13.09.2013 Views

de ervaringen van Marjolein van Rotterdam in Istanbul

de ervaringen van Marjolein van Rotterdam in Istanbul

de ervaringen van Marjolein van Rotterdam in Istanbul

SHOW MORE
SHOW LESS

You also want an ePaper? Increase the reach of your titles

YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.

48

stadswandelen

tekst en fotografie Marjolein van Rotterdam

Kijken, kijken,

niet lopen!

De ultieme wandelstad? Bij Op Pad gooit Istanbul hoge ogen. ‘s Morgens

zwerf je door het oude centrum, ‘s middags loop je langs de Bospurus

en ‘s avonds beklim je een berg op een van de Prinseneilanden.

Ondertussen zie je zoveel moois dat het lastig is om niet stil te vallen.

49


Opwaarts op büyükada, ooit ballingsoord

van byzantijnse prinsen.

Als je door Istanbul wandelt en Oost en West,

modern, traditioneel en alles er tussenin door

elkaar ziet wapperen, weet je: deze stad lééft

Een kussend stelletje bij de reling. Het

schuim spat op hun jassen, ze merken het

niet. Een vrolijke meneer die er zonder te

kijken langs loopt. Pennen, betere pennen

dan waar ook ter wereld, verkoopt hij. Een

andere meneer doet in het beste sinaasappelsap,

weer een ander in topyoghurt. Erg

lekkere yoghurt, ja. Het gebeurt allemaal

op de pont over de Bosporus. Op weg naar

een berg met uitzicht op de Zwarte Zee.

Van Azië naar Europa, naar Azië, naar

Europa; de pont legt om en om aan bij een

Aziatisch en Europees dorp. Eindbestemmingen:

Rumeli Kadagi en Anadolu Kadagi,

respectievelijk Romeins en Anatools,

dus Europees, en Aziatisch Kadagi (spreek

uit: Kadal). Yasa! Varen over de Bosporus

is even romantisch als het klinkt.

Op een smal bankje naast de kombuis zit

Ömer, vermoedelijk de bootsman. Hij

wijst: we kunnen aanschuiven. We praten.

‘And never the twain shall meet?’, vraag ik

nogal pathetisch, want Kiplings zinnetje

komt zo lekker uit om te vragen hoe het

nu precies zit met dat modernistische

Turkije en het fundamentalistische.

Volgens Ömer zijn dat de belangrijkste

uitersten van zijn land. ‘De verschillen

zijn zó groot’, zegt hij somber, ‘dat betwijfeld

moet worden of de twee Turkijes ooit

tot elkaar komen.’

StarbuckS verSuS Simit

Turkije bulkt van de tegenstrijdigheden.

Wat ogenschijnlijk modern is, kijkt

achterom, wat traditioneel lijkt, kijkt vooruit.

De islamitische partij is een motor(tje)

achter de vrouwenemancipatie, de seculiere

partij wordt geleid door fundamentalisten.

Het leger staat achter ze, en eist zijn

invloed op. En Turkije is officieel een democratie,

maar dankzij een kiesdrempel

van 10% is maar een klein deel vertegenwoordigd

in het parlement.

Ook Istanbul ligt in een spagaat. Er is

niet eens één centrum. Istanbul heeft een

historisch stadscentrum en een modern,

een hip winkelcentrum en een bazaar.

Trouwens, elke wijk heeft zijn eigen geur,

en is weer ergens het centrum van. Zelfs

de Köprü van succesauteur Geert Mak, de

Galatabrug, heeft een eigen sfeer, al ziet

die er anders uit dan in het boekenweekgeschenk

en kent niemand ‘Goert Maak’.

Istanbul is kosmopolitisch (schattingen

lopen uiteen van 16 tot 20 miljoen inwoners)

en dorps tegelijk. De Starbucks rukt

op, maar de simitverkoper op straat blijft.

Die tegenstrijdigheden deren niet. Zou

Istanbul al niet de Aya Sofia, de bazaar,

de blauwe moskee en al zoveel meer hebben,

dan zouden we zeggen: ze zijn Istanbuls

grootste charme. Als je door de stad

wandelt en Oost en West, modern, traditioneel

en alles ertussenin door elkaar

ziet wapperen, weet je dat de stad leeft.

Ook het lijfelijk hoppen van hoogst

actueel (zoals het museum voor moderne

kunst met terras aan het water) naar

traditioneel (de bazaar, een moskee of een

hamam), of van Azië, naar Europa, naar

Azië is iets om nooit genoeg van te krijgen.

turkSe uitjeS

De pont legt aan. Turkse families, stelletjes,

en groepjes jongeren speren van de

boot meteen omhoog naar de ruïne van

kasteel Yoros Kale. Op de top van de Kale

wandelen ze een rondje, nemen een foto,

beklimmen de ruïne, kijken naar de

Zwarte Zee, en zetten zich aan de hoofdtaak:

eten. Westerse toeristen blijven

beneden. Zij weten van geen ideale picknickplek

en eten vis in de haven.

Ook leuk, maar wij volgen de Turken.

Dat is geen toeval. Het programma dat

wij hebben meegekregen van de reisorganisatie,

is gemaakt door Turken. Op het

berm-barbecuen na, zitten alle populaire

Istanbulse dagjes uit erin. Ze hebben de

charme van het Hollandse recreëren in de

jaren vijftig: stukje wandelen, boterhammetje

mee, glaasje limo op een terras, en

zonder souvenir weer naar huis.

Als we allang weer op de boot zitten,

lezen we dat vlakbij nóg een beroemde heuvel

is. Die van Jozua, de profeet, midden in

militair gebied. Gelukkig mag je Yusa’s tepe

alleen op vrijdagen tijdens de ramadan bezoeken.

Dat is het nu niet. Voor het geval je

er ooit wél op ramadanvrijdag komt: stel de

militairen dan de sleutelvraag ‘Yusa’s tepe nerede?’

(‘Waar is de heuvel van Jozua?’), een

tip die Mohammed el-Fers geeft in zijn Istanbul,

een gids. Op de top moet dan het

zwaar bewaakte graf en de moskee van Mohammeds

opvolger zijn.

De feiten

büyükada, het Grote

eiland, is verboden

terrein voor auto’s.

Het gebied In Istanbul is overal

water. De Bosporus splitst de stad

in een Aziatisch en een Europees

deel; het laatste wordt zelf weer

door de Gouden Hoorn doorkliefd.

In het water liggen eilanden, negen

stuks. Vier ervan zijn bewoond en

bereikbaar per pont.

Zwaarte/moeilijkheidsgraad

Ontspannen wandelen door de

oude stad én op de autovrije

Prinseneilanden.

Overnachten Hotels, hostels in

alle soorten en maten. Camping op

15 km van het centrum.

Beste tijd Hele jaar door, maar mei

en juni zijn misschien wel de

mooiste maanden.

er naar toe Vliegen vanaf

Amsterdam of Eindhoven.

Georganiseerd Wij boekten deze

reis bij SNP (www.snp.nl), zie voor

meer informatie het kader op

pagina 52.

50 51

@

Zelf wandelen dOOr istanBul? Ga naar oppad.nl

voor meer informatie. je vindt hier onder meer een uitgebreid

dagprogramma, interessante leestips én tips

voor eet- en overnachtingsadressen.

De bazaar: exotisch,

chaotisch

en gigantisch


aanbieding

Wéér iets gemist. Dat hebben we hier nou

steeds. De stad is zo groot, je zou er een

maand moeten zijn. Zelfs aan de must sees

& do’s komen we niet toe. Aan de andere

kant, wat zóu het. We komen toch maar

mooi op de Büyükada en Heybeliada, die

lieflijke Prinseneilanden. We lopen over

de kaden van de Aziatische kant in Üsküdar,

een dorps stuk Istanbul met flaneerboulevard,

integreren in een waterpijpcafé,

stofzuigen de Tulpenmoskee

(volgens Istanbulezen een van de mooiste

maar dat is aan de bezoekersaantallen

niet af te zien), en bezoeken de Yeni Valide-moskee,

gebouwd voor de moeder van

sultan Ahmed III, wier graf niet overdekt

is ‘opdat de regen – de goddelijke genade

– er direct op kan neerdalen.’

Vier levenslustige, geoormerkte straathonden

lopen een halve dag met ons op, tot vlakbij het

punt waar we menen de villa van Trotski te zien

Deze reportage is gebaseerd op een zesdaagse

individuele stadswandelreis van

SNP (v.a. € 205 excl. vliegreis). Op Padlezers

krijgen bij boeking ‘Mijn Istanbulvan

auteur Bernard Bouwman (t.w.v. € 19,90)

cadeau. Meer info of boeken via www.snp.

nl/oppad of SNP reiswinkel 024-3277000.

Op de kade

van Üsküdar.

Ook geraken we zonder noemenswaardige

problemen in de bazaar, waar de handelaren

hun Nederlands vér voorbij het

‘kijken kijken, niet kopen’-repertoire blijken

te hebben ontwikkeld. ‘Goedkoper dan

Zeeman!’, roept er één, een ander ‘Wibraprijzen,

goede kwaliteit!’

Het is onmogelijk de hele bazaar - een

exotisch, chaotisch en gigantisch warenhuis

- te zien. Het is ook onmogelijk er

níet in te verdwalen. We lopen door stegen

en straten, schieten per ongeluk de

bazaar uit (nóg mooiere straatjes), er even

per ongeluk weer in, en worden steeds

opgehouden. Door toeristenjagers, maar

ook door supervriendelijke mensen. Met

twee agenten móeten we theedrinken, en

echt niet in de tapijtshop van hun neef.

Waterpijpcafé

in

Sultanahmet.

Anderen vertellen hele verhalen. Zoals de

tapijtverkoper die - alleen doordat hij in

de Time Out reisgids kwam te staan - ineens

verschrikkelijk goede zaken deed.

‘Schrijven jullie over mij?’.

StraatHONDeNeilaND

De eilanden bewaren we voor het laatst.

Die zijn, zelfs binnen de prettig Turkse

uitjes, een verhaal apart. Ze liggen op

twintig kilometer varen van Istanbul, en

er zijn er negen. Een van de kleinste heet

Köpekada, oftewel Hondeneiland. Istanbul

verbande er, toen het modern wilde

worden, zijn straathonden heen. Hun

razende geblaf was in de stad te horen –

tot ze elkaar allemaal hadden opgevreten.

Op één na.

Op Heybeliada, het Zadeltaseiland, gaan

we van de boot af. Tussen de zadeltassen

ligt een klooster. Je schijnt er soms in te

mogen, als er een monnik is om de deur

open te doen. Die is er niet, dus gaan we

door naar Büyükada, het Grote Eiland,

waar we een nachtje blijven. Op Büyükada

rijden geen auto’s maar wel feuilletons

(phaetons), koetsjes, en zien we levenslustige,

geoormerkte straathonden – maar

we komen er niet achter of het afstammelingen

zijn van die ene overlevende op het

Hondeneiland. Vier lopen er een halve

dag met ons op. Vlak bij het dorp menen

we de villa te zien waarin Leon Trotski de

eerste vier jaren van zijn ballingsschap

doorbracht. Het lijkt in elk geval op het

plaatje. We lopen door naar de haven.

Daar is Ali, een leuke vader die met zijn

zoontje een dagje uit is, en eten meze en

vis bij de andere Ali, Ali Baba.

De turk beStaat Niet

Eén Turkse paradox moeten we nog noemen.

Dat zijn de Turken zelf. Ogenschijnlijk

bestaat dé Turk niet. We ontmoeten

gehoofddoekte meisjes op een mountain-

bike, vrouwen in zware gordijnstoffen,

hippe meisjes met zwarte hoezen over de

laatste mode, rood, blond en pikzwartbehaarden,

Turken met blauwe, grijze,

groene of diepbruine ogen, albino’s,

zigeuners, joden en Koerden. Hoofddoeken

en hippen gaan vanzelfsprekend met

elkaar om; zuidelijke donkerhuidigen

met bleekscheten uit het noorden ook.

Alleen de zigeuners zijn (zoals overal) de

underdogs, en de Koerden bungelen daar

net boven. Opvallende overeenkomsten

tussen al die soorten Turken: de merkwaardige

gastvrijheid. Soms denk je dat

ze hun eigen toeristenfolders willen overtreffen.

Ze delen hun eten met je, voeren

desnoods met handen en voeten een

gesprek, en willen zelfs hun vrije dag

opofferen om je te begeleiden. De enige

niet-vriendelijke Turk in zes dagen is er

een die geen broodje wil verkopen, terwijl

hij toch echt in een broodjeswinkel werkt.

Na lang aandringen geeft hij toe waarom:

‘Ik dacht dat u een Française was!’ Sinds

de Fransen het ontkennen van de genocide

op de Armeniërs verbieden, zijn ze

helemaal uit in Turkije.

De DaGtOcHteN

DE OUDE STAD

Dwalen door Sultanahmet, de oude

stad. Ontspannen in de grote tuin

van een fijn waterpijpcafé: erenler

çay bahçesi.

ÜSKÜDAR

Overvaren naar het Aziatische

deel, de wijk Üsküdar.

Bijna altijd als je door de stad

reist, moet je het water over.

De ‘vapur’ is een veelgebruikt

en goedkoop vervoermiddel.

DE GROTE BAZAAR &

ANADOLU KADAGI

De bazaar is wat men belooft:

Duizend-en-één nacht. Op

een andere manier betoverend

is het uitzicht op de

Zwarte Zee, later op de dag.

Vanaf Anadolu Kadagi, het

eindpunt van de pont op de

Bospurus, kijk je je ogen uit.

DE PRINSENEILANDEN:

BÜYÜKADA

Twee uur varen (de ponten

zijn traag!) naar de Prinseneilanden.

Ooit dienden deze

eilanden als ballingsoorden

voor de leden van het Koninklijk

Huis. Aanrader op Büyükada:

de Big Tour Way.

DE PRINSENEILANDEN:

HEYBELIADA

Op Heybeliada, het Zadeltaseiland,

door de naaldbossen

naar het hoogste punt wandelen.

Heerlijk rustig, want gemotoriseerd

verkeer komt op

deze eilanden niet voor.

DE BLAUWE MOSKEE

Van de vier eeuwen oude

Blauwe Moskee wandelen

naar Istanbul Modern, het

museum voor moderne kunst

aan de Bosporus. Tussendoor

naar het restaurant van de

Oriënt Express, nog altijd

gelegen op perron 1 van het

Sirkeçi station. Een ware

Agatha Christie-sfeer.

52 53

Wandelen langs

de bospurus, op

de grens van

europa en azië.

DAG 1

DAG 2

DAG 3

DAG 4

DAG 5

DAG 6

Hooray! Your file is uploaded and ready to be published.

Saved successfully!

Ooh no, something went wrong!