12.09.2013 Views

Handreiking Referentiekader MVT in het mbo - Steunpunt taal en ...

Handreiking Referentiekader MVT in het mbo - Steunpunt taal en ...

Handreiking Referentiekader MVT in het mbo - Steunpunt taal en ...

SHOW MORE
SHOW LESS

Create successful ePaper yourself

Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.

<strong>Handreik<strong>in</strong>g</strong><br />

<strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong><br />

Moderne Vreemde Tal<strong>en</strong><br />

<strong>in</strong> <strong>het</strong> <strong>mbo</strong>


In opdracht van<br />

STEUNPUNT<br />

<strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong> <strong>mbo</strong><br />

<strong>Handreik<strong>in</strong>g</strong><br />

<strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong><br />

Moderne Vreemde Tal<strong>en</strong><br />

<strong>in</strong> <strong>het</strong> <strong>mbo</strong>


4<br />

Inhoud<br />

1 Het <strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong> <strong>MVT</strong> <strong>in</strong> <strong>het</strong> <strong>mbo</strong> 6<br />

1.1 Wat is <strong>het</strong> <strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong> Moderne Vreemde Tal<strong>en</strong> <strong>in</strong> <strong>het</strong> <strong>mbo</strong>? 6<br />

1.2 Waar di<strong>en</strong>t <strong>het</strong> <strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong> voor? 7<br />

1.3 Uitwerk<strong>in</strong>g<strong>en</strong> <strong>in</strong> deze <strong>Handreik<strong>in</strong>g</strong> 8<br />

2 Wat moet<strong>en</strong> stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong>? 9<br />

2.1 Moderne Vreemde Tal<strong>en</strong> <strong>in</strong> <strong>het</strong> kwalificatiedossier 9<br />

2.2 Eis<strong>en</strong> aan mvt <strong>in</strong> kwalificatiedossiers vóór 2011/2012 9<br />

2.3 Eis<strong>en</strong> aan mvt <strong>in</strong> kwalificatiedossiers vanaf 2011/2012 9<br />

2.4 G<strong>en</strong>erieke eis<strong>en</strong> Engels voor niveau 4 vanaf 2012/2013 10<br />

2.5 Wat moet e<strong>en</strong> stud<strong>en</strong>t kunn<strong>en</strong>? 11<br />

2.6 Hoe goed moet e<strong>en</strong> stud<strong>en</strong>t iets kunn<strong>en</strong>? 11<br />

2.7 Van mvt-eis<strong>en</strong> naar mvt-onderwijs 11<br />

3 De vormgev<strong>in</strong>g van <strong>het</strong> onderwijs 13<br />

3.1 Wat zegt <strong>het</strong> <strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong>? 13<br />

3.2 Vaststell<strong>en</strong> van <strong>het</strong> beg<strong>in</strong>niveau 13<br />

3.3 Niveaudiffer<strong>en</strong>tiatie 13<br />

3.4 Tuss<strong>en</strong>stapp<strong>en</strong> 13<br />

3.5 Hoe lang duurt <strong>het</strong>? 14<br />

3.6 ‘Kort & dik’ of ‘lang & dun’? 15<br />

3.7 E<strong>en</strong> geïntegreerde of aparte leerlijn? 15<br />

3.8 Algeme<strong>en</strong> of beroepsgericht tal<strong>en</strong>onderwijs? 16<br />

3.9 Didactiek van <strong>het</strong> vreemdetal<strong>en</strong>onderwijs 16<br />

3.10 Taaltak<strong>en</strong> 17<br />

3.11 Woord<strong>en</strong>schat 18<br />

3.12 Grammatica 18<br />

3.13 Leermiddel<strong>en</strong>: zelf ontwikkel<strong>en</strong> of <strong>in</strong>kop<strong>en</strong>? 19<br />

3.14 Beoordel<strong>in</strong>g van de voortgang 19<br />

3.15 Het Europees Taalportfolio 20<br />

4 Beoordel<strong>in</strong>g <strong>en</strong> exam<strong>in</strong>er<strong>in</strong>g 21<br />

4.1 Wat zegt <strong>het</strong> <strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong>? 21<br />

4.2 Soort<strong>en</strong> van beoordel<strong>in</strong>g 21<br />

4.3 Specificatie van de <strong>in</strong>houd van toets<strong>en</strong> <strong>en</strong> exam<strong>en</strong>s 23<br />

4.4 Beoordel<strong>in</strong>gscriteria <strong>in</strong> <strong>het</strong> <strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong> 24<br />

4.5 Betrouwbaar beoordel<strong>en</strong> 24<br />

4.6 Exam<strong>in</strong>er<strong>in</strong>g mvt <strong>in</strong> <strong>het</strong> <strong>mbo</strong> 25<br />

4.7 Taaltoets<strong>en</strong> kop<strong>en</strong> of zelf ontwikkel<strong>en</strong> 26<br />

4.8 Context<strong>en</strong> g<strong>en</strong>erieke exam<strong>en</strong>s Engels 26<br />

4.9 Vormgev<strong>in</strong>g van <strong>het</strong> exam<strong>en</strong>: geïntegreerd of apart? 28<br />

4.10 E<strong>en</strong> rol voor <strong>het</strong> Europees Taalportfolio? 28


5 <strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong> Moderne Vreemde Tal<strong>en</strong> <strong>in</strong> <strong>het</strong> <strong>mbo</strong> 30<br />

5.1 Doel 30<br />

5.2 Inhoud van <strong>het</strong> docum<strong>en</strong>t 30<br />

5.3 Toelicht<strong>in</strong>g op de gemaakte keuzes 30<br />

5.4 Gebruik van dit refer<strong>en</strong>tiedocum<strong>en</strong>t 30<br />

5.5 Verantwoord<strong>in</strong>g <strong>en</strong> meer <strong>in</strong>formatie 31<br />

5.6 Beschrijv<strong>in</strong>g ERK-niveaus A1, A2, B1 <strong>en</strong> B2 32<br />

5.7 Geraadpleegde literatuur 40<br />

6 Niveau C1 bij <strong>het</strong> <strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong> <strong>MVT</strong> <strong>in</strong> <strong>het</strong> <strong>mbo</strong> 41<br />

6.1 Luister<strong>en</strong> 41<br />

6.2 Lez<strong>en</strong> 41<br />

6.3 Gesprekk<strong>en</strong> voer<strong>en</strong> 42<br />

6.4 Sprek<strong>en</strong> 43<br />

6.5 Schrijv<strong>en</strong> 43<br />

7 Gedetailleerde descriptor<strong>en</strong> <strong>en</strong> voorbeeld<strong>en</strong> van <strong>taal</strong>tak<strong>en</strong> 44<br />

Bijlag<strong>en</strong> 69<br />

Bijlage 1: Voorbeeld Werkvoorbereider meubel<strong>in</strong>dustrie (scheeps) <strong>in</strong>terieurbouw (niveau 4) 70<br />

Bijlage 2: De <strong>in</strong>formatie over mvt <strong>in</strong> <strong>het</strong> kwalificatiedossier schematisch <strong>in</strong> beeld br<strong>en</strong>g<strong>en</strong> 73<br />

Bijlage 3: Voorbeeld beoordel<strong>in</strong>gsprotocol Gesprekk<strong>en</strong> voer<strong>en</strong> B1 76<br />

Bijlage 4: Checklist <strong>taal</strong>exam<strong>en</strong> volg<strong>en</strong>s <strong>het</strong> ERK/CERF- <strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong> <strong>taal</strong> 77<br />

Bronn<strong>en</strong>lijst 84<br />

Colofon 88<br />

5


6<br />

1 Het <strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong> <strong>MVT</strong> <strong>in</strong> <strong>het</strong> <strong>mbo</strong><br />

1.1 Wat is <strong>het</strong> <strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong> Moderne<br />

Vreemde Tal<strong>en</strong> <strong>in</strong> <strong>het</strong> <strong>mbo</strong>?<br />

Het docum<strong>en</strong>t <strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong> Moderne Vreemde Tal<strong>en</strong><br />

(<strong>MVT</strong>) <strong>in</strong> <strong>het</strong> <strong>mbo</strong> is e<strong>en</strong> vere<strong>en</strong>voudigde uitwerk<strong>in</strong>g van <strong>het</strong><br />

Europees <strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong> voor de tal<strong>en</strong> (ERK), oftewel <strong>het</strong><br />

Common European Framework of Refer<strong>en</strong>ce for Languages<br />

(CEFR). Deze is door de Raad van Europa ontwikkeld (Council<br />

of Europe, Cambridge 2001).<br />

Het ERK of CERF is nogal uitgebreid. Daarom is <strong>het</strong> niet<br />

zo geschikt als handzaam <strong>en</strong> duidelijk refer<strong>en</strong>tiekader voor<br />

<strong>het</strong> <strong>mbo</strong>-veld. Om die red<strong>en</strong> is <strong>in</strong> 2010 <strong>in</strong> opdracht van <strong>het</strong><br />

m<strong>in</strong>isterie van OCW <strong>het</strong> beknoptere <strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong> Moderne<br />

Vreemde Tal<strong>en</strong> <strong>in</strong> <strong>het</strong> <strong>mbo</strong> ontwikkeld 1 . Deze handreik<strong>in</strong>g<br />

bij dit beknopte refer<strong>en</strong>tiekader richt zich op dieg<strong>en</strong><strong>en</strong> die<br />

<strong>in</strong> <strong>het</strong> <strong>mbo</strong> betrokk<strong>en</strong> zijn bij <strong>het</strong> onderwijs van de moderne<br />

vreemde tal<strong>en</strong>. Ze is bedoeld als e<strong>en</strong> handvat voor <strong>het</strong> werk<strong>en</strong><br />

met <strong>het</strong> <strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong> Moderne Vreemde Tal<strong>en</strong> bij de<br />

<strong>in</strong>richt<strong>in</strong>g van <strong>het</strong> daarbij hor<strong>en</strong>de onderwijs <strong>en</strong> de exam<strong>in</strong>er<strong>in</strong>g.<br />

De handreik<strong>in</strong>g beschrijft voor e<strong>en</strong> breed publiek op<br />

e<strong>en</strong> toegankelijke <strong>en</strong> heldere manier wat er wordt bedoeld<br />

met de ERK-niveaus <strong>in</strong> <strong>het</strong> <strong>mbo</strong>. Het <strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong> <strong>MVT</strong> <strong>in</strong><br />

<strong>het</strong> <strong>mbo</strong> wordt opg<strong>en</strong>om<strong>en</strong> <strong>in</strong> de formele regelgev<strong>in</strong>g. Het<br />

<strong>Steunpunt</strong> <strong>taal</strong> & rek<strong>en</strong><strong>en</strong> <strong>mbo</strong> heeft <strong>in</strong> 2010 de publieksversie<br />

op www.steunpunt<strong>taal</strong><strong>en</strong>rek<strong>en</strong><strong>en</strong><strong>mbo</strong>.nl gepubliceerd.<br />

Niveaus <strong>in</strong> <strong>taal</strong>beheers<strong>in</strong>g<br />

Het <strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong> <strong>MVT</strong> <strong>in</strong> <strong>het</strong> <strong>mbo</strong> sluit aan op <strong>het</strong> model<br />

van <strong>het</strong> ERK. In <strong>het</strong> ERK word<strong>en</strong> drie brede niveaus van <strong>taal</strong>vaardigheid<br />

onderscheid<strong>en</strong>: A, B <strong>en</strong> C. Elk niveau bestaat uit<br />

twee subniveaus. Dit geeft de volg<strong>en</strong>de hoofd<strong>in</strong>del<strong>in</strong>g van<br />

<strong>taal</strong>vaardigheidsniveaus:<br />

A<br />

Beg<strong>in</strong>n<strong>en</strong>d <strong>taal</strong>gebruiker<br />

A1 A2<br />

B<br />

Onafhankelijk <strong>taal</strong>gebruiker<br />

B1 B2<br />

C<br />

Vaardig <strong>taal</strong>gebruiker<br />

C1 C2<br />

1 Het <strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong> <strong>MVT</strong> <strong>in</strong> <strong>het</strong> <strong>mbo</strong> vervangt <strong>het</strong> Raamwerk <strong>MVT</strong> uit 2001.<br />

Deze niveau-<strong>in</strong>del<strong>in</strong>g dekt <strong>het</strong> volledige gebied van beheers<strong>in</strong>g<br />

van e<strong>en</strong> vreemde <strong>taal</strong>. Van <strong>het</strong> beg<strong>in</strong>niveau A1 tot <strong>en</strong><br />

met de volledige beheers<strong>in</strong>g C2. Bij C2 gaat <strong>het</strong> om e<strong>en</strong><br />

hoog vaardigheidsniveau. Dit kun je pas bereik<strong>en</strong> na e<strong>en</strong><br />

aantal jar<strong>en</strong> lev<strong>en</strong> <strong>en</strong> werk<strong>en</strong> <strong>in</strong> e<strong>en</strong> land waar de vreemde<br />

<strong>taal</strong> gesprok<strong>en</strong> wordt of na e<strong>en</strong> academische opleid<strong>in</strong>g <strong>in</strong> de<br />

vreemde <strong>taal</strong>. Voor <strong>het</strong> <strong>mbo</strong> is dit niveau niet relevant. Het<br />

blijft hier daarom verder buit<strong>en</strong> beschouw<strong>in</strong>g.<br />

Het niveau C1 is niet opg<strong>en</strong>om<strong>en</strong> <strong>in</strong> <strong>het</strong> <strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong><br />

<strong>MVT</strong> <strong>in</strong> <strong>het</strong> <strong>mbo</strong> omdat <strong>het</strong> <strong>in</strong> ge<strong>en</strong> <strong>en</strong>kele <strong>mbo</strong>-opleid<strong>in</strong>g<br />

vereist is. Voor de volledigheid is dit niveau wel <strong>in</strong> deze<br />

handreik<strong>in</strong>g opg<strong>en</strong>om<strong>en</strong> (Hoofdstuk 6).<br />

Elk niveau wordt beschrev<strong>en</strong> met behulp van descriptor<strong>en</strong><br />

(toelicht<strong>en</strong>de schal<strong>en</strong>). We noem<strong>en</strong> ze ook wel can-dostatem<strong>en</strong>ts,<br />

omdat <strong>het</strong> korte, kernachtige omschrijv<strong>in</strong>g<strong>en</strong><br />

zijn van wat iemand kan <strong>in</strong> e<strong>en</strong> vreemde <strong>taal</strong>. De descriptor<strong>en</strong><br />

van <strong>het</strong> <strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong> <strong>MVT</strong> <strong>in</strong> <strong>het</strong> <strong>mbo</strong> zijn, net als<br />

<strong>het</strong> ERK, <strong>in</strong>gedeeld <strong>in</strong> vijf vaardighed<strong>en</strong>: luister<strong>en</strong>, lez<strong>en</strong>,<br />

gesprekk<strong>en</strong> voer<strong>en</strong>, sprek<strong>en</strong> <strong>en</strong> schrijv<strong>en</strong>. E<strong>en</strong> descriptor voor<br />

gesprekk<strong>en</strong> voer<strong>en</strong> op niveau A2 is bijvoorbeeld:<br />

’Kan communicer<strong>en</strong> b<strong>in</strong>n<strong>en</strong> e<strong>en</strong>voudige <strong>en</strong> dagelijkse tak<strong>en</strong><br />

waar<strong>in</strong> gevraagd wordt om e<strong>en</strong> e<strong>en</strong>voudige <strong>en</strong> directe uitwissel<strong>in</strong>g<br />

van <strong>in</strong>formatie.’<br />

Op deze manier ontstaat e<strong>en</strong> kader van vijf bij vijf ‘cell<strong>en</strong>’ of<br />

clusters, waar<strong>in</strong> de beschrijv<strong>in</strong>g<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> word<strong>en</strong> opg<strong>en</strong>om<strong>en</strong>:<br />

C1<br />

B2<br />

B1<br />

A2<br />

A1<br />

Luister<strong>en</strong> Lez<strong>en</strong> Gesprekk<strong>en</strong> voer<strong>en</strong> Sprek<strong>en</strong> Schrijv<strong>en</strong><br />

De beschrijv<strong>in</strong>g<strong>en</strong> <strong>in</strong> <strong>het</strong> <strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong> <strong>MVT</strong> <strong>in</strong> <strong>het</strong> <strong>mbo</strong><br />

zijn grot<strong>en</strong>deels overg<strong>en</strong>om<strong>en</strong> uit de publicatie Taalprofiel<strong>en</strong><br />

(Enschede, 2004). Ook de beschrijv<strong>in</strong>g<strong>en</strong> van niveau C1 <strong>in</strong><br />

deze handreik<strong>in</strong>g zijn daaruit overg<strong>en</strong>om<strong>en</strong>.<br />

Hoe goed moet de vaardigheid zijn?<br />

Naast de descriptor<strong>en</strong> voor de <strong>taal</strong>vaardigheid zijn er per<br />

vaardigheid <strong>en</strong> per niveau ook Tekstk<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> <strong>en</strong> K<strong>en</strong>merk<strong>en</strong><br />

van de taakuitvoer<strong>in</strong>g opg<strong>en</strong>om<strong>en</strong>. Die gev<strong>en</strong> aan welk<br />

soort tekst iemand op welk niveau aankan <strong>en</strong> hoe goed de


vaardighed<strong>en</strong> op elk niveau zijn. Deze ontwikkel<strong>en</strong> zich van<br />

we<strong>in</strong>ig naar veel (bijvoorbeeld we<strong>in</strong>ig woord<strong>en</strong> op A1, e<strong>en</strong><br />

grote woord<strong>en</strong>schat op B2). Maar ook van e<strong>en</strong>voudig naar<br />

complex (bijvoorbeeld korte simpele z<strong>in</strong>n<strong>en</strong> op A1, lange<br />

sam<strong>en</strong>gestelde z<strong>in</strong>n<strong>en</strong> op C1 of concrete begripp<strong>en</strong> op A1 <strong>en</strong><br />

meer abstracte begripp<strong>en</strong> op C1). Dit geldt ook voor aspect<strong>en</strong><br />

als uitspraak, grammaticale correctheid <strong>en</strong> <strong>het</strong> vloei<strong>en</strong>d<br />

kunn<strong>en</strong> sprek<strong>en</strong>. Je kunt niet alle<strong>en</strong> méér d<strong>in</strong>g<strong>en</strong> <strong>in</strong> de<br />

vreemde <strong>taal</strong> (kwantiteit), maar je kunt ze ook beter (kwaliteit).<br />

De ontwikkel<strong>in</strong>g van de <strong>taal</strong>vaardigheid verloopt dus<br />

niet langs één dim<strong>en</strong>sie (e<strong>en</strong> trapje omhoog), maar langs<br />

meerdere dim<strong>en</strong>sies: zowel <strong>in</strong> de hoogte als <strong>in</strong> de breedte <strong>en</strong><br />

de diepte. E<strong>en</strong> kegel die naar bov<strong>en</strong> toe steeds wijder wordt<br />

is hiervoor e<strong>en</strong> betere verbeeld<strong>in</strong>g dan e<strong>en</strong> trapje met gelijke<br />

tred<strong>en</strong>.<br />

De ontwikkel<strong>in</strong>g van de kwantiteit is <strong>in</strong> feite multidim<strong>en</strong>sionaal<br />

<strong>en</strong> kwaliteit kan zich langs iedere dim<strong>en</strong>sie<br />

ontwikkel<strong>en</strong><br />

Illustratie: John de Jong<br />

Hieruit is ook duidelijk af te lez<strong>en</strong> dat e<strong>en</strong> stap aan de<br />

bov<strong>en</strong>kant (bijvoorbeeld van B2 naar C1) veel meer <strong>in</strong>spann<strong>in</strong>g<br />

<strong>en</strong> tijd zal verg<strong>en</strong> dan e<strong>en</strong> stap aan de onderkant (bijvoorbeeld<br />

van 0 naar A1): de kegel is immers aan de bov<strong>en</strong>kant<br />

veel breder.<br />

E<strong>en</strong> glijd<strong>en</strong>de schaal<br />

De ontwikkel<strong>in</strong>g van <strong>taal</strong>vaardigheid verloopt niet <strong>in</strong> trapjes,<br />

maar via e<strong>en</strong> glijd<strong>en</strong>de schaal. Eig<strong>en</strong>lijk zijn er ge<strong>en</strong> vaste<br />

gr<strong>en</strong>z<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> de niveaus. Het def<strong>in</strong>iër<strong>en</strong> van niveaus is<br />

eig<strong>en</strong>lijk vrij willekeurig.<br />

2 Het oorspronkelijke ERK of CERF bevat zes niveaus: A1-A2-B1-B2-C1-C2<br />

Het <strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong> <strong>MVT</strong> <strong>in</strong> <strong>het</strong> <strong>mbo</strong><br />

Def<strong>in</strong>iër<strong>en</strong> van niveaus op e<strong>en</strong> doorlop<strong>en</strong>de schaal<br />

Onder Niveau 1 Niveau 1 Niveau 2<br />

Onder Niveau 1 Niveau 1 Niveau 2 Niveau 3 Niveau 4<br />

Noot: Onder <strong>het</strong> laagste niveau is altijd nog e<strong>en</strong> niveau.<br />

Illustratie: John de Jong<br />

B<strong>in</strong>n<strong>en</strong> Europa zijn de ERK-niveaus afgesprok<strong>en</strong>. Hiermee<br />

is aangegev<strong>en</strong> waar <strong>het</strong> <strong>en</strong>e niveau e<strong>in</strong>digt <strong>en</strong> <strong>het</strong> andere<br />

beg<strong>in</strong>t. Dit is gedaan door voor elk niveau typer<strong>en</strong>de <strong>taal</strong>handel<strong>in</strong>g<strong>en</strong><br />

te beschrijv<strong>en</strong>, met typer<strong>en</strong>de k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong><br />

van de uitvoer<strong>in</strong>g. Aan de hand daarvan kun je als doc<strong>en</strong>t<br />

vaststell<strong>en</strong> of de stud<strong>en</strong>t van <strong>het</strong> <strong>en</strong>e <strong>in</strong> <strong>het</strong> andere niveau<br />

terecht is gekom<strong>en</strong>. Het exacte punt waarop dat gebeurt<br />

is niet altijd e<strong>en</strong>voudig te bepal<strong>en</strong>. De vele dim<strong>en</strong>sies van<br />

de <strong>taal</strong>ontwikkel<strong>in</strong>g tell<strong>en</strong> mee. Het is voor doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> soms<br />

moeilijk om daar mee om te gaan: je moet <strong>het</strong> <strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong><br />

eerst ‘<strong>in</strong> de v<strong>in</strong>gers krijg<strong>en</strong>’ om er met vertrouw<strong>en</strong> e<strong>en</strong><br />

niveau mee vast te kunn<strong>en</strong> stell<strong>en</strong>. Veel doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> volg<strong>en</strong> e<strong>en</strong><br />

tra<strong>in</strong><strong>in</strong>g om dit te ler<strong>en</strong>. Daarnaast hebb<strong>en</strong> ze regelmatig<br />

contact met hun collega’s om hun oordel<strong>en</strong> over stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong><br />

voor te legg<strong>en</strong> <strong>en</strong> te besprek<strong>en</strong>. Dit helpt om steeds beter <strong>en</strong><br />

met steeds meer vertrouw<strong>en</strong> e<strong>en</strong> uitspraak te kunn<strong>en</strong> do<strong>en</strong><br />

over e<strong>en</strong> <strong>taal</strong>vaardigheidsniveau van e<strong>en</strong> stud<strong>en</strong>t.<br />

1.2 Waar di<strong>en</strong>t <strong>het</strong> <strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong> voor?<br />

Het ERK, <strong>en</strong> dus ook <strong>het</strong> <strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong> <strong>MVT</strong> <strong>in</strong> <strong>het</strong> <strong>mbo</strong>,<br />

heeft als hoofddoel niveaus van <strong>taal</strong>vaardigheid onderl<strong>in</strong>g<br />

(tuss<strong>en</strong> tal<strong>en</strong>, tuss<strong>en</strong> schooltyp<strong>en</strong> <strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> land<strong>en</strong>) vergelijkbaar<br />

te mak<strong>en</strong>. Het is e<strong>en</strong> bruikbaar hulpmiddel bij <strong>het</strong><br />

onderwijz<strong>en</strong>, ler<strong>en</strong> <strong>en</strong> beoordel<strong>en</strong> van <strong>taal</strong>.<br />

Onderwijz<strong>en</strong><br />

De verzamel<strong>in</strong>g descriptor<strong>en</strong> op vier niveaus 2 laat per vaardigheid<br />

de ontwikkel<strong>in</strong>g zi<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> zeer elem<strong>en</strong>taire tot<br />

e<strong>en</strong> gevorderde <strong>taal</strong>vaardigheid. Hierdoor vormt hij als <strong>het</strong><br />

7


8<br />

Het <strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong> <strong>MVT</strong> <strong>in</strong> <strong>het</strong> <strong>mbo</strong><br />

ware e<strong>en</strong> meetlat. Voor doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> <strong>en</strong> ontwikkelaars van leermiddel<strong>en</strong><br />

biedt <strong>het</strong> <strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong> <strong>MVT</strong> <strong>in</strong> <strong>het</strong> <strong>mbo</strong> dus e<strong>en</strong><br />

houvast om e<strong>en</strong> curriculum te bouw<strong>en</strong>, less<strong>en</strong> te ontwerp<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> leermiddel<strong>en</strong> te ontwikkel<strong>en</strong>.<br />

Ler<strong>en</strong><br />

Voor stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> geeft <strong>het</strong> <strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong> <strong>MVT</strong> <strong>in</strong> <strong>het</strong> <strong>mbo</strong><br />

<strong>in</strong>zicht <strong>in</strong> wat ze al k<strong>en</strong>n<strong>en</strong> <strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> <strong>en</strong> wat ze nog moet<strong>en</strong><br />

ler<strong>en</strong> om e<strong>en</strong> bepaald niveau te bereik<strong>en</strong>.<br />

Beoordel<strong>en</strong><br />

De descriptor<strong>en</strong> <strong>in</strong> <strong>het</strong> <strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong> <strong>MVT</strong> <strong>in</strong> <strong>het</strong> <strong>mbo</strong><br />

gev<strong>en</strong> antwoord op de vraag: wat betek<strong>en</strong>t <strong>het</strong> als iemand <strong>in</strong><br />

e<strong>en</strong> vreemde <strong>taal</strong> e<strong>en</strong> bepaalde vaardigheid op e<strong>en</strong> bepaald<br />

niveau beheerst, bijvoorbeeld ‘gesprekk<strong>en</strong> voer<strong>en</strong>’ op niveau<br />

A2? Hoe ziet dat eruit? Door de verwijz<strong>in</strong>g naar <strong>het</strong> <strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong><br />

<strong>MVT</strong> <strong>in</strong> <strong>het</strong> <strong>mbo</strong> wordt duidelijk wat er wordt<br />

bedoeld met de eis<strong>en</strong> aan vaardigheid <strong>in</strong> de vreemde <strong>taal</strong>.<br />

1.3 Uitwerk<strong>in</strong>g<strong>en</strong> <strong>in</strong> deze <strong>Handreik<strong>in</strong>g</strong><br />

Niveau C1<br />

In <strong>het</strong> <strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong> <strong>MVT</strong> <strong>in</strong> <strong>het</strong> <strong>mbo</strong> is niveau C1 niet<br />

opg<strong>en</strong>om<strong>en</strong>. Toch kan <strong>het</strong> voor <strong>mbo</strong>-doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> nuttig zijn<br />

om er <strong>in</strong>zage <strong>in</strong> te hebb<strong>en</strong>. Al was <strong>het</strong> maar om e<strong>en</strong> duidelijker<br />

beeld te krijg<strong>en</strong> van de overgang van niveau B2 naar<br />

niveau C1. Ook komt <strong>het</strong> wel voor dat <strong>mbo</strong>-stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> e<strong>en</strong><br />

vreemde <strong>taal</strong> op niveau C1 beheers<strong>en</strong>. In dergelijke gevall<strong>en</strong><br />

zal de doc<strong>en</strong>t <strong>het</strong> niveau formeel vast will<strong>en</strong> stell<strong>en</strong>. Daarom<br />

staat <strong>in</strong> deze handreik<strong>in</strong>g <strong>in</strong> hoofdstuk 6 e<strong>en</strong> beschrijv<strong>in</strong>g<br />

van niveau C1.<br />

Gedetailleerde descriptor<strong>en</strong><br />

Alle descriptor<strong>en</strong> (toelicht<strong>en</strong>de schal<strong>en</strong>) <strong>in</strong> <strong>het</strong> <strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong><br />

<strong>MVT</strong> <strong>in</strong> <strong>het</strong> <strong>mbo</strong> zijn globale descriptor<strong>en</strong> 3 . E<strong>en</strong> voorbeeld<br />

van e<strong>en</strong> globale descriptor is de descriptor voor ‘gesprekk<strong>en</strong><br />

voer<strong>en</strong>’ op niveau A2:<br />

’Kan communicer<strong>en</strong> b<strong>in</strong>n<strong>en</strong> e<strong>en</strong>voudige <strong>en</strong> dagelijkse tak<strong>en</strong><br />

waar<strong>in</strong> gevraagd wordt om e<strong>en</strong> e<strong>en</strong>voudige <strong>en</strong> directe<br />

uitwissel<strong>in</strong>g van <strong>in</strong>formatie.’<br />

In deze handreik<strong>in</strong>g v<strong>in</strong>d je <strong>in</strong> hoofdstuk 7 e<strong>en</strong> lijst met<br />

gedetailleerde descriptor<strong>en</strong>. Gedetailleerde uitwerk<strong>in</strong>g<strong>en</strong> van<br />

bov<strong>en</strong>staande descriptor kunn<strong>en</strong> er zo uitzi<strong>en</strong>:<br />

’Kan e<strong>en</strong>voudige aanwijz<strong>in</strong>g<strong>en</strong> <strong>en</strong> <strong>in</strong>structies gev<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />

opvolg<strong>en</strong>.’<br />

’Kan beperkte <strong>in</strong>formatie uitwissel<strong>en</strong> over e<strong>en</strong>voudige,<br />

concrete zak<strong>en</strong>.’<br />

’Kan <strong>in</strong>formatie van persoonlijke aard vrag<strong>en</strong> <strong>en</strong> gev<strong>en</strong>.’<br />

De gedetailleerde descriptor<strong>en</strong> <strong>in</strong> hoofdstuk 7 zijn afkomstig<br />

uit Taalprofiel<strong>en</strong>. Ze zijn op dezelfde manier <strong>in</strong> clusters<br />

<strong>in</strong>gedeeld als de globale descriptor<strong>en</strong> <strong>in</strong> <strong>het</strong> <strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong><br />

<strong>MVT</strong> <strong>in</strong> <strong>het</strong> <strong>mbo</strong>. Ze gev<strong>en</strong> e<strong>en</strong> specificatie of concretiser<strong>in</strong>g<br />

van de globale descriptor<strong>en</strong> van <strong>het</strong> <strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong>.<br />

3 In Taalprofiel<strong>en</strong> is er sprake van globale descriptor<strong>en</strong> <strong>en</strong> gedetailleerde descriptor<strong>en</strong>, e<strong>en</strong> <strong>in</strong>del<strong>in</strong>g die geïnspireerd is door Profile<br />

Deutsch (Glabionat, M., Mueller, M., Wert<strong>en</strong>schlag, L. e.a. (2005). Berl<strong>in</strong>: Lang<strong>en</strong>scheidt).De globale descriptor<strong>en</strong> uit Taalprofiel<strong>en</strong><br />

hebb<strong>en</strong> model gestaan voor de toelicht<strong>en</strong>de schal<strong>en</strong> <strong>in</strong> <strong>het</strong> <strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong> <strong>MVT</strong> <strong>in</strong> <strong>het</strong> <strong>mbo</strong>.<br />

Voorbeeld<strong>en</strong> van <strong>taal</strong>tak<strong>en</strong><br />

Bij de gedetailleerde descriptor<strong>en</strong> staan ook voorbeeld<strong>en</strong> van<br />

situaties waar<strong>in</strong> de <strong>taal</strong>handel<strong>in</strong>g<strong>en</strong> van deze descriptor<strong>en</strong><br />

kunn<strong>en</strong> word<strong>en</strong> uitgevoerd. Ze di<strong>en</strong><strong>en</strong> als handvat voor verschill<strong>en</strong>de<br />

dome<strong>in</strong><strong>en</strong>, aangeduid met e<strong>en</strong> code:<br />

• DL voor <strong>het</strong> dome<strong>in</strong> Dagelijks Lev<strong>en</strong><br />

• PU voor <strong>het</strong> Publieke Dome<strong>in</strong><br />

• OPL voor <strong>het</strong> dome<strong>in</strong> Opleid<strong>in</strong>g<br />

• WE voor Werk<br />

Bij <strong>het</strong> formuler<strong>en</strong> van de voorbeeld<strong>en</strong> is rek<strong>en</strong><strong>in</strong>g gehoud<strong>en</strong><br />

met verschill<strong>en</strong>de groep<strong>en</strong> <strong>taal</strong>leerders: verschill<strong>en</strong>de<br />

leeftijdsgroep<strong>en</strong> <strong>en</strong> verschill<strong>en</strong>de schooltypes. Je kunt als<br />

doc<strong>en</strong>t de voorbeeld<strong>en</strong> kiez<strong>en</strong> die bij jouw stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> pass<strong>en</strong>,<br />

voorbeeld<strong>en</strong> aanpass<strong>en</strong> of er zelf gelijkwaardige voorbeeld<strong>en</strong><br />

bij mak<strong>en</strong>.


2 Wat moet<strong>en</strong> stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong>?<br />

2.1 Moderne Vreemde Tal<strong>en</strong> <strong>in</strong> <strong>het</strong><br />

kwalificatiedossier<br />

E<strong>en</strong> kwalificatiedossier beschrijft de eis<strong>en</strong> waaraan beg<strong>in</strong>n<strong>en</strong>de<br />

beroepsbeoef<strong>en</strong>ar<strong>en</strong> moet<strong>en</strong> voldo<strong>en</strong> wanneer zij<br />

gediplomeerd de opleid<strong>in</strong>g verlat<strong>en</strong>. Het kwalificatiedossier<br />

beschrijft dus wat iemand moet ‘k<strong>en</strong>n<strong>en</strong> <strong>en</strong> kunn<strong>en</strong>’. Dit<br />

gebeurt <strong>in</strong> kerntak<strong>en</strong> <strong>en</strong> werkprocess<strong>en</strong> die hij moet kunn<strong>en</strong><br />

uitvoer<strong>en</strong> <strong>en</strong> <strong>in</strong> compet<strong>en</strong>ties, k<strong>en</strong>nis <strong>en</strong> vaardighed<strong>en</strong><br />

die hiervoor nodig zijn 4 . In <strong>het</strong> kwalificatiedossier staan ook<br />

ev<strong>en</strong>tuele mvt-eis<strong>en</strong>.<br />

E<strong>en</strong> kwalificatiedossier bestaat uit vier del<strong>en</strong>:<br />

Deel A E<strong>en</strong> korte beschrijv<strong>in</strong>g van <strong>het</strong> beroep <strong>en</strong> de tak<strong>en</strong> die de<br />

beroepsoef<strong>en</strong>aar uitvoert <strong>en</strong> de compet<strong>en</strong>ties die daarbij<br />

nodig zijn.<br />

Deel B E<strong>en</strong> beschrijv<strong>in</strong>g op hoofdlijn<strong>en</strong> van de diploma-eis<strong>en</strong>.<br />

Hier staan de kerntak<strong>en</strong>, werkprocess<strong>en</strong> <strong>en</strong> proces-<br />

compet<strong>en</strong>tiematrices.<br />

Deel C De uitwerk<strong>in</strong>g van de diploma-eis<strong>en</strong> uit deel B. Per kerntaak<br />

zijn de compet<strong>en</strong>ties <strong>in</strong> prestatie-<strong>in</strong>dicator<strong>en</strong> uitgewerkt<br />

<strong>in</strong> term<strong>en</strong> van kerntak<strong>en</strong> <strong>en</strong> werkprocess<strong>en</strong> <strong>en</strong> zijn<br />

de b<strong>en</strong>odigde vakk<strong>en</strong>nis <strong>en</strong> vaardighed<strong>en</strong> beschrev<strong>en</strong>.<br />

Deel D E<strong>en</strong> toelicht<strong>in</strong>g op de totstandkom<strong>in</strong>g van <strong>het</strong> dossier/<br />

verantwoord<strong>in</strong>g.<br />

E<strong>en</strong> stud<strong>en</strong>t start <strong>in</strong> e<strong>en</strong> bepaald studiejaar (cohort) met<br />

e<strong>en</strong> <strong>mbo</strong>-opleid<strong>in</strong>g. De kwalificatie-eis<strong>en</strong> van de opleid<strong>in</strong>g<br />

van deze stud<strong>en</strong>t zijn te v<strong>in</strong>d<strong>en</strong> <strong>in</strong> <strong>het</strong> kwalificatiedossier dat<br />

voor dat cohort is vastgesteld. Dit dossier is gekoppeld aan<br />

de stud<strong>en</strong>t <strong>en</strong> blijft van kracht voor de duur van de opleid<strong>in</strong>g<br />

5 .<br />

2.2 Eis<strong>en</strong> aan mvt <strong>in</strong> kwalificatiedossiers<br />

vóór 2011/2012<br />

In de kwalificatiedossiers van vóór 2011 word<strong>en</strong> de niveaueis<strong>en</strong><br />

voor de moderne vreemde tal<strong>en</strong> beschrev<strong>en</strong> <strong>in</strong> deel B.<br />

Dit gebeurt <strong>in</strong> e<strong>en</strong> zog<strong>en</strong>aamd <strong>taal</strong>compet<strong>en</strong>tieprofiel, e<strong>en</strong><br />

schema met de vijf <strong>taal</strong>vaardighed<strong>en</strong> <strong>en</strong> de vijf ERK-niveaus.<br />

Hier<strong>in</strong> staat met kruisjes aangegev<strong>en</strong> welke moderne vreemde<br />

<strong>taal</strong> vereist is <strong>en</strong> welk niveau per vaardigheid. In deel<br />

C staat soms nog per werkproces aangegev<strong>en</strong> of daar de<br />

moderne vreemde <strong>taal</strong> vereist is of niet. In sommige kwalificatiedossiers<br />

staat <strong>in</strong> deel C ge<strong>en</strong> <strong>en</strong>kele verwijz<strong>in</strong>g naar de<br />

moderne vreemde <strong>taal</strong>. Daar wordt volstaan met e<strong>en</strong> algem<strong>en</strong>e<br />

aanduid<strong>in</strong>g <strong>in</strong> deel B.<br />

Aangezi<strong>en</strong> deel B én deel C behor<strong>en</strong> tot <strong>het</strong> verplichte deel<br />

van <strong>het</strong> kwalificatiedossier, mak<strong>en</strong> ze onderdeel uit van de<br />

diploma-eis<strong>en</strong>. De regel is dat stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> t<strong>en</strong> m<strong>in</strong>ste drie<br />

vaardighed<strong>en</strong> op <strong>het</strong> vereiste niveau moet<strong>en</strong> afsluit<strong>en</strong>.<br />

Dit wordt gezi<strong>en</strong> als e<strong>en</strong> acceptabele m<strong>in</strong>imumnorm voor<br />

diplomer<strong>in</strong>g. Het uitgangspunt is wel dat alle volg<strong>en</strong>s deel B<br />

vereiste vaardighed<strong>en</strong> word<strong>en</strong> onderwez<strong>en</strong> <strong>en</strong> geëxam<strong>in</strong>eerd.<br />

De werkelijk behaalde niveaus kunn<strong>en</strong> op of bij <strong>het</strong> diploma<br />

word<strong>en</strong> vermeld.<br />

2.3 Eis<strong>en</strong> aan mvt <strong>in</strong> kwalificatiedossiers<br />

vanaf 2011/2012<br />

De <strong>in</strong>voer<strong>in</strong>g van de wet <strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong> Nederlandse <strong>taal</strong><br />

<strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong> (augustus 2010) vroeg om e<strong>en</strong> helder onderscheid<br />

tuss<strong>en</strong> g<strong>en</strong>erieke <strong>en</strong> beroepsspecifieke eis<strong>en</strong> <strong>in</strong> <strong>het</strong><br />

kwalificatiedossier. De g<strong>en</strong>erieke eis<strong>en</strong> geld<strong>en</strong> los van <strong>het</strong><br />

specifieke beroep. Ze word<strong>en</strong> <strong>in</strong> de dossiers vanaf 2011/2012<br />

beschrev<strong>en</strong> <strong>in</strong> deel B. De beroepsspecifieke eis<strong>en</strong> word<strong>en</strong><br />

uitgewerkt <strong>in</strong> deel C 6 .<br />

In e<strong>en</strong> schema ziet <strong>het</strong> er zo uit:<br />

Deel B In dit deel staan, onder andere, de g<strong>en</strong>erieke eis<strong>en</strong> voor<br />

Engels voor de niveau 4 opleid<strong>in</strong>g<strong>en</strong>.<br />

In dit deel staat beschrev<strong>en</strong> of <strong>en</strong> zo ja welke moderne<br />

vreemde tal<strong>en</strong> (één of meer) van belang zijn voor dit<br />

beroep.<br />

Deel C Bij de kerntak<strong>en</strong> <strong>en</strong> werkprocess<strong>en</strong> is aangegev<strong>en</strong> of hierbij<br />

de moderne vreemde <strong>taal</strong> (e<strong>en</strong> of meer) als vaardigheid<br />

vereist is.<br />

Deel D Hier staat e<strong>en</strong> <strong>in</strong>dicatie van <strong>het</strong> b<strong>en</strong>odigde niveau van<br />

beroepsgerichte <strong>taal</strong>vaardigheid, <strong>in</strong> term<strong>en</strong> van <strong>het</strong> ERK,<br />

plus e<strong>en</strong> voorbeeldmatige verantwoord<strong>in</strong>g van wat er <strong>in</strong><br />

deel C wordt geëist.<br />

De kwalificatie-eis<strong>en</strong> voor de moderne vreemde tal<strong>en</strong> staan<br />

<strong>in</strong> deel B <strong>en</strong>/of deel C.<br />

In deel B staan de g<strong>en</strong>erieke eis<strong>en</strong>. In de dossiers van cohort<br />

4 De K<strong>en</strong>nisc<strong>en</strong>tra <strong>en</strong> branches uit <strong>het</strong> bedrijfslev<strong>en</strong> zijn <strong>in</strong> sam<strong>en</strong>spraak met de <strong>mbo</strong>-<strong>in</strong>stell<strong>in</strong>g<strong>en</strong> verantwoordelijk voor <strong>het</strong><br />

opstell<strong>en</strong> van zog<strong>en</strong>aamde beroepscompet<strong>en</strong>tieprofiel<strong>en</strong>. Deze beschrijv<strong>en</strong> de eis<strong>en</strong> aan de beroepsuitoef<strong>en</strong><strong>in</strong>g door e<strong>en</strong> ervar<strong>en</strong><br />

beroepsuitoef<strong>en</strong>aar. De profiel<strong>en</strong> vorm<strong>en</strong> de basis voor de kwalificatie-eis<strong>en</strong> voor e<strong>en</strong> beg<strong>in</strong>n<strong>en</strong>d beroepsbeoef<strong>en</strong>aar, die ook deel<br />

uitmak<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> kwalificatiedossier.<br />

5 E<strong>en</strong> overzicht van kwalificatiedossiers <strong>en</strong> cohort<strong>en</strong> v<strong>in</strong>d je op www.kwalificaties<strong>mbo</strong>.nl.<br />

6 Voor meer <strong>in</strong>formatie over de red<strong>en</strong> voor deze wijzig<strong>in</strong>g is <strong>het</strong> docum<strong>en</strong>t ‘Aanduid<strong>in</strong>g van <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>eis<strong>en</strong> <strong>in</strong> kwalificatiedossiers<br />

vanaf 2011’ te raadpleg<strong>en</strong> op www.kwalificaties<strong>mbo</strong>.nl, onder <strong>het</strong> thema Taal <strong>en</strong> Rek<strong>en</strong><strong>en</strong>.<br />

9


10<br />

Wat moet<strong>en</strong> stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong>?<br />

2011–2012 kan er sprake zijn van g<strong>en</strong>erieke eis<strong>en</strong> Engels<br />

voor niveau 4 <strong>in</strong> deel B. Mbo-brede <strong>in</strong>voer<strong>in</strong>g geldt vanaf<br />

cohort 2012-2013. In deel B staat ook aangegev<strong>en</strong> of één<br />

of meerdere moderne vreemde tal<strong>en</strong> nodig zijn voor <strong>het</strong><br />

beroep <strong>en</strong> welke dit zijn.<br />

In deel C kunn<strong>en</strong> mogelijke beroepsspecifieke uitwerk<strong>in</strong>g<strong>en</strong><br />

staan. Daar zijn de <strong>taal</strong>eis<strong>en</strong> beschrev<strong>en</strong> als b<strong>en</strong>odigde vakk<strong>en</strong>nis<br />

<strong>en</strong> vaardighed<strong>en</strong> behor<strong>en</strong>de bij e<strong>en</strong> werkproces. In<br />

deel C gaat <strong>het</strong> dus altijd om beroepsspecifieke <strong>taal</strong>vaardighed<strong>en</strong>.<br />

In deel D wordt e<strong>en</strong> <strong>in</strong>dicatie gegev<strong>en</strong> van <strong>het</strong> ERK-niveau<br />

van de <strong>in</strong> deel C g<strong>en</strong>oemde mvt-eis<strong>en</strong>. Deel D di<strong>en</strong>t als toelicht<strong>in</strong>g<br />

<strong>en</strong> verantwoord<strong>in</strong>g <strong>en</strong> fungeert als servicedocum<strong>en</strong>t.<br />

De <strong>in</strong>dicatie van de ERK-niveaus geeft de <strong>in</strong>stell<strong>in</strong>g handvatt<strong>en</strong><br />

voor de <strong>in</strong>richt<strong>in</strong>g van <strong>het</strong> onderwijs <strong>en</strong> de <strong>in</strong>richt<strong>in</strong>g van<br />

<strong>het</strong> exam<strong>en</strong>. Bijvoorbeeld voor <strong>het</strong> opstell<strong>en</strong> van beoordel<strong>in</strong>gscriteria<br />

of <strong>het</strong> selecter<strong>en</strong> van pass<strong>en</strong>de tekst<strong>en</strong>.<br />

Actuele <strong>in</strong>fo over kwalificatie-eis<strong>en</strong>, exam<strong>in</strong>er<strong>in</strong>g<br />

<strong>en</strong> toezicht<br />

Informatie over de def<strong>in</strong>itieve regelgev<strong>in</strong>g voor de g<strong>en</strong>erieke<br />

eis<strong>en</strong> Nederlands, rek<strong>en</strong><strong>en</strong> <strong>en</strong> Engels voor 2012/2013 is per<br />

brief verzond<strong>en</strong> naar de schol<strong>en</strong> op 9 januari 2012. In deze<br />

brief geeft de m<strong>in</strong>ister aan dat c<strong>en</strong>trale exam<strong>in</strong>er<strong>in</strong>g voor<br />

Engels op <strong>mbo</strong> niveau 4 verplicht wordt gesteld vanaf <strong>het</strong><br />

schooljaar 2017/2018.<br />

Alle actuele <strong>in</strong>formatie over de regelgev<strong>in</strong>g rondom exam<strong>in</strong>er<strong>in</strong>g<br />

<strong>en</strong> diplomer<strong>in</strong>g v<strong>in</strong>d je op www.steunpunt<strong>taal</strong><strong>en</strong>rek<strong>en</strong><strong>en</strong><strong>en</strong><strong>mbo</strong>.nl.<br />

Het <strong>Steunpunt</strong> heeft ook e<strong>en</strong> aantal servicedocum<strong>en</strong>t<strong>en</strong><br />

over de regelgev<strong>in</strong>g moderne vreemde tal<strong>en</strong> <strong>in</strong><br />

<strong>het</strong> <strong>mbo</strong> gepubliceerd. Deze docum<strong>en</strong>t<strong>en</strong> word<strong>en</strong> regelmatig<br />

geactualiseerd. Je kunt ze v<strong>in</strong>d<strong>en</strong> onder mvt/downloads.<br />

Op de website www.kwalificaties<strong>mbo</strong>.nl verschijnt jaarlijks<br />

e<strong>en</strong> overzicht met de <strong>in</strong> de kwalificatiedossiers vermelde<br />

<strong>in</strong>dicaties van ERK-niveaus van de beroepsgerichte eis<strong>en</strong><br />

moderne vreemde tal<strong>en</strong> voor <strong>het</strong> geld<strong>en</strong>de cohort (onder<br />

Thema’s/Taal <strong>en</strong> Rek<strong>en</strong><strong>en</strong>).<br />

2.4 G<strong>en</strong>erieke eis<strong>en</strong> Engels voor niveau 4<br />

vanaf 2012/2013<br />

Vanaf 2012/2013 geld<strong>en</strong> <strong>mbo</strong>-breed voor niveau 4 dezelfde<br />

g<strong>en</strong>erieke eis<strong>en</strong> voor Engels, ongeacht of deze <strong>taal</strong> wel of<br />

niet noodzakelijk is voor <strong>het</strong> beroep. Deze g<strong>en</strong>erieke eis<strong>en</strong><br />

zijn:<br />

7 Voortgangsrapportage implem<strong>en</strong>tatie <strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong> Taal <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong>, 7 juni 2011<br />

• B1 voor Luister<strong>en</strong> <strong>en</strong> Lez<strong>en</strong><br />

• A2 voor de overige <strong>taal</strong>vaardighed<strong>en</strong>.<br />

C1<br />

B2<br />

B1<br />

A2<br />

A1<br />

Luister<strong>en</strong> Lez<strong>en</strong> Gesprekk<strong>en</strong> voer<strong>en</strong> Sprek<strong>en</strong> Schrijv<strong>en</strong><br />

De belangrijkste red<strong>en</strong><strong>en</strong> voor <strong>het</strong> verplicht stell<strong>en</strong> van deze<br />

g<strong>en</strong>erieke eis<strong>en</strong> zijn <strong>het</strong> verbeter<strong>en</strong> van de doorstroom naar<br />

<strong>het</strong> hbo <strong>en</strong> <strong>het</strong> belang dat Engels heeft als wereld<strong>taal</strong> <strong>in</strong><br />

onze maatschappij.<br />

‘G<strong>en</strong>eriek’ betek<strong>en</strong>t <strong>in</strong> dit verband: ‘voor alle <strong>mbo</strong>-opleid<strong>in</strong>g<strong>en</strong><br />

gelijk’. Het betek<strong>en</strong>t dus niet per se ‘<strong>in</strong> e<strong>en</strong> algeme<strong>en</strong><br />

maatschappelijke context’, zoals wel e<strong>en</strong>s wordt gedacht.<br />

Daarom kan <strong>en</strong> mag je Engels onderwijz<strong>en</strong> <strong>en</strong> exam<strong>in</strong>er<strong>en</strong> <strong>in</strong><br />

zowel algeme<strong>en</strong> maatschappelijke context<strong>en</strong> als <strong>in</strong> beroepscontext<strong>en</strong>.<br />

Zie hiervoor ook <strong>het</strong> hoofdstuk over exam<strong>in</strong>er<strong>in</strong>g.<br />

De behaalde resultat<strong>en</strong> voor g<strong>en</strong>eriek Engels moet<strong>en</strong> word<strong>en</strong><br />

ver<strong>taal</strong>d naar e<strong>en</strong> geheel cijfer op e<strong>en</strong> schaal van 1-10. Dit<br />

e<strong>in</strong>dcijfer geeft <strong>het</strong> resultaat weer van <strong>het</strong> gemiddelde van<br />

alle vijf de vaardighed<strong>en</strong> sam<strong>en</strong>. Als de uitkomst ge<strong>en</strong> geheel<br />

getal is, rond je voor de e<strong>in</strong>dwaarder<strong>in</strong>g dat getal naar<br />

b<strong>en</strong>ed<strong>en</strong> af als <strong>het</strong> eerste cijfer achter de komma e<strong>en</strong> 4 of<br />

lager is. Je rondt naar bov<strong>en</strong> af als <strong>het</strong> eerste cijfer achter de<br />

komma e<strong>en</strong> 5 of hoger is.<br />

Uitslagregel<strong>in</strong>g<br />

Volg<strong>en</strong>s de voortgangsrapportage van de m<strong>in</strong>ister aan de<br />

Tweede Kamer 7 gaat Engels als g<strong>en</strong>erieke eis <strong>in</strong> niveau-4<br />

opleid<strong>in</strong>g<strong>en</strong> <strong>in</strong> de uitslagregel<strong>in</strong>g als volgt meetell<strong>en</strong> met<br />

Nederlands <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong>: e<strong>en</strong> stud<strong>en</strong>t mag voor de vakk<strong>en</strong><br />

Nederlands, rek<strong>en</strong><strong>en</strong> <strong>en</strong> Engels één onvoldo<strong>en</strong>de (t<strong>en</strong><br />

m<strong>in</strong>ste e<strong>en</strong> vijf) hebb<strong>en</strong>.<br />

In de eerste twee exam<strong>en</strong>jar<strong>en</strong> waar<strong>in</strong> Nederlands <strong>en</strong><br />

rek<strong>en</strong><strong>en</strong> c<strong>en</strong>traal geëxam<strong>in</strong>eerd word<strong>en</strong> (2013/2014 <strong>en</strong><br />

2014/2015) zal als overgangsregel<strong>in</strong>g nog e<strong>en</strong> mildere slaag/<br />

zakregel<strong>in</strong>g van kracht zijn: maximaal twee onvoldo<strong>en</strong>des<br />

(t<strong>en</strong> m<strong>in</strong>ste e<strong>en</strong> vijf) voor Nederlands, rek<strong>en</strong><strong>en</strong>, Engels. Deze<br />

diplomer<strong>in</strong>gseis<strong>en</strong> sluit<strong>en</strong> aan bij de eis<strong>en</strong> voor deze drie<br />

vakk<strong>en</strong> <strong>in</strong> <strong>het</strong> havo.


2.5 Wat moet e<strong>en</strong> stud<strong>en</strong>t kunn<strong>en</strong>?<br />

In deel C word<strong>en</strong> de eis<strong>en</strong> voor de moderne vreemde tal<strong>en</strong><br />

gekoppeld aan werkprocess<strong>en</strong>. Ze zijn beroepsspecifiek <strong>en</strong><br />

onderdeel van de onderligg<strong>en</strong>de k<strong>en</strong>nis <strong>en</strong> vaardighed<strong>en</strong><br />

die nodig zijn om <strong>het</strong> werkproces goed uit te voer<strong>en</strong>. In<br />

de kwalificatiedossiers vanaf 2011/2012 wordt <strong>in</strong> deel D<br />

e<strong>en</strong> <strong>in</strong>dicatie van <strong>het</strong> ERK-niveau vermeld. Wat dit niveau<br />

<strong>in</strong>houdt staat <strong>in</strong> <strong>het</strong> <strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong> <strong>MVT</strong> <strong>in</strong> <strong>het</strong> <strong>mbo</strong> <strong>en</strong> <strong>in</strong><br />

de beschrijv<strong>in</strong>g<strong>en</strong> van de gedetailleerde descriptor<strong>en</strong> <strong>in</strong> deze<br />

handreik<strong>in</strong>g.<br />

Voorbeeld<br />

Is er <strong>in</strong> <strong>het</strong> kwalificatiedossier (deel D) sprake van e<strong>en</strong><br />

niveau-<strong>in</strong>dicatie B1 voor <strong>het</strong> lez<strong>en</strong> van handleid<strong>in</strong>g<strong>en</strong><br />

bij e<strong>en</strong> werkproces? Dan wordt daarmee de vaardigheid<br />

bedoeld die <strong>in</strong> <strong>het</strong> <strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong> <strong>MVT</strong> <strong>in</strong> <strong>het</strong> <strong>mbo</strong> als<br />

volgt staat omschrev<strong>en</strong>:<br />

‘Kan tekst<strong>en</strong> begrijp<strong>en</strong> die hoofdzakelijk bestaan uit zeer<br />

frequ<strong>en</strong>te dagelijkse, of aan <strong>het</strong> werk gerelateerde <strong>taal</strong>.<br />

Kan de beschrijv<strong>in</strong>g van gebeurt<strong>en</strong>iss<strong>en</strong>, gevoel<strong>en</strong>s <strong>en</strong><br />

w<strong>en</strong>s<strong>en</strong> <strong>in</strong> persoonlijke briev<strong>en</strong> begrijp<strong>en</strong>.’<br />

De gedetailleerde descriptor<strong>en</strong> gev<strong>en</strong> nog meer <strong>in</strong>formatie<br />

over <strong>het</strong> lez<strong>en</strong> van handleid<strong>in</strong>g<strong>en</strong> op B1 niveau:<br />

‘Kan duidelijk geschrev<strong>en</strong>, ondubbelz<strong>in</strong>nige <strong>in</strong>structies<br />

begrijp<strong>en</strong>.’<br />

Recept voor <strong>het</strong> mak<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> regionaal gerecht (DL)<br />

Handleid<strong>in</strong>g bij e<strong>en</strong> mobiele telefoon (DL)<br />

Instructies bij e<strong>en</strong> computerspelletje (DL)<br />

Helpfunctie <strong>in</strong> e<strong>en</strong> tekstverwerk<strong>in</strong>gsprogramma (DL, OPL,<br />

WE)<br />

Instructie bij e<strong>en</strong> kopieerapparaat, e<strong>en</strong> pr<strong>in</strong>ter, e<strong>en</strong><br />

beamer (DL, OPL, WE)<br />

E<strong>en</strong> e<strong>en</strong>voudig geschrev<strong>en</strong> bijsluiter bij medicijn<strong>en</strong> (DL)<br />

Het oploss<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> stor<strong>in</strong>g bij e<strong>en</strong> bek<strong>en</strong>d apparaat<br />

met behulp van e<strong>en</strong> handleid<strong>in</strong>g (WE)<br />

Instructies voor <strong>het</strong> <strong>in</strong>vull<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> schadeformulier bij<br />

e<strong>en</strong> aanrijd<strong>in</strong>g (PU)<br />

Deze beschrijv<strong>in</strong>g<strong>en</strong> zijn e<strong>en</strong> hulpmiddel voor <strong>het</strong> <strong>in</strong>richt<strong>en</strong><br />

van de less<strong>en</strong>. De aanduid<strong>in</strong>g<strong>en</strong> DL, OPL <strong>en</strong> WE betek<strong>en</strong><strong>en</strong><br />

Wat moet<strong>en</strong> stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong>?<br />

Dagelijks Lev<strong>en</strong>, Opleid<strong>in</strong>g <strong>en</strong> Werk. Wanneer deel C specificeert<br />

waar de mvt nodig is <strong>in</strong> <strong>het</strong> beroep, di<strong>en</strong><strong>en</strong> deze werkprocess<strong>en</strong><br />

als uitgangspunt te word<strong>en</strong> g<strong>en</strong>om<strong>en</strong>. Doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong><br />

kunn<strong>en</strong> dan zelf gedetailleerde descriptor<strong>en</strong> betreff<strong>en</strong>de WE<br />

(Werk) toevoeg<strong>en</strong> <strong>en</strong> aanpass<strong>en</strong>, uitgaande van deel C van<br />

<strong>het</strong> kwalificatiedossier.<br />

In kwalificatiedossiers vóór 2011/2012 kan <strong>het</strong> zijn dat deel<br />

C ge<strong>en</strong> aanwijz<strong>in</strong>g<strong>en</strong> voor de mvt geeft, terwijl er <strong>in</strong> deel B<br />

wel beroepsspecifieke mvt-eis<strong>en</strong> zijn g<strong>en</strong>oemd. In dit geval<br />

heb je als doc<strong>en</strong>t de vrijheid om gebruik te mak<strong>en</strong> van alle<br />

voorbeelddescriptor<strong>en</strong> die je voor <strong>het</strong> beroep van belang<br />

acht. Deze situatie kan vanaf 2011/2012 niet meer voorkom<strong>en</strong>!<br />

2.6 Hoe goed moet e<strong>en</strong> stud<strong>en</strong>t iets<br />

kunn<strong>en</strong>?<br />

Het <strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong> laat zi<strong>en</strong> wát de stud<strong>en</strong>t moet kunn<strong>en</strong>:<br />

<strong>het</strong> beschrijft <strong>in</strong> descriptor<strong>en</strong> de <strong>taal</strong>tak<strong>en</strong> die bij de<br />

niveaus pass<strong>en</strong>. Dat gebeurt <strong>in</strong> verschill<strong>en</strong>de mate van<br />

gedetailleerdheid: zowel <strong>in</strong> Algem<strong>en</strong>e omschrijv<strong>in</strong>g<strong>en</strong> van<br />

<strong>het</strong> beheers<strong>in</strong>gs niveau als <strong>in</strong> verder uitgewerkte Toelicht<strong>en</strong>de<br />

schal<strong>en</strong>. Deze handreik<strong>in</strong>g voegt hier nog e<strong>en</strong> verdere verfijn<strong>in</strong>g<br />

aan toe: de gedetailleerde descriptor<strong>en</strong>, sam<strong>en</strong> met<br />

voorbeeld<strong>en</strong> van situaties waar<strong>in</strong> de stud<strong>en</strong>t de taak kan<br />

uitvoer<strong>en</strong>.<br />

Het <strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong> beschrijft ook hoe goed de stud<strong>en</strong>t die<br />

<strong>taal</strong>tak<strong>en</strong> moet kunn<strong>en</strong> uitvoer<strong>en</strong>. Dit gebeurt <strong>in</strong> <strong>het</strong> onderdeel<br />

Tekstk<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> <strong>en</strong> k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> taakuitvoer<strong>in</strong>g:<br />

• Tekstk<strong>en</strong>merk<strong>en</strong>: met wat voor soort tekst<strong>en</strong> moet e<strong>en</strong><br />

stud<strong>en</strong>t e<strong>en</strong> bepaald niveau kunn<strong>en</strong> aanton<strong>en</strong>?<br />

• Taakuitvoer<strong>in</strong>g: wat zijn de criteria voor e<strong>en</strong> voldo<strong>en</strong>de<br />

prestatie - hoe goed moet <strong>het</strong> zijn?<br />

Beide bov<strong>en</strong>staande dim<strong>en</strong>sies spel<strong>en</strong> e<strong>en</strong> rol bij de beoordel<strong>in</strong>g<br />

of iemand <strong>taal</strong>vaardig is op e<strong>en</strong> bepaald niveau.<br />

2.7 Van mvt-eis<strong>en</strong> naar mvt-onderwijs<br />

De <strong>in</strong>formatie <strong>in</strong> <strong>het</strong> kwalificatiedossier di<strong>en</strong>t als basis voor<br />

<strong>het</strong> onderwijsprogramma voor de moderne vreemde tal<strong>en</strong>.<br />

De <strong>in</strong>formatie over de moderne vreemde <strong>taal</strong> <strong>in</strong> deel C (bij<br />

de kerntak<strong>en</strong> <strong>en</strong> werkprocess<strong>en</strong>) kun je <strong>het</strong> beste eerst <strong>in</strong><br />

e<strong>en</strong> schema bij elkaar zett<strong>en</strong>. Soms is dit al gedaan door<br />

e<strong>en</strong> k<strong>en</strong>nisc<strong>en</strong>trum (bijvoorbeeld K<strong>en</strong>nisc<strong>en</strong>trum Handel).<br />

In andere gevall<strong>en</strong> kun je dit als <strong>taal</strong>doc<strong>en</strong>t zelf do<strong>en</strong>.<br />

11


12<br />

Wat moet<strong>en</strong> stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong>?<br />

Kerntaak Werkproces Lez<strong>en</strong> Luister<strong>en</strong> Gesprekk<strong>en</strong> voer<strong>en</strong> Sprek<strong>en</strong> Schrijv<strong>en</strong><br />

1 Inmet<strong>en</strong> Voorbereid<strong>en</strong><br />

gegev<strong>en</strong>s<br />

x x<br />

2 Sam<strong>en</strong>stell<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />

afstemm<strong>en</strong> van<br />

productiegegev<strong>en</strong>s <strong>en</strong><br />

plann<strong>in</strong>g<strong>en</strong><br />

Controler<strong>en</strong> op locatie<br />

met klant<br />

Voorbeeld 1<br />

E<strong>en</strong> voorbeeld van e<strong>en</strong> schema waar<strong>in</strong> de relevante werkprocess<strong>en</strong><br />

zijn gekoppeld aan de betreff<strong>en</strong>de <strong>taal</strong>vaardighed<strong>en</strong><br />

(van e<strong>en</strong> moderne vreemde <strong>taal</strong> naar keuze), v<strong>in</strong>d<br />

je hierbov<strong>en</strong>. Het betreft <strong>het</strong> schema voor de kwalificatie<br />

Werkvoorbereider meubel<strong>in</strong>dustrie/(scheeps)<strong>in</strong>terieurbouw<br />

- niveau 4.<br />

In bijlage 1 is bov<strong>en</strong>staand voorbeeld verder uitgewerkt met<br />

de <strong>in</strong>dicaties van de niveaus uit deel D.<br />

x x<br />

x x x x x<br />

3 Calculer<strong>en</strong> <strong>en</strong> offrer<strong>en</strong> x x<br />

4 Voorbereid<strong>en</strong> van<br />

<strong>in</strong>koop- of bestelorders<br />

x x x x x<br />

Voorbeeld 2<br />

Kwalificatiedossier Commercieel medewerker b<strong>in</strong>n<strong>en</strong>di<strong>en</strong>st<br />

(één moderne vreemde <strong>taal</strong>, naar keuze Engels of Duits).<br />

E<strong>en</strong> beroepsbeoef<strong>en</strong>aar moet met e<strong>en</strong> klant overlegg<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> afsprak<strong>en</strong> mak<strong>en</strong> over e<strong>en</strong> bepaald product of e<strong>en</strong><br />

bepaalde plann<strong>in</strong>g. In <strong>het</strong> <strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong> <strong>MVT</strong> <strong>in</strong> <strong>het</strong><br />

<strong>mbo</strong> valt dit natuurlijk onder gespreksvaardigheid, <strong>en</strong><br />

daarb<strong>in</strong>n<strong>en</strong> onder ‘Zak<strong>en</strong> Regel<strong>en</strong>’. Het kwalificatiedossier<br />

geeft <strong>in</strong> deel D e<strong>en</strong> <strong>in</strong>dicatie van <strong>het</strong> <strong>taal</strong>niveau, bijvoorbeeld<br />

niveau A2. In <strong>het</strong> <strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong> is te zi<strong>en</strong> dat <strong>het</strong><br />

dan onder andere kan gaan om ‘<strong>in</strong>formatie vrag<strong>en</strong> over<br />

zak<strong>en</strong> <strong>en</strong> e<strong>en</strong>voudige transacties do<strong>en</strong>’ <strong>en</strong> ‘<strong>in</strong>formatie<br />

gev<strong>en</strong> over prijz<strong>en</strong>’. In de gedetailleerde descriptor<strong>en</strong> van<br />

deze handreik<strong>in</strong>g is vervolg<strong>en</strong>s te zi<strong>en</strong> met welke soort<br />

<strong>taal</strong>tak<strong>en</strong> dit <strong>in</strong> de les geoef<strong>en</strong>d kan word<strong>en</strong>, bijvoorbeeld:<br />

telefoonnummers, prijz<strong>en</strong>, afsprak<strong>en</strong> mak<strong>en</strong> over<br />

taakverdel<strong>in</strong>g. De doc<strong>en</strong>t kan daar zelf variant<strong>en</strong> op ontwerp<strong>en</strong><br />

die branchespecifiekere <strong>in</strong>formatie bevatt<strong>en</strong>.<br />

Bijlage 2 laat zi<strong>en</strong> welk schema dit oplevert wanneer de<br />

<strong>in</strong>formatie uit deel C <strong>en</strong> deel D word<strong>en</strong> gecomb<strong>in</strong>eerd.


3 De vormgev<strong>in</strong>g van <strong>het</strong> onderwijs<br />

3.1 Wat zegt <strong>het</strong> <strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong>?<br />

Het kwalificatiedossier beschrijft wat e<strong>en</strong> stud<strong>en</strong>t aan <strong>het</strong><br />

e<strong>in</strong>de van <strong>het</strong> leertraject moet k<strong>en</strong>n<strong>en</strong> <strong>en</strong> kunn<strong>en</strong>. Het is de<br />

verantwoordelijkheid van de school om op basis daarvan e<strong>en</strong><br />

curriculum aan te bied<strong>en</strong> waarmee de stud<strong>en</strong>t dit e<strong>in</strong>dniveau<br />

redelijkerwijs kan behal<strong>en</strong>. Dit is <strong>in</strong>clusief de eis<strong>en</strong> die<br />

word<strong>en</strong> gesteld aan de mvt. Met behulp van <strong>het</strong> <strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong><br />

kun je vaststell<strong>en</strong> wat de stud<strong>en</strong>t uite<strong>in</strong>delijk moet<br />

kunn<strong>en</strong>. Het <strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong> schrijft echter niet voor hoe de<br />

stud<strong>en</strong>t naar dat e<strong>in</strong>ddoel moet kom<strong>en</strong>.<br />

Hoewel <strong>het</strong> ERK ge<strong>en</strong> didactische handleid<strong>in</strong>g of mvtcurriculum<br />

is, gaat <strong>het</strong> wel uit van e<strong>en</strong> bepaalde opvatt<strong>in</strong>g<br />

over <strong>taal</strong> ler<strong>en</strong> <strong>en</strong> <strong>taal</strong>onderwijs. Dat is de zoge<strong>het</strong><strong>en</strong> communicatieve<br />

b<strong>en</strong>ader<strong>in</strong>g. Hierbij wordt de <strong>taal</strong> gezi<strong>en</strong> als<br />

middel tot communicatie <strong>en</strong> niet als doel op zichzelf. Dit is<br />

ook duidelijk ter herk<strong>en</strong>n<strong>en</strong> aan de niveaubeschrijv<strong>in</strong>g<strong>en</strong>: ze<br />

beschrijv<strong>en</strong> welke communicatieve <strong>taal</strong>tak<strong>en</strong> iemand al kan<br />

verricht<strong>en</strong>, niet wat iemand al weet over de <strong>taal</strong>.<br />

Er zijn veel manier<strong>en</strong> om e<strong>en</strong> <strong>taal</strong> te ler<strong>en</strong> <strong>en</strong> ook veel<br />

manier<strong>en</strong> om e<strong>en</strong> programma daarvoor te ontwerp<strong>en</strong>. In<br />

dit hoofdstuk beschrijv<strong>en</strong> we e<strong>en</strong> aantal keuzes die je kunt<br />

mak<strong>en</strong> om tot e<strong>en</strong> goed, didactisch verantwoord curriculum<br />

te kom<strong>en</strong> voor <strong>het</strong> onderwijz<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> vreemde <strong>taal</strong> <strong>in</strong> e<strong>en</strong><br />

schoolse situatie. E<strong>en</strong> punt daarbij is wel dat e<strong>en</strong> schoolse<br />

situatie beperkt is, zowel qua tijd als qua mogelijkhed<strong>en</strong>.<br />

De meest natuurlijke manier zou zijn om Engels te ler<strong>en</strong> <strong>in</strong><br />

Engeland <strong>en</strong> Duits te ler<strong>en</strong> <strong>in</strong> Duitsland. Dit is echter voor de<br />

meeste stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> niet haalbaar. Daarom is <strong>het</strong> hoogst haalbare<br />

om e<strong>en</strong> curriculum te ontwerp<strong>en</strong> dat veel <strong>in</strong>grediënt<strong>en</strong><br />

heeft van deze natuurlijke <strong>taal</strong>verwerv<strong>in</strong>g, met daarbij de<br />

optimale ondersteun<strong>in</strong>g van e<strong>en</strong> goede <strong>taal</strong>doc<strong>en</strong>t.<br />

3.2 Vaststell<strong>en</strong> van <strong>het</strong> beg<strong>in</strong>niveau<br />

Voor de <strong>in</strong>richt<strong>in</strong>g van <strong>het</strong> leertraject is <strong>het</strong> van belang te<br />

wet<strong>en</strong> op welk niveau of welke niveaus de stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> <strong>in</strong>strom<strong>en</strong>.<br />

Dit beg<strong>in</strong>niveau kun je vaststell<strong>en</strong> door e<strong>en</strong> <strong>in</strong>take.<br />

Hiervoor kun je e<strong>en</strong> gestandaardiseerde <strong>in</strong>taketoets gebruik<strong>en</strong>,<br />

maar ook e<strong>en</strong> eig<strong>en</strong> <strong>in</strong>take is mogelijk. Als deze toets<strong>en</strong><br />

gerelateerd zijn aan <strong>het</strong> ERK (dus als de resultat<strong>en</strong> word<strong>en</strong><br />

weergegev<strong>en</strong> <strong>in</strong> de vorm van de bereikte ERK-niveaus), kun<br />

je vaststell<strong>en</strong> welke weg nog moet word<strong>en</strong> afgelegd tot de<br />

vereiste e<strong>in</strong>dniveaus. Ook de zelfassessm<strong>en</strong>t checklijst<strong>en</strong> uit<br />

<strong>het</strong> Europees Taalportfolio bve kun je gebruik<strong>en</strong> <strong>in</strong> e<strong>en</strong> <strong>in</strong>take<br />

om e<strong>en</strong> beeld te krijg<strong>en</strong> van <strong>het</strong> <strong>taal</strong>niveau van de stud<strong>en</strong>t.<br />

E<strong>en</strong> <strong>in</strong>takemom<strong>en</strong>t of <strong>in</strong>taketoets is de meest logische start<br />

van e<strong>en</strong> mvt-curriculum. De behaalde cijfers of niveaus<br />

van e<strong>en</strong> voorgaande opleid<strong>in</strong>g (bijvoorbeeld Engels op <strong>het</strong><br />

v<strong>mbo</strong>) kun je natuurlijk hier<strong>in</strong> me<strong>en</strong>em<strong>en</strong>. Sommige schol<strong>en</strong><br />

programmer<strong>en</strong> dit als e<strong>en</strong> toetsmom<strong>en</strong>t aan <strong>het</strong> beg<strong>in</strong> van<br />

<strong>het</strong> schooljaar. Andere schol<strong>en</strong> beschouw<strong>en</strong> de hele eerste<br />

periode (van e<strong>en</strong> aantal wek<strong>en</strong>) als <strong>in</strong>take. In die periode heb<br />

je de geleg<strong>en</strong>heid om van alle stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> e<strong>en</strong> <strong>in</strong>druk te krijg<strong>en</strong><br />

van hun niveau op alle vaardighed<strong>en</strong> terwijl je al gestart<br />

b<strong>en</strong>t met <strong>het</strong> lesprogramma.<br />

3.3 Niveaudiffer<strong>en</strong>tiatie<br />

Als na e<strong>en</strong> <strong>in</strong>take blijkt dat de niveaus b<strong>in</strong>n<strong>en</strong> e<strong>en</strong> grote<br />

stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong>groep erg uite<strong>en</strong>lop<strong>en</strong>, kan <strong>het</strong> z<strong>in</strong>vol zijn om<br />

niveaugroep<strong>en</strong> te vorm<strong>en</strong>. Dit zou bijvoorbeeld kunn<strong>en</strong> voor<br />

Engels, dat vanaf 2012/2013 voor alle stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> op niveau<br />

4 verplicht wordt. Maar <strong>het</strong> kan ook e<strong>en</strong> oploss<strong>in</strong>g zijn voor<br />

die tal<strong>en</strong> waarvoor er maar we<strong>in</strong>ig stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> per opleid<strong>in</strong>g<br />

zijn, bijvoorbeeld Frans of Spaans. Door niveaugroep<strong>en</strong> te<br />

mak<strong>en</strong> waar<strong>in</strong> stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> van verschill<strong>en</strong>de opleid<strong>in</strong>g<strong>en</strong> bij<br />

elkaar gezet word<strong>en</strong> op <strong>het</strong>zelfde niveau, kun je <strong>het</strong> onderwijs<br />

<strong>in</strong> deze tal<strong>en</strong> toch op e<strong>en</strong> r<strong>en</strong>dabele manier <strong>in</strong> e<strong>en</strong> curriculum<br />

aanbied<strong>en</strong>.<br />

Voordel<strong>en</strong> niveaugroep<strong>en</strong><br />

• Aanbod van de <strong>taal</strong> op <strong>het</strong> juiste niveau;<br />

• Vere<strong>en</strong>voudig<strong>in</strong>g van de organisatie <strong>in</strong> de les;<br />

• Biedt e<strong>en</strong> mogelijkheid om stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> op lagere niveaus<br />

korte, <strong>in</strong>t<strong>en</strong>sieve cursuss<strong>en</strong> te bied<strong>en</strong> om bij te spijker<strong>en</strong>;<br />

• Biedt goede stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> de kans om sneller <strong>het</strong> e<strong>in</strong>dniveau<br />

te behal<strong>en</strong>.<br />

Nadel<strong>en</strong> niveaugroep<strong>en</strong><br />

• Niet mogelijk bij kle<strong>in</strong>e aantall<strong>en</strong> stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> b<strong>in</strong>n<strong>en</strong> één<br />

opleid<strong>in</strong>g;<br />

• Kan roostertechnisch lastig zijn;<br />

• Neemt de mogelijkheid weg voor stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> om zich op te<br />

trekk<strong>en</strong> aan de betere stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong>.<br />

3.4 Tuss<strong>en</strong>stapp<strong>en</strong><br />

De niveaus van <strong>het</strong> <strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong> kun je b<strong>en</strong>utt<strong>en</strong> om als<br />

tuss<strong>en</strong>stations <strong>in</strong> e<strong>en</strong> leerlijn <strong>in</strong> te bouw<strong>en</strong>. Bij de lijn van A1<br />

naar B1 is er e<strong>en</strong> duidelijk tuss<strong>en</strong>station: A2. Maar vaak zal<br />

e<strong>en</strong> stud<strong>en</strong>t <strong>in</strong> de opleid<strong>in</strong>g maar één niveau overbrugg<strong>en</strong>.<br />

Stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> <strong>het</strong> als we<strong>in</strong>ig motiver<strong>en</strong>d ervar<strong>en</strong> wanneer<br />

er tijd<strong>en</strong>s dat hele traject ge<strong>en</strong> mijlpal<strong>en</strong> of tuss<strong>en</strong>sta-<br />

13


14<br />

De vormgev<strong>in</strong>g van <strong>het</strong> onderwijs<br />

tions zijn die ze kunn<strong>en</strong> passer<strong>en</strong> <strong>en</strong> waarmee groei tastbaar<br />

wordt. Er zijn verschill<strong>en</strong>de mogelijkhed<strong>en</strong> om tuss<strong>en</strong>stations<br />

vorm te gev<strong>en</strong>.<br />

Subniveaus vormgev<strong>en</strong><br />

E<strong>en</strong> onderverdel<strong>in</strong>g <strong>in</strong> stapp<strong>en</strong> is mogelijk. Bijvoorbeeld<br />

tuss<strong>en</strong> A2 <strong>en</strong> B1 kunn<strong>en</strong> de stapp<strong>en</strong> A2.1 <strong>en</strong> A2.2 word<strong>en</strong><br />

<strong>in</strong>gevoegd.<br />

De Raad van Europa werkt <strong>in</strong> <strong>het</strong> project Refer<strong>en</strong>ce Level<br />

Descriptions (RLD) niveauomschrijv<strong>in</strong>g<strong>en</strong> per <strong>taal</strong> uit 8 , met<br />

uitgewerkte specificaties die bedoeld zijn als basis voor e<strong>en</strong><br />

leerlijn (bijvoorbeeld Profiele Deutsch <strong>en</strong> Profile English).<br />

Ook bestaan er specificaties voor e<strong>en</strong> meer beroepsgerichte<br />

uitwerk<strong>in</strong>g van de Europese <strong>taal</strong>niveaus, zoals de syllabus<br />

behor<strong>en</strong>d bij English for Bus<strong>in</strong>ess (TELC). Je kunt ook gebruik<br />

mak<strong>en</strong> van tuss<strong>en</strong>niveaus die <strong>in</strong> ERK-gerelateerde lesmethodes<br />

voor <strong>het</strong> <strong>mbo</strong> aangebracht zijn.<br />

Aftoets<strong>en</strong> per vaardigheid <strong>en</strong> niveau<br />

E<strong>en</strong> stud<strong>en</strong>t ontwikkelt de verschill<strong>en</strong>de vaardighed<strong>en</strong> niet<br />

ev<strong>en</strong> snel. Het kan bijvoorbeeld zijn dat e<strong>en</strong> stud<strong>en</strong>t wat<br />

betreft lez<strong>en</strong> al op e<strong>en</strong> niveau zit dat hij voor gesprekk<strong>en</strong><br />

voer<strong>en</strong> nog lang niet heeft bereikt. Het kan dan motiver<strong>en</strong>d<br />

zijn om de stud<strong>en</strong>t alvast de toets voor lez<strong>en</strong> te lat<strong>en</strong><br />

mak<strong>en</strong>. Bov<strong>en</strong>di<strong>en</strong> is dit e<strong>en</strong> impuls om te focuss<strong>en</strong> op vaardighed<strong>en</strong><br />

die hem meer moeite kost<strong>en</strong>. Dit betek<strong>en</strong>t echter<br />

niet dat je de vaardighed<strong>en</strong> afzonderlijk moet aanbied<strong>en</strong>. Of<br />

dat <strong>het</strong> oef<strong>en</strong><strong>en</strong> met die vaardigheid na e<strong>en</strong> dergelijke toets<br />

ophoudt.<br />

Gebruik van <strong>het</strong> Europees Taalportfolio<br />

Het Europees Taalportfolio bve is ontworp<strong>en</strong> om tuss<strong>en</strong>stapp<strong>en</strong><br />

zichtbaar te mak<strong>en</strong> 9 . Aan de hand van de can-dostatem<strong>en</strong>ts<br />

kan de stud<strong>en</strong>t afv<strong>in</strong>k<strong>en</strong> wat hij al beheerst. Op<br />

de site van <strong>het</strong> ERK (www.erk.nl) staat <strong>in</strong>formatie over <strong>het</strong><br />

<strong>taal</strong>portfolio. Je v<strong>in</strong>dt hier ook voorbeeld<strong>en</strong> van <strong>taal</strong>tak<strong>en</strong> op<br />

de verschill<strong>en</strong>de niveaus.<br />

3.5 Hoe lang duurt <strong>het</strong>?<br />

Hoeveel tijd kost <strong>het</strong> om van <strong>het</strong> <strong>en</strong>e ERK-niveau naar <strong>het</strong><br />

volg<strong>en</strong>de te kom<strong>en</strong>? Hier zijn ge<strong>en</strong> harde uitsprak<strong>en</strong> over<br />

te do<strong>en</strong>. Ook <strong>het</strong> ERK geeft ge<strong>en</strong> antwoord op deze vraag.<br />

Wat we wel wet<strong>en</strong> uit de aard van <strong>het</strong> ERK is dat elke volg<strong>en</strong>de<br />

niveaustap ongeveer twee keer zoveel tijd vergt als de<br />

vorige. Dit komt doordat <strong>taal</strong>vaardigheid zich ontwikkelt <strong>in</strong><br />

8 http://www.coe.<strong>in</strong>t/t/dg4/l<strong>in</strong>guistic/dnr_EN.asp<br />

9 De docum<strong>en</strong>t<strong>en</strong> van <strong>het</strong> Taalportfolio bve plus e<strong>en</strong> digitale versie zijn te v<strong>in</strong>d<strong>en</strong> op www.steunpunt<strong>taal</strong><strong>en</strong>rek<strong>en</strong><strong>en</strong><strong>mbo</strong>.nl.<br />

meerdere dim<strong>en</strong>sies. Het kost dus globaal gezi<strong>en</strong> twee keer<br />

zoveel tijd om van A2 naar B1 te kom<strong>en</strong> als van A1 naar A2.<br />

Hoe snel e<strong>en</strong> stud<strong>en</strong>t van <strong>het</strong> <strong>en</strong>e niveau naar <strong>het</strong> andere<br />

komt hangt van zeer veel factor<strong>en</strong> af. Bij <strong>het</strong> ontwerp<strong>en</strong> van<br />

e<strong>en</strong> curriculum <strong>en</strong> de keuze voor e<strong>en</strong> bepaalde didactische<br />

aanpak is <strong>het</strong> goed om te bekijk<strong>en</strong> <strong>in</strong> hoeverre deze factor<strong>en</strong><br />

van belang zijn. Hieronder noem<strong>en</strong> we er e<strong>en</strong> paar.<br />

Verschill<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> tal<strong>en</strong><br />

De snelheid waarmee e<strong>en</strong> stud<strong>en</strong>t e<strong>en</strong> niveau bereikt, kan<br />

per <strong>taal</strong> sterk verschill<strong>en</strong>. Tal<strong>en</strong> die verwant zijn aan <strong>het</strong><br />

Nederlands (zoals Engels <strong>en</strong> Duits) zijn vaak sneller te ler<strong>en</strong><br />

dan tal<strong>en</strong> die tot andere <strong>taal</strong>families behor<strong>en</strong> (Spaans bijvoorbeeld).<br />

Stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> andere achtergrond kunn<strong>en</strong><br />

voordel<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> van hun moeder<strong>taal</strong>. Zo kunn<strong>en</strong> stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong><br />

uit Franstalige Afrikaanse land<strong>en</strong> sneller Frans ler<strong>en</strong> dan<br />

Engels.<br />

Aanbod van tal<strong>en</strong><br />

Engels <strong>en</strong> Duits zijn veel te hor<strong>en</strong> <strong>in</strong> Nederland <strong>en</strong> word<strong>en</strong><br />

ook regelmatig gebruikt. Vooral <strong>het</strong> Engels kan daardoor<br />

<strong>en</strong>igsz<strong>in</strong>s vertrouwd zijn. Daarnaast is Engels <strong>in</strong> <strong>het</strong> basisonderwijs<br />

<strong>en</strong> voorgezet onderwijs e<strong>en</strong> verplichte vreemde <strong>taal</strong>.<br />

Stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> die <strong>het</strong> Nederlandse onderwijs hebb<strong>en</strong> doorlop<strong>en</strong><br />

hebb<strong>en</strong> gemiddeld al vier tot zes jaar Engels gehad.<br />

Motivatie<br />

Iemand die erg gemotiveerd is om de <strong>taal</strong> te ler<strong>en</strong> zal dat<br />

ook sneller do<strong>en</strong>. Dat geldt eig<strong>en</strong>lijk voor al <strong>het</strong> ler<strong>en</strong>. Het is<br />

dus belangrijk om <strong>in</strong> <strong>het</strong> curriculum motiver<strong>en</strong>de elem<strong>en</strong>t<strong>en</strong><br />

<strong>in</strong> te bouw<strong>en</strong>. De koppel<strong>in</strong>g met de beroepspraktijk <strong>en</strong><br />

andere eig<strong>en</strong> <strong>in</strong>teresses werkt altijd motiver<strong>en</strong>d.<br />

Tijd met de <strong>taal</strong><br />

Iemand die veel met de vreemde <strong>taal</strong> bezig is, leert die<br />

<strong>taal</strong> sneller. Dus ook gewoon tv kijk<strong>en</strong> of surf<strong>en</strong>, chatt<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />

gam<strong>en</strong> <strong>in</strong> de vreemde <strong>taal</strong> kan help<strong>en</strong> om sneller die <strong>taal</strong><br />

te ler<strong>en</strong>. Het is belangrijk om naast <strong>het</strong> schoolse curriculum<br />

stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> te motiver<strong>en</strong> om ook op e<strong>en</strong> <strong>in</strong>formele manier<br />

met de vreemde <strong>taal</strong> bezig te blijv<strong>en</strong>. Stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> op buit<strong>en</strong>landse<br />

stage zull<strong>en</strong> die <strong>taal</strong> snel ler<strong>en</strong>.<br />

Aanleg voor <strong>taal</strong><br />

De <strong>en</strong>e persoon leert sneller e<strong>en</strong> <strong>taal</strong> dan de andere. Vaak<br />

wordt er gedacht dat je aanleg moet hebb<strong>en</strong> om e<strong>en</strong><br />

vreemde <strong>taal</strong> te ler<strong>en</strong>. Dat is nooit overtuig<strong>en</strong>d bewez<strong>en</strong>.<br />

Bijna iedere<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> normaal gezond verstand kan e<strong>en</strong>


vreemde <strong>taal</strong> ler<strong>en</strong>. Wel helpt <strong>het</strong> als je <strong>taal</strong>beheers<strong>in</strong>g <strong>in</strong> je<br />

moeder<strong>taal</strong> <strong>in</strong> orde is, je e<strong>en</strong> brede algem<strong>en</strong>e ontwikkel<strong>in</strong>g<br />

hebt <strong>en</strong> je al eerder e<strong>en</strong> vreemde <strong>taal</strong> hebt geleerd. Heb je<br />

e<strong>en</strong> beetje lef <strong>en</strong> durf je fout<strong>en</strong> te mak<strong>en</strong>? Dan leer je eerder<br />

e<strong>en</strong> vreemde <strong>taal</strong> dan wanneer je angstig b<strong>en</strong>t.<br />

3.6 ‘Kort & dik’ of ‘lang & dun’?<br />

Bij <strong>het</strong> ontwerp<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> curriculum moet je ook besluit<strong>en</strong><br />

hoeveel less<strong>en</strong> je voor de moderne vreemde <strong>taal</strong> <strong>in</strong>roostert<br />

<strong>en</strong> <strong>in</strong> welke leerjar<strong>en</strong>. Kies je voor e<strong>en</strong> doorlop<strong>en</strong>de leerlijn<br />

van leerjaar 1 tot <strong>en</strong> met <strong>het</strong> laatste leerjaar? Bijvoorbeeld<br />

e<strong>en</strong> ‘lang & dun’ curriculum voor Engels waarbij je <strong>het</strong><br />

beschikbare aantal ur<strong>en</strong> uitsmeert over de hele opleid<strong>in</strong>g?<br />

Of bijvoorbeeld e<strong>en</strong> ‘kort & dik’ traject voor Spaans waarbij<br />

de leerl<strong>in</strong>g<strong>en</strong> <strong>in</strong> e<strong>en</strong> half jaar <strong>in</strong>t<strong>en</strong>sief Spaans krijg<strong>en</strong> <strong>en</strong> dit<br />

ook afrond<strong>en</strong>? Allerlei tuss<strong>en</strong>vorm<strong>en</strong> zijn mogelijk, al naar<br />

gelang de mogelijkhed<strong>en</strong> om aan te sluit<strong>en</strong> bij andere voor<br />

de mvt <strong>in</strong>teressante onderdel<strong>en</strong> van <strong>het</strong> curriculum.<br />

De beide voorbeeld<strong>en</strong> gev<strong>en</strong> al e<strong>en</strong> <strong>in</strong>dicatie aan: voor <strong>het</strong><br />

‘onderhoud<strong>en</strong>’ van e<strong>en</strong> <strong>taal</strong> die al op e<strong>en</strong> redelijk niveau<br />

wordt beheerst is e<strong>en</strong> ‘lang <strong>en</strong> dun’ traject handig. Omdat<br />

er veel tijd tuss<strong>en</strong> de less<strong>en</strong> kan zitt<strong>en</strong> (bijvoorbeeld e<strong>en</strong><br />

week) is <strong>het</strong> wel belangrijk dat de stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> <strong>in</strong> de tuss<strong>en</strong>tijd<br />

aan <strong>het</strong> werk blijv<strong>en</strong> met die <strong>taal</strong>. Dit kan bijvoorbeeld door<br />

veel te lez<strong>en</strong> <strong>en</strong> te luister<strong>en</strong> <strong>en</strong> daarvan e<strong>en</strong> dossier bij te<br />

houd<strong>en</strong>.<br />

Voor <strong>het</strong> start<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> <strong>taal</strong> op e<strong>en</strong> heel laag niveau<br />

(nulniveau) is <strong>het</strong> beter om mete<strong>en</strong> fl<strong>in</strong>k aan te pakk<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />

de stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> onder te dompel<strong>en</strong>. ‘Kort & dik’ is dan <strong>het</strong><br />

effectiefst: veel less<strong>en</strong> <strong>in</strong> korte tijd, veel aanrak<strong>in</strong>g met die<br />

nieuwe <strong>taal</strong>, veel onderdompel<strong>in</strong>g. Commerciële tal<strong>en</strong><strong>in</strong>stitut<strong>en</strong><br />

werk<strong>en</strong> bijna altijd op basis van dit pr<strong>in</strong>cipe.<br />

3.7 E<strong>en</strong> geïntegreerde of aparte leerlijn?<br />

Je kunt vreemde tal<strong>en</strong> ler<strong>en</strong> <strong>in</strong> e<strong>en</strong> geïntegreerde leerlijn of<br />

<strong>in</strong> e<strong>en</strong> aparte leerlijn. Ook e<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong>vorm is mogelijk.<br />

In e<strong>en</strong> geïntegreerde leerlijn (<strong>taal</strong> <strong>in</strong> vak) bied je de vreemde<br />

<strong>taal</strong> aan <strong>in</strong> de volle breedte van de beroepsopleid<strong>in</strong>g. 100%<br />

geïntegreerd betek<strong>en</strong>t dat je de beroepsvakk<strong>en</strong> of de project<strong>en</strong><br />

<strong>in</strong> de vreemde <strong>taal</strong> aanbiedt. Deze bijzondere vorm<br />

van geïntegreerd vreemde tal<strong>en</strong> ler<strong>en</strong> noem<strong>en</strong> we tweeta-<br />

10 In <strong>het</strong> Engels wordt dit concept CLIL (Cont<strong>en</strong>t and Language Integrated Learn<strong>in</strong>g) g<strong>en</strong>oemd.<br />

11 In <strong>het</strong> Engels wordt dit concept LSP (Languages for Specific Purposes) g<strong>en</strong>oemd.<br />

De vormgev<strong>in</strong>g van <strong>het</strong> onderwijs<br />

lig onderwijs. Hierbij is de voer<strong>taal</strong> <strong>in</strong> <strong>het</strong> vakonderwijs de<br />

vreemde <strong>taal</strong> 10 . Het is e<strong>en</strong> zeer effectieve manier om e<strong>en</strong><br />

vreemde <strong>taal</strong> te ler<strong>en</strong>. In de tweetalige opleid<strong>in</strong>g<strong>en</strong> <strong>in</strong> <strong>het</strong><br />

<strong>mbo</strong> gaat <strong>het</strong> hierbij uitsluit<strong>en</strong>d om <strong>het</strong> Engels.<br />

Het kan ook m<strong>in</strong>der drastisch, waarbij de stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> werk<strong>en</strong><br />

aan alle <strong>taal</strong>vaardighed<strong>en</strong> die ze nodig hebb<strong>en</strong> <strong>in</strong> geïntegreerde<br />

project<strong>en</strong> of opdracht<strong>en</strong>. Het is echter niet e<strong>en</strong>voudig<br />

om alle <strong>taal</strong>tak<strong>en</strong> e<strong>en</strong> plek te gev<strong>en</strong> <strong>in</strong> de beroepstak<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> project<strong>en</strong>. En wanneer stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> meer dan één vreemde<br />

<strong>taal</strong> moet<strong>en</strong> ler<strong>en</strong>, wordt <strong>het</strong> nog moeilijker om alles te<br />

<strong>in</strong>tegrer<strong>en</strong>. Bov<strong>en</strong>di<strong>en</strong> dreigt <strong>het</strong> gevaar dat de nodige <strong>taal</strong>oef<strong>en</strong><strong>in</strong>g<br />

bij e<strong>en</strong> dergelijke aanpak <strong>in</strong> <strong>het</strong> gedrang komt.<br />

Door bijvoorbeeld alle<strong>en</strong> e<strong>en</strong> e-mailtje <strong>in</strong> de vreemde <strong>taal</strong> te<br />

schrijv<strong>en</strong> <strong>in</strong> <strong>het</strong> kader van e<strong>en</strong> beroepstaak, komt <strong>het</strong> niveau<br />

van schrijfvaardigheid nog niet op <strong>het</strong> juiste peil. Daarom<br />

wordt vaak daarnaast gekoz<strong>en</strong> voor e<strong>en</strong> aparte cursorische<br />

<strong>taal</strong>leerlijn. Hier<strong>in</strong> oef<strong>en</strong>t de stud<strong>en</strong>t <strong>en</strong> leert de nodige <strong>taal</strong>k<strong>en</strong>nis<br />

aan.<br />

Je kunt ook kiez<strong>en</strong> voor e<strong>en</strong> aparte leerlijn voor de tal<strong>en</strong>. We<br />

noem<strong>en</strong> dit e<strong>en</strong> cursorische leerlijn. Je biedt dan e<strong>en</strong> ‘cursus’<br />

<strong>in</strong> de vreemde <strong>taal</strong> aan die los staat van de programmer<strong>in</strong>g<br />

van de beroepstak<strong>en</strong> <strong>en</strong> project<strong>en</strong>. Dat wil niet zegg<strong>en</strong><br />

dat de <strong>in</strong>houd ook los staat van de beroepscontext. In e<strong>en</strong><br />

aparte <strong>taal</strong>leerlijn kun je wel degelijk beroepsgericht tal<strong>en</strong>onderwijs<br />

gev<strong>en</strong> (vak <strong>in</strong> <strong>taal</strong>) 11 .<br />

E<strong>en</strong> dergelijke cursorische aanpak kun je ook kiez<strong>en</strong> als<br />

voorbereid<strong>in</strong>g op e<strong>en</strong> buit<strong>en</strong>landse stage. Als stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> voor<br />

langere tijd naar <strong>het</strong> buit<strong>en</strong>land gaan, ler<strong>en</strong> ze daar snel de<br />

vreemde <strong>taal</strong> op e<strong>en</strong> behoorlijk niveau sprek<strong>en</strong>. Voorafgaande<br />

aan de stage krijg<strong>en</strong> ze e<strong>en</strong> korte beg<strong>in</strong>nerscursus <strong>in</strong> die<br />

<strong>taal</strong> om e<strong>en</strong> goede start te kunn<strong>en</strong> mak<strong>en</strong>. Op deze manier<br />

zijn cursorisch <strong>en</strong> geïntegreerd ná elkaar geprogrammeerd, <strong>in</strong><br />

plaats van parallel.<br />

Het is voor stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> erg motiver<strong>en</strong>d om de <strong>taal</strong> die ze<br />

ler<strong>en</strong> ook mete<strong>en</strong> toe te kunn<strong>en</strong> pass<strong>en</strong>. Daarom is e<strong>en</strong><br />

comb<strong>in</strong>atie van e<strong>en</strong> cursorische leerlijn (waar<strong>in</strong> ze veel kunn<strong>en</strong><br />

oef<strong>en</strong><strong>en</strong>) met concrete toepass<strong>in</strong>g<strong>en</strong> <strong>in</strong> de beroepstak<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> project<strong>en</strong> e<strong>en</strong> goede keuze.<br />

15


16<br />

De vormgev<strong>in</strong>g van <strong>het</strong> onderwijs<br />

3.8 Algeme<strong>en</strong> of beroepsgericht tal<strong>en</strong>onderwijs?<br />

Bij <strong>het</strong> ontwerp<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> leerlijn of curriculum moet je ook<br />

de keuze mak<strong>en</strong> of <strong>het</strong> aanbod juist gericht is op de context<br />

van <strong>het</strong> beroep of eerder algeme<strong>en</strong> maatschappelijk van<br />

aard is. Die keuze is er echter niet altijd. Het uitgangspunt<br />

moet zijn: wat staat er <strong>in</strong> <strong>het</strong> kwalificatiedossier?<br />

Voor alle beroepsspecifieke <strong>taal</strong>eis<strong>en</strong> (b<strong>en</strong>oemd <strong>in</strong> deel C)<br />

geldt dat de kerntak<strong>en</strong> <strong>en</strong> werkprocess<strong>en</strong> waaraan de eis<strong>en</strong><br />

gekoppeld zijn, <strong>het</strong> uitgangspunt moet<strong>en</strong> vorm<strong>en</strong> voor <strong>het</strong><br />

tal<strong>en</strong>onderwijs. De niveauaanduid<strong>in</strong>g<strong>en</strong> (<strong>in</strong> ERK-term<strong>en</strong><br />

geformuleerd) <strong>in</strong> deel D zijn e<strong>en</strong> richtsnoer voor de <strong>in</strong>stell<strong>in</strong>g<br />

voor de <strong>in</strong>richt<strong>in</strong>g van <strong>het</strong> onderwijs <strong>en</strong> de exam<strong>in</strong>er<strong>in</strong>g van<br />

de beroepsgerichte eis<strong>en</strong> voor de moderne vreemde tal<strong>en</strong>.<br />

De beschrijv<strong>in</strong>g<strong>en</strong> van de beroepsgerichte mvt-eis<strong>en</strong> <strong>in</strong> deel<br />

C kunn<strong>en</strong> heel specifiek zijn geformuleerd, gericht op concrete<br />

beroepshandel<strong>in</strong>g<strong>en</strong>. Ze kunn<strong>en</strong> ook meer algeme<strong>en</strong><br />

geformuleerd zijn. Hoe specifieker de formuler<strong>in</strong>g, hoe<br />

meer <strong>het</strong> <strong>taal</strong>onderwijs <strong>en</strong> de exam<strong>in</strong>er<strong>in</strong>g op de mvt-eis<strong>en</strong><br />

gericht moet<strong>en</strong> zijn.<br />

De g<strong>en</strong>erieke eis<strong>en</strong> die voor Engels vanaf 2012/2013 op<br />

<strong>mbo</strong>-niveau 4 word<strong>en</strong> gesteld, geld<strong>en</strong> voor alle opleid<strong>in</strong>g<strong>en</strong>.<br />

‘G<strong>en</strong>eriek’ betek<strong>en</strong>t dat deze eis<strong>en</strong> voor elke <strong>mbo</strong>-4 opleid<strong>in</strong>g<br />

van toepass<strong>in</strong>g zijn, ongeacht de mvt-eis<strong>en</strong> van <strong>het</strong><br />

beroep. Op niveau 4 kun je Engels dus <strong>in</strong> pr<strong>in</strong>cipe <strong>in</strong> elke<br />

context (dagelijks lev<strong>en</strong>, opleid<strong>in</strong>g, werk/beroep) aanbied<strong>en</strong>,<br />

lat<strong>en</strong> oef<strong>en</strong><strong>en</strong> <strong>en</strong> exam<strong>in</strong>er<strong>en</strong>. Op niveau 4 kunn<strong>en</strong> echter<br />

ook beroepsgerichte mvt-eis<strong>en</strong> voorkom<strong>en</strong> <strong>in</strong> deel C van <strong>het</strong><br />

Kwalificatiedossier. In dat geval moet <strong>het</strong> tal<strong>en</strong>onderwijs wel<br />

degelijk ook focuss<strong>en</strong> op de daar g<strong>en</strong>oemde werkprocess<strong>en</strong>.<br />

Voor niveaus 1-2-3 zijn er – ev<strong>en</strong>tueel – alle<strong>en</strong> beroepsgerichte<br />

eis<strong>en</strong> <strong>in</strong> deel C.<br />

Zowel beroepsgericht als algeme<strong>en</strong> tal<strong>en</strong>onderwijs heeft<br />

voordel<strong>en</strong>. Het is ook niet altijd e<strong>en</strong> keuze tuss<strong>en</strong> <strong>het</strong> e<strong>en</strong> of<br />

<strong>het</strong> ander: er is ge<strong>en</strong> strikte scheid<strong>in</strong>g. Het ERK laat bov<strong>en</strong>di<strong>en</strong><br />

zi<strong>en</strong> dat e<strong>en</strong> stud<strong>en</strong>t op de hogere niveaus vanzelfsprek<strong>en</strong>d<br />

ook <strong>in</strong> meer context<strong>en</strong> <strong>taal</strong>vaardig is.<br />

3.9 Didactiek van <strong>het</strong> vreemdetal<strong>en</strong>onderwijs<br />

Het <strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong> <strong>MVT</strong> <strong>in</strong> <strong>het</strong> <strong>mbo</strong> beschrijft <strong>het</strong> wat, niet<br />

<strong>het</strong> hoe van <strong>het</strong> ler<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> vreemde <strong>taal</strong>. Toch is <strong>het</strong><br />

oorspronkelijke ERK geschrev<strong>en</strong> vanuit e<strong>en</strong> communicatieve<br />

b<strong>en</strong>ader<strong>in</strong>g van <strong>taal</strong>: <strong>taal</strong> als middel tot communicatie. De<br />

<strong>taal</strong>handel<strong>in</strong>g, de communicatieve taak, staat c<strong>en</strong>traal. Wanneer<br />

die succesvol verloopt is e<strong>en</strong> bepaald niveau behaald.<br />

Hoewel <strong>het</strong> ERK ge<strong>en</strong> didactiek voorschrijft, ligt <strong>het</strong> wel voor<br />

de hand om ook <strong>in</strong> <strong>het</strong> onderwijs <strong>in</strong> de vreemde tal<strong>en</strong> uit<br />

te gaan van deze communicatieve b<strong>en</strong>ader<strong>in</strong>g. Dit past ook<br />

prima bij <strong>het</strong> uitgangspunt van <strong>het</strong> kwalificatiedossier: de<br />

stud<strong>en</strong>t moet de <strong>taal</strong>tak<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> toepass<strong>en</strong> als onderdeel<br />

van kerntak<strong>en</strong> <strong>en</strong> werkprocess<strong>en</strong>.<br />

Voordel<strong>en</strong> van beroepsspecifiek mvt-onderwijs Voordel<strong>en</strong> van algeme<strong>en</strong> mvt-onderwijs<br />

• Gerichte voorbereid<strong>in</strong>g op <strong>het</strong> beroep. Als <strong>het</strong> vereiste niveau verworv<strong>en</strong> is<br />

<strong>in</strong> de context van dat specifieke beroep, wordt daarmee <strong>het</strong> functioner<strong>en</strong><br />

<strong>in</strong> dat beroep voorbereid. Deze <strong>taal</strong>vaardigheid <strong>in</strong> <strong>het</strong> beroep kan dan <strong>in</strong> de<br />

exam<strong>in</strong>er<strong>in</strong>g bijvoorbeeld <strong>in</strong> assessm<strong>en</strong>ts word<strong>en</strong> aangetoond.<br />

• Motiver<strong>en</strong>de werk<strong>in</strong>g. Bij beroepsspecifiek tal<strong>en</strong>onderwijs kan de stud<strong>en</strong>t<br />

de relatie ervar<strong>en</strong> met <strong>het</strong> beroep waarvoor hij gekoz<strong>en</strong> heeft <strong>en</strong> waarvoor<br />

hij de opleid<strong>in</strong>g volgt.<br />

• De beroepsomgev<strong>in</strong>g is e<strong>en</strong> rijke leverancier van <strong>in</strong>houd voor <strong>het</strong> <strong>taal</strong>onderwijs.<br />

Zoek<strong>en</strong> naar relevante gespreks- of schrijfthema’s is zeld<strong>en</strong> nodig.<br />

Taaltak<strong>en</strong> <strong>in</strong> de beroepscontext kunn<strong>en</strong> aanhak<strong>en</strong> aan de specifieke situaties<br />

waar<strong>in</strong> de stud<strong>en</strong>t zich dagelijks begeeft.<br />

• Taaldoc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> moet<strong>en</strong> <strong>in</strong>gewerkt zijn <strong>in</strong> <strong>het</strong> beroep<strong>en</strong>veld bij de opleid<strong>in</strong>g<br />

<strong>en</strong> nauw sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong> met <strong>het</strong> opleid<strong>in</strong>gsteam.<br />

• Taaldoc<strong>en</strong>t <strong>en</strong> opleid<strong>in</strong>gsteam kunn<strong>en</strong> de verantwoordelijkheid del<strong>en</strong>.<br />

• Wie <strong>in</strong> e<strong>en</strong> vreemde <strong>taal</strong> op <strong>het</strong> vereiste niveau <strong>in</strong> e<strong>en</strong> algem<strong>en</strong>e<br />

context kan functioner<strong>en</strong>, zal zich <strong>in</strong> de context van e<strong>en</strong> specifiek<br />

beroep snel de vak<strong>taal</strong> eig<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> mak<strong>en</strong>.<br />

• Mogelijkhed<strong>en</strong> om de tal<strong>en</strong> sectoroverstijg<strong>en</strong>d aan te bied<strong>en</strong>, los<br />

van hun specifieke beroepscontext. Dit kan bijvoorbeeld <strong>in</strong> tal<strong>en</strong>c<strong>en</strong>tra<br />

waar<strong>in</strong> alle stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> van alle opleid<strong>in</strong>g<strong>en</strong> hun <strong>taal</strong>vaardighed<strong>en</strong><br />

kom<strong>en</strong> ontwikkel<strong>en</strong>.<br />

• Context<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> uit verschill<strong>en</strong>de lev<strong>en</strong>ssfer<strong>en</strong> word<strong>en</strong> gehaald:<br />

dagelijks lev<strong>en</strong>, werk, vrije tijd, media, sam<strong>en</strong>lev<strong>in</strong>g, actualiteit.<br />

• Doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> op elke opleid<strong>in</strong>g word<strong>en</strong> <strong>in</strong>gezet.<br />

NB: Wanneer er ge<strong>en</strong> g<strong>en</strong>erieke eis<strong>en</strong> staan <strong>in</strong> <strong>het</strong> kwalificatiedossier<br />

maar wel beroepsspecifieke, zull<strong>en</strong> de beroepsspecifieke elem<strong>en</strong>t<strong>en</strong><br />

moet<strong>en</strong> word<strong>en</strong> opg<strong>en</strong>om<strong>en</strong> <strong>in</strong> <strong>het</strong> algem<strong>en</strong>e aanbod mvt.


De voorbeeld<strong>en</strong> bij de gedetailleerde descriptor<strong>en</strong> <strong>in</strong> deze<br />

<strong>Handreik<strong>in</strong>g</strong> lat<strong>en</strong> zi<strong>en</strong> <strong>in</strong> welke situaties je e<strong>en</strong> <strong>taal</strong>taak<br />

zoal kunt toepass<strong>en</strong> <strong>en</strong> dus ook kunt lat<strong>en</strong> oef<strong>en</strong><strong>en</strong>. Ze zijn<br />

bedoeld als voorbeeld<strong>en</strong>; ook andere, zelfbedachte (aan de<br />

werkprocess<strong>en</strong> gerelateerde) situaties kun je gebruik<strong>en</strong> als<br />

oef<strong>en</strong>situatie.<br />

In zijn publicatie E<strong>en</strong> Schijf van Vijf voor <strong>het</strong> vreemdetal<strong>en</strong>onderwijs<br />

geeft Prof. G. Westhoff e<strong>en</strong> model voor effectieve<br />

<strong>taal</strong>didactiek. Dit model is gebaseerd op rec<strong>en</strong>te wet<strong>en</strong>schappelijke<br />

<strong>in</strong>zicht<strong>en</strong> over vreemde<strong>taal</strong>verwerv<strong>in</strong>g. Het<br />

is niet één aanpak, <strong>het</strong> is e<strong>en</strong> lijst met <strong>in</strong>grediënt<strong>en</strong>. Hij<br />

onderscheidt vijf belangrijke k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> van effectief <strong>taal</strong>onderwijs:<br />

1 Blootstell<strong>in</strong>g aan <strong>in</strong>put<br />

Dit k<strong>en</strong>merk is <strong>het</strong> belangrijkste <strong>en</strong> vormt <strong>het</strong> grootste deel<br />

van de ‘schijf’. Veel lez<strong>en</strong> <strong>en</strong> luister<strong>en</strong> op <strong>het</strong> juiste niveau.<br />

Dus: niet te gemakkelijk, maar ook niet te moeilijk: nét<br />

bov<strong>en</strong> <strong>het</strong> huidige niveau. Woord<strong>en</strong>schatontwikkel<strong>in</strong>g is<br />

hieraan gekoppeld. Hierbij hoort ook dat de doc<strong>en</strong>t zoveel<br />

mogelijk de doel<strong>taal</strong> spreekt tijd<strong>en</strong>s de less<strong>en</strong> (<strong>het</strong> doel<strong>taal</strong>voer<strong>taal</strong><br />

pr<strong>in</strong>cipe).<br />

2 Inhoudsgerichte verwerk<strong>in</strong>g<br />

Alle<strong>en</strong> als de stud<strong>en</strong>t bewust met de <strong>in</strong>put aan de slag gaat<br />

door er iets mee te do<strong>en</strong>, v<strong>in</strong>dt er e<strong>en</strong> leerproces plaats. Dat<br />

‘do<strong>en</strong>’ kan <strong>het</strong> beste door middel van e<strong>en</strong> lev<strong>en</strong>sechte, communicatieve<br />

taak.<br />

3 Vormgerichte verwerk<strong>in</strong>g<br />

Stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> die naast <strong>in</strong>put <strong>en</strong> vormgerichte verwerk<strong>in</strong>g ook<br />

grammaticaonderwijs krijg<strong>en</strong>, blijk<strong>en</strong> sneller te vorder<strong>en</strong>. Zij<br />

kom<strong>en</strong> uite<strong>in</strong>delijk op e<strong>en</strong> hoger niveau dan stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> die<br />

alle<strong>en</strong> maar de <strong>in</strong>put op e<strong>en</strong> <strong>in</strong>houdsgerichte manier hebb<strong>en</strong><br />

verwerkt.<br />

4 De productie van output<br />

Stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> ler<strong>en</strong> zich te uit<strong>en</strong> <strong>in</strong> de vreemde <strong>taal</strong>. Dit moet<br />

door communicatieve opdracht<strong>en</strong> word<strong>en</strong> ‘afgedwong<strong>en</strong>’.<br />

Door veel uit te prober<strong>en</strong> <strong>en</strong> te oef<strong>en</strong><strong>en</strong>, ler<strong>en</strong> stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong><br />

wat werkt. Op de lage niveaus gebeurt dit door vaste z<strong>in</strong>n<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> uitdrukk<strong>in</strong>g<strong>en</strong> te ler<strong>en</strong> <strong>en</strong> na te zegg<strong>en</strong>. En op de hogere<br />

niveaus door steeds meer <strong>en</strong> steeds beter regels toe te pass<strong>en</strong>.<br />

5 Strategisch handel<strong>en</strong><br />

Je wordt nooit e<strong>en</strong> perfecte <strong>taal</strong>gebruiker. Maar wat te<br />

do<strong>en</strong> als de communicatie niet loopt? Het is belangrijk dat<br />

stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> ler<strong>en</strong> strategieën toe te pass<strong>en</strong> om leemtes te<br />

comp<strong>en</strong>ser<strong>en</strong>.<br />

De ess<strong>en</strong>tie van dit model is dat <strong>het</strong> niet-l<strong>in</strong>eair is. Dat<br />

war<strong>en</strong> eerdere modell<strong>en</strong> vaak wel: eerst dit, dan dat. Uitgangspunt<br />

is wel dat de blootstell<strong>in</strong>g aan <strong>in</strong>put overvloedig<br />

moet zijn. Nummer 1 staat dus niet voor niets op 1.<br />

3.10 Taaltak<strong>en</strong><br />

De vormgev<strong>in</strong>g van <strong>het</strong> onderwijs<br />

De b<strong>en</strong>ader<strong>in</strong>g <strong>in</strong> <strong>het</strong> ERK is ‘actiegericht’. Dat wil zegg<strong>en</strong><br />

dat <strong>het</strong> gebruik van <strong>taal</strong> <strong>en</strong> <strong>het</strong> ler<strong>en</strong> gebruik<strong>en</strong> van <strong>taal</strong><br />

altijd e<strong>en</strong> actie <strong>in</strong> zich houdt. Van daaruit is e<strong>en</strong> def<strong>in</strong>itie van<br />

e<strong>en</strong> <strong>taal</strong>taak ontstaan (zie www.erk.nl):<br />

E<strong>en</strong> <strong>taal</strong>taak is e<strong>en</strong> realistische taak <strong>in</strong> e<strong>en</strong> zo auth<strong>en</strong>tiek<br />

mogelijke context, die moet leid<strong>en</strong> tot e<strong>en</strong> concreet resultaat<br />

of product. Er is sprake van e<strong>en</strong> op<strong>en</strong> situatie, waar<strong>in</strong><br />

stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> zelfstandig moet<strong>en</strong> functioner<strong>en</strong> <strong>in</strong> de doel<strong>taal</strong>.<br />

Stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> word<strong>en</strong> toegeleid naar de uite<strong>in</strong>delijke <strong>taal</strong>taak<br />

door middel van opdracht<strong>en</strong> <strong>en</strong> oef<strong>en</strong><strong>in</strong>g<strong>en</strong>.<br />

Deze def<strong>in</strong>itie past uitstek<strong>en</strong>d bij die van werkproces uit de<br />

kwalificatiedossiers:<br />

E<strong>en</strong> werkproces is e<strong>en</strong> afgebak<strong>en</strong>d geheel van beroepshandel<strong>in</strong>g<strong>en</strong><br />

b<strong>in</strong>n<strong>en</strong> e<strong>en</strong> kerntaak. Het werkproces k<strong>en</strong>t e<strong>en</strong><br />

beg<strong>in</strong> <strong>en</strong> e<strong>en</strong> e<strong>in</strong>d, heeft e<strong>en</strong> resultaat <strong>en</strong> wordt als k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong>d<br />

herk<strong>en</strong>d <strong>in</strong> de beroepspraktijk. E<strong>en</strong> werkproces bestaat<br />

dus nooit uit één handel<strong>in</strong>g of gedrag<strong>in</strong>g. Meerdere werkprocess<strong>en</strong><br />

kunn<strong>en</strong> gelijktijdig lop<strong>en</strong>.<br />

Bij <strong>het</strong> ontwerp<strong>en</strong> van <strong>taal</strong>tak<strong>en</strong> kun je e<strong>en</strong> werkproces goed<br />

als uitgangspunt nem<strong>en</strong>. Van hieruit kun je e<strong>en</strong> <strong>taal</strong>taak<br />

ontwerp<strong>en</strong> <strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> diverse <strong>taal</strong>handel<strong>in</strong>g<strong>en</strong>,<br />

pass<strong>en</strong>d b<strong>in</strong>n<strong>en</strong> dit werkproces, oef<strong>en</strong><strong>en</strong>. Veel moderne <strong>taal</strong>method<strong>en</strong><br />

voor <strong>het</strong> <strong>mbo</strong> bied<strong>en</strong> ook <strong>taal</strong>tak<strong>en</strong> aan. Deze zijn<br />

echter lang niet altijd pass<strong>en</strong>d voor e<strong>en</strong> specifieke opleid<strong>in</strong>g<br />

of bij e<strong>en</strong> specifiek werkproces. Daarom is <strong>het</strong> goed om <strong>in</strong><br />

voorkom<strong>en</strong>de gevall<strong>en</strong> af <strong>en</strong> toe zelf e<strong>en</strong> <strong>taal</strong>taak met bijbehor<strong>en</strong>de<br />

oef<strong>en</strong><strong>in</strong>g<strong>en</strong> te ontwerp<strong>en</strong> die helemaal pass<strong>en</strong>d is<br />

voor de doelgroep.<br />

Op de site www.erk.nl v<strong>in</strong>d je veel <strong>in</strong>formatie over <strong>het</strong> ontwerp<strong>en</strong><br />

van <strong>taal</strong>tak<strong>en</strong>. E<strong>en</strong> specifieke web-based ontwerpmethode<br />

voor e<strong>en</strong> <strong>taal</strong>taak is e<strong>en</strong> tal<strong>en</strong>quest. Informatie<br />

hierover is te v<strong>in</strong>d<strong>en</strong> op www.tal<strong>en</strong>quest.nl.<br />

17


18<br />

De vormgev<strong>in</strong>g van <strong>het</strong> onderwijs<br />

3.11 Woord<strong>en</strong>schat<br />

Het ERK (<strong>en</strong> dus ook <strong>het</strong> <strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong> <strong>MVT</strong> <strong>in</strong> <strong>het</strong> <strong>mbo</strong>)<br />

geeft we<strong>in</strong>ig houvast als we meer will<strong>en</strong> wet<strong>en</strong> over hoeveel<br />

<strong>en</strong> welke woord<strong>en</strong> e<strong>en</strong> stud<strong>en</strong>t moet k<strong>en</strong>n<strong>en</strong> op e<strong>en</strong> bepaald<br />

niveau. Er staan slechts vage omschrijv<strong>in</strong>g<strong>en</strong> <strong>in</strong>. Bijvoorbeeld<br />

‘De woord<strong>en</strong>schat is toereik<strong>en</strong>d om ev<strong>en</strong>tueel met behulp<br />

van omschrijv<strong>in</strong>g<strong>en</strong> over vertrouwde onderwerp<strong>en</strong>, zoals<br />

familie, hobby’s, werk, reiz<strong>en</strong> <strong>en</strong> actuele gebeurt<strong>en</strong>iss<strong>en</strong> te<br />

schrijv<strong>en</strong>.’ Daar kun je als doc<strong>en</strong>t niet zoveel mee. Toch is<br />

<strong>het</strong> ERK gebouwd rondom e<strong>en</strong> aantal uitgangspunt<strong>en</strong> waarbij<br />

er zeker iets gezegd kan word<strong>en</strong> over de omvang <strong>en</strong> aard<br />

van de woord<strong>en</strong>schat <strong>en</strong> hoe je deze kunt onderwijz<strong>en</strong>, ler<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> beoordel<strong>en</strong>.<br />

Het ERK gaat uit van <strong>taal</strong> als middel tot communicatie. De<br />

belangrijkste hulpmiddel<strong>en</strong> daarbij zijn woord<strong>en</strong>: losse woord<strong>en</strong>,<br />

sam<strong>en</strong>stell<strong>in</strong>g<strong>en</strong> <strong>en</strong> korte z<strong>in</strong>netjes/vaste uitdrukk<strong>in</strong>g<strong>en</strong><br />

(chunks). Dit zijn precies de d<strong>in</strong>g<strong>en</strong> die we me<strong>en</strong>em<strong>en</strong> als we<br />

op vakantie gaan: e<strong>en</strong> ‘wat <strong>en</strong> hoe-boekje’ waar<strong>in</strong> de meest<br />

elem<strong>en</strong>taire woord<strong>en</strong> <strong>en</strong> uitdrukk<strong>in</strong>g<strong>en</strong> <strong>in</strong> die <strong>taal</strong> staan. Met<br />

e<strong>en</strong> paar honderd van die woord<strong>en</strong> <strong>en</strong> uitdrukk<strong>in</strong>g<strong>en</strong> kom<strong>en</strong><br />

we al e<strong>en</strong> heel e<strong>in</strong>d.<br />

Hoeveel woord<strong>en</strong>?<br />

Het ERK geeft ge<strong>en</strong> absolute getall<strong>en</strong> als <strong>het</strong> gaat om de<br />

vraag hoeveel woord<strong>en</strong> e<strong>en</strong> stud<strong>en</strong>t zou moet<strong>en</strong> beheers<strong>en</strong><br />

op e<strong>en</strong> bepaald niveau. Toch zijn er wel wat <strong>in</strong>dicaties te<br />

gev<strong>en</strong> vanuit de praktijk van <strong>het</strong> tal<strong>en</strong>onderwijs <strong>en</strong> de <strong>taal</strong>toets<strong>in</strong>g.<br />

B<strong>in</strong>n<strong>en</strong> <strong>het</strong> A-niveau moet je rek<strong>en</strong><strong>en</strong> op e<strong>en</strong> omvang van<br />

<strong>en</strong>kele honderd<strong>en</strong> woord<strong>en</strong> <strong>en</strong> vaste uitdrukk<strong>in</strong>g<strong>en</strong> (400-<br />

800). Dat lijkt veel, maar daar hor<strong>en</strong> ook de woordjes ‘de’,<br />

‘<strong>het</strong>’ <strong>en</strong> ‘e<strong>en</strong>’ bij. Bov<strong>en</strong>di<strong>en</strong> is er nog e<strong>en</strong> groot verschil <strong>in</strong><br />

<strong>het</strong> receptief of productief beheers<strong>en</strong> van woord<strong>en</strong>. Dat<br />

verschil kan wel de helft bedrag<strong>en</strong>. Richt<strong>in</strong>g A2 word<strong>en</strong> <strong>het</strong><br />

800 á 1.500 woord<strong>en</strong>. Vanaf <strong>het</strong> B-niveau gaat <strong>het</strong> om e<strong>en</strong><br />

woord<strong>en</strong>schat van <strong>en</strong>kele duiz<strong>en</strong>d<strong>en</strong> woord<strong>en</strong>. Vanaf <strong>het</strong><br />

C-niveau kan de woord<strong>en</strong>schat oplop<strong>en</strong> tot bov<strong>en</strong> de 10.000<br />

woord<strong>en</strong>. E<strong>en</strong> moeder<strong>taal</strong>spreker heeft e<strong>en</strong> woord<strong>en</strong>schat<br />

van <strong>en</strong>kele ti<strong>en</strong>duiz<strong>en</strong>d<strong>en</strong> woord<strong>en</strong>.<br />

Welke woord<strong>en</strong>?<br />

Bij dit alles moet<strong>en</strong> we bed<strong>en</strong>k<strong>en</strong> dat we <strong>in</strong> <strong>het</strong> dagelijkse<br />

lev<strong>en</strong> maar e<strong>en</strong> zeer beperkte set van onze woord<strong>en</strong>schat<br />

gebruik<strong>en</strong>. Het gaat er dus vooral om dat de stud<strong>en</strong>t de<br />

meest frequ<strong>en</strong>te woord<strong>en</strong> leert. Met e<strong>en</strong> kle<strong>in</strong>e omvang van<br />

frequ<strong>en</strong>te woord<strong>en</strong> komt hij veel verder dan met e<strong>en</strong> grote<br />

omvang van niet-frequ<strong>en</strong>te woord<strong>en</strong>. Wat frequ<strong>en</strong>te woor-<br />

d<strong>en</strong> zijn kan per beroep verschill<strong>en</strong>. Vakterm<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> dagelijks<br />

voorkom<strong>en</strong>. E<strong>en</strong> aantal algem<strong>en</strong>e frequ<strong>en</strong>te woord<strong>en</strong> is<br />

voor iedere<strong>en</strong> handig om te k<strong>en</strong>n<strong>en</strong>. De bek<strong>en</strong>de vakantiegidsjes<br />

staan er vol mee.<br />

Hoe leer je woord<strong>en</strong>?<br />

Vanuit de <strong>taal</strong>verwerv<strong>in</strong>gstheorie <strong>en</strong> de moderne bre<strong>in</strong>wet<strong>en</strong>schapp<strong>en</strong><br />

wet<strong>en</strong> we dat je woord<strong>en</strong> <strong>en</strong> concept<strong>en</strong> <strong>het</strong><br />

beste onthoudt door ze te verb<strong>in</strong>d<strong>en</strong> met reeds aanwezige<br />

k<strong>en</strong>nis <strong>en</strong> concept<strong>en</strong>. Daarom is <strong>het</strong> zo belangrijk om woord<strong>en</strong><br />

<strong>in</strong> e<strong>en</strong> betek<strong>en</strong>isvolle context te ler<strong>en</strong> <strong>en</strong> niet alle<strong>en</strong><br />

als losse rijtjes. Verder wet<strong>en</strong> we dat herhal<strong>in</strong>g nodig is om<br />

woord<strong>en</strong> te onthoud<strong>en</strong>, om ze van <strong>het</strong> korte termijngeheug<strong>en</strong><br />

naar <strong>het</strong> langetermijngeheug<strong>en</strong> te krijg<strong>en</strong>. Ook moet er<br />

niet teveel tijd zitt<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> die herhal<strong>in</strong>g. E<strong>en</strong> stud<strong>en</strong>t moet<br />

dus veel herhal<strong>en</strong> (kort na elkaar).<br />

Gelukkig zijn er allerlei methodiek<strong>en</strong> <strong>en</strong> hulpmiddel<strong>en</strong><br />

beschikbaar om woord<strong>en</strong> <strong>en</strong> sam<strong>en</strong>stell<strong>in</strong>g<strong>en</strong> te ler<strong>en</strong> <strong>en</strong> te<br />

onthoud<strong>en</strong>. Zoals <strong>het</strong> werk<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> persoonlijk woord<strong>en</strong>schrift,<br />

<strong>het</strong> mak<strong>en</strong> van concept maps, <strong>het</strong> ler<strong>en</strong> werk<strong>en</strong> met<br />

e<strong>en</strong> (digi<strong>taal</strong>) woord<strong>en</strong>boek <strong>en</strong> <strong>het</strong> oef<strong>en</strong><strong>en</strong> van de woord<strong>en</strong>schat<br />

met behulp van speciale software (zoals WRTS, Super-<br />

Memo <strong>en</strong> Vtra<strong>in</strong>).<br />

3.12 Grammatica<br />

B<strong>in</strong>n<strong>en</strong> <strong>het</strong> communicatieve mvt-onderwijs is de positie<br />

van grammatica niet altijd duidelijk. Het ERK biedt helaas<br />

ook ge<strong>en</strong> aanknop<strong>in</strong>gspunt<strong>en</strong> betreff<strong>en</strong>de de omvang <strong>en</strong> de<br />

plaats van grammatica <strong>in</strong> <strong>het</strong> curriculum. De omschrijv<strong>in</strong>g<strong>en</strong><br />

zijn daarvoor te vaag, bijvoorbeeld ‘Redelijk correct gebruik<br />

van frequ<strong>en</strong>te rout<strong>in</strong>es <strong>en</strong> patron<strong>en</strong> die hor<strong>en</strong> bij voorspelbare<br />

situaties’. Al ti<strong>en</strong>tall<strong>en</strong> jar<strong>en</strong> bestaat er discussie of je<br />

grammaticale structur<strong>en</strong> expliciet (via regels) moet onderwijz<strong>en</strong><br />

of impliciet moet aanler<strong>en</strong>. Van beide opvatt<strong>in</strong>g<strong>en</strong> is<br />

natuurlijk iets waar, hoewel de nadruk kan verschill<strong>en</strong> per<br />

doelgroep, doel<strong>taal</strong>, niveau et cetera.<br />

Hoeveel grammatica?<br />

Het ERK laat zi<strong>en</strong> dat grammaticale correctheid pas belangrijk<br />

wordt ná <strong>het</strong> niveau B1. Het grammaticale bewustzijn<br />

van iemand die e<strong>en</strong> vreemde <strong>taal</strong> leert ontwikkelt zich pas<br />

op e<strong>en</strong> wat hoger niveau. Dit betek<strong>en</strong>t niet dat <strong>het</strong> ge<strong>en</strong><br />

z<strong>in</strong> heeft om op A1- <strong>en</strong> A2-niveau elem<strong>en</strong>taire grammatica<br />

expliciet aan te bied<strong>en</strong>. Op deze lage niveaus ligt de nadruk<br />

op <strong>het</strong> ler<strong>en</strong> van woord<strong>en</strong> <strong>en</strong> vaste uitdrukk<strong>in</strong>g<strong>en</strong> b<strong>in</strong>n<strong>en</strong><br />

communicatieve tak<strong>en</strong>. Van daaruit ontstaat er bij de stud<strong>en</strong>t<br />

e<strong>en</strong> eig<strong>en</strong> grammaticaal bewustzijn dat je als doc<strong>en</strong>t


kunt versterk<strong>en</strong> door expliciet grammaticale regels aan te<br />

bied<strong>en</strong>. Op de niveaus B1 <strong>en</strong> B2 wordt <strong>het</strong> expliciet aanbied<strong>en</strong><br />

van grammatica z<strong>in</strong>voller <strong>en</strong> noodzakelijker. Deskundig<strong>en</strong><br />

gev<strong>en</strong> als richtlijn dat dit maximaal 20 proc<strong>en</strong>t van de<br />

onderwijstijd zou moet<strong>en</strong> beslaan 12 .<br />

Welke grammatica?<br />

Nog lastiger is <strong>het</strong> om uit <strong>het</strong> ERK af te leid<strong>en</strong> welke grammaticale<br />

regels je op welk niveau zou moet<strong>en</strong> aanbied<strong>en</strong>.<br />

Hiervoor kun je <strong>het</strong> beste uitgaan van de fout<strong>en</strong> die je bij<br />

stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> teg<strong>en</strong>komt <strong>en</strong> <strong>het</strong> aanbod uit de diverse <strong>taal</strong>methodes.<br />

Het handigste is daarbij e<strong>en</strong> e<strong>en</strong>voudig grammaticaal<br />

handboek waar<strong>in</strong> stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> gemakkelijk iets op kunn<strong>en</strong><br />

zoek<strong>en</strong>. Dit kan natuurlijk ook e<strong>en</strong> digi<strong>taal</strong> handboek zijn. Op<br />

die manier kunn<strong>en</strong> stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> de ondersteun<strong>in</strong>g krijg<strong>en</strong> op<br />

<strong>het</strong> juiste mom<strong>en</strong>t.<br />

Hoe leer je grammatica?<br />

Er zijn allerlei oef<strong>en</strong>programma’s om grammaticale regels <strong>en</strong><br />

structur<strong>en</strong> te oef<strong>en</strong><strong>en</strong>. Het leereffect daarvan is helaas vaak<br />

twijfelachtig. Stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> op e<strong>en</strong> gegev<strong>en</strong> mom<strong>en</strong>t<br />

e<strong>en</strong> oef<strong>en</strong><strong>in</strong>g correct mak<strong>en</strong>, maar vervolg<strong>en</strong>s kunn<strong>en</strong> ze <strong>in</strong><br />

<strong>het</strong> ‘normale’ <strong>taal</strong>gebruik de regel niet toepass<strong>en</strong>. Er heeft<br />

ge<strong>en</strong> ‘transfer’ plaatsgevond<strong>en</strong>. Daarom is <strong>het</strong> van groot<br />

belang om dat soort oef<strong>en</strong><strong>in</strong>g<strong>en</strong> aan te bied<strong>en</strong> pass<strong>en</strong>d bij<br />

de specifieke fout<strong>en</strong> die de stud<strong>en</strong>t steeds maakt. Dan is de<br />

kans op transfer <strong>het</strong> hoogst. Het is jouw taak als doc<strong>en</strong>t om<br />

daarna ook voldo<strong>en</strong>de kans<strong>en</strong> te bied<strong>en</strong> op deze transfer.<br />

Met andere woord<strong>en</strong>: als e<strong>en</strong> stud<strong>en</strong>t eerst geoef<strong>en</strong>d heeft<br />

met de verled<strong>en</strong> tijd, laat hem dan ook daarna e<strong>en</strong> aantal<br />

<strong>taal</strong>tak<strong>en</strong> uitvoer<strong>en</strong> waar<strong>in</strong> die verled<strong>en</strong> tijd e<strong>en</strong> vereiste is.<br />

3.13 Leermiddel<strong>en</strong>: zelf ontwikkel<strong>en</strong> of<br />

<strong>in</strong>kop<strong>en</strong>?<br />

Goede leermiddel<strong>en</strong> zijn van grote waarde voor goed mvtonderwijs.<br />

Veel doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> kiez<strong>en</strong> ervoor om zelf material<strong>en</strong><br />

te ontwikkel<strong>en</strong>. Er zijn immers voor die specifieke beroepsopleid<strong>in</strong>g<strong>en</strong><br />

niet altijd bestaande material<strong>en</strong> voorhand<strong>en</strong>.<br />

Andere doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> schaff<strong>en</strong> liever e<strong>en</strong> bestaande methode<br />

aan. Dat bespaart veel ontwikkeltijd <strong>en</strong> de kwaliteit is m<strong>in</strong><br />

of meer gegarandeerd bij product<strong>en</strong> van ger<strong>en</strong>ommeerde<br />

uitgevers. Soms kiest de school voor één methode voor alle<br />

opleid<strong>in</strong>g<strong>en</strong>.<br />

Zowel eig<strong>en</strong> material<strong>en</strong> als bestaande methodes hebb<strong>en</strong><br />

hun voor- <strong>en</strong> nadel<strong>en</strong>. In veel gevall<strong>en</strong> is e<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong>weg de<br />

12 Voor meer achtergrond<strong>en</strong> over dit thema verwijz<strong>en</strong> we onder andere naar publicaties van Erik Kwakernaat <strong>in</strong> Lev<strong>en</strong>de Tal<strong>en</strong><br />

Magaz<strong>in</strong>e <strong>en</strong> zijn boek Didactiek van <strong>het</strong> vreemdetal<strong>en</strong>onderwijs (Cout<strong>in</strong>ho, 2009).<br />

De vormgev<strong>in</strong>g van <strong>het</strong> onderwijs<br />

beste keuze: e<strong>en</strong> robuuste, bestaande methode als kapstok,<br />

aangevuld met creatieve eig<strong>en</strong> material<strong>en</strong> die <strong>in</strong>gaan op de<br />

specifieke eis<strong>en</strong> van <strong>het</strong> beroep.<br />

Inkop<strong>en</strong> bestaande methode<br />

Bij <strong>het</strong> kiez<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> bestaande methode is de vraag:<br />

maakt de methode <strong>het</strong> verwerv<strong>en</strong> van de vereiste ERKniveaus<br />

mogelijk? En als de methode ook toets<strong>en</strong> aanbiedt,<br />

hebb<strong>en</strong> deze toets<strong>en</strong> wel voldo<strong>en</strong>de k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> van <strong>het</strong><br />

niveau dat zij geacht word<strong>en</strong> te toets<strong>en</strong>?<br />

Vooral voor Engels is <strong>het</strong> <strong>in</strong>teressant om ook e<strong>en</strong>s over de<br />

gr<strong>en</strong>s te kijk<strong>en</strong>. Veel buit<strong>en</strong>landse uitgevers hebb<strong>en</strong> goed<br />

cursusmateriaal voor e<strong>en</strong> heel scala aan beroep<strong>en</strong> <strong>en</strong> branches.<br />

Zelf material<strong>en</strong> ontwikkel<strong>en</strong><br />

Bij <strong>het</strong> zelf ontwikkel<strong>en</strong> van material<strong>en</strong> voor <strong>het</strong> onderwijs<br />

<strong>in</strong> de vreemde <strong>taal</strong> is <strong>het</strong> <strong>in</strong>ternet e<strong>en</strong> onuitputtelijke bron.<br />

Beter <strong>en</strong> realistischer dan helemaal zelf ontwikkel<strong>en</strong> is <strong>het</strong><br />

mak<strong>en</strong> van keuzes uit <strong>het</strong> <strong>en</strong>orme aanbod van auth<strong>en</strong>tieke<br />

material<strong>en</strong>, less<strong>en</strong>, oef<strong>en</strong><strong>in</strong>g<strong>en</strong> <strong>en</strong> hulpmiddel<strong>en</strong>. Vooral voor<br />

<strong>het</strong> ontwerp<strong>en</strong> van beroepsgerichte <strong>taal</strong>tak<strong>en</strong> die pass<strong>en</strong> bij<br />

de werkprocess<strong>en</strong> uit deel C kun je op <strong>het</strong> <strong>in</strong>ternet zoek<strong>en</strong><br />

naar auth<strong>en</strong>tieke tekst<strong>en</strong> <strong>en</strong> filmpjes. Het is zeer de moeite<br />

waard om voor de vreemde tal<strong>en</strong> ook buit<strong>en</strong> Nederland te<br />

zoek<strong>en</strong>. Z<strong>en</strong>ders als BBC (voor Engels), TV5 (voor Frans) <strong>en</strong><br />

Deutsche Welle (voor Duits) bied<strong>en</strong> prachtig <strong>en</strong> vaak gratis<br />

materiaal aan.<br />

3.14 Beoordel<strong>in</strong>g van de voortgang<br />

Bij exam<strong>in</strong>er<strong>in</strong>g gaat <strong>het</strong> om kwalificer<strong>en</strong>de (summatieve)<br />

beoordel<strong>in</strong>g. Deze vorm van beoordel<strong>en</strong> besprek<strong>en</strong> we <strong>in</strong><br />

<strong>het</strong> volg<strong>en</strong>de hoofdstuk. E<strong>en</strong> groot deel van deze <strong>in</strong>formatie<br />

kun je ook toepass<strong>en</strong> op ontwikkel<strong>in</strong>gsgerichte (formatieve)<br />

beoordel<strong>in</strong>g, bijvoorbeeld wat betreft beoordel<strong>in</strong>gsmodell<strong>en</strong>.<br />

Ontwikkel<strong>in</strong>gsgerichte beoordel<strong>in</strong>g maakt deel uit van <strong>het</strong><br />

onderwijsleerproces <strong>en</strong> komt daarom <strong>in</strong> dit hoofdstuk aan<br />

de orde.<br />

Ontwikkel<strong>in</strong>gsgerichte of formatieve beoordel<strong>in</strong>g is er om de<br />

‘v<strong>in</strong>ger aan de pols’ te houd<strong>en</strong>: kunn<strong>en</strong> stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> bepaalde<br />

tak<strong>en</strong> met de gew<strong>en</strong>ste kwaliteit van uitvoer<strong>in</strong>g verricht<strong>en</strong>?<br />

Het <strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong> geeft onder tekstk<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> <strong>en</strong> k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong><br />

taakuitvoer<strong>in</strong>g aan wat die gew<strong>en</strong>ste kwaliteit is.<br />

Deze beschrijv<strong>in</strong>g<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> tijd<strong>en</strong>s <strong>het</strong> onderwijsleerproces<br />

help<strong>en</strong> om e<strong>en</strong> beeld te vorm<strong>en</strong> van <strong>het</strong> kunn<strong>en</strong> van de<br />

19


20<br />

De vormgev<strong>in</strong>g van <strong>het</strong> onderwijs<br />

stud<strong>en</strong>t, los van de gebruikte leergang. Aan <strong>het</strong> ERK gerelateerde<br />

toets<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> daarbij help<strong>en</strong>.<br />

De voortgangsvraag kan ook specifieker, meer analytisch<br />

zijn: wat kan de stud<strong>en</strong>t <strong>en</strong> op welke aspect<strong>en</strong> moet er verder<br />

gewerkt word<strong>en</strong>? Bij de beoordel<strong>in</strong>g let je dan meer op<br />

elk aspect apart: hoe zit <strong>het</strong> met de uitspraak, hoe zit <strong>het</strong><br />

met de vrag<strong>en</strong>de vorm, hoe zit <strong>het</strong> met de groei <strong>in</strong> de woord<strong>en</strong>schat?<br />

Dat kan ook zonder e<strong>en</strong> aan <strong>het</strong> ERK gerelateerde<br />

toets.<br />

Tot slot kan de vraag ook van didactische aard zijn: heeft<br />

de stud<strong>en</strong>t voldaan aan de afgesprok<strong>en</strong> ‘verplicht<strong>in</strong>g<strong>en</strong>’ (de<br />

spreekwoordelijke ‘stok achter de deur’). Hierbij kun je d<strong>en</strong>k<strong>en</strong><br />

aan de hoeveelheid te ler<strong>en</strong> woord<strong>en</strong>, de compleetheid<br />

van e<strong>en</strong> leesdossier, de verplicht<strong>in</strong>g om t<strong>en</strong> m<strong>in</strong>ste één keer<br />

per jaar e<strong>en</strong> pres<strong>en</strong>tatie te houd<strong>en</strong> <strong>en</strong>zovoort.<br />

3.15 Het Europees Taalportfolio<br />

Het <strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong> <strong>MVT</strong> <strong>in</strong> <strong>het</strong> <strong>mbo</strong> is niet alle<strong>en</strong> e<strong>en</strong> basis<br />

voor onderwijs <strong>en</strong> exam<strong>in</strong>er<strong>in</strong>g. Het is ook e<strong>en</strong> <strong>in</strong>formatiebron<br />

voor de stud<strong>en</strong>t: <strong>het</strong> ler<strong>en</strong> wordt effectiever als de<br />

ler<strong>en</strong>de weet ‘waar hij he<strong>en</strong> moet’. Aan de hand van <strong>het</strong><br />

<strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong> kun je lat<strong>en</strong> zi<strong>en</strong> welk niveau van <strong>taal</strong>vaardigheid<br />

er bij <strong>het</strong> exam<strong>en</strong> van je stud<strong>en</strong>t wordt verwacht.<br />

Het Europees Taalportfolio is daarbij e<strong>en</strong> handig <strong>in</strong>strum<strong>en</strong>t.<br />

Het helpt stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> aan te gev<strong>en</strong> wat ze k<strong>en</strong>n<strong>en</strong> <strong>en</strong> kunn<strong>en</strong><br />

met vreemde tal<strong>en</strong> <strong>en</strong> laat h<strong>en</strong> zi<strong>en</strong> wat ze nog moet<strong>en</strong><br />

ler<strong>en</strong> om tot <strong>het</strong> e<strong>in</strong>dniveau te kom<strong>en</strong>.<br />

De voortgang van de stud<strong>en</strong>t verloopt ‘geprofileerd’: hij<br />

kan bijvoorbeeld wel al op A2 luister<strong>en</strong>, maar nog niet op<br />

A1 sprek<strong>en</strong>. Hij zal niet alle descriptor<strong>en</strong> per niveau tegelijk<br />

bereik<strong>en</strong>. Met <strong>het</strong> <strong>taal</strong>portfolio kan de stud<strong>en</strong>t helder krijg<strong>en</strong><br />

wat hij al kan <strong>en</strong> wat nog niet. Voor doc<strong>en</strong>t <strong>en</strong> stud<strong>en</strong>t kan<br />

bijvoorbeeld <strong>het</strong> volg<strong>en</strong>de duidelijk word<strong>en</strong>: ‘Kijk, je maakt<br />

nu nog korte z<strong>in</strong>n<strong>en</strong>, dat hoort bij A2. Maar oef<strong>en</strong> nu met<br />

meer sam<strong>en</strong>gestelde, langere z<strong>in</strong>n<strong>en</strong>, want dat heb je nodig<br />

op B1’.<br />

Het <strong>taal</strong>portfolio kun je gebruik<strong>en</strong> als procesbegeleid<strong>en</strong>d<br />

<strong>in</strong>strum<strong>en</strong>t naast e<strong>en</strong> leergang, maar is ook geschikt als lei-<br />

Het Europees Taalportfolio is, net als <strong>het</strong> ERK, ontwikkeld<br />

<strong>in</strong> Europees verband. Het k<strong>en</strong>t per land <strong>en</strong> per<br />

doelgroep verschill<strong>en</strong>de variant<strong>en</strong>. Deze zijn allemaal<br />

gebaseerd op <strong>het</strong> oorspronkelijke model. Dit model<br />

bestaat uit drie onderdel<strong>en</strong>:<br />

1 E<strong>en</strong> Tal<strong>en</strong>paspoort<br />

2 E<strong>en</strong> Taalbiografie<br />

3 E<strong>en</strong> Dossier<br />

Het Tal<strong>en</strong>paspoort geeft e<strong>en</strong> overzicht van de niveaus<br />

<strong>in</strong> de diverse mvt’s volg<strong>en</strong>s <strong>het</strong> model van <strong>het</strong> ERK.<br />

In de Taalbiografie kan e<strong>en</strong> stud<strong>en</strong>t beschrijv<strong>en</strong> welke<br />

<strong>taal</strong>ervar<strong>in</strong>g<strong>en</strong> <strong>in</strong> <strong>en</strong> buit<strong>en</strong> school zijn opgedaan. D<strong>en</strong>k<br />

daarbij aan stages <strong>en</strong> vakanties <strong>in</strong> <strong>het</strong> buit<strong>en</strong>land, correspond<strong>en</strong>tie<br />

met e<strong>en</strong> buit<strong>en</strong>landse vri<strong>en</strong>d(<strong>in</strong>), gam<strong>en</strong><br />

op <strong>in</strong>ternet <strong>in</strong> e<strong>en</strong> andere <strong>taal</strong> et cetera. In de Taalbiografie<br />

komt ook e<strong>en</strong> overzicht van diploma’s <strong>en</strong> certificat<strong>en</strong><br />

of andere bewijz<strong>en</strong> met bijbehor<strong>en</strong>de jaartall<strong>en</strong>.<br />

De Taalbiografie bevat verder per niveau zog<strong>en</strong>aamde<br />

checklijst<strong>en</strong> voor zelfbeoordel<strong>in</strong>g.<br />

Tot slot is er <strong>het</strong> Dossier: e<strong>en</strong> archief waar<strong>in</strong> de stud<strong>en</strong>t<br />

allerlei relevante docum<strong>en</strong>t<strong>en</strong> <strong>en</strong> werkstukk<strong>en</strong> kan<br />

opslaan als bewijs van zijn prestaties <strong>in</strong> die <strong>taal</strong>.<br />

Voor meer <strong>in</strong>formatie <strong>en</strong> e<strong>en</strong> digitale variant zie www.<br />

europees<strong>taal</strong>portfolio.nl <strong>en</strong> www.erk.nl. E<strong>en</strong> speciale<br />

variant voor <strong>het</strong> <strong>mbo</strong> is <strong>het</strong> Europees Taalportfolio bve.<br />

De docum<strong>en</strong>t<strong>en</strong> <strong>en</strong> e<strong>en</strong> digitale variant v<strong>in</strong>d je op<br />

www.steunpunt<strong>taal</strong><strong>en</strong>rek<strong>en</strong><strong>en</strong><strong>mbo</strong>.nl.<br />

draad op zichzelf. In de afgelop<strong>en</strong> jar<strong>en</strong> is geblek<strong>en</strong> dat veel<br />

<strong>taal</strong>doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> <strong>het</strong> gebruik van <strong>het</strong> <strong>taal</strong>portfolio erg arbeids<strong>in</strong>t<strong>en</strong>sief<br />

v<strong>in</strong>d<strong>en</strong>. E<strong>en</strong> digitale manier van werk<strong>en</strong> kan veel van<br />

de bezwar<strong>en</strong> ondervang<strong>en</strong>. Ook zijn er doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> die alle<strong>en</strong><br />

maar bepaalde onderdel<strong>en</strong> uit <strong>het</strong> <strong>taal</strong>portfolio gebruik<strong>en</strong>.<br />

Daar is niks op teg<strong>en</strong>. Ook <strong>het</strong> <strong>taal</strong>portfolio is slechts e<strong>en</strong><br />

<strong>in</strong>strum<strong>en</strong>t. Gebruik <strong>het</strong> waar <strong>het</strong> e<strong>en</strong> toegevoegde waarde<br />

heeft.


4 Beoordel<strong>in</strong>g <strong>en</strong> exam<strong>in</strong>er<strong>in</strong>g<br />

4.1 Wat zegt <strong>het</strong> <strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong>?<br />

In <strong>het</strong> ERK 13 wordt beoordel<strong>in</strong>g of assessm<strong>en</strong>t gezi<strong>en</strong> als<br />

de beoordel<strong>in</strong>g van de vaardigheid of bekwaamheid van de<br />

<strong>taal</strong>gebruiker. Alle <strong>taal</strong>toets<strong>en</strong> zijn e<strong>en</strong> vorm van beoordel<strong>in</strong>g.<br />

Maar er zijn ook vele vorm<strong>en</strong> van beoordel<strong>in</strong>g die we ge<strong>en</strong><br />

toets zoud<strong>en</strong> noem<strong>en</strong>. Bijvoorbeeld checklijst<strong>en</strong> voor zelfbeoordel<strong>in</strong>g<br />

<strong>en</strong> <strong>in</strong>formele observaties door de doc<strong>en</strong>t. Er zijn<br />

drie begripp<strong>en</strong> belangrijk wanneer we <strong>het</strong> over beoordel<strong>in</strong>g<br />

hebb<strong>en</strong>: validiteit, betrouwbaarheid <strong>en</strong> uitvoerbaarheid.<br />

Validiteit<br />

E<strong>en</strong> toets of beoordel<strong>in</strong>g is valide als je daarmee ook werkelijk<br />

kunt beoordel<strong>en</strong> wat je <strong>in</strong> de betreff<strong>en</strong>de context zou<br />

moet<strong>en</strong> beoordel<strong>en</strong>. Valide kan ook betek<strong>en</strong><strong>en</strong> dat de verkreg<strong>en</strong><br />

<strong>in</strong>formatie e<strong>en</strong> goed beeld geeft van de vaardigheid van<br />

de kandidaat. Met andere woord<strong>en</strong>: toetst de toets wat hij<br />

moet toets<strong>en</strong>?<br />

Betrouwbaarheid<br />

Betrouwbaarheid is eig<strong>en</strong>lijk e<strong>en</strong> meer technische term. Het<br />

betreft vooral de mate waar<strong>in</strong> de kandidat<strong>en</strong> <strong>het</strong>zelfde scor<strong>en</strong><br />

t<strong>en</strong> opzichte van elkaar bij twee variant<strong>en</strong> van dezelfde<br />

toets. Bijvoorbeeld op twee verschill<strong>en</strong>de dag<strong>en</strong> of bij twee<br />

verschill<strong>en</strong>de beoordelaars.<br />

De concept<strong>en</strong> betrouwbaarheid <strong>en</strong> validiteit hang<strong>en</strong> met<br />

elkaar sam<strong>en</strong>. Het <strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong> kan behulpzaam zijn bij<br />

<strong>het</strong> bepal<strong>en</strong> wat beoordeeld wordt <strong>en</strong> hoe de prestaties<br />

word<strong>en</strong> geïnterpreteerd. Het <strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong> kun je <strong>in</strong> dit<br />

kader op drie manier gebruik<strong>en</strong> (zie schema).<br />

Uitvoerbaarheid<br />

E<strong>en</strong> beoordel<strong>in</strong>gsprocedure moet natuurlijk ook praktisch<br />

<strong>en</strong> uitvoerbaar zijn. Dat geldt vooral voor prestatiegerichte<br />

toets<strong>en</strong>, zoals spreekopdracht<strong>en</strong>. Het <strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong> is ge<strong>en</strong><br />

1 Voor de specificatie van de <strong>in</strong>houd van toets<strong>en</strong> <strong>en</strong> exam<strong>en</strong>s: wat wordt getoetst?<br />

2 Voor <strong>het</strong> b<strong>en</strong>oem<strong>en</strong> van de criteria op grond waarvan je bepaalt<br />

of e<strong>en</strong> doelstell<strong>in</strong>g is verwez<strong>en</strong>lijkt: hoe word<strong>en</strong> prestaties beoordeeld?<br />

3 Voor <strong>het</strong> beschrijv<strong>en</strong> van niveaus van vaardigheid <strong>in</strong> bestaande<br />

toets<strong>en</strong> <strong>en</strong> exam<strong>en</strong>s, waardoor vergelijk<strong>in</strong>g<strong>en</strong> mogelijk word<strong>en</strong><br />

tuss<strong>en</strong> verschill<strong>en</strong>de kwalificatiesystem<strong>en</strong>:<br />

beoordel<strong>in</strong>gsmiddel, maar je kunt <strong>het</strong> wel als refer<strong>en</strong>tie<br />

gebruik<strong>en</strong> om handige beoordel<strong>in</strong>gsmodell<strong>en</strong> (met beoordel<strong>in</strong>gscriteria)<br />

te ontwerp<strong>en</strong>.<br />

4.2 Soort<strong>en</strong> van beoordel<strong>in</strong>g<br />

hoe vergelijk<strong>in</strong>g<strong>en</strong> gemaakt kunn<strong>en</strong> word<strong>en</strong><br />

13 Del<strong>en</strong> van de tekst uit dit hoofdstuk zijn, met <strong>en</strong>kele aanpass<strong>in</strong>g<strong>en</strong>, overg<strong>en</strong>om<strong>en</strong> uit de Nederlandse vertal<strong>in</strong>g van <strong>het</strong> ERK<br />

(http://<strong>taal</strong>unieversum.org/onderwijs/publicaties/geme<strong>en</strong>schappelijk_europees_refer<strong>en</strong>tiekader/).<br />

Je kunt verschill<strong>en</strong>de soort<strong>en</strong> van beoordel<strong>in</strong>g onderscheid<strong>en</strong>.<br />

Voor alle kun je <strong>het</strong> <strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong> gebruik<strong>en</strong>. Hieronder<br />

gaan we kort <strong>in</strong> op de belangrijkste vorm<strong>en</strong>.<br />

Summatief/Formatief<br />

De toets<strong>in</strong>g van <strong>taal</strong>vaardigheid heeft altijd e<strong>en</strong> doel <strong>en</strong> dat<br />

doel is: met<strong>en</strong>. Daarvoor zijn globaal twee red<strong>en</strong><strong>en</strong>. Op de<br />

eerste plaats wil je wet<strong>en</strong> of de kandidaat op e<strong>en</strong> bepaald<br />

toetsmom<strong>en</strong>t aan <strong>het</strong> e<strong>in</strong>de van e<strong>en</strong> periode voor e<strong>en</strong><br />

bepaalde kwalificatie <strong>het</strong> vereiste <strong>taal</strong>vaardigheidsniveau<br />

heeft bereikt. Dit noem<strong>en</strong> we e<strong>en</strong> kwalificer<strong>en</strong>de of summatieve<br />

beoordel<strong>in</strong>g. Of je wilt wet<strong>en</strong> hoe <strong>het</strong> ervoor staat<br />

met <strong>het</strong> <strong>taal</strong>verwerv<strong>in</strong>gsproces van de stud<strong>en</strong>t. Dan weet je<br />

immers hoe <strong>het</strong> verder moet, aan welke zak<strong>en</strong> meer aandacht<br />

moet word<strong>en</strong> besteed et cetera. Het doel is ontwikkel<strong>in</strong>gsgericht<br />

of diagnostisch: e<strong>en</strong> formatieve beoordel<strong>in</strong>g. Dit<br />

tweede doel is e<strong>en</strong> belangrijk onderdeel van <strong>het</strong> leerproces.<br />

Het met<strong>en</strong> op gezette tijd<strong>en</strong> stuurt <strong>het</strong> ler<strong>en</strong> <strong>in</strong> de juiste<br />

richt<strong>in</strong>g.<br />

Exam<strong>in</strong>er<strong>in</strong>g is e<strong>en</strong> vorm van summatieve beoordel<strong>in</strong>g die<br />

leidt tot kwalificer<strong>in</strong>g: aan <strong>het</strong> e<strong>in</strong>de van <strong>het</strong> leertraject volgt<br />

op basis van e<strong>en</strong> of meerdere toets<strong>en</strong> de uitspraak of de<br />

kandidaat voldoet aan de eis<strong>en</strong> of niet. Het is daarmee e<strong>en</strong><br />

kwalificer<strong>en</strong>de beoordel<strong>in</strong>g. Exam<strong>in</strong>er<strong>in</strong>g beoogt <strong>in</strong> de volle<br />

breedte alles te beoordel<strong>en</strong> wat vereist is voor diplomer<strong>in</strong>g<br />

<strong>en</strong> daarmee dus niet alle<strong>en</strong> e<strong>en</strong> stukje uit <strong>het</strong> laatste leerjaar.<br />

21


22<br />

Beoordel<strong>in</strong>g <strong>en</strong> exam<strong>in</strong>er<strong>in</strong>g<br />

Norm-gerelateerde beoordel<strong>in</strong>g/Criterium-<br />

gerelateerde beoordel<strong>in</strong>g<br />

Norm-gerelateerde beoordel<strong>in</strong>g zet kandidat<strong>en</strong> <strong>in</strong> e<strong>en</strong> volgorde<br />

van prestatie <strong>in</strong> relatie tot hun medekandidat<strong>en</strong>. De<br />

prestaties van de groep bepal<strong>en</strong> mede de plaats die elke<br />

stud<strong>en</strong>t <strong>in</strong>dividueel <strong>in</strong>neemt. Deze vorm wordt vaak gebruikt<br />

bij e<strong>en</strong> <strong>in</strong>take voor <strong>het</strong> <strong>in</strong>del<strong>en</strong> van groep<strong>en</strong> op basis van<br />

niveau. Het is dan voldo<strong>en</strong>de om te wet<strong>en</strong> wie beg<strong>in</strong>ner,<br />

halfgevorderd of gevorderd is.<br />

Criterium-gerelateerde beoordel<strong>in</strong>g houdt <strong>in</strong> dat je de kandidaat<br />

beoordeelt onafhankelijk van <strong>het</strong> resultaat van zijn<br />

medekandidat<strong>en</strong>. Dit vereist e<strong>en</strong> robuuste meetlat met e<strong>en</strong><br />

cont<strong>in</strong>uüm van vaardigheid (verticaal) <strong>en</strong> e<strong>en</strong> waaier van<br />

relevante dome<strong>in</strong><strong>en</strong> (horizon<strong>taal</strong>), zodat je de <strong>in</strong>dividuele<br />

resultat<strong>en</strong> daaraan kunt relater<strong>en</strong>. Het <strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong> is<br />

voor deze beoordel<strong>in</strong>g zeer geschikt als meetlat.<br />

Doorlop<strong>en</strong>de beoordel<strong>in</strong>g/Periodieke beoordel<strong>in</strong>g<br />

Bij doorlop<strong>en</strong>de beoordel<strong>in</strong>g neem je alle werkstukk<strong>en</strong>, tak<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> prestaties die e<strong>en</strong> stud<strong>en</strong>t maakt tijd<strong>en</strong>s <strong>het</strong> hele leertraject<br />

mee <strong>in</strong> je beoordel<strong>in</strong>g. Het e<strong>in</strong>doordeel geeft e<strong>en</strong> beeld<br />

van <strong>het</strong> totale cursusjaar of de gehele opleid<strong>in</strong>g.<br />

Periodieke beoordel<strong>in</strong>g betek<strong>en</strong>t dat je e<strong>en</strong> stud<strong>en</strong>t beoordeelt<br />

op basis van e<strong>en</strong> toets of exam<strong>en</strong>. Dit doe je meestal<br />

aan <strong>het</strong> e<strong>in</strong>de van e<strong>en</strong> traject of opleid<strong>in</strong>g. Alles wat daaraan<br />

voorafgaand gebeurde is irrelevant. Het gaat om de prestatie<br />

op dat specifieke mom<strong>en</strong>t.<br />

Toets<strong>in</strong>g <strong>en</strong> beoordel<strong>in</strong>g word<strong>en</strong> vaak gezi<strong>en</strong> als iets buit<strong>en</strong><br />

de opleid<strong>in</strong>g dat plaatsv<strong>in</strong>dt op vaste tijdstipp<strong>en</strong> <strong>en</strong> als<br />

grondslag di<strong>en</strong>t voor besliss<strong>in</strong>g<strong>en</strong>. Doorlop<strong>en</strong>de beoordel<strong>in</strong>g<br />

is e<strong>en</strong> vorm van toets<strong>in</strong>g die <strong>in</strong>tegraal deel uitmaakt<br />

van de opleid<strong>in</strong>g <strong>en</strong> die op cumulatieve wijze bijdraagt aan<br />

de e<strong>in</strong>dbeoordel<strong>in</strong>g. Behalve <strong>het</strong> corriger<strong>en</strong> van huiswerk <strong>en</strong><br />

<strong>in</strong>cid<strong>en</strong>tele of regelmatige voortgangstoets<strong>en</strong> om <strong>het</strong> ler<strong>en</strong><br />

te versterk<strong>en</strong> kan doorlop<strong>en</strong>de beoordel<strong>in</strong>g de vorm aannem<strong>en</strong><br />

van checklists die doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> <strong>en</strong>/of stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> <strong>in</strong>vull<strong>en</strong>,<br />

toets<strong>in</strong>g naar aanleid<strong>in</strong>g van e<strong>en</strong> reeks gerichte tak<strong>en</strong>, formele<br />

toets<strong>in</strong>g van werkstukk<strong>en</strong> <strong>en</strong>/of <strong>het</strong> sam<strong>en</strong>stell<strong>en</strong> van<br />

e<strong>en</strong> dossier met e<strong>en</strong> selectie van werkstukk<strong>en</strong>. Hiervoor kun<br />

je <strong>het</strong> Europees Taalportfolio als <strong>in</strong>strum<strong>en</strong>t <strong>in</strong>zett<strong>en</strong>.<br />

Beide b<strong>en</strong>ader<strong>in</strong>g<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> voor- <strong>en</strong> nadel<strong>en</strong>. Periodieke<br />

toets<strong>in</strong>g op vaste mom<strong>en</strong>t<strong>en</strong> garandeert dat stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> nog<br />

altijd <strong>in</strong> staat zijn d<strong>in</strong>g<strong>en</strong> te do<strong>en</strong> die misschi<strong>en</strong> twee jaar<br />

geled<strong>en</strong> deel uitmaakt<strong>en</strong> van <strong>het</strong> curriculum. Maar <strong>het</strong> leidt<br />

tot exam<strong>en</strong>stress <strong>en</strong> bevoordeelt bepaalde typ<strong>en</strong> stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong><br />

die met deze vorm goed kunn<strong>en</strong> omgaan. Doorlop<strong>en</strong>de<br />

beoordel<strong>in</strong>g kan <strong>het</strong> ler<strong>en</strong> beter op gang houd<strong>en</strong>, is m<strong>in</strong>der<br />

stressvol <strong>en</strong> geeft meer mogelijkhed<strong>en</strong> tot variatie <strong>in</strong> toetsvorm<strong>en</strong>.<br />

Maar <strong>het</strong> staat of valt met <strong>het</strong> vermog<strong>en</strong> van de<br />

doc<strong>en</strong>t om objectief te zijn. In extreme gevall<strong>en</strong> kan <strong>het</strong> leid<strong>en</strong><br />

tot één lange, e<strong>in</strong>deloze rij toets<strong>en</strong> voor de stud<strong>en</strong>t <strong>en</strong><br />

tot e<strong>en</strong> bureaucratische nachtmerrie voor de doc<strong>en</strong>t.<br />

Direct/<strong>in</strong>direct<br />

Bij directe beoordel<strong>in</strong>g beoordeel je wat de kandidaat feitelijk<br />

aan <strong>het</strong> do<strong>en</strong> is. Bijvoorbeeld wanneer e<strong>en</strong> groepje<br />

stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> e<strong>en</strong> discussie voert <strong>in</strong> de vreemde <strong>taal</strong>, kun je dit<br />

observer<strong>en</strong> <strong>en</strong> met e<strong>en</strong> checklist met criteria per stud<strong>en</strong>t<br />

e<strong>en</strong> beoordel<strong>in</strong>g gev<strong>en</strong>. Bij <strong>in</strong>directe beoordel<strong>in</strong>g gebruik je<br />

e<strong>en</strong> toets, meestal op papier of op de computer.<br />

Bij <strong>taal</strong> is directe beoordel<strong>in</strong>g alle<strong>en</strong> mogelijk voor sprek<strong>en</strong>,<br />

schrijv<strong>en</strong> <strong>en</strong> luister<strong>en</strong> <strong>in</strong> <strong>in</strong>teractie. E<strong>en</strong> receptieve vaardigheid,<br />

zoals lez<strong>en</strong> <strong>en</strong> luister<strong>en</strong>, kun je immers nooit direct<br />

waarnem<strong>en</strong>. Lez<strong>en</strong> kun je alle<strong>en</strong> maar op e<strong>en</strong> <strong>in</strong>directe<br />

manier beoordel<strong>en</strong> door stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> e<strong>en</strong> tekst te lat<strong>en</strong> lez<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> daarover vrag<strong>en</strong> te stell<strong>en</strong>. Ook voor luister<strong>en</strong> kun je<br />

gebruik mak<strong>en</strong> van <strong>in</strong>directe beoordel<strong>in</strong>g. In e<strong>en</strong> luistertoets<br />

laat je dan stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> naar e<strong>en</strong> tekst luister<strong>en</strong> <strong>en</strong> stelt h<strong>en</strong><br />

daar vrag<strong>en</strong> over.<br />

Voorbeeld directe beoordel<strong>in</strong>g<br />

Stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> krijg<strong>en</strong> de opdracht e<strong>en</strong> klant <strong>in</strong> e<strong>en</strong> gesprek<br />

te <strong>in</strong>former<strong>en</strong> over e<strong>en</strong> bepaald product (dit kan e<strong>en</strong><br />

‘echte’ taak zijn tijd<strong>en</strong>s e<strong>en</strong> stage of e<strong>en</strong> gesimuleerde<br />

situatie). Aan de hand van e<strong>en</strong> ERK-beoordel<strong>in</strong>gsmodel<br />

stelt de beoordelaar vast op welk niveau de stud<strong>en</strong>t<br />

deze <strong>taal</strong>taak heeft uitgevoerd.<br />

Leerdoel<strong>en</strong>beoordel<strong>in</strong>g/Vaardigheidsbeoordel<strong>in</strong>g<br />

Leerdoel<strong>en</strong>beoordel<strong>in</strong>g richt zich op <strong>het</strong> beoordel<strong>en</strong> van wat<br />

is onderwez<strong>en</strong>. Het kan betrekk<strong>in</strong>g hebb<strong>en</strong> op de leerdoel<strong>en</strong><br />

<strong>in</strong> e<strong>en</strong> periode of uit de hoofdstukk<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> methode. Het<br />

heeft e<strong>en</strong> <strong>in</strong>tern perspectief.<br />

Vaardigheidsbeoordel<strong>in</strong>g richt zich juist op wat iemand kan<br />

<strong>in</strong> de praktijk. Dit heeft e<strong>en</strong> extern perspectief.


Prof. Westhoff vertelt graag de volg<strong>en</strong>de anekdote:<br />

Ik raakte ooit e<strong>en</strong>s aan de praat met iemand, die veel<br />

zak<strong>en</strong> bleek te do<strong>en</strong> <strong>in</strong> Duitsland. We kreg<strong>en</strong> <strong>het</strong> over<br />

tal<strong>en</strong>onderwijs. Hij vond <strong>het</strong> heel knap dat ik dat gaf.<br />

Duits nog wel. Zo zo. Dat hadd<strong>en</strong> ze hem op de technische<br />

school vroeger ook prober<strong>en</strong> bij te br<strong>en</strong>g<strong>en</strong>. Nou<br />

daar was <strong>in</strong> <strong>het</strong> geheel niets van terechtgekom<strong>en</strong>. ‘Nul<br />

komma pepernootje, m<strong>en</strong>eer’. En <strong>het</strong> <strong>en</strong>ige wat hij zich<br />

er nog van her<strong>in</strong>nerde was dat <strong>het</strong> heel moeilijk <strong>en</strong> frustrer<strong>en</strong>d<br />

was, met al die naamvall<strong>en</strong> <strong>en</strong> uitzonder<strong>in</strong>g<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />

zo. Verder was alles compleet weggezakt. Dat verwonderde<br />

me, gegev<strong>en</strong> zijn werk. En ik heb gevraagd hoe hij<br />

zich dan <strong>in</strong> Duitsland wist te redd<strong>en</strong>. ‘In Duitsland?’, zei<br />

hij, alsof hij dat e<strong>en</strong> beetje rare vraag vond. ‘In Duitsland<br />

spreek ik gewoon Duits’. Dat dat Duits op school <strong>en</strong> zijn<br />

‘gewoon Duits’ <strong>in</strong> Duitsland wel e<strong>en</strong>s iets met elkaar te<br />

mak<strong>en</strong> zoud<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong>, was hem k<strong>en</strong>nelijk nog<br />

nooit opgevall<strong>en</strong>.<br />

Tekst op de omslag van de confer<strong>en</strong>tiebundel over tal<strong>en</strong>onderwijs<br />

<strong>in</strong> <strong>het</strong> v<strong>mbo</strong>. (Westhoff, G. J., & Staats<strong>en</strong>, F. (Eds.). (2001). In Duitsland<br />

spreek ik gewoon Duits. Taalonderwijs aan <strong>taal</strong>zwakke leerl<strong>in</strong>g<strong>en</strong>.<br />

Enschede: NaB/<strong>MVT</strong> <strong>en</strong> SLO).<br />

Doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> zijn <strong>in</strong> <strong>het</strong> algeme<strong>en</strong> meer geïnteresseerd <strong>in</strong> leerdoel<strong>en</strong>beoordel<strong>in</strong>g<br />

omdat zij graag feedback op hun onderwijs<br />

krijg<strong>en</strong>. Werkgevers zijn eerder geïnteresseerd <strong>in</strong> vaardigheidstoets<strong>in</strong>g:<br />

<strong>het</strong> beoordel<strong>en</strong> van wat de <strong>taal</strong>gebruiker nu<br />

kan. Het voordeel van e<strong>en</strong> leerdoel<strong>en</strong>b<strong>en</strong>ader<strong>in</strong>g is dat deze<br />

nauw aansluit bij de ervar<strong>in</strong>g van <strong>het</strong> ler<strong>en</strong>. Het voordeel<br />

van e<strong>en</strong> vaardigheidsb<strong>en</strong>ader<strong>in</strong>g is dat iedere<strong>en</strong> weet hoe hij<br />

of zij ervoor staat: dat is uite<strong>in</strong>delijk waar <strong>het</strong> om gaat.<br />

Communicatieve <strong>taal</strong>toets<strong>en</strong> die gebaseerd zijn op <strong>het</strong> ERK<br />

kunn<strong>en</strong> van beide b<strong>en</strong>ader<strong>in</strong>g<strong>en</strong> elem<strong>en</strong>t<strong>en</strong> bevatt<strong>en</strong>. Omdat<br />

de beroepsspecifieke <strong>taal</strong>eis<strong>en</strong> beschrev<strong>en</strong> zijn als onderligg<strong>en</strong>de<br />

k<strong>en</strong>nis <strong>en</strong> vaardighed<strong>en</strong> van werkprocess<strong>en</strong>, is <strong>het</strong><br />

logisch dat bij exam<strong>in</strong>er<strong>in</strong>g e<strong>en</strong> vaardigheidsbeoordel<strong>in</strong>g de<br />

overhand zal hebb<strong>en</strong>.<br />

Beoordel<strong>in</strong>g door ander<strong>en</strong>/zelfbeoordel<strong>in</strong>g<br />

Beoordel<strong>in</strong>g door ander<strong>en</strong>: de doc<strong>en</strong>t, <strong>taal</strong>assessor of exam<strong>in</strong>ator<br />

geeft de beoordel<strong>in</strong>g.<br />

Zelfbeoordel<strong>in</strong>g: de stud<strong>en</strong>t beoordeelt zelf zijn eig<strong>en</strong> <strong>taal</strong>vaardigheid.<br />

Zelfbeoordel<strong>in</strong>g kun je gebruik<strong>en</strong> op die mom<strong>en</strong>t<strong>en</strong> waarop<br />

er ge<strong>en</strong> serieuze consequ<strong>en</strong>ties aan de beoordel<strong>in</strong>g zijn verbond<strong>en</strong><br />

(zoals slag<strong>en</strong> of zakk<strong>en</strong>). Het kan e<strong>en</strong> aanvull<strong>in</strong>g zijn<br />

op tests <strong>en</strong> doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong>beoordel<strong>in</strong>g<strong>en</strong>. Zelfbeoordel<strong>in</strong>g werkt<br />

beter wanneer stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> hiermee oef<strong>en</strong><strong>en</strong> met behulp van<br />

duidelijke descriptor<strong>en</strong> die gerelateerd zijn aan <strong>het</strong> ERK. Het<br />

Europees Taalportfolio voorziet <strong>in</strong> dergelijke checklists voor<br />

zelfbeoordel<strong>in</strong>g. Deze kun je ook gebruik<strong>en</strong> om stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong><br />

te ler<strong>en</strong> elkaars prestaties te beoordel<strong>en</strong>. Zelfbeoordel<strong>in</strong>g<br />

met behulp van de descriptor<strong>en</strong> uit <strong>het</strong> ERK helpt stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong><br />

beter te begrijp<strong>en</strong> hoe ander<strong>en</strong> (doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong>) h<strong>en</strong> beoordel<strong>en</strong><br />

als <strong>het</strong> er écht op aan komt bij e<strong>en</strong> exam<strong>en</strong>.<br />

4.3 Specificatie van de <strong>in</strong>houd van toets<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> exam<strong>en</strong>s<br />

De beschrijv<strong>in</strong>g<strong>en</strong> <strong>in</strong> <strong>het</strong> <strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong> Moderne Vreemde<br />

Tal<strong>en</strong> <strong>in</strong> <strong>het</strong> <strong>mbo</strong> onder Toelicht<strong>en</strong>de schal<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> van<br />

pas kom<strong>en</strong> bij <strong>het</strong> opstell<strong>en</strong> van <strong>taal</strong>tak<strong>en</strong> voor e<strong>en</strong> beoordel<strong>in</strong>g.<br />

E<strong>en</strong> valide beoordel<strong>in</strong>g moet e<strong>en</strong> aantal relevante<br />

vorm<strong>en</strong> van <strong>taal</strong>gebruik toets<strong>en</strong>. Bij de beoordel<strong>in</strong>g van<br />

gespreksvaardigheid zou je bijvoorbeeld als volgt te werk<br />

kunn<strong>en</strong> gaan:<br />

Beg<strong>in</strong> met e<strong>en</strong> gesimuleerde conversatie die di<strong>en</strong>t als opwarmertje,<br />

uitgaande van e<strong>en</strong> bepaald thema uit de beroepspraktijk;<br />

vervolg<strong>en</strong>s v<strong>in</strong>dt er e<strong>en</strong> <strong>in</strong>formele discussie plaats<br />

over actuele zak<strong>en</strong>, zoals e<strong>en</strong> voorval uit de stage of e<strong>en</strong><br />

nieuwsbericht dat aansluit op dit thema. Hierop volgt e<strong>en</strong><br />

uitwissel<strong>in</strong>gsfase, <strong>in</strong> de vorm van e<strong>en</strong> persoonlijk onderhoud<br />

of e<strong>en</strong> telefoongesprek om <strong>in</strong>formatie <strong>in</strong> te w<strong>in</strong>n<strong>en</strong>. Ev<strong>en</strong>tueel<br />

kun je dit afsluit<strong>en</strong> met <strong>het</strong> schrijv<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> kort verslag<br />

waarmee je ook de schrijfvaardigheid kunt beoordel<strong>en</strong>.<br />

Zo’n opzet sluit aan bij de volg<strong>en</strong>de toelicht<strong>en</strong>de schal<strong>en</strong><br />

van <strong>het</strong> <strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong>:<br />

Vaardigheid Gesprekk<strong>en</strong> voer<strong>en</strong><br />

Informele gesprekk<strong>en</strong><br />

Informatie uitwissel<strong>en</strong><br />

Schrijv<strong>en</strong><br />

Vrij schrijv<strong>en</strong><br />

Beoordel<strong>in</strong>g <strong>en</strong> exam<strong>in</strong>er<strong>in</strong>g<br />

De gedetailleerde descriptor<strong>en</strong> <strong>in</strong> deze <strong>Handreik<strong>in</strong>g</strong> gev<strong>en</strong><br />

nog meer <strong>in</strong>formatie over de mogelijke <strong>in</strong>houd van toets<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> exam<strong>en</strong>s. Daarnaast di<strong>en</strong>t e<strong>en</strong> toetsontwikkelaar te kijk<strong>en</strong><br />

naar de omschrijv<strong>in</strong>g<strong>en</strong> <strong>in</strong> de werkprocess<strong>en</strong>. Hieraan zijn<br />

immers de beroepsspecifieke <strong>taal</strong>eis<strong>en</strong> gekoppeld. Daar moet<br />

je <strong>in</strong> eerste <strong>in</strong>stantie de <strong>in</strong>houd<strong>en</strong> voor toets<strong>in</strong>g <strong>en</strong> beoordel<strong>in</strong>g<br />

zoek<strong>en</strong> <strong>en</strong> v<strong>in</strong>d<strong>en</strong>.<br />

23


24<br />

Beoordel<strong>in</strong>g <strong>en</strong> exam<strong>in</strong>er<strong>in</strong>g<br />

4.4 Beoordel<strong>in</strong>gscriteria <strong>in</strong> <strong>het</strong> <strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong><br />

Het doel van beoordel<strong>en</strong> kan e<strong>en</strong> uitspraak over e<strong>en</strong> zeer<br />

globaal <strong>en</strong> breed niveau van <strong>taal</strong>vaardigheid zijn, zoals verwoord<br />

<strong>in</strong> de globale descriptor<strong>en</strong> van <strong>het</strong> ERK. Meestal is<br />

echter e<strong>en</strong> specifiekere beoordel<strong>in</strong>g nodig voor de afzonderlijke<br />

vaardighed<strong>en</strong> <strong>en</strong> op specifieke, beroepsgerichte tak<strong>en</strong>.<br />

Het <strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong> <strong>MVT</strong> <strong>in</strong> <strong>het</strong> <strong>mbo</strong> geeft beoordel<strong>in</strong>gscriteria<br />

aan <strong>in</strong> Tekstk<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> <strong>en</strong> K<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> van de taakuitvoer<strong>in</strong>g.<br />

Per niveau <strong>en</strong> per vaardigheid staat aangegev<strong>en</strong><br />

welk type tekst<strong>en</strong> e<strong>en</strong> kandidaat op <strong>het</strong> betreff<strong>en</strong>de niveau<br />

aankan <strong>en</strong> hoe goed de kandidaat e<strong>en</strong> taak moet kunn<strong>en</strong><br />

uitvoer<strong>en</strong>. Oftewel: wat de kwaliteit van de taakuitvoer<strong>in</strong>g<br />

moet zijn. De k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> van de taakuitvoer<strong>in</strong>g <strong>en</strong> tekstk<strong>en</strong>merk<strong>en</strong><br />

funger<strong>en</strong> zo als prestatie-<strong>in</strong>dicator<strong>en</strong> (meetlat) bij<br />

de exam<strong>in</strong>er<strong>in</strong>g.<br />

Bij de productieve vaardighed<strong>en</strong> (sprek<strong>en</strong>, gesprekk<strong>en</strong> voer<strong>en</strong>,<br />

schrijv<strong>en</strong>) geld<strong>en</strong> andere ‘tekstk<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> <strong>en</strong> k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong><br />

van de taakuitvoer<strong>in</strong>g’ dan bij de receptieve (lez<strong>en</strong> <strong>en</strong> luister<strong>en</strong>).<br />

Productieve vaardighed<strong>en</strong><br />

Bij de productieve vaardigheid sprek<strong>en</strong> (e<strong>en</strong> monoloog houd<strong>en</strong>),<br />

staan bij tekstk<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> <strong>en</strong> k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> van de taakuitvoer<strong>in</strong>g<br />

de aspect<strong>en</strong>:<br />

• onderwerp<br />

• woordgebruik <strong>en</strong> woord<strong>en</strong>schat<br />

• grammaticale correctheid<br />

• vloei<strong>en</strong>dheid<br />

• coher<strong>en</strong>tie<br />

• uitspraak<br />

Per niveau is aangegev<strong>en</strong> om welke k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> <strong>het</strong> gaat.<br />

Met deze k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> kun je e<strong>en</strong> <strong>taal</strong>uit<strong>in</strong>g van e<strong>en</strong> stud<strong>en</strong>t<br />

per k<strong>en</strong>merk beoordel<strong>en</strong>.<br />

Voorbeeld<br />

De vloei<strong>en</strong>dheid: is er nog sprake van ‘overweg<strong>en</strong>d korte<br />

uit<strong>in</strong>g<strong>en</strong>, met veel pauzes, valse starts <strong>en</strong> herformuler<strong>in</strong>g<strong>en</strong>’?<br />

Dan is <strong>het</strong> niveau van de stud<strong>en</strong>t A2. Maar is er al<br />

sprake van ‘de spreker is goed te volg<strong>en</strong>, hoewel pauzes<br />

voor grammaticale <strong>en</strong> lexicale plann<strong>in</strong>g <strong>en</strong> herstel van<br />

fout<strong>en</strong>, vooral <strong>in</strong> langere stukk<strong>en</strong> vrij geproduceerde<br />

tekst veel voorkom<strong>en</strong>’? Dan gaat <strong>het</strong> al om B1 wat<br />

betreft deze uit<strong>in</strong>g <strong>en</strong> dit k<strong>en</strong>merk.<br />

Receptieve vaardighed<strong>en</strong><br />

Het toets<strong>en</strong> van receptieve vaardighed<strong>en</strong> is <strong>in</strong>gewikkelder. Er<br />

is immers ge<strong>en</strong> rechtstreeks resultaat: <strong>het</strong> lez<strong>en</strong> of luister<strong>en</strong><br />

speelt zich <strong>in</strong> <strong>het</strong> hoofd van de stud<strong>en</strong>t af. Dat kun je niet<br />

rechtstreeks met<strong>en</strong>; <strong>het</strong> moet dus <strong>in</strong>direct. Dit kan bijvoorbeeld<br />

door vrag<strong>en</strong> te stell<strong>en</strong> over e<strong>en</strong> gelez<strong>en</strong> of beluisterde<br />

tekst. Of door e<strong>en</strong> prestatie op e<strong>en</strong> taak te toets<strong>en</strong> die is<br />

uitgevoerd naar aanleid<strong>in</strong>g van e<strong>en</strong> gelez<strong>en</strong> of beluisterde<br />

tekst. Immers: als de kandidaat die tekst niet goed begrep<strong>en</strong><br />

heeft, kan hij de vrag<strong>en</strong> niet goed beantwoord<strong>en</strong> of de taak<br />

niet goed uitvoer<strong>en</strong>. Het is dan duidelijk dat zijn lees- <strong>en</strong><br />

luistervaardigheid tekortschiet<strong>en</strong>.<br />

In <strong>het</strong> <strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong> staan bij tekstk<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> <strong>en</strong> k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong><br />

van de taakuitvoer<strong>in</strong>g bij lez<strong>en</strong> allereerst eig<strong>en</strong>schapp<strong>en</strong><br />

van tekst<strong>en</strong>:<br />

• onderwerp<br />

• woordgebruik <strong>en</strong> z<strong>in</strong>sopbouw<br />

• tekst<strong>in</strong>del<strong>in</strong>g<br />

• tekstl<strong>en</strong>gte<br />

Deze bepal<strong>en</strong> (per niveau) of e<strong>en</strong> leestekst geschikt is om er<br />

<strong>het</strong> gew<strong>en</strong>ste niveau mee te toets<strong>en</strong>.<br />

Bij luister<strong>en</strong> zijn tekstk<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> als tempo <strong>en</strong> articulatie<br />

van belang (<strong>in</strong> plaats van tekst<strong>in</strong>del<strong>in</strong>g). Zowel bij lez<strong>en</strong> als<br />

luister<strong>en</strong> is er bov<strong>en</strong>di<strong>en</strong> e<strong>en</strong> eig<strong>en</strong>schap die op de verschill<strong>en</strong>de<br />

niveaus m<strong>in</strong> of meer ontwikkeld kan zijn bij de lezer<br />

of luisteraar: <strong>het</strong> ‘signal<strong>en</strong> herk<strong>en</strong>n<strong>en</strong> <strong>en</strong> <strong>in</strong>terpreter<strong>en</strong>’.<br />

Daarmee bedoel<strong>en</strong> we <strong>het</strong> vermog<strong>en</strong> om beargum<strong>en</strong>teerd<br />

te rad<strong>en</strong> naar onbek<strong>en</strong>de betek<strong>en</strong>iss<strong>en</strong>. Dit is e<strong>en</strong> eig<strong>en</strong>schap<br />

die to<strong>en</strong>eemt per niveau.<br />

4.5 Betrouwbaar beoordel<strong>en</strong><br />

Bij de beoordel<strong>in</strong>g kun je de descriptor<strong>en</strong> uit <strong>het</strong> <strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong><br />

gebruik<strong>en</strong>. Je kunt ze omwerk<strong>en</strong> tot zog<strong>en</strong>aamde<br />

checklists, meestal één checklist per relevant niveau. Sommige<br />

checklists werk<strong>en</strong> met twee of drie niveaus naast<br />

elkaar. Ze zijn vooral handig bij ‘live’ beoordel<strong>in</strong>g<strong>en</strong> van<br />

prestaties. Bijvoorbeeld <strong>in</strong> e<strong>en</strong> Proeve van Bekwaamheid, e<strong>en</strong><br />

<strong>taal</strong>dorp of e<strong>en</strong> simulatie.<br />

In Bijlage 3 v<strong>in</strong>d je e<strong>en</strong> voorbeeld van e<strong>en</strong> dergelijk beoordel<strong>in</strong>gsmodel.<br />

Er zijn ook beoordel<strong>in</strong>gsmodell<strong>en</strong> beschikbaar<br />

bij diverse <strong>taal</strong>methodes. Je kunt ook zelf, op basis van <strong>het</strong><br />

<strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong>, e<strong>en</strong> beoordel<strong>in</strong>gsmodel ontwerp<strong>en</strong>. Om<br />

betrouwbaar te kunn<strong>en</strong> beoordel<strong>en</strong> is <strong>het</strong> belangrijk dat<br />

alle mvt-doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> <strong>in</strong>stell<strong>in</strong>g werk<strong>en</strong> met <strong>het</strong>zelfde<br />

beoordel<strong>in</strong>gsmodel.


Met de ERK-niveaubeschrijv<strong>in</strong>g<strong>en</strong> beoordeel je vooral wat<br />

e<strong>en</strong> stud<strong>en</strong>t kan (kan hij, globaal gezi<strong>en</strong>, wel of niet functioner<strong>en</strong><br />

op dit niveau?) <strong>en</strong> probeer je zo tot e<strong>en</strong> betrouwbaar<br />

oordeel te kom<strong>en</strong>. Hierbij zijn de volg<strong>en</strong>de aanbevel<strong>in</strong>g<strong>en</strong><br />

van belang:<br />

• Meerdere uit<strong>in</strong>g<strong>en</strong>. Door meerdere verschill<strong>en</strong>de uit<strong>in</strong>g<strong>en</strong> te<br />

beoordel<strong>en</strong> ontstaat e<strong>en</strong> betrouwbaar beeld.<br />

• Meer beoordelaars. De betrouwbaarheid wordt groter als<br />

er meer beoordelaars bij de beoordel<strong>in</strong>g betrokk<strong>en</strong> zijn.<br />

Dit kan e<strong>en</strong> standaardprocedure zijn, maar kan ook steekproefsgewijs<br />

gebeur<strong>en</strong>.<br />

• Veel k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong>. Het niveau voor e<strong>en</strong> bepaalde vaardigheid<br />

wordt niet toegek<strong>en</strong>d op basis van één k<strong>en</strong>merk <strong>en</strong> één<br />

uit<strong>in</strong>g, maar op basis van meerdere k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong>. Voor <strong>het</strong><br />

hele niveau (alle vijf vaardighed<strong>en</strong>) geldt dit bov<strong>en</strong>staande<br />

maal factor vijf. Bij elkaar heb je dus heel veel gegev<strong>en</strong>s om<br />

e<strong>en</strong> oordeel op te baser<strong>en</strong>.<br />

• E<strong>en</strong>zelfde <strong>en</strong> e<strong>en</strong>duidig beoordel<strong>in</strong>gsmodel. Als alle beoordelaars<br />

gebruik mak<strong>en</strong> van <strong>het</strong>zelfde beoordel<strong>in</strong>gsmodel,<br />

neemt de betrouwbaarheid toe.<br />

• Deskundigheid van beoordelaars. Taaldoc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> krijg<strong>en</strong> <strong>het</strong><br />

beoordel<strong>en</strong> aan de hand van descriptor<strong>en</strong> ‘<strong>in</strong> de v<strong>in</strong>gers’<br />

als ze regelmatig met collega’s <strong>en</strong> experts overlegg<strong>en</strong> over<br />

concrete <strong>taal</strong>prestaties: ‘Volg<strong>en</strong>s mij is dit niveau …, want…’<br />

Ook kunn<strong>en</strong> ze sam<strong>en</strong> e<strong>en</strong> tra<strong>in</strong><strong>in</strong>g volg<strong>en</strong> waar<strong>in</strong> ze ler<strong>en</strong><br />

om op dezelfde manier te beoordel<strong>en</strong> volg<strong>en</strong>s <strong>het</strong> <strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong><br />

(<strong>taal</strong>assessor). Uiteraard geldt dat e<strong>en</strong> beoordelaar<br />

van <strong>taal</strong>vaardigheid zelf e<strong>en</strong> voldo<strong>en</strong>de niveau van <strong>taal</strong>vaardigheid<br />

<strong>in</strong> die vreemde <strong>taal</strong> moet hebb<strong>en</strong>.<br />

4.6 Exam<strong>in</strong>er<strong>in</strong>g mvt <strong>in</strong> <strong>het</strong> <strong>mbo</strong><br />

De mvt-eis<strong>en</strong> <strong>in</strong> de kwalificatiedossiers vóór 2010<br />

In de kwalificatiedossiers van vóór 2010 staan de eis<strong>en</strong> voor<br />

de moderne vreemde tal<strong>en</strong> <strong>in</strong> deel B <strong>in</strong> de vorm van e<strong>en</strong><br />

<strong>taal</strong>compet<strong>en</strong>tieprofiel. Hier staan de niveaus aangegev<strong>en</strong><br />

per vaardigheid. In de werkprocess<strong>en</strong> staat soms wel <strong>en</strong><br />

soms ge<strong>en</strong> verwijz<strong>in</strong>g naar de mvt.<br />

Voor deze cohort<strong>en</strong> geldt dat de g<strong>en</strong>oemde moderne<br />

vreemde tal<strong>en</strong> expliciet moet<strong>en</strong> word<strong>en</strong> opg<strong>en</strong>om<strong>en</strong> <strong>in</strong> <strong>het</strong><br />

exam<strong>en</strong>plan. De exam<strong>in</strong>er<strong>in</strong>g kan apart of geïntegreerd zijn,<br />

maar moet wel aantoonbaar op <strong>het</strong> juiste ERK-niveau zijn.<br />

Verder moet de stud<strong>en</strong>t aanton<strong>en</strong> dit ERK-niveau te beheers<strong>en</strong>.<br />

E<strong>en</strong> aanvaardbare eis voor diplomer<strong>in</strong>g is: de stud<strong>en</strong>t<br />

laat zi<strong>en</strong> dat hij m<strong>in</strong>imaal drie van de vijf vaardighed<strong>en</strong> op<br />

<strong>het</strong> vereiste ERK-niveau beheerst. Alle <strong>in</strong> deel B g<strong>en</strong>oemde<br />

vaardighed<strong>en</strong> moet<strong>en</strong> echter word<strong>en</strong> getoetst.<br />

Beoordel<strong>in</strong>g <strong>en</strong> exam<strong>in</strong>er<strong>in</strong>g<br />

De exam<strong>in</strong>er<strong>in</strong>g van de moderne vreemde tal<strong>en</strong> moet aan<br />

e<strong>en</strong> aantal eis<strong>en</strong> voldo<strong>en</strong>. Vanaf 2011/2012 is immers <strong>het</strong><br />

nieuwe format van de kwalificatiedossiers van kracht, plus<br />

<strong>het</strong> <strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong> Moderne Vreemde Tal<strong>en</strong> <strong>in</strong> <strong>het</strong> <strong>mbo</strong> <strong>en</strong> de<br />

verplicht<strong>in</strong>g voor Engels op niveau 4.<br />

Beroepsspecifieke <strong>taal</strong>eis<strong>en</strong> mvt<br />

In veel kwalificatiedossiers staan beroepsspecifieke mvteis<strong>en</strong><br />

geformuleerd <strong>in</strong> deel C. Noodzakelijke k<strong>en</strong>nis <strong>en</strong> vaardigheid<br />

<strong>in</strong> bepaalde werkprocess<strong>en</strong> bijvoorbeeld. In deel D<br />

staat hiervoor e<strong>en</strong> <strong>in</strong>dicatie van <strong>het</strong> <strong>taal</strong>niveau vermeld.<br />

Bevat <strong>het</strong> kwalificatiedossier beroepsgerichte mvt-eis<strong>en</strong> (<strong>in</strong><br />

deel C)? Dan zal <strong>in</strong> <strong>het</strong> exam<strong>en</strong>plan van de beroepsgerichte<br />

exam<strong>in</strong>er<strong>in</strong>g duidelijk zichtbaar moet<strong>en</strong> zijn op welke wijze<br />

de beroepsgerichte mvt-eis<strong>en</strong> word<strong>en</strong> beoordeeld.<br />

Bij de <strong>in</strong>richt<strong>in</strong>g van dit mvt-exam<strong>en</strong> vorm<strong>en</strong> de <strong>in</strong> deel<br />

D opg<strong>en</strong>om<strong>en</strong> ERK-niveaus e<strong>en</strong> richtsnoer <strong>en</strong> hulpmiddel.<br />

Daarnaast kun je bij <strong>het</strong> opstell<strong>en</strong> van de beoordel<strong>in</strong>gscriteria<br />

putt<strong>en</strong> uit relevante descriptor<strong>en</strong> van <strong>het</strong> <strong>in</strong>dicatieve<br />

ERK-niveau.<br />

Het ERK-niveau van deel D is ge<strong>en</strong> exam<strong>en</strong>eis: stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong><br />

hoev<strong>en</strong> <strong>in</strong> <strong>het</strong> beroepsgerichte mvt-exam<strong>en</strong> niet per se<br />

aan <strong>het</strong> betreff<strong>en</strong>de ERK-niveau te voldo<strong>en</strong>. Desondanks<br />

zijn de niveauaanduid<strong>in</strong>g<strong>en</strong> niet vrijblijv<strong>en</strong>d: ze di<strong>en</strong><strong>en</strong> <strong>het</strong><br />

richtsnoer te vorm<strong>en</strong> voor <strong>het</strong> onderwijs <strong>en</strong> de exam<strong>in</strong>er<strong>in</strong>g.<br />

Immers: de <strong>in</strong>houd van de kwalificatiedossiers is door k<strong>en</strong>nisc<strong>en</strong>tra<br />

<strong>in</strong> sam<strong>en</strong>werk<strong>in</strong>g met de beroepsbranches <strong>en</strong> de<br />

<strong>mbo</strong>-<strong>in</strong>stell<strong>in</strong>g<strong>en</strong> tot stand gekom<strong>en</strong>.<br />

Het beroepsgerichte exam<strong>en</strong> mvt moet e<strong>en</strong> repres<strong>en</strong>tatief<br />

beeld gev<strong>en</strong> van de <strong>in</strong> deel C beschrev<strong>en</strong> mvt-eis<strong>en</strong>. De context<br />

van de toets<strong>in</strong>g moet goed pass<strong>en</strong> bij de wijze waarop<br />

de mvt-eis<strong>en</strong> <strong>in</strong> deel C zijn geformuleerd.<br />

De beschrijv<strong>in</strong>g<strong>en</strong> van de beroepsgerichte mvt-eis<strong>en</strong> <strong>in</strong><br />

deel C kunn<strong>en</strong> heel specifiek zijn geformuleerd, gericht op<br />

concrete beroepshandel<strong>in</strong>g<strong>en</strong>, of meer algeme<strong>en</strong>. Hoe specifieker<br />

de mvt-eis<strong>en</strong> <strong>in</strong> deel C zijn geformuleerd, hoe meer<br />

beroepsspecifiek je moet toets<strong>en</strong>.<br />

In ieder geval moet<strong>en</strong> de <strong>in</strong> deel C g<strong>en</strong>oemde <strong>taal</strong>eis<strong>en</strong> (vakk<strong>en</strong>nis<br />

<strong>en</strong> vaardighed<strong>en</strong>) terugkom<strong>en</strong> <strong>in</strong> de beroepsgerichte<br />

exam<strong>in</strong>er<strong>in</strong>g. Dit hoeft niet altijd te betek<strong>en</strong><strong>en</strong> dat ze <strong>in</strong> <strong>het</strong><br />

exam<strong>en</strong> <strong>in</strong> alle specifieke werkprocess<strong>en</strong> waarbij ze word<strong>en</strong><br />

vermeld terug te v<strong>in</strong>d<strong>en</strong> moet<strong>en</strong> zijn (dekk<strong>in</strong>gsgraad). Het<br />

gaat om e<strong>en</strong> goede repres<strong>en</strong>tatie van deze mvt-eis<strong>en</strong>.<br />

25


26<br />

Beoordel<strong>in</strong>g <strong>en</strong> exam<strong>in</strong>er<strong>in</strong>g<br />

Soms staan er bij verschill<strong>en</strong>de werkprocess<strong>en</strong> gelijksoortige<br />

of zeer algeme<strong>en</strong> geformuleerde mvt-eis<strong>en</strong> vermeld.<br />

Bij sommige werkprocess<strong>en</strong> staat bijvoorbeeld ‘algem<strong>en</strong>e<br />

<strong>taal</strong>vaardigheid mvt’ of ‘mondel<strong>in</strong>ge <strong>taal</strong>vaardigheid mvt’<br />

vermeld als vereiste vakk<strong>en</strong>nis <strong>en</strong> vaardigheid. In die gevall<strong>en</strong><br />

hoef je alle<strong>en</strong> de mvt-eis<strong>en</strong> te exam<strong>in</strong>er<strong>en</strong> <strong>in</strong> de sett<strong>in</strong>g van<br />

e<strong>en</strong> of <strong>en</strong>kele werkprocess<strong>en</strong> die de ess<strong>en</strong>tie van <strong>het</strong> beroep<br />

weergev<strong>en</strong>.<br />

De keuze van de repres<strong>en</strong>tatieve werkprocess<strong>en</strong> moet<br />

onderbouwd kunn<strong>en</strong> word<strong>en</strong>. De school moet antwoord<br />

kunn<strong>en</strong> gev<strong>en</strong> op de vrag<strong>en</strong> ‘Waarom heeft de opleid<strong>in</strong>g<br />

deze keuzes gemaakt?’ <strong>en</strong> ‘Zijn hiermee de eis<strong>en</strong> voor <strong>het</strong><br />

beroep dekk<strong>en</strong>d getoetst?’<br />

G<strong>en</strong>erieke <strong>taal</strong>eis<strong>en</strong> Engels vanaf 2012<br />

Voor alle niveau-4 opleid<strong>in</strong>g<strong>en</strong> geld<strong>en</strong> straks de volg<strong>en</strong>de<br />

eis<strong>en</strong> voor Engels:<br />

• luister<strong>en</strong> <strong>en</strong> lez<strong>en</strong> op niveau B1<br />

• sprek<strong>en</strong>, gesprekk<strong>en</strong> voer<strong>en</strong> <strong>en</strong> schrijv<strong>en</strong> op A2<br />

Stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> moet<strong>en</strong> aanton<strong>en</strong> <strong>het</strong> Engels op deze ERKniveaus<br />

te beheers<strong>en</strong>. Schol<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> <strong>en</strong> mog<strong>en</strong> zelf hun<br />

exam<strong>en</strong>s ontwerp<strong>en</strong> <strong>en</strong> afnem<strong>en</strong>.<br />

Schol<strong>en</strong> moet<strong>en</strong> <strong>in</strong> hun exam<strong>en</strong>plan kunn<strong>en</strong> lat<strong>en</strong> zi<strong>en</strong><br />

op welke manier ze Engels toets<strong>en</strong> als exam<strong>en</strong>onderdeel<br />

van e<strong>en</strong> niveau-4 opleid<strong>in</strong>g. De relatie met <strong>het</strong> ERK <strong>en</strong> de<br />

vereiste niveaus moet duidelijk zijn: <strong>in</strong> de toets of toets<strong>en</strong><br />

(die sam<strong>en</strong> <strong>het</strong> exam<strong>en</strong> vorm<strong>en</strong>) moet<strong>en</strong> alle vijf de vaardighed<strong>en</strong><br />

aan bod kom<strong>en</strong>. Verder moet <strong>het</strong> duidelijk zijn op<br />

welk niveau <strong>het</strong> exam<strong>en</strong> wordt afg<strong>en</strong>om<strong>en</strong>. T<strong>en</strong> slotte moet<br />

helder zijn wanneer e<strong>en</strong> kandidaat de toets heeft gehaald <strong>en</strong><br />

wanneer niet (de cesuur).<br />

Het exam<strong>en</strong> moet zodanig zijn dat de stud<strong>en</strong>t kan aanton<strong>en</strong><br />

dat hij:<br />

• Engels kan lez<strong>en</strong> <strong>en</strong> luister<strong>en</strong> op niveau B1<br />

• Engels kan sprek<strong>en</strong>, gesprekk<strong>en</strong> voer<strong>en</strong> <strong>en</strong> schrijv<strong>en</strong> op<br />

niveau A2<br />

Je kunt zelf kiez<strong>en</strong> of de tekst<strong>en</strong> <strong>en</strong> context<strong>en</strong> die je hiervoor<br />

gebruikt algeme<strong>en</strong> maatschappelijk, algeme<strong>en</strong> beroepsgericht<br />

of beroepsspecifiek Engels zijn, of e<strong>en</strong> comb<strong>in</strong>atie<br />

hiervan.<br />

De uite<strong>in</strong>delijk behaalde niveaus voor Engels moet<strong>en</strong> word<strong>en</strong><br />

ver<strong>taal</strong>d naar één cijfer (1-10). De manier waarop dit<br />

moet gebeur<strong>en</strong> is niet <strong>in</strong> regelgev<strong>in</strong>g bepaald. De school<br />

ontwerpt hiervoor zelf e<strong>en</strong> methode, op basis van eig<strong>en</strong> pro-<br />

fessionele <strong>in</strong>zicht<strong>en</strong>. De methode moet word<strong>en</strong> vastgelegd<br />

<strong>in</strong> <strong>het</strong> beoordel<strong>in</strong>gsmodel van <strong>het</strong> <strong>in</strong>stell<strong>in</strong>gsexam<strong>en</strong>, zodat<br />

zij transparant is voor alle betrokk<strong>en</strong><strong>en</strong>.<br />

Engels op niveau 4: g<strong>en</strong>erieke én beroepsspecifieke<br />

eis<strong>en</strong><br />

Het kan zijn dat <strong>in</strong> e<strong>en</strong> kwalificatiedossier, naast de g<strong>en</strong>erieke<br />

eis<strong>en</strong> voor niveau 4, ook nog beroepsspecifieke eis<strong>en</strong><br />

voor kom<strong>en</strong> bij de werkprocess<strong>en</strong> <strong>in</strong> deel C.<br />

De g<strong>en</strong>erieke eis<strong>en</strong> voor Engels moet je expliciet exam<strong>in</strong>er<strong>en</strong>.<br />

Het e<strong>in</strong>dresultaat (één cijfer) telt mee voor de diplomer<strong>in</strong>g.<br />

De context<strong>en</strong> die je voor e<strong>en</strong> dergelijk exam<strong>en</strong> kunt<br />

gebruik<strong>en</strong>, kunn<strong>en</strong> algeme<strong>en</strong> maatschappelijk, algeme<strong>en</strong><br />

beroepsgericht of specifiek beroepsgericht zijn. Het is handig<br />

om ook de context<strong>en</strong> van de werkprocess<strong>en</strong> waar<strong>in</strong> Engels<br />

wordt g<strong>en</strong>oemd te betrekk<strong>en</strong> <strong>in</strong> <strong>het</strong> g<strong>en</strong>erieke exam<strong>en</strong><br />

Engels. Maar dit hoeft niet per se.<br />

Daarnaast moet<strong>en</strong> de beroepsgerichte eis<strong>en</strong> Engels deel<br />

uitmak<strong>en</strong> van <strong>het</strong> exam<strong>en</strong>plan van de beroepsgerichte exam<strong>in</strong>er<strong>in</strong>g.<br />

De niveaus die g<strong>en</strong>oemd zijn <strong>in</strong> deel D zijn e<strong>en</strong><br />

hulpmiddel voor de <strong>in</strong>richt<strong>in</strong>g van de exam<strong>in</strong>er<strong>in</strong>g van <strong>het</strong><br />

beroepsgerichte Engels.<br />

Wil e<strong>en</strong> school deze beroepsgerichte prestaties voor Engels<br />

ook lat<strong>en</strong> meetell<strong>en</strong> voor <strong>het</strong> g<strong>en</strong>erieke e<strong>in</strong>dcijfer? Dan<br />

moet de onderwijs<strong>in</strong>stell<strong>in</strong>g dit opnem<strong>en</strong> <strong>in</strong> <strong>het</strong> exam<strong>en</strong>plan<br />

voor <strong>het</strong> g<strong>en</strong>erieke onderdeel Engels. Verder moet de beoordel<strong>in</strong>g<br />

van de beroepsgerichte <strong>taal</strong>prestaties voor Engels leid<strong>en</strong><br />

tot e<strong>en</strong> oordeel over de beheers<strong>in</strong>g van <strong>het</strong> betreff<strong>en</strong>de<br />

ERK-niveau voor de betrokk<strong>en</strong> <strong>taal</strong>vaardighed<strong>en</strong>. De beoordel<strong>in</strong>g<br />

di<strong>en</strong>t te gebeur<strong>en</strong> door e<strong>en</strong> deskundige, dus iemand<br />

die <strong>in</strong> staat is ERK-niveaus te beoordel<strong>en</strong>.<br />

C<strong>en</strong>traal ontwikkeld exam<strong>en</strong> (COE) Engels niveau 4<br />

In studiejaar 2013-2014 start de gefaseerde <strong>in</strong>voer<strong>in</strong>g van<br />

c<strong>en</strong>trale exam<strong>en</strong>s Engels voor <strong>mbo</strong>-niveau 4. De red<strong>en</strong> hiervoor<br />

is de doorstroom naar <strong>het</strong> hbo, waarvoor <strong>het</strong> Engels<br />

goed beheerst moet word<strong>en</strong>. In studiejaar 2017-2018 wordt<br />

<strong>het</strong> COE Engels verplicht voor alle <strong>mbo</strong>-4 stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong>.<br />

4.7 Taaltoets<strong>en</strong> kop<strong>en</strong> of zelf ontwikkel<strong>en</strong><br />

Bij <strong>het</strong> afnem<strong>en</strong> van toets<strong>en</strong> moet je <strong>in</strong> korte tijd zoveel<br />

mogelijk <strong>in</strong>formatie verzamel<strong>en</strong>. Dit vraagt om gevarieerde<br />

toetsvorm<strong>en</strong> die de juiste <strong>in</strong>formatie oplever<strong>en</strong>. Het kost<br />

veel tijd <strong>en</strong> <strong>in</strong>spann<strong>in</strong>g om zelf betrouwbare toets<strong>en</strong> te<br />

mak<strong>en</strong>. Daarom kiez<strong>en</strong> schol<strong>en</strong> er vaak voor om <strong>taal</strong>toets<strong>en</strong>


<strong>in</strong> te kop<strong>en</strong>. Toets<strong>in</strong>stitut<strong>en</strong> die de ERK-<strong>taal</strong>toets<strong>en</strong> ontwerp<strong>en</strong><br />

14 bested<strong>en</strong> veel tijd <strong>en</strong> expertise aan <strong>het</strong> ontwerp<strong>en</strong><br />

van e<strong>en</strong> degelijk toetsformat <strong>en</strong> goede items. De vereiste<br />

kwaliteit van de items wordt bereikt door pre-test<strong>en</strong>, waarbij<br />

wordt nagegaan of elk item wel meet wat <strong>het</strong> moet met<strong>en</strong>.<br />

Er zijn aan <strong>het</strong> ERK gerelateerde <strong>taal</strong>toets<strong>en</strong> te koop, zowel<br />

voor algeme<strong>en</strong> maatschappelijke <strong>taal</strong>vaardigheid als voor<br />

algeme<strong>en</strong> beroepsgerichte <strong>taal</strong>vaardigheid <strong>en</strong> specifieke<br />

beroepsgerichte <strong>taal</strong>vaardigheid. Hierbij moet je wel goed<br />

oplett<strong>en</strong> of ze dekk<strong>en</strong>d zijn voor jouw opleid<strong>in</strong>g.<br />

Zelfgemaakte <strong>taal</strong>toets<strong>en</strong><br />

Voordel<strong>en</strong><br />

• Zelfgemaakte toets<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> geheel op maat <strong>en</strong> beroepsspecifiek<br />

gemaakt word<strong>en</strong>.<br />

Nadel<strong>en</strong><br />

• Het ontwikkel<strong>en</strong> van goede toets<strong>en</strong> vergt veel tijd <strong>en</strong> deskundigheid<br />

die niet altijd voorhand<strong>en</strong> is.<br />

• Schol<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> bij <strong>het</strong> zelf ontwikkel<strong>en</strong> van toets<strong>en</strong><br />

gebruikmak<strong>en</strong> van hulpmiddel<strong>en</strong> (zie bronn<strong>en</strong>lijst, bijvoorbeeld:<br />

Toets<strong>en</strong> op school van CITO).<br />

Ingekochte <strong>taal</strong>toets<strong>en</strong><br />

Voordel<strong>en</strong><br />

• Inkop<strong>en</strong> van goede toets<strong>en</strong> bespaart veel tijd <strong>en</strong> moeite.<br />

• Toetstechnische kwaliteit is m<strong>in</strong> of meer gegarandeerd.<br />

• Uitstroomeis<strong>en</strong> <strong>en</strong> toetstechnische kwaliteit zijn m<strong>in</strong> of<br />

meer gegarandeerd.<br />

• Kan leid<strong>en</strong> tot proportioneel toezicht. De <strong>in</strong>spectie beoordeelt<br />

de <strong>taal</strong>toets<strong>en</strong> die door veel onderwijs<strong>in</strong>stell<strong>in</strong>g<strong>en</strong><br />

word<strong>en</strong> aangeschaft. Dit oordeel geldt dan voor alle <strong>in</strong>stell<strong>in</strong>g<strong>en</strong><br />

die deze toets<strong>en</strong> gebruik<strong>en</strong>.<br />

Nadel<strong>en</strong><br />

• Deze toets<strong>en</strong> gaan niet altijd <strong>in</strong> op de specifieke aspect<strong>en</strong><br />

van <strong>het</strong> beroep.<br />

• Gezi<strong>en</strong> de <strong>taal</strong>eis<strong>en</strong> vanuit de werkprocess<strong>en</strong> is meestal<br />

aanvull<strong>en</strong>de (zelfgemaakte) toets<strong>in</strong>g nodig.<br />

• De (hoge) kost<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> e<strong>en</strong> belemmer<strong>in</strong>g zijn.<br />

E<strong>en</strong> comb<strong>in</strong>atie van <strong>in</strong>gekochte toets<strong>en</strong> aangevuld met<br />

zelfgemaakte toets<strong>en</strong> of assessm<strong>en</strong>ts biedt voordel<strong>en</strong>. Er<br />

zijn immers vreemde tal<strong>en</strong> b<strong>in</strong>n<strong>en</strong> de kerntak<strong>en</strong> <strong>en</strong> werkprocess<strong>en</strong><br />

nodig <strong>en</strong> deze zijn vaak specifiek. Wil e<strong>en</strong> bepaalde<br />

opleid<strong>in</strong>g nog onderdel<strong>en</strong> beoordel<strong>en</strong> die niet <strong>in</strong> de <strong>in</strong>ge-<br />

14 Zie voor e<strong>en</strong> overzicht van aanbieders www.steunpunt<strong>taal</strong><strong>en</strong>rek<strong>en</strong><strong>en</strong><strong>mbo</strong>.nl<br />

Beoordel<strong>in</strong>g <strong>en</strong> exam<strong>in</strong>er<strong>in</strong>g<br />

kochte toets voorkom<strong>en</strong>? Dan kan dat bijvoorbeeld via<br />

<strong>taal</strong>portfolio-assessm<strong>en</strong>ts of via zelfgemaakte toetsvrag<strong>en</strong>,<br />

ontworp<strong>en</strong> volg<strong>en</strong>s <strong>het</strong>zelfde format als de <strong>in</strong>gekochte toets.<br />

Bijlage 4 is e<strong>en</strong> uitgebreide checklist om vast te stell<strong>en</strong> of<br />

e<strong>en</strong> <strong>taal</strong>exam<strong>en</strong> aan alle eis<strong>en</strong> voldoet.<br />

4.8 Context<strong>en</strong> g<strong>en</strong>erieke exam<strong>en</strong>s Engels<br />

In de exam<strong>in</strong>er<strong>in</strong>g van de g<strong>en</strong>erieke eis<strong>en</strong> Engels van deel B<br />

van niveau-4 opleid<strong>in</strong>g<strong>en</strong> zijn verschill<strong>en</strong>de soort<strong>en</strong> context<strong>en</strong><br />

mogelijk: zowel beroepsspecifiek, algeme<strong>en</strong> beroepsgericht,<br />

als algeme<strong>en</strong> maatschappelijk.<br />

Beroepsspecifieke context<br />

Bij e<strong>en</strong> beroepsspecifiek aanbod voor de g<strong>en</strong>erieke eis<strong>en</strong><br />

voor Engels <strong>en</strong> bijpass<strong>en</strong>de exam<strong>in</strong>er<strong>in</strong>g, is de <strong>in</strong>houd voor<br />

e<strong>en</strong> groot deel ontle<strong>en</strong>d aan e<strong>en</strong> specifieke beroepscontext.<br />

In <strong>het</strong> Engels k<strong>en</strong>n<strong>en</strong> we deze b<strong>en</strong>ader<strong>in</strong>g als English for<br />

Specific Purposes. D<strong>en</strong>k hierbij bijvoorbeeld aan <strong>het</strong> les- <strong>en</strong><br />

toetsmateriaal English for Nurs<strong>in</strong>g. Tekst<strong>en</strong> <strong>en</strong> situaties uit<br />

de branche of <strong>het</strong> beroep spel<strong>en</strong> de hoofdrol <strong>in</strong> <strong>het</strong> leerproces.<br />

Bij beroepsspecifiek <strong>in</strong>gevulde g<strong>en</strong>erieke exam<strong>in</strong>er<strong>in</strong>g Engels<br />

geld<strong>en</strong> de volg<strong>en</strong>de voordel<strong>en</strong> <strong>en</strong> nadel<strong>en</strong>/voorwaard<strong>en</strong>:<br />

Voordel<strong>en</strong><br />

• Motiver<strong>en</strong>d voor stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong>: de <strong>taal</strong> is direct toepasbaar <strong>en</strong><br />

herk<strong>en</strong>baar b<strong>in</strong>n<strong>en</strong> <strong>het</strong> beroep.<br />

• Er zijn voor de meeste beroep<strong>en</strong> <strong>in</strong> de betreff<strong>en</strong>de tal<strong>en</strong><br />

g<strong>en</strong>oeg auth<strong>en</strong>tieke tekst<strong>en</strong> <strong>en</strong> material<strong>en</strong> te v<strong>in</strong>d<strong>en</strong> als<br />

basis voor <strong>taal</strong>tak<strong>en</strong> (bijvoorbeeld op <strong>in</strong>ternet).<br />

Nadel<strong>en</strong><br />

• Voor elke opleid<strong>in</strong>g moet<strong>en</strong> afzonderlijke toets<strong>en</strong> ontwikkeld<br />

word<strong>en</strong>.<br />

• Doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> tijd <strong>en</strong> deskundigheid nodig om voldo<strong>en</strong>de<br />

r<strong>en</strong>der<strong>en</strong>de oef<strong>en</strong>- <strong>en</strong> toetsopdracht<strong>en</strong> bij <strong>het</strong><br />

materiaal te ontwerp<strong>en</strong>.<br />

• Niet elke beroepscontext le<strong>en</strong>t zich voor <strong>het</strong> aftoets<strong>en</strong> van<br />

alle g<strong>en</strong>erieke onderdel<strong>en</strong><br />

Algeme<strong>en</strong> beroepsgerichte context<br />

Bij e<strong>en</strong> algeme<strong>en</strong> beroepsgerichte context voor de g<strong>en</strong>erieke<br />

eis<strong>en</strong> voor Engels <strong>en</strong> bijpass<strong>en</strong>de exam<strong>in</strong>er<strong>in</strong>g is de <strong>in</strong>houd<br />

voor e<strong>en</strong> groot deel ontle<strong>en</strong>d aan algem<strong>en</strong>e beroepscontext<strong>en</strong>:<br />

situaties <strong>en</strong> tak<strong>en</strong> die <strong>in</strong> de meeste beroep<strong>en</strong> e<strong>en</strong> rol<br />

27


28<br />

Beoordel<strong>in</strong>g <strong>en</strong> exam<strong>in</strong>er<strong>in</strong>g<br />

spel<strong>en</strong> staan c<strong>en</strong>traal. In <strong>het</strong> Engels k<strong>en</strong>n<strong>en</strong> we deze b<strong>en</strong>ader<strong>in</strong>g<br />

als Bus<strong>in</strong>ess English 15 . Tekst<strong>en</strong> <strong>en</strong> situaties uit diverse<br />

branches of beroep<strong>en</strong> spel<strong>en</strong> de hoofdrol <strong>in</strong> <strong>het</strong> leerproces.<br />

Bij algeme<strong>en</strong> beroepsgerichte exam<strong>in</strong>er<strong>in</strong>g voor de g<strong>en</strong>erieke<br />

eis<strong>en</strong> van Engels geld<strong>en</strong> de volg<strong>en</strong>de voor- <strong>en</strong> nadel<strong>en</strong>/voorwaard<strong>en</strong>:<br />

Voordel<strong>en</strong><br />

• Redelijk motiver<strong>en</strong>d voor stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong>: de <strong>taal</strong> is ontle<strong>en</strong>d<br />

aan beroepssituaties.<br />

• Er zijn rond de meeste beroepssituaties <strong>in</strong> de betreff<strong>en</strong>de<br />

tal<strong>en</strong> g<strong>en</strong>oeg auth<strong>en</strong>tieke tekst<strong>en</strong> <strong>en</strong> material<strong>en</strong> te v<strong>in</strong>d<strong>en</strong><br />

als basis voor <strong>taal</strong>tak<strong>en</strong> (bijvoorbeeld op <strong>in</strong>ternet).<br />

• Er zijn bestaande algeme<strong>en</strong> beroepsgerichte <strong>taal</strong>methodes<br />

<strong>en</strong> voorbeeldexam<strong>en</strong>s.<br />

• Alle opleid<strong>in</strong>g<strong>en</strong> b<strong>in</strong>n<strong>en</strong> e<strong>en</strong> ROC kunn<strong>en</strong> <strong>het</strong>zelfde exam<strong>en</strong><br />

do<strong>en</strong>: tijdbespar<strong>en</strong>d.<br />

Nadel<strong>en</strong>/voorwaard<strong>en</strong><br />

• Als doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> de (toets)opdracht<strong>en</strong> zelf mak<strong>en</strong>, hebb<strong>en</strong><br />

ze tijd <strong>en</strong> deskundigheid nodig om voldo<strong>en</strong>de r<strong>en</strong>der<strong>en</strong>de<br />

oef<strong>en</strong>- <strong>en</strong> toetsopdracht<strong>en</strong> bij <strong>het</strong> materiaal te ontwerp<strong>en</strong>.<br />

• De comb<strong>in</strong>atie met de beroepsgerichte eis<strong>en</strong> mvt is m<strong>in</strong>der<br />

gemakkelijk te mak<strong>en</strong>, waardoor meerdere exam<strong>en</strong>s voor<br />

zelfde onderdel<strong>en</strong> moet<strong>en</strong> word<strong>en</strong> afg<strong>en</strong>om<strong>en</strong>.<br />

Algeme<strong>en</strong> maatschappelijke context<br />

Bij e<strong>en</strong> algeme<strong>en</strong> maatschappelijk aanbod voor de g<strong>en</strong>erieke<br />

eis<strong>en</strong> voor Engels <strong>en</strong> bijpass<strong>en</strong>de exam<strong>in</strong>er<strong>in</strong>g is de<br />

<strong>in</strong>houd uiteraard grot<strong>en</strong>deels ontle<strong>en</strong>d aan maatschappelijke<br />

context<strong>en</strong>. Beroepsgerichte context<strong>en</strong> spel<strong>en</strong> e<strong>en</strong> ondergeschikte<br />

rol. Tekst<strong>en</strong> uit diverse algem<strong>en</strong>e situaties spel<strong>en</strong> de<br />

hoofdrol <strong>in</strong> <strong>het</strong> leerproces. Dit is de situatie die we k<strong>en</strong>n<strong>en</strong><br />

<strong>in</strong> <strong>het</strong> voortgezet onderwijs.<br />

In <strong>het</strong> Engels voor volwass<strong>en</strong><strong>en</strong> sprek<strong>en</strong> we vaak over English<br />

for all. In <strong>het</strong> <strong>mbo</strong> kun je deze context<strong>en</strong> <strong>en</strong> situaties v<strong>in</strong>d<strong>en</strong><br />

<strong>in</strong> de kerntak<strong>en</strong> van Burgerschap.<br />

Bij algeme<strong>en</strong> maatschappelijk <strong>in</strong>gevulde g<strong>en</strong>erieke exam<strong>in</strong>er<strong>in</strong>g<br />

van Engels geld<strong>en</strong> de volg<strong>en</strong>de voor- <strong>en</strong> nadel<strong>en</strong>/<br />

voorwaard<strong>en</strong>:<br />

Voordel<strong>en</strong><br />

• Er zijn zeer veel bestaande leermaterial<strong>en</strong> <strong>en</strong> voorbeeldexam<strong>en</strong>s<br />

beschikbaar.<br />

15 Hoewel wordt beweerd dat de focus algeme<strong>en</strong> beroepsgericht is, focuss<strong>en</strong> deze methodes <strong>en</strong> exam<strong>en</strong>s zich voornamelijk op de<br />

kantoorberoep<strong>en</strong> <strong>en</strong> m<strong>in</strong>der op technische of zorgberoep<strong>en</strong>.<br />

• Er zijn <strong>in</strong> de betreff<strong>en</strong>de tal<strong>en</strong> g<strong>en</strong>oeg auth<strong>en</strong>tieke tekst<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> material<strong>en</strong> te v<strong>in</strong>d<strong>en</strong> als basis voor <strong>taal</strong>tak<strong>en</strong>.<br />

• Tijdspar<strong>en</strong>d: alle niveau-4 opleid<strong>in</strong>g<strong>en</strong> b<strong>in</strong>n<strong>en</strong> e<strong>en</strong> ROC<br />

waarvoor alle<strong>en</strong> g<strong>en</strong>erieke eis<strong>en</strong> Engels geld<strong>en</strong>, kunn<strong>en</strong> <strong>het</strong>zelfde<br />

exam<strong>en</strong> do<strong>en</strong>.<br />

Nadel<strong>en</strong>/voorwaard<strong>en</strong><br />

• Vereist variatie aan context<strong>en</strong> om voor alle stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> voldo<strong>en</strong>de<br />

motiver<strong>en</strong>d te zijn.<br />

• Desgew<strong>en</strong>st kunn<strong>en</strong> doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> beroepsmatige <strong>in</strong>kleur<strong>in</strong>g<br />

aanbr<strong>en</strong>g<strong>en</strong>; maar dit vereist tijd <strong>en</strong> deskundigheid.<br />

• Exam<strong>in</strong>er<strong>in</strong>g van de beroepsgerichte <strong>taal</strong>eis<strong>en</strong> moet altijd<br />

apart gebeur<strong>en</strong>; dit kost extra tijd.<br />

4.9 Vormgev<strong>in</strong>g van <strong>het</strong> exam<strong>en</strong>:<br />

geïntegreerd of apart?<br />

Het exam<strong>in</strong>er<strong>en</strong> van de moderne vreemde tal<strong>en</strong> kun je op<br />

twee manier vormgegev<strong>en</strong>:<br />

• Door aparte mvt-toets<strong>en</strong> te gebruik<strong>en</strong> (dus toets<strong>en</strong> die<br />

niet geïntegreerd zijn met e<strong>en</strong> beroepsgericht exam<strong>en</strong> of<br />

proeve van bekwaamheid) <strong>en</strong> e<strong>en</strong> apart mvt-exam<strong>en</strong> te<br />

organiser<strong>en</strong>.<br />

• Door de beoordel<strong>in</strong>g van de mvt-eis<strong>en</strong> te lat<strong>en</strong> plaatsv<strong>in</strong>d<strong>en</strong><br />

b<strong>in</strong>n<strong>en</strong> e<strong>en</strong> beroepsgericht exam<strong>en</strong>, bijvoorbeeld e<strong>en</strong><br />

Proeve van Bekwaamheid (PvB) of e<strong>en</strong> assessm<strong>en</strong>t (simulatie<br />

van e<strong>en</strong> of meerdere werkprocess<strong>en</strong>).<br />

De keuze hangt af van veel factor<strong>en</strong>. Bov<strong>en</strong>di<strong>en</strong> kun je voor<br />

de verschill<strong>en</strong>de vaardighed<strong>en</strong> ook kiez<strong>en</strong> voor e<strong>en</strong> comb<strong>in</strong>atie:<br />

<strong>en</strong>kele vaardighed<strong>en</strong> toets je apart <strong>en</strong> <strong>en</strong>kele andere<br />

vaardighed<strong>en</strong> beoordeel je geïntegreerd. Daarnaast is er nog<br />

<strong>het</strong> verschil tuss<strong>en</strong> wat nodig is om de g<strong>en</strong>erieke eis<strong>en</strong> voor<br />

Engels op niveau 4 te exam<strong>in</strong>er<strong>en</strong> <strong>en</strong> wat nodig is om de<br />

beroepsspecifieke eis<strong>en</strong> voor Engels op de overige niveaus <strong>en</strong><br />

de andere tal<strong>en</strong> te exam<strong>in</strong>er<strong>en</strong>. Tot slot is ook de praktische<br />

uitvoerbaarheid (tijd <strong>en</strong> kost<strong>en</strong>) bepal<strong>en</strong>d voor je keuze. Elke<br />

vorm heeft voordel<strong>en</strong> <strong>en</strong> nadel<strong>en</strong>.<br />

Aparte mvt-exam<strong>in</strong>er<strong>in</strong>g<br />

Het apart exam<strong>in</strong>er<strong>en</strong> van de moderne vreemde tal<strong>en</strong> heeft<br />

veel voordel<strong>en</strong>. De <strong>taal</strong>doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> <strong>het</strong> vormgev<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />

uitvoer<strong>en</strong>. In e<strong>en</strong> apart <strong>taal</strong>exam<strong>en</strong> zijn de <strong>taal</strong>prestaties<br />

goed zichtbaar; je kunt zo ook goed beoordel<strong>en</strong>. Er is we<strong>in</strong>ig<br />

‘ruis’.


Voor de g<strong>en</strong>erieke eis<strong>en</strong> voor Engels op niveau 4 zou je één<br />

exam<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> <strong>in</strong>zett<strong>en</strong> voor alle stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> van alle studiericht<strong>in</strong>g<strong>en</strong>.<br />

Dit kan efficiënt zijn qua organisatie <strong>en</strong> plann<strong>in</strong>g.<br />

Het nadeel is dat je dan alle<strong>en</strong> maar e<strong>en</strong> toets kunt gebruik<strong>en</strong><br />

met g<strong>en</strong>erieke context<strong>en</strong>.<br />

Je kunt er echter ook voor kiez<strong>en</strong> om meerdere variant<strong>en</strong><br />

aan te bied<strong>en</strong> die beter bij de diverse sector<strong>en</strong> pass<strong>en</strong>. Zoals<br />

e<strong>en</strong> exam<strong>en</strong> Engels voor de sector Economie, e<strong>en</strong> exam<strong>en</strong><br />

Engels voor de sector Zorg <strong>en</strong> Welzijn <strong>en</strong> e<strong>en</strong> exam<strong>en</strong> Engels<br />

voor de sector Techniek. Natuurlijk kun je er ook voor kiez<strong>en</strong><br />

om per opleid<strong>in</strong>g e<strong>en</strong> exam<strong>en</strong> Engels te ontwerp<strong>en</strong> of <strong>in</strong> te<br />

kop<strong>en</strong> <strong>en</strong> te organiser<strong>en</strong>.<br />

Bij aparte exam<strong>in</strong>er<strong>in</strong>g voor de beroepsspecifieke mvteis<strong>en</strong><br />

(van de ander<strong>en</strong> tal<strong>en</strong> <strong>en</strong> de andere niveaus) moet je<br />

beroepsspecifieke exam<strong>en</strong>s ontwerp<strong>en</strong> die recht do<strong>en</strong> aan<br />

de beroepscontext (werkprocess<strong>en</strong>) waar<strong>in</strong> de stud<strong>en</strong>t de<br />

<strong>taal</strong> moet kunn<strong>en</strong> gebruik<strong>en</strong>. De exam<strong>en</strong>s moet<strong>en</strong> ook pass<strong>en</strong>d<br />

zijn op de ERK-niveaus die <strong>in</strong> deel D word<strong>en</strong> g<strong>en</strong>oemd.<br />

Het kan echter ook e<strong>en</strong> nadeel zijn dat je voor de moderne<br />

vreemde tal<strong>en</strong> aparte exam<strong>en</strong>mom<strong>en</strong>t<strong>en</strong> moet <strong>in</strong>richt<strong>en</strong>.<br />

Het kost immers extra tijd <strong>en</strong> <strong>in</strong>spann<strong>in</strong>g.<br />

Geïntegreerde mvt-exam<strong>in</strong>er<strong>in</strong>g<br />

Je kunt ook de mvt-eis<strong>en</strong> beoordel<strong>en</strong> door deze te <strong>in</strong>tegrer<strong>en</strong><br />

<strong>in</strong> e<strong>en</strong> breed, beroepsgericht exam<strong>en</strong>. Dit is e<strong>en</strong> optie<br />

voor de beroepsspecifieke mvt-eis<strong>en</strong>. Bij <strong>het</strong> uitvoer<strong>en</strong> van<br />

de werkprocess<strong>en</strong> moet<strong>en</strong> er dan voldo<strong>en</strong>de <strong>taal</strong>tak<strong>en</strong> <strong>in</strong><br />

de moderne vreemde <strong>taal</strong> zijn die pass<strong>en</strong> bij de eis<strong>en</strong> die <strong>in</strong><br />

deel C staan beschrev<strong>en</strong> <strong>en</strong> pass<strong>en</strong> bij <strong>het</strong> niveau dat <strong>in</strong> deel<br />

D wordt vermeld.<br />

Het is echter niet e<strong>en</strong>voudig om e<strong>en</strong> exam<strong>en</strong> te ontwerp<strong>en</strong><br />

waar<strong>in</strong> al deze onderdel<strong>en</strong> op e<strong>en</strong> goede manier aan<br />

bod kom<strong>en</strong>. Bov<strong>en</strong>di<strong>en</strong> moet er tijd<strong>en</strong>s <strong>het</strong> exam<strong>en</strong> e<strong>en</strong><br />

bekwame beoordelaar voor de moderne vreemde <strong>taal</strong> aanwezig<br />

zijn. Het is dan de vraag of dat nog wel efficiënt is.<br />

In e<strong>en</strong> opleid<strong>in</strong>g waar<strong>in</strong> er maar we<strong>in</strong>ig beroepsspecifieke<br />

mvt-eis<strong>en</strong> zijn (bijvoorbeeld <strong>het</strong> lez<strong>en</strong> van handleid<strong>in</strong>g<strong>en</strong><br />

bij slechts e<strong>en</strong> of twee werkprocess<strong>en</strong>) kan <strong>het</strong> e<strong>en</strong> goede<br />

oploss<strong>in</strong>g zijn om de beoordel<strong>in</strong>g van de mvt te <strong>in</strong>tegrer<strong>en</strong><br />

<strong>in</strong> <strong>het</strong> beroepsspecifieke exam<strong>en</strong>.<br />

Voor de g<strong>en</strong>erieke eis<strong>en</strong> Engels op niveau 4 geldt dat je<br />

voor alle vaardighed<strong>en</strong> <strong>het</strong> hele ERK-niveau moet aanton<strong>en</strong>.<br />

In e<strong>en</strong> geïntegreerde toets (bijvoorbeeld e<strong>en</strong> Proeve van<br />

Bekwaamheid) is <strong>het</strong> erg moeilijk om alle vaardighed<strong>en</strong> voor<br />

Engels <strong>in</strong> de volle breedte aan bod te lat<strong>en</strong> kom<strong>en</strong>.<br />

Beoordel<strong>in</strong>g <strong>en</strong> exam<strong>in</strong>er<strong>in</strong>g<br />

Bijvoorbeeld: één kort telefoontje van e<strong>en</strong> Engelse klant<br />

beantwoord<strong>en</strong> is niet voldo<strong>en</strong>de om gespreksvaardigheid op<br />

A2 aan te ton<strong>en</strong>. Bov<strong>en</strong>di<strong>en</strong> moet er e<strong>en</strong> bekwame beoordelaar<br />

aanwezig zijn die met behulp van e<strong>en</strong> op <strong>het</strong> ERK<br />

gebaseerd beoordel<strong>in</strong>gsprotocol kan beoordel<strong>en</strong> of de kandidaat<br />

werkelijk <strong>het</strong> vereiste niveau Engels heeft aangetoond<br />

voor alle vaardighed<strong>en</strong>. Uit ervar<strong>in</strong>g<strong>en</strong> van schol<strong>en</strong> <strong>en</strong> mvtdoc<strong>en</strong>t<strong>en</strong><br />

is geblek<strong>en</strong> dat dit niet echt e<strong>en</strong> optie is. E<strong>en</strong> apart<br />

exam<strong>en</strong> Engels ligt hier meer voor de hand.<br />

E<strong>en</strong> comb<strong>in</strong>atie<br />

Voor de beroepsspecifieke mvt-eis<strong>en</strong> kun je ook d<strong>en</strong>k<strong>en</strong><br />

aan e<strong>en</strong> exam<strong>en</strong> dat bestaat uit e<strong>en</strong> of meerdere aparte<br />

<strong>taal</strong>toets<strong>en</strong> <strong>en</strong> e<strong>en</strong> of meerdere mvt-beoordel<strong>in</strong>g<strong>en</strong> die geïntegreerd<br />

zijn <strong>in</strong> e<strong>en</strong> beroepsgericht praktijkexam<strong>en</strong>. Zo zou<br />

je Lez<strong>en</strong> <strong>en</strong> Luister<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> exam<strong>in</strong>er<strong>en</strong> met behulp van<br />

aparte <strong>taal</strong>toets<strong>en</strong>. De beoordel<strong>in</strong>g van <strong>taal</strong>tak<strong>en</strong> voor Sprek<strong>en</strong>,<br />

Gesprekk<strong>en</strong> voer<strong>en</strong> <strong>en</strong> Schrijv<strong>en</strong> kun je <strong>in</strong>tegrer<strong>en</strong> <strong>in</strong> e<strong>en</strong><br />

breder beroepsgericht exam<strong>en</strong>.<br />

4.10 E<strong>en</strong> rol voor <strong>het</strong> Europees Taalportfolio?<br />

Het Europees Taalportfolio kun je <strong>in</strong>zett<strong>en</strong> bij allerlei vorm<strong>en</strong><br />

van doorlop<strong>en</strong>de beoordel<strong>in</strong>g. In <strong>het</strong> onderdeel Dossier kun<br />

je opdracht<strong>en</strong>, werkstukk<strong>en</strong> <strong>en</strong> bewijz<strong>en</strong> van prestaties verzamel<strong>en</strong>.<br />

Er is e<strong>en</strong> duidelijke scheid<strong>in</strong>g tuss<strong>en</strong> e<strong>en</strong> formatief of e<strong>en</strong><br />

ontwikkel<strong>in</strong>gsportfolio <strong>en</strong> e<strong>en</strong> summatief of beoordel<strong>en</strong>d<br />

portfolio. De aard van de beoordel<strong>in</strong>g met <strong>het</strong> <strong>taal</strong>portfolio<br />

is <strong>in</strong> eerste <strong>in</strong>stantie formatief. Het is e<strong>en</strong> <strong>in</strong>strum<strong>en</strong>t waarmee<br />

je de ontwikkel<strong>in</strong>g van de stud<strong>en</strong>t kunt docum<strong>en</strong>ter<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> volg<strong>en</strong>. Je kunt <strong>het</strong> <strong>taal</strong>portfolio echter ook gebruik<strong>en</strong><br />

voor de summatieve beoordel<strong>in</strong>g aan <strong>het</strong> e<strong>in</strong>de van e<strong>en</strong><br />

cursus, e<strong>en</strong> project of e<strong>en</strong> leerjaar. Je moet vooraf met de<br />

stud<strong>en</strong>t duidelijke afsprak<strong>en</strong> mak<strong>en</strong> over de eis<strong>en</strong> waaraan<br />

de <strong>in</strong>houd van <strong>het</strong> <strong>taal</strong>portfolio moet voldo<strong>en</strong>.<br />

Om de prestaties uit <strong>het</strong> <strong>taal</strong>portfolio te lat<strong>en</strong> meetell<strong>en</strong><br />

<strong>in</strong> de kwalificer<strong>en</strong>de beoordel<strong>in</strong>g (<strong>het</strong> exam<strong>en</strong>), is <strong>het</strong> nodig<br />

om kwaliteitsborg<strong>en</strong>de maatregel<strong>en</strong> te nem<strong>en</strong>. Zo di<strong>en</strong>t de<br />

<strong>in</strong>stell<strong>in</strong>g zich er van vergewist te hebb<strong>en</strong> dat de bewijz<strong>en</strong><br />

die geselecteerd word<strong>en</strong> voor de kwalificer<strong>in</strong>g onder gecontroleerde<br />

omstandighed<strong>en</strong> tot stand gekom<strong>en</strong> zijn. Verder<br />

moet de beoordel<strong>in</strong>g door e<strong>en</strong> bekwame beoordelaar zijn<br />

uitgevoerd. Ook is <strong>het</strong> verplicht alle afsprak<strong>en</strong> rondom de<br />

<strong>in</strong>zet van <strong>het</strong> <strong>taal</strong>portfolio bij de exam<strong>in</strong>er<strong>in</strong>g vast te legg<strong>en</strong><br />

<strong>in</strong> <strong>het</strong> exam<strong>en</strong><strong>in</strong>strum<strong>en</strong>tarium of exam<strong>en</strong>plan van de <strong>mbo</strong><strong>in</strong>stell<strong>in</strong>g.<br />

29


30<br />

5 <strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong> Moderne Vreemde Tal<strong>en</strong> <strong>in</strong> <strong>het</strong> <strong>mbo</strong><br />

5.1 Doel<br />

Met <strong>het</strong> <strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong> Moderne Vreemde Tal<strong>en</strong> <strong>in</strong> <strong>het</strong> <strong>mbo</strong><br />

beschikt <strong>het</strong> <strong>mbo</strong>-veld over e<strong>en</strong> handzaam <strong>en</strong> duidelijk refer<strong>en</strong>tiekader<br />

voor de moderne vreemde tal<strong>en</strong>. Voor Nederlands<br />

<strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong> werd eerder <strong>het</strong> <strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong> <strong>taal</strong> <strong>en</strong><br />

rek<strong>en</strong><strong>en</strong> vastgesteld. Voor de moderne vreemde tal<strong>en</strong> werd<strong>en</strong><br />

verschill<strong>en</strong>de docum<strong>en</strong>t<strong>en</strong> gebruikt (onder meer Raamwerk<br />

<strong>MVT</strong>, Taalprofiel<strong>en</strong> <strong>en</strong> <strong>het</strong> ERK) <strong>en</strong> ontbrak <strong>het</strong> aan<br />

e<strong>en</strong> refer<strong>en</strong>tiedocum<strong>en</strong>t dat gebruikt kan word<strong>en</strong> naast de<br />

kwalificatiedossiers waar<strong>in</strong> is vastgelegd welke niveaus van<br />

de <strong>taal</strong>beheers<strong>in</strong>g word<strong>en</strong> geëist <strong>in</strong> de <strong>mbo</strong>-opleid<strong>in</strong>g<strong>en</strong> 16 .<br />

Natuurlijk kan <strong>het</strong> <strong>mbo</strong> ook gebruik mak<strong>en</strong> van <strong>het</strong> oorspronkelijke<br />

Europese docum<strong>en</strong>t: Geme<strong>en</strong>schappelijk Europees<br />

<strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong> voor Moderne Vreemde Tal<strong>en</strong>: Ler<strong>en</strong>,<br />

Onderwijz<strong>en</strong>, Beoordel<strong>en</strong> 17 . Dit docum<strong>en</strong>t is voor <strong>mbo</strong><strong>in</strong>stell<strong>in</strong>g<strong>en</strong><br />

echter m<strong>in</strong>der toegankelijk. Het is erg uitgebreid<br />

(232 bladzijd<strong>en</strong>) <strong>en</strong> bevat – ev<strong>en</strong>als de orig<strong>in</strong>ele Engelstalige<br />

versie - veel herhal<strong>in</strong>g <strong>en</strong> verschill<strong>en</strong>de <strong>in</strong>valshoek<strong>en</strong>.<br />

Het <strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong> Moderne Vreemde Tal<strong>en</strong> <strong>in</strong> <strong>het</strong> <strong>mbo</strong><br />

legt vast wat <strong>het</strong> niveau van de <strong>taal</strong>beheers<strong>in</strong>g is als <strong>in</strong> de<br />

kwalificatiedossiers wordt verwez<strong>en</strong> naar e<strong>en</strong> ERK-niveau.<br />

Hierdoor is e<strong>en</strong> docum<strong>en</strong>t tot stand gekom<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> vergelijkbaar<br />

abstractie- <strong>en</strong> detailniveau als <strong>het</strong> <strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong><br />

<strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong>.<br />

5.2 Inhoud van <strong>het</strong> docum<strong>en</strong>t<br />

In <strong>het</strong> <strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong> Moderne Vreemde Tal<strong>en</strong> <strong>in</strong> <strong>het</strong> <strong>mbo</strong><br />

word<strong>en</strong> de vijf <strong>taal</strong>vaardighed<strong>en</strong> beschrev<strong>en</strong> die <strong>het</strong> ERK<br />

onderscheidt: luister<strong>en</strong>, lez<strong>en</strong>, gesprekk<strong>en</strong> voer<strong>en</strong>, sprek<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />

schrijv<strong>en</strong>.<br />

• Per vaardigheid word<strong>en</strong> de <strong>taal</strong>niveaus A1, A2, B1 <strong>en</strong> B2<br />

beschrev<strong>en</strong>. Deze gev<strong>en</strong> e<strong>en</strong> opklimm<strong>en</strong>de moeilijkheidsgraad<br />

aan.<br />

• Per vaardigheid zijn de algem<strong>en</strong>e omschrijv<strong>in</strong>g<strong>en</strong> van<br />

de beheers<strong>in</strong>gsniveaus uit <strong>het</strong> Europees <strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong><br />

opg<strong>en</strong>om<strong>en</strong>, <strong>in</strong> de vorm van descriptor<strong>en</strong> of ‘can do-statem<strong>en</strong>ts’:<br />

korte, kernachtige omschrijv<strong>in</strong>g<strong>en</strong> van wat iemand<br />

‘kan do<strong>en</strong>’ <strong>in</strong> e<strong>en</strong> vreemde <strong>taal</strong>.<br />

• Onder elke vaardigheid zijn toelicht<strong>en</strong>de schal<strong>en</strong> opg<strong>en</strong>om<strong>en</strong>.<br />

Deze omvatt<strong>en</strong> e<strong>en</strong> sam<strong>en</strong>hang<strong>en</strong>d cluster van <strong>taal</strong>tak<strong>en</strong>,<br />

ook wel globale descriptor<strong>en</strong> g<strong>en</strong>oemd.<br />

• Per vaardigheid <strong>en</strong> per niveau wordt e<strong>en</strong> verdere specifica-<br />

tie gegev<strong>en</strong> <strong>in</strong> de vorm van tekstk<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> <strong>en</strong> k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong><br />

van de taakuitvoer<strong>in</strong>g.<br />

5.3 Toelicht<strong>in</strong>g op de gemaakte keuzes<br />

Om te kom<strong>en</strong> tot e<strong>en</strong> handzaam, beknopt docum<strong>en</strong>t dat<br />

zoveel mogelijk aansluit bij <strong>het</strong> <strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong> <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> de ERK-niveaus wel voldo<strong>en</strong>de duidelijk beschrijft,<br />

zijn de volg<strong>en</strong>de keuzes gemaakt:<br />

• Meer gedetailleerde descriptor<strong>en</strong> <strong>en</strong> voorbeeld<strong>en</strong> van<br />

<strong>taal</strong>tak<strong>en</strong> zijn niet opg<strong>en</strong>om<strong>en</strong> <strong>in</strong> dit refer<strong>en</strong>tiedocum<strong>en</strong>t.<br />

Hiervoor wordt verwez<strong>en</strong> naar de voorligg<strong>en</strong>de <strong>Handreik<strong>in</strong>g</strong><br />

Moderne Vreemde Tal<strong>en</strong> <strong>in</strong> <strong>het</strong> <strong>mbo</strong> of naar Taalprofiel<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> <strong>het</strong> ERK.<br />

• Per vaardigheid zijn de niveaus naast elkaar gezet <strong>in</strong> e<strong>en</strong><br />

tabel. Hierbij zijn de niveaus C1 <strong>en</strong> C2 weggelat<strong>en</strong> omdat<br />

die niveaus <strong>in</strong> <strong>het</strong> <strong>mbo</strong> niet geëist word<strong>en</strong>. In de <strong>Handreik<strong>in</strong>g</strong><br />

bij <strong>het</strong> <strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong> Moderne Vreemde Tal<strong>en</strong> <strong>in</strong> <strong>het</strong><br />

<strong>mbo</strong> is niveau C1 wèl opg<strong>en</strong>om<strong>en</strong>, om twee red<strong>en</strong><strong>en</strong>:<br />

• Het is voor <strong>taal</strong>doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> handig om <strong>in</strong>zicht <strong>in</strong> de<br />

C-niveaus te hebb<strong>en</strong> om gemakkelijker te kunn<strong>en</strong> zi<strong>en</strong><br />

waar <strong>het</strong> niveau B2 e<strong>in</strong>digt.<br />

• Het is mogelijk dat er stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> <strong>in</strong> <strong>het</strong> <strong>mbo</strong> zijn die e<strong>en</strong><br />

moderne vreemde <strong>taal</strong> op C1-niveau beheers<strong>en</strong>. Instell<strong>in</strong>g<strong>en</strong><br />

kunn<strong>en</strong> dit niveau desgew<strong>en</strong>st exam<strong>in</strong>er<strong>en</strong> <strong>en</strong> vermeld<strong>en</strong><br />

op de resultat<strong>en</strong>lijst bij <strong>het</strong> diploma.<br />

5.4 Gebruik van dit refer<strong>en</strong>tiedocum<strong>en</strong>t<br />

Het <strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong> Moderne Vreemde Tal<strong>en</strong> <strong>in</strong> <strong>het</strong> <strong>mbo</strong><br />

beschrijft voor e<strong>en</strong> breed publiek op toegankelijke <strong>en</strong><br />

beknopte wijze wat we bedoel<strong>en</strong> met de ERK-niveaus <strong>in</strong><br />

<strong>het</strong> <strong>mbo</strong>. Het vormt daarmee tev<strong>en</strong>s e<strong>en</strong> goed uitgangspunt<br />

voor toets<strong>in</strong>g <strong>en</strong> exam<strong>in</strong>er<strong>in</strong>g. De opg<strong>en</strong>om<strong>en</strong> k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong><br />

van de taakuitvoer<strong>in</strong>g <strong>en</strong> tekstk<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong><br />

beschouwd word<strong>en</strong> als prestatie-<strong>in</strong>dicator<strong>en</strong> die gebruikt<br />

kunn<strong>en</strong> word<strong>en</strong> bij de <strong>in</strong>richt<strong>in</strong>g van de exam<strong>in</strong>er<strong>in</strong>g.<br />

Afhankelijk van de beroepscontext, zoals beschrev<strong>en</strong> <strong>in</strong> <strong>het</strong><br />

kwalificatiedossier, is <strong>het</strong> mogelijk dat niet alle toelicht<strong>en</strong>de<br />

schal<strong>en</strong> die onder e<strong>en</strong> vaardigheid zijn g<strong>en</strong>oemd ev<strong>en</strong> relevant<br />

zijn.<br />

16 In de kwalificatiedossiers voor <strong>het</strong> <strong>mbo</strong> wordt (tot <strong>en</strong> met de g<strong>en</strong>eratie dossiers die van kracht werd per 1 augustus 2010)<br />

verwez<strong>en</strong> naar <strong>het</strong> Refer<strong>en</strong>tiedocum<strong>en</strong>t (Moderne) Vreemde tal<strong>en</strong> <strong>en</strong> Nederlands. Dit is echter vooral e<strong>en</strong> hulpmiddel voor k<strong>en</strong>nisc<strong>en</strong>tra<br />

om <strong>taal</strong>profiel<strong>en</strong> te ontwikkel<strong>en</strong>, ge<strong>en</strong> docum<strong>en</strong>t dat <strong>het</strong> beheers<strong>in</strong>gsniveau van de <strong>taal</strong> omschrijft.<br />

17 Dit is de door de Raad van Europa geaccrediteerde, onder auspiciën van de Taalunie ver<strong>taal</strong>de, Nederlandse versie van <strong>het</strong><br />

Common European Framework of Refer<strong>en</strong>ce for Languages: Learn<strong>in</strong>g, Teach<strong>in</strong>g, Assessm<strong>en</strong>t.


Bijvoorbeeld<br />

Onder ‘Vaardigheid Luister<strong>en</strong>’ zijn vier toelicht<strong>en</strong>de schal<strong>en</strong><br />

opg<strong>en</strong>om<strong>en</strong>, namelijk:<br />

• Gesprekk<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> moeder<strong>taal</strong>sprekers verstaan;<br />

• Luister<strong>en</strong> als lid van e<strong>en</strong> live publiek;<br />

• Luister<strong>en</strong> naar aankondig<strong>in</strong>g<strong>en</strong> <strong>en</strong> <strong>in</strong>structies;<br />

• Luister<strong>en</strong> naar tv-, video- <strong>en</strong> geluidsopnames.<br />

Het is goed mogelijk dat <strong>het</strong> voor e<strong>en</strong> bepaald beroep met<br />

name van belang is om gesprekk<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> moeder<strong>taal</strong>sprekers<br />

te kunn<strong>en</strong> verstaan <strong>en</strong> te kunn<strong>en</strong> luister<strong>en</strong> naar aankondig<strong>in</strong>g<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> <strong>in</strong>structies.<br />

Doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> zull<strong>en</strong> voor onderwijs <strong>en</strong> exam<strong>in</strong>er<strong>in</strong>g van moderne<br />

vreemde tal<strong>en</strong> <strong>in</strong> <strong>het</strong> <strong>mbo</strong> behoefte hebb<strong>en</strong> aan nadere<br />

uitwerk<strong>in</strong>g <strong>en</strong> voorbeeld<strong>en</strong>. Hiertoe is de voorligg<strong>en</strong>de<br />

<strong>Handreik<strong>in</strong>g</strong> bij <strong>het</strong> <strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong> Moderne Vreemde Tal<strong>en</strong><br />

<strong>in</strong> <strong>het</strong> <strong>mbo</strong> ontwikkeld door <strong>het</strong> <strong>Steunpunt</strong> <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong><br />

<strong>mbo</strong>. Deze vervangt <strong>het</strong> Raamwerk moderne vreemde tal<strong>en</strong><br />

<strong>in</strong> <strong>het</strong> secundair beroepsonderwijs, dat <strong>in</strong>middels verouderd<br />

is. Daarnaast kunn<strong>en</strong> doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> gebruik mak<strong>en</strong> van de<br />

publicatie Taalprofiel<strong>en</strong>, leerlijn<strong>en</strong> voor compet<strong>en</strong>tiegericht<br />

vreemde tal<strong>en</strong>onderwijs door Liemberg, E. <strong>en</strong> Meijer, D. (red.)<br />

Enschede: Nationaal Bureau Moderne Vreemde Tal<strong>en</strong>. Deze<br />

publicatie is te download<strong>en</strong> op www.erk.nl. Op deze website<br />

zijn ook goede voorbeeld<strong>en</strong> van <strong>taal</strong>tak<strong>en</strong> te v<strong>in</strong>d<strong>en</strong>.<br />

<strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong> Moderne Vreemde Tal<strong>en</strong> <strong>in</strong> <strong>het</strong> <strong>mbo</strong><br />

5.5 Verantwoord<strong>in</strong>g <strong>en</strong> meer <strong>in</strong>formatie<br />

Bij de omschrijv<strong>in</strong>g van niveaus <strong>in</strong> dit docum<strong>en</strong>t zijn de<br />

beschrijv<strong>in</strong>g<strong>en</strong> gehanteerd zoals gebruikt <strong>in</strong> de publicatie<br />

Taalprofiel<strong>en</strong>, leerlijn<strong>en</strong> voor compet<strong>en</strong>tiegericht vreemde<br />

tal<strong>en</strong>onderwijs, waarnaar hiervoor al werd verwez<strong>en</strong>. Deze<br />

beschrijv<strong>in</strong>g<strong>en</strong> zijn gebaseerd op <strong>het</strong> Europees <strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong><br />

voor Moderne Vreemde Tal<strong>en</strong>. De hier<strong>in</strong> gebruikte ‘can<br />

do-statem<strong>en</strong>ts’ zijn door Cito getoetst op validiteit <strong>en</strong> sluit<strong>en</strong><br />

ook aan bij de gebruikte omschrijv<strong>in</strong>g<strong>en</strong> op www.erk.nl.<br />

Op <strong>en</strong>kele plaats<strong>en</strong> zijn zeer kle<strong>in</strong>e, redactionele wijzig<strong>in</strong>g<strong>en</strong><br />

aangebracht die de leesbaarheid verbeter<strong>en</strong> of zijn kle<strong>in</strong>e<br />

tekstuele correcties doorgevoerd.<br />

Op 8 juni 2010 zijn onderstaande experts op <strong>het</strong> gebied van<br />

de moderne vreemde tal<strong>en</strong> geconsulteerd over e<strong>en</strong> concept<br />

van dit docum<strong>en</strong>t:<br />

• Ella van Kleun<strong>en</strong> van SLO;<br />

• Marianne Driess<strong>en</strong> van C<strong>in</strong>op;<br />

• Ellie Liemberg van Liemberg Taaladvies.<br />

Dit heeft e<strong>en</strong> aantal waardevolle adviez<strong>en</strong> opgeleverd, die <strong>in</strong><br />

deze versie van <strong>het</strong> <strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong> Moderne Vreemde Tal<strong>en</strong><br />

<strong>in</strong> <strong>het</strong> <strong>mbo</strong> zijn verwerkt.<br />

31


32<br />

5.6 Beschrijv<strong>in</strong>g ERK-niveaus A1, A2, B1 <strong>en</strong> B2<br />

5.6.1 Vaardigheid Luister<strong>en</strong><br />

Algem<strong>en</strong>e<br />

omschrijv<strong>in</strong>g<br />

beheers<strong>in</strong>gsniveau<br />

Toelicht<strong>en</strong>de schal<strong>en</strong><br />

1 Gesprekk<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong><br />

moeder<strong>taal</strong>sprekers<br />

verstaan<br />

2 Luister<strong>en</strong> als lid van<br />

e<strong>en</strong> live publiek<br />

3 Luister<strong>en</strong> naar<br />

aankondig<strong>in</strong>g<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />

<strong>in</strong>structies<br />

4 Luister<strong>en</strong> naar tv,<br />

video- <strong>en</strong> geluidsopnames<br />

Niveau A1 Niveau A2 Niveau B1 Niveau B2<br />

Kan vertrouwde woord<strong>en</strong> <strong>en</strong> basisz<strong>in</strong>n<strong>en</strong><br />

begrijp<strong>en</strong> die zichzelf, zijn<br />

familie <strong>en</strong> directe concrete omgev<strong>in</strong>g<br />

betreff<strong>en</strong>, wanneer de m<strong>en</strong>s<strong>en</strong><br />

langzaam <strong>en</strong> duidelijk sprek<strong>en</strong>.<br />

Kan z<strong>in</strong>n<strong>en</strong> <strong>en</strong> de meest frequ<strong>en</strong>te<br />

woord<strong>en</strong> begrijp<strong>en</strong> die betrekk<strong>in</strong>g<br />

hebb<strong>en</strong> op gebied<strong>en</strong> die van direct<br />

persoonlijk belang zijn (bijvoorbeeld<br />

basis<strong>in</strong>formatie over zichzelf <strong>en</strong> zijn<br />

familie, w<strong>in</strong>kel<strong>en</strong>, plaatselijke omgev<strong>in</strong>g,<br />

werk). Kan de belangrijkste<br />

punt<strong>en</strong> <strong>in</strong> korte, duidelijke, e<strong>en</strong>voudige<br />

boodschapp<strong>en</strong> <strong>en</strong> aankondig<strong>in</strong>g<strong>en</strong><br />

volg<strong>en</strong>.<br />

(Ge<strong>en</strong> descriptor op dit niveau) Kan gewoonlijk <strong>het</strong> onderwerp<br />

bepal<strong>en</strong> <strong>in</strong> gesprekk<strong>en</strong> om hem he<strong>en</strong>,<br />

wanneer er langzaam <strong>en</strong> duidelijk<br />

gesprok<strong>en</strong> wordt.<br />

Kan de hoofdpunt<strong>en</strong> begrijp<strong>en</strong><br />

wanneer <strong>in</strong> duidelijk uitgesprok<strong>en</strong><br />

standaard<strong>taal</strong> wordt gesprok<strong>en</strong> over<br />

vertrouwde zak<strong>en</strong> die hij regelmatig<br />

teg<strong>en</strong>komt op zijn werk, school, vrije<br />

tijd <strong>en</strong>z. Kan de hoofdpunt<strong>en</strong> van<br />

veel radio- of tv-programma’s over<br />

actuele zak<strong>en</strong> of over onderwerp<strong>en</strong><br />

van persoonlijk of beroepsmatig<br />

belang begrijp<strong>en</strong>, wanneer er betrekkelijk<br />

langzaam <strong>en</strong> duidelijk gesprok<strong>en</strong><br />

wordt.<br />

Kan <strong>in</strong> <strong>het</strong> algeme<strong>en</strong> de hoofdpunt<strong>en</strong><br />

volg<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> uitgebreide discussie<br />

om hem he<strong>en</strong>, op voorwaarde<br />

dat er duidelijk gearticuleerd wordt<br />

<strong>in</strong> de standaard<strong>taal</strong>.<br />

(Ge<strong>en</strong> descriptor op dit niveau) (Ge<strong>en</strong> descriptor op dit niveau) Kan ongecompliceerde korte praatjes<br />

over vertrouwde onderwerp<strong>en</strong> <strong>in</strong><br />

grote lijn<strong>en</strong> volg<strong>en</strong>, op voorwaarde<br />

dat er duidelijk gearticuleerde standaard<strong>taal</strong><br />

gesprok<strong>en</strong> wordt.<br />

Kan <strong>in</strong>structies begrijp<strong>en</strong> die zorgvuldig<br />

<strong>en</strong> langzaam aan hem gericht<br />

zijn <strong>en</strong> kan korte, e<strong>en</strong>voudige aanwijz<strong>in</strong>g<strong>en</strong><br />

opvolg<strong>en</strong>.<br />

Kan de hoofdzak<strong>en</strong> begrijp<strong>en</strong> <strong>in</strong><br />

korte, heldere <strong>en</strong> e<strong>en</strong>voudige boodschapp<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> aankondig<strong>in</strong>g<strong>en</strong>. Kan<br />

e<strong>en</strong>voudige aanwijz<strong>in</strong>g<strong>en</strong> begrijp<strong>en</strong>.<br />

(Ge<strong>en</strong> descriptor op dit niveau) Kan hoofdpunt<strong>en</strong> van korte <strong>en</strong><br />

duidelijke bericht<strong>en</strong> op radio <strong>en</strong> tv<br />

begrijp<strong>en</strong> als onderwerp <strong>en</strong> context<br />

bek<strong>en</strong>d zijn <strong>en</strong> wanneer er langzaam<br />

<strong>en</strong> duidelijk wordt gesprok<strong>en</strong>.<br />

Tekstk<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> <strong>en</strong> k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> taakuitvoer<strong>in</strong>g<br />

Onderwerp Tekst<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> betrekk<strong>in</strong>g op zeer<br />

e<strong>en</strong>voudige <strong>en</strong> vertrouwde onderwerp<strong>en</strong><br />

uit <strong>het</strong> dagelijks lev<strong>en</strong>.<br />

Woordgebruik <strong>en</strong><br />

z<strong>in</strong>sopbouw<br />

Het <strong>taal</strong>gebruik is zeer e<strong>en</strong>voudig. De<br />

z<strong>in</strong>n<strong>en</strong> zijn gescheid<strong>en</strong> door pauzes.<br />

Tempo <strong>en</strong> articulatie De spreker spreekt zorgvuldig, langzaam<br />

<strong>en</strong> duidelijk.<br />

Tekst<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> betrekk<strong>in</strong>g op e<strong>en</strong>voudige<br />

<strong>en</strong> vertrouwde onderwerp<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> van direct belang voor hem.<br />

Kan e<strong>en</strong>voudige technische <strong>in</strong>formatie<br />

begrijp<strong>en</strong>, zoals gebruiksaanwijz<strong>in</strong>g<strong>en</strong><br />

voor apparat<strong>en</strong>.<br />

Kan gedetailleerde aanwijz<strong>in</strong>g<strong>en</strong><br />

opvolg<strong>en</strong>.<br />

Kan de hoofdpunt<strong>en</strong> begrijp<strong>en</strong> van<br />

radionieuwsbericht<strong>en</strong> <strong>en</strong> e<strong>en</strong>voudig<br />

geluidsmateriaal over vertrouwde<br />

onderwerp<strong>en</strong>, <strong>in</strong>di<strong>en</strong> langzaam <strong>en</strong><br />

duidelijk gepres<strong>en</strong>teerd.<br />

Tekst<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> betrekk<strong>in</strong>g op vertrouwde<br />

onderwerp<strong>en</strong> uit zijn eig<strong>en</strong><br />

vakgebied of <strong>in</strong>teressegebied.<br />

Het <strong>taal</strong>gebruik is e<strong>en</strong>voudig. Het <strong>taal</strong>gebruik is e<strong>en</strong>voudig. B<strong>in</strong>n<strong>en</strong><br />

<strong>het</strong> eig<strong>en</strong> vak- <strong>en</strong>/of <strong>in</strong>teressegebied<br />

wordt complexer <strong>taal</strong>gebruik wel<br />

begrep<strong>en</strong>.<br />

De spreker spreekt rustig <strong>en</strong> duidelijk.<br />

Het spreektempo is normaal. De<br />

spreker spreekt duidelijk gearticuleerde<br />

standaard<strong>taal</strong>.<br />

Kan e<strong>en</strong> langer betoog <strong>en</strong> lez<strong>in</strong>g<strong>en</strong><br />

begrijp<strong>en</strong> <strong>en</strong> zelfs complexe<br />

red<strong>en</strong>er<strong>in</strong>g<strong>en</strong> volg<strong>en</strong>, wanneer <strong>het</strong><br />

onderwerp redelijk vertrouwd is. Kan<br />

de meeste nieuws- <strong>en</strong> actualiteit<strong>en</strong>programma’s<br />

op de tv begrijp<strong>en</strong>.<br />

Kan <strong>het</strong> grootste deel van films <strong>in</strong><br />

standaard<strong>taal</strong> begrijp<strong>en</strong>.<br />

Kan met <strong>en</strong>ige moeite veel van wat<br />

om hem he<strong>en</strong> gezegd wordt volg<strong>en</strong>,<br />

maar kan <strong>het</strong> moeilijk v<strong>in</strong>d<strong>en</strong> om effectief<br />

mee te do<strong>en</strong> aan e<strong>en</strong> gesprek<br />

met meerdere ‘native speakers’<br />

die hun <strong>taal</strong> op ge<strong>en</strong> <strong>en</strong>kele wijze<br />

aanpass<strong>en</strong>.<br />

Kan de ess<strong>en</strong>tie van voordracht<strong>en</strong>,<br />

lez<strong>in</strong>g<strong>en</strong> <strong>en</strong> rapportages <strong>en</strong> andere<br />

vorm<strong>en</strong> van educatieve/ professionele<br />

pres<strong>en</strong>taties volg<strong>en</strong> die <strong>in</strong>houdelijk<br />

<strong>en</strong> l<strong>in</strong>guïstisch complex zijn.<br />

Kan aankondig<strong>in</strong>g<strong>en</strong> <strong>en</strong> boodschapp<strong>en</strong><br />

begrijp<strong>en</strong> over concrete <strong>en</strong><br />

abstracte onderwerp<strong>en</strong>, gesprok<strong>en</strong> <strong>in</strong><br />

standaard<strong>taal</strong> <strong>en</strong> <strong>in</strong> normaal tempo.<br />

Kan de meeste <strong>in</strong> standaard<strong>taal</strong><br />

gesprok<strong>en</strong> radiodocum<strong>en</strong>taires <strong>en</strong><br />

ander uitgezond<strong>en</strong> of opg<strong>en</strong>om<strong>en</strong><br />

geluidsmateriaal begrijp<strong>en</strong> <strong>en</strong> kan de<br />

stemm<strong>in</strong>g, toon etc. van de spreker<br />

bepal<strong>en</strong>.<br />

Tekst<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> betrekk<strong>in</strong>g op<br />

concrete <strong>en</strong> abstracte onder werp<strong>en</strong><br />

die m<strong>en</strong> teg<strong>en</strong>komt <strong>in</strong> <strong>het</strong> sociale<br />

<strong>en</strong> professionele lev<strong>en</strong> <strong>en</strong> <strong>in</strong> <strong>het</strong><br />

onderwijs.<br />

Het <strong>taal</strong>gebruik is complex.<br />

De spreker spreekt <strong>in</strong> standaard<strong>taal</strong><br />

<strong>en</strong> <strong>in</strong> normaal tempo.<br />

Tekstl<strong>en</strong>gte Tekst<strong>en</strong> zijn kort. Tekst<strong>en</strong> zijn kort. Tekst<strong>en</strong> zijn niet al te lang. Tekst<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> lang zijn.<br />

Signal<strong>en</strong> herk<strong>en</strong>n<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> <strong>in</strong>terpreter<strong>en</strong><br />

(Ge<strong>en</strong> descriptor op dit niveau) Kan op basis van e<strong>en</strong> idee over de<br />

betek<strong>en</strong>is van <strong>het</strong> geheel van korte<br />

tekst<strong>en</strong> over alledaagse <strong>en</strong> concrete<br />

onderwerp<strong>en</strong>, de waar schijnlijke<br />

betek<strong>en</strong>is van onbek<strong>en</strong>de woord<strong>en</strong><br />

uit de context afleid<strong>en</strong>.<br />

Kan de betek<strong>en</strong>is van onbek<strong>en</strong>de<br />

woord<strong>en</strong> over onderwerp<strong>en</strong> die gerelateerd<br />

zijn aan zijn vakgebied <strong>en</strong><br />

<strong>in</strong>teresses bepal<strong>en</strong> aan de hand van<br />

de context. Kan de betek<strong>en</strong>is van zo<br />

nu <strong>en</strong> dan voorkom<strong>en</strong>de onbek<strong>en</strong>de<br />

woord<strong>en</strong> afleid<strong>en</strong> uit de context <strong>en</strong><br />

de betek<strong>en</strong>is van z<strong>in</strong>n<strong>en</strong> herleid<strong>en</strong>,<br />

op voorwaarde dat <strong>het</strong> besprok<strong>en</strong><br />

onderwerp bek<strong>en</strong>d is.<br />

Kan e<strong>en</strong> variëteit aan strategieën<br />

gebruik<strong>en</strong> om tot tekstbegrip te kom<strong>en</strong>,<br />

<strong>in</strong>clusief lett<strong>en</strong> op hoofdpunt<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> begrip check<strong>en</strong> met gebruik van<br />

contextuele aanwijz<strong>in</strong>g<strong>en</strong>.


5.6.2 Vaardigheid Lez<strong>en</strong><br />

Algem<strong>en</strong>e<br />

omschrijv<strong>in</strong>g<br />

beheers<strong>in</strong>gsniveau<br />

Toelicht<strong>en</strong>de schal<strong>en</strong><br />

1 Correspond<strong>en</strong>tie<br />

lez<strong>en</strong><br />

2 Oriënter<strong>en</strong>d<br />

lez<strong>en</strong><br />

3 Lez<strong>en</strong> om<br />

<strong>in</strong>formatie op<br />

te do<strong>en</strong><br />

Niveau A1 Niveau A2 Niveau B1 Niveau B2<br />

Kan vertrouwde nam<strong>en</strong>, woord<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />

zeer e<strong>en</strong>voudige z<strong>in</strong>n<strong>en</strong> begrij p<strong>en</strong>,<br />

bijvoorbeeld <strong>in</strong> mededel<strong>in</strong>g<strong>en</strong>, op<br />

posters <strong>en</strong> <strong>in</strong> catalogi.<br />

Kan korte, e<strong>en</strong>voudige bericht<strong>en</strong> op<br />

e<strong>en</strong> ansichtkaart begrijp<strong>en</strong>.<br />

Kan bek<strong>en</strong>de nam<strong>en</strong>, woord<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />

simpele standaardz<strong>in</strong>netjes herk<strong>en</strong>n<strong>en</strong><br />

<strong>in</strong> e<strong>en</strong>voudige mede del<strong>in</strong>g<strong>en</strong> <strong>in</strong><br />

de meest voor kom<strong>en</strong>de alledaagse<br />

situaties.<br />

Kan zich e<strong>en</strong> idee vorm<strong>en</strong> van de<br />

<strong>in</strong>houd van e<strong>en</strong>voudige <strong>in</strong>formatieve<br />

material<strong>en</strong> <strong>en</strong> korte e<strong>en</strong>voudige<br />

beschrijv<strong>in</strong>g<strong>en</strong>, vooral als er visuele<br />

ondersteun<strong>in</strong>g bij is.<br />

4 Instructies lez<strong>en</strong> Kan korte, e<strong>en</strong>voudig geschrev<strong>en</strong><br />

aanwijz<strong>in</strong>g<strong>en</strong> opvolg<strong>en</strong>.<br />

Tekstk<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> <strong>en</strong> k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> taakuitvoer<strong>in</strong>g<br />

Onderwerp Concrete zak<strong>en</strong> over vertrouwde,<br />

alledaagse situaties.<br />

Woordgebruik <strong>en</strong><br />

z<strong>in</strong>sopbouw<br />

Hoogfrequ<strong>en</strong>te woord<strong>en</strong> <strong>en</strong> korte,<br />

e<strong>en</strong>voudige z<strong>in</strong>n<strong>en</strong>.<br />

Kan korte, e<strong>en</strong>voudige tekst<strong>en</strong> lez<strong>en</strong>.<br />

Kan specifieke voorspelbare <strong>in</strong>formatie<br />

v<strong>in</strong>d<strong>en</strong> <strong>in</strong> e<strong>en</strong>voudige, alledaagse<br />

tekst<strong>en</strong> zoals advert<strong>en</strong>ties, m<strong>en</strong>u’s <strong>en</strong><br />

di<strong>en</strong>stregel<strong>in</strong>g<strong>en</strong>. Kan korte, e<strong>en</strong>voudige,<br />

persoon lijke briev<strong>en</strong> begrijp<strong>en</strong>.<br />

Kan korte, e<strong>en</strong>voudige briev<strong>en</strong>, fax<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> e-mails over vertrouwde onderwerp<strong>en</strong><br />

begrijp<strong>en</strong>.<br />

Kan specifieke, voorspelbare <strong>in</strong>formatie<br />

v<strong>in</strong>d<strong>en</strong> <strong>in</strong> e<strong>en</strong>voudig alledaags<br />

materiaal.<br />

Kan specifieke <strong>in</strong>formatie <strong>in</strong> lijst<strong>en</strong><br />

v<strong>in</strong>d<strong>en</strong> <strong>en</strong> de b<strong>en</strong>odigde <strong>in</strong>formatie<br />

daaruit hal<strong>en</strong>.<br />

Kan alledaagse bord<strong>en</strong> <strong>en</strong> mededel<strong>in</strong>g<strong>en</strong><br />

begrijp<strong>en</strong>.<br />

Kan specifieke <strong>in</strong>formatie v<strong>in</strong>d<strong>en</strong> <strong>in</strong><br />

e<strong>en</strong>voudiger schriftelijk materiaal dat<br />

hij teg<strong>en</strong>komt zoals briev<strong>en</strong>, brochures<br />

of korte krant<strong>en</strong>artikel<strong>en</strong> die<br />

gebeurt<strong>en</strong>iss<strong>en</strong> beschrijv<strong>en</strong>.<br />

Kan e<strong>en</strong>voudige <strong>in</strong>structies begrij p<strong>en</strong><br />

bij apparatuur die m<strong>en</strong> <strong>in</strong> <strong>het</strong> dagelijks<br />

lev<strong>en</strong> teg<strong>en</strong>komt.<br />

Kan tekst<strong>en</strong> begrijp<strong>en</strong> die hoofdzakelijk<br />

bestaan uit zeer frequ<strong>en</strong>te<br />

dagelijkse, of aan <strong>het</strong> werk gerelateerde<br />

<strong>taal</strong>. Kan de beschrij v<strong>in</strong>g van<br />

gebeurt<strong>en</strong>iss<strong>en</strong>, gevoel<strong>en</strong>s <strong>en</strong> w<strong>en</strong>s<strong>en</strong><br />

<strong>in</strong> persoonlijke briev<strong>en</strong> begrijp<strong>en</strong>.<br />

Kan de beschrijv<strong>in</strong>g van gebeurt<strong>en</strong>iss<strong>en</strong>,<br />

gevoel<strong>en</strong>s <strong>en</strong> w<strong>en</strong>s<strong>en</strong> <strong>in</strong><br />

persoonlijke briev<strong>en</strong> goed g<strong>en</strong>oeg<br />

begrijp<strong>en</strong> om regelmatig met iemand<br />

te corresponder<strong>en</strong>.<br />

Begrijpt de feitelijke <strong>in</strong>formatie <strong>in</strong><br />

e<strong>en</strong>voudige zakelijke briev<strong>en</strong> goed<br />

g<strong>en</strong>oeg om adequaat te kunn<strong>en</strong><br />

reager<strong>en</strong>.<br />

Kan <strong>in</strong> alledaags materiaal, zoals<br />

briev<strong>en</strong>, brochures <strong>en</strong> korte officiële<br />

docum<strong>en</strong>t<strong>en</strong> relevante <strong>in</strong>formatie<br />

v<strong>in</strong>d<strong>en</strong> <strong>en</strong> begrijp<strong>en</strong>.<br />

Kan significante punt<strong>en</strong> herk<strong>en</strong>n<strong>en</strong><br />

<strong>in</strong> e<strong>en</strong>voudige krant<strong>en</strong>artikel<strong>en</strong> over<br />

bek<strong>en</strong>de onderwerp<strong>en</strong>.<br />

Kan duidelijk geschrev<strong>en</strong>, ondubbelz<strong>in</strong>nige<br />

<strong>in</strong>structies bij e<strong>en</strong> apparaat<br />

begrijp<strong>en</strong>.<br />

Alledaags, bek<strong>en</strong>d <strong>en</strong> concreet. Vertrouwde, alledaagse of werkgerelateerde<br />

onderwerp<strong>en</strong>.<br />

Hoogfrequ<strong>en</strong>te woord<strong>en</strong> <strong>en</strong> woord<strong>en</strong><br />

bek<strong>en</strong>d uit de eig<strong>en</strong> <strong>taal</strong> of behor<strong>en</strong>d<br />

tot <strong>in</strong>ternationaal vocabulaire.<br />

Tekst<strong>en</strong> zijn e<strong>en</strong>voudig <strong>en</strong> helder van<br />

structuur.<br />

Tekst<strong>in</strong>del<strong>in</strong>g Visuele ondersteun<strong>in</strong>g. De <strong>in</strong>del<strong>in</strong>g geeft visuele ondersteun<strong>in</strong>g<br />

bij <strong>het</strong> begrijp<strong>en</strong> van de tekst.<br />

Kan artikel<strong>en</strong> <strong>en</strong> verslag<strong>en</strong> lez<strong>en</strong> die<br />

betrekk<strong>in</strong>g hebb<strong>en</strong> op eig<strong>en</strong> tijdse<br />

problem<strong>en</strong>, waarbij de schrijvers e<strong>en</strong><br />

bijzondere attitude of standpunt<br />

<strong>in</strong>nem<strong>en</strong>. Kan eig<strong>en</strong>tijds literair proza<br />

begrijp<strong>en</strong>.<br />

Kan correspond<strong>en</strong>tie, die gerelateerd<br />

is aan eig<strong>en</strong> vakgebied <strong>en</strong> eig<strong>en</strong><br />

<strong>in</strong>teresses lez<strong>en</strong> <strong>en</strong> kan snel de ess<strong>en</strong>tie<br />

vatt<strong>en</strong>.<br />

Kan zakelijke correspond<strong>en</strong>tie van<br />

verschill<strong>en</strong>de <strong>in</strong>stanties begrijp<strong>en</strong>.<br />

Kan lange <strong>en</strong> complexe tekst<strong>en</strong> snel<br />

scann<strong>en</strong> <strong>en</strong> relevante details v<strong>in</strong>d<strong>en</strong>.<br />

Kan snel de <strong>in</strong>houd <strong>en</strong> relevantie<br />

bepal<strong>en</strong> van nieuwsbericht<strong>en</strong>, artikel<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> rapport<strong>en</strong> over e<strong>en</strong> breed scala<br />

aan professionele onderwerp<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />

besluit<strong>en</strong> of nadere studie ervan de<br />

moeite waard is.<br />

Kan artikel<strong>en</strong> <strong>en</strong> rapport<strong>en</strong> begrijp<strong>en</strong><br />

die gaan over actuele problem<strong>en</strong><br />

waarbij de schrijver e<strong>en</strong> bepaald<br />

standpunt <strong>in</strong>neemt.<br />

Kan lange <strong>en</strong> complexe <strong>in</strong>structies op<br />

<strong>het</strong> eig<strong>en</strong> terre<strong>in</strong> begrijp<strong>en</strong>, <strong>in</strong>clusief<br />

details over condities <strong>en</strong> waarschuw<strong>in</strong>g<strong>en</strong><br />

als hij de geleg<strong>en</strong>heid krijgt<br />

moeilijke stukk<strong>en</strong> te herlez<strong>en</strong>.<br />

Alledaagse onderwerp<strong>en</strong> <strong>en</strong> onderwerp<strong>en</strong><br />

die aansluit<strong>en</strong> bij <strong>het</strong> eig<strong>en</strong><br />

vakgebied.<br />

E<strong>en</strong>voudig <strong>en</strong> alledaags. Er zijn ge<strong>en</strong> beperk<strong>in</strong>g<strong>en</strong> mits woord<strong>en</strong>boek<strong>en</strong><br />

e.d. voorhand<strong>en</strong> zijn.<br />

Tekst<strong>en</strong> zijn goed gestructureerd. Er zijn ge<strong>en</strong> beperk<strong>in</strong>g<strong>en</strong>.<br />

Tekstl<strong>en</strong>gte Korte, e<strong>en</strong>voudige tekst<strong>en</strong>. Korte tekst<strong>en</strong>. Tekst<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> langer zijn. Speelt ge<strong>en</strong> rol.<br />

Signal<strong>en</strong> herk<strong>en</strong>n<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> <strong>in</strong>terpreter<strong>en</strong><br />

(Ge<strong>en</strong> descriptor op dit niveau) Kan op basis van e<strong>en</strong> idee over de<br />

betek<strong>en</strong>is van <strong>het</strong> geheel van korte<br />

tekst<strong>en</strong> over alledaagse <strong>en</strong> concrete<br />

onderwerp<strong>en</strong>, de waarschijn lijke<br />

betek<strong>en</strong>is van onbek<strong>en</strong>de woord<strong>en</strong><br />

uit e<strong>en</strong> context afleid<strong>en</strong>.<br />

<strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong> Moderne Vreemde Tal<strong>en</strong> <strong>in</strong> <strong>het</strong> <strong>mbo</strong><br />

Kan de betek<strong>en</strong>is van onbek<strong>en</strong>de<br />

woord<strong>en</strong> over onderwerp<strong>en</strong> die<br />

gerelateerd zijn aan zijn vakgebied <strong>en</strong><br />

<strong>in</strong>teresses bepal<strong>en</strong> aan de hand van<br />

de context.<br />

Kan de betek<strong>en</strong>is van zo nu <strong>en</strong> dan<br />

voorkom<strong>en</strong>de onbek<strong>en</strong>de woord<strong>en</strong><br />

afleid<strong>en</strong> uit de context <strong>en</strong> de betek<strong>en</strong>is<br />

van z<strong>in</strong>n<strong>en</strong> herleid<strong>en</strong>, op voorwaarde<br />

dat <strong>het</strong> besprok<strong>en</strong> onderwerp<br />

bek<strong>en</strong>d is.<br />

Kan e<strong>en</strong> variëteit aan strategieën<br />

gebruik<strong>en</strong> om tot tekstbegrip te kom<strong>en</strong>,<br />

<strong>in</strong>clusief lett<strong>en</strong> op hoofdpunt<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> begrip check<strong>en</strong> met gebruik van<br />

contextuele aanwijz<strong>in</strong>g<strong>en</strong>.<br />

Hulpmiddel<strong>en</strong> Incid<strong>en</strong>teel gebruik van e<strong>en</strong> woord<strong>en</strong>boek<br />

bij gespecialiseerde artikel<strong>en</strong><br />

buit<strong>en</strong> <strong>het</strong> eig<strong>en</strong> gebied.<br />

33


34<br />

<strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong> Moderne Vreemde Tal<strong>en</strong> <strong>in</strong> <strong>het</strong> <strong>mbo</strong><br />

5.6.3 Vaardigheid Gesprekk<strong>en</strong> voer<strong>en</strong><br />

Algem<strong>en</strong>e<br />

omschrijv<strong>in</strong>g<br />

beheers<strong>in</strong>gsniveau<br />

Toelicht<strong>en</strong>de schal<strong>en</strong><br />

1 Informele<br />

gesprekk<strong>en</strong><br />

2 Bije<strong>en</strong>komst<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> vergader<strong>in</strong>g<strong>en</strong><br />

Niveau A1 Niveau A2 Niveau B1 Niveau B2<br />

Kan deelnem<strong>en</strong> aan e<strong>en</strong> e<strong>en</strong>voudig<br />

gesprek, wanneer de gespreks partner<br />

bereid is om zak<strong>en</strong> <strong>in</strong> e<strong>en</strong> langzamer<br />

spreektempo te herhal<strong>en</strong> of opnieuw<br />

te formuler<strong>en</strong> <strong>en</strong> helpt bij <strong>het</strong> formuler<strong>en</strong><br />

van wat de spreker probeert<br />

te zegg<strong>en</strong>. Kan e<strong>en</strong>voudige vrag<strong>en</strong><br />

stell<strong>en</strong> <strong>en</strong> beantwoord<strong>en</strong> die e<strong>en</strong><br />

directe behoefte of zeer vertrouwde<br />

onderwerp<strong>en</strong> betreff<strong>en</strong>.<br />

Kan zich voorstell<strong>en</strong>, kan groet<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />

afscheid nem<strong>en</strong>.<br />

Kan communicer<strong>en</strong> over e<strong>en</strong>voudige<br />

<strong>en</strong> alledaagse tak<strong>en</strong> die e<strong>en</strong> e<strong>en</strong>voudige<br />

<strong>en</strong> directe uitwissel<strong>in</strong>g van<br />

<strong>in</strong>formatie over vertrouwde onderwerp<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> activiteit<strong>en</strong> betreff<strong>en</strong>.<br />

Kan zeer korte sociale gesprekk<strong>en</strong><br />

aan, alhoewel hij gewoonlijk niet<br />

voldo<strong>en</strong>de begrijpt om <strong>het</strong> gesprek<br />

zelfstandig gaande te houd<strong>en</strong>.<br />

Kan sociale contact<strong>en</strong> tot stand<br />

br<strong>en</strong>g<strong>en</strong>: groet<strong>en</strong> <strong>en</strong> afscheid nem<strong>en</strong>,<br />

zichzelf of ander<strong>en</strong> voorstell<strong>en</strong>, bedank<strong>en</strong>,<br />

reager<strong>en</strong> op uitnodig<strong>in</strong>g<strong>en</strong>,<br />

suggesties <strong>en</strong> verontschuldig<strong>in</strong>g<strong>en</strong><br />

<strong>in</strong>di<strong>en</strong> direct tot hem gericht <strong>en</strong><br />

langzaam <strong>en</strong> duidelijk gesprok<strong>en</strong>, <strong>en</strong><br />

ze zelf do<strong>en</strong>.<br />

Is echter niet <strong>in</strong> staat zonder medewerk<strong>in</strong>g<br />

van de gespreks partner <strong>het</strong><br />

gesprek op gang te houd<strong>en</strong>.<br />

Kan op e<strong>en</strong>voudige wijze voorkeur <strong>en</strong><br />

m<strong>en</strong><strong>in</strong>g uitdrukk<strong>en</strong> over vertrouwde<br />

alledaagse onderwerp<strong>en</strong>.<br />

(Ge<strong>en</strong> descriptor op dit niveau) Kan zegg<strong>en</strong> wat hij d<strong>en</strong>kt <strong>in</strong> e<strong>en</strong> formele<br />

vergader<strong>in</strong>g als hij recht streeks<br />

wordt aangesprok<strong>en</strong>, op voorwaarde<br />

dat hij, <strong>in</strong>di<strong>en</strong> nodig, om herhal<strong>in</strong>g<br />

kan vrag<strong>en</strong>.<br />

3 Zak<strong>en</strong> regel<strong>en</strong> Kan m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> om d<strong>in</strong>g<strong>en</strong> vrag<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />

m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> d<strong>in</strong>g<strong>en</strong> gev<strong>en</strong>.<br />

Kan omgaan met cijfers, hoeveelhed<strong>en</strong>,<br />

kost<strong>en</strong> <strong>en</strong> tijd.<br />

4 Informatie<br />

uitwissel<strong>en</strong><br />

Kan e<strong>en</strong>voudige vrag<strong>en</strong> stell<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />

beantwoord<strong>en</strong>, e<strong>en</strong>voudige uitsprak<strong>en</strong><br />

do<strong>en</strong> op <strong>het</strong> gebied van directe<br />

behoeft<strong>en</strong> of over zeer vertrouwde<br />

onderwerp<strong>en</strong> <strong>en</strong> op dergelijke<br />

uitsprak<strong>en</strong> reager<strong>en</strong>.<br />

Kan vrag<strong>en</strong> stell<strong>en</strong> <strong>en</strong> beantwoord<strong>en</strong><br />

over zichzelf <strong>en</strong> andere m<strong>en</strong>s<strong>en</strong>.<br />

Kan aangev<strong>en</strong> dat hij de gesprekspartner<br />

volgt <strong>en</strong> kan, als de gesprekspartner<br />

zich daarvoor <strong>in</strong>spant, begrijp<strong>en</strong><br />

wat er gedaan moet word<strong>en</strong>.<br />

Kan <strong>in</strong>formatie vrag<strong>en</strong> over reiz<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />

kan gebruik mak<strong>en</strong> van <strong>het</strong> op<strong>en</strong>baar<br />

vervoer.<br />

Kan <strong>in</strong>formatie vrag<strong>en</strong> over zak<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> kan e<strong>en</strong>voudige transacties do<strong>en</strong><br />

<strong>in</strong> w<strong>in</strong>kels, postkantor<strong>en</strong> <strong>en</strong> bank<strong>en</strong>.<br />

Kan <strong>in</strong>formatie gev<strong>en</strong> <strong>en</strong> ontvang<strong>en</strong><br />

over hoeveelhed<strong>en</strong>, nummers,<br />

prijz<strong>en</strong>, etc.<br />

Kan e<strong>en</strong>voudige aanwijz<strong>in</strong>g<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />

<strong>in</strong>structies gev<strong>en</strong> <strong>en</strong> opvolg<strong>en</strong>.<br />

Kan communicer<strong>en</strong> b<strong>in</strong>n<strong>en</strong> e<strong>en</strong>voudige<br />

<strong>en</strong> dagelijkse tak<strong>en</strong> waar<strong>in</strong> gevraagd<br />

wordt om e<strong>en</strong> e<strong>en</strong>voudige <strong>en</strong><br />

directe uitwissel<strong>in</strong>g van <strong>in</strong>formatie.<br />

Kan de meeste situaties aan die zich<br />

kunn<strong>en</strong> voordo<strong>en</strong> tijd<strong>en</strong>s e<strong>en</strong> reis <strong>in</strong><br />

<strong>het</strong> gebied waar de betreff<strong>en</strong>de <strong>taal</strong><br />

wordt gesprok<strong>en</strong>. Kan onvoorbereid<br />

deelnem<strong>en</strong> aan e<strong>en</strong> gesprek over<br />

onderwerp<strong>en</strong> die vertrouwd zijn, of<br />

zijn persoonlijke belangstell<strong>in</strong>g hebb<strong>en</strong><br />

of die betrekk<strong>in</strong>g hebb<strong>en</strong> op <strong>het</strong><br />

dage lijks lev<strong>en</strong> (bijvoorbeeld familie,<br />

hobby’s, werk, reiz<strong>en</strong> <strong>en</strong> actuele<br />

gebeurt<strong>en</strong>iss<strong>en</strong>).<br />

Kan gevoel<strong>en</strong>s uitdrukk<strong>en</strong> <strong>en</strong> erop<br />

reager<strong>en</strong>.<br />

Kan persoonlijke standpunt<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />

m<strong>en</strong><strong>in</strong>g<strong>en</strong> gev<strong>en</strong> <strong>en</strong> ernaar vrag<strong>en</strong><br />

<strong>in</strong> gesprekk<strong>en</strong> over onderwerp<strong>en</strong> die<br />

b<strong>in</strong>n<strong>en</strong> <strong>het</strong> eig<strong>en</strong> <strong>in</strong>teressegebied<br />

ligg<strong>en</strong>, <strong>en</strong> comm<strong>en</strong>taar gev<strong>en</strong> op<br />

standpunt<strong>en</strong> van ander<strong>en</strong>.<br />

Kan e<strong>en</strong> standpunt duidelijk overbr<strong>en</strong>g<strong>en</strong>,<br />

maar heeft moeite mee te<br />

do<strong>en</strong> <strong>in</strong> e<strong>en</strong> debat.<br />

Kan deelnem<strong>en</strong> aan rout<strong>in</strong>ematige<br />

formele discussies over vertrouwde<br />

onderwerp<strong>en</strong>, waarbij duidelijk<br />

gesprok<strong>en</strong> wordt <strong>in</strong> de standaard<strong>taal</strong><br />

<strong>en</strong> waarbij sprake is van uitwissel<strong>in</strong>g<br />

van feitelijke <strong>in</strong>formatie, <strong>het</strong> gev<strong>en</strong><br />

van <strong>in</strong>structies of <strong>het</strong> besprek<strong>en</strong> van<br />

praktische problem<strong>en</strong>.<br />

Kan overweg met de meeste transacties<br />

die zich waarschijnlijk voor<br />

zull<strong>en</strong> do<strong>en</strong> bij <strong>het</strong> reiz<strong>en</strong>, bij <strong>het</strong> regel<strong>en</strong><br />

van vervoer of onderdak <strong>en</strong> bij<br />

contact<strong>en</strong> met autoriteit<strong>en</strong> tijd<strong>en</strong>s<br />

e<strong>en</strong> bezoek aan <strong>het</strong> buit<strong>en</strong>land.<br />

Kan bij <strong>het</strong> besprek<strong>en</strong> van hoe verder<br />

te gaan met e<strong>en</strong> klus of mogelijke<br />

oploss<strong>in</strong>g<strong>en</strong> voor iets, zegg<strong>en</strong> wat hij<br />

ervan v<strong>in</strong>dt <strong>en</strong> daarbij kort e<strong>en</strong> red<strong>en</strong><br />

of uitleg gev<strong>en</strong>. Kan m<strong>in</strong>der rout<strong>in</strong>ematige<br />

situaties aan <strong>in</strong> w<strong>in</strong>kels,<br />

postkantor<strong>en</strong>, bank<strong>en</strong>, bijvoorbeeld<br />

bij <strong>het</strong> terugbr<strong>en</strong>g<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> aankoop<br />

of bij klacht<strong>en</strong> over product<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong>/of di<strong>en</strong>st<strong>en</strong>.<br />

Kan e<strong>en</strong>voudige feitelijke <strong>in</strong>formatie<br />

achterhal<strong>en</strong> <strong>en</strong> doorgev<strong>en</strong>.<br />

Kan om gedetailleerde aanwijz<strong>in</strong>g<strong>en</strong><br />

vrag<strong>en</strong> <strong>en</strong> ze opvolg<strong>en</strong>.<br />

Kan meer gedetailleerde <strong>in</strong>formatie<br />

verkrijg<strong>en</strong>.<br />

Kan <strong>in</strong> beperkte mate <strong>in</strong>itiatiev<strong>en</strong><br />

nem<strong>en</strong> <strong>in</strong> e<strong>en</strong> vraaggesprek, bijvoorbeeld<br />

over e<strong>en</strong> nieuw onderwerp<br />

beg<strong>in</strong>n<strong>en</strong>.<br />

Kan zodanig deelnem<strong>en</strong> aan e<strong>en</strong><br />

vloei<strong>en</strong>d gesprek, dat normale<br />

uitwissel<strong>in</strong>g met moeder<strong>taal</strong> sprekers<br />

redelijk mogelijk is. Kan b<strong>in</strong>n<strong>en</strong> e<strong>en</strong><br />

vertrouwde context actief deelnem<strong>en</strong><br />

aan e<strong>en</strong> discussie <strong>en</strong> hier<strong>in</strong><br />

standpunt<strong>en</strong> uitlegg<strong>en</strong> <strong>en</strong> ondersteun<strong>en</strong>.<br />

Kan deelnem<strong>en</strong> aan uitvoerige<br />

gesprekk<strong>en</strong> over de meeste algem<strong>en</strong>e<br />

onderwerp<strong>en</strong> op e<strong>en</strong> duidelijk<br />

actieve manier, zelfs <strong>in</strong> e<strong>en</strong> rumoerige<br />

omgev<strong>in</strong>g.<br />

Kan mate van emotie uitdrukk<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> de persoonlijke betek<strong>en</strong>is van<br />

gebeurt<strong>en</strong>iss<strong>en</strong> <strong>en</strong> ervar<strong>in</strong>g<strong>en</strong> naar<br />

vor<strong>en</strong> br<strong>en</strong>g<strong>en</strong>.<br />

Kan actief participer<strong>en</strong> <strong>in</strong> rout<strong>in</strong>ematige<br />

<strong>en</strong> niet-rout<strong>in</strong>ematige<br />

formele discussies.<br />

Kan zijn m<strong>en</strong><strong>in</strong>g naar vor<strong>en</strong> br<strong>en</strong>g<strong>en</strong>,<br />

verantwoord<strong>en</strong> <strong>en</strong> handhav<strong>en</strong>,<br />

alternatieve voorstell<strong>en</strong> op waarde<br />

toets<strong>en</strong> <strong>en</strong> hypotheses opstell<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />

erop reager<strong>en</strong>.<br />

Kan de voortgang van <strong>het</strong> werk op<br />

weg help<strong>en</strong> door ander<strong>en</strong> uit te<br />

nodig<strong>en</strong> om mee te do<strong>en</strong>, om te<br />

zegg<strong>en</strong> wat zij d<strong>en</strong>k<strong>en</strong> etc.<br />

Kan e<strong>en</strong> vraagstuk of probleem<br />

helder sc<strong>het</strong>s<strong>en</strong>, door te specu ler<strong>en</strong><br />

over oorzak<strong>en</strong> <strong>en</strong> consequ<strong>en</strong>ties, <strong>en</strong><br />

voor- <strong>en</strong> nadel<strong>en</strong> van verschill<strong>en</strong>de<br />

wijz<strong>en</strong> van aanpak af te weg<strong>en</strong>.<br />

Kan e<strong>en</strong> probleem uitlegg<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />

met de desbetreff<strong>en</strong>de <strong>in</strong>stantie of<br />

person<strong>en</strong> onderhandel<strong>en</strong> over e<strong>en</strong><br />

oploss<strong>in</strong>g voor e<strong>en</strong> on<strong>en</strong>igheid.<br />

Kan betrouwbaar gedetailleerde<br />

<strong>in</strong>formatie doorgev<strong>en</strong>.<br />

Kan e<strong>en</strong> heldere, gedetailleerde<br />

beschrijv<strong>in</strong>g gev<strong>en</strong> van hoe e<strong>en</strong><br />

procedure uitgevoerd moet word<strong>en</strong>.<br />

Kan <strong>in</strong>formatie <strong>en</strong> argum<strong>en</strong>t<strong>en</strong> uit<br />

e<strong>en</strong> aantal bronn<strong>en</strong> bije<strong>en</strong>voeg<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />

daarover rapporter<strong>en</strong>.<br />

Kan <strong>in</strong>itiatief nem<strong>en</strong> <strong>in</strong> e<strong>en</strong> vraaggesprek,<br />

kan ideeën ontwikkel<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />

ze uitbreid<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> beetje hulp of<br />

stimulans van de gespreks partner.


5.6.3 Vaardigheid Gesprekk<strong>en</strong> voer<strong>en</strong> (vervolg)<br />

Tekstk<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> <strong>en</strong> k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> taakuitvoer<strong>in</strong>g<br />

Onderwerp (receptief<br />

<strong>en</strong> productief)<br />

Woordgebruik <strong>en</strong><br />

z<strong>in</strong>sbouw (receptief)<br />

Tempo <strong>en</strong> articulatie<br />

(receptief)<br />

Onderwerp<strong>en</strong> zijn e<strong>en</strong>voudig <strong>en</strong> zeer<br />

vertrouwd of gerelateerd aan directe<br />

behoeft<strong>en</strong>.<br />

Woord<strong>en</strong> <strong>en</strong> uitdrukk<strong>in</strong>g<strong>en</strong> zijn<br />

hoogfrequ<strong>en</strong>t. Woordgebruik is concreet<br />

<strong>en</strong> alledaags, niet-idiomatisch.<br />

Z<strong>in</strong>n<strong>en</strong> zijn kort <strong>en</strong> e<strong>en</strong>voudig.<br />

Het spreektempo is laag. Woord<strong>en</strong><br />

word<strong>en</strong> duidelijk uitgesprok<strong>en</strong>. Er zijn<br />

lange pauzes, zodat de <strong>taal</strong>gebruiker<br />

kan nad<strong>en</strong>k<strong>en</strong> over de betek<strong>en</strong>is.<br />

Hulp (receptief) De gesprekspartner moet langzaam<br />

<strong>en</strong> duidelijk sprek<strong>en</strong> <strong>en</strong> bereid zijn<br />

om veel te herhal<strong>en</strong> <strong>en</strong> te herformuler<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> na te gaan of hij begrep<strong>en</strong><br />

wordt.<br />

Woord<strong>en</strong>schat <strong>en</strong><br />

woordgebruik<br />

(productief)<br />

Grammaticale<br />

correctheid<br />

(productief)<br />

Interactie<br />

(productief)<br />

Vloei<strong>en</strong>dheid<br />

(productief)<br />

Coher<strong>en</strong>tie<br />

(productief)<br />

Uitspraak<br />

(productief)<br />

Beperkt tot e<strong>en</strong> kle<strong>in</strong> repertoire van<br />

woord<strong>en</strong> <strong>en</strong> e<strong>en</strong>voudige uitdrukk<strong>in</strong>g<strong>en</strong>,<br />

over persoonlijke details <strong>en</strong><br />

bepaalde concrete situaties.<br />

Beperkt tot e<strong>en</strong> kle<strong>in</strong> aantal e<strong>en</strong>voudige<br />

grammaticale constructies <strong>en</strong><br />

uit <strong>het</strong> hoofd geleerde uitdrukk<strong>in</strong>g<strong>en</strong>.<br />

Vrag<strong>en</strong> <strong>en</strong> antwoord<strong>en</strong> over persoonlijke<br />

details. De communicatie<br />

is to<strong>taal</strong> afhankelijk van herhal<strong>in</strong>g,<br />

herformuler<strong>in</strong>g <strong>en</strong> correcties.<br />

Beperkt tot korte, geïsoleerde,<br />

uit<strong>in</strong>g<strong>en</strong>, voornamelijk standaarduitdrukk<strong>in</strong>g<strong>en</strong>,<br />

met veel pauzes om<br />

te zoek<strong>en</strong> naar uitdrukk<strong>in</strong>g<strong>en</strong>, de uitspraak<br />

van m<strong>in</strong>der bek<strong>en</strong>de woord<strong>en</strong>,<br />

<strong>en</strong> <strong>het</strong> herstell<strong>en</strong> van stor<strong>in</strong>g<strong>en</strong> <strong>in</strong> de<br />

communicatie.<br />

Het verband tuss<strong>en</strong> woord<strong>en</strong> of<br />

groep<strong>en</strong> van woord<strong>en</strong> wordt aangegev<strong>en</strong><br />

met basisvoegwoord<strong>en</strong>, zoals:<br />

‘<strong>en</strong>’ of ‘dan’.<br />

De uitspraak van e<strong>en</strong> beperkt aantal<br />

geleerde woord<strong>en</strong> <strong>en</strong> uitdrukk<strong>in</strong>g<strong>en</strong><br />

kan met <strong>en</strong>ige <strong>in</strong>spann<strong>in</strong>g word<strong>en</strong><br />

verstaan door native speakers die gew<strong>en</strong>d<br />

zijn om te sprek<strong>en</strong> met m<strong>en</strong>s<strong>en</strong><br />

met e<strong>en</strong> andere <strong>taal</strong>achtergrond.<br />

De onderwerp<strong>en</strong> zijn alledaags <strong>en</strong><br />

vertrouwd.<br />

Woordgebruik is e<strong>en</strong>voudig.<br />

Z<strong>in</strong>n<strong>en</strong> zijn kort.<br />

Er wordt langzaam gesprok<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />

duidelijk gearticuleerd<br />

<strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong> Moderne Vreemde Tal<strong>en</strong> <strong>in</strong> <strong>het</strong> <strong>mbo</strong><br />

De gesprekspartner past zijn <strong>taal</strong>gebruik<br />

aan de <strong>taal</strong>gebruiker aan door<br />

langzaam <strong>en</strong> duidelijk te sprek<strong>en</strong>, te<br />

controler<strong>en</strong> of hij begrep<strong>en</strong> wordt<br />

<strong>en</strong> waar nodig te herformuler<strong>en</strong> of<br />

te herhal<strong>en</strong>. De gesprekpartner biedt<br />

hulp bij <strong>het</strong> formuler<strong>en</strong> <strong>en</strong> verhelder<strong>en</strong><br />

van wat de <strong>taal</strong>gebruiker wil<br />

zegg<strong>en</strong>. Vrag<strong>en</strong> <strong>en</strong> uit<strong>in</strong>g<strong>en</strong> zijn direct<br />

aan de <strong>taal</strong>gebruiker gericht.<br />

Standaard patron<strong>en</strong> met uit <strong>het</strong><br />

hoofd geleerde uitdrukk<strong>in</strong>g<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />

kle<strong>in</strong>e groep<strong>en</strong> van woord<strong>en</strong> waarmee<br />

beperkte <strong>in</strong>formatie wordt<br />

overgebracht m.b.t. e<strong>en</strong>voudige<br />

alledaagse situaties.<br />

Correct gebruik mak<strong>en</strong> van e<strong>en</strong>voudige<br />

constructies, bevat echter ook<br />

systematisch elem<strong>en</strong>taire fout<strong>en</strong>.<br />

Antwoord<strong>en</strong> op vrag<strong>en</strong> <strong>en</strong> reacties<br />

op e<strong>en</strong>voudige uitsprak<strong>en</strong>. Indicaties<br />

van begrip maar we<strong>in</strong>ig <strong>in</strong>itiatief om<br />

de conversatie gaande te houd<strong>en</strong>.<br />

Zeer korte uit<strong>in</strong>g<strong>en</strong>, met veel voorkom<strong>en</strong>de<br />

pauzes, valse starts <strong>en</strong> <strong>het</strong><br />

herformuler<strong>en</strong> van uit<strong>in</strong>g<strong>en</strong>.<br />

Groep<strong>en</strong> woord<strong>en</strong> zijn verbond<strong>en</strong><br />

met e<strong>en</strong>voudige voegwoord<strong>en</strong>, zoals:<br />

‘<strong>en</strong>’, ‘maar’ <strong>en</strong> ‘omdat’.<br />

De uitspraak is duidelijk g<strong>en</strong>oeg om<br />

verstaanbaar te zijn, ondanks e<strong>en</strong><br />

hoorbaar acc<strong>en</strong>t. Gespreks partners<br />

vrag<strong>en</strong> af <strong>en</strong> toe om herhal<strong>in</strong>g.<br />

Het onderwerp is vertrouwd, valt<br />

b<strong>in</strong>n<strong>en</strong> de persoonlijke belangstell<strong>in</strong>g<br />

of heeft betrekk<strong>in</strong>g op <strong>het</strong> dagelijks<br />

lev<strong>en</strong>, eig<strong>en</strong> werk of opleid<strong>in</strong>g.<br />

Het woordgebruik is gericht op<br />

alledaagse zak<strong>en</strong> <strong>en</strong> vakgebond<strong>en</strong><br />

onderwerp<strong>en</strong>. Z<strong>in</strong>sbouw is over <strong>het</strong><br />

algeme<strong>en</strong> we<strong>in</strong>ig complex.<br />

Woord<strong>en</strong> word<strong>en</strong> duidelijk uitgesprok<strong>en</strong><br />

<strong>in</strong> e<strong>en</strong> vertrouwd acc<strong>en</strong>t.<br />

De <strong>taal</strong>gebruiker wordt direct<br />

aangesprok<strong>en</strong>. Soms moet<strong>en</strong> bepaalde<br />

woord<strong>en</strong> <strong>en</strong> uitdrukk<strong>in</strong>g<strong>en</strong><br />

herhaald word<strong>en</strong>. Ongebruikelijke<br />

idiomatische uitdrukk<strong>in</strong>g<strong>en</strong> word<strong>en</strong><br />

vermed<strong>en</strong> <strong>en</strong> er wordt duidelijk<br />

gearticuleerd.<br />

De woord<strong>en</strong>schat is toereik<strong>en</strong>d om<br />

over alledaagse onderwerp<strong>en</strong>, zoals<br />

familie, hobby’s werk, reiz<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />

actuele gebeurt<strong>en</strong>iss<strong>en</strong> te sprek<strong>en</strong>,<br />

ev<strong>en</strong>tueel door middel van omschrijv<strong>in</strong>g<strong>en</strong>.<br />

Redelijk accuraat gebruik van frequ<strong>en</strong>te<br />

rout<strong>in</strong>es <strong>en</strong> patron<strong>en</strong> die<br />

hor<strong>en</strong> bij voorspelbare situaties.<br />

Kan e<strong>en</strong> e<strong>en</strong>voudig face-to-face<br />

gesprek over bek<strong>en</strong>de onderwerp<strong>en</strong><br />

waarvoor persoonlijke <strong>in</strong>teresse<br />

bestaat beg<strong>in</strong>n<strong>en</strong>, voer<strong>en</strong> <strong>en</strong> afsluit<strong>en</strong>.<br />

Kan gedeeltelijk herhal<strong>en</strong> wat iemand<br />

gezegd heeft om te bevestig<strong>en</strong><br />

dat m<strong>en</strong> elkaar begrep<strong>en</strong> heeft.<br />

Is goed te volg<strong>en</strong>, alhoewel pauzes<br />

voor grammaticale <strong>en</strong> lexicale plann<strong>in</strong>g<br />

<strong>en</strong> herstel van fout<strong>en</strong>, vooral <strong>in</strong><br />

langere stukk<strong>en</strong> vrij geproduceerde<br />

tekst, veel voorkom<strong>en</strong>.<br />

Series van kortere, e<strong>en</strong>voudige<br />

afzonderlijke elem<strong>en</strong>t<strong>en</strong> zijn verbond<strong>en</strong><br />

tot e<strong>en</strong> sam<strong>en</strong>hang<strong>en</strong>de l<strong>in</strong>eaire<br />

reeks van punt<strong>en</strong>.<br />

De uitspraak is duidelijk verstaanbaar,<br />

alhoewel gekleurd door e<strong>en</strong><br />

acc<strong>en</strong>t <strong>en</strong> af <strong>en</strong> toe e<strong>en</strong> verkeerd<br />

uitgesprok<strong>en</strong> woord.<br />

De onderwerp<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> algeme<strong>en</strong>,<br />

wet<strong>en</strong>schappelijk of beroepsmatig<br />

van aard zijn of te mak<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong><br />

met vrijetijdsbested<strong>in</strong>g.<br />

Er word<strong>en</strong> complexe argum<strong>en</strong>ta ties<br />

gebruikt. Idiomatische uitdrukk<strong>in</strong>g<strong>en</strong><br />

kom<strong>en</strong> voor. Z<strong>in</strong>sbouw kan complex<br />

zijn.<br />

Het spreektempo is <strong>het</strong> gemiddelde<br />

spreektempo van e<strong>en</strong> moeder<strong>taal</strong>spreker.<br />

Er wordt standaard<strong>taal</strong><br />

gesprok<strong>en</strong>.<br />

Gesprekspartners prat<strong>en</strong> op e<strong>en</strong><br />

normaal tempo <strong>in</strong> de standaard<strong>taal</strong>.<br />

Taal is toereik<strong>en</strong>d om duidelijke<br />

beschrijv<strong>in</strong>g<strong>en</strong> te gev<strong>en</strong>, <strong>en</strong> m<strong>en</strong><strong>in</strong>g<strong>en</strong><br />

te verkondig<strong>en</strong> over de meeste<br />

algem<strong>en</strong>e onderwerp<strong>en</strong>. E<strong>en</strong> <strong>en</strong>kele<br />

maal komt e<strong>en</strong> m<strong>in</strong>der gebruikelijk<br />

of m<strong>in</strong>der pass<strong>en</strong>d woord voor. Het<br />

is echter meestal duidelijk wat wordt<br />

bedoeld.<br />

De grammatica is redelijk correct.<br />

Ev<strong>en</strong>tuele kle<strong>in</strong>e afwijk<strong>in</strong>g<strong>en</strong> do<strong>en</strong><br />

ge<strong>en</strong> afbreuk aan de begrijpe lijkheid<br />

<strong>en</strong> word<strong>en</strong> vaak hersteld. Enige complexe<br />

z<strong>in</strong>svorm<strong>en</strong> kom<strong>en</strong> voor.<br />

De aanvang van e<strong>en</strong> gesprek, <strong>het</strong><br />

beurtnem<strong>en</strong> <strong>en</strong> <strong>het</strong> beë<strong>in</strong>dig<strong>en</strong><br />

van e<strong>en</strong> gesprek gebeurt over <strong>het</strong><br />

algeme<strong>en</strong> op gepaste wijze, soms<br />

op e<strong>en</strong> m<strong>in</strong>der elegante manier. Het<br />

<strong>taal</strong>gebruik bevat aanmoe dig<strong>in</strong>g<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> bevestig<strong>in</strong>g<strong>en</strong> van de gesprekspartner<br />

die di<strong>en</strong><strong>en</strong> om <strong>het</strong> gesprek<br />

gaande te houd<strong>en</strong>.<br />

Het tempo is over <strong>het</strong> algeme<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> voor langere gedeelt<strong>en</strong> vrij vast,<br />

alhoewel ook aarzel<strong>in</strong>g<strong>en</strong> voorkom<strong>en</strong><br />

waar de spreker zoekt naar patron<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> uitdrukk<strong>in</strong>g<strong>en</strong>. Er zijn nog maar<br />

we<strong>in</strong>ig opvall<strong>en</strong>d lange pauzes.<br />

Helderheid <strong>en</strong> coher<strong>en</strong>tie wordt<br />

bewerkstelligd door middel van e<strong>en</strong><br />

beperkt aantal verb<strong>in</strong>d<strong>in</strong>gs woord<strong>en</strong>,<br />

hoewel dat <strong>in</strong> e<strong>en</strong> lange bijdrage niet<br />

altijd ev<strong>en</strong> goed lukt.<br />

Duidelijke, natuurlijke uitspraak <strong>en</strong><br />

<strong>in</strong>tonatie.<br />

35


36<br />

<strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong> Moderne Vreemde Tal<strong>en</strong> <strong>in</strong> <strong>het</strong> <strong>mbo</strong><br />

5.6.4 Vaardigheid Sprek<strong>en</strong><br />

Algem<strong>en</strong>e<br />

omschrijv<strong>in</strong>g<br />

beheers<strong>in</strong>gsniveau<br />

Niveau A1 Niveau A2 Niveau B1 Niveau B2<br />

Kan e<strong>en</strong>voudige uitdrukk<strong>in</strong>g<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> z<strong>in</strong>n<strong>en</strong> gebruik<strong>en</strong> om de eig<strong>en</strong><br />

woonomgev<strong>in</strong>g <strong>en</strong> de m<strong>en</strong>s<strong>en</strong><br />

<strong>in</strong> de naaste omgev<strong>in</strong>g te beschrijv<strong>en</strong>.<br />

Toelicht<strong>en</strong>de schal<strong>en</strong><br />

1 Monolog<strong>en</strong> Kan zichzelf beschrijv<strong>en</strong>, kan<br />

beschrijv<strong>en</strong> wat hij doet <strong>en</strong> waar<br />

hij woont.<br />

2 E<strong>en</strong> publiek<br />

toesprek<strong>en</strong><br />

Kan e<strong>en</strong> zeer korte <strong>en</strong> vooraf<br />

geoef<strong>en</strong>de mededel<strong>in</strong>g voorlez<strong>en</strong>,<br />

bijvoorbeeld e<strong>en</strong> toost uitbr<strong>en</strong>g<strong>en</strong>,<br />

e<strong>en</strong> spreker <strong>in</strong>troducer<strong>en</strong>.<br />

Kan e<strong>en</strong> reeks uitdrukk<strong>in</strong>g<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />

z<strong>in</strong>n<strong>en</strong> gebruik<strong>en</strong> om <strong>in</strong> e<strong>en</strong>voudige<br />

bewoord<strong>in</strong>g<strong>en</strong> familie<br />

<strong>en</strong> andere m<strong>en</strong>s<strong>en</strong>, leefomstandighed<strong>en</strong>,<br />

opleid<strong>in</strong>g <strong>en</strong> huidige<br />

of meest rec<strong>en</strong>te baan te beschrijv<strong>en</strong>.<br />

Kan zijn familie, woonomstandighed<strong>en</strong>,<br />

onderwijservar<strong>in</strong>g,<br />

huidige of meest rec<strong>en</strong>te baan<br />

beschrijv<strong>en</strong>.<br />

Kan <strong>in</strong> e<strong>en</strong>voudige bewoord<strong>in</strong>g<strong>en</strong><br />

m<strong>en</strong>s<strong>en</strong>, plaats<strong>en</strong> <strong>en</strong> eig<strong>en</strong>domm<strong>en</strong><br />

beschrijv<strong>en</strong>.<br />

Kan e<strong>en</strong> e<strong>en</strong>voudig, kort, vooraf<br />

<strong>in</strong>geoef<strong>en</strong>d praatje houd<strong>en</strong> over<br />

e<strong>en</strong> bek<strong>en</strong>d onderwerp.<br />

Kan op e<strong>en</strong>voudige vrag<strong>en</strong> reager<strong>en</strong><br />

als hij om herhal<strong>in</strong>g kan<br />

vrag<strong>en</strong> <strong>en</strong> <strong>en</strong>ige hulp gebod<strong>en</strong><br />

wordt bij <strong>het</strong> formuler<strong>en</strong> van <strong>het</strong><br />

antwoord.<br />

Kan uit<strong>in</strong>g<strong>en</strong> op e<strong>en</strong> e<strong>en</strong>voudige<br />

manier aan elkaar verb<strong>in</strong>d<strong>en</strong>,<br />

zodat hij ervar<strong>in</strong>g<strong>en</strong>, gebeurt<strong>en</strong>iss<strong>en</strong>,<br />

drom<strong>en</strong>, verwacht<strong>in</strong>g<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />

ambities kan beschrijv<strong>en</strong>. Kan <strong>in</strong><br />

<strong>het</strong> kort red<strong>en</strong><strong>en</strong> <strong>en</strong> verklar<strong>in</strong>g<strong>en</strong><br />

gev<strong>en</strong> voor m<strong>en</strong><strong>in</strong>g<strong>en</strong> <strong>en</strong> plann<strong>en</strong>.<br />

Kan e<strong>en</strong> verhaal vertell<strong>en</strong> of de<br />

plot van e<strong>en</strong> boek of film weergev<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> zijn reacties beschrijv<strong>en</strong>.<br />

Kan e<strong>en</strong>voudige beschrijv<strong>in</strong>g<strong>en</strong><br />

gev<strong>en</strong> over allerlei vertrouwde<br />

onderwerp<strong>en</strong> b<strong>in</strong>n<strong>en</strong> zijn<br />

<strong>in</strong>teresse gebied.<br />

Kan gedetailleerd verslag do<strong>en</strong><br />

van ervar<strong>in</strong>g<strong>en</strong>, <strong>en</strong> daarbij gevoel<strong>en</strong>s<br />

<strong>en</strong> reacties beschrijv<strong>en</strong>.<br />

Kan echte of verzonn<strong>en</strong> gebeurt<strong>en</strong>iss<strong>en</strong><br />

beschrijv<strong>en</strong>.<br />

Kan vertell<strong>en</strong> over zijn drom<strong>en</strong>,<br />

verwacht<strong>in</strong>g<strong>en</strong> <strong>en</strong> ambities.<br />

Kan e<strong>en</strong> verhaal vertell<strong>en</strong>.<br />

Kan plann<strong>en</strong> uitlegg<strong>en</strong> <strong>en</strong> toelicht<strong>en</strong>.<br />

Kan e<strong>en</strong> e<strong>en</strong>voudige, voorbereide<br />

pres<strong>en</strong>tatie gev<strong>en</strong> over e<strong>en</strong><br />

onderwerp b<strong>in</strong>n<strong>en</strong> zijn werkveld,<br />

die ondanks afwijk<strong>en</strong>d acc<strong>en</strong>t<br />

<strong>en</strong> <strong>in</strong>tonatie over <strong>het</strong> algeme<strong>en</strong><br />

duidelijk g<strong>en</strong>oeg is om zonder<br />

moeilijkhed<strong>en</strong> te volg<strong>en</strong>, <strong>en</strong><br />

waar<strong>in</strong> de hoofdpunt<strong>en</strong> redelijk<br />

gedetailleerd geformuleerd zijn.<br />

Kan hierop volg<strong>en</strong>de vrag<strong>en</strong><br />

beantwoord<strong>en</strong>, moet ev<strong>en</strong>tueel<br />

wel om herhal<strong>in</strong>g vrag<strong>en</strong> als <strong>het</strong><br />

spreektempo hoog lag.<br />

Kan duidelijke, gedetailleerde beschrijv<strong>in</strong>g<strong>en</strong><br />

pres<strong>en</strong>ter<strong>en</strong> over e<strong>en</strong><br />

breed scala van onderwerp<strong>en</strong> die<br />

betrekk<strong>in</strong>g hebb<strong>en</strong> op zijn <strong>in</strong>teressegebied.<br />

Kan e<strong>en</strong> standpunt over<br />

e<strong>en</strong> actueel onderwerp ver klar<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> de voordel<strong>en</strong> <strong>en</strong> nadel<strong>en</strong> van<br />

diverse opties uite<strong>en</strong>zett<strong>en</strong>.<br />

Kan over e<strong>en</strong> groot aantal onderwerp<strong>en</strong><br />

b<strong>in</strong>n<strong>en</strong> zijn <strong>in</strong>teressegebied<br />

e<strong>en</strong> argum<strong>en</strong>tatie systematisch<br />

opbouw<strong>en</strong> <strong>en</strong> op adequate<br />

wijze de belangrijke punt<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />

relevante details marker<strong>en</strong>.<br />

Kan e<strong>en</strong> reeks van bered<strong>en</strong>eerde<br />

argum<strong>en</strong>t<strong>en</strong> opbouw<strong>en</strong>.<br />

Kan e<strong>en</strong> standpunt uitlegg<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />

daarbij de voor- <strong>en</strong> nadel<strong>en</strong> van<br />

verschill<strong>en</strong>de opties pres<strong>en</strong>ter<strong>en</strong>.<br />

Kan e<strong>en</strong> duidelijke, voorbereide<br />

pres<strong>en</strong>tatie gev<strong>en</strong> waarbij hij<br />

argum<strong>en</strong>t<strong>en</strong> kan noem<strong>en</strong> voor<br />

of teg<strong>en</strong> e<strong>en</strong> bepaald standpunt<br />

of voor- <strong>en</strong> nadel<strong>en</strong> van diverse<br />

opties.<br />

Kan omgaan met e<strong>en</strong> aantal<br />

daaropvolg<strong>en</strong>de vrag<strong>en</strong> met e<strong>en</strong><br />

mate van vloei<strong>en</strong>dheid <strong>en</strong> spontaniteit<br />

die noch voor hemzelf,<br />

noch voor <strong>het</strong> publiek ongemak<br />

oplevert.<br />

Kan aankondig<strong>in</strong>g<strong>en</strong> over de<br />

meeste algem<strong>en</strong>e onderwerp<strong>en</strong><br />

zo helder, vlot <strong>en</strong> spontaan br<strong>en</strong>g<strong>en</strong><br />

dat toehoorders <strong>het</strong> zonder<br />

<strong>in</strong>spann<strong>in</strong>g kunn<strong>en</strong> volg<strong>en</strong>.


5.6.4 Vaardigheid Sprek<strong>en</strong> (vervolg)<br />

Tekstk<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> <strong>en</strong> k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> taakuitvoer<strong>in</strong>g<br />

Onderwerp Concrete zak<strong>en</strong> betreff<strong>en</strong>de de<br />

spreker zelf, zijn directe omgev<strong>in</strong>g<br />

<strong>en</strong> person<strong>en</strong> uit die omgev<strong>in</strong>g.<br />

Woordgebruik <strong>en</strong><br />

woord<strong>en</strong>schat<br />

Grammaticale<br />

correctheid<br />

Beperkte woord<strong>en</strong>schat <strong>en</strong><br />

e<strong>en</strong>voudige uitdrukk<strong>in</strong>g<strong>en</strong>, over<br />

persoonlijke details <strong>en</strong> bepaalde<br />

concrete situaties.<br />

E<strong>en</strong>voudige grammaticale constructies<br />

<strong>en</strong> uit <strong>het</strong> hoofd geleerde<br />

uitdrukk<strong>in</strong>g<strong>en</strong>.<br />

Vloei<strong>en</strong>dheid Korte, geïsoleerde uit<strong>in</strong>g<strong>en</strong>, vooral<br />

standaarduitdrukk<strong>in</strong>g<strong>en</strong>, met<br />

veel pauzes om te zoek<strong>en</strong> naar<br />

uitdrukk<strong>in</strong>g<strong>en</strong>, de uitspraak van<br />

m<strong>in</strong>der bek<strong>en</strong>de woord<strong>en</strong>, <strong>en</strong> om<br />

stor<strong>in</strong>g<strong>en</strong> <strong>in</strong> de communicatie te<br />

herstell<strong>en</strong>.<br />

Coher<strong>en</strong>tie Woord<strong>en</strong> of groep<strong>en</strong> van woord<strong>en</strong><br />

zijn verbond<strong>en</strong> door middel<br />

van basisvoegwoord<strong>en</strong>, zoals ‘<strong>en</strong>’<br />

of ‘dan’.<br />

Uitspraak De uitspraak van e<strong>en</strong> beperkt<br />

aantal geleerde woord<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />

uitdrukk<strong>in</strong>g<strong>en</strong> kan met <strong>en</strong>ige<br />

<strong>in</strong>spann<strong>in</strong>g word<strong>en</strong> verstaan door<br />

native speakers, die gew<strong>en</strong>d zijn<br />

om te sprek<strong>en</strong> met m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> met<br />

e<strong>en</strong> andere <strong>taal</strong>achtergrond.<br />

<strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong> Moderne Vreemde Tal<strong>en</strong> <strong>in</strong> <strong>het</strong> <strong>mbo</strong><br />

De onderwerp<strong>en</strong> zijn alledaags <strong>en</strong><br />

vertrouwd.<br />

Standaardpatron<strong>en</strong> met uit <strong>het</strong><br />

hoofd geleerde uitdrukk<strong>in</strong>g<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> kle<strong>in</strong>e groep<strong>en</strong> van woord<strong>en</strong><br />

waarmee beperkte <strong>in</strong>formatie<br />

wordt overgebracht <strong>in</strong> e<strong>en</strong>voudige<br />

alledaagse situaties.<br />

Correct gebruik van e<strong>en</strong>voudige<br />

constructies, maar bevat nog<br />

systematisch elem<strong>en</strong>taire fout<strong>en</strong>.<br />

Overweg<strong>en</strong>d zeer korte uit<strong>in</strong>g<strong>en</strong>,<br />

met veel pauzes, valse starts <strong>en</strong><br />

herformuler<strong>in</strong>g<strong>en</strong>.<br />

Groep<strong>en</strong> woord<strong>en</strong> zijn verbond<strong>en</strong><br />

door middel van e<strong>en</strong>voudige<br />

voegwoord<strong>en</strong>, zoals ‘<strong>en</strong>’, ‘maar’<br />

<strong>en</strong> ‘omdat’.<br />

De uitspraak is duidelijk g<strong>en</strong>oeg<br />

om de spreker te kunn<strong>en</strong> volg<strong>en</strong>,<br />

ondanks e<strong>en</strong> hoorbaar acc<strong>en</strong>t.<br />

Luisteraars zull<strong>en</strong> af <strong>en</strong> toe om<br />

herhal<strong>in</strong>g moet<strong>en</strong> vrag<strong>en</strong>.<br />

Het onderwerp is vertrouwd, valt<br />

b<strong>in</strong>n<strong>en</strong> de persoonlijke belangstell<strong>in</strong>g<br />

of heeft betrekk<strong>in</strong>g op<br />

<strong>het</strong> dagelijks lev<strong>en</strong>, eig<strong>en</strong> werk of<br />

opleid<strong>in</strong>g.<br />

De woord<strong>en</strong>schat is toereik<strong>en</strong>d<br />

om ev<strong>en</strong>tueel met behulp van<br />

omschrijv<strong>in</strong>g<strong>en</strong> vertrouwde<br />

onder werp<strong>en</strong>, zoals familie,<br />

hobby’s, werk, reiz<strong>en</strong> <strong>en</strong> actuele<br />

gebeurt<strong>en</strong>iss<strong>en</strong> te beschrijv<strong>en</strong>.<br />

Redelijk accuraat gebruik van<br />

frequ<strong>en</strong>te ‘rout<strong>in</strong>es’ <strong>en</strong> patron<strong>en</strong><br />

die hor<strong>en</strong> bij over <strong>het</strong> algeme<strong>en</strong><br />

voorspelbare situaties.<br />

De spreker is goed te volg<strong>en</strong>, alhoewel<br />

pauzes voor grammaticale<br />

<strong>en</strong> lexicale plann<strong>in</strong>g <strong>en</strong> herstel<br />

van fout<strong>en</strong>, vooral <strong>in</strong> langere<br />

stukk<strong>en</strong> vrij geproduceerde tekst,<br />

veel voorkom<strong>en</strong>.<br />

Series van kortere, e<strong>en</strong>voudig<br />

afzonderlijke elem<strong>en</strong>t<strong>en</strong> zijn verbond<strong>en</strong><br />

tot e<strong>en</strong> sam<strong>en</strong>hang<strong>en</strong>de<br />

l<strong>in</strong>eaire reeks van punt<strong>en</strong>.<br />

De uitspraak is duidelijk verstaanbaar,<br />

zelfs met e<strong>en</strong> acc<strong>en</strong>t <strong>en</strong> af<br />

<strong>en</strong> toe e<strong>en</strong> verkeerd uitgesprok<strong>en</strong><br />

woord.<br />

De onderwerp<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> algeme<strong>en</strong>,<br />

wet<strong>en</strong>schappelijk of<br />

beroepsmatig van aard zijn of te<br />

mak<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> met vrijetijdsbested<strong>in</strong>g.<br />

De woord<strong>en</strong>schat is toereik<strong>en</strong>d<br />

om duidelijke beschrijv<strong>in</strong>g<strong>en</strong> te<br />

gev<strong>en</strong>, <strong>en</strong> m<strong>en</strong><strong>in</strong>g<strong>en</strong> te verkondig<strong>en</strong><br />

over de meeste algem<strong>en</strong>e<br />

onderwerp<strong>en</strong>. Het valt niet op dat<br />

de spreker naar woord<strong>en</strong> moet<br />

zoek<strong>en</strong>.<br />

Vertoont e<strong>en</strong> vrij uitgebreide<br />

beheers<strong>in</strong>g van de grammatica<br />

<strong>en</strong> maakt gebruik van complexe<br />

z<strong>in</strong>svorm<strong>en</strong>. Er zijn ge<strong>en</strong> fout<strong>en</strong><br />

die de begrijpelijkheid <strong>in</strong> de weg<br />

staan. De meeste fout<strong>en</strong> word<strong>en</strong><br />

door de spreker zelf hersteld.<br />

Stukk<strong>en</strong> tekst word<strong>en</strong> <strong>in</strong> <strong>en</strong> vast<br />

tempo geproduceerd, alhoewel de<br />

spreker soms aarzelt wanneer hij<br />

zoekt naar patron<strong>en</strong> <strong>en</strong> uitdrukk<strong>in</strong>g<strong>en</strong>.<br />

Er zijn nog maar we<strong>in</strong>ig<br />

opvall<strong>en</strong>d lange pauzes.<br />

De spreker maakt gebruik van<br />

e<strong>en</strong> beperkt aantal middel<strong>en</strong> voor<br />

tekstcohesie om zijn uit<strong>in</strong>g<strong>en</strong><br />

te verb<strong>in</strong>d<strong>en</strong> tot e<strong>en</strong> heldere,<br />

coher<strong>en</strong>te tekst, hoewel dat <strong>in</strong><br />

e<strong>en</strong> lange bijdrage niet altijd ev<strong>en</strong><br />

goed lukt.<br />

Duidelijke, natuurlijke uitspraak<br />

<strong>en</strong> <strong>in</strong>tonatie.<br />

37


38<br />

<strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong> Moderne Vreemde Tal<strong>en</strong> <strong>in</strong> <strong>het</strong> <strong>mbo</strong><br />

5.6.5 Vaardigheid Schrijv<strong>en</strong><br />

Algem<strong>en</strong>e<br />

omschrijv<strong>in</strong>g<br />

beheers<strong>in</strong>gsniveau<br />

Niveau A1 Niveau A2 Niveau B1 Niveau B2<br />

Kan e<strong>en</strong> korte, e<strong>en</strong>voudige mededel<strong>in</strong>g<br />

do<strong>en</strong>, bijvoorbeeld voor<br />

<strong>het</strong> z<strong>en</strong>d<strong>en</strong> van vakantiegroet<strong>en</strong>.<br />

Kan op formulier<strong>en</strong> persoonlijke<br />

details <strong>in</strong>vull<strong>en</strong>, bijvoorbeeld<br />

naam, nationaliteit <strong>en</strong> adres<br />

op e<strong>en</strong> <strong>in</strong>schrijv<strong>in</strong>gsformulier<br />

noter<strong>en</strong>.<br />

Toelicht<strong>en</strong>de schal<strong>en</strong><br />

1 Correspond<strong>en</strong>tie Kan e<strong>en</strong> korte e<strong>en</strong>voudige mededel<strong>in</strong>g<br />

do<strong>en</strong>.<br />

2 Aantek<strong>en</strong><strong>in</strong>g<strong>en</strong>,<br />

bericht<strong>en</strong>,<br />

formulier<strong>en</strong><br />

3 Verslag<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />

rapport<strong>en</strong><br />

Kan nummers <strong>en</strong> data, eig<strong>en</strong><br />

naam, nationaliteit, adres, leeftijd,<br />

geboortedatum of aankomstdatum<br />

<strong>in</strong> e<strong>en</strong> land, etc. schrijv<strong>en</strong><br />

zoals bijvoorbeeld op e<strong>en</strong> <strong>in</strong>schrijv<strong>in</strong>gsformulier.<br />

Kan korte, e<strong>en</strong>voudige notities <strong>en</strong><br />

boodschapp<strong>en</strong> opschrijv<strong>en</strong>. Kan<br />

e<strong>en</strong> zeer e<strong>en</strong>voudige persoonlijke<br />

brief schrijv<strong>en</strong>, bijvoorbeeld om<br />

iemand voor iets te bedank<strong>en</strong>.<br />

Kan heel e<strong>en</strong>voudige persoonlijke<br />

briev<strong>en</strong> schrijv<strong>en</strong> om dankbaarheid<br />

of verontschuldig<strong>in</strong>g<strong>en</strong> over<br />

te br<strong>en</strong>g<strong>en</strong>.<br />

Kan e<strong>en</strong> korte, e<strong>en</strong>voudige boodschap<br />

noter<strong>en</strong> als om herhal<strong>in</strong>g<br />

of herformuler<strong>in</strong>g gevraagd kan<br />

word<strong>en</strong>. Kan korte e<strong>en</strong>voudige<br />

aantek<strong>en</strong><strong>in</strong>g<strong>en</strong> of boodschapp<strong>en</strong><br />

gerelateerd aan zak<strong>en</strong> van onmiddellijke<br />

noodzaak schrijv<strong>en</strong>.<br />

Kan e<strong>en</strong>voudige, sam<strong>en</strong>hang<strong>en</strong>de<br />

tekst schrijv<strong>en</strong> over onderwerp<strong>en</strong><br />

die vertrouwd of van persoonlijk<br />

belang zijn. Kan persoonlijke briev<strong>en</strong><br />

schrijv<strong>en</strong> waar<strong>in</strong> erva r<strong>in</strong>g<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> <strong>in</strong>drukk<strong>en</strong> beschrev<strong>en</strong> word<strong>en</strong>.<br />

Kan vrij gedetailleerde persoonlijke<br />

briev<strong>en</strong> schrijv<strong>en</strong> over ervar<strong>in</strong>g<strong>en</strong>,<br />

gevoel<strong>en</strong>s <strong>en</strong> gebeurt<strong>en</strong>iss<strong>en</strong>.<br />

Kan e<strong>en</strong> korte, e<strong>en</strong>voudige<br />

zakelijke brief schrijv<strong>en</strong>.<br />

Kan notities/bericht<strong>en</strong> schrijv<strong>en</strong><br />

waar<strong>in</strong> e<strong>en</strong>voudige <strong>in</strong>formatie<br />

van onmiddellijke relevantie voor<br />

vri<strong>en</strong>d<strong>en</strong>, m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> van di<strong>en</strong>st<strong>en</strong>,<br />

doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> <strong>en</strong> ander<strong>en</strong> die <strong>in</strong> zijn<br />

dagelijks lev<strong>en</strong> e<strong>en</strong> rol spel<strong>en</strong><br />

overgebracht wordt, waarbij de<br />

belangrijke punt<strong>en</strong> begrijpelijk<br />

overkom<strong>en</strong>.<br />

(Ge<strong>en</strong> descriptor op dit niveau) (Ge<strong>en</strong> descriptor op dit niveau) Kan heel korte rapport<strong>en</strong> schrijv<strong>en</strong><br />

volg<strong>en</strong>s e<strong>en</strong> vastgestelde<br />

standaard, waar<strong>in</strong> rout<strong>in</strong>ematige,<br />

feitelijke <strong>in</strong>formatie doorgegev<strong>en</strong><br />

wordt <strong>en</strong> red<strong>en</strong><strong>en</strong> voor <strong>het</strong><br />

ondernem<strong>en</strong> van bepaalde acties<br />

aangegev<strong>en</strong> word<strong>en</strong>.<br />

4 Vrij schrijv<strong>en</strong> Kan e<strong>en</strong>voudige frases <strong>en</strong> z<strong>in</strong>n<strong>en</strong><br />

schrijv<strong>en</strong> over zichzelf of d<strong>en</strong>kbeeldige<br />

person<strong>en</strong>, over waar ze<br />

won<strong>en</strong> <strong>en</strong> wat ze do<strong>en</strong>.<br />

Kan e<strong>en</strong> aantal e<strong>en</strong>voudige frases<br />

<strong>en</strong> z<strong>in</strong>n<strong>en</strong> over familie, leefomstandighed<strong>en</strong>,<br />

educatieve achtergrond,<br />

huidige of meest rec<strong>en</strong>te<br />

baan schrijv<strong>en</strong>.<br />

Kan e<strong>en</strong>voudige, gedetailleerde<br />

beschrijv<strong>in</strong>g<strong>en</strong> mak<strong>en</strong> over e<strong>en</strong><br />

aantal bek<strong>en</strong>de onderwerp<strong>en</strong><br />

b<strong>in</strong>n<strong>en</strong> <strong>het</strong> eig<strong>en</strong> <strong>in</strong>teressegebied.<br />

Kan verslag do<strong>en</strong> van ervar<strong>in</strong>g<strong>en</strong>,<br />

<strong>en</strong> daarbij gevoel<strong>en</strong>s <strong>en</strong> reacties<br />

beschrijv<strong>en</strong> <strong>in</strong> e<strong>en</strong>voudige lop<strong>en</strong>de<br />

tekst. Kan e<strong>en</strong> gebeurt<strong>en</strong>is, e<strong>en</strong><br />

rec<strong>en</strong>t uitstapje – waar gebeurd<br />

of verzonn<strong>en</strong> – beschrijv<strong>en</strong>.<br />

Kan e<strong>en</strong> duidelijke, gedetailleerde<br />

tekst schrijv<strong>en</strong> over e<strong>en</strong> breed<br />

scala van onderwerp<strong>en</strong> die de<br />

persoonlijke <strong>in</strong>teresse van de<br />

schrijver hebb<strong>en</strong>. Kan e<strong>en</strong> opstel<br />

of verslag schrijv<strong>en</strong>, <strong>in</strong>formatie<br />

doorgev<strong>en</strong> of red<strong>en</strong><strong>en</strong> aanvoer<strong>en</strong><br />

ter onder steun<strong>in</strong>g vóór of tég<strong>en</strong><br />

e<strong>en</strong> specifiek standpunt. Kan<br />

briev<strong>en</strong> schrijv<strong>en</strong> waar<strong>in</strong> <strong>het</strong> persoonlijk<br />

belang van ervar<strong>in</strong>g<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />

<strong>in</strong>drukk<strong>en</strong> aangegev<strong>en</strong> wordt.<br />

Kan briev<strong>en</strong> schrijv<strong>en</strong> met e<strong>en</strong><br />

bepaalde mate van emotie <strong>en</strong><br />

kan de persoonlijke betek<strong>en</strong>is<br />

van gebeurt<strong>en</strong>iss<strong>en</strong> <strong>en</strong> ervar<strong>in</strong>g<strong>en</strong><br />

onderstrep<strong>en</strong> <strong>en</strong> <strong>het</strong> nieuws<br />

<strong>en</strong> standpunt<strong>en</strong> van de correspond<strong>en</strong>t<br />

becomm<strong>en</strong>tariër<strong>en</strong>.<br />

Kan adequate zakelijke briev<strong>en</strong><br />

schrijv<strong>en</strong>.<br />

Als op niveau B1.<br />

Kan e<strong>en</strong> essay of rapport schrijv<strong>en</strong><br />

waarbij e<strong>en</strong> argum<strong>en</strong>t wordt<br />

uitgewerkt, <strong>en</strong> daarbij red<strong>en</strong><strong>en</strong><br />

aangegev<strong>en</strong> voor of teg<strong>en</strong> e<strong>en</strong><br />

bepaalde m<strong>en</strong><strong>in</strong>g <strong>en</strong> de voordel<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> nadel<strong>en</strong> van verschill<strong>en</strong>de<br />

keuzes uitlegg<strong>en</strong>. Kan e<strong>en</strong> geheel<br />

mak<strong>en</strong> van <strong>in</strong>formatie <strong>en</strong> argum<strong>en</strong>t<strong>en</strong><br />

uit e<strong>en</strong> aantal bronn<strong>en</strong>.<br />

Kan heldere, gedetailleerde beschrijv<strong>in</strong>g<strong>en</strong><br />

gev<strong>en</strong> over e<strong>en</strong> scala<br />

aan onderwerp<strong>en</strong> gerelateerd aan<br />

zijn <strong>in</strong>teressegebied.


5.6.5 Vaardigheid Schrijv<strong>en</strong> (vervolg)<br />

Tekstk<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> <strong>en</strong> k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> taakuitvoer<strong>in</strong>g<br />

Onderwerp De tekst<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> betrekk<strong>in</strong>g op<br />

de schrijver zelf of op imag<strong>in</strong>aire<br />

person<strong>en</strong>.<br />

Woord<strong>en</strong>schat <strong>en</strong><br />

woordgebruik<br />

Grammaticale<br />

correctheid<br />

Spell<strong>in</strong>g <strong>en</strong><br />

<strong>in</strong>terpunctie<br />

Woord<strong>en</strong> <strong>en</strong> e<strong>en</strong>voudige uitdrukk<strong>in</strong>g<strong>en</strong>,<br />

over persoonlijke details<br />

<strong>en</strong> bepaalde concrete situaties.<br />

E<strong>en</strong> kle<strong>in</strong> aantal e<strong>en</strong>voudige<br />

grammaticale constructies <strong>en</strong> uit<br />

<strong>het</strong> hoofd geleerde uitdrukk<strong>in</strong>g<strong>en</strong>.<br />

Bek<strong>en</strong>de woord<strong>en</strong> <strong>en</strong> korte z<strong>in</strong>n<strong>en</strong><br />

zoals op e<strong>en</strong>voudige verkeers-<br />

of ANWB-bord<strong>en</strong>, <strong>in</strong>structies,<br />

nam<strong>en</strong> van dagelijkse object<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />

nam<strong>en</strong> van w<strong>in</strong>kels of regelmatig<br />

gebruikte basisz<strong>in</strong>n<strong>en</strong> zijn correct<br />

overgeschrev<strong>en</strong>. Eig<strong>en</strong> adres, nationaliteit<br />

<strong>en</strong> andere persoonlijke<br />

details zijn correct gespeld.<br />

Coher<strong>en</strong>tie Woord<strong>en</strong> of groep<strong>en</strong> van woord<strong>en</strong><br />

zijn verbond<strong>en</strong> met behulp<br />

van basisvoegwoord<strong>en</strong>, zoals: ‘<strong>en</strong>’<br />

of ‘dan’.<br />

<strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong> Moderne Vreemde Tal<strong>en</strong> <strong>in</strong> <strong>het</strong> <strong>mbo</strong><br />

De tekst heeft betrekk<strong>in</strong>g op<br />

de directe eig<strong>en</strong> omgev<strong>in</strong>g van<br />

de schrijver of e<strong>en</strong>voudige alledaagse<br />

situaties.<br />

Standaardpatron<strong>en</strong> met uit <strong>het</strong><br />

hoofd geleerde uitdrukk<strong>in</strong>g<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> kle<strong>in</strong>e groep<strong>en</strong> van woord<strong>en</strong><br />

waarmee beperkte <strong>in</strong>formatie<br />

wordt overgebracht.<br />

E<strong>en</strong>voudige constructies, echter<br />

systematisch met elem<strong>en</strong>taire<br />

fout<strong>en</strong>.<br />

Korte z<strong>in</strong>n<strong>en</strong> over alledaagse<br />

onderwerp<strong>en</strong> – bijvoorbeeld e<strong>en</strong><br />

routebeschrijv<strong>in</strong>g – zijn correct<br />

geschrev<strong>en</strong>. Spell<strong>in</strong>g van korte<br />

woord<strong>en</strong> die b<strong>in</strong>n<strong>en</strong> <strong>het</strong> mondel<strong>in</strong>ge<br />

vocabulaire van de schrijver<br />

vall<strong>en</strong> is fonetisch redelijk correct<br />

(volgt echter niet noodzakelijk de<br />

standaard spell<strong>in</strong>gs conv<strong>en</strong>ties).<br />

Groep<strong>en</strong> woord<strong>en</strong> zijn verbond<strong>en</strong><br />

met behulp van e<strong>en</strong>voudige<br />

voegwoord<strong>en</strong>, zoals ‘<strong>en</strong>’, ‘maar’<br />

<strong>en</strong> ‘omdat’.<br />

De tekst<strong>en</strong> handel<strong>en</strong> over<br />

vertrouw de onderwerp<strong>en</strong> met<br />

betrekk<strong>in</strong>g tot de leefwereld van<br />

de schrijver of over alledaagse<br />

zak<strong>en</strong>.<br />

De woord<strong>en</strong>schat is toereik<strong>en</strong>d<br />

om ev<strong>en</strong>tueel met behulp van<br />

omschrijv<strong>in</strong>g<strong>en</strong> over vertrouwde<br />

onderwerp<strong>en</strong>, zoals familie,<br />

hobby’s, werk, reiz<strong>en</strong> <strong>en</strong> actuele<br />

gebeurt<strong>en</strong>iss<strong>en</strong> te schrijv<strong>en</strong>.<br />

Redelijk correct gebruik van frequ<strong>en</strong>te<br />

‘rout<strong>in</strong>es’ <strong>en</strong> patron<strong>en</strong> die<br />

hor<strong>en</strong> bij voorspelbare situaties.<br />

Lop<strong>en</strong>de tekst die over <strong>het</strong> algeme<strong>en</strong><br />

<strong>in</strong> <strong>het</strong> geheel begrijpelijk is.<br />

Spell<strong>in</strong>g, <strong>in</strong>terpunctie <strong>en</strong> lay-out<br />

zijn <strong>in</strong> de meeste gevall<strong>en</strong> accuraat<br />

g<strong>en</strong>oeg om te volg<strong>en</strong>.<br />

E<strong>en</strong> serie van kortere, e<strong>en</strong>voudige<br />

afzonderlijke elem<strong>en</strong>t<strong>en</strong> is verbond<strong>en</strong><br />

tot e<strong>en</strong> sam<strong>en</strong>hang<strong>en</strong>de<br />

l<strong>in</strong>eaire reeks van punt<strong>en</strong>.<br />

De tekst heeft betrekk<strong>in</strong>g op<br />

zak<strong>en</strong> die behor<strong>en</strong> tot de <strong>in</strong>teressesfeer<br />

of de ervar<strong>in</strong>gswereld van<br />

de schrijver.<br />

Voldo<strong>en</strong>de <strong>taal</strong> om duidelijke<br />

be schrijv<strong>in</strong>g<strong>en</strong> te gev<strong>en</strong>, <strong>en</strong> m<strong>en</strong><strong>in</strong>g<strong>en</strong><br />

te verkondig<strong>en</strong> over de<br />

meeste algem<strong>en</strong>e onderwerp<strong>en</strong>.<br />

Vertoont e<strong>en</strong> vrij uitgebreide<br />

beheers<strong>in</strong>g van de grammatica.<br />

Er zijn ge<strong>en</strong> fout<strong>en</strong> die de<br />

begrijpe lijkheid <strong>in</strong> de weg staan.<br />

Duidelijke, begrijpelijke, lop<strong>en</strong>de<br />

tekst waarbij tekstconv<strong>en</strong>ties<br />

zoals <strong>in</strong>del<strong>in</strong>g <strong>in</strong> paragraf<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />

standaard lay-out zijn toegepast.<br />

Spell<strong>in</strong>g <strong>en</strong> <strong>in</strong>terpunctie zijn<br />

redelijk accuraat maar kunn<strong>en</strong><br />

<strong>in</strong>vloed<strong>en</strong> van de moeder<strong>taal</strong><br />

bevatt<strong>en</strong>.<br />

E<strong>en</strong> gelimiteerd aantal middel<strong>en</strong><br />

voor tekstcohesie is aangew<strong>en</strong>d<br />

om de uit<strong>in</strong>g<strong>en</strong> van de schrijver<br />

te verb<strong>in</strong>d<strong>en</strong> tot e<strong>en</strong> heldere,<br />

coher<strong>en</strong>te tekst, hoewel dat <strong>in</strong><br />

e<strong>en</strong> lange tekst niet altijd ev<strong>en</strong><br />

goed is gelukt.<br />

39


40<br />

<strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong> Moderne Vreemde Tal<strong>en</strong> <strong>in</strong> <strong>het</strong> <strong>mbo</strong><br />

5.7 Geraadpleegde literatuur<br />

• Council of Europe (2001). Common European Framework<br />

of Refer<strong>en</strong>ce for Languages: Learn<strong>in</strong>g, teach<strong>in</strong>g, assessm<strong>en</strong>t.<br />

Cambridge: Cambridge University Press and Council of<br />

Europe.<br />

• Driess<strong>en</strong>, M., Liemberg, E., Le<strong>en</strong>ders, E., Exter, d<strong>en</strong> H. <strong>en</strong><br />

Kleun<strong>en</strong>, van E. (2007). Refer<strong>en</strong>tiedocum<strong>en</strong>t Tal<strong>en</strong> <strong>in</strong> de<br />

kwalificatieprofiel<strong>en</strong>, Moderne Vreemde Tal<strong>en</strong> <strong>en</strong> Nederlands.<br />

Herzi<strong>en</strong>e versie 2.0 CINOP/MBO Raad.<br />

• Liemberg, E. (2001). Raamwerk Moderne vreemde tal<strong>en</strong> <strong>in</strong><br />

<strong>het</strong> secundaire beroepsonderwijs. De Bilt: BVE Raad.<br />

• Liemberg, E. <strong>en</strong> Meijer, D. (red.) (2004). Taalprofiel<strong>en</strong>, leerlijn<strong>en</strong><br />

voor compet<strong>en</strong>tiegericht vreemde tal<strong>en</strong>onderwijs.<br />

Enschede: Nationaal Bureau Moderne Vreemde Tal<strong>en</strong>.<br />

• Meijer<strong>in</strong>k, H.P., Letschert, J.F., Rijlaarsdam, G.C.W., Bergh,<br />

H.H. van d<strong>en</strong>, Streun, A. van, <strong>in</strong> opdracht van M<strong>in</strong>isterie van<br />

OCW (2009). <strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong> <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong>: De refer<strong>en</strong>ti<strong>en</strong>iveaus.<br />

Enschede<br />

• Nederlandse Taalunie, Meijer, D. <strong>en</strong> Noijons, J. (red.) (2008).<br />

Geme<strong>en</strong>schappelijk Europees <strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong> voor Moderne<br />

Vreemde Tal<strong>en</strong>: Ler<strong>en</strong>, Onderwijz<strong>en</strong>, Beoordel<strong>en</strong>.<br />

(Dit is de door de Raad van Europa geaccrediteerde Nederlandse<br />

vertal<strong>in</strong>g van <strong>het</strong> Common European Framework of<br />

Refer<strong>en</strong>ce for Languages: Learn<strong>in</strong>g, Teach<strong>in</strong>g, Assessm<strong>en</strong>t.)


6 Niveau C1 bij <strong>het</strong> <strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong> <strong>MVT</strong> <strong>in</strong> <strong>het</strong> <strong>mbo</strong><br />

6.1 Vaardigheid Luister<strong>en</strong> 6.2 Vaardigheid Lez<strong>en</strong><br />

Algem<strong>en</strong>e<br />

omschrijv<strong>in</strong>g<br />

beheers<strong>in</strong>gsniveau<br />

Toelicht<strong>en</strong>de schal<strong>en</strong><br />

1 Gesprekk<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong><br />

moeder<strong>taal</strong>sprekers<br />

verstaan<br />

2 Luister<strong>en</strong> als lid van<br />

e<strong>en</strong> live publiek<br />

3 Luister<strong>en</strong> naar<br />

aankondig<strong>in</strong>g<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />

<strong>in</strong>structies<br />

4 Luister<strong>en</strong> naar tv,<br />

video- <strong>en</strong> geluidsopnames<br />

Niveau C1<br />

Kan e<strong>en</strong> langer betoog begrijp<strong>en</strong>, zelfs wanneer dit<br />

niet duidelijk gestructureerd is <strong>en</strong> wanneer relaties<br />

slechts impliciet zijn <strong>en</strong> niet expliciet word<strong>en</strong><br />

aangegev<strong>en</strong>. Kan zonder al teveel <strong>in</strong>spann<strong>in</strong>g tvprogramma’s<br />

<strong>en</strong> films begrijp<strong>en</strong>.<br />

Kan met gemak complexe <strong>in</strong>teracties tuss<strong>en</strong><br />

derd<strong>en</strong> volg<strong>en</strong> <strong>in</strong> groepsgesprekk<strong>en</strong> <strong>en</strong> debatt<strong>en</strong>,<br />

zelfs over abstracte, complexe onbek<strong>en</strong>de onderwerp<strong>en</strong>.<br />

Kan de meeste lez<strong>in</strong>g<strong>en</strong>, discussies <strong>en</strong> debatt<strong>en</strong><br />

relatief gemakkelijk volg<strong>en</strong>.<br />

Tekstk<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> <strong>en</strong> k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> taakuitvoer<strong>in</strong>g<br />

Onderwerp (receptief<br />

<strong>en</strong> productie)<br />

Woordgebruik <strong>en</strong><br />

z<strong>in</strong>sopbouw<br />

Kan specifieke <strong>in</strong>formatie hal<strong>en</strong> uit op<strong>en</strong>bare<br />

aankondig<strong>in</strong>g<strong>en</strong> van slechte kwaliteit <strong>en</strong> hoorbaar<br />

vervormd, bijvoorbeeld <strong>in</strong> e<strong>en</strong> station, e<strong>en</strong> sportstadion,<br />

et cetera.<br />

Kan complexe technische <strong>in</strong>formatie begrijp<strong>en</strong>,<br />

zoals bedi<strong>en</strong><strong>in</strong>gsaanwijz<strong>in</strong>g<strong>en</strong> <strong>en</strong> specificaties voor<br />

bek<strong>en</strong>de product<strong>en</strong> <strong>en</strong> di<strong>en</strong>st<strong>en</strong>.<br />

Kan e<strong>en</strong> breed scala aan geluidsmateriaal, radioprogramma’s<br />

<strong>en</strong> films begrijp<strong>en</strong>, <strong>in</strong>clusief <strong>en</strong>ig<br />

niet-standaard gebruik, <strong>en</strong> kan details vaststell<strong>en</strong>,<br />

<strong>in</strong>clusief impliciete attitudes <strong>en</strong> relaties tuss<strong>en</strong><br />

sprekers.<br />

Tekst<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> onder andere betrekk<strong>in</strong>g op<br />

abstracte, complexe, onbek<strong>en</strong>de onderwerp<strong>en</strong>.<br />

Het <strong>taal</strong>gebruik is complex. Idiomatische uitdrukk<strong>in</strong>g<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> onduidelijk gestructureerde z<strong>in</strong>n<strong>en</strong> zonder<br />

expliciete signaalwoord<strong>en</strong> word<strong>en</strong> begrep<strong>en</strong>.<br />

Tempo <strong>en</strong> articulatie De spreker spreekt normaal tot snel <strong>en</strong> hoeft niet<br />

duidelijk te articuler<strong>en</strong>. Slecht verstaanbare <strong>en</strong><br />

vervormde spraak wordt begrep<strong>en</strong>. Afwijk<strong>in</strong>g<strong>en</strong><br />

van standaard<strong>taal</strong> vorm<strong>en</strong> over <strong>het</strong> algeme<strong>en</strong><br />

ge<strong>en</strong> probleem.<br />

Tekstl<strong>en</strong>gte Tekst<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> lang zijn.<br />

Signal<strong>en</strong> herk<strong>en</strong>n<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> <strong>in</strong>terpreter<strong>en</strong><br />

Is vaardig <strong>in</strong> <strong>het</strong> gebruik van contextuele, grammaticale<br />

<strong>en</strong> lexicale aanwijz<strong>in</strong>g<strong>en</strong> om houd<strong>in</strong>g,<br />

stemm<strong>in</strong>g <strong>en</strong> <strong>in</strong>t<strong>en</strong>ties af te leid<strong>en</strong> <strong>en</strong> te anticiper<strong>en</strong><br />

op wat gaat volg<strong>en</strong>.<br />

Algem<strong>en</strong>e<br />

omschrijv<strong>in</strong>g<br />

beheers<strong>in</strong>gsniveau<br />

Toelicht<strong>en</strong>de schal<strong>en</strong><br />

1 Correspond<strong>en</strong>tie<br />

lez<strong>en</strong><br />

Niveau C1<br />

Kan lange <strong>en</strong> complexe feitelijke <strong>en</strong> literaire tekst<strong>en</strong><br />

begrijp<strong>en</strong> <strong>en</strong> <strong>het</strong> gebruik van verschill<strong>en</strong>de<br />

stijl<strong>en</strong> onderk<strong>en</strong>n<strong>en</strong>. Kan specialistische artikel<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> lange technische <strong>in</strong>structies begrijp<strong>en</strong>,<br />

zelfs wanneer deze ge<strong>en</strong> betrekk<strong>in</strong>g hebb<strong>en</strong> op <strong>het</strong><br />

eig<strong>en</strong> terre<strong>in</strong>.<br />

Kan alle correspond<strong>en</strong>tie begrijp<strong>en</strong> als <strong>in</strong>cid<strong>en</strong>teel<br />

e<strong>en</strong> woord<strong>en</strong>boek gebruikt kan word<strong>en</strong>.<br />

2 Oriënter<strong>en</strong>d lez<strong>en</strong> Kan lange <strong>en</strong> complexe tekst<strong>en</strong> snel scann<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />

relevante details v<strong>in</strong>d<strong>en</strong>.<br />

Kan snel de <strong>in</strong>houd <strong>en</strong> relevantie bepal<strong>en</strong> van<br />

nieuwsbericht<strong>en</strong>, artikel<strong>en</strong> <strong>en</strong> rapport<strong>en</strong> over e<strong>en</strong><br />

breed scala aan professionele onderwerp<strong>en</strong> <strong>en</strong> besluit<strong>en</strong><br />

of nadere studie ervan de moeite waard is.<br />

3 Lez<strong>en</strong> om <strong>in</strong>formatie<br />

op te do<strong>en</strong><br />

Kan e<strong>en</strong> breed scala aan lange <strong>en</strong> complexe<br />

tekst<strong>en</strong>, zoals m<strong>en</strong> die teg<strong>en</strong>komt <strong>in</strong> <strong>het</strong> sociale,<br />

professionele <strong>en</strong> academische lev<strong>en</strong>, tot <strong>in</strong> detail<br />

begrijp<strong>en</strong>, waarbij fijnere details zoals attitudes <strong>en</strong><br />

op<strong>in</strong>ies, impliciet <strong>en</strong> expliciet verwoord, word<strong>en</strong><br />

onderk<strong>en</strong>d.<br />

4 Instructies lez<strong>en</strong> Kan tot <strong>in</strong> detail lange <strong>en</strong> complexe <strong>in</strong>structies bij<br />

e<strong>en</strong> nieuwe mach<strong>in</strong>e of procedure begrijp<strong>en</strong>, al<br />

dan niet gerelateerd aan zijn specialisatiegebied,<br />

als de mogelijkheid bestaat om moeilijke stukk<strong>en</strong><br />

te herlez<strong>en</strong>.<br />

Tekstk<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> <strong>en</strong> k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> taakuitvoer<strong>in</strong>g<br />

Onderwerp Alle onderwerp<strong>en</strong>.<br />

Woordgebruik <strong>en</strong><br />

z<strong>in</strong>sopbouw<br />

Laagfrequ<strong>en</strong>t <strong>en</strong> specialistisch woordgebruik komt<br />

voor. Lange sam<strong>en</strong>gestelde z<strong>in</strong>n<strong>en</strong>.<br />

Tekst<strong>in</strong>del<strong>in</strong>g Complexe tekst<strong>en</strong>. Ingewikkelde <strong>in</strong>structietekst<strong>en</strong>.<br />

Tekstl<strong>en</strong>gte Speelt ge<strong>en</strong> rol meer.<br />

Signal<strong>en</strong> herk<strong>en</strong>n<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> <strong>in</strong>terpreter<strong>en</strong><br />

Is vaardig <strong>in</strong> <strong>het</strong> gebruik van contextuele, grammaticale<br />

<strong>en</strong> lexicale aanwijz<strong>in</strong>g<strong>en</strong> om houd<strong>in</strong>g,<br />

stemm<strong>in</strong>g <strong>en</strong> <strong>in</strong>t<strong>en</strong>ties af te leid<strong>en</strong> <strong>en</strong> te anticiper<strong>en</strong><br />

op wat gaat volg<strong>en</strong>.<br />

Hulpmiddel<strong>en</strong> Incid<strong>en</strong>teel gebruik van e<strong>en</strong> woord<strong>en</strong>boek.<br />

41


42<br />

Niveau C1 bij <strong>het</strong> <strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong> <strong>MVT</strong> <strong>in</strong> <strong>het</strong> <strong>mbo</strong><br />

6.3 Vaardigheid Gesprekk<strong>en</strong> voer<strong>en</strong><br />

Algem<strong>en</strong>e<br />

omschrijv<strong>in</strong>g<br />

beheers<strong>in</strong>gsniveau<br />

Niveau C1<br />

Kan zich vloei<strong>en</strong>d <strong>en</strong> spontaan uitdrukk<strong>en</strong> zonder<br />

merkbaar naar uitdrukk<strong>in</strong>g<strong>en</strong> te hoev<strong>en</strong> zoek<strong>en</strong>.<br />

Kan de <strong>taal</strong> flexibel <strong>en</strong> effectief gebruik<strong>en</strong> voor<br />

sociale <strong>en</strong> professionele doele<strong>in</strong>d<strong>en</strong>.<br />

Kan ideeën <strong>en</strong> m<strong>en</strong><strong>in</strong>g<strong>en</strong> met precisie formuler<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> zijn bijdrage vaardig aan die van andere sprekers<br />

relater<strong>en</strong>.<br />

Toelicht<strong>en</strong>de schal<strong>en</strong><br />

1 Informele gesprekk<strong>en</strong> Kan <strong>taal</strong> flexibel <strong>en</strong> effectief gebruik<strong>en</strong> voor sociale<br />

doele<strong>in</strong>d<strong>en</strong>, <strong>in</strong>clusief emotio neel, dubbelz<strong>in</strong>nig<br />

<strong>en</strong> humoristisch gebruik.<br />

Kan met gemak complexe <strong>in</strong>teracties tuss<strong>en</strong> derd<strong>en</strong><br />

volg<strong>en</strong> <strong>en</strong> hieraan deelnem<strong>en</strong> <strong>in</strong> e<strong>en</strong> groepsgesprek,<br />

zelfs over abstracte, complexe, onbek<strong>en</strong>de<br />

onderwerp<strong>en</strong>.<br />

2 Bije<strong>en</strong>komst<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />

vergader<strong>in</strong>g<strong>en</strong><br />

3 Zak<strong>en</strong> regel<strong>en</strong> - als op B2 -<br />

4 Informatie<br />

uitwissel<strong>en</strong><br />

Kan overtuig<strong>en</strong>d e<strong>en</strong> formeel standpunt beargum<strong>en</strong>ter<strong>en</strong>,<br />

door vloei<strong>en</strong>d, spontaan <strong>en</strong> adequaat<br />

te reager<strong>en</strong> op vrag<strong>en</strong> <strong>en</strong> comm<strong>en</strong>taar <strong>en</strong> gecompliceerde<br />

teg<strong>en</strong>argum<strong>en</strong>t<strong>en</strong> te beantwoord<strong>en</strong>.<br />

Kan de discussie gemakkelijk bijhoud<strong>en</strong> ook<br />

wanneer <strong>het</strong> over abstracte, <strong>in</strong>gewikkelde of niet<br />

vertrouwde onderwerp<strong>en</strong> gaat.<br />

Kan complexe <strong>in</strong>formatie <strong>en</strong> adviez<strong>en</strong> begrijp<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> uitwissel<strong>en</strong> op <strong>het</strong> complete gebied dat gerelateerd<br />

is aan zijn/haar beroepstaak.<br />

Kan volwaardig deelnem<strong>en</strong> aan e<strong>en</strong> vraaggesprek,<br />

als ondervrager <strong>en</strong> ondervraagde, door vloei<strong>en</strong>d<br />

<strong>en</strong> zonder <strong>en</strong>ige steun <strong>in</strong> te gaan op de punt<strong>en</strong><br />

die besprok<strong>en</strong> word<strong>en</strong> <strong>en</strong> onderbrek<strong>in</strong>g<strong>en</strong> goed op<br />

te vang<strong>en</strong>.<br />

Tekstk<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> <strong>en</strong> k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> taakuitvoer<strong>in</strong>g<br />

Onderwerp De onderwerp<strong>en</strong> zijn algeme<strong>en</strong>, wet<strong>en</strong>schappelijk,<br />

beroepsmatig of alledaags van aard. De onderwerp<strong>en</strong><br />

kunn<strong>en</strong> buit<strong>en</strong> <strong>het</strong> eig<strong>en</strong> k<strong>en</strong>nisgebied ligg<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> abstract <strong>en</strong> complex zijn met e<strong>en</strong> specialistisch<br />

karakter.<br />

Woordgebruik <strong>en</strong><br />

z<strong>in</strong>sbouw<br />

E<strong>en</strong> groot scala aan idiomatische uitdrukk<strong>in</strong>g<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />

alledaagse uitdrukk<strong>in</strong>g<strong>en</strong> wordt gebruikt.<br />

Tempo <strong>en</strong> articulatie Spreektempo <strong>en</strong> articulatie zijn normaal.<br />

Hulp Soms moet<strong>en</strong> sommige details bevestigd word<strong>en</strong>,<br />

vooral als <strong>het</strong> acc<strong>en</strong>t onbek<strong>en</strong>d is.<br />

Woord<strong>en</strong>schat <strong>en</strong><br />

woordgebruik<br />

(productief)<br />

Grammaticale<br />

correctheid<br />

(productief)<br />

Correct <strong>en</strong> flexibel gebruik van e<strong>en</strong> breed scala<br />

aan <strong>taal</strong>middel<strong>en</strong>, waardoor de stijl helder <strong>en</strong><br />

gepast is <strong>en</strong> nuances redelijk precies word<strong>en</strong><br />

weergegev<strong>en</strong>.<br />

Fout<strong>en</strong> zijn zeldzaam, moeilijk te ontdekk<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> word<strong>en</strong> over <strong>het</strong> algeme<strong>en</strong>, wanneer ze wel<br />

voorkom<strong>en</strong>, direct gecorrigeerd.<br />

Interactie (productief) Gespreksbeurt<strong>en</strong> word<strong>en</strong> flexibel <strong>en</strong> adequaat<br />

<strong>in</strong>geleid <strong>en</strong> techniek<strong>en</strong> om aan <strong>het</strong> woord te blijv<strong>en</strong><br />

of om op gesprekspartners <strong>in</strong> te gaan word<strong>en</strong><br />

vaardig gehanteerd.<br />

Vloei<strong>en</strong>dheid<br />

(productief)<br />

De uitdrukk<strong>in</strong>gswijze is vloei<strong>en</strong>d <strong>en</strong> spontaan. Het<br />

gesprek verloopt zonder zichtbare <strong>in</strong>spann<strong>in</strong>g.<br />

Alle<strong>en</strong> e<strong>en</strong> conceptueel moeilijk onderwerp kan<br />

e<strong>en</strong> natuurlijke, vloei<strong>en</strong>de woord<strong>en</strong>stroom <strong>in</strong> de<br />

weg staan.<br />

Coher<strong>en</strong>tie (productief) Door e<strong>en</strong> goed gebruik van verb<strong>in</strong>d<strong>in</strong>gswoord<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> andere middel<strong>en</strong> om tekstcohesie tot stand te<br />

br<strong>en</strong>g<strong>en</strong>, loopt de tekst goed <strong>en</strong> is deze ook goed<br />

gestructureerd.<br />

Uitspraak (productief) De <strong>in</strong>tonatie is gevarieerd <strong>en</strong> klemtoon wordt<br />

correct gelegd om betek<strong>en</strong>isverschill<strong>en</strong> uit te<br />

drukk<strong>en</strong>.


6.4 Vaardigheid Sprek<strong>en</strong><br />

Algem<strong>en</strong>e<br />

omschrijv<strong>in</strong>g<br />

beheers<strong>in</strong>gsniveau<br />

Niveau C1<br />

Kan duidelijke, gedetailleerde beschrijv<strong>in</strong>g<strong>en</strong><br />

gev<strong>en</strong> over complexe onderwerp<strong>en</strong> <strong>en</strong> daarbij<br />

subthema’s <strong>in</strong>tegrer<strong>en</strong>, specifieke standpunt<strong>en</strong><br />

ontwikkel<strong>en</strong> <strong>en</strong> <strong>het</strong> geheel afrond<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> pass<strong>en</strong>de<br />

conclusie.<br />

Toelicht<strong>en</strong>de schal<strong>en</strong><br />

1 Monolog<strong>en</strong> Kan e<strong>en</strong> duidelijke, gedetailleerde beschrijv<strong>in</strong>g<br />

gev<strong>en</strong> van complexe onderwerp<strong>en</strong>.<br />

Kan uitgebreide verhal<strong>en</strong> vertell<strong>en</strong> <strong>en</strong> beschrijv<strong>in</strong>g<strong>en</strong><br />

gev<strong>en</strong> <strong>en</strong> daarbij <strong>in</strong>gaan op subthema’s <strong>en</strong> <strong>het</strong><br />

betoog afrond<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> pass<strong>en</strong>de conclusie.<br />

Kan e<strong>en</strong> argum<strong>en</strong>tatie ontwikkel<strong>en</strong>, daarbij belangrijke<br />

punt<strong>en</strong> extra aandacht gev<strong>en</strong> <strong>en</strong> relevante<br />

details ter ondersteun<strong>in</strong>g pres<strong>en</strong>ter<strong>en</strong>.<br />

2 E<strong>en</strong> publiek<br />

toesprek<strong>en</strong><br />

Kan e<strong>en</strong> duidelijke, goed gestructureerde pres<strong>en</strong>tatie<br />

gev<strong>en</strong> over e<strong>en</strong> complex onderwerp <strong>en</strong><br />

daarbij standpunt<strong>en</strong> ondersteun<strong>en</strong> met aanvull<strong>en</strong>de<br />

argum<strong>en</strong>t<strong>en</strong> <strong>en</strong> relevante voorbeeld<strong>en</strong>.<br />

Kan goed omgaan met onderbrek<strong>in</strong>g<strong>en</strong> <strong>en</strong> daarop<br />

spontaan <strong>en</strong> haast moeiteloos reager<strong>en</strong>.<br />

Kan aankondig<strong>in</strong>g<strong>en</strong> vlot <strong>en</strong> bijna zonder <strong>en</strong>ige<br />

moeite br<strong>en</strong>g<strong>en</strong> <strong>en</strong> daarbij gebruik mak<strong>en</strong> van de<br />

juiste <strong>in</strong>tonatie om fijnere nuances nauwkeurig<br />

uit te drukk<strong>en</strong>.<br />

Tekstk<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> <strong>en</strong> k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> taakuitvoer<strong>in</strong>g<br />

Onderwerp De onderwerp<strong>en</strong> zijn algeme<strong>en</strong>, wet<strong>en</strong>schappelijk,<br />

beroepsmatig of alledaags van aard. De onderwerp<strong>en</strong><br />

kunn<strong>en</strong> buit<strong>en</strong> <strong>het</strong> eig<strong>en</strong> k<strong>en</strong>nisgebied ligg<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> abstract <strong>en</strong> complex zijn met e<strong>en</strong> specialistisch<br />

karakter.<br />

Woordgebruik <strong>en</strong><br />

woord<strong>en</strong>schat<br />

Grammaticale<br />

correctheid<br />

De ruime woord<strong>en</strong>schat maakt e<strong>en</strong> helder betoog<br />

<strong>in</strong> e<strong>en</strong> gepaste stijl mogelijk, zonder beperk<strong>in</strong>g<strong>en</strong><br />

<strong>in</strong> wat de spreker heeft te zegg<strong>en</strong>.<br />

Het gebruik van de grammatica is voortdur<strong>en</strong>d<br />

accuraat. Fout<strong>en</strong> zijn zeldzaam, moeilijk te ontdekk<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> over <strong>het</strong> algeme<strong>en</strong> word<strong>en</strong> ze, wanneer<br />

ze wel voorkom<strong>en</strong>, direct gecorrigeerd.<br />

Vloei<strong>en</strong>dheid De spreker drukt zich vloei<strong>en</strong>d <strong>en</strong> spontaan uit.<br />

Alle<strong>en</strong> e<strong>en</strong> conceptueel moeilijk onderwerp kan<br />

e<strong>en</strong> natuurlijke, vloei<strong>en</strong>de woord<strong>en</strong>stroom <strong>in</strong> de<br />

weg staan.<br />

Coher<strong>en</strong>tie De tekst loopt goed <strong>en</strong> is goed gestructureerd, <strong>en</strong><br />

vertoont e<strong>en</strong> goed gebruik van structuurpatron<strong>en</strong>,<br />

verb<strong>in</strong>d<strong>in</strong>gswoord<strong>en</strong> <strong>en</strong> andere manier<strong>en</strong> om<br />

tekstcohesie tot stand te br<strong>en</strong>g<strong>en</strong>.<br />

Uitspraak De <strong>in</strong>tonatie is gevarieerd <strong>en</strong> de klemtoon wordt<br />

correct gebruikt om betek<strong>en</strong>isverschill<strong>en</strong> uit te<br />

drukk<strong>en</strong>.<br />

Niveau C1 bij <strong>het</strong> <strong>Refer<strong>en</strong>tiekader</strong> <strong>MVT</strong> <strong>in</strong> <strong>het</strong> <strong>mbo</strong><br />

6.5 Vaardigheid Schrijv<strong>en</strong><br />

Algem<strong>en</strong>e<br />

omschrijv<strong>in</strong>g<br />

beheers<strong>in</strong>gsniveau<br />

Niveau A1<br />

Kan zich <strong>in</strong> duidelijke, goed gestructureerde tekst<br />

uitdrukk<strong>en</strong> <strong>en</strong> uitgebreid standpunt<strong>en</strong> uite<strong>en</strong>zett<strong>en</strong>.<br />

Kan <strong>in</strong> e<strong>en</strong> brief, e<strong>en</strong> opstel of e<strong>en</strong> verslag gedetailleerde<br />

uite<strong>en</strong>zett<strong>in</strong>g<strong>en</strong> schrijv<strong>en</strong> over complexe<br />

onderwerp<strong>en</strong> <strong>en</strong> belangrijke punt<strong>en</strong> b<strong>en</strong>adrukk<strong>en</strong>.<br />

Kan verschill<strong>en</strong>de soort<strong>en</strong> tekst<strong>en</strong> schrijv<strong>en</strong> <strong>in</strong> e<strong>en</strong><br />

zelfverzekerde, persoonlijke stijl die aangepast is<br />

aan de lezer die hij <strong>in</strong> gedacht<strong>en</strong> heeft.<br />

Toelicht<strong>en</strong>de schal<strong>en</strong><br />

1 Correspond<strong>en</strong>tie Kan zich duidelijk <strong>en</strong> precies uitdrukk<strong>en</strong> <strong>in</strong> persoonlijke<br />

correspond<strong>en</strong>tie <strong>en</strong> daarbij flexibel <strong>en</strong><br />

effectief gebruik mak<strong>en</strong> van de <strong>taal</strong>, <strong>in</strong>clusief<br />

toespel<strong>in</strong>g<strong>en</strong>, grapp<strong>en</strong> <strong>en</strong> emotionele <strong>taal</strong>.<br />

Kan e<strong>en</strong> complexe zakelijke brief schrijv<strong>en</strong>.<br />

2 Aantek<strong>en</strong><strong>in</strong>g<strong>en</strong>,<br />

bericht<strong>en</strong>,<br />

formulier<strong>en</strong><br />

3 Verslag<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />

rapport<strong>en</strong><br />

- als op B1 -<br />

Kan heldere, goed gestructureerde uite<strong>en</strong>zett<strong>in</strong>g<strong>en</strong><br />

schrijv<strong>en</strong> over complexe onderwerp<strong>en</strong> <strong>en</strong> relevante<br />

opmerkelijke punt<strong>en</strong> daar<strong>in</strong> onderstrep<strong>en</strong>.<br />

Kan standpunt<strong>en</strong> vrij uitvoerig uitwerk<strong>en</strong> <strong>en</strong> ondersteun<strong>en</strong><br />

met ondergeschikte punt<strong>en</strong>, red<strong>en</strong><strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> relevante voorbeeld<strong>en</strong>.<br />

4 Vrij schrijv<strong>en</strong> Kan heldere, gedetailleerde, goed gestructureerde<br />

<strong>en</strong> goed uitgewerkte beschrijv<strong>in</strong>g<strong>en</strong> <strong>en</strong> beeld<strong>en</strong>de<br />

tekst<strong>en</strong> schrijv<strong>en</strong> <strong>in</strong> e<strong>en</strong> zekere, persoonlijke <strong>en</strong><br />

natuurlijke stijl die aansluit bij de lezer.<br />

Tekstk<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> <strong>en</strong> k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> taakuitvoer<strong>in</strong>g<br />

Onderwerp Ontwerp<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> vrij <strong>in</strong>gewikkeld zijn <strong>en</strong> zeer<br />

verscheid<strong>en</strong> van aard: algem<strong>en</strong>e, wet<strong>en</strong>schappelijke,<br />

beroepsmatige of alledaagse onderwerp<strong>en</strong><br />

kunn<strong>en</strong> aan de orde kom<strong>en</strong>.<br />

Woord<strong>en</strong>schat <strong>en</strong><br />

woordgebruik<br />

Grammaticale<br />

correctheid<br />

De tekst verraadt e<strong>en</strong> goede beheers<strong>in</strong>g van e<strong>en</strong><br />

breed scala aan <strong>taal</strong>. De schrijver heeft formuler<strong>in</strong>g<strong>en</strong><br />

geselecteerd waarmee hij zich helder <strong>en</strong><br />

<strong>in</strong> e<strong>en</strong> gepaste stijl kan uitdrukk<strong>en</strong> zonder zich te<br />

beperk<strong>en</strong> <strong>in</strong> wat hij wil zegg<strong>en</strong>.<br />

Consequ<strong>en</strong>t accuraat gebruik van de grammatica.<br />

Fout<strong>en</strong> zijn zeldzaam.<br />

Spell<strong>in</strong>g <strong>en</strong> <strong>in</strong>terpunctie Lay-out, paragraaf<strong>in</strong>del<strong>in</strong>g <strong>en</strong> <strong>in</strong>terpunctie zijn<br />

consist<strong>en</strong>t <strong>en</strong> ondersteun<strong>en</strong> <strong>het</strong> begrip bij de<br />

lezer. De spell<strong>in</strong>g is accuraat, afgezi<strong>en</strong> van <strong>en</strong>kele<br />

verschrijv<strong>in</strong>g<strong>en</strong>.<br />

Coher<strong>en</strong>tie De duidelijke, goed lop<strong>en</strong>de <strong>en</strong> goed gestructureerde<br />

tekst vertoont e<strong>en</strong> goed gebruik van<br />

structuurpatron<strong>en</strong>, verb<strong>in</strong>d<strong>in</strong>gswoord<strong>en</strong> <strong>en</strong> andere<br />

middel<strong>en</strong> voor tekstcohesie.<br />

43


44<br />

7 Gedetailleerde descriptor<strong>en</strong> <strong>en</strong> voorbeeld<strong>en</strong> van <strong>taal</strong>tak<strong>en</strong><br />

7.1 Vaardigheid Luister<strong>en</strong><br />

1. Gesprekk<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> moeder<strong>taal</strong>sprekers verstaan<br />

Niveau A1 Niveau A2 Niveau B1 Niveau B2 Niveau C1<br />

Kan <strong>het</strong> onderwerp bepal<strong>en</strong><br />

van langzaam <strong>en</strong> duidelijk<br />

gesprok<strong>en</strong> gesprekk<strong>en</strong>.<br />

Gesprek over <strong>het</strong> weer, op<br />

straat, <strong>in</strong> e<strong>en</strong> w<strong>in</strong>kel, café, tre<strong>in</strong>,<br />

postkantoor (DL);<br />

Gesprek over e<strong>en</strong> uitstapje<br />

tuss<strong>en</strong> familieled<strong>en</strong> <strong>in</strong> e<strong>en</strong><br />

gastgez<strong>in</strong> (DL);<br />

Gesprek over wat er die dag<br />

gedaan moet word<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong><br />

doc<strong>en</strong>t <strong>en</strong> stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> tijd<strong>en</strong>s<br />

e<strong>en</strong> uitwissel<strong>in</strong>g met e<strong>en</strong> buit<strong>en</strong>landse<br />

partnerschool (OPL);<br />

Gesprek tuss<strong>en</strong> collega’s over<br />

de kapotte koffieautomaat<br />

tijd<strong>en</strong>s e<strong>en</strong> buit<strong>en</strong>landse stage<br />

(WE).<br />

Kan de hoofdpunt<strong>en</strong> volg<strong>en</strong><br />

van gesprekk<strong>en</strong> over e<strong>en</strong><br />

voor hem/haar <strong>in</strong>teressant<br />

onderwerp.<br />

Gesprek tuss<strong>en</strong> buit<strong>en</strong>landse<br />

leeftijdg<strong>en</strong>ot<strong>en</strong> over popmuziek<br />

(DL);<br />

Gesprek tuss<strong>en</strong> medereizigers<br />

<strong>in</strong> tre<strong>in</strong> of bus over onveiligheid<br />

op straat (DL);<br />

Gesprek tuss<strong>en</strong> collega’s over<br />

uitgevoerde werkzaamhed<strong>en</strong><br />

tijd<strong>en</strong>s e<strong>en</strong> werkoverleg (WE).<br />

Kan van discussies over actuele<br />

<strong>en</strong> vertrouwde thema’s de<br />

hoofdlijn<strong>en</strong> volg<strong>en</strong>.<br />

Discussie met buit<strong>en</strong>landse<br />

stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> over <strong>het</strong> gedog<strong>en</strong><br />

van soft drugs (OPL);<br />

Discussie over e<strong>en</strong> eerlijker<br />

verdel<strong>in</strong>g van de werkzaamhed<strong>en</strong><br />

tijd<strong>en</strong>s e<strong>en</strong> stage of vakantiebaantje<br />

<strong>in</strong> <strong>het</strong> buit<strong>en</strong>land<br />

(OPL, WE).<br />

Kan met <strong>en</strong>ige moeite veel<br />

begrijp<strong>en</strong> van gesprekk<strong>en</strong><br />

over e<strong>en</strong> voor hem/haar<br />

<strong>in</strong>teressant onderwerp.<br />

Gesprek tuss<strong>en</strong> buit<strong>en</strong>landse<br />

leeftijdg<strong>en</strong>ot<strong>en</strong> over e<strong>en</strong> nieuw<br />

computerspel (DL);<br />

Gesprek tuss<strong>en</strong> vri<strong>en</strong>d<strong>en</strong> <strong>in</strong><br />

e<strong>en</strong> café over hun studieplann<strong>en</strong><br />

(DL);<br />

Gesprek tuss<strong>en</strong> collega’s tijd<strong>en</strong>s<br />

e<strong>en</strong> buit<strong>en</strong>landse stage over<br />

e<strong>en</strong> op hand<strong>en</strong> zijnde reorganisatie<br />

(WE).<br />

Kan <strong>in</strong> discussies over thema’s<br />

b<strong>in</strong>n<strong>en</strong> <strong>het</strong> eig<strong>en</strong> vak- of<br />

<strong>in</strong>teressegebied de argum<strong>en</strong>tatie<br />

volg<strong>en</strong> <strong>en</strong> belangrijke<br />

punt<strong>en</strong> <strong>in</strong> detail begrijp<strong>en</strong>.<br />

Argum<strong>en</strong>t<strong>en</strong> voor <strong>en</strong> teg<strong>en</strong> <strong>het</strong><br />

gedog<strong>en</strong> van soft drugs tijd<strong>en</strong>s<br />

e<strong>en</strong> discussie met buit<strong>en</strong>landse<br />

stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> (OPL);<br />

Verschill<strong>en</strong>de standpunt<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />

posities van partij<strong>en</strong> tijd<strong>en</strong>s e<strong>en</strong><br />

onderhandel<strong>in</strong>gsgesprek over<br />

e<strong>en</strong> bek<strong>en</strong>d onderwerp (WE).<br />

Kan gesprekk<strong>en</strong> volg<strong>en</strong> over<br />

abstracte, complexe onderwerp<strong>en</strong>.<br />

Gesprek over de kom<strong>en</strong>de<br />

verkiez<strong>in</strong>g<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> k<strong>en</strong>niss<strong>en</strong><br />

<strong>in</strong> e<strong>en</strong> café (DL);<br />

Gesprek over strategisch beleid<br />

tijd<strong>en</strong>s bije<strong>en</strong>komst van ondernem<strong>in</strong>gsraad<br />

of stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong>raad<br />

(OPL, WE);<br />

Onderhandel<strong>in</strong>gsgesprek waar<strong>in</strong><br />

e<strong>en</strong> contract voor e<strong>en</strong> product<br />

of di<strong>en</strong>st wordt voorbereid<br />

(WE).<br />

Kan gesprekk<strong>en</strong> volg<strong>en</strong> over<br />

alledaagse onderwerp<strong>en</strong> ook<br />

wanneer daarbij wordt afgewek<strong>en</strong><br />

van standaard<strong>taal</strong> <strong>en</strong>/<br />

of woord<strong>en</strong> uit de omgangs<strong>taal</strong><br />

word<strong>en</strong> gebruikt.<br />

Verhit gesprek tuss<strong>en</strong> <strong>het</strong> hoofd<br />

van de afdel<strong>in</strong>g <strong>en</strong> één van<br />

de medewerkers tijd<strong>en</strong>s e<strong>en</strong><br />

vergader<strong>in</strong>g. (WE);<br />

Geanimeerd gesprek tuss<strong>en</strong><br />

vri<strong>en</strong>d<strong>en</strong> <strong>in</strong> e<strong>en</strong> café of op e<strong>en</strong><br />

feestje (DL).


2. Luister<strong>en</strong> als lid van e<strong>en</strong> live publiek<br />

Gedetailleerde descriptor<strong>en</strong> <strong>en</strong> voorbeeld<strong>en</strong> van <strong>taal</strong>tak<strong>en</strong><br />

Niveau A1 Niveau A2 Niveau B1 Niveau B2 Niveau C1<br />

Kan e<strong>en</strong> beschrijv<strong>in</strong>g begrijp<strong>en</strong><br />

van iets wat vertrouwd is<br />

of wat hem/haar persoonlijk<br />

<strong>in</strong>teresseert.<br />

Beschrijv<strong>in</strong>g van de nieuwste<br />

versie van e<strong>en</strong> apparaat uit<br />

<strong>het</strong> eig<strong>en</strong> vakgebied tijd<strong>en</strong>s<br />

e<strong>en</strong> pres<strong>en</strong>tatie op e<strong>en</strong> beurs<br />

(OPL, WE);<br />

Hoofdpunt<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> beschrijv<strong>in</strong>g<br />

van bezi<strong>en</strong>swaardighed<strong>en</strong><br />

tijd<strong>en</strong>s e<strong>en</strong> excursie (PU);<br />

Beschrijv<strong>in</strong>g van e<strong>en</strong> proef, procedure<br />

of onderzoek tijd<strong>en</strong>s e<strong>en</strong><br />

gastles van e<strong>en</strong> buit<strong>en</strong>landse<br />

doc<strong>en</strong>t (OPL).<br />

Kan algem<strong>en</strong>e zak<strong>en</strong> <strong>en</strong> de<br />

belangrijkste <strong>in</strong>formatie begrijp<strong>en</strong><br />

<strong>in</strong> korte praatjes over<br />

vertrouwde onderwerp<strong>en</strong>.<br />

Inleid<strong>in</strong>g van de directeur<br />

tijd<strong>en</strong>s e<strong>en</strong> bezoek aan e<strong>en</strong><br />

buit<strong>en</strong>landse school (OPL);<br />

Uite<strong>en</strong>zett<strong>in</strong>g van e<strong>en</strong> stud<strong>en</strong>t<br />

over e<strong>en</strong> uitgevoerd project<br />

(OPL);<br />

Praatje van e<strong>en</strong> activiteit<strong>en</strong>begeleidster<br />

<strong>in</strong> e<strong>en</strong> buit<strong>en</strong>lands<br />

hotel of op e<strong>en</strong> camp<strong>in</strong>g (DL);<br />

Praatje over veiligheid op de<br />

werkvloer tijd<strong>en</strong>s e<strong>en</strong> buit<strong>en</strong>landse<br />

stage (OPL, WE);<br />

Uitleg van e<strong>en</strong> collega over e<strong>en</strong><br />

probleem <strong>in</strong> de uitvoer<strong>in</strong>g van<br />

de dagelijkse werkzaamhed<strong>en</strong><br />

(WE).<br />

Kan complexe <strong>in</strong>formatie<br />

begrijp<strong>en</strong> over onderwerp<strong>en</strong><br />

uit <strong>het</strong> dagelijks lev<strong>en</strong> of <strong>het</strong><br />

eig<strong>en</strong> beroep of vakgebied.<br />

Uite<strong>en</strong>zett<strong>in</strong>g op e<strong>en</strong> vakbeurs<br />

waar<strong>in</strong> de eig<strong>en</strong> product<strong>en</strong><br />

word<strong>en</strong> vergelek<strong>en</strong> met die van<br />

de concurr<strong>en</strong>t<strong>en</strong> (WE);<br />

Historische achtergrond<strong>in</strong>formatie<br />

<strong>in</strong> e<strong>en</strong> beschrijv<strong>in</strong>g van<br />

bezi<strong>en</strong>swaardighed<strong>en</strong> tijd<strong>en</strong>s<br />

e<strong>en</strong> excursie (PU);<br />

Besprek<strong>in</strong>g van onderzoeksresultat<strong>en</strong><br />

tijd<strong>en</strong>s e<strong>en</strong> gastles van<br />

e<strong>en</strong> buit<strong>en</strong>landse doc<strong>en</strong>t (OPL).<br />

Kan b<strong>in</strong>n<strong>en</strong> de eig<strong>en</strong> <strong>in</strong>teressesfeer<br />

of <strong>het</strong> eig<strong>en</strong> vakgebied<br />

de ess<strong>en</strong>tie van <strong>in</strong>gewikkelde<br />

betog<strong>en</strong> begrijp<strong>en</strong>,<br />

mits <strong>het</strong> onderwerp <strong>en</strong>igsz<strong>in</strong>s<br />

vertrouwd <strong>en</strong> <strong>het</strong> verhaal<br />

duidelijk opgebouwd is.<br />

Inleid<strong>in</strong>g over <strong>het</strong> studieprogramma<br />

van e<strong>en</strong> buit<strong>en</strong>landse<br />

opleid<strong>in</strong>g (OPL);<br />

Technische demonstratie<br />

waar<strong>in</strong> <strong>in</strong>formatie wordt gegev<strong>en</strong><br />

over de werk<strong>in</strong>g van e<strong>en</strong><br />

nieuwe mach<strong>in</strong>e (WE);<br />

Pres<strong>en</strong>tatie over e<strong>en</strong> vaktechnisch<br />

onderwerp tijd<strong>en</strong>s e<strong>en</strong><br />

<strong>in</strong>ternationale confer<strong>en</strong>tie (WE,<br />

OPL).<br />

Kan langere betog<strong>en</strong> begrijp<strong>en</strong><br />

ook als ze niet zo duidelijk<br />

gestructureerd zijn.<br />

Confer<strong>en</strong>tie over ontwikkel<strong>in</strong>g<strong>en</strong><br />

op gebied van computergebruik<br />

b<strong>in</strong>n<strong>en</strong> onderwijs (OPL);<br />

Uite<strong>en</strong>zett<strong>in</strong>g van gastspreker<br />

over nieuwe werkmethode<br />

(WE);<br />

Betoog van gastdoc<strong>en</strong>t over<br />

abstract onderwerp buit<strong>en</strong> <strong>het</strong><br />

eig<strong>en</strong> vakgebied (OPL);<br />

Vaktechnische pres<strong>en</strong>tatie<br />

waar<strong>in</strong> de voor- <strong>en</strong> nadel<strong>en</strong><br />

van e<strong>en</strong> nieuw product word<strong>en</strong><br />

beschrev<strong>en</strong> (OPL, WE).<br />

Kan e<strong>en</strong> toneelstuk volg<strong>en</strong>.<br />

Attitudes <strong>en</strong> relaties tuss<strong>en</strong> person<strong>en</strong>,<br />

ook als die niet expliciet<br />

word<strong>en</strong> vermeld (DL).<br />

45


46<br />

Gedetailleerde descriptor<strong>en</strong> <strong>en</strong> voorbeeld<strong>en</strong> van <strong>taal</strong>tak<strong>en</strong><br />

3. Luister<strong>en</strong> naar aankondig<strong>in</strong>g<strong>en</strong> <strong>en</strong> <strong>in</strong>structies<br />

Niveau A1 Niveau A2 Niveau B1 Niveau B2 Niveau C1<br />

Kan <strong>in</strong> vertrouwde situaties<br />

korte, duidelijke <strong>in</strong>structies<br />

begrijp<strong>en</strong>.<br />

Uit<strong>in</strong>g<strong>en</strong> als ‘deur dicht do<strong>en</strong>’,<br />

‘niet rok<strong>en</strong>’, ‘licht uit/aan’ (DL);<br />

Gedragsregels als ‘pet af’, ‘jas<br />

uit’, ‘mobiel uit’ (OPL);<br />

Welke bladzijde <strong>en</strong> oef<strong>en</strong><strong>in</strong>g<br />

moet word<strong>en</strong> opgezocht (OPL);<br />

Uit<strong>in</strong>g<strong>en</strong> als ‘rechtdoor’, ‘de trap<br />

op’, ‘eerste deur l<strong>in</strong>ks’. (DL)<br />

Kan korte, e<strong>en</strong>voudige waarschuw<strong>in</strong>g<strong>en</strong><br />

begrijp<strong>en</strong><br />

Waarschuw<strong>in</strong>g<strong>en</strong> als ‘pas op’,<br />

’dat is heet’, ‘niet do<strong>en</strong>’, ‘dat is<br />

gevaarlijk’ (DL).<br />

Kan <strong>in</strong> korte, duidelijk gesprok<strong>en</strong><br />

tekst<strong>en</strong>, nam<strong>en</strong>,<br />

getall<strong>en</strong> <strong>en</strong> bek<strong>en</strong>de woord<strong>en</strong><br />

verstaan.<br />

In e<strong>en</strong> omgeroep<strong>en</strong> bericht<br />

op e<strong>en</strong> station je eig<strong>en</strong> naam<br />

herk<strong>en</strong>n<strong>en</strong> (PU);<br />

De <strong>in</strong>structies van e<strong>en</strong> tal<strong>en</strong>cursus<br />

op computer of video<br />

begrijp<strong>en</strong>: luister eerst, zeg dan<br />

na (OPL);<br />

Sportuitslag<strong>en</strong> op tv <strong>en</strong> radio<br />

van bek<strong>en</strong>de clubs/bek<strong>en</strong>de<br />

sporters (DL);<br />

In e<strong>en</strong> mededel<strong>in</strong>g van e<strong>en</strong><br />

buit<strong>en</strong>landse k<strong>en</strong>nis over e<strong>en</strong><br />

concert begrijp<strong>en</strong> om welke<br />

groep <strong>het</strong> gaat, wanneer <strong>het</strong><br />

concert is <strong>en</strong> wat <strong>het</strong> kost (DL).<br />

Kan <strong>in</strong> vertrouwde situaties<br />

e<strong>en</strong>voudige feitelijke <strong>in</strong>formatie<br />

begrijp<strong>en</strong>.<br />

Data voor <strong>het</strong> <strong>in</strong>lever<strong>en</strong> van<br />

(huis)werk (OPL, WE);<br />

Waar <strong>en</strong> wanneer elkaar te<br />

ontmoet<strong>en</strong> voor bezoek aan<br />

bioscoop (DL);<br />

Wat je moet do<strong>en</strong> om e<strong>en</strong><br />

stagebedrijf te v<strong>in</strong>d<strong>en</strong> (OPL);<br />

Standaardbestell<strong>in</strong>g <strong>in</strong> e<strong>en</strong> café<br />

of restaurant opnem<strong>en</strong> (WE).<br />

Kan e<strong>en</strong> korte uitleg begrijp<strong>en</strong>.<br />

Waar je tre<strong>in</strong>kaartjes kunt<br />

kop<strong>en</strong> (PU);<br />

Hoe je, te voet of met <strong>het</strong><br />

op<strong>en</strong>baar vervoer, op e<strong>en</strong><br />

bepaalde plek komt (DL);<br />

Aanwijz<strong>in</strong>g<strong>en</strong> van verkeerspolitie<br />

over omrijd<strong>en</strong> bij e<strong>en</strong><br />

wegstremm<strong>in</strong>g (PU);<br />

Waar <strong>en</strong> wanneer je kunt<br />

<strong>in</strong>schrijv<strong>en</strong> voor e<strong>en</strong> cursus <strong>in</strong><br />

<strong>het</strong> buit<strong>en</strong>land (OPL);<br />

Instructies van e<strong>en</strong> doc<strong>en</strong>t<br />

of leid<strong>in</strong>ggev<strong>en</strong>de over <strong>het</strong><br />

uitvoer<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> oef<strong>en</strong><strong>in</strong>g of<br />

opdracht (OPL, WE);<br />

Instructies van e<strong>en</strong> arts over<br />

<strong>het</strong> <strong>in</strong>nem<strong>en</strong> van medicijn<strong>en</strong>,<br />

<strong>het</strong> afmak<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> kuur (PU);<br />

Waar de kant<strong>in</strong>e is <strong>en</strong> wanneer<br />

die op<strong>en</strong> is (OPL, WE);<br />

Waar bepaalde d<strong>in</strong>g<strong>en</strong> ligg<strong>en</strong> of<br />

waar e<strong>en</strong> persoon zich bev<strong>in</strong>dt<br />

<strong>in</strong> e<strong>en</strong> huis/ e<strong>en</strong> gebouw (DL).<br />

Kan aanwijz<strong>in</strong>g<strong>en</strong> over de<br />

werk<strong>in</strong>g van apparat<strong>en</strong><br />

begrijp<strong>en</strong> als die aan <strong>het</strong> apparaat<br />

word<strong>en</strong> uitgelegd<br />

Hoe je e<strong>en</strong> fotokopie maakt<br />

(DL);<br />

Hoe de frisdrankautomaat<br />

werkt (DL).<br />

Kan e<strong>en</strong>voudige, duidelijke<br />

<strong>in</strong>formatie begrijp<strong>en</strong>.<br />

Over <strong>het</strong> dagprogramma voor<br />

e<strong>en</strong> schoolreis (OPL);<br />

Over hoe cijfers word<strong>en</strong> berek<strong>en</strong>d<br />

(OPL);<br />

Telefonische reis<strong>in</strong>formatie<br />

(PU);<br />

Hoe je van of naar je eig<strong>en</strong> land<br />

geld kunt overmak<strong>en</strong> (PU);<br />

Over de voorbereid<strong>in</strong>g op e<strong>en</strong><br />

toets, exam<strong>en</strong> of werkstuk<br />

(OPL).<br />

Kan e<strong>en</strong>voudige technische<br />

<strong>in</strong>formatie begrijp<strong>en</strong>.<br />

Hoe programmeer je de magnetron,<br />

of de video, hoe bedi<strong>en</strong><br />

je e<strong>en</strong> mobiele telefoon, hoe<br />

werkt e<strong>en</strong> chatprogramma?<br />

(DL);<br />

Hoe <strong>in</strong>stalleer je e<strong>en</strong> programma<br />

op de computer? (DL,<br />

OPL, WE);<br />

Uitleg van e<strong>en</strong> monteur over<br />

de bedi<strong>en</strong><strong>in</strong>g van e<strong>en</strong> nieuwe<br />

mach<strong>in</strong>e (WE);<br />

Uitleg over geavanceerde<br />

functies op e<strong>en</strong> fotokopieerapparaat<br />

(WE).<br />

Kan concrete aanwijz<strong>in</strong>g<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />

opdracht<strong>en</strong> begrijp<strong>en</strong>.<br />

Instructies van e<strong>en</strong> ski- of<br />

zeil<strong>in</strong>structeur (PU);<br />

Hoe v<strong>in</strong>d je e<strong>en</strong> bezi<strong>en</strong>swaardigheid<br />

bij e<strong>en</strong> buit<strong>en</strong>landse<br />

excursie (PU);<br />

Wat te do<strong>en</strong> als (frisdrank)<br />

automaat niet goed werkt, wie<br />

moet je bell<strong>en</strong>, hoe krijg je je<br />

geld terug? (PU);<br />

Gedetailleerde routebeschrijv<strong>in</strong>g<br />

naar e<strong>en</strong> bestemm<strong>in</strong>g<br />

waarvoor je e<strong>en</strong> aantal ker<strong>en</strong><br />

moet overstapp<strong>en</strong> (DL, PU);<br />

Telefonische bestell<strong>in</strong>g met<br />

gegev<strong>en</strong>s over aantall<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />

gew<strong>en</strong>ste levertijd opnem<strong>en</strong><br />

(WE);<br />

Aanwijz<strong>in</strong>g<strong>en</strong> over de uitvoer<strong>in</strong>g<br />

van werkzaamhed<strong>en</strong>: wat,<br />

<strong>in</strong> welke volgorde? (WE).<br />

Kan gedetailleerde aanwijz<strong>in</strong>g<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> mededel<strong>in</strong>g<strong>en</strong><br />

begrijp<strong>en</strong>.<br />

Aankondig<strong>in</strong>g<strong>en</strong> op e<strong>en</strong> station<br />

over hoe je moet omreiz<strong>en</strong><br />

tijd<strong>en</strong>s e<strong>en</strong> tre<strong>in</strong>stak<strong>in</strong>g (PU);<br />

Aanwijz<strong>in</strong>g<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> arts over<br />

de behandel<strong>in</strong>g van e<strong>en</strong> kwaal<br />

of verwond<strong>in</strong>g (PU);<br />

Telefonische <strong>in</strong>structies van e<strong>en</strong><br />

helpdeskmedewerker over <strong>het</strong><br />

oploss<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> computerstor<strong>in</strong>g<br />

(PU, WE);<br />

Aanwijz<strong>in</strong>g<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> projectleider<br />

over de adm<strong>in</strong>istratieve<br />

afhandel<strong>in</strong>g van e<strong>en</strong> <strong>in</strong>ternationaal<br />

project (OPL, WE).<br />

Kan complexe technische<br />

<strong>in</strong>formatie begrijp<strong>en</strong>.<br />

Instructies voor e<strong>en</strong> <strong>in</strong>gewikkeld<br />

nieuw proces zoals <strong>het</strong> afstell<strong>en</strong><br />

van e<strong>en</strong> mach<strong>in</strong>e of <strong>het</strong> uitvoer<strong>en</strong><br />

van e<strong>en</strong> proef (WE, OPL);<br />

Beschrijv<strong>in</strong>g van e<strong>en</strong> nieuwe<br />

procedure voor <strong>het</strong> toedi<strong>en</strong><strong>en</strong><br />

van medicatie aan patiënt<strong>en</strong><br />

(WE);<br />

Informatie van e<strong>en</strong> projectleider<br />

m.b.t. budgetter<strong>in</strong>g <strong>en</strong><br />

werkplann<strong>in</strong>g (WE, OPL);<br />

Technische specificaties bij <strong>het</strong><br />

telefonisch doorsprek<strong>en</strong> van<br />

e<strong>en</strong> offerte voor e<strong>en</strong> product of<br />

di<strong>en</strong>st (WE).<br />

Kan slecht verstaanbare aankondig<strong>in</strong>g<strong>en</strong><br />

begrijp<strong>en</strong>.<br />

Red<strong>en</strong> van vertrag<strong>in</strong>g<strong>en</strong> op e<strong>en</strong><br />

station of vliegveld (PU);<br />

Aankondig<strong>in</strong>g van brandoef<strong>en</strong><strong>in</strong>g<br />

die over slecht geluidssysteem<br />

van bedrijf of school<br />

wordt omgeroep<strong>en</strong> (OPL);<br />

Onvoorspelbare mededel<strong>in</strong>g<strong>en</strong><br />

tijd<strong>en</strong>s e<strong>en</strong> sportwedstrijd <strong>in</strong><br />

e<strong>en</strong> stadion (PU).


4. Luister<strong>en</strong> naar tv­, video­ <strong>en</strong> geluidsopnames<br />

Niveau A1 Niveau A2 Niveau B1 Niveau B2 Niveau C1<br />

Kan relevante <strong>in</strong>formatie uit<br />

korte, voorspelbare, luistertekst<strong>en</strong><br />

begrijp<strong>en</strong>.<br />

Weerbericht op de radio: kan ik<br />

morg<strong>en</strong> naar <strong>het</strong> strand? (DL);<br />

Sportuitslag<strong>en</strong> op de radio, over<br />

e<strong>en</strong> bek<strong>en</strong>de sport <strong>en</strong> m.b.t. e<strong>en</strong><br />

bek<strong>en</strong>de club of sporter: heeft<br />

mijn favoriet gewonn<strong>en</strong>? (DL);<br />

Radiobericht over e<strong>en</strong> stremm<strong>in</strong>g<br />

van e<strong>en</strong> autoweg: hoe<br />

moet ik omrijd<strong>en</strong>? (DL);<br />

Kort <strong>en</strong> duidelijk omroepbericht<br />

op station dat de tre<strong>in</strong> naar<br />

X vandaag vertrekt van spoor<br />

Y (DL).<br />

Kan korte, duidelijke bericht<strong>en</strong><br />

van telefonische computers<br />

<strong>en</strong> antwoordapparat<strong>en</strong><br />

begrijp<strong>en</strong>.<br />

Bericht van e<strong>en</strong> bedrijf of<br />

<strong>in</strong>stell<strong>in</strong>g over op<strong>en</strong><strong>in</strong>gstijd<strong>en</strong><br />

(PU, WE);<br />

Aanwijz<strong>in</strong>g<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> telefonische<br />

computer om bij e<strong>en</strong><br />

bepaalde afdel<strong>in</strong>g terecht te<br />

kom<strong>en</strong> (PU, WE);<br />

Bericht van buit<strong>en</strong>landse logé<br />

op eig<strong>en</strong> antwoordapparaat: ik<br />

kom e<strong>en</strong> half uurtje later (DL).<br />

Kan herk<strong>en</strong>n<strong>en</strong> wat de hoofdpunt<strong>en</strong><br />

zijn van nieuwsbericht<strong>en</strong><br />

op tv, als er duidelijke<br />

visuele ondersteun<strong>in</strong>g is.<br />

Tv-nieuws over bek<strong>en</strong>de person<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> plaats<strong>en</strong> (DL);<br />

Bericht over e<strong>en</strong> ramp, zoals<br />

aardbev<strong>in</strong>g, grote brand of<br />

neergestort vliegtuig (DL);<br />

E<strong>en</strong>voudige <strong>in</strong>structievideo<br />

(OPL, WE).<br />

Gedetailleerde descriptor<strong>en</strong> <strong>en</strong> voorbeeld<strong>en</strong> van <strong>taal</strong>tak<strong>en</strong><br />

Kan belangrijke details begrijp<strong>en</strong><br />

<strong>in</strong> e<strong>en</strong>voudige, langzaam<br />

<strong>en</strong> duidelijk gesprok<strong>en</strong> radioprogramma’s.<br />

Programma <strong>in</strong> de vreemde <strong>taal</strong><br />

over e<strong>en</strong> gebeurt<strong>en</strong>is, e<strong>en</strong> stad<br />

of streek <strong>in</strong> <strong>het</strong> eig<strong>en</strong> land (PU);<br />

Verkeers<strong>in</strong>formatie, met aanwijz<strong>in</strong>g<strong>en</strong><br />

over omleid<strong>in</strong>g<strong>en</strong><br />

(PU);<br />

Verhaal over <strong>het</strong> lev<strong>en</strong> van e<strong>en</strong><br />

bek<strong>en</strong>de persoonlijkheid, zoals<br />

e<strong>en</strong> sportheld, e<strong>en</strong> popster of<br />

e<strong>en</strong> politicus (PU).<br />

Kan hoofdpunt<strong>en</strong> begrijp<strong>en</strong><br />

<strong>in</strong> tv-programma’s over<br />

vertrouwde onderwerp<strong>en</strong> als<br />

er betrekkelijk langzaam <strong>en</strong><br />

duidelijk wordt gesprok<strong>en</strong>.<br />

E<strong>en</strong>voudige docum<strong>en</strong>taire of<br />

e<strong>en</strong>voudige actualiteit<strong>en</strong>rubriek<br />

(DL, PU);<br />

Soap (DL);<br />

Informatief programma op tv<br />

(OPL);<br />

Hobbyprogramma over de<br />

eig<strong>en</strong> hobby (DL);<br />

Video waar<strong>in</strong> e<strong>en</strong> demonstratie<br />

wordt gegev<strong>en</strong> van klantvri<strong>en</strong>delijk<br />

gedrag (WE).<br />

Kan de handel<strong>in</strong>g <strong>en</strong> <strong>het</strong> verloop<br />

van de gebeurt<strong>en</strong>iss<strong>en</strong><br />

<strong>in</strong> veel films volg<strong>en</strong> als <strong>het</strong><br />

verhaal door beeld <strong>en</strong> actie<br />

duidelijk wordt <strong>en</strong> de <strong>taal</strong><br />

niet te moeilijk is.<br />

Reclamefilmpjes met e<strong>en</strong><br />

duidelijk verhaal (PU);<br />

Avontur<strong>en</strong>film met e<strong>en</strong> e<strong>en</strong>voudige<br />

verhaallijn <strong>en</strong> e<strong>en</strong> duidelijk<br />

onderscheid tuss<strong>en</strong> de ‘goed<strong>en</strong>’<br />

<strong>en</strong> de ‘kwad<strong>en</strong>’ (DL);<br />

E<strong>en</strong> film met e<strong>en</strong> e<strong>en</strong>voudige<br />

verhaallijn (DL, OPL).<br />

Kan de meeste <strong>in</strong> standaard<strong>taal</strong><br />

<strong>en</strong> <strong>in</strong> normaal tempo<br />

gesprok<strong>en</strong> radioprogramma’s<br />

begrijp<strong>en</strong>.<br />

Docum<strong>en</strong>taire, actualiteit<strong>en</strong>rubriek<br />

of <strong>in</strong>terview (PU).<br />

Kan de ess<strong>en</strong>tie begrijp<strong>en</strong> van<br />

moeilijkere tv-programma’s<br />

als er <strong>in</strong> standaard<strong>taal</strong> <strong>en</strong><br />

<strong>in</strong> normaal tempo wordt<br />

gesprok<strong>en</strong>.<br />

Docum<strong>en</strong>taire of actualiteit<strong>en</strong>rubriek<br />

(DL, PU);<br />

Discussieprogramma (DL, OPL);<br />

Talkshow (DL);<br />

Informatieve programma’s over<br />

populairwet<strong>en</strong>schappelijke<br />

onderwerp<strong>en</strong> (DL, OPL);<br />

Instructievideo over verkooptechniek<br />

(WE).<br />

Kan de handel<strong>in</strong>g <strong>en</strong> veel<br />

<strong>in</strong>formatie volg<strong>en</strong> <strong>in</strong> films<br />

als er <strong>in</strong> standaard<strong>taal</strong> <strong>en</strong> <strong>in</strong><br />

normaal tempo wordt gesprok<strong>en</strong><br />

.<br />

Thriller, romantische komedie<br />

of historisch kostuumdrama<br />

(DL);<br />

Film (DL, OPL).<br />

Kan <strong>in</strong> de meeste radioprogramma’s<br />

details over attitudes<br />

<strong>en</strong> verhoud<strong>in</strong>g<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong><br />

person<strong>en</strong> begrijp<strong>en</strong>, ook als<br />

er soms <strong>in</strong> niet standaard<strong>taal</strong><br />

gesprok<strong>en</strong> wordt.<br />

Docum<strong>en</strong>taire, <strong>in</strong>terviews,<br />

praatprogramma of<br />

spelletje (PU).<br />

Kan tv-programma’s <strong>en</strong> films<br />

volg<strong>en</strong> ook als er behoorlijk<br />

wat ‘slang’ <strong>en</strong> idiomatisch<br />

<strong>taal</strong>gebruik <strong>in</strong> voorkomt.<br />

Docum<strong>en</strong>taires, <strong>in</strong>terviews,<br />

praatprogramma’s, spelletjes of<br />

speelfilms (PU).<br />

Kan <strong>in</strong> radio- <strong>en</strong> tv programma’s<br />

<strong>en</strong> films attitudes<br />

<strong>en</strong> relaties tuss<strong>en</strong> person<strong>en</strong><br />

begrijp<strong>en</strong>, ook als die niet<br />

expliciet word<strong>en</strong> vermeld.<br />

47


48<br />

Gedetailleerde descriptor<strong>en</strong> <strong>en</strong> voorbeeld<strong>en</strong> van <strong>taal</strong>tak<strong>en</strong><br />

7.2 Vaardigheid Lez<strong>en</strong><br />

1. Correspond<strong>en</strong>tie lez<strong>en</strong><br />

Niveau A1 Niveau A2 Niveau B1 Niveau B2 Niveau C1<br />

Kan korte mededel<strong>in</strong>g<strong>en</strong><br />

begrijp<strong>en</strong>.<br />

Fax of e-mail met bevestig<strong>in</strong>g<br />

van de aankomsttijd van e<strong>en</strong><br />

buit<strong>en</strong>landse gast (WE);<br />

Sms waar<strong>in</strong> staat dat de z<strong>en</strong>der<br />

er direct aankomt (DL, WE);<br />

Ansichtkaart met vakantiegroet<strong>en</strong><br />

(DL).<br />

Kan voorgedrukte kaart<strong>en</strong><br />

begrijp<strong>en</strong> met standaard<br />

boodschapp<strong>en</strong>.<br />

Kerst-, nieuwjaars- of verjaardagskaart<br />

(DL);<br />

Rouw- of geboortekaart (DL);<br />

Uitnodig<strong>in</strong>g voor e<strong>en</strong> (trouw)<br />

feest (DL).<br />

Kan e<strong>en</strong> korte, e<strong>en</strong>voudige<br />

brief, e-mail of fax begrijp<strong>en</strong>.<br />

Verzoek om iets toe te stur<strong>en</strong><br />

(DL, WE);<br />

Mak<strong>en</strong>, bevestig<strong>en</strong> of verzett<strong>en</strong><br />

van e<strong>en</strong> afspraak (DL, OPL,WE);<br />

Plaats<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> bestell<strong>in</strong>g<br />

(WE);<br />

Mededel<strong>in</strong>g over weer <strong>en</strong><br />

verblijfplaats tijd<strong>en</strong>s de vakantie<br />

(DL);<br />

Mededel<strong>in</strong>g over welbev<strong>in</strong>d<strong>en</strong><br />

van correspond<strong>en</strong>tievri<strong>en</strong>d(<strong>in</strong>)<br />

(DL).<br />

Kan e<strong>en</strong> korte, e<strong>en</strong>voudige<br />

standaardbrief of circulaire<br />

begrijp<strong>en</strong>.<br />

Uitnodig<strong>in</strong>g voor e<strong>en</strong> cursus of<br />

vakantiereis (PU, OPL);<br />

Brief van/<strong>in</strong> e<strong>en</strong> (stage)bedrijf<br />

over <strong>het</strong> opnem<strong>en</strong> van verlofdag<strong>en</strong><br />

(OPL, WE).<br />

Kan persoonlijke briev<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />

e-mails voldo<strong>en</strong>de begrijp<strong>en</strong><br />

om met iemand te kunn<strong>en</strong><br />

corresponder<strong>en</strong>.<br />

Beschrijv<strong>in</strong>g van e<strong>en</strong> feest (DL);<br />

Informatie over e<strong>en</strong> vri<strong>en</strong>d of<br />

vri<strong>en</strong>d<strong>in</strong> (DL);<br />

Informatie over e<strong>en</strong> hobby<br />

(DL, PU);<br />

M<strong>en</strong><strong>in</strong>g van correspond<strong>en</strong>tiepartner<br />

over school of opleid<strong>in</strong>g<br />

(DL, OPL);<br />

Wat voor bijbaantje de correspond<strong>en</strong>tiepartner<br />

heeft (DL,<br />

OPL);<br />

Beschrijv<strong>in</strong>g van gevoel<strong>en</strong>s of<br />

w<strong>en</strong>s<strong>en</strong> (DL);<br />

Verslag van gebeurt<strong>en</strong>iss<strong>en</strong><br />

(DL);<br />

Verzoek om mee te do<strong>en</strong> aan<br />

e<strong>en</strong> e-mailactie t<strong>en</strong> bate van<br />

e<strong>en</strong> maatschappelijk belang<br />

(DL).<br />

Kan e<strong>en</strong> e<strong>en</strong>voudige zakelijke<br />

brief, fax of e-mail voldo<strong>en</strong>de<br />

begrijp<strong>en</strong> om adequaat te<br />

kunn<strong>en</strong> reager<strong>en</strong>.<br />

Reager<strong>en</strong> op e<strong>en</strong> verzoek om<br />

<strong>in</strong>formatie (WE);<br />

Bevestig<strong>in</strong>gsbrief van bedrijf<br />

voor e<strong>en</strong> buit<strong>en</strong>landse stage<br />

(OPL);<br />

Juistheid van gemaakte afsprak<strong>en</strong><br />

controler<strong>en</strong> <strong>in</strong> e<strong>en</strong><br />

bevestig<strong>in</strong>gsbrief (fax, e-mail),<br />

zoals bij <strong>het</strong> hur<strong>en</strong> van e<strong>en</strong><br />

appartem<strong>en</strong>t, e<strong>en</strong> schooluitwissel<strong>in</strong>g,<br />

of e<strong>en</strong> bedrijfsbezoek<br />

(PU, OPL, WE);<br />

Bij e<strong>en</strong> klacht <strong>in</strong>schatt<strong>en</strong> wat<br />

er aan de hand is <strong>en</strong> wat er<br />

gedaan moet word<strong>en</strong> (WE);<br />

Vaststell<strong>en</strong> of de <strong>in</strong>troductiebrief<br />

van e<strong>en</strong> pot<strong>en</strong>tiële<br />

partnerschool of nieuwe firma<br />

<strong>in</strong>teressant g<strong>en</strong>oeg is om contact<br />

op te nem<strong>en</strong> (OPL, WE);<br />

Bij deelname aan e<strong>en</strong> <strong>in</strong>ternationaal<br />

project: werkstuk corriger<strong>en</strong><br />

op basis van opmerk<strong>in</strong>g<strong>en</strong><br />

van buit<strong>en</strong>landse partner (OPL).<br />

Kan briev<strong>en</strong> of e-mails over<br />

onderwerp<strong>en</strong> <strong>in</strong> de eig<strong>en</strong> <strong>in</strong>teressesfeer<br />

met gemak lez<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> snel de ess<strong>en</strong>tie vatt<strong>en</strong>.<br />

Antwoord op e<strong>en</strong> brief waar<strong>in</strong><br />

gevraagd is naar <strong>in</strong>formatie<br />

over hobby, sport of reiz<strong>en</strong> (DL,<br />

OPL, WE);<br />

Reactie op e<strong>en</strong> klacht of verzoek<br />

om schadevergoed<strong>in</strong>g<br />

(DL, WE);<br />

Ideeën van e<strong>en</strong> correspond<strong>en</strong>tiepartner<br />

over vri<strong>en</strong>dschap,<br />

relaties, werk, <strong>het</strong> milieu (DL).<br />

Kan de meeste zakelijke<br />

correspond<strong>en</strong>tie van verschill<strong>en</strong>de<br />

<strong>in</strong>stanties begrijp<strong>en</strong>.<br />

Toelat<strong>in</strong>gscriteria <strong>en</strong> aanmeld<strong>in</strong>gsprocedures<br />

voor studie <strong>in</strong><br />

<strong>het</strong> buit<strong>en</strong>land (OPL);<br />

Uit e<strong>en</strong> <strong>in</strong>gewikkelde klacht<strong>en</strong>brief<br />

de <strong>in</strong>formatie hal<strong>en</strong> die<br />

nodig is om e<strong>en</strong> antwoord op<br />

te stell<strong>en</strong> (WE);<br />

Werv<strong>in</strong>gsbrief van buit<strong>en</strong>landse<br />

beurs voor deelname aan e<strong>en</strong><br />

vakbeurs (WE).<br />

Kan elke brief of e-mail<br />

begrijp<strong>en</strong>, ev<strong>en</strong>tueel met gebruik<br />

van e<strong>en</strong> woord<strong>en</strong>boek.<br />

Brief van e<strong>en</strong> buit<strong>en</strong>landse<br />

vri<strong>en</strong>d of familielid waar<strong>in</strong> deze<br />

e<strong>en</strong> complex persoonlijk of zakelijk<br />

probleem beschrijft (DL);<br />

Antwoord op e<strong>en</strong> brief of email<br />

met verzoek om <strong>in</strong>formatie<br />

over e<strong>en</strong> toekomstige studie<br />

of e<strong>en</strong> onderzoeksprogramma<br />

(OPL, WE).<br />

Kan alle zakelijke correspond<strong>en</strong>tie<br />

begrijp<strong>en</strong>.<br />

Brief van e<strong>en</strong> onderwijs<strong>in</strong>stantie<br />

over studief<strong>in</strong>ancier<strong>in</strong>g<br />

(OPL);<br />

Procesverbaal van e<strong>en</strong> bekeur<strong>in</strong>g<br />

weg<strong>en</strong>s te hard rijd<strong>en</strong> (PU);<br />

Inkom<strong>en</strong>de correspond<strong>en</strong>tie<br />

voor <strong>het</strong> managem<strong>en</strong>t beoordel<strong>en</strong><br />

op relevantie (WE).


2. Oriënter<strong>en</strong>d lez<strong>en</strong><br />

Niveau A1 Niveau A2 Niveau B1 Niveau B2 Niv. C1<br />

Kan e<strong>en</strong> korte standaard mededel<strong>in</strong>g<br />

lez<strong>en</strong>.<br />

Aanwijz<strong>in</strong>g op e<strong>en</strong> verkeersbord,<br />

zoals: ‘verbod<strong>en</strong> <strong>in</strong> te rijd<strong>en</strong>’ (PU);<br />

Rookverbod (PU);<br />

Uithangbord van de VVV (DL);<br />

‘Aanbod van de week’ op e<strong>en</strong> bord <strong>in</strong><br />

e<strong>en</strong> kant<strong>in</strong>e of (eet)café (DL).<br />

Kan d<strong>in</strong>g<strong>en</strong> opzoek<strong>en</strong> <strong>in</strong> of kiez<strong>en</strong><br />

uit e<strong>en</strong> lijst.<br />

Gerecht <strong>in</strong> e<strong>en</strong> m<strong>en</strong>ukaart bij e<strong>en</strong><br />

fastfoodket<strong>en</strong> (DL);<br />

Bestelnummer of prijs van e<strong>en</strong><br />

bek<strong>en</strong>d artikel <strong>in</strong> e<strong>en</strong> catalogus (DL,<br />

WE);<br />

Afdel<strong>in</strong>g<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> war<strong>en</strong>huis op<br />

e<strong>en</strong> <strong>in</strong>formatiebord (DL);<br />

Plaats- <strong>en</strong> straatnam<strong>en</strong> <strong>in</strong> e<strong>en</strong> overzicht<br />

van <strong>het</strong> op<strong>en</strong>baar vervoer (DL);<br />

Aanbied<strong>in</strong>g <strong>in</strong> e<strong>en</strong> folder van e<strong>en</strong><br />

supermarkt (DL);<br />

Prijs van e<strong>en</strong> artikel op e<strong>en</strong> kassabon<br />

(DL);<br />

Op<strong>en</strong><strong>in</strong>gstijd<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> w<strong>in</strong>kel of<br />

<strong>in</strong>stell<strong>in</strong>g <strong>in</strong> e<strong>en</strong> overzicht (DL);<br />

Vertrektijd<strong>en</strong> <strong>in</strong> e<strong>en</strong> reisschema (DL);<br />

Telefoonnummer van e<strong>en</strong> dokter <strong>in</strong><br />

telefoon- of hotelgids of e<strong>en</strong> camp<strong>in</strong>gbrochure<br />

(DL).<br />

Kan e<strong>en</strong>voudige <strong>in</strong>formatie op<br />

e<strong>en</strong> poster, mededel<strong>in</strong>g<strong>en</strong>bord of<br />

leaflet lez<strong>en</strong>.<br />

Tijdstip <strong>en</strong> prijs van e<strong>en</strong> concert van<br />

e<strong>en</strong> popidool/popgroep (DL);<br />

Plaats, data <strong>en</strong> toegangstijd<strong>en</strong> van<br />

e<strong>en</strong> t<strong>en</strong>toonstell<strong>in</strong>g of bezi<strong>en</strong>swaardigheid<br />

(DL);<br />

Plaats <strong>en</strong> tijdstip van e<strong>en</strong> ev<strong>en</strong>em<strong>en</strong>t<br />

op de camp<strong>in</strong>g (DL).<br />

Kan specifieke <strong>in</strong>formatie v<strong>in</strong>d<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> begrijp<strong>en</strong> <strong>in</strong> e<strong>en</strong>voudig, alledaags<br />

materiaal.<br />

Activiteit of bezi<strong>en</strong>swaardigheid voor<br />

e<strong>en</strong> dagje uit <strong>in</strong> e<strong>en</strong> toeristische<br />

folder (DL);<br />

Garantietermijn op e<strong>en</strong> garantiebewijs<br />

bij e<strong>en</strong> apparaat (DL);<br />

Of er <strong>in</strong> <strong>het</strong> gebouw mag word<strong>en</strong><br />

gerookt <strong>in</strong> <strong>het</strong> overzicht van huisregels<br />

van e<strong>en</strong> (stage)bedrijf (OPL,<br />

WE);<br />

Voorbeeld<strong>en</strong> van <strong>het</strong> gebruik van<br />

e<strong>en</strong> woord <strong>in</strong> e<strong>en</strong> e<strong>en</strong>voudig e<strong>en</strong>talig<br />

woord<strong>en</strong>boek (OPL),<br />

Kan <strong>in</strong> lijst<strong>en</strong>, overzicht<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />

formulier<strong>en</strong> specifieke <strong>in</strong>formatie<br />

v<strong>in</strong>d<strong>en</strong> <strong>en</strong> begrijp<strong>en</strong>.<br />

Duikschool of scooterverhuurbedrijf<br />

<strong>in</strong> e<strong>en</strong> Goud<strong>en</strong> Gids (DL);<br />

Tal<strong>en</strong>cursus <strong>in</strong> e<strong>en</strong> brochure of op<br />

e<strong>en</strong> website (OPL);<br />

Gerecht<strong>en</strong> op e<strong>en</strong> e<strong>en</strong>voudige<br />

m<strong>en</strong>ukaart (DL);<br />

B<strong>en</strong>odigde busverb<strong>in</strong>d<strong>in</strong>g <strong>in</strong> <strong>het</strong><br />

busboekje (DL, PU);<br />

Programma <strong>in</strong> e<strong>en</strong> tv-gids, of e<strong>en</strong><br />

film <strong>in</strong> e<strong>en</strong> weekag<strong>en</strong>da (DL, PU);<br />

Bestell<strong>in</strong>g sam<strong>en</strong>stell<strong>en</strong> op basis van<br />

opdrachtbonn<strong>en</strong> of bestelformulier<strong>en</strong><br />

(WE).<br />

Kan alledaagse bord<strong>en</strong> <strong>en</strong> mededel<strong>in</strong>g<strong>en</strong><br />

begrijp<strong>en</strong>.<br />

Waarschuw<strong>in</strong>gsbord<strong>en</strong> op e<strong>en</strong> bouwplaats<br />

zoals: ‘niet betred<strong>en</strong>’, ‘meld<strong>en</strong><br />

bij de uitvoerder’ (PU, WE);<br />

Aanwijz<strong>in</strong>g<strong>en</strong> op e<strong>en</strong> strand zoals:<br />

‘zwemm<strong>en</strong> toegestaan als de gro<strong>en</strong>e<br />

vlag gehes<strong>en</strong> is’ (PU);<br />

Routeaanwijz<strong>in</strong>g<strong>en</strong> bij e<strong>en</strong> verkeersomleid<strong>in</strong>g<br />

(PU);<br />

Informatiebord<strong>en</strong> <strong>in</strong> e<strong>en</strong> postkantoor<br />

of bank (PU).<br />

Kan e<strong>en</strong>voudige advert<strong>en</strong>ties met<br />

we<strong>in</strong>ig afkort<strong>in</strong>g<strong>en</strong> begrijp<strong>en</strong>.<br />

Personeelsadvert<strong>en</strong>ties voor e<strong>en</strong> (vakantie)baan<br />

of stageplek (OPL, WE);<br />

Advert<strong>en</strong>ties voor e<strong>en</strong> voorstell<strong>in</strong>g,<br />

ev<strong>en</strong>em<strong>en</strong>t of excursie (DL);<br />

Advert<strong>en</strong>ties voor (tweedehands)<br />

meubels, keuk<strong>en</strong>spull<strong>en</strong> <strong>en</strong> sportartikel<strong>en</strong><br />

(DL).<br />

Gedetailleerde descriptor<strong>en</strong> <strong>en</strong> voorbeeld<strong>en</strong> van <strong>taal</strong>tak<strong>en</strong><br />

Kan relevante <strong>in</strong>formatie v<strong>in</strong>d<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> begrijp<strong>en</strong> <strong>in</strong> brochures <strong>en</strong> korte<br />

officiële docum<strong>en</strong>t<strong>en</strong>.<br />

Folder waar<strong>in</strong> de voorzi<strong>en</strong><strong>in</strong>g<strong>en</strong> van<br />

e<strong>en</strong> camp<strong>in</strong>g of e<strong>en</strong> hotel word<strong>en</strong><br />

beschrev<strong>en</strong> (DL);<br />

Brochure van e<strong>en</strong> pretpark (DL);<br />

Informatiefolder over e<strong>en</strong> reis of<br />

studie <strong>in</strong> <strong>het</strong> buit<strong>en</strong>land (DL, OPL);<br />

Huurcontract voor e<strong>en</strong> kamer <strong>in</strong> e<strong>en</strong><br />

stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong>flat (DL);<br />

Overzicht van de regels voor e<strong>en</strong><br />

tijdelijke werkvergunn<strong>in</strong>g (WE);<br />

Voorwaard<strong>en</strong> bij <strong>het</strong> hur<strong>en</strong> van e<strong>en</strong><br />

scooter, bromfiets of auto (PU);<br />

Toelicht<strong>in</strong>g bij e<strong>en</strong> boete (PU);<br />

Overzicht van de arbeidsvoorwaard<strong>en</strong><br />

van e<strong>en</strong>(stage)bedrijf, zoals:<br />

vakantie, opzegtermijn, onkost<strong>en</strong>vergoed<strong>in</strong>g<br />

(WE, OPL);<br />

Standaardoffertes (WE).<br />

Kan <strong>in</strong> langere tekst<strong>en</strong> over<br />

thema’s b<strong>in</strong>n<strong>en</strong> <strong>het</strong> eig<strong>en</strong> <strong>in</strong>teressegebied<br />

<strong>in</strong>formatie zoek<strong>en</strong>.<br />

Informatie voor e<strong>en</strong> werkstuk op<br />

e<strong>en</strong> aantal websites (OPL);<br />

Informatie over e<strong>en</strong> nieuwe game <strong>in</strong><br />

e<strong>en</strong> onl<strong>in</strong>e tijdschrift (DL);<br />

Stageplek of baan aan de hand van<br />

websites van bedrijv<strong>en</strong> (OPL, WE).<br />

Kan snel belangrijke detail<strong>in</strong>formatie<br />

v<strong>in</strong>d<strong>en</strong> <strong>in</strong> lange <strong>en</strong> complexe<br />

tekst<strong>en</strong>.<br />

Fraudebepal<strong>in</strong>g<strong>en</strong> <strong>in</strong> e<strong>en</strong> exam<strong>en</strong>reglem<strong>en</strong>t<br />

(OPL);<br />

Bekostig<strong>in</strong>gsvoorwaard<strong>en</strong> <strong>in</strong> e<strong>en</strong><br />

beschrijv<strong>in</strong>g van e<strong>en</strong> uitwissel<strong>in</strong>gsprogramma<br />

<strong>in</strong> <strong>het</strong> buit<strong>en</strong>land (OPL);<br />

Juiste aanwijz<strong>in</strong>g <strong>in</strong> e<strong>en</strong> helpprogramma<br />

bij e<strong>en</strong> computerprobleem<br />

(DL, OPL, WE);<br />

Voorwaard<strong>en</strong> <strong>in</strong> e<strong>en</strong> offerte, polis of<br />

contract doornem<strong>en</strong> <strong>en</strong> bij twijfel de<br />

hulp van e<strong>en</strong> deskundige <strong>in</strong>roep<strong>en</strong><br />

(PU, WE);<br />

Markt<strong>in</strong>formatie over e<strong>en</strong> bepaald<br />

product verzamel<strong>en</strong> (OPL, WE).<br />

Kan bij allerlei soort<strong>en</strong> bericht<strong>en</strong>,<br />

artikel<strong>en</strong> of verslag<strong>en</strong> snel bepal<strong>en</strong><br />

of <strong>het</strong> de moeite waard is deze<br />

nader te bestuder<strong>en</strong>.<br />

Artikel<strong>en</strong> <strong>in</strong> de krant of <strong>in</strong>formatie<br />

op <strong>in</strong>ternet voor <strong>het</strong> mak<strong>en</strong> van e<strong>en</strong><br />

werkstuk (OPL);<br />

Lijst van publicaties op <strong>het</strong> eig<strong>en</strong><br />

vak- of <strong>in</strong>teressegebied, opgeleverd<br />

door e<strong>en</strong> zoekmach<strong>in</strong>e (DL, OPL,<br />

WE);<br />

Bericht<strong>en</strong> <strong>in</strong> e<strong>en</strong> <strong>in</strong>ternetnieuwsgroep<br />

op eig<strong>en</strong> vak- of <strong>in</strong>teressegebied<br />

(DL, OPL, WE);<br />

Passages <strong>in</strong> e<strong>en</strong> studieboek bij <strong>het</strong><br />

voorbereid<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> t<strong>en</strong>tam<strong>en</strong><br />

(OPL);<br />

Onderzoeksverslag<strong>en</strong> (OPL, WE);<br />

Artikel<strong>en</strong> over onderwerp<strong>en</strong> van<br />

algeme<strong>en</strong> belang <strong>in</strong> e<strong>en</strong> landelijke<br />

kwaliteitskrant of op<strong>in</strong>ieblad (DL,<br />

OL, WE).<br />

Kan meer complexe advert<strong>en</strong>ties<br />

begrijp<strong>en</strong>.<br />

Reclame waar<strong>in</strong> e<strong>en</strong> nieuw product<br />

wordt aangeprez<strong>en</strong> (DL);<br />

Aanbod van won<strong>in</strong>g<strong>en</strong>, met veel<br />

afkort<strong>in</strong>g<strong>en</strong> <strong>en</strong> specifieke begripp<strong>en</strong><br />

(DL);<br />

Vacatures voor meer complexe functies<br />

op <strong>het</strong> eig<strong>en</strong> vakgebied (WE).<br />

49


50<br />

Gedetailleerde descriptor<strong>en</strong> <strong>en</strong> voorbeeld<strong>en</strong> van <strong>taal</strong>tak<strong>en</strong><br />

3. Oriënter<strong>en</strong>d lez<strong>en</strong><br />

Niveau A1 Niveau A2 Niveau B1 Niveau B2 Niveau C1<br />

Kan zich e<strong>en</strong> idee vorm<strong>en</strong><br />

van de <strong>in</strong>houd van e<strong>en</strong> korte<br />

tekst, <strong>in</strong> <strong>het</strong> bijzonder als die<br />

visueel ondersteund is.<br />

E<strong>en</strong>voudig stripverhaal <strong>in</strong> e<strong>en</strong><br />

tijdschrift (DL);<br />

E<strong>en</strong>voudige beschrijv<strong>in</strong>g van<br />

e<strong>en</strong> (<strong>taal</strong>)cursus <strong>in</strong> e<strong>en</strong> folder<br />

(OPL);<br />

Onderwerp vaststell<strong>en</strong> van<br />

korte bericht<strong>en</strong> <strong>in</strong> e<strong>en</strong> krant<br />

(DL);<br />

Bek<strong>en</strong>de woord<strong>en</strong> <strong>en</strong> frases<br />

destiller<strong>en</strong> uit krant<strong>en</strong>kopp<strong>en</strong><br />

(DL);<br />

Kort geïllustreerd weerbericht<br />

(DL).<br />

Kan <strong>in</strong> korte <strong>in</strong>formatieve<br />

tekst<strong>en</strong> <strong>in</strong>formatie over person<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> plaats<strong>en</strong> begrijp<strong>en</strong>.<br />

Leeftijd, woonplaats <strong>en</strong> aantal<br />

k<strong>in</strong>der<strong>en</strong> van de geportretteerde<br />

ster <strong>in</strong> e<strong>en</strong> foto-onderschrift<br />

<strong>in</strong> e<strong>en</strong> populair tijdschrift (DL);<br />

Locatie, grootte <strong>en</strong> prijs van<br />

e<strong>en</strong> huis op de website van e<strong>en</strong><br />

makelaar (DL).<br />

Kan specifieke <strong>in</strong>formatie<br />

begrijp<strong>en</strong> <strong>in</strong> e<strong>en</strong>voudige<br />

tekst<strong>en</strong>.<br />

Product<strong>in</strong>formatie op etikett<strong>en</strong><br />

van lev<strong>en</strong>smiddel<strong>en</strong> of medicijn<strong>en</strong><br />

(DL);<br />

Vacature voor e<strong>en</strong> vakantiebaantje<br />

of stage (DL, OPL);<br />

Berichtje op e<strong>en</strong> prikbord<br />

waar<strong>in</strong> iemand iets vraagt of<br />

aankondigt (DL);<br />

Informatie over camp<strong>in</strong>g of<br />

hotel op e<strong>en</strong> website (DL).<br />

Kan de hoofdlijn begrijp<strong>en</strong><br />

van e<strong>en</strong>voudige tekst<strong>en</strong> <strong>in</strong><br />

e<strong>en</strong> tijdschrift, krant of op<br />

e<strong>en</strong> website.<br />

Over e<strong>en</strong> hobby of vrije tijdsbested<strong>in</strong>g<br />

(DL);<br />

Over mode <strong>en</strong> lichaamsverzorg<strong>in</strong>g<br />

(DL);<br />

Interview met e<strong>en</strong> popster <strong>in</strong><br />

e<strong>en</strong> tijdschrift (DL);<br />

Aan <strong>het</strong> <strong>taal</strong>niveau van de<br />

leerder aangepast kort verhaal<br />

(‘graded reader’) (OPL);<br />

Korte artikeltjes over actuele<br />

onderwerp<strong>en</strong>, zoals sport of<br />

wereldpolitiek, <strong>in</strong> e<strong>en</strong> plaatselijke<br />

krant (DL).<br />

Kan korte, beschrijv<strong>en</strong>de<br />

tekst<strong>en</strong> over vertrouwde<br />

onderwerp<strong>en</strong> begrijp<strong>en</strong>.<br />

Kort verslag van e<strong>en</strong> bije<strong>en</strong>komst<br />

of gebeurt<strong>en</strong>is (DL,<br />

OPL,WE);<br />

Programma van e<strong>en</strong> excursie of<br />

zomercursus (DL, WE, OPL);<br />

Persoonsbeschrijv<strong>in</strong>g op e<strong>en</strong><br />

website voor correspond<strong>en</strong>tiecontact<strong>en</strong><br />

(DL, OPL);<br />

Beschrijv<strong>in</strong>g van e<strong>en</strong> bedrijf <strong>in</strong><br />

e<strong>en</strong> brochure (OPL, WE);<br />

Op/onderschrift<strong>en</strong> bij e<strong>en</strong><br />

t<strong>en</strong>toonstell<strong>in</strong>g of pres<strong>en</strong>tatie<br />

(PU, OPL, WE).<br />

Kan belangrijke feitelijke<br />

<strong>in</strong>formatie begrijp<strong>en</strong> <strong>in</strong> korte<br />

verslag<strong>en</strong> <strong>en</strong> artikel<strong>en</strong>.<br />

E<strong>en</strong>voudig voorlicht<strong>in</strong>gsmateriaal<br />

van overhed<strong>en</strong> of onderwijs<strong>in</strong>stell<strong>in</strong>g<strong>en</strong><br />

(PU, OPL);<br />

Het ‘wie-wat-waar’ <strong>in</strong> krant<strong>en</strong>artikel<strong>en</strong><br />

over e<strong>en</strong> overval, e<strong>en</strong><br />

ongeluk of e<strong>en</strong> rel (DL);<br />

Informatie over product<strong>en</strong>,<br />

material<strong>en</strong> of apparat<strong>en</strong> uit<br />

technische rapport<strong>en</strong> op <strong>het</strong><br />

eig<strong>en</strong> vakterre<strong>in</strong> (OPL, WE);<br />

Verklar<strong>en</strong>de tekst bij tabell<strong>en</strong>,<br />

grafiek<strong>en</strong> of schema’s (OPL,<br />

WE);<br />

Biografische <strong>in</strong>formatie over<br />

e<strong>en</strong> kunst<strong>en</strong>aar, schrijver of<br />

sportman/vrouw <strong>in</strong> e<strong>en</strong> tijdschrift<br />

of op e<strong>en</strong> website (DL,<br />

OPL);<br />

Verslag van e<strong>en</strong> werkbesprek<strong>in</strong>g<br />

of projectgroepvergader<strong>in</strong>g<br />

(OPL, WE);<br />

Ondertitels bij e<strong>en</strong> televisieprogramma,<br />

video/ DVD of<br />

film (DL);<br />

Sportuitslag<strong>en</strong> op Teletekst<br />

(DL);<br />

Achtergrond<strong>in</strong>formatie uitgereikt<br />

bij e<strong>en</strong> pres<strong>en</strong>tatie of op<br />

e<strong>en</strong> vakbeurs (WE).<br />

Kan hoofdthema <strong>en</strong> belangrijkste<br />

argum<strong>en</strong>t<strong>en</strong> begrijp<strong>en</strong><br />

<strong>in</strong> e<strong>en</strong>voudige tekst<strong>en</strong> <strong>in</strong><br />

tijdschrift<strong>en</strong>, krant<strong>en</strong> of op<br />

<strong>in</strong>ternet.<br />

Artikel <strong>in</strong> e<strong>en</strong> populaire krant<br />

over hobby of sport (DL);<br />

Artikel <strong>in</strong> e<strong>en</strong> muziekblad over<br />

de opkomst van e<strong>en</strong> nieuwe<br />

popgroep (DL);<br />

Artikel<strong>en</strong> over onderwerp<strong>en</strong><br />

op <strong>het</strong> eig<strong>en</strong> <strong>in</strong>teresseterre<strong>in</strong><br />

<strong>in</strong> populairwet<strong>en</strong>schappelijke<br />

tijdschrift<strong>en</strong> (DL, OPL);<br />

Artikel <strong>in</strong> e<strong>en</strong> tijdschrift over<br />

veilig vrij<strong>en</strong> (DL, OPL);<br />

Websites over reiz<strong>en</strong> of studie<br />

<strong>in</strong> <strong>het</strong> buit<strong>en</strong>land (DL, OPL).<br />

Kan e<strong>en</strong>voudige tekst<strong>en</strong> lez<strong>en</strong><br />

voor plezier.<br />

Roman (DL, OPL);<br />

Niet al te moeilijk geschrev<strong>en</strong><br />

kort verhaal over e<strong>en</strong> aansprek<strong>en</strong>d<br />

onderwerp (DL, OPL);<br />

E<strong>en</strong>voudig gedicht (DL, OPL);<br />

Songtekst (DL, OPL).<br />

Kan tekst<strong>en</strong> begrijp<strong>en</strong> over<br />

actuele onderwerp<strong>en</strong> waar<strong>in</strong><br />

de schrijver e<strong>en</strong> bepaald<br />

standpunt <strong>in</strong>neemt.<br />

Op<strong>in</strong>iër<strong>en</strong>d artikel over de<br />

arbeidsmarktrelevantie van e<strong>en</strong><br />

toekomstige studie (OPL, WE);<br />

Artikel<strong>en</strong> over e<strong>en</strong> milieuvraagstuk<br />

als <strong>in</strong>put voor e<strong>en</strong> werkstuk<br />

(OPL);<br />

Krant<strong>en</strong>artikel over <strong>het</strong> nut van<br />

str<strong>en</strong>ge veiligheidsmaatregel<strong>en</strong><br />

bij voetbalwedstrijd<strong>en</strong> (DL);<br />

Rec<strong>en</strong>sie van e<strong>en</strong> boek, film of<br />

theatervoorstell<strong>in</strong>g (DL);<br />

Column <strong>in</strong> e<strong>en</strong> krant of tijdschrift<br />

(DL).<br />

Kan <strong>in</strong> tekst<strong>en</strong> over onderwerp<strong>en</strong><br />

van algeme<strong>en</strong> belang<br />

of b<strong>in</strong>n<strong>en</strong> <strong>het</strong> eig<strong>en</strong> vak- of<br />

<strong>in</strong>teressegebied nieuwe <strong>in</strong>formatie<br />

<strong>en</strong> specifieke details<br />

v<strong>in</strong>d<strong>en</strong>.<br />

Consequ<strong>en</strong>ties van de aanleg<br />

van e<strong>en</strong> snelweg voor e<strong>en</strong><br />

natuurgebied (PU, OPL);<br />

Historische <strong>in</strong>formatie over<br />

e<strong>en</strong> stad of bouwwerk <strong>in</strong> e<strong>en</strong><br />

reisgids (DL, OPL);<br />

Studieboek op <strong>het</strong> eig<strong>en</strong> vakterre<strong>in</strong><br />

(OPL, WE);<br />

Verslag<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> afdel<strong>in</strong>gsoverleg<br />

of de ondernem<strong>in</strong>gsraad<br />

(WE).<br />

Kan literaire <strong>en</strong> non-fictie<br />

tekst<strong>en</strong> lez<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> redelijke<br />

mate van begrip voor<br />

<strong>het</strong> geheel <strong>en</strong> voor details.<br />

Korte verhal<strong>en</strong> <strong>en</strong> romans van<br />

hed<strong>en</strong>daagse schrijvers (DL);<br />

Biografie (DL);<br />

(literaire) Thriller (DL).<br />

Kan lange <strong>en</strong> complexe<br />

tekst<strong>en</strong> tot <strong>in</strong> detail begrijp<strong>en</strong>,<br />

mits moeilijke passages<br />

herlez<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> word<strong>en</strong>.<br />

Vak- <strong>en</strong> wet<strong>en</strong>schappelijke<br />

literatuur op <strong>het</strong> eig<strong>en</strong> vakterre<strong>in</strong><br />

(OPL, WE);<br />

Vakliteratuur buit<strong>en</strong> <strong>het</strong> eig<strong>en</strong><br />

vak- of <strong>in</strong>teressegebied (DL,<br />

OPL, WE);<br />

Artikel<strong>en</strong> <strong>in</strong> wet<strong>en</strong>schappelijke<br />

bijlag<strong>en</strong> van krant<strong>en</strong> of tijdschrift<strong>en</strong><br />

(DL).<br />

Kan met gemak literaire <strong>en</strong><br />

non-fictie tekst<strong>en</strong> lez<strong>en</strong>.<br />

Hed<strong>en</strong>daagse <strong>en</strong> oudere romans<br />

(DL);<br />

Beschrijv<strong>en</strong>de <strong>en</strong> verhal<strong>en</strong>de<br />

tekst<strong>en</strong> over e<strong>en</strong> breed scala<br />

aan onderwerp<strong>en</strong> (DL).


4. Instructies lez<strong>en</strong><br />

Niveau A1 Niveau A2 Niveau B1 Niveau B2 Niveau C1<br />

Kan e<strong>en</strong>voudige <strong>en</strong> korte<br />

<strong>in</strong>structies begrijp<strong>en</strong>.<br />

Zeer korte routebeschrijv<strong>in</strong>g<br />

zoals: ‘rechtdoor <strong>en</strong> dan l<strong>in</strong>ks’<br />

(DL);<br />

Bewegwijzer<strong>in</strong>g <strong>in</strong> e<strong>en</strong> groot<br />

gebouw (PU, OPL, WE);<br />

E<strong>en</strong>voudige <strong>in</strong>structies voor<br />

e<strong>en</strong> activiteit <strong>in</strong> e<strong>en</strong> pretpark of<br />

toeristische attractie (DL, PU);<br />

Opschrift<strong>en</strong> op stickers van<br />

medicijn<strong>en</strong> zoals : ‘3x per dag<br />

met water <strong>in</strong>nem<strong>en</strong>, tijd<strong>en</strong>s de<br />

maaltijd’ (DL);<br />

Instructies bij lesmateriaal<br />

zoals: ‘vul <strong>in</strong>’, ‘kruis aan’, ‘luister<br />

naar de tekst’, ‘pr<strong>in</strong>t deze<br />

oef<strong>en</strong><strong>in</strong>g’ (OPL);<br />

Instructies <strong>in</strong> computerprogramma’s<br />

zoals: ‘op<strong>en</strong> bestand’,<br />

‘knip’, ‘plak’, ‘kopieer’,’ verz<strong>en</strong>d’,<br />

‘nieuw bericht’ <strong>en</strong> ‘pr<strong>in</strong>t’ (DL,<br />

OPL, WE).<br />

Kan e<strong>en</strong>voudige, goed gestructureerde<br />

<strong>in</strong>structies<br />

begrijp<strong>en</strong>.<br />

Gebruiksaanwijz<strong>in</strong>g op e<strong>en</strong><br />

pakje soep (DL);<br />

Verkorte <strong>in</strong>structie voor e<strong>en</strong><br />

nieuwe mobiele telefoon (DL);<br />

Instructies op apparat<strong>en</strong> zoals<br />

e<strong>en</strong> telefooncel, geldautomaat,<br />

of e<strong>en</strong> automaat voor bus- <strong>en</strong><br />

tre<strong>in</strong>kaartjes (PU);<br />

Gebruiksaanwijz<strong>in</strong>g op e<strong>en</strong><br />

brandblusser (PU);<br />

Kaart op hotelkamer: ‘wat te<br />

do<strong>en</strong> <strong>in</strong> geval van brand <strong>in</strong> e<strong>en</strong><br />

hotel’ (PU);<br />

Instructies met betrekk<strong>in</strong>g tot<br />

veiligheid op de werkplek (WE,<br />

OPL);<br />

Veiligheidsvoorschrift<strong>en</strong> <strong>in</strong> e<strong>en</strong><br />

vliegtuig (PU);<br />

Foutmeld<strong>in</strong>g<strong>en</strong> <strong>in</strong> computer- <strong>en</strong><br />

e-mailprogramma’s (DL, OPL,<br />

WE).<br />

Gedetailleerde descriptor<strong>en</strong> <strong>en</strong> voorbeeld<strong>en</strong> van <strong>taal</strong>tak<strong>en</strong><br />

Kan duidelijk geschrev<strong>en</strong>,<br />

ondubbelz<strong>in</strong>nige <strong>in</strong>structies<br />

begrijp<strong>en</strong>.<br />

Recept voor <strong>het</strong> mak<strong>en</strong> van e<strong>en</strong><br />

regionaal gerecht (DL);<br />

Handleid<strong>in</strong>g bij e<strong>en</strong> mobiele<br />

telefoon (DL);<br />

Instructies bij e<strong>en</strong> computerspelletje<br />

(DL);<br />

Helpfunctie <strong>in</strong> e<strong>en</strong> tekstverwerk<strong>in</strong>gsprogramma<br />

(DL, OPL, WE);<br />

Instructie bij e<strong>en</strong> kopieerapparaat,<br />

e<strong>en</strong> pr<strong>in</strong>ter of e<strong>en</strong> beamer<br />

(DL, OPL, WE).<br />

E<strong>en</strong>voudig geschrev<strong>en</strong> bijsluiter<br />

bij medicijn<strong>en</strong> (DL);<br />

Oploss<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> stor<strong>in</strong>g bij<br />

e<strong>en</strong> bek<strong>en</strong>d apparaat met behulp<br />

van e<strong>en</strong> handleid<strong>in</strong>g (WE);<br />

Instructies voor <strong>het</strong> <strong>in</strong>vull<strong>en</strong><br />

van e<strong>en</strong> schadeformulier bij e<strong>en</strong><br />

aanrijd<strong>in</strong>g (PU).<br />

Kan lange <strong>en</strong> complexe<br />

<strong>in</strong>structies begrijp<strong>en</strong>, mits er<br />

geleg<strong>en</strong>heid is om moeilijke<br />

stukk<strong>en</strong> meerdere mal<strong>en</strong> te<br />

lez<strong>en</strong>.<br />

Grammatica-aanwijz<strong>in</strong>g<strong>en</strong> <strong>in</strong> de<br />

vreemde <strong>taal</strong> (DL, OPL, WE);<br />

Instructies voor <strong>het</strong> <strong>in</strong>staller<strong>en</strong><br />

van computerprogramma’s <strong>en</strong><br />

randapparatuur zoals e<strong>en</strong> scanner<br />

of pr<strong>in</strong>ter (DL, OPL, WE);<br />

Instructies voor <strong>het</strong> mak<strong>en</strong><br />

van e<strong>en</strong> eig<strong>en</strong> webpag<strong>in</strong>a (DL,<br />

OPL, WE);<br />

Raadpleg<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> handboek<br />

bij <strong>het</strong> <strong>in</strong>werk<strong>en</strong> op e<strong>en</strong> nieuwe<br />

mach<strong>in</strong>e (WE);<br />

Programmer<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> videorecorder<br />

(DL);<br />

Richtlijn<strong>en</strong> voor <strong>het</strong> aanvrag<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> aflegg<strong>en</strong> van t<strong>en</strong>tam<strong>en</strong>s <strong>en</strong><br />

exam<strong>en</strong>s (OPL).<br />

Kan ieder <strong>in</strong>stallatievoorschrift<br />

of elke handleid<strong>in</strong>g<br />

goed begrijp<strong>en</strong>, mits moeilijke<br />

passages herlez<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong><br />

word<strong>en</strong>.<br />

Over de <strong>in</strong>stallatie <strong>en</strong> <strong>het</strong><br />

onderhoud van nieuwe mach<strong>in</strong>es<br />

(WE);<br />

Over de uitvoer<strong>in</strong>g van proev<strong>en</strong>,<br />

ook <strong>in</strong> e<strong>en</strong> nieuw vakgebied<br />

(OPL, WE);<br />

Over de verwerk<strong>in</strong>g van onderzoeksgegev<strong>en</strong>s<br />

<strong>in</strong> e<strong>en</strong> dataverwerk<strong>in</strong>gsprogramma<br />

op de<br />

computer (OPL, WE).<br />

51


52<br />

Gedetailleerde descriptor<strong>en</strong> <strong>en</strong> voorbeeld<strong>en</strong> van <strong>taal</strong>tak<strong>en</strong><br />

7.3 Vaardigheid Gesprekk<strong>en</strong> voer<strong>en</strong><br />

1. Informele gesprekk<strong>en</strong><br />

Niveau A1 Niveau A2 Niveau B1 Niveau B2 Niveau C1<br />

Kan op e<strong>en</strong> e<strong>en</strong>voudige<br />

manier groet<strong>en</strong> <strong>en</strong> afscheid<br />

nem<strong>en</strong>.<br />

Groet<strong>en</strong> <strong>en</strong> afscheid nem<strong>en</strong> <strong>in</strong><br />

e<strong>en</strong> w<strong>in</strong>kel of café bij b<strong>in</strong>n<strong>en</strong>komst<br />

<strong>en</strong> vertrek (DL);<br />

Gesprekspartners begroet<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />

afscheid nem<strong>en</strong> van h<strong>en</strong> (DL);<br />

Zegg<strong>en</strong> dat je weg moet gaan<br />

(DL).<br />

Kan zichzelf <strong>en</strong> ander<strong>en</strong><br />

voorstell<strong>en</strong> <strong>en</strong> reager<strong>en</strong> als<br />

iemand voorgesteld wordt.<br />

In e<strong>en</strong> groep leeftijdg<strong>en</strong>ot<strong>en</strong><br />

tijd<strong>en</strong>s e<strong>en</strong> verblijf op e<strong>en</strong><br />

buit<strong>en</strong>landse camp<strong>in</strong>g (DL);<br />

Aan m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> met wie je <strong>in</strong> de<br />

tre<strong>in</strong> aan de praat komt (DL);<br />

Tijd<strong>en</strong>s e<strong>en</strong> voorstelrondje aan<br />

<strong>het</strong> beg<strong>in</strong> van e<strong>en</strong> bezoek aan<br />

e<strong>en</strong> buit<strong>en</strong>landse school (OPL).<br />

Kan e<strong>en</strong>voudige <strong>in</strong>formatie<br />

vrag<strong>en</strong> <strong>en</strong> gev<strong>en</strong> over welbev<strong>in</strong>d<strong>en</strong>.<br />

Zegg<strong>en</strong> hoe <strong>het</strong> met je gaat <strong>en</strong><br />

aan ander<strong>en</strong> vrag<strong>en</strong> hoe <strong>het</strong><br />

met h<strong>en</strong> gaat (DL).<br />

Kan <strong>in</strong> alledaagse situaties op<br />

e<strong>en</strong>voudige manier bek<strong>en</strong>d<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> onbek<strong>en</strong>d<strong>en</strong> aansprek<strong>en</strong>,<br />

groet<strong>en</strong> of zich bij h<strong>en</strong> voor<br />

iets verontschuldig<strong>en</strong>.<br />

Bedi<strong>en</strong><strong>in</strong>g <strong>in</strong> e<strong>en</strong> restaurant<br />

aanroep<strong>en</strong> <strong>en</strong> iets vrag<strong>en</strong> (PU);<br />

Zich verontschuldig<strong>en</strong> als m<strong>en</strong><br />

teg<strong>en</strong> iemand aanbotst (PU);<br />

Iemand op straat aansprek<strong>en</strong>,<br />

om e<strong>en</strong> <strong>in</strong>licht<strong>in</strong>g vrag<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />

bedank<strong>en</strong> (PU).<br />

Kan op e<strong>en</strong>voudige wijze<br />

voorkeur <strong>en</strong> m<strong>en</strong><strong>in</strong>g uitdrukk<strong>en</strong><br />

over vertrouwde alledaagse<br />

onderwerp<strong>en</strong>.<br />

Vri<strong>en</strong>d(<strong>in</strong>) complim<strong>en</strong>ter<strong>en</strong> met<br />

kled<strong>in</strong>g (DL);<br />

W<strong>en</strong>s uit<strong>en</strong> om mee te do<strong>en</strong><br />

met e<strong>en</strong> spel of opdracht (DL,<br />

OPL);<br />

In e<strong>en</strong> w<strong>in</strong>kel aangev<strong>en</strong> dat je<br />

e<strong>en</strong> product niet wilt kop<strong>en</strong><br />

(PU);<br />

Zegg<strong>en</strong> dat je iets lekker v<strong>in</strong>dt<br />

<strong>en</strong> vrag<strong>en</strong> naar favoriete gerecht<strong>en</strong><br />

(DL);<br />

Bij vakantiebaantje of stage<br />

zegg<strong>en</strong> dat bepaalde werkzaamhed<strong>en</strong><br />

te zwaar of te<br />

moeilijk zijn (OPL, WE).<br />

Kan iemand correct ontvang<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> op zijn/haar gemak<br />

stell<strong>en</strong>.<br />

Klant ontvang<strong>en</strong> <strong>en</strong> begroet<strong>en</strong><br />

(OPL, WE);<br />

Uitwissel<strong>in</strong>gsstud<strong>en</strong>t verwelkom<strong>en</strong><br />

(OPL).<br />

Kan <strong>in</strong> beperkte mate<br />

meedo<strong>en</strong> aan e<strong>en</strong>voudige<br />

gesprekk<strong>en</strong> over alledaagse,<br />

bek<strong>en</strong>de onderwerp<strong>en</strong>.<br />

Over wat m<strong>en</strong> <strong>in</strong> <strong>het</strong> week<strong>en</strong>d<br />

gedaan heeft of gaat do<strong>en</strong> (DL);<br />

Over iemands huis, buurt,<br />

familie of k<strong>in</strong>der<strong>en</strong> (DL).<br />

Kan persoonlijke standpunt<strong>en</strong>,<br />

comm<strong>en</strong>taar <strong>en</strong> m<strong>en</strong><strong>in</strong>g gev<strong>en</strong><br />

over onderwerp<strong>en</strong> b<strong>in</strong>n<strong>en</strong> de<br />

eig<strong>en</strong> belev<strong>in</strong>gssfeer.<br />

Vergelijk<strong>en</strong> van de woon-, leef-,<br />

werksituatie met ander<strong>en</strong> (DL);<br />

Over ziektes <strong>en</strong> gezondheid<br />

(DL);<br />

Over televisieprogramma’s tophits,<br />

films, sportwedstrijd<strong>en</strong> (DL);<br />

Over religie (DL);<br />

Over de gebeurt<strong>en</strong>iss<strong>en</strong> van de<br />

dag (DL);<br />

Over e<strong>en</strong> actie van vri<strong>en</strong>d<strong>en</strong>, collega’s<br />

of bek<strong>en</strong>d<strong>en</strong> (DL);<br />

Suggesties gev<strong>en</strong> voor e<strong>en</strong><br />

cadeautje aan e<strong>en</strong> gastgez<strong>in</strong> (DL,<br />

OPL);<br />

Voor- <strong>en</strong> nadel<strong>en</strong> van vakantiebestemm<strong>in</strong>g<strong>en</strong><br />

besprek<strong>en</strong> (DL).<br />

Kan iemand geruststell<strong>en</strong>.<br />

Als er vertrag<strong>in</strong>g is (DL, WE);<br />

Als e<strong>en</strong> klant of gast ziek is <strong>en</strong> je<br />

op de dokter wacht (WE).<br />

Kan gevoel<strong>en</strong>s uit<strong>en</strong> <strong>en</strong> op gevoel<strong>en</strong>s<br />

van ander<strong>en</strong> reager<strong>en</strong>.<br />

Boosheid uitdrukk<strong>en</strong> bij on<strong>en</strong>igheid<br />

met e<strong>en</strong> vri<strong>en</strong>d(<strong>in</strong>) (DL);<br />

Reager<strong>en</strong> op e<strong>en</strong> spijtbetuig<strong>in</strong>g<br />

(DL);<br />

Medelev<strong>en</strong> betuig<strong>en</strong> bij e<strong>en</strong><br />

vervel<strong>en</strong>de gebeurt<strong>en</strong>is (DL, OPL,<br />

WE).<br />

Kan contact<strong>en</strong> met sprekers<br />

van de vreemde <strong>taal</strong><br />

onderhoud<strong>en</strong> zonder h<strong>en</strong><br />

onbedoeld te irriter<strong>en</strong> of te<br />

amuser<strong>en</strong> <strong>en</strong> zonder dat zij<br />

zich anders moet<strong>en</strong> gedrag<strong>en</strong><br />

dan <strong>in</strong> gesprekk<strong>en</strong> met ‘native<br />

speakers’.<br />

Buit<strong>en</strong>landse gast<strong>en</strong> onderhoud<strong>en</strong><br />

bij <strong>in</strong>formele geleg<strong>en</strong>hed<strong>en</strong><br />

(DL, WE);<br />

Gesprek voer<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> k<strong>en</strong>nis<br />

of collega <strong>in</strong> e<strong>en</strong> rumoerig café<br />

(DL, WE);<br />

Deelnem<strong>en</strong> aan gesprekk<strong>en</strong><br />

met meerdere sprekers van de<br />

vreemde <strong>taal</strong> (DL, OPL, WE);<br />

Bij zakelijke ontmoet<strong>in</strong>g<strong>en</strong> e<strong>en</strong><br />

prettige sfeer creër<strong>en</strong> door<br />

small talk (WE).<br />

Kan <strong>in</strong> vertrouwde situaties<br />

actief meedo<strong>en</strong> aan discussies<br />

over onderwerp<strong>en</strong> van<br />

algem<strong>en</strong>e aard.<br />

Met e<strong>en</strong> doc<strong>en</strong>t over de nieuwe<br />

lesmethode (OPL);<br />

Over <strong>het</strong> vrijgev<strong>en</strong> van de<br />

drugshandel (DL);<br />

Over <strong>het</strong> op<strong>en</strong>stell<strong>en</strong> of sluit<strong>en</strong><br />

van de Europese gr<strong>en</strong>z<strong>en</strong> (DL,<br />

PU);<br />

Over <strong>het</strong> handhav<strong>en</strong> van<br />

verschill<strong>en</strong> <strong>in</strong> prijz<strong>en</strong>geld <strong>in</strong> de<br />

sport bij mann<strong>en</strong> <strong>en</strong> vrouw<strong>en</strong><br />

(DL).<br />

Kan gevoel<strong>en</strong>s g<strong>en</strong>uanceerd<br />

uit<strong>en</strong> <strong>en</strong> adequaat reager<strong>en</strong><br />

op gevoelsuit<strong>in</strong>g<strong>en</strong> van<br />

ander<strong>en</strong>.<br />

Meelev<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> buit<strong>en</strong>landse<br />

k<strong>en</strong>nis/collega die voor e<strong>en</strong> belangrijk<br />

exam<strong>en</strong> gezakt is (DL);<br />

Schrik <strong>en</strong> verdriet uit<strong>en</strong> na e<strong>en</strong><br />

verkeersongeluk (PU);<br />

Medelev<strong>en</strong> betuig<strong>en</strong> bij <strong>in</strong>grijp<strong>en</strong>de<br />

gebeurt<strong>en</strong>iss<strong>en</strong> (DL);<br />

Met e<strong>en</strong> vri<strong>en</strong>d(<strong>in</strong>) prat<strong>en</strong> over<br />

e<strong>en</strong> ontroer<strong>en</strong>de film (DL);<br />

Boosheid uit<strong>en</strong> over <strong>het</strong> niet<br />

nakom<strong>en</strong> van afsprak<strong>en</strong> (DL,<br />

OPL, WE).<br />

Kan <strong>taal</strong> flexibel <strong>en</strong> effectief<br />

gebruik<strong>en</strong> voor sociale<br />

doele<strong>in</strong>d<strong>en</strong>, <strong>in</strong>clusief emotioneel,<br />

dubbelz<strong>in</strong>nig <strong>en</strong><br />

humoristisch gebruik.<br />

Deelnem<strong>en</strong> aan de conversatie<br />

bij zeer formele <strong>en</strong> <strong>in</strong>formele<br />

geleg<strong>en</strong>hed<strong>en</strong>, ook <strong>in</strong><br />

e<strong>en</strong> lawaaiige omgev<strong>in</strong>g (DL);<br />

Op humoristische wijze<br />

besprek<strong>en</strong> van politici of collega’s<br />

<strong>en</strong> jezelf (DL);<br />

Mak<strong>en</strong> van woordgrapjes om<br />

<strong>het</strong> gesprek e<strong>en</strong> m<strong>in</strong>der serieuze<br />

w<strong>en</strong>d<strong>in</strong>g te gev<strong>en</strong> (DL);<br />

E<strong>en</strong> mop of e<strong>en</strong> grappig<br />

verhaal vertell<strong>en</strong> (DL).<br />

Kan met gemak complexe<br />

<strong>in</strong>teracties tuss<strong>en</strong> derd<strong>en</strong><br />

volg<strong>en</strong> <strong>en</strong> hieraan deelnem<strong>en</strong><br />

<strong>in</strong> e<strong>en</strong> groepsgesprek,<br />

zelfs over abstracte, complexe,<br />

onbek<strong>en</strong>de onderwerp<strong>en</strong>.<br />

Op e<strong>en</strong> feestje prat<strong>en</strong> over<br />

abstracte zak<strong>en</strong> als liefde <strong>en</strong><br />

verdriet (DL);<br />

Discussiër<strong>en</strong> over wel/niet<br />

<strong>in</strong>terv<strong>en</strong>iër<strong>en</strong> <strong>in</strong> oorlogsgebied<strong>en</strong><br />

(DL).


2. Bije<strong>en</strong>komst<strong>en</strong> <strong>en</strong> vergader<strong>in</strong>g<strong>en</strong><br />

Niveau A1 Niveau A2 Niveau B1 Niveau B2 Niveau C1<br />

Kan, <strong>in</strong>di<strong>en</strong> rechtstreeks<br />

gevraagd, tijd<strong>en</strong>s e<strong>en</strong> groepsgesprek<br />

e<strong>en</strong> m<strong>en</strong><strong>in</strong>g gev<strong>en</strong>,<br />

mits om herhal<strong>in</strong>g gevraagd<br />

kan word<strong>en</strong> <strong>en</strong> hulp gebod<strong>en</strong><br />

wordt bij <strong>het</strong> formuler<strong>en</strong> van<br />

e<strong>en</strong> antwoord.<br />

Reactie na e<strong>en</strong> pres<strong>en</strong>tatie<br />

(OPL, WE);<br />

Tijd<strong>en</strong>s e<strong>en</strong> klass<strong>en</strong>discussie<br />

zegg<strong>en</strong> dat je <strong>het</strong> met e<strong>en</strong><br />

standpunt e<strong>en</strong>s of niet e<strong>en</strong>s<br />

b<strong>en</strong>t (OPL);<br />

Zegg<strong>en</strong> wat je van e<strong>en</strong> bepaald<br />

punt v<strong>in</strong>dt tijd<strong>en</strong>s e<strong>en</strong> werkoverleg<br />

(<strong>in</strong> stage) (WE, OPL).<br />

Gedetailleerde descriptor<strong>en</strong> <strong>en</strong> voorbeeld<strong>en</strong> van <strong>taal</strong>tak<strong>en</strong><br />

Kan e<strong>en</strong> standpunt duidelijk<br />

overbr<strong>en</strong>g<strong>en</strong>, maar heeft<br />

moeite met deelname aan de<br />

discussie.<br />

Aangev<strong>en</strong> waarom e<strong>en</strong> feest<br />

op e<strong>en</strong> bepaalde locatie moet<br />

word<strong>en</strong> gehoud<strong>en</strong> (DL, OPL);<br />

Comm<strong>en</strong>taar op de voortgang<br />

<strong>in</strong> e<strong>en</strong> project (OPL, WE);<br />

M<strong>en</strong><strong>in</strong>g over <strong>het</strong> programma,<br />

als deelnemer aan e<strong>en</strong> uitwissel<strong>in</strong>g<br />

(OPL);<br />

M<strong>en</strong><strong>in</strong>g formuler<strong>en</strong> over e<strong>en</strong><br />

actuele gebeurt<strong>en</strong>is, tijd<strong>en</strong>s e<strong>en</strong><br />

discussie <strong>in</strong> de vreemde <strong>taal</strong> op<br />

school (OPL).<br />

Kan <strong>in</strong> beperkte mate deelnem<strong>en</strong><br />

aan rout<strong>in</strong>ematige<br />

discussies over praktische<br />

zak<strong>en</strong>.<br />

Aanpass<strong>in</strong>g<strong>en</strong> <strong>in</strong> <strong>het</strong> programma<br />

tijd<strong>en</strong>s e<strong>en</strong> werk- of<br />

studiebezoek (OPL, WE);<br />

Tijd<strong>en</strong>s e<strong>en</strong> stage uitlegg<strong>en</strong><br />

waarom iets op e<strong>en</strong> bepaalde<br />

manier gedaan is (OPL, WE);<br />

In e<strong>en</strong> bije<strong>en</strong>komst met buit<strong>en</strong>landse<br />

bezoekers e<strong>en</strong> praktische<br />

oploss<strong>in</strong>g aandrag<strong>en</strong> voor gerez<strong>en</strong><br />

problem<strong>en</strong> (OPL, WE);<br />

Voorstell<strong>en</strong> do<strong>en</strong> voor de<br />

organisatie van e<strong>en</strong> feestelijke<br />

slotavond tijd<strong>en</strong>s e<strong>en</strong> uitwissel<strong>in</strong>g<br />

met buit<strong>en</strong>landse stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong><br />

(OPL).<br />

Kan <strong>in</strong> e<strong>en</strong> discussie zijn/haar<br />

m<strong>en</strong><strong>in</strong>g naar vor<strong>en</strong> br<strong>en</strong>g<strong>en</strong>,<br />

verantwoord<strong>en</strong> <strong>en</strong> overe<strong>in</strong>d<br />

houd<strong>en</strong>.<br />

Over e<strong>en</strong> maatschappelijk<br />

onderwerp, zoals de drugsbestrijd<strong>in</strong>g<br />

(PU, OPL);<br />

Over <strong>in</strong>ternationale vraagstukk<strong>en</strong>,<br />

zoals de vluchtel<strong>in</strong>g<strong>en</strong>problematiek<br />

(PU, OPL);<br />

Tijd<strong>en</strong>s e<strong>en</strong> werkbesprek<strong>in</strong>g e<strong>en</strong><br />

alternatieve oploss<strong>in</strong>g voor e<strong>en</strong><br />

probleem aandrag<strong>en</strong> (WE).<br />

Kan actief participer<strong>en</strong> <strong>in</strong><br />

rout<strong>in</strong>ematige <strong>en</strong> niet-rout<strong>in</strong>ematige<br />

formele discussies.<br />

Over <strong>het</strong> maximale aantal<br />

deelnemers voor e<strong>en</strong> wedstrijd<br />

of project (PU, OPL, WE);<br />

Over de <strong>in</strong>houd van <strong>het</strong> bedrijfsmagaz<strong>in</strong>e<br />

of de nieuwsbrief<br />

(WE, OPL);<br />

Over de beperkte bijdrage van<br />

groepsled<strong>en</strong> aan e<strong>en</strong> project<br />

(WE, OPL).<br />

Kan <strong>in</strong> e<strong>en</strong> discussie alternatieve<br />

voorstell<strong>en</strong> besprek<strong>en</strong>,<br />

e<strong>en</strong> hypothese formuler<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />

op hypotheses reager<strong>en</strong>.<br />

Doemsc<strong>en</strong>ario sc<strong>het</strong>s<strong>en</strong> bij e<strong>en</strong><br />

voorstel (OPL, WE);<br />

Standpunt<strong>en</strong> verzamel<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />

vergelijk<strong>en</strong> bij de keuze van e<strong>en</strong><br />

nieuwe leverancier (WE);<br />

Verschill<strong>en</strong>de opties rond e<strong>en</strong><br />

operatie besprek<strong>en</strong> (OPL,WE).<br />

Kan e<strong>en</strong> formeel standpunt<br />

op overtuig<strong>en</strong>de wijze naar<br />

vor<strong>en</strong> br<strong>en</strong>g<strong>en</strong> <strong>en</strong> vloei<strong>en</strong>d,<br />

spontaan <strong>en</strong> adequaat<br />

reager<strong>en</strong> op vrag<strong>en</strong> <strong>en</strong> comm<strong>en</strong>taar.<br />

Als verteg<strong>en</strong>woordiger van e<strong>en</strong><br />

organisatie de afwijz<strong>in</strong>g van<br />

e<strong>en</strong> sollicitant beargum<strong>en</strong>ter<strong>en</strong><br />

(WE, OPL);<br />

Bij e<strong>en</strong> <strong>in</strong>ternationale opleid<strong>in</strong>g<br />

de <strong>in</strong>voer<strong>in</strong>g van <strong>het</strong> nieuwe<br />

studiepunt<strong>en</strong>systeem toelicht<strong>en</strong><br />

(OPL, WE);<br />

Op e<strong>en</strong> persconfer<strong>en</strong>tie <strong>het</strong><br />

beleid van de eig<strong>en</strong> organisatie<br />

toelicht<strong>en</strong> (WE).<br />

Kan deelnem<strong>en</strong> aan zeer<br />

formele bije<strong>en</strong>komst<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />

besprek<strong>in</strong>g<strong>en</strong>, ook over abstracte,<br />

<strong>in</strong>gewikkelde of niet<br />

vertrouwde onderwerp<strong>en</strong>.<br />

Onderhandel<strong>in</strong>g met <strong>het</strong><br />

moederbedrijf over budgettaire<br />

problem<strong>en</strong> bij de eig<strong>en</strong> vestig<strong>in</strong>g<br />

(WE);<br />

Overleg over e<strong>en</strong> fusie met<br />

buit<strong>en</strong>landse partners (WE);<br />

Overleg over <strong>het</strong> ontwikkel<strong>en</strong><br />

van e<strong>en</strong> gezam<strong>en</strong>lijke di<strong>en</strong>st<br />

of product met buit<strong>en</strong>landse<br />

partners (WE);<br />

Overleg over subsidier<strong>in</strong>g van<br />

e<strong>en</strong> project met pot<strong>en</strong>tiële<br />

subsidiegevers (OPL, WE).<br />

Kan e<strong>en</strong> bije<strong>en</strong>komst voorzitt<strong>en</strong>.<br />

Paneldiscussie tijd<strong>en</strong>s e<strong>en</strong> <strong>in</strong>ternationaal<br />

congres (OPL, WE);<br />

Vergader<strong>in</strong>g over <strong>het</strong> nieuwe<br />

personeelsbeleid bij e<strong>en</strong> <strong>in</strong>ternationaal<br />

bedrijf (WE).<br />

53


54<br />

Gedetailleerde descriptor<strong>en</strong> <strong>en</strong> voorbeeld<strong>en</strong> van <strong>taal</strong>tak<strong>en</strong><br />

3. Zak<strong>en</strong> regel<strong>en</strong><br />

Niveau A1 Niveau A2 Niveau B1 Niveau B2 Niv.C1<br />

Kan om d<strong>in</strong>g<strong>en</strong> vrag<strong>en</strong>, iets aanbied<strong>en</strong>,<br />

voor iets bedank<strong>en</strong> of<br />

begrijp<strong>en</strong> wanneer om iets gevraagd<br />

wordt.<br />

Product <strong>in</strong> e<strong>en</strong> bepaalde kleur of<br />

vorm, bijvoorbeeld e<strong>en</strong> souv<strong>en</strong>ir<br />

(DL);<br />

Kaartje voor <strong>het</strong> op<strong>en</strong>baar vervoer<br />

(DL);<br />

Gerecht van e<strong>en</strong> e<strong>en</strong>voudige m<strong>en</strong>ukaart<br />

(PU);<br />

Bestell<strong>in</strong>g opnem<strong>en</strong> op e<strong>en</strong> terras of<br />

<strong>in</strong> e<strong>en</strong> café (WE).<br />

Kan e<strong>en</strong> aantal getall<strong>en</strong> uitsprek<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> verstaan.<br />

Leeftijd, de tijd <strong>in</strong> hele ur<strong>en</strong>, de prijs<br />

van e<strong>en</strong> product <strong>in</strong> e<strong>en</strong> w<strong>in</strong>kel (DL).<br />

Kan iets bestell<strong>en</strong>, reserver<strong>en</strong> of<br />

erg<strong>en</strong>s naar vrag<strong>en</strong>.<br />

In e<strong>en</strong> restaurant (de rek<strong>en</strong><strong>in</strong>g),<br />

w<strong>in</strong>kel (verschill<strong>en</strong>de soort<strong>en</strong> fruit)<br />

of bedrijf (e<strong>en</strong> product reserver<strong>en</strong> of<br />

bestell<strong>en</strong>) (PU, WE);<br />

Kaartje voor <strong>het</strong> op<strong>en</strong>baar vervoer<br />

bestell<strong>en</strong> (PU);<br />

Iets te le<strong>en</strong> vrag<strong>en</strong> (DL);<br />

Tijd<strong>en</strong>s e<strong>en</strong> buit<strong>en</strong>landse stage e<strong>en</strong><br />

dag vrij vrag<strong>en</strong> of e<strong>en</strong> di<strong>en</strong>st ruil<strong>en</strong><br />

(OPL, WE).<br />

Kan complexere getall<strong>en</strong> uitsprek<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> verstaan.<br />

Telefoon- <strong>en</strong> faxnummers, prijz<strong>en</strong>,<br />

aantall<strong>en</strong>, refer<strong>en</strong>ti<strong>en</strong>ummers (DL);<br />

Pag<strong>in</strong>a’s van e<strong>en</strong> boek, <strong>het</strong> nummer<br />

van e<strong>en</strong> oef<strong>en</strong><strong>in</strong>g (OPL);<br />

Aankomst- <strong>en</strong> vertrektijd<strong>en</strong> (DL).<br />

Kan e<strong>en</strong> e<strong>en</strong>voudig gesprek aan<br />

e<strong>en</strong> balie voer<strong>en</strong>.<br />

Vrag<strong>en</strong> naar afdel<strong>in</strong>g<strong>en</strong> voor bepaalde<br />

di<strong>en</strong>st<strong>en</strong> (DL);<br />

vrag<strong>en</strong> om geld over te mak<strong>en</strong> op<br />

e<strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>in</strong>g (DL);<br />

Hotelkamer reserver<strong>en</strong> (DL);<br />

Passagier <strong>in</strong>check<strong>en</strong> (WE).<br />

Kan <strong>in</strong> e<strong>en</strong> vertrouwde situatie<br />

e<strong>en</strong>voudige voorstell<strong>en</strong> do<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />

op voorstell<strong>en</strong> reager<strong>en</strong>.<br />

Met vri<strong>en</strong>d<strong>en</strong> besprek<strong>en</strong> wat je de<br />

rest van de dag gaat do<strong>en</strong> (DL);<br />

Met collega’s (tijd<strong>en</strong>s e<strong>en</strong> stage)<br />

besprek<strong>en</strong> hoe je e<strong>en</strong> bepaalde klus<br />

gaat uitvoer<strong>en</strong> (OPL, WE);<br />

Voorstel do<strong>en</strong> voor <strong>het</strong> avondet<strong>en</strong><br />

tijd<strong>en</strong>s e<strong>en</strong> uitwissel<strong>in</strong>g met buit<strong>en</strong>landse<br />

school (OPL).<br />

Kan m<strong>in</strong>der rout<strong>in</strong>ematige situaties<br />

aan.<br />

Retourner<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> aankoop <strong>in</strong> e<strong>en</strong><br />

w<strong>in</strong>kel (DL);<br />

Bij e<strong>en</strong> bestell<strong>in</strong>g extra w<strong>en</strong>s<strong>en</strong><br />

toelicht<strong>en</strong> (DL);<br />

Extra <strong>in</strong>formatie vrag<strong>en</strong>/gev<strong>en</strong> over<br />

bijvoorbeeld streekgerecht<strong>en</strong> op de<br />

m<strong>en</strong>ukaart (DL, WE).<br />

Kan e<strong>en</strong> klacht aannem<strong>en</strong>, doorgev<strong>en</strong><br />

of uit<strong>en</strong>.<br />

Over e<strong>en</strong> lawaaiige kamer bij de<br />

receptie van e<strong>en</strong> hotel (DL, WE);<br />

Over e<strong>en</strong> fout op de rek<strong>en</strong><strong>in</strong>g <strong>in</strong> e<strong>en</strong><br />

café of restaurant (DL, WE);<br />

Over e<strong>en</strong> <strong>in</strong>geslikte p<strong>in</strong>pas bij e<strong>en</strong><br />

bank (DL, WE);<br />

Over e<strong>en</strong> verkeerde lever<strong>in</strong>g van<br />

goeder<strong>en</strong> (WE);<br />

Over <strong>het</strong> gebod<strong>en</strong> programma bij<br />

e<strong>en</strong> uitwissel<strong>in</strong>g (OPL).<br />

Kan zijn/haar m<strong>en</strong><strong>in</strong>g gev<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />

voorstell<strong>en</strong> do<strong>en</strong> met betrekk<strong>in</strong>g<br />

tot <strong>het</strong> oploss<strong>en</strong> van problem<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> <strong>het</strong> nem<strong>en</strong> van praktische<br />

besliss<strong>in</strong>g<strong>en</strong>.<br />

Advies aan e<strong>en</strong> vri<strong>en</strong>d(<strong>in</strong>) gev<strong>en</strong> over<br />

welke mobiele telefoon hij/zij moet<br />

kop<strong>en</strong> (DL);<br />

Klant adviser<strong>en</strong> over e<strong>en</strong> artikel <strong>in</strong><br />

e<strong>en</strong> verkoopgesprek (WE);<br />

Overlegg<strong>en</strong> over de <strong>in</strong>del<strong>in</strong>g van<br />

accommodatie voor e<strong>en</strong> groep<br />

gast<strong>en</strong> (WE);<br />

Overlegg<strong>en</strong> over reparatiewerkzaamhed<strong>en</strong><br />

aan e<strong>en</strong> auto of fiets (DL, WE);<br />

Met e<strong>en</strong> buit<strong>en</strong>landse vri<strong>en</strong>d(<strong>in</strong>)<br />

overlegg<strong>en</strong> over de organisatie van<br />

e<strong>en</strong> gezam<strong>en</strong>lijke reis (DL);<br />

Bij e<strong>en</strong> uitwissel<strong>in</strong>g meld<strong>en</strong> dat er<br />

e<strong>en</strong> probleem is bij e<strong>en</strong> gastgez<strong>in</strong> <strong>en</strong><br />

vrag<strong>en</strong> om overplaats<strong>in</strong>g naar e<strong>en</strong><br />

ander gastgez<strong>in</strong> (OPL).<br />

Kan e<strong>en</strong> vraagstuk of probleem<br />

helder sc<strong>het</strong>s<strong>en</strong>, e<strong>en</strong> vermoed<strong>en</strong><br />

uitsprek<strong>en</strong> over oorzak<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />

consequ<strong>en</strong>ties <strong>en</strong> verschill<strong>en</strong>de<br />

oploss<strong>in</strong>g<strong>en</strong> teg<strong>en</strong> elkaar afweg<strong>en</strong>.<br />

Speculer<strong>en</strong> over de consequ<strong>en</strong>ties<br />

van uitstel van lever<strong>in</strong>g van reeds<br />

bestelde product<strong>en</strong> (WE);<br />

Bij overboek<strong>in</strong>g op e<strong>en</strong> vlucht met<br />

e<strong>en</strong> klant die beslist naar de plaats<br />

van bestemm<strong>in</strong>g wil, alternatiev<strong>en</strong><br />

besprek<strong>en</strong> (WE);<br />

Met e<strong>en</strong> lokale vakman de gew<strong>en</strong>ste<br />

verbouw<strong>in</strong>g van e<strong>en</strong> vakantiehuisje<br />

besprek<strong>en</strong> (DL).<br />

Kan onderhandel<strong>en</strong>.<br />

Over groepskort<strong>in</strong>g tijd<strong>en</strong>s buit<strong>en</strong>landse<br />

reis (PU, OPL, WE);<br />

Over lever<strong>in</strong>gsvoorwaard<strong>en</strong> van<br />

product<strong>en</strong> <strong>en</strong> di<strong>en</strong>st<strong>en</strong> (WE);<br />

Met de doc<strong>en</strong>t over e<strong>en</strong> gegev<strong>en</strong><br />

opdracht (OPL);<br />

Met e<strong>en</strong> makelaar over de aankoop<br />

van e<strong>en</strong> tweede huis (PU);<br />

Voor e<strong>en</strong> reisorganisatie die nieuwe<br />

bestemm<strong>in</strong>g<strong>en</strong> zoekt (WE);<br />

Voor e<strong>en</strong> bedrijf met e<strong>en</strong> buit<strong>en</strong>landse<br />

vestig<strong>in</strong>g (WE).<br />

Kan e<strong>en</strong> klacht op adequate wijze<br />

afhandel<strong>en</strong>, telefonisch <strong>en</strong> faceto-face.<br />

Van e<strong>en</strong> gast <strong>in</strong> e<strong>en</strong> hotel, over de<br />

slechte service (WE);<br />

Van e<strong>en</strong> klant <strong>in</strong> e<strong>en</strong> w<strong>in</strong>kel, over e<strong>en</strong><br />

slecht werk<strong>en</strong>d apparaat (WE);<br />

Van e<strong>en</strong> zak<strong>en</strong>relatie, bij te laat of<br />

verkeerd lever<strong>en</strong> van goeder<strong>en</strong> (WE).<br />

Kan de voortgang van <strong>het</strong> werk of<br />

van e<strong>en</strong> gezam<strong>en</strong>lijke activiteit op<br />

weg help<strong>en</strong>.<br />

Ander<strong>en</strong> uitnodig<strong>en</strong> om mee te<br />

do<strong>en</strong>, om te zegg<strong>en</strong> wat zij d<strong>en</strong>k<strong>en</strong><br />

(WE, OPL);<br />

Alternatiev<strong>en</strong> voorstell<strong>en</strong> <strong>en</strong> besprek<strong>en</strong><br />

met betrekk<strong>in</strong>g tot de service die<br />

<strong>het</strong> (stage)bedrijf aan zijn klant<strong>en</strong>/<br />

gast<strong>en</strong> verle<strong>en</strong>t (WE);<br />

E<strong>en</strong> groepje vorm<strong>en</strong> voor <strong>het</strong> organiser<strong>en</strong><br />

van e<strong>en</strong> volleybalwedstrijd op<br />

e<strong>en</strong> camp<strong>in</strong>g (DL).


3. Zak<strong>en</strong> regel<strong>en</strong> (vervolg)<br />

Niveau A1 Niveau A2 Niveau B1 Niveau B2 Niv. C1<br />

Kan afsprak<strong>en</strong> mak<strong>en</strong>.<br />

Over taakverdel<strong>in</strong>g bij e<strong>en</strong> opdracht<br />

(WE, OPL);<br />

Over de voorbereid<strong>in</strong>g van e<strong>en</strong><br />

barbecue op e<strong>en</strong> camp<strong>in</strong>g (DL);<br />

Activiteit of uitstapje met vri<strong>en</strong>d<strong>en</strong><br />

regel<strong>en</strong> (DL).<br />

Kan iemand uitnodig<strong>en</strong> <strong>en</strong> op<br />

uitnodig<strong>in</strong>g<strong>en</strong> <strong>in</strong>gaan of afslaan.<br />

Om aan e<strong>en</strong> excursie deel te nem<strong>en</strong><br />

(DL, OPL, WE);<br />

Voor e<strong>en</strong> feestavond (DL);<br />

Om langs te kom<strong>en</strong> (DL);<br />

Om op e<strong>en</strong> bepaalde tijd iets te<br />

do<strong>en</strong> (DL).<br />

Kan e<strong>en</strong>voudige <strong>in</strong>formatie vrag<strong>en</strong><br />

met betrekk<strong>in</strong>g tot reiz<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />

gebruik mak<strong>en</strong> van <strong>het</strong> op<strong>en</strong>baar<br />

vervoer.<br />

Kaartjes voor tre<strong>in</strong> of bus kop<strong>en</strong><br />

(DL);<br />

Vrag<strong>en</strong> naar aankomst- <strong>en</strong> vertrektijd<strong>en</strong><br />

van bus of tre<strong>in</strong> (DL);<br />

Plaats<strong>en</strong> <strong>in</strong> tre<strong>in</strong> of bus reserver<strong>en</strong><br />

(DL);<br />

Adres opgev<strong>en</strong> <strong>en</strong> ritprijs afsprek<strong>en</strong><br />

bij gebruik van e<strong>en</strong> taxi (DL);<br />

De weg vrag<strong>en</strong> <strong>en</strong> uitlegg<strong>en</strong> (DL).<br />

Kan e<strong>en</strong> e<strong>en</strong>voudig telefoongesprek<br />

voer<strong>en</strong>.<br />

Taxi bestell<strong>en</strong> (DL);<br />

Telefoonnummer opvrag<strong>en</strong> (DL);<br />

Aan de receptie vrag<strong>en</strong> om gewekt<br />

te word<strong>en</strong> (DL);<br />

Telefoontje voor e<strong>en</strong> collega aannem<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> e<strong>en</strong> e<strong>en</strong>voudig bericht<br />

doorgev<strong>en</strong> (‘m<strong>en</strong>eer X is er morg<strong>en</strong><br />

weer’) (WE);<br />

Standaardformules <strong>in</strong> <strong>het</strong> telefoonverkeer<br />

kunn<strong>en</strong> hanter<strong>en</strong>, zoals: ‘Wie<br />

kan ik zegg<strong>en</strong>?’ ‘Heeft u e<strong>en</strong> mom<strong>en</strong>tje?’<br />

‘Ik verb<strong>in</strong>d u door’ ‘Verkeerd<br />

verbond<strong>en</strong>’ (DL, WE).<br />

Kan communicatie <strong>in</strong> stand<br />

houd<strong>en</strong>.<br />

Aangev<strong>en</strong> dat je <strong>het</strong> gesprek wel of<br />

niet kunt volg<strong>en</strong> (DL);<br />

Vrag<strong>en</strong> om herhal<strong>in</strong>g of verduidelijk<strong>in</strong>g<br />

(DL).<br />

Gedetailleerde descriptor<strong>en</strong> <strong>en</strong> voorbeeld<strong>en</strong> van <strong>taal</strong>tak<strong>en</strong><br />

Kan overweg met voorspelbare situaties<br />

die zich kunn<strong>en</strong> voordo<strong>en</strong><br />

tijd<strong>en</strong>s e<strong>en</strong> reis.<br />

Reserver<strong>in</strong>g verander<strong>en</strong> na <strong>het</strong> miss<strong>en</strong><br />

van e<strong>en</strong> tre<strong>in</strong> (PU);<br />

Telefonisch e<strong>en</strong> auto, hotelkamer of<br />

camp<strong>in</strong>gplaats reserver<strong>en</strong> (PU);<br />

Diefstal of <strong>het</strong> verlies van iets aangev<strong>en</strong><br />

bij de politie (PU).<br />

Kan zich op reis <strong>in</strong> onverwachte<br />

situaties redd<strong>en</strong>.<br />

In discussie gaan met e<strong>en</strong> ag<strong>en</strong>t over<br />

e<strong>en</strong> onterechte bekeur<strong>in</strong>g (PU);<br />

Problem<strong>en</strong> oploss<strong>en</strong> rond verlies van<br />

docum<strong>en</strong>t<strong>en</strong>, gemiste aansluit<strong>in</strong>g<strong>en</strong><br />

of mislop<strong>en</strong> van afsprak<strong>en</strong> (PU);<br />

Aanrijd<strong>in</strong>g of pech onderweg afhandel<strong>en</strong><br />

met de verkeersautoriteit<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> zorg<strong>en</strong> dat de nodige paperass<strong>en</strong><br />

voor de verzeker<strong>in</strong>g word<strong>en</strong> bemachtigd<br />

(PU);<br />

G<strong>en</strong>oegdo<strong>en</strong><strong>in</strong>g vrag<strong>en</strong> <strong>in</strong> e<strong>en</strong> hotel<br />

als <strong>het</strong> gehuurde niet <strong>in</strong> overe<strong>en</strong>stemm<strong>in</strong>g<br />

is met de afsprak<strong>en</strong> (PU).<br />

Kan <strong>in</strong> e<strong>en</strong> telefoongesprek e<strong>en</strong><br />

probleem oploss<strong>en</strong> of toelicht<strong>en</strong>.<br />

Veranderd reisschema of e<strong>en</strong> overboek<strong>in</strong>g<br />

(DL, WE);<br />

Reserver<strong>in</strong>g of huur ongedaan mak<strong>en</strong><br />

(DL).<br />

55


56<br />

Gedetailleerde descriptor<strong>en</strong> <strong>en</strong> voorbeeld<strong>en</strong> van <strong>taal</strong>tak<strong>en</strong><br />

4. Informatie uitwissel<strong>en</strong><br />

Niveau A1 Niveau A2 Niveau B1 Niveau B2 Niveau C1<br />

Kan e<strong>en</strong>voudige <strong>in</strong>formatie<br />

over vertrouwde, concrete<br />

onderwerp<strong>en</strong> vrag<strong>en</strong><br />

of gev<strong>en</strong>.<br />

Locatie van <strong>het</strong> postkantoor<br />

(DL);<br />

Over e<strong>en</strong> product of ticket<br />

(‘voor e<strong>en</strong> concert’, ’<strong>het</strong> is e<strong>en</strong><br />

cadeau’) (DL);<br />

Gegev<strong>en</strong>s vrag<strong>en</strong> of verstrekk<strong>en</strong>,<br />

zoals: naam, adres, woonplaats<br />

(DL, OPL, WE);<br />

Vrag<strong>en</strong> om nam<strong>en</strong> <strong>en</strong> adress<strong>en</strong><br />

te spell<strong>en</strong> (DL, OPL, WE).<br />

Kan met e<strong>en</strong> kort <strong>en</strong> e<strong>en</strong>voudig<br />

antwoord reager<strong>en</strong><br />

op korte, e<strong>en</strong>voudige vrag<strong>en</strong><br />

over zichzelf <strong>en</strong> andere<br />

m<strong>en</strong>s<strong>en</strong>.<br />

Over familie <strong>en</strong> vri<strong>en</strong>d<strong>en</strong> (DL);<br />

Waar je vandaan komt <strong>en</strong> waar<br />

je woont (DL);<br />

Wat voor werk je doet (DL);<br />

Wat je gaat do<strong>en</strong>, welke plaats<strong>en</strong><br />

je gaat bezoek<strong>en</strong> tijd<strong>en</strong>s je<br />

vakantie (DL).<br />

Kan om verduidelijk<strong>in</strong>g<br />

vrag<strong>en</strong>, ev<strong>en</strong>tueel met hulp<br />

van gebar<strong>en</strong>.<br />

Aangev<strong>en</strong> dat je iets niet<br />

begrijpt (DL);<br />

Vrag<strong>en</strong> om herhal<strong>in</strong>g (DL).<br />

Kan e<strong>en</strong>voudige aanwijz<strong>in</strong>g<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> <strong>in</strong>structies gev<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />

opvolg<strong>en</strong>.<br />

Van de skileraar (DL);<br />

Hoe de t<strong>en</strong>t moet word<strong>en</strong><br />

opgezet (DL);<br />

Hoe de tafels <strong>in</strong> e<strong>en</strong> restaurant<br />

moet<strong>en</strong> word<strong>en</strong> gedekt (WE);<br />

Route uitlegg<strong>en</strong> met behulp van<br />

e<strong>en</strong> plattegrond of kaart (DL).<br />

Kan beperkte <strong>in</strong>formatie<br />

uitwissel<strong>en</strong> over e<strong>en</strong>voudige,<br />

concrete zak<strong>en</strong>.<br />

Over e<strong>en</strong> ev<strong>en</strong>em<strong>en</strong>t of activiteit,<br />

zoals e<strong>en</strong> sportwedstrijd<br />

(DL, OPL);<br />

Over regels op school, op <strong>het</strong><br />

werk of op camp<strong>in</strong>g ( OPL,<br />

WE, DL);<br />

Over beg<strong>in</strong>- of e<strong>in</strong>dtijd van e<strong>en</strong><br />

activiteit (DL);<br />

bij <strong>het</strong> hur<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> zeilboot<br />

(DL);<br />

Meld<strong>en</strong> dat e<strong>en</strong> apparaat kapot<br />

is of e<strong>en</strong> voorraad op is (WE);<br />

Klant <strong>in</strong>former<strong>en</strong> over prijs <strong>en</strong><br />

leverdatum van e<strong>en</strong> product<br />

(WE).<br />

Kan meer gedetailleerde<br />

aanwijz<strong>in</strong>g<strong>en</strong> vrag<strong>en</strong> <strong>en</strong> ze<br />

opvolg<strong>en</strong>.<br />

Telefonisch e<strong>en</strong> reisschema<br />

wijzig<strong>en</strong> (PU);<br />

Aanwijz<strong>in</strong>g<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> ‘weg<strong>en</strong>wacht’<br />

opvolg<strong>en</strong> (PU);<br />

Zich lat<strong>en</strong> uitlegg<strong>en</strong> hoe met<br />

<strong>het</strong> op<strong>en</strong>baar vervoer op e<strong>en</strong><br />

bepaalde plek te kom<strong>en</strong> (DL).<br />

Kan e<strong>en</strong>voudige feitelijke<br />

<strong>in</strong>formatie achterhal<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />

doorgev<strong>en</strong>.<br />

Over hotelarrangem<strong>en</strong>t<strong>en</strong> of<br />

camp<strong>in</strong>gfaciliteit<strong>en</strong> (DL, WE);<br />

Over e<strong>en</strong> cursus of opleid<strong>in</strong>g<br />

(OPL);<br />

Over de snelste, makkelijkste of<br />

goedkoopste route (DL);<br />

Over eig<strong>en</strong>schapp<strong>en</strong> <strong>en</strong> prijz<strong>en</strong><br />

van product<strong>en</strong> (DL, WE);<br />

Over bezi<strong>en</strong>swaardighed<strong>en</strong><br />

(DL).<br />

Kan meer gedetailleerde<br />

<strong>in</strong>formatie achterhal<strong>en</strong>.<br />

Over e<strong>en</strong> onbek<strong>en</strong>de reisbestemm<strong>in</strong>g<br />

(DL);<br />

Over details van e<strong>en</strong> huur- of<br />

koopwon<strong>in</strong>g (DL).<br />

Kan op betrouwbare wijze<br />

gedetailleerde <strong>in</strong>formatie<br />

doorgev<strong>en</strong>.<br />

Over verschill<strong>en</strong>de reismogelijkhed<strong>en</strong><br />

(DL, WE);<br />

Over hoe e<strong>en</strong> probleem is<br />

opgelost (WE);<br />

Over de technische specificaties<br />

van e<strong>en</strong> apparaat of mach<strong>in</strong>e<br />

(WE).<br />

Kan complexe <strong>in</strong>formatie <strong>en</strong><br />

adviez<strong>en</strong> met betrekk<strong>in</strong>g tot<br />

<strong>het</strong> eig<strong>en</strong> vak- of <strong>in</strong>teressegebied<br />

uitwissel<strong>en</strong>.<br />

Met e<strong>en</strong> klant over de lever<strong>in</strong>gsvoorwaard<strong>en</strong><br />

<strong>in</strong> e<strong>en</strong> offerte<br />

(WE);<br />

Op e<strong>en</strong> vak- of hobbybeurs de<br />

mogelijkhed<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> nieuw<br />

product besprek<strong>en</strong> met de<br />

leverancier (DL, WE);<br />

Bij e<strong>en</strong> rondleid<strong>in</strong>g vrag<strong>en</strong><br />

stell<strong>en</strong> aan de gids over e<strong>en</strong><br />

<strong>in</strong>teressant detail (DL);<br />

Met e<strong>en</strong> k<strong>en</strong>nis de voor- <strong>en</strong><br />

nadel<strong>en</strong> van bepaalde computerprogramma’s<br />

besprek<strong>en</strong> (DL);<br />

Met collega’s e<strong>en</strong> nieuwe procedure<br />

doorsprek<strong>en</strong> (WE);<br />

Voor de klas of collega’s e<strong>en</strong><br />

sam<strong>en</strong>vatt<strong>in</strong>g besprek<strong>en</strong> van<br />

artikel<strong>en</strong> <strong>in</strong> vakliteratuur (OPL,<br />

WE);<br />

Plann<strong>en</strong> voor uitwissel<strong>in</strong>gsproject<strong>en</strong><br />

met de buit<strong>en</strong>landse<br />

<