Streektalen juni 2013 - Stichting Cultureel Erfgoed Zeeland

scez.nl

Streektalen juni 2013 - Stichting Cultureel Erfgoed Zeeland

Streektalen

Het project

‘Spraakma(k)kers. Limburg

in taalvariatie’ wordt op de

dialectendag afgesloten.

Lezingen en middagprogramma

van die dag

staan in het teken van

digitaliseringsprojecten.

Vertellen in het Zeeuws op 14 juni

Uutgesproken Zeeuws

Dag na dag kwamen er nieuwe verhalen binnen

gedurende april. Een jury beraadslaagde in de loop

van de meimaand wie de gelukkige tien werden.

De titels spreken aan, maar het is nog wachten tot

14 juni voor de tien geselecteerden hun verhaal

brengen.

Op vrijdag 14 juni worden de tien verhalen verteld

in de Haestinge, Sportlaan 4d in Sint-Maartensdijk.

De avond begint om 19.30 uur. Alles wijst erop dat het

een gezellige avond wordt met veel leuke, spannende of

ontroerende verhalen.

Inschrijven voor de wedstrijd kan niet meer, maar u kunt

Zeeuws Erfgoed 18 juni 2013/02 • STREEKTALEN

wel komen luisteren op vrijdagavond 14 juni. Aanmelden

kan via het mailadres intzeeuws@scez.nl. De kaarten en

het programmaboekje (entree 5 euro) liggen dan voor

u klaar op de avond zelf aan de balie. Uiteraard hoopt

de organisatie dat u massaal komt luisteren en dat

‘Uutgesproken Zeeuws’ even succesvol is als de liedjeswedstrijd

‘Zing Zeeuws’. Er zijn drie geldprijzen te

verdienen, maar natuurlijk gaat het vooral om de

gezelligheid van het samenzijn en het vertellen.

De wedstrijd is georganiseerd door Stichting De Zeeuwse

Taele in samenwerking met de SCEZ en wordt financieel

mogelijk gemaakt door de Provincie Zeeland en het

Delta Zeeland Fonds.

Nederlandse Dialectendag 2013 in Hasselt (B)

Ook dit jaar is de dialectendag/streektaalconferentie

niet direct in de buurt. Na twee keer Nederland is

het weer de beurt aan een Belgische plaats. Editie

2013 speelt zich af in Hasselt in de Oude Gevangenis,

waar we u uiteraard slechts een dag zullen vasthouden.

De gerenoveerde gevangenis is nu een deel van de

Hasseltse universiteit.

Het thema van de dag dit jaar is ‘digitalisering’.

In een steeds digitaler wordende maatschappij waar zowel

kinderen als senioren hun weg hebben gevonden naar

tablets en computers, is het logisch dat allerlei informatie

die vroeger enkel in boeken te vinden was, nu meer en

meer op het internet zijn plaats aan het veroveren is.

Dat gebeurt ook in Zeeland, maar daarover verder meer.

In het ochtendprogramma wordt een kort overzicht

geboden door Tanneke Schoonheim van wat er allemaal

leeft in het Nederlandse taalgebied rond digitalisering

van (streek)taal. De projectleider en projectmedewerkers

van het project ‘Spraakma(k)kers. Limburg in taalvariatie’

lichten dit Belgisch-Limburgse project toe. Dit project

wilde alle Limburgers oproepen om te reflecteren over

hun eigen taal en de variatie erin, niet alleen wat dialecten

Vrijwilligersgroep taal

Sinds vorig jaar werkt de SCEZ samen met de Zeeuwse Dialect Vereniging

en De Zeeuwse Taele aan het digitaliseren van de Zeeuwse woordenboeken.

Door het enorme werk van een paar vrijwilligers (waarvoor hierbij

graag van harte dank!) is al bijna de helft van het alfabet bewerkt.

U kunt al een kijkje nemen in de werkversie www.zeeuwsewoordenbank.nl.

Daarna volgt nog het supplement. Ondertussen wordt ook gewerkt aan

het woordenboek van Kruiningen en het woordenboek van Flakkee.

In de toekomst zult u dus in deze vier woordenboeken samen kunnen

zoeken als u op zoek bent naar de betekenis van een of ander Zeeuws

woord. Ook het Zeeuws Etymologisch Woordenboek van Frans

Debrabandere komt online via de etymologiebank. Hierin kunt u dan

de herkomst van de Zeeuwse woorden opzoeken.

En bent u benieuwd wat uw naam betekent? Dan kunt u ook online

terecht in het familienamenwoordenboek van diezelfde auteur. U vindt

een pdf van dit woordenboek op de site www.naamkunde.net. Op

www.meertens.knaw.nl/nfb kunt u zelfs de verspreiding van uw naam

opzoeken.

De SCEZ is nog altijd op zoek naar vrijwilligers die willen meehelpen

met digitaliseringsprojecten en andere projecten rond taal. In juni gaat een

betreft. De huidige maatschappij is immers een smeltkroes

van verschillende nationaliteiten en dat heeft zijn invloed

op de taal. Een persoon spreekt misschien wel vijf

verschillende talen met mensen uit zijn of haar directe

omgeving. Kinderen spreek je anders aan dan ouders

of werkgevers enzovoort. Jacques van Keymeulen

verduidelijkt wat taal en erfgoed met elkaar te maken

hebben, de Limburgse erfgoedcellen lichten de erfgoedwaarde

van taal toe en de projectmedewerkers vertellen

iets over de praktische gang van zaken bij dit project.

Nieuwsgierig geworden naar de verschillende variëteiten,

neem dan een kijkje op www.spraakmakkers.be om te

horen of u iets van dat mooie Limburgse dialect en zijn

variëteiten begrijpt. In de derde lezing en ook in het

namiddagprogramma komen allerlei Nederlandse en

Belgische projecten aan bod in workshops en op een

informatiemarkt. De dag wordt afgesloten met een quiz

en een optreden.

Zin om erbij te zijn, vraag dan de folder aan via

dialectendag@gmail.com, variaties@huisvanalijn.be

of bij de adviseur streektalen, Veronique De Tier,

v.de.tier@scez.nl.

project rond streektaal in de zorg van start. Bent u geïnteresseerd om

hierover een informatiemiddag bij te wonen, geef dan uw naam op bij de

adviseur streektalen. Ook Zeeuwen die hun dialect nog goed kennen,

kunnen hun bijdrage leveren door korte enquêtes in te vullen.

Op 26 februari kwamen in Axel veel belangstellenden luisteren naar

eventuele mogelijkheden om mee te werken aan projecten rond de streektaal.

Ook de pers was zeer geïnteresseerd.


Leuke Zeeuwse woorden en waar komen ze vandaan?

Leuke Zeeuwse woorden en waar komen ze

vandaan? Op de website van de Zeeuwse

Klapbank wil de adviseur streektaal zo nu

en dan een Zeeuws woord nader toelichten.

Hebt u een vraag over de betekenis en

achtergrond van een Zeeuws woord, die

u altijd al hebt willen stellen, grijp dan uw

kans. Misschien vindt u dan binnenkort een

antwoord op de website www.zeeuwseklapbank.nl

of in deze nieuwsbrief.

Onlangs vroeg iemand naar aanleiding van

de schommelkaart in het vorige nummer

de betekenis van het Zeeuwse woord touter,

dat schommel betekent. Touter is samen met

schommel, het meest voorkomende dialectwoord

in Zeeland. Verder hoor je nog wel ruutouter

(Westkapelle), balançoire en bijze. Touter is

afgeleid van touteren, een werkwoord dat

‘schudden’ betekent. Dat geldt ook voor bijze,

dat afgeleid is van bijzen, dat eveneens ‘heftig

bewegen’ betekent. Het woord schommel zelf

heeft ook te maken met beweging. In de

Zeeuwse dialecten kan je hier en daar zelfs een

fles schommelen ‘schudden’. De ruu in ruutouter

is een voorvoegsel dat ook in andere dialecten

voorkomt (onder andere als rui). Het is verwant

met ruien en nu nog te vinden in het woord

opruien. Ook hier zou de grondbetekenis

‘bewegen’ zijn. De meeste woorden voor

schommel hebben dus te maken met beweging,

wat eigenlijk heel logisch is. Touter komt niet

enkel voor in Zeeland, zoals u kon zien op de

kaart die in de vorige aflevering van Zeeuws

Erfgoed werd gepubliceerd. Een dialectkaart

van de schommel vindt u onder andere op de

website www.zeeuwseklapbank.nl.

Voor een schommel bestaan honderden

dialectwoorden. Kent u de Zeeuwse?

(collectie Woordenboek

van de Vlaamse Dialecten).

Streektaal Varia

De Zeeuwse Klapbank krijgt een vast onderkomen

Jaren geleden toerde de tentoonstelling ‘De Zeeuwse Klapbank’

met luisterfragmenten uit de jaren zestig en zeventig van vorige eeuw rond

in het Zeeuwse land. De dialectfragmenten zijn nu nog te beluisteren op

de website www.zeeuwseklapbank.nl, maar eind dit jaar kunt u hiervoor

ook terecht in het Belfort in Sluis. De fragmenten uit de tentoonstelling

zullen daar, naast andere presentaties rond dialect, woordenboeken en

woordenboekenmaker Van Dale te bekijken en vooral te beluisteren zijn.

Meer nieuws daarover in de volgende uitgave van Zeeuws Erfgoed.

Wedstrijd ‘Leukste Zeeuwse uitdrukking’

De uitdrukking ’t zwien deur de bjet’n joag’n is in een verkiezing van

de provincie West-Vlaanderen, Focus-WTV, Radio 2 en de Krant van

West-Vlaanderen verkozen tot mooiste West-Vlaamse uitdrukking.

Het betekent ‘uitbundig feesten, uit je bol gaan’. De letterlijke vertaling is

‘het zwijn door de bieten jagen’. Andere populaire uitdrukkingen waren

Zeeuws Erfgoed 19 juni 2013/02 • STREEKTALEN

eurn ekster weunt oge (ze heeft lange benen), ze’t een mulle van lintjes

(ze is een babbelkous), jet gene nagle vu aan zijn gat te scharten (hij is arm),

schoap ès de preute of (moe zijn) en scheur je puuste (maak dat je wegkomt).

Vorig jaar werd tijdens een zelfde soort verkiezing het woord zurkeltrutte

verkozen tot mooiste dialectwoord. Het betekent ‘belachelijke, naïeve

vrouw’, of ‘zuurpruim’ en is ook in Zeeland hier en daar bekend.

Ook van de opgegeven uitdrukkingen kennen we er een aantal in Zeeland.

In het Woordenboek van de Zeeuwse dialecten vinden we bijvoorbeeld Hin

nìhels èn om je hat te krauw’n (doodarm zijn) uit Kruiningen.

Kent u nog zulke leuke uitdrukkingen in het Zeeuws? Wat vindt u

de leukste? Uw uitdrukking met de betekenis ervan kunt u mailen

naar intzeeuws@scez.nl met de vermelding ‘Zeeuwse uitdrukking’ tot

15 augustus (per inzender slechts een uitdrukking!). Op basis daarvan

wordt een shortlist gemaakt en in het najaar wordt samen met u de

leukste Zeeuwse uitdrukking gekozen.

More magazines by this user
Similar magazines