2008-2 - Holland Historisch Tijdschrift

tijdschriftholland.nl

2008-2 - Holland Historisch Tijdschrift

kastelein willem van kronenburg en laatmiddeleeuws heusden 85

overste van dit Nederrijnse klooster kon als

supervisor over de Heesbeense stichting

aanspraak maken op de kloostergoederen –

en de al genoemde Willem van Hedikhuizen,

de enige erfgenaam van Machteld van Riede.

Het gebeurde wel vaker dat de kastelein optrad

als arbiter ter oplossing van een geschil.

Al in 1362 had Dirk van Polanen, één van

Willem van Kronenburgs voorgangers, in

hetzelfde, toen nog verse conflict de taak van

scheidsrechter op zich genomen. 17 Van Willem

van Kronenburg zelf is nog een ander

scheidsrechterlijk oordeel bekend, dat hij

velde in een geschil met betrekking tot de abdij

van Berne, een zaak die enigszins vergelijkbaar

is met de Heesbeense casus. 18

Van de voorbereidingen van de Heusdense

kastelein in verband met zijn uitspraak

wordt voor het eerst iets zichtbaar op 6 april

1384. Op die dag droeg een van de executeurs

van Machtelds testament zijn executo-

Afb. 2 Het zegel van Willem van Kronenburg, behorend

bij de oorkonde met zijn scheidsrechterlijke uitspraak

uit 1384. Bron: BHIC, archief kloosters

Mariënkroon en Mariëndonk in Heusden, inv. nr. 14.

riale rechten over aan de abt van Kamp, op voorwaarde dat Machtelds goederen zouden worden

aangewend voor een mannen- of vrouwenklooster. 19 Op 12 juni van hetzelfde jaar

beloofde Willem van Hedikhuizen – Machtelds erfgenaam en de favoriet van de bisschop –

zich te zullen onderwerpen aan het door Willem van Kronenburg uit te spreken vonnis. 20

Het oordeel van de kastelein kwam op 30 juni van hetzelfde jaar, en daarin ging hij geheel

voorbij aan de plannen van de bisschop en Willem van Hedikhuizen. Willem van Kronenburg

besloot dat het Heesbeense klooster zou worden opgeheven, en dat op basis van de

goederen een nieuw mannenklooster moest worden ingericht in Heesbeen of in Heusden.

Om deze nieuwe stichting op weg te helpen, diende de abt van Kamp minstens drie monniken

ter beschikking te stellen. Willem van Hedikhuizen werd gecompenseerd met een jaarlijkse

uitkering gedurende de rest van zijn leven, mede omdat hij in het bestaande klooster

prebenden (recht op inkomsten) voor zijn kinderen zou hebben bezeten en omdat hij zou

hebben geïnvesteerd in de landerijen die tot Machteld van Riedes erfenis behoorden. De

Heusdense kastelein behield zich het recht voor om bij eventuele nieuwe onenigheid rond

de kloostergoederen een beslissing te nemen. 21

Het nieuwe klooster kreeg de naam Mariënkroon en werd gevestigd te Heusden. Daar

vond het een plaats in de zuidoostelijke hoek van de stad, waar Machteld van Riede een ste-

17 Brabants Historisch Informatie Centrum (hierna: BHIC), archief kloosters Mariënkroon en Mariëndonk in Heusden, inv.

nr. 7.

18 Zie H. van Bavel, Regestenboek van het archief van de abdij van Berne 1134-1400. Met inleiding en indices (Heeswijk 1984) 95 regest

470.

19 BHIC, archief kloosters Mariënkroon en Mariëndonk in Heusden, inv. nr. 12.

20 Ibidem, inv. nr. 13.

21 Ibidem, inv. nr. 14. Een editie van dit oordeel bij Van Bavel, ‘Stichting en status Heusdense cisterciënzerkloosters’, 229-

230.

More magazines by this user
Similar magazines