Jubileum- nummer - ROC Nova College

7 Jubileum-
Nieuwsbrief van CIOS Haarlem
jaargang 3 • oktober 2008
nummer
1

‘Een parel aan de kroon’
2
Reactie Jip Heuperman,
2e jaars cursist
“Ik ben het eens met de constatering van de
heer Bongers dat sport en bewegen van
groot maatschappelijk belang is. Sporten
vergroot de kans op een goed sociaal
functioneren. Wie veel beweegt is niet
alleen fitter, je ontmoet ook andere mensen.
Met name teamsporten zijn goed voor je
sociale ontwikkeling. Daar pluk je later in je
leven de vruchten van. Wat ik later wil
worden? Ik ga als sportdocent les geven
aan verstandelijk gehandicapte kinderen.”
Eén van de parels aan de kroon van
het ROC Nova College. Zo omschrijft
Bart Bongers, voorzitter
van het College van Bestuur, CIOS
Haarlem. Hij signaleert tevens het
grote maatschappelijke belang van
sporten en bewegen. ROC Nova
College heeft daarom aan het
begin van dit cursusjaar Sport op
Maat ingevoerd. Het betekent dat
alle eerstejaars mbo-cursisten
meedoen aan een sportief keuzeprogramma.
Uit de resultaten van een onlangs gepubliceerd
onderzoek blijkt dat in tegenstelling
tot de prognoses de hoeveelheid banen in
het segment sport en bewegen relatief
groot is. Bart Bongers: “Cursisten met het
profiel Sport & Bewegen hebben dus veel
kans op een passende baan. Zeker als ze
een CIOS-diploma op zak hebben, want
CIOS is top. Sportief bewegen draagt bij tot
een goede gezondheid. Ik constateer tot
mijn vreugde dat werkgevers en vakbonden
bewegingsonderwijs op het mbo belangrijk
vinden. Een fitte medewerker is nu eenmaal
minder vaak ziek en presteert beter.”
Het vieren van het jubileum is volgens Bart
Bongers meer dan alleen stil staan bij 60
jaar CIOS. “CIOS is mede gezichtsbepalend
voor het Nova College omdat CIOS garant
staat voor goed onderwijs. Goed onderwijs
is voor ROC Nova College een basisvoorwaarde.
Dat je kans ziet de cursisten
persoonlijk aandacht te geven, dat ze zich
thuis voelen op school, het leuk vinden en
zich veilig voelen. Maar ook dat cursisten
weten dat er heldere regels zijn waaraan ze
zich moeten houden. Dat zorgt bij jongeren
voor een juiste mentaliteit en houding. CIOS
is in dit geheel een belangrijke speler. Het is
een afdeling binnen Nova die een interessante
toekomst voor zich heeft. Waar
vroeger de opleiding tot sportleider centraal
stond, vormt nu het professioneel bewegen
de core business. Ik verwacht daar veel van.
CIOS heeft altijd open gestaan voor
vernieuwingen, kijk maar naar de nieuwe
dansopleiding. De volgende jubilea zullen
zeker worden gehaald!”
Reactie Merel Bakker,
2e jaars cursist
“CIOS is bepaald geen traditionele
opleiding. Er wordt heel anders les gegeven
dan op de havo. Op het CIOS is er veel
minder klassikaal onderwijs. Je wordt hier
als een volwassene behandeld. Verder zijn
de groepen kleiner en word je gestimuleerd
dingen zelf op te zoeken en op te lossen. Ik
voel me daar erg prettig bij.”

Feestprogramma
CIOS 60 jaar
Vrijdag 31 oktober 2008
Kennemer Sportcenter Haarlem
14:00 Ontvangst
15:00 Jubileumprogramma
met gastheer Tom van ‘t Hek
16:15 Borrel
18:00 Start reünie
20:00 Einde programma
Foto boven en onder: Ontgroening 1950.
Innovatief
Wie is het niet tegenwoordig. Iedere organisatie staat zich er op
voor, hele innovatietrajecten worden ingezet, veranderologen
verdienen er hun brood mee, kortom wie niet innoveert verdwijnt.
Nu is dat natuurlijk ook gewoon een beetje zo en het feit dat dit
lustrum zo gevierd kan worden, geeft natuurlijk aan dat CIOS hier
in de afgelopen decennia fantastisch in is geslaagd. Decennia
schrijf ik omdat soms het misverstand bestaat dat innovatie iets
van het laatste decennium is. Welnu jongeren onder ons, wees
gerust, het is van alle tijden. Alleen werd het niet altijd zo
genoemd.
De kracht van innovatie zit hem dan ook niet in al die projecten
en trajecten maar misschien nog wel veel meer in de microverandering
van alle dag. Voortdurend op zoek zijn naar de
verandering en verbetering, dat echt tot je cultuur verheffen is
wat op lange termijn loont .
De omgeving waar het CIOS zich in beweegt, is in de loop der
jaren revolutionair veranderd, dus de opleiding, die nog kaarsrecht
overeind staat ook. Midden in de sport heeft CIOS zijn
plaats behouden. Ongelooflijk veel mensen zijn er gevormd, om
daarna hun weg te vinden in de sport.
Modern, aangepast maar ook met behoud van eigen ziel en
karakter. Ziel en karakter, de twee meest essentiële eigenschappen
van deze organisatie, die hem helpen doen overleven en te
zijn wat het was en is. En dan kom je dus uit bij de mensen.
Kort mocht ik even invallen als docent. Wat mij altijd is bijgebleven,
zijn de mensen van het CIOS. De bevlogenheid en passie
die ik daar mocht aantreffen, ben ik zelden daarna nog tegengekomen.
Voortdurend in de weer, veel doen, maar ook veel overlegmomenten.
Behulpzame mensen, die je wegwijs wilden maken in de
wereld van het opleiden. Bovenal is mij echter bijgebleven dat als
ergens de cursist centraal stond dat bij het CIOS was. Ook dat
werd toen nog niet zo genoemd, maar men deed het wel
gewoon.
Kortom hoe je het allemaal noemt, welke woorden je er ook aan
toedicht, het is geen toeval dat er iets te vieren is. CIOS is al die
jaren iets geweest wat menig organisatie zich toewenst;
CIOS IS VITAAL!!!!!
Tom van ‘t Hek
Ziel en karakter
Nieuwsbrief > no. 7 > oktober 2008 3

Met een CIOS diploma op zak kun je vele kanten op. Je kunt sportinstructeur worden, maar je
kunt de opgedane kennis ook gebruiken om ondernemer te worden. Dat blijkt uit deze drie
verhalen met echte ondernemers, die het zakelijke met het sportieve hebben verenigd. CIOS
wordt immers niet voor niets een ondernemende opleiding genoemd. Dat was vroeger zo en
dat is nog steeds het geval.
‘Zakelijk heeft CIOS mij genoeg
4
‘Ik wilde altijd al dansen’
Marise Lamm is bezig aan haar
eerste jaar als dansdocent. Net
gediplomeerd aan het CIOS mbo
Dans, afgelopen zomer, heeft ze
zich met veel plezier gestort op
haar werk als docente. Met inmiddels
twee werkgevers en een derde
op til heeft de 20-jarige Alkmaarse
het prettig druk. “En daar krijg ik
alleen maar energie van.”
Dat de auditie voor een vervolgopleiding op
hbo-niveau niet positief uitpakte, is wat
Marise Lamm betreft een geluk bij een
ongeluk. “Ik heb het nu heel erg naar mijn
zin. Geef les op Dansschool Dagmar in
Alkmaar en bij gymnastiekvereniging DOS in
Castricum. Daarnaast ben ik gevraagd de
Lex van Rijn (78), voormalig turner
en Nederlands kampioen skiën,
begon zijn CIOS-opleiding kort na
de Tweede Wereldoorlog. In
Overveen verbleven de cursisten
aan destijds nog de enige sportopleiding
van Nederland allemaal
intern. Waar het selecte gezelschap
werd begeleid door bevlogen
docenten. Sinds 2002 verricht Lex
van Rijn, tevens actief geweest als
invaldocent en organisator van de
jaarlijkse wintersport- en zeilkampen,
hand-en spandiensten bij de
door hem opgerichte Watersport
Academie in De Kaag. Waar zijn
zoon nu de scepter zwaait.
choreografie te verzorgen voor een
theatergroep. Ik heb geen spijt dat ik niet
verder ga studeren, want er komen steeds
nieuwe uitdagingen op mijn pad. Ik ben
superblij met hoe het nu gaat.”
Dat is het resultaat van jaren hard werken.
“Ik behoorde tot de tweede lichting van het
CIOS. Het was vlak na de oorlog en veel
jongens hadden al op hun manier praktijkervaring
opgedaan in Indonesië. In de
oorlog vielen veel lessen uit, zodat de
“Vanaf mijn elfde
wist ik al dat ik iets
met dans wilde
doen. Vandaar dat ik
naast school een
vooropleiding heb
gedaan, waarin alle
stijlen langs
kwamen. Daar moest
ik toen al dingen
voor laten, maar ik
wilde zo graag.” Het
eerste CIOS-jaar had
ze haar zinnen gezet
op een carrière als
professioneel danser,
maar toen ze eenmaal als docente voor een
groep kwam te staan, was ze verkocht. “Ik
kreeg snel door dat lesgeven heel erg leuk
is. Al vanaf het tweede jaar van mijn
opleiding ging ik, onder begeleiding, aan de
slag. Met kinderen, die zijn eerlijk en open.
Ze zien jou als hun voorbeeld. Daarnaast
praktijktoets,
gebaseerd op eigen
vaardigheden, het
belangrijkste
criterium was.”
“Wij hadden in die
tijd hele goede
docenten, voor wie
maar één ding telde:
het CIOS. Doordat
we intern zaten,
trok je 24 uur per
dag met je medecursisten
en de
docenten op.
Avonden lang zaten
we met elkaar te praten, over sport en
andere zaken in het leven. Het was een
heel bijzondere sfeer, enkel topsporters,
het neusje van de zalm. Ik besef dat ik
extra veel heb meegekregen door de

Ondernemend
kon ik alles wat ik op de dansopleiding van
CIOS leerde meteen toepassen.”
Haar stages liep ze bij Dansschool Dagmar
in Alkmaar, waar Marise Lamm sinds haar
eindexamen inmiddels elf uur per week les
geeft. “Ik doe van alles. Een uur klassiek
ballet, streetdance, ik werk met selectieklassen,
geef les aan peuters en kleuters en bij
DOS geef ik twee uur per week jazzballet.
Dat had niet gekund zonder het CIOS, ik
heb daar zoveel geleerd. De zekerheid om
voor een groep te staan, presentatie, hoe je
een les opbouwt, een dans vanaf de basis
instudeert. En ik leer nog steeds. Voor de
uitvoering van de dansschool dit jaar heb ik
acht groepen begeleid, choreografieën
gemaakt, geholpen bij de muziekkeuze en
kostuums en uiteindelijk tijdens de
voorstelling met een headset op achter de
schermende de cue´s geregeld. Dat was
spannend, een kwestie van je koppie erbij
houden. Maar vooral ontzettend leuk.”
gebracht’
manier waarop wij samen leerden en
leefden.”
“Er werd heel hard gewerkt. Tussen de
middag was het niet voor niets verplicht
slapen, dat hadden we echt nodig. Er werd
veel van je gevraagd. Het betekende dat er
soms veel mensen licht geblesseerd langs
de kant moesten toekijken.”
“Zakelijk heeft het CIOS mij genoeg
gebracht. Ik heb altijd de water- en
winterkampen voor CIOS georganiseerd,
maar dat was nooit een hoofdmoot wat
inkomen betreft, dat deed je vooral uit
enthousiasme. Aan de opleiding zelf heb ik
heel veel gehad. Het heeft mij gevormd.
Marketing was destijds nog geen vak, maar
ik organiseerde tijdens mijn opleiding zelf
al van alles, zoals voorstellingen in de
Leidse schouwburg. Daar kwamen
docenten ook naar kijken, hadden ze
belangstelling voor.”
Nieuwsbrief > no. 7 > oktober 2008
Rugby als metafoor
van het echte leven
Voormalig rugby-prof Rodney Hermans (34) maakte vanuit zijn vaderland
Nieuw-Zeeland een omweg via het CIOS, om uiteindelijk in Nederland zijn
eigen bedrijf op te zetten. Met TopTeam Experience Rugby verzorgt hij,
samen met Paul Slangen, trainingen voor het bedrijfsleven. “Alle mensen
zijn uiteindelijk doodgewoon.”
“Ik heb heel erg baat gehad bij de theorie en praktijk van de didactiek op het CIOS. Het
lesgeven aan grote groepen, daarvoor iets organiseren, iets aanbrengen. Ik ben gewend met
veel verschillende mensen te werken en dat was op het CIOS niet anders. We hadden erg
goededocenten , met ervaring, die zelf ook topsport hadden bedreven. Het prettige was dat
alle tips en trucs op gelijk niveau werden besproken. Dat maakt het in mijn werk ook
makkelijker om bijvoorbeeld met de directeur van Rijkswaterstaat om de tafel te zitten. Die
is verantwoordelijk voor miljarden, maar op het CIOS heb ik opgepikt dat alle mensen
uiteindelijk doodgewoon zijn. Wat voor rang ze ook hebben.”
“In het laatste jaar van het CIOS deed ik op uitnodiging mee aan een training van Evolucion
logic, een Belgisch bedrijf, waar ik nu als freelancer nog steeds voor werk. Het thema was de
toekomst: hoe ziet die er over drie jaar voor jezelf uit? Vanaf dat moment is het balletje gaan
rollen, besefte ik dat ik ook met mijn sport als achtergrond trainingen zou kunnen geven.”
“We gebruiken rugby als metafoor voor het echte leven. Het is een teamsport bij uitstek, die
bol staat van de conflicten, maar ook ongeschreven regels kent, waardoor het er op het veld
altijd veilig en sportief aan toe gaat. Met oefenvormen brengen we verschillende theorieën
tot leven. Over leiderschap bijvoorbeeld, of hoe om te gaan met conflicten. Als ik met het
oog op mijn huidige baan terug kijk, had ik eigenlijk een andere specialisatie op het CIOS
moeten kiezen: vorming in plaats van fitness. Maar ik was destijds nog heel erg bezig met
zelf sporten. Verschillende stukjes heb ik wel aangereikt gekregen tijdens de opleiding en
door trainingen te geven heb ik veel ervaring opgedaan.”
5

6
Ganzenbordend door de
60 jaar CIOS. Hoe maak je een reis door het rijke CIOS-verleden? Met een
tijdbalk of een serie jaartallen? Omdat CIOS een speelse sportopleiding is
waar spelvormen en het wedstrijdelement centraal staan, is gekozen voor het
1948 Opening RIJKS CIOS door ZKH Prins Bernhard.
1949 2 klassen en één politieopleidingsklas. Samen
73 cursisten.
1950 Cursisten maken van landgoed een
sportschool.
1951 Lessen op zaterdag tot 13.00 uur.
1952 In 2e jaar Hoofdspecialisaties en klein
keuzevak.
1953 1e lustrum: vlag hijsen met opstelling in carré
vorm.
1954 Om 22.00 uur op je kamer, om 22.30 licht uit!
1955 Zeilkamp 2e jaar - Eerste Friese Zeilschool ‘t
Op in Sneek.
1956 Betrapt bij het verlaten van het internaat via
de brandtrap.
1957 Afwezig bij verplichte middagrust op bed.
1958 2e lustrum: CIOS bestaat 10 jaar.
1959 Je bent ziek te bed na bezoek van CIOS Hospik.
1960 Ritmische gymnastiek met slingerbal en
manlijk bewegen.
1961 Nieuwbouw op Duinlust, sporthal en
leslokalen.
1962 1e internaatsleider aangesteld, docenten
halen opgelucht adem.
1963 3e lustrum: vrijdag 18-01-1963.
1964 Op landkamp met koffer en stropdas.
1965 De koks hebben erwtensoep en drie-in-de-pan.
1966 1e skikamp in 2e jaar in Vorarlberg
Oostenrijk.
1967 Bij hospiteren (lesgeven) je stagepak dik in
orde.
1968 4e lustrum: internaat niet langer verplicht
voor 2e jaars.
1969 Klasse(n) wedstrijden: judo, boksen turnen,
atletiek en voetbal.
1970 Internaat alleen nog voor 1e jaars.
1971 Bus gemist, het eerste uur mag je er niet meer
in.
1972 Einde van het internaat en de sociale cohesie.
1973 5e lustrum: Duinlust in de herfst de zomer is
voorbij.
1974 Vrijdagmiddag: trainingsleer valt niet mee.
1975 Je bent bevorderd naar het volgende jaar.
Buiten huilt de wind om het huis, maar binnen staat
de kachel op 4.
6 docenten, 1 direkteur en 3 parttimers voor
2-jarige dagopleiding.
Slapen op strozakken in houten kribben - 7 uur op
- 2 plaatsen vooruit.
De dag begint om 07.00 uur met een veldloop - zeg
je naam en hijg 1 beurt uit.
Landkamp ´leren kamperen en groepskamp leiden`
aan einde van 1e jaar.
Klassenavond met vrolijk slot. Verdwaald op zolder
met vriendinnetje. Op beurt wachten.
Verspreide accommodaties: van Zeeweg naar
Stoopsbad, van Patronaat naar Julianaschool.
Windkracht 7. Met stormfok en gereefd planeer je
4 plaatsen vooruit.
Gesprek met directeur, gele kaart, brief in dossier en
naar ministerie: 1 beurt overslaan.
Weekend binnen, op het hele uur melden in de loge:
1 beurt overslaan.
De ver. Rijks sportleiders biedt een nieuwe vlag aan.
1 beurt overslaan.
Wissel met loopsprong van plaats met de pion voor je.
Demonstraties turnen en grondvormen van bewegen:
2 plaatsen vooruit.
Keuze watersportkamp uit zeilen, roeien en
kanovaren.
Onbekende CIOS’er Reinier Paping schaatst in
Elfstedentocht naar eeuwige roem.
De koks zijn mee, cursisten verzorgen recreatieprogramma.
Ga ongemerkt 3 plaatsen vooruit.
Je gaat gecontroleerd iedereen voorbij. Eén plaats
voor de voorste pion gaan staan.
2 plaatsen vooruit.
Watersportkamp: zeilen, zeilzwerftocht, windsurfen,
roeien, kanovaren en waterskieën.
Je slaat je tegenstander K.O. Ga terug naar de laatste
pion op het bord.
Opleiding van 2 naar 3 jaar, met praktijkleerperiode
in 3e jaar.
Meedoen bij de andere klas. Ga staan bij de eerste
pion achter je.
De serveersters verdwijnen - de keuken blijft open.
Broodje gezond en warme hap.
Met je veldschoenen in de zaal: 3 plaatsen terug
naar de kleedkamer.
Toch weer gered. Je kan niet wachten tot maandag:
3 plaatsen vooruit.
Dat vraagt om een feestje: 5 plaatsen vooruit.

geschiedenis van CIOS
oer-Hollandse gezelschapsspel Ganzenbord. Een feest van herkenning voor
oud-CIOS’ers en voor anderen een blik in het CIOS van weleer. Plaats de
pionnetjes op 1948 en probeer als eerste in 2009 uit te komen. Veel plezier!
1976 Middelbaar Sociaal Pedagogisch Onderwijs
doemt op.
1977 Toelatingstest voor de Escuela de Pedros
Negros - Madrid.
1978 Stappen met je vrienden: ‘s avonds een kereI.
1979 Vrouwen veroveren het CIOS.
1980 Landkamp nieuwe stijl/zwerftocht door
Brabant.
1981 Lesgeven liep als een trein.
1982 De Rijks school opgeslurpt door het MDGO.
1983 7e lustrum.
1984 Gemeente Haarlem wordt bestuur (MDGO).
1985 Zorg en Hulpverlening en Sportieve Recreatie.
1986 Start Topsportklas.
1987 2e inlevermoment verslagen niet gehaald.
1988 8e lustrum.
1989 Stoops bad gaat dicht.
1990 CIOS onderdeel van het Frans Hals College.
1991 Skieën op de borstelbaan in Hoofddorp.
1992 Hertoets gehaald.
1993 9e lustrum: opening Kennemer Sportcenter,
onze nieuwe sportaccommodatie.
1994 De keuken van het CIOS gaat voorgoed dicht.
1995 Opleiding van 3 naar 4 jaar.
1996 Fusie na fusie; Frans is om Hals.
1997 Nova verschijnt aan het firmament.
1998 10e lustrum.
1999 Je bent bevorderd naar het laatste jaar.
2000 Er is een verandering van het rooster.
2001 Docent ziek, lessen worden overgenomen en
gaan door.
2002 Opleiding Dansdocent(e) gaat van start.
2003 11e lustrum: verhuizing naar Kennemer
Sportcenter.
2004 Je stage gaat goed.
2005 Je moet je allerlaatste moduul herkansen.
2006 Competentie gericht onderwijs doet zijn
intrede.
2007 Je hele buurt is bij jouw diploma-uitreiking.
2008 12e lustrum: CIOS 60 jaar / 60 docenten.
Nieuwsbrief > no. 7 > oktober 2008
Niet elke verandering is een verbetering:
ga 2 plaatsen terug.
Je lesvoorbereiding voor het Sinterklaasfeest is
mijters: 2 plaatsen vooruit.
‘s Morgens een kerel. Toch op tijd op school:
3 plaatsen vooruit.
volgen hetzelfde lesprogramma, behalve boksen.
Je judopak ongewassen ingeleverd… 1 beurt
wachten.
10 plaatsen opschuiven.
De onderwijsvernieuwing slaat over de dijken - alle
pionnen op het vak van de middelste.
Bal vooruit gegooid: ga zelf 2 plaatsen terug.
Golf, jazzdans, windsurfen, STKA adviseur, consulent
sportieve recreatie, sportschoolhouder.
Je bent je agenda vergeten, ga het geworpen aantal
ogen terug.
Zijn allemaal op trainingskamp, sla je eigen bal
terug: 1 vak overslaan.
Sla 2 beurten over.
Ga 3 stappen vooruit, je klein keuzevak is behaald.
Blijf watertrappen totdat alle spelers je voorbij zijn.
Knokken voor eigen identiteit. CIOS blijft CIOS:
3 plaatsen vooruit.
Je schoenen passen niet en de schnallen zitten aan
de binnenkant: 1 beurt in orde maken.
2 plaatsen vooruit.
Er is drie man nodig om de deur open te doen:
aantal geworpen ogen delen door 3.
Nu een broodje halen in Haarlem: je mag 2 keer
gooien om op tijd terug te zijn.
Vakken worden modulen, eisen worden eindtermen.
CIOS schaatstocht op natuurijs, de Eilandspoldertocht
- het ijs joelt.
Landgoed Duinlust verkocht aan projectontwikkelaar:
ga 10 plaatsen terug.
CIOS heeft in winterkamp zijn eigen rode duiveltjes.
Vakantiewerk wordt beloond: 3 plaatsen opschuiven.
Ga bij de eerste persoon achter jou staan.
Dat is balen: blijf een beurt staan.
Met 4 plaatsen vooruit.
Kater na het feest: 1 beurt uitslapen.
Je stagebegeleider biedt je een baan aan. Ga vooruit
naar 2007.
Benut je laatste kans, neem er de tijd voor: 2 keer
gooien, beste telt.
Landkamp met eerste prototype competenten,
allemaal 1 beurt wachten.
De wereld ligt voor je open. Na het feestvieren
uitslapen en 1 beurt overslaan.
De finish, modderig maar trots. Op naar de volgende
60 jaar!
In alle gevallen dat het onduidelijk is,
zijn spelregels om van af te wijken.
7

8
1978
1979
1981
1982
1976
1984
1975 1973
2003
2005
1985
1949
1986
1950
2001 2000
2007
1972
1988
1952

1971 1970 1968 1967
1999 1997
1989 1990
1954
Nieuwsbrief > no. 7 > oktober 2008
1995
1994
1992
1956
1957
1966
1965
1963
1962
1960
1959
9

Nick Helsloot reisde het afgelopen cursusjaar af naar Japan, nog altijd
het mekka van het judo. Samen met de andere cursisten die judo als
hoofdvak hebben gekozen. Iedere twee jaar wordt de trip door het
CIOS georganiseerd, waardoor alle judo-leraren in de dop minstens
één keer tijdens hun opleiding de reis naar Japan meemaken.
“Het was heel speciaal”, kijkt de 19-jarige vierdejaars terug op de
reis. “We hebben drie universiteiten bezocht, waarvan één in Tokyo.
Er wordt daar op hoog niveau gejudoot, waardoor ik sowieso mijn
eigen vaardigheden heb opgekrikt. Daarnaast maakten we kennis met
nieuwe lesmethoden. Wij zijn hier gewend het vooral leuk aan te
bieden. In Japan gaat les geven veel directer, er wordt keihard
doorgewerkt en discipline is heel belangrijk. Dat sprak mij zeker aan.”
“Het was een geweldige ervaring”, vervolgt
de CIOS-cursist uit Landsmeer. “Ik kan het
iedereen aanraden. Je steekt er heel veel
van op, ook omdat alles totaal anders is.
Alleen het communiceren verliep niet altijd
even makkelijk. Je denkt dat Engels een
wereldtaal is, maar daar kom je in Japan
niet ver mee, want zelfs op de universiteiten
werd het nauwelijks gesproken.
Uiteindelijk was het vooral handen- en
voetwerk, aangevuld met de paar woordjes
Japans die we kenden. En op die manier
lukte het ook.”
10
Grenzeloos
CIOS is grenzeloos. Cursisten trekken voor hun stageplekken
over de hele wereld. Van Zuid-Afrika tot Oostenrijk, van
Suriname tot Japan. CIOS cursisten doen in allerlei landen
kennis en ervaring op. Vijf verhalen van CIOS-stagiaires uit
vier werelddelen. Dat zegt genoeg.
Vrijwilliger in Zuid-Afrika
Leon Smit bracht voor de organisatie
SCORE een maand als vrijwilliger door in
Zuid-Afrika en vervulde op die manier zijn
stage voor het hoofdvak ISO, Internationale
Sport Ontwikkeling. “Ik gaf les op een
basisschool, want een van de doelen van
SCORE is om gymleraren op te leiden,
zodat ze uiteindelijk zelfstandig kunnen
functioneren.” De 23-jarige derdejaars
verbleef in een township, bij een gastgezin.
“Midden in de Zuid-Afrikaanse cultuur.
Samen met tien vrijwilligers woonden we in
het dorp Schoemandsdal en de omstandigheden
waren heel eenvoudig. De wc was
een gat buiten in de grond, de badkamer
een verzameling teiltjes met een laagje
water. Daar moest je het mee doen.” Ook
op de school waar hij les gaf, waren de
omstandigheden verre van ideaal. “Ik had
veertig kinderen, die bijna geen Engels
spraken, en vier verschillende ballen.
Daardoor leer je wel improviseren en jezelf
aanpassen aan een ander tempo en niveau.”
Het beviel de cursist uit Purmerend zo
goed, dat hij volgend jaar voor zes maanden
terug gaat. Opnieuw namens SCORE, een
Afrikaanse ontwikkelingsorganisatie op het
gebied van sport als middel tot community
development. “Ik wil heel graag voor een
langere periode terug. Dan kun je echt iets
veranderen, een blijvend community-project
opzetten. Dat spreekt mij enorm aan.”
Japan is Mekka van judosport

Klein dorp in Suriname
Robbie Boes bracht in zijn examenjaar vier
maanden door in Suriname. Daar liep hij
stage in een klein dorp in het Noord-Westen
van het land. “Ik heb sport gegeven aan
kinderen met een beperking, in een centrum
dat speciaal daarvoor is opgericht”, vertelt
de 20-jarige uit Marken. “We werden vanaf
de eerste dag in het diepe gegooid. Meer
dan een lijst met stage-adressen was er
niet, de rest moesten we zelf uitzoeken. Ik
denk dat ik dan ook vooral een stuk
zelfstandiger ben geworden, omdat je alles
zelf moest ontdekken. Er waren in het
centrum veel kinderen met wie je op een
laag niveau aan de slag moest. Sommigen
konden geen bal vangen en dan kom je
Nieuwsbrief > no. 7 > oktober 2008
terecht op basisoefeningen, zoals traplopen.
Daar schrok ik niet van, ik heb wel gewerkt
met mensen met een beperking van een
lager niveau. Bovendien heb ik geduld. Dat
heb ik mezelf aangeleerd omdat ik
inmiddels al drie keer aan m´n knie ben
geopereerd. Dan moet je veel wachten op
jezelf, leer je op een rustige manier omgaan
met de dingen.” Het leven in Suriname
ervaarde Robbie Boes vooral als ´anders´.
“De verschillen met Nederland zijn heel
groot. Ik was daar rijk, maar ben dat hier
niet. Daar moet je mee om leren gaan. Maar
ik kan het iedereen aanraden. Het was een
hele mooie belevenis, goed om mee te
maken.”
Snowboarden
in Oostenrijk
Outdoor in Ardennen
Tim Termaat uit Alkmaar zit nog midden in zijn buitenlandse avontuur. De 19-jarige bijna
vierdejaars vertrekt binnenkort weer voor vier weken naar de Ardennen, waar hij voor zijn
specialisatie buitensport stage loopt bij PBN Sport & Adventure. Een organisatiebureau op
het gebied van sport, adventure en outdoor events. “We gaan daar in een bungalowpark
allemaal activiteiten organiseren. Van mountainbiken tot kanoën en voetbaltoernooitjes. Het
idee bij PBN is: hoe meer je het zelf doet, hoe makkelijker het wordt. Ik geef de instructies,
met m´n stagebegeleider erbij, waarna ik altijd vraag of alles duidelijk is. Veel oefenen, zelf
doen, dan wordt het uiteindelijk je eigen verhaal. En dat werkt.” PBN organiseert onder meer
activiteiten op twee locaties in de Ardennen, waar Tim Termaat aan de slag gaat. “Adventure
Hill en Sportpoint, dat zijn bungalowparken, waar wij als instructeurs ook samen een huis
delen. Daar kun je klimmen, abseilen, raften of tokkelen (vanaf een toren of heuvel aan een
karretje hangend aan een touw naar beneden vliegen). Ik heb al heel veel ervaring opgedaan,
in het voor de groep staan, het instructies geven. Daarnaast in het op de juiste manier
inbinden, het herkennen van gevaren en omgaan met angstige mensen. Die wil je tenslotte
toch over de drempel helpen.”
Bij Tony Huijzer zit het reizen in het bloed. Afgelopen winter bracht de vierdejaars
CIOS-cursist een periode door in Oostenrijk, de reis later dit jaar naar Zimbabwe gaat door
de politieke onrust in dat land helaas niet door. “Omdat het fantastisch is om met een klein
groepje in het buitenland te zitten en je te verdiepen in een bepaalde sport. Je maakt een
geweldige tijd mee en je doet veel ervaring op, omdat je er non stop mee bezig bent. Als je
van reizen én van sporten houd, is dit wat je moet doen.”
“In Oostenrijk zat ik in Kaproun”, vertelt de 19-jarige, die, als hij niet op reis is, in Purmerend
woont. “Daar werd ik opgeleid tot snowboardleraar en ter plekke heb ik mijn papieren
gehaald. Mijn stage hield in dat ik, onder leiding van een gediplomeerde snowboarder, de
theorie en de praktijk behandelde. Om vervolgens mijn examen daar af te leggen. Ik heb in
Oostenrijk vooral geleerd hoe ik moet lesgeven. Omdat er toch een groot verschil zit tussen
de echte pistes en de kleinere locaties, zoals bijvoorbeeld Snowplanet.” In Zimbabwe
verblijft Tony later dit jaar in Mutare. “Daar krijg ik meer de ruimte om zelf wat op te zetten.
Zoals rugby-trainingen en wedstrijden. Ik kijk er nu al naar uit.”
11

Nieuwe CIOS-directeur deelt passie
voor onderwijs met voorganger
‘Lesgeven leer
je door te doen’
12
Mariëlle Blijboom is sinds 1 september
de nieuwe directeur van
Nova College CIOS Haarlem. Ze is
de opvolger van Ron Sluijs, die
sinds 1976 aan CIOS Haarlem
verbonden was, waarvan de laatste
achttien jaar als directeur. De twee
delen de passie voor onderwijs dat
aansluit bij de belevingswereld van
jongeren. Mariëlle Blijboom gaf dat
gestalte bij de diverse scholen
waar ze werkte, Ron Sluijs introduceerde
ooit op het CIOS het
‘ervaringsleren’.
Groepen instrueren, lesgeven, cursisten of
mede-cursisten recht in de ogen kijken. Het
is een mix van theorie van praktijk. Ron
Sluijs zag het pedagogische licht tijdens
zijn periode in militaire dienst. Dienstplichtigen
van het CIOS en de Academie voor
Lichamelijke Opvoeding werden er
sportinstructeur. Maar ze waren niet alleen.
Er waren ook andere mannen zonder
specifieke opleidingen die militairen
sportles gaven. Tot verbazing van Ron Sluijs
bleek hun gebrek aan theoretische bagage
geen remmende factor bij hun functioneren.
“Op het CIOS is het leren les- en leidinggeven
de kernactiviteit van de opleiding.
Toen ik in 1976 op het CIOS kwam werken,
werd dat aangeleerd door goed op te letten
bij de voorbeeldlessen van de docenten en
in de vorm van theorielessen over methodiek.
Pas aan het eind van de tweeëneenhalfjarige
opleiding kregen de cursisten de
gelegenheid in eindexamenlessen hun
lesgeefvaardigheid te tonen. De enige
praktische ervaring die ze op het CIOS
hadden, was het af en toe zelf geven van

een inleiding. Meer niet. Tijdens mijn studie
aan de toenmalige Interfaculteit Lichamelijke
Opvoeding van de VU begreep ik steeds
beter de directe relatie tussen opleiding en
werkveld. Verder was het me tijdens mijn
militaire dienstplicht al opgevallen dat
ervaringsleren loont. Samen met onder
meer mijn voorganger Ben Verkerke heb ik
mij er hard voor gemaakt dat de cursisten
direct aan het begin van de opleiding
ervaring met het lesgeven opdoen. Vanaf
de allereerste schooldag staan ze voor de
groep en geven les aan elkaar.”
Zij-instromer
Mariëlle Blijboom heeft in tegenstelling tot
Ron Sluijs geen specifieke sportieve
lesachtergrond. Ze startte na haar eindexamen
op het computercentrum van de KLM.
Ze studeerde Engels en in 1976 werd ze
‘zij-instromer’ op de Antonius Mavo en de
Bronstee Mavo in Heemstede. In 1984
vervolgde zij haar carrière op de Ewald
Mavo, die in 1995 door een fusie het
Linnaeus College Haarlem werd. Ze kreeg
steeds meer coördinerende taken, zoals het
coördinaat onderbouw vbo en het coördinaat
ivbo en stond onder meer aan de wieg
van de implementatie van het vmbo en
eveneens de leer-werktrajecten op het
vmbo. Inmiddels had zij de opleiding LBSD
en de opleiding Pedagogiek afgerond en
werd zij gevraagd om, naast haar werkzaamheden
op het Linnaeus College, op
detacheringsbasis docent pedagogiek aan
de Hogeschool van Amsterdam (HvA) te
worden. De afgelopen zeseneenhalf jaar
was ze directeur van het Oostvaarderscollege
in Almere, waarvan het laatste jaar
tevens voorzitter van het bestuur van het
Montessori Lyceum Flevoland. Ondertussen
volgde Mariëlle de opleidingen Master of
Education en Master of Educational
Leadership en bleef zij voor een kleine
werktijdfactor verbonden aan de opleiding
Master of Education van de HvA.
Vernieuwingen
Mariëlle Blijboom wil net als Ron Sluijs
onderwijs aanbieden dat aansluit bij de
belevingswereld van de cursisten. Het ‘doen
van dingen’ vindt ze belangrijk. Vandaar
haar sollicitatie bij het Nova College voor de
functie van directeur van het CIOS. “Ik ben
de afgelopen jaren op diverse manieren
betrokken geweest bij het opzetten van het
dansonderwijs op zowel het vmbo als het
mbo. Op mijn vorige school in Almere is het
Nieuwsbrief > no. 7 > oktober 2008
nu een officieel vak, net als LO II. Ik heb
binnen het vmbo veel vernieuwingen
opgezet. Ik houd van creativiteit en nieuwe
concepten om het onderwijs aansprekend
voor jongeren te maken.”
Mariëlle Blijboom en Ron Sluijs zaten samen
in de adviescommissie voor de mbo
dansopleiding van het CIOS. Mariëlle
Blijboom: “Toen Ron zijn afscheid aankondigde,
bleef dat in mijn hoofd hangen. Ik
dacht ‘waarom zou ik niet op zijn functie
solliciteren’. Het leek mij een zeer interessante
en uitdagende baan. Ik ben verweven
met dans en sport als schoolvak. Ik vind het
belangrijk dat jongeren hun kansen grijpen
op het gebied van hun talenten. Als je
dingen doet waar je goed in bent, heeft dat
een positieve invloed op je leven. Blijven
hameren op de dingen die goed gaan, is
voor mij een zeer belangrijk didactisch
uitgangspunt. Daar sta ik voor. Niemand kan
immers compleet zijn. Dus moeten wij
cursisten faciliteren dat te bereiken wat ze
willen en ze daarnaast respect voor anderen
bijbrengen.”
Compliment
Ron Sluijs knikt instemmend. CIOS is een
opleiding die een sterke nadruk legt op
normen en waarden. “Ik beschouw CIOS als
een keurmerk dat we met elkaar moeten
koesteren. Samen met de vier andere
CIOS-opleidingen in ons land moeten wij
ons daar sterk voor maken. Het is belangrijk
dat wij aan cursisten, ouders, bedrijven
en middelbare scholen onze meerwaarde
laten zien. Les- en leiding geven. Daar laten
wij ons als CIOS op voorstaan. Met jong en
oud kunnen omgaan, jezelf presenteren.
Laatst sprak ik met een ondernemer waar
wij stageplaatsen hebben. Hij vertelde mij
dat hij het direct ziet als er een cursist van
CIOS bij hem binnenstapt. ‘Ze zijn netjes
gekleed, ze zijn beleefd en ze presenteren
zich op de juiste manier. Het zijn jongens
en meiden die zich optimaal inzetten. Je
hebt er wat aan’. Dat vond ik een groot
compliment.”
Balans
Ron Sluijs startte in 1976 met een halve
baan aan het CIOS, een jaar later gevolgd
door een full time job. In 1984 werd hij
adjunct-directeur, zes jaar later directeur.
Het enige nadeel van die promotie was dat
in die tijd, directieleden geen les meer
mochten geven om zodoende werkgelegen-
‘Dansen
is topsport’
heid te scheppen voor jonge docenten.
Sluijs zag daarnaast het aantal cursisten
verdubbelen. Waar is hij trots op? “Dat
les- en leiding geven het centrale thema is.
Ik ben ook trots op mbo dans, onze nieuwe
loot aan de stam. Dansen is bewegen en als
ik voorstellingen bezoek, vind ik het zelfs
topsport. Mede dankzij de groei van de
creatieve industrie zal de kunst- en
cultuursector aan het Nova College alleen
maar groeien. Als ik kijk naar de toekomst
moeten we ons als CIOS sterk maken voor
een goede doorstroming naar het hbo. Ik
ben een persoon die op zoek gaat naar het
‘ja’ en niet waarom dingen niet kunnen. Ik
luister graag naar anderen. Daarom vind ik
werkveldbesprekingen en overleg met de
toeleverende scholen in onze regio en met
de andere vier CIOS opleidingen zo
belangrijk. Ik hoor daar hoe anderen het
doen. Tot slot dit. Toen ik adjunct-directeur
werd, waren er op CIOS twee dames die
lesgaven. Ik heb gestreefd naar balans
tussen mannen en vrouwen. De komst van
Mariëlle Blijboom komt wat betreft op een
mooi moment.”
13

14
‘De Paralympics zijn mijn droom’
Wil Westphal nog steeds midden in het
Hij telt inmiddels 71 jaar, “en een
half”, maar Wil Westphal staat nog
steeds midden in het sportleven.
Als trainer en begeleider bij de
Koninklijke Nederlandse Atletiek
Unie (KNAU) en als adviseur van
verschillende sportorganisaties. De
Amsterdammer rondde in in 1956
zijn CIOS-opleiding af en trekt een
vergelijking tussen vroeger en nu.
“Het is totaal veranderd.”
Wil Westphal is een grote naam in
Nederland. In de jaren ‘60, ‘70 en ‘80 was
hij vele malen bondscoach op verschillende
atletiekonderdelen. Verder was hij
assistent-bondscoach van sporten als
Wie voor een opleiding aan het CIOS kiest, heeft in sportief
opzicht wat in zijn mars. Voor sommigen geldt dat ze in hun
tak van sport echte uitblinkers zijn, dat ze hun opleiding
combineren met het bedrijven van echte topsport. Drie CIOSmensen
vertellen hoe ze dat klaarspelen.
Sander Rotteveel doet alles
Sander Rotteveel neemt een
bijzondere positie in op het CIOS.
De specialist op de korte afstanden
sprint namelijk op één been en op
één lepelachtige spring-prothese -
met spikes - over de atletiekbaan.
Daarmee vervangt de 23-jarige
tweedejaars zijn rechteronderbeen,
vanaf net onder de knie. “De sport
die ik niet kan beoefenen, moet
nog uitgevonden worden.”
Natuurlijk, hij staat officieel als ´gehandicapt´
te boek, maar eigenlijk wil Sander
Rotteveel daar weinig van weten. “Tijdens
het sporten word ik totaal niet beperkt door
mijn prothese. Ik kan qua sport alles doen,
gelukkig. Dat komt mede doordat ik mijn
eigen knie nog heb en dus over de
basketbal, honkbal, badminton en baanwielrennen,
adviseur bondscoach van het
nationaal snowboardteam en trainer bij
judo en turnen. In 1987 richtte hij, onder
auspiciën van het NOC*NSF, het Nationaal
Coach Platform op. Overeenkomstig dit
bewegingsvrijheid van een ‘normale’ knie
beschik.”
Maar het predikaat hield hem de afgelopen
jaren, althans op de baan van zijn club AV
Haarlem, wel degelijk bezig. Sander Rotteveel
had zijn zinnen gezet op deelname aan de
Paralympics dit jaar in Bejing en was daar
vanaf 2005 hard voor aan het trainen. Met
de B-limiet op de sprintonderdelen op zak,
sloeg het noodlot echter toe. “In maart dit
jaar kreeg ik een infectie aan een zenuwbaan
in mijn hoofd, waarvoor ik werd opgenomen
in het ziekenhuis. Door de medicatie ging
mijn snelheid achteruit en was het niet meer
mogelijk de A-limiet te behalen. En ja, daar
was ik best teleurgesteld over.”
“De Paralympics zijn mijn droom”, vervolgt
Sander Rotteveel. “Alleen deed ik er vroeger
nooit iets mee en ben ik gewoon als andere,
valide mensen gaan sporten: tennis,
model volgden coachplatforms voor
diverse bonden. In de jaren ‘90 was hij
topsportcoördinator bij de Nederlandse
Golf Federatie. En dat alles begon ooit in
Overveen…
“Ik ben gediplomeerd in 1956. We hadden
een ontzettend leuke ploeg, zaten intern
op Duinlust, en werden zwaar belast. Er
werd het nodige uitgespookt. Begrijpelijk,
want de meeste jongens waren al wat
ouder, gestruikeld op de mulo. We waren
niet allemaal topsporters, die vergissing
wordt nog al eens gemaakt”, vertelt Wil
Westphal, met een glimlach. “Je ging er
naar toe om te leren les- en leiding geven.
Niet zozeer om zelf een goede sporter te
worden. De lessen waren wel meer op
topsport gericht, met gastlessen van
iemand als Anton Geesink.”

Topsport
voetbal, honkbal, hockey. Ergens in 2004
heb ik de stap gezet. Via de bondscoach
heb ik meegedaan aan het NK atletiek en
vanaf die wedstrijd was ik verkocht. Ik hoop
op volgende grote toernooien, zoals het WK
in 2011 in New Zeeland, goed te presteren.
En er dan in Londen 2012 bij te zijn. Ik ben
een specialist op de sprint, de 100, 200 en
400 meter, maar mijn beste kansen liggen
op de 200 en 400 meter.”
Tot die tijd staat zijn leven in het teken van
trainen en school. “Ik ben heel erg blij dat
deze opleiding voor mij mogelijk is.” Met in
het vooruitzicht, na het behalen van zijn
CIOS-diploma, een carriére op het hoogste
niveau. Want: “Zoals het er nu naar uitziet
wil ik topsporters gaan begeleiden op het
gebied van loop- en krachttraining.”
sportleven
“Er werden maar 45 cursisten per jaar
toegelaten, terwijl zich ieder jaar rond de
6oo gegadigden zich aanmeldden. Dan vis
je in een hele grote vijver. Je kan het
absoluut niet meer vergelijken met het CIOS
van nu. Op het CIOS worden mensen
tegenwoordig opgeleid voor lifetime sport,
meer vrijetijdsgericht. Ook omdat in die
branche meer werk is te vinden, in plaats
van bij de bonden, die prestatiegericht
werken. Een deel van de opleidingen, zoals
die voor voetbaltrainer, zijn bovendien
overgenomen door de bonden. Die leiden
nu intern hun coaches en trainers op, wat
vroeger was voorbehouden aan het CIOS.
Het is een andere tijd, de hele samenleving
is veranderd. En sport is een gecomprimeerde
samenvatting van die maatschappij.
Dus is de verandering op het CIOS logisch
te verklaren.”
Nieuwsbrief > no. 7 > oktober 2008
Leven Daphne
Koster draait om
voetballen en CIOS
Eind vorige maand werd ze ineens weer met haar neus op de feiten
gedrukt. Daphne Koster stuitte op het rooster dat ze als 16-jarige CIOScursiste
iedere week afdraaide. “Daar schrok ik wel van”, geeft de nu
27-jarige coördinator topsportontwikkeling meisjes bij de KNVB toe.
“Van acht uur ´s ochtends tot elf uur ´s avonds was ik in touw. Alleen de
zondag was vrij. Toen zat je in een roes. Je groeide er langzaam in, er
kwam gewoon steeds meer bij. Maar als ik nu terugkijk, is het niet goed
geweest om zo extreem bezig te zijn met school en topsport.”
Haar leven draaide destijds
om voetbal en het CIOS. Punt
uit. “De combinatie was
zwaar, de belasting enorm. Ik
speelde bij Ter Leede, maar
ook in Jong Oranje en als
16-jarige al in het Nederlands
efltal. Op het CIOS had ik een
mentor waarmee ik naar
oplossingen keek. Al deed ik
uiteindelijk het meeste zelf.
Gelukkig kon ik ieder jaar een
aantal vakken doorschuiven,
waardoor ik uiteindelijk een
jaar langer heb gedaan over
de opleiding. Dat kon ook
niet anders. Met Oranje
waren we bijvoorbeeld twee
dagen per week in Zeist. Dan
reisde ik tussendoor naar
Overveen heen en terug om
lessen te volgen.”
Met die ervaring op zak, bleek
ze de beste kandidaat voor
haar huidige functie. “Ik kan
hier mooi uit eigen ervaring
spreken. Het is nu een stuk
beter geregeld. Meisjes spelen
maar in één vertegenwoordigend
team en worden structureel geholpen bij de combinatie van sport en opleiding.”
Daphne Koster is ook buiten haar werk een prof, op het middenveld en in de verdediging
van het vrouwenteam van AZ. Al speelt bij de Assendelftse, die na CIOS ook de ALO
afrondde, deze weken vooral Oranje door haar hoofd. “We zijn in voorbereiding op de
EK-kwalificatieduels. Als we ons plaatsen, kunnen we internationaal een grote stap maken.”
En, nog steeds: “Ik leef er helemaal voor, train vijf of zes keer per week. Alles is gericht op
voetbal, dan werk en pas daarna komt het sociale.”
15

Even je
broodtrommeltje
houden
Erwtensoep
en drie-in-depan
houd je niet
lang geheim…
16
COLOFON
CIOS beweegt is een uitgave
van het CIOS Haarlem, onderdeel van
ROC Nova College.
Reacties: ciosbeweegt@novacollege.nl
Er bestaat
geen slecht
weer, alleen
slechte kleding
Is het nu
code 1
of code 9?
CIOS Haarlem
IJsbaanlaan 4 f , 2024 AV Haarlem,
telefoon: (023) 524 91 61
e-mail: info-advies@novacollege.nl
internet: www.novacollege.nl/cios
Tachtig
procent
regeling
Even in de
stuwvlakken
spuwen