts, de
tempel, de
titel, de
vent, de
verdieping, de
vreemde, de
vuurwerk, het
wonder, het
woord , het
woordenboek, het
zaal, de
200

6.7 KLEUTERS IN HET BOS
aarde, de (aardbol)
beek, de
bestaan, het
bloempot, de
bosananas, de
dor
graan, het
hemel, de
horizon, de
kuil, de
kust, de
land, het (de zee)
appelboom, de
awara, de
bijl, de
bloembol, de
boomstam, de
dal, het
greppel, de
guaveboom, de
heuvel, de
boven
daardoor
datgene
eerst
Themawoorden
Uitbreiding
NT2
liaan, de
meer, het
modder, de
mos, het
natuur, de
oceaan, de(de zee)
oerwoud, het
ondergaande zon, de
op pad
pad, het
paddenstoel, de
regenboog, de
alles
alsof
ander
bloem, de
boom, de
plant, de
struik, de
waarmee
kankantrie, de
klei, de/het
kruidje-roer-me-niet, het (siensien)
maripa, de
mesthoop, de
mesthoop, de
oever, de
omwaaien
Taal-denkwoorden/ functiewoorden
ervan
langs
onder
ook
riet, het (de plant)
rivier, de
rots, de
schaduw, de
sloot, de
vaart, de
verdwalen
vijver, de
wandelen
wandeling
zaad, het
zaaien
rapen
ravijn, het
regenwater, het
slang, de
struik, de
tocht, de
tuinslang, de
waterkan, de
ook
steeds
201 Bronnenboek

6.8 KLEUTERS REIZEN
aankomen
achterbank, de
afhalen
aflopen (einde)
afscheid, het
afstand, de
ansichtkaart, de
autorijden
autoweg, de
benzine, de
bereiken
bestuurder, de
bocht, de
buitenlands
camping, de
dagje uit
eiland, het
Bronnenboek
Themawoorden
NT2
fototoestel, het
halte, de
helikopter, de
inhalen
kaart, de (de landkaart)
kermis, de
koets, de
koffer, de
landen
locomotief, de
logeren
machinist, de
onderweg
ongeluk, het
op reis
op weg
opschieten
erbij
ernaartoe
ernaast
eronder
golven, de
landen
oceaan, de
strand, het
via
vliegen
rails, de
remmen
terechtkomen (plaats)
uitkijken
uitladen
vaart, de (snelheid)
vakantiereisje, het
veilig
verdergaan
vertrekken
vervoer, het
voorbij (verder)
vreemd
vrij
vuilniswagen, de
zonnebril, de
zuiden, het
202

achterin
achterlicht, het
appartement, het
conducteur, de
hotel, het
inladen
landen, de
landing, de
meebrengen
meegeven
meekomen
metrostation, het
Uitbreiding
Taal-denkwoorden/ functiewoorden
boven
eraf
erbij
erdoor
hoeveel
indien
onder
steeds
toch
zo
opzetten (tent)
pension, het
per bus
razen
reisbureau, het
rit, de
strippenkaart, de
sturen
trekken (tocht)
uitgerust
verhuiswagen, de
verkeer, het
verkeersbord, het
vertrekken
vervoeren
vervoermiddel, het
via
vliegtuig, het
voorbank, de
voorlicht, het
vrachtwagen, de
wegbrengen
weggaan
windstreken, de
203 Bronnenboek

6.9 KLEUTERS EN WATER
badhanddoek, de
badpak, het
bikini, de
buis, de
doortrekken
douche, de
glibberig
grondwater, het
afdrogen
afspoelen
afvoer
afwasborstel, de
badborstel, de
droogrek, het
Bronnenboek
Themawoorden
Uitbreiding
NT2
lek, het
lopen (vloeistof)
plas, de (water)
spatten
spoelen
stinken
vuil, het
was, de (wasgoed)
helder
kleedhok, het
kleedkamer, de
lekken
slang, de (de buis)
straal, de (water)
badpak
daardoor
daarna
eerst
intussen
spoelen
steeds
tot slot
wasbak, de
wasknijper, de
waslijn, de
wasmachine, de
wasmand, de
wc-rol, de
zwembad, het
toiletpapier, het
troebel
uitwringen
waterleiding, de
204

Taal-denkwoorden/ functiewoorden
daarna
erin
eruit
hoewel
sedert
steeds
toch
toen
205 Bronnenboek

6.10 KOSTUUMS
aanzetten
afzakken (broek)
cowboyhoed, de
doktersjas, de
doodstil
dragen (kleren)
echo, de
eruit zien als
gesp, de
gil, de
hak, de
handschoen, de
hardop
instoppen
kabaal, het
Bronnenboek
Themawoorden
NT2
katoen, de/het
klank, de
klappen
kleding, de
koptelefoon, de
kous, de
kraag, de
kraken
krul, de
laag, de
luid
microfoon, de
mompelen
muziekinstrument, het
vlek, de
daarna
eerst
erdoor
maar
nu
of
ook
vervolgens
waarmee
zool, de
zwembroek, de
zwempak, het
ontzettend
pak, het
plof(fen)
rugzak, de
schminken
sieraad, het
sjaal, de
staan (mooi)
stoom, de
tikken
verkopen
206

ioscoop, de
bolhoed, de
brommen
clownspak, het
gulp, de
helm, de
hoofddoek, de
indianenpak, het
indianentooi, de
klomp, de
knallen
kniekous, de
Uitbreiding
knijper, de
knoopsgat, het
losmaken
mobieltje, het
neuriën
omdoen
onhoorbaar
opnemen
optreden
pianospelen
pruik, de
regenlaarzen, de
Taal-denkwoorden/ functiewoorden
daarna
eerst
er
eraf
erbij
ook
vooral
zo
zodat
rek, het
rinkelen
ritselen
schateren
shirt, het
stof, de (kleding)
strijken
strikken
trompet, de
verkleden
verslijten
207 Bronnenboek

6.11 MIJN LAND
Bronnenboek
bevriezen
bewolkt
bliksem, de
donder , de
het hagelt
hitte, de
ijskoud
maan, de
bevriezen
buitenspelen
dooien
gordijn, het
het hagelt
koel
najaar, het
orkaan, de
Themawoorden
Uitbreiding
NT2
mist, de
onweer, het
sterren, de
storm, de
warmte, de
zonnig
aldoor
daarna
daarom
eraf
erbij
erbij
net … als
nu
regenachtig
regenbui, de
shutters, de
sneeuwvlok, de
tropenwoud, het (het bos)
tropenzon, de
voorjaar, het
208

Taal-denkwoorden/ functiewoorden
alsmede
erna
ervan
ten eerste
ten slotte
ten tweede
toch
trouwens
209 Bronnenboek

6.12 JIJ EN IK
aanlopen (komt)
aanvliegen (rennen/aanvallen)
aanvoelen (tastzin, voelt koud
aan)
aardig
adem, de
ademen
ademhalen
afbreken
afknippen
afpakken
angst, de
apparaat, het
arm (niet rijk)
arm (zielig)
baas spelen (de)
band, de (stof)
batterij, de
bedroefd
beet (vast)
beloven
bemoeien
benieuwd
beschermen
besluiten
beven
beweging
bewonderen
bezorgd
bonzen-bonsde-gebonsd
boor, de
boren
bot, het
brutaal
Bronnenboek
Themawoorden
NT2
buigen
buiging
bulderen
cement, het
dapper
de slappe lach
deftig
dol op
doodmoe
droevig
eens (akkoord)
eenzaam
eerlijk
eigenwijs
enig (alleen)
er vandoor gaan
ernstig (serieus)
fantastisch (geweldig)
flink (dapper)
franje, de
gapen
geheim, het (znw)
geheimzinnig
gelijk hebben
geloven (niet zeker weten)
geluk, het
gemeen (slecht)
genieten (plezier)
genoeg hebben van
geweldig
gieren
gillen
glanzen
glimlachen
allemaal
anders
even
groot
hoeveel
omdat
sinds
glippen
gluren
grappig
griezelig
grijnzen
grijpen
halen (roepen)
hamer, de
handig
hart, het
hebberig
het kan me niet(s) schelen
heus
hijgen
hik, de
hoofdschuddend
hopen
huid, de
in de gaten houden
in de war raken
in slaap vallen
in zijn eentje
inkleuren
insmeren
ja knikken
jammeren
janken
jeuken
jezelf
juichen
kaart, de (spel)
kalm
karton, het
keihard
210

kies, de (tand)
klagen
kletteren
kleurboek, het
kleurkrijt, het
kleurpotlood, het
kleven
klodder, de
knip, de (knippen)
knuffelbeest, het
knuffelen
knutselen
kogel, de
koprol, de
korst, de
krabben
krijsen
krom
kruis, het
kruiwagen, de
kubus, de
kussen, het
kwaad
lach, de
lap, de
last, de (hinder)
lastig
lelijk
lenen (van)
leunen
leven
lippenstift, de
lol, de
lucht (zuurstof)
lui
luisteren (gehoorzamen)
maken (repareren)
maken (zorgen dat)
mal
manier
meeloper
meemaken
meespelen
memory
missen
moeite, de
mopperen
motor, de (machine)
nadoen
nee schudden
nieuwsgierig
nijdig
ongelukkig
onrustig
ontmoeten
oorpijn
op zijn gemak
op zijn kop krijgen
oppassen
opplakken
paniek, de
plank, de
plastic, het
plastiek, het
plezier
post
precies (secuur)
pretpark, het
probleem, het
prop, de
recht
ruilen
saai
schamen (zich)
schattig
snuiven
snurken
sputteren
stelen
stem, de (praten)
stevig (fors)
stiekem
stikken (benauwd)
stom (vervelend)
stoppen (ophouden met iets)
storen
stotteren
streng
struikelen
suf
tegenhouden
tegenkomen
tevreden
tikkertje
timmeren
tovenaar, de
traan, de
trekken (gezichten)
treurig
trillen
uitglijden
uitknippen
uitlachen
uitpraten (bijleggen)
uitrusten
van plan zijn
vanzelf
vast (stevig)
vastplakken
vastzitten
vel, het (huid)
vel, het (papier)
verbaasd
verbergen
verbieden
verdienen
verfpot, de
verlangen
verlegen
verliefd
verschrikt
verstoppertje
vertrouwen (ww)
vervelen
verwachten
verwend
verwennen
vlieger
voetstap, de
volgen (achterna)
voor de gek houden
vouw, de
vouwblad, het
vuist, de
wedden
wegwezen
wennen
werken (apparaat)
wild (bvnw)
wimper, de
wippen
wisselen (ruilen)
woedend
woest
wrijven
zacht (kracht)
zenuwachtig
zeuren
zicht, het
zielig
zijn best doen
zijn gang gaan
zijn zin krijgen
zoek (verloren)
zonde (jammer)
zucht
zwaaien
211 Bronnenboek

achterover
afscheuren
angstig
expres(met opzet)
flauwekul
flipperkast, de
foppen
geeuwen(gapen)
geweer, het
goochelen
hobbelpaard, het
indoen
indrukken
inhouden (adem)
inslikken
kaart, de (het ticket)
kanon, het
karwei, de/het
ketting, de (keten)
kippenvel
klapperen
klauteren
kleermakerszit, de
klikken
kloppen (slaan)
klosje, het (garen)
kneden (klei)
kunst, de (prestatie)
kwebbelen
licht (straling)
lief vinden
liegen
Bronnenboek
Uitbreiding
lint, het
met grote ogen
mislukken
mop, de (grap)
nagellak, de/het
nakijken (oog)
natekenen
navel, de
neusdruppels, de
omkijken (over de schouder)
onaardig
ongerust
onvriendelijk
ophalen (schouders)
oprollen
optocht, de
opwinden (zich)
overtekenen
overtrekken-trok overovergetrokken
per ongeluk
pijp, de (buis)
podium, het
postzegel, de
puffen
reep, de (papier)
rijgen
rottig
rukken
schok, de (beweging)
sip
sissen
smeken
Taal-denkwoorden/ functiewoorden
alle
allebei
allemaal
alles
alsof
alvorens
beide
bij
bijna
blijven
daarentegen
datzelfde
sneeuwballen gooien
snikken
staren
stijgen
stoeien
storten (gooien)
streek
stuiven
toneelspelen
trampoline, de
trippelen
turen
uitroepen
vals (boosaardig)
verbazing
vergrootglas, het
verklappen
verlaten
verschijnen
voorover
voorstellen
vreselijk
vriendelijk
wapperen
waterpistool, het
weglopen
zagen
zakken (ww naar beneden)
zaklopen
zeilboot, de
zeilen
212

6.13 IN HET ZIEKENHUIS
bacterie, de
bloedneus, de
bot, het
brancard, de
bult, de
hechten
jeuk hebben
Themawoorden
ambulance, de
bibberen
bleek zien
duizelig
hoesten
kiespijn
mazelen
rillen
rusten (slapen)
snuiten (neus)
te pakken (ziek)
thermometer, de
thuisblijven
tillen
verband, het (de wond)
waterpokken, de
zweetdruppels, de
Uitbreiding
NT2
koorts, de
laken, het
melktand, de
microscoop, de
sirene, de
snee, de
stethoscoop, de
daaraan
daarin
ernaar
waarin
waarop
waarvoor
verzorgen
washandje, het
watten
zalf, de
zeep, de
213 Bronnenboek

Bronnenboek
alsof
beginnen
behalve
betreffende
erom
ertegen
Taal-denkwoorden/ functiewoorden
214