Weerbaarheidstraining aan MBO-jongeren met ... - Movisie

movisie.nl

Weerbaarheidstraining aan MBO-jongeren met ... - Movisie

weerbaarheids

training

voor mBO-jongeren

met eergerelateerde

problemen


WEERBAARHEIDSTRAINING

VOOR MBO-JONGEREN

MET EERGERELATEERDE PROBLEMEN


Vooraf

De weerbaarheidstraining in erekwesties is ontwikkeld in het Scholenproject ‘Eergerelateerd

geweld in en om de school’. In dit project, gesubsidieerd door het Ministerie van VROM /

Wonen, Werken en Integratie, onderzochten het Albeda Collega Rotterdam en ROC van

Twente samen wat vroege signalen kunnen zijn van eergerelateerd geweld en hoe dat

binnen school preventief, of al in een vroeg stadium kan worden aangepakt. Uit dit project

komen diverse producten voort, waaronder een handleiding voor de begeleiding van mbojongeren

met eergerelateerde problemen, een boekje met portretten ‘een kwestie van eer’

en de weerbaarheidstraining die nu voor u ligt.

De weerbaarheidstraining is bedoeld om de allochtone deelnemers weerbaar te maken in

erekwesties. Het ROC van Twente heeft de afgelopen jaren met deze training gewerkt, voor

allochtone deelnemers die met erekwesties te maken hadden. Deze weerbaarheidstraining

kan ook op andere scholen worden gebruikt. De aanpak wordt beschreven in deze

handleiding. Hij is te beschouwen als een gereedschapskist, waaruit de aanpak en

oefeningen naar believen te gebruiken zijn, al naar gelang de situatie en de behoefte van de

deelnemer en de trainer. Deze aanpak is te gebruiken door iedereen die binnen school

betrokken is bij de begeleiding van jongeren: begeleiders, mentoren, schoolmaatschappelijk

werkers, coaches en onderwijsspecialisten.

Waarom een ‘weerbaarheidstraining voor erekwesties’? Allochtone jongeren hebben, net als

hun vrienden met een Westerse cultuur en achtergrond, de behoefte te experimenteren en

zich te profileren. Aan de andere kant willen ze hun ouders, cultuur en tradities niet

verloochenen. Bij erekwesties kunnen deze jongeren in een spagaat terechtkomen. Dan

kunnen ze hun evenwicht verliezen en weten niet meer wat te doen. Daardoor gaan ze zich

onveilig voelen, kunnen in de problemen komen of erger: in onveilige situaties terechtkomen.

Met als uiterste, kwesties waarin het gaat om leven of dood. Een weerbaarheidstraining helpt

jongeren hun problemen te voorkomen, te beperken of op te lossen. Ze leren hoe ze zelf

greep kunnen krijgen op hun leven en welke mogelijkheden ze hebben om te handelen in

lastige of gevaarlijke situaties.

Om weerbaar te zijn in conflicten over erekwesties, hebben allochtone jongeren kennis,

inzicht, vaardigheden en daadkracht nodig. Ze kunnen die in wisselende situaties leren

gebruiken. De ene jongere van zeventien of achttien is daar vaardiger in dan de andere.

Maar voor ieder van hen is het voortdurend zoeken naar een innerlijke balans. Naar een

werkbaar evenwicht tussen de culturen, tradities, gewoontes en omgangsvormen waarin ze

leven. Deze training biedt een gereedschapskist om allochtone jongeren binnen school te

leren wat zij hierbij nodig hebben.

Weerbaarheidstraining voor MBO-jongeren pagina 2 van 49

met eergerelateerde problemen


Inhoudsopgave

Vooraf 2

Inhoudsopgave 3

1. Eergerelateerd geweld en weerbaarheid 4

1.1 Eergerelateerd geweld: meer dan alleen eerwraak 4

1.2 Jongeren leren hun weg te vinden 5

1.3 Erekwesties tijdig aanpakken met weerbaarheidstraining 7

1.4 De weerbaarheidstraining is een gereedschapskist 9

1.5 Weerbaarheid is een zaak voor de hele school 11

2. De training ‘Weerbaarheid in erekwesties’ 12

2.1 Kennismaking 16

2.2 Bewustwording 22

2.3 Zelfredzaamheid 29

2.4 Zelfbescherming en mogelijkheden voor begeleiding, ondersteuning, hulp en zorg 33

2.5 Bemiddeling inroepen en aanbieden 36

2.6 Timemanagement 38

BIJLAGEN 40

Bijlage A: Vertrouwelijk intakeformulier 41

Bijlage B: Reflectieformulier 42

Bijlage C: Boeken, beeldmateriaal en websites over erekwesties 43

Bijlage D: Richtlijnen voor de aanpak van eergerelateerd geweld 45

Weerbaarheidstraining voor MBO-jongeren pagina 3 van 49

met eergerelateerde problemen


1. Eergerelateerd geweld en weerbaarheid

1.1 Eergerelateerd geweld: meer dan alleen eerwraak

In het rapport ‘Eerwraak of eergerelateerd geweld’ (2005, in opdracht van het ministerie van

Justitie) komt de advies- en onderzoeksgroep Beke met de volgende werkdefinitie voor

eergerelateerd geweld:

‘Eergerelateerd geweld is elke vorm van geestelijk of lichamelijk geweld, gepleegd vanuit een

collectieve mentaliteit in een reactie op een (dreiging van) schending van de eer van een

man of vrouw en daarmee van zijn of haar familie, waarvan de buitenwereld op de hoogte is

of dreigt te raken.’ (Ferwerda & Van Leiden, 2005, p. 25)

Deze werkdefinitie rekent af met de aanname dat het bij eergerelateerd geweld alleen om

eerwraak of eermoorden gaat. Eergerelateerd geweld is een breder begrip. Daardoor biedt

het professionals en gemeenschappen als scholen de ruimte om álle vormen van geweld,

voortkomend uit erekwesties, onder de loep te nemen. Als we andere geweldsvormen, zoals

mishandeling en gedwongen uithuwelijking, uit de schaduw van eermoorden halen, kunnen

we de problematiek bij de wortels aanpakken. Dan hebben we mogelijkheden om

erekwesties (vroegtijdig) te signaleren en te voorkómen.

Weerbaarheidstraining voor MBO-jongeren pagina 4 van 49

met eergerelateerde problemen


1.2 Jongeren leren hun weg te vinden

De middelbare schooltijd is een periode waarin jongeren experimenteren en leren hun weg te

vinden. Ze zoeken elkaar op, worden verliefd en willen dit vaak uitdiepen. Ook al weten ze

dat dit een erekwestie kan worden, dat ze zich hiermee op gevaarlijk terrein begeven.

Allochtone jongeren weten vaak maar al te goed dat ze met erekwesties te maken hebben.

Ze hebben van huis uit erecodes meegekregen. Dat je je gezin en familie geen slechte naam

mag bezorgen bijvoorbeeld of je maagdelijkheid niet mag verliezen. Er zijn drie soorten

erekwesties:

1. De status is aangetast. Bijvoorbeeld: een jongere presteert slecht op school.

2. De familie-eer wordt geschonden. Bijvoorbeeld: een jongere wordt betrapt op diefstal.

3. De seksuele eer is in het geding: een meisje gaat uit en wordt met een (Nederlandse)

jongen gezien.

Met name de laatste twee kunnen leiden tot explosieve situaties. Eergerelateerde problemen

die jongeren ervaren, variëren van sociale en emotionele druk door roddelen binnen de

gemeenschap, of beperking van leefruimte door sociale controle, tot aan concrete

bedreigingen en daadwerkelijk geweld.

Vaker problemen met eergerelateerd geweld

De afgelopen jaren kreeg een aantal scholen te maken met eergerelateerd geweld. In 2003

werd de achttienjarige Zarife, een leerlinge van het ROC van Twente, op vakantie in Turkije

omgebracht door haar vader, omdat hij vond dat ze met haar gedrag haar familie te schande

maakte. Erekwesties kunnen ook jongens in de problemen brengen. Zoals Ali, die toen hij

zeventien was met het pistool van zijn vader een schietpartij aanrichtte op een school in

Veghel, toen hij het gemunt had op de vriend van zijn zuster. Als minderjarige zou hij vast

minder zwaar gestraft worden en dat maakte hem volgens zijn familie tot ‘de geschikte

persoon’ om deze plicht uit te voeren. Hij kreeg vijf jaar cel.

Deze incidenten kwamen in het nieuws. Maar onderzoek van het Instituut voor Veiligheids-

en Crisismanagement COT (in 2004, in opdracht van de Tweede Kamer en de minister van

Justitie) heeft aangetoond, dat jongeren veel vaker dan gedacht als gevolg van erekwesties

in de problemen komen. Dit wordt ondersteund door de gegevens uit de registratie, waarmee

de politieregio Haaglanden in 2004 is gestart, van zaken waarin mogelijk eergerelateerd

geweld speelt.

Scholenproject Eergerelateerd geweld in en om de school

Dit is mede de aanleiding geweest voor het ‘Scholenproject Eergerelateerd geweld in en om

de school’.

Diverse voorbeelden van erekwesties staan beschreven in ‘Een kwestie van eer. Portretten

van mbo-jongeren met eergerelateerde problemen’, geschreven door Sep Schaffers (uitgave

Albeda College en ROC van Twente 2008, in het kader van Scholenproject ‘Eergerelateerd

geweld in en om de school’).

Weerbaarheidstraining voor MBO-jongeren pagina 5 van 49

met eergerelateerde problemen


Wie meer wil weten over de achtergronden van erekwesties, met name oosterse culturen en

subculturen, leest bijvoorbeeld het boek ‘Eer en eerwraak – definitie en analyse’ (Uitg.

Bulaaq, 2007) van arabist dhr. R. Ermers. In de bijlagen staan meer titels van boeken,

documentaires en websites over dit onderwerp.

Erekwesties schaden de ontwikkeling

Jongeren moeten zich veilig kunnen voelen, thuis of als ze over straat gaan. Als zij zich daar

onveilig voelen vanwege erekwesties, heeft dat zowel zijn weerslag op hun studieresultaten

als op hun emotionele ontwikkeling. Het is slecht voor hun zelfvertrouwen en de vorming van

een eigen identiteit. Ze presteren slechter op school en zullen uitvallen. Zonder diploma en

een zekere positie in de maatschappij zullen ze ook later kwetsbaar blijven voor sociale druk,

machtsongelijkheid en problemen door erekwesties.

Als ze in een dergelijke situatie terechtkomen, willen ze er vaak wel over praten, maar dat is

niet makkelijk. Het is hen met de paplepel ingegeven de vuile was niet buiten te hangen - wie

dat wel doet is een verrader. Ze durven er niet over te praten uit schaamte, om de schande

te voorkomen of uit vrees dat het dan alleen maar erger wordt. Of ze verwachten dat het

geen zin heeft, omdat niemand hen zal begrijpen of capabel genoeg is om hen te adviseren

of begeleiden.

Mogelijke signalen

Jongeren die te maken hebben met erekwesties laten het - op hun manier - vaak wel merken

op school. Je moet de signalen wel weten te herkennen.

Bijvoorbeeld:

o Prestaties op school en cijfers gaan achteruit

o Vragen veel aandacht, of hebben zelf hun aandacht niet bij de les

o Afwezigheid: niet op school komen, te laat op school komen of te vroeg weggaan

o Rondhangen in de kantine/schoolplein en niet naar de les gaan

o Conflicten opzoeken

o Snel op de tenen getrapt zijn

o Depressieve gevoelens

o Ongegronde woedeuitbarstingen

o Extreme controle van broers en ouders, zelfs op school

Weerbaarheidstraining voor MBO-jongeren pagina 6 van 49

met eergerelateerde problemen


1.3 Erekwesties tijdig aanpakken met weerbaarheidstraining

Het is belangrijk voor de school, de jongere en zijn/haar ouders dat erekwesties zo snel

mogelijk worden aangepakt. Het gaat om de veiligheid en bescherming van jongeren. Zij

lopen het risico uitgehuwelijkt, verstoten, achtergelaten of zelfs gedood te worden. Dit speelt

met name voor de meisjes, maar ook jongens kunnen problemen krijgen door gedwongen

uithuwelijking, roddelen of sociale druk om dingen tegen je zin te doen. Jongeren die sterk in

hun schoenen staan, hebben bij erekwesties een streepje voor. Als je weet hoe je in lastige

situaties moet of kunt reageren, kun je immers veel uitbarstingen en conflicten voorkomen.

Met de weerbaarheidstraining in erekwesties leren we jongeren voor zichzelf op te komen en

steviger te staan in erekwesties. Maar we leren hen ook hun situatie te overzien, vooruit te

kijken en plannen en maatregelen uit te stippelen in mogelijke probleemsituaties.

Bewustwording en zelfredzaamheid

De weerbaarheidstraining helpt het probleem vroegtijdig te signaleren en aan te pakken. Dat

kan, door jongeren die met erekwesties te maken hebben, bewustwording en

zelfredzaamheid bij te brengen en hen te leren zichzelf te beschermen en te emanciperen.

Door deze training kan de deelnemer zijn eigen situatie beter overzien. Deelnemers leren dat

ze behalve plichten ook rechten hebben en dat dit hen speelruimte biedt om binnen wet,

geloof en cultuur hun eigen weg te zoeken. Het is voor hen van belang te weten hoe eigen

cultuur, tradities, religie en gewoonten in elkaar zitten. Kennis is macht - want daarin schuilen

vaak ook de oplossingen. Zij kunnen daardoor oplossingen zoeken, hulp vragen,

bemiddeling van familieleden inroepen en de problemen met hun familie oplossen.

Bovendien kunnen zij daardoor ook zelf bemiddelen en oplossingen aandragen binnen het

gezin of de familie. Mediation (bemiddeling) is een onderdeel van de groepsaanpak voor

erekwesties. De communicatieve vaardigheden van de student zijn in erekwesties cruciaal.

Scenario’s bespreken

In de training krijgt de deelnemer een helder beeld van de opties. De voor- en nadelen van

elke oplossing worden besproken, zodat hij/zij weet welke consequenties zijn beslissing kan

hebben.

Bijvoorbeeld: het scenario bij weglopen. Het besluit om van huis weg te lopen, betekent vaak

dat deze jongere moet breken met ouders, vrienden, broers en zussen - soms voorgoed. Wat

betekent het om in een opvanghuis te wonen? Dat is niet bepaald ‘lang leve de lol’, zoals

jongeren wel denken. De eerste paar weken mag er niet gebeld of gemaild worden. En ook

binnen de opvang heb je verplichtingen en verantwoordelijkheden. In de

weerbaarheidstraining in erekwesties kan de trainer bijvoorbeeld ook stilstaan bij de

gevolgen en de mogelijkheden die de deelnemer heeft na de kennismaking met een jongen

of meisje. Of hoe hij of zij het kan aanpakken bij verloving en/of trouwen.

Weerbaarheidstraining voor MBO-jongeren pagina 7 van 49

met eergerelateerde problemen


Een nieuw evenwicht

Het probleem is dat veel jongeren van huis uit wel hun plichten meekrijgen, maar amper te

horen krijgen welke rechten ze tegelijkertijd hebben. In de weerbaarheidstraining in erezaken

komen onderwerpen aan de orde als: zelfrespect, zelfstandigheid, onafhankelijkheid,

zelfbeschikkingsrecht en bijvoorbeeld de mogelijkheid anderen te laten bemiddelen. We

maken jongeren bewust van de keuzes die ze in bepaalde situaties hebben en welke

consequenties die keuzes met zich meebrengen. We maken ze weerbaar, geven ze

handvatten om hun leven en lastige situaties in eigen hand te nemen. In plaats van zich door

hun spagaat tussen twee culturen uit balans te laten brengen, helpen we de jongeren een

nieuw evenwicht te vinden: hun eigen gulden middenweg.

Maatwerk

De weerbaarheidstraining in erekwesties reikt deelnemers mogelijkheden aan om zelf tot een

oplossing te komen. Maatwerk: voor elk type erekwestie is er een andere benadering nodig.

De jongere die met een kwestie van zedelijke eer te maken heeft, verkeert immers in een

heel andere situatie dan degene die de training doet wegens status-eer.

Bijvoorbeeld: Een jongere die een relatie krijgt en zo in een erekwestie verzeild raakt, heeft

drie opties:

• De relatie uitmaken, of geen relatie aangaan (en dus de oorzaak van de

eerschending uit de weg gaan).

• Weggaan van huis. Daarmee raakt hij/zij wel zijn gezin en familie kwijt.

• De twee willen met elkaar verder, maar dan ‘zoals het hoort’: ze willen zich verloven

en dan trouwen. Als twee jongeren uit verschillende culturen willen trouwen, is dat

een familieaangelegenheid. Deelnemers die in deze situatie begeleiding vragen,

willen vaak weten wat hun mogelijkheden zijn. De deelnemer zal zelf de benodigde

stappen moeten ondernemen, maar kan samen met de begeleider vooraf een aantal

zaken onderzoeken. De deelnemer leert in de training zelf op zoek te gaan naar

mogelijke bemiddelaars binnen het gezin, de familie of gemeenschap (de imam of

pastoor bijvoorbeeld).

Acute situaties

In acute situaties wordt de deelnemer/jongere standaard doorverwezen naar deskundigen

binnen de school of naar partners binnen de keten van hulpverlening. Bij de politie is er voor

acute erezaken een landelijke contactpersoon aangesteld. Velen denken dat de politie er

alleen is als er een misdaad is gepleegd en vermijden het contact. Deelnemers moeten

echter beseffen dat de politie er juist ook is om de burger te beschermen en om de veiligheid

in huis en op straat te bewaken. De politie kan tevens een uitstekende bemiddelaarsrol

spelen. Bij geweld zal er altijd met de externe ketenpartners contact opgenomen moeten

worden. De deelnemer zal daarvoor echter toestemming moeten geven. Voorafgaand zal

hij/zij een aantal trainingen nodig hebben, om hem/haar bewust te maken van de situatie en

weerbaar te maken. De punten waaraan hierbij aandacht wordt gegeven, zijn te vinden in de

bijlagen van de werkvormen.

Weerbaarheidstraining voor MBO-jongeren pagina 8 van 49

met eergerelateerde problemen


1.4 De weerbaarheidstraining is een gereedschapskist

Deze weerbaarheidstraining in erezaken is een training op maat. Een gereedschapskist,

waaruit studentbegeleiders of andere professionals binnen de school kunnen putten in de

begeleiding van allochtone studenten die met erekwesties zitten. In de meeste gevallen zul je

met een deelnemer de individuele aanpak doorlopen. Jongeren zoeken uit eigen beweging

hun mentor of studiebegeleider op, als ze in de problemen zitten of dreigen te komen. Een

andere keer is het de mentor of een ander vanuit school die het initiatief neemt, op grond van

signalen dat de deelnemer gebukt gaat onder een erekwestie, of in gevaar dreigt te komen.

Voordeel van de individuele aanpak is dat de weerbaarheidstraining beter toe te spitsen is op

de jongere zelf en zijn /haar situatie. De weerbaarheidstraining kan ook worden gegeven als

groepstraining. Sommige onderdelen worden nog effectiever en leerzamer als de oefeningen

in een groep van vrienden, klas- of leeftijdgenoten worden uitgevoerd. In de praktijk gebeurt

het ook wel dat vrienden of klasgenoten uit nieuwsgierigheid meekomen en eveneens

besluiten om aan te haken. We vormen groepjes van bij voorkeur niet meer dan zes tot acht

deelnemers. Dit biedt de beste mogelijkheden bij het samen bespreken en reflecteren van de

oefeningen en situaties tijdens de training.

Een basis voor weerbaarheid

Volledige weerbaarheid in erekwesties bereik je niet met de acht sessies van deze training.

Maar je kunt er wel een stevige basis voor leggen. De weerbaarheidstraining past goed aan

het begin van een begeleidingstraject. Er zijn diverse redenen om bij de start van het

begeleidingstraject aandacht te besteden aan weerbaarheid in erekwesties:

o Jongeren bouwen een vertrouwensband op bij het begin van een begeleidingstraject.

o Jongeren komen van verschillende scholen en moeten een leef- en werkbare balans

vinden.

o Ze moeten wennen aan een nieuwe situatie waarin onafhankelijkheid,

zelfstandigheid, zelfredzaamheid en verantwoordelijkheid een must zijn. Vaak

tegenovergesteld aan wat er van hen thuis wordt verwacht.

o Ze verkeren in een leeftijdsfase waarin verliefdheden, seksualiteit, twijfel over de

eigen identiteit, experimenteergedrag, grenzen verkennen en overschrijden, gein

trappen en stoer doen aan de orde van de dag zijn. Daardoor kunnen ze overal

binnen en buiten school in erekwesties terechtkomen.

o Jongeren die te maken hebben met erekwesties willen daadkrachtiger worden: ze

weten welke erecode geschonden is en welke impact het zal hebben in zowel het

gezin, de familie als de gemeenschap.

o De begeleider kan in het traject vanaf het begin veel beter sturen.

o De begeleider kan met de weerbaarheid de jongere ook medeverantwoordelijk

maken.

Weerbaarheidstraining voor MBO-jongeren pagina 9 van 49

met eergerelateerde problemen


Individuele accenten of aanvullende trainingen

Elke jongere heeft een andere aanpak nodig om weerbaar gemaakt te worden. In deze

handleiding staan zes thema’s beschreven. Deze onderdelen kunnen allemaal worden

doorlopen. Dat kan in opeenvolgende sessies of enkele onderdelen kunnen worden ingezet,

naar gelang de vraag van de deelnemer(s) in kwestie. Sommige jongeren zijn al geholpen

met informatie over hun mogelijkheden om veiligheid en bescherming te zoeken en hebben

de rest van de training niet nodig. De training biedt vaak voldoende basis, vooral als er vanuit

school ook na afloop van het begeleidingstraject aandacht blijft voor weerbaarheid. Voor

bepaalde deelnemers kan het nodig zijn extra individuele accenten te leggen op onderdelen

van de weerbaarheidstraining. Sommigen hebben wellicht nog baat bij andere trainingen, die

door medewerkers van de school zelf worden gegeven, of elders worden ingehuurd. Bij het

ROC van Twente kunnen jongeren bijvoorbeeld gebruikmaken van trainingen in

communicatievaardigheden, in zelfvertrouwen, tegen faalangst of agressie-regressie.

Kijk voor trainingen die ingehuurd kunnen worden op de volgende websites:

zelfvertrouwen: http://www.henkonderwijsadvies.nl/pages/folder.html

faalangst: http://www.faalangst.nl/scholing.php

communicatie: http://www.boomerang-ct.nl/grenzen.htm

agressie-regressietraining:

http://www.shoshin.nl/shoshin/samenwerkendeprofessionals/samenwerking.html

Zelf de verantwoordelijkheid nemen

Het is belangrijk dat de jongere zelf de verantwoordelijkheid neemt bij het doorlopen van de

training en de aanpak van de erekwesties, waarmee hij of zij te maken heeft. Het gaat er

immers om de zelfredzaamheid te bevorderen. De trainer/begeleider kan hiervoor slechts

handvatten aangeven. Het is goed om vast te stellen of de deelnemer gemotiveerd is en zich

verantwoordelijk voelt voor het uitvoeren van de gevraagde taken. Bij het begin van elke

sessie bespreken we daarom de opdrachten die de deelnemer heeft meegekregen.

Weerbaarheidstraining voor MBO-jongeren pagina 10 van 49

met eergerelateerde problemen


1.5 Weerbaarheid is een zaak voor de hele school

De weerbaarheidstraining in erekwesties is het meest effectief als allen die binnen school de

deelnemers begeleiden of coachen eraan meewerken. Als begeleider, mentor,

schoolmaatschappelijk werker of specialist kunt u binnen school gezamenlijk een context

voor weerbaarheid creëren. Een omgeving, waarin de leeractiviteiten van de training in

wisselende situaties en op verschillende manieren toegepast kunnen worden, al naar gelang

de behoefte. De training is zo opgebouwd dat de deelnemer kan oefenen vanuit een

vergelijkbare opzet als bijvoorbeeld zelfvertrouwentraining of communicatietraining. In deze

trainingsbeschrijving staan daarvoor suggesties, maar u kunt de aangereikte onderdelen

naar eigen inzicht en mogelijkheden verder uitwerken. Het vergt tijd, energie en

samenwerking om tot een gezamenlijke aanpak voor weerbaarheid te komen. Het levert

zowel de studenten als de school ook veel op: zelfbewuste, zelfstandige leerlingen. Een

basis voor tijdige signalering en de preventieve aanpak van erezaken.

Samenspel

Als we deelnemers weerbaar willen maken, gaat het binnen de school om een samenspel

van een aantal componenten: bewustwording, zelfredzaamheid en emancipatie. Een

voorbeeld: een leerlinge wordt doorverwezen naar de mentor van de school wegens absentie

en een overmatige controle door haar vader. Deze belt naar school, omdat hij van de mentor

het rooster van zijn dochter wil weten. Hij brengt haar naar school en haalt haar weer op.

Daardoor heeft zij weinig bewegingsvrijheid. Zij komt wel op school, maar blijft in de kantine

rondhangen met vrienden en vriendinnen. Of ze spreekt met hen af onder schooltijd. Ze is

daardoor regelmatig afwezig tijdens de les. Deze deelnemer kan worden doorverwezen naar

het specialisten loopbaancentrum (LBC) of schoolmaatschappelijk werk (SMW). Eventueel

kan in het zorgadviesteam (ZAT) van de school de geboden begeleiding worden afgestemd.

Aanspreekpunt

In de opzet van deze weerbaarheidstraining is ervan uitgegaan, dat de school hiervoor een

begeleider, mentor, coach of schoolmaatschappelijk werker inzet. Worden meer van hen

ingezet, dan is het mogelijk bij de groepstraining en begeleiding de groep op te splitsen (liefst

in groepjes van maximaal zes tot acht deelnemers). Afhankelijk van wat je als school wilt

bereiken, kunnen de begeleider, mentor, coach of schoolmaatschappelijk werker ook als

aanspreekpunt en bemiddelaars binnen school optreden. In de praktijk blijkt dat jongeren

makkelijker hun verhaal vertellen aan iemand met wie ze zich kunnen identificeren en die

ook hun referentiekader begrijpt. Oftewel aan een begeleider die hun spagaat tussen twee

culturen kent en begrijpt.

Meer over dit alles leest u in de tegelijk met deze weerbaarheidstraining verschenen

‘Handleiding voor de begeleiding van mbo-jongeren met eergerelateerde problemen’ (uitgave

Albeda College, Rotterdam, en ROC van Twente, Almelo, 2008).

Weerbaarheidstraining voor MBO-jongeren pagina 11 van 49

met eergerelateerde problemen


2. De training ‘Weerbaarheid in erekwesties’

De training ‘Weerbaarheid in erekwesties’ is bedoeld om deelnemers (zelf)bewuster en

sterker te maken. Zij leren hun mogelijkheden te overzien, keuzes te maken en daarvan de

consequenties te dragen.

Thema’s

De weerbaarheidstraining is verdeeld over zes thema’s. Deze kunnen in de aangegeven

volgorde worden behandeld, in de loop van verschillende sessies of bijeenkomsten. De

onderdelen kunnen ook afzonderlijk en in andere volgorde worden ingezet in

begeleidingstrajecten, naar gelang de wens en behoefte van de deelnemers en hun

begeleiders. In dit hoofdstuk worden de thema’s beschreven, met de bijbehorende

leerdoelen en leeractiviteiten.

Praktische tips en concrete oplossingen zijn te vinden in de bijlagen.

Hoe?

De weerbaarheidstraining met haar onderdelen werkt als een gereedschapskist, waaruit je

gebruikt wat je nodig hebt voor de begeleiding. De training kan zó worden aangepast aan de

vraag en de omstandigheden van (de) deelnemer(s), die met een erekwestie te maken kan

(kunnen) krijgen. In de meeste gevallen zullen ‘bewustwording’ en ‘zelfredzaamheid’ deel

uitmaken van de weerbaarheidstraining. De andere thema’s komen daarin zijdelings aan

bod, maar voor sommige deelnemers kan het nodig zijn hierop in aparte sessies uitgebreider

in te gaan.

De weerbaarheidstraining kan zowel individueel als in een groep worden gegeven. Iedereen

die zich binnen school bezighoudt met het begeleiden, coachen en mentoren van studenten,

kan ermee werken. Per school kan de training nader vorm en inhoud worden gegeven.

De onderdelen (thema’s) van de weerbaarheidstraining:

1. Kennismaking

2. Bewustwording

3. Zelfredzaamheid

4. Zelfbescherming

5. Mogelijkheden voor begeleiding, ondersteuning, hulp en zorg / Bemiddeling

6. Timemanagement

Mogelijke werkwijzen:

o Individueel

o Collectief

Weerbaarheidstraining voor MBO-jongeren pagina 12 van 49

met eergerelateerde problemen


Gebruikte werkvormen:

o Dialoog/debatten

o Gastlessen

o Reflectie

o Evaluatie

Benodigdheden:

o Beeld- en geluidsmateriaal

o Boeken

o Artikelen

o Workshops

Weerbaarheidstraining voor MBO-jongeren pagina 13 van 49

met eergerelateerde problemen


Overzicht van activiteiten en leerdoelen per thema

1 - Kennismaking

Onderdelen van deze sessie:

o Kennismaken

o Achtergrondinformatie van de deelnemer

o Regels en afspraken

Kennismaking – werkwijze individuele training

Kennismaking – werkwijze groepstraining

2 - Bewustwording

Onderdelen van deze sessie:

o Bewust worden van de kern van het probleem

o Bewust worden van de keuzemogelijkheden

o Bewust worden van de consequenties van elke mogelijkheid

o Grenzen stellen en grenzen respecteren

o Regels en afspraken

Bewustwording – werkwijze individuele training

Bewustwording – werkwijze groepstraining

Respect hebben en krijgen – oefeningen groepstraining

3 - Zelfredzaamheid

Onderdelen van deze sessie:

o Bewust worden van de mogelijkheden om het zelf te kunnen

o Bewust worden van je zwaktes

o Je balans zoeken en wederzijds begrip vinden

o Zien op welke personen je een beroep kunt doen

o Acties ondernemen om financieel onafhankelijk te worden

o Kennis van wet en geloof en gewoonterecht opdoen

o Regels en afspraken

Balans vinden en begrip voor elkaars situatie – voorbeeld van oefeningen groepstraining

Zelfredzaamheid – voorbeeld van oefeningen individuele training

4 - Zelfbescherming / mogelijkheden voor begeleiding, ondersteuning, hulp en zorg

Onderdelen van deze sessie:

o Grenzen stellen, voor jezelf opkomen

o Weten welke trainingen je verder kunnen helpen

o Weten op wie je een beroep kunt doen in gezin en/of familie

o Weten wie je binnen school kan begeleiden of helpen

o Weten wie je extern kunt inschakelen voor ondersteuning, hulp en zorg

Weerbaarheidstraining voor MBO-jongeren pagina 14 van 49

met eergerelateerde problemen


o Weten hoe je discussies kunt beëindigen zonder gevaar op mishandeling

o Regels en afspraken

Zelfbescherming – werkwijze individuele training

5 - Bemiddelingsvaardigheden kennen en herkennen

Onderdelen van deze sessie zijn:

o Theoretische kennis over bemiddeling

o Rollenspel waarin bemiddelingsvaardigheden toegepast worden

o Hoe vind je een goede bemiddelaar of kun je zelf bemiddelen in erekwesties?

o Anders kijken: van ‘cultuurspagaat’ naar een ‘gulden middenweg’

o Vaardigheden in praktijk brengen bij het organiseren van activiteiten of projecten

6 - Timemanagement

Onderdelen van deze sessie:

o Overzicht maken van lessen, huiswerk en tijdverdrijf

o Het aantal uren van bezigheden buitenshuis berekenen

o Het aantal uren thuis berekenen, of dat je onder druk wordt gezet

o Weten wie je intern kan begeleiden

Weerbaarheidstraining voor MBO-jongeren pagina 15 van 49

met eergerelateerde problemen


2.1 Kennismaking

Leerdoelen van de sessie Kennismaking

De deelnemer:

• heeft overzicht over zijn/haar situatie;

• kan zijn/haar gevoelens herkenbaar voor anderen uiten;

• weet zijn/haar gedrag en houding te omschrijven;

• kan grenzen stellen;

• weet welke vorm van ereschending heeft plaatsgevonden;

• weet welke mogelijkheden hij/zij daarin heeft;

• weet wat ereschending is, weet wat druk van familie en gemeenschap in erekwesties

kan betekenen.

Deze kennismakingssessie is een belangrijk onderdeel in de weerbaarheidstraining in

erekwesties.

In deze sessie bekijken we de achtergrond, cultuur, traditie en gedragscodes van de

deelnemer. Waar hij/zij vandaan komt en welke tradities, cultuur, gewoontes, religie en

regels hij/zij geacht wordt na te leven. De deelnemer brengt met de trainer/begeleider

zijn/haar sociale kaart in beeld, hoe gezin en familie in elkaar steken. We proberen in te

schatten hoe de erekwestie waarmee deze jongere te maken heeft, zich verder kan

ontwikkelen.

Om de deelnemer gedurende de training te leren zich weerbaar op te stellen, bekijken we

zijn/haar mogelijkheden om probleemsituaties, thuis, op school en/of extern op te lossen. De

deelnemer moet weten hoe hij/zij daarvoor een beroep kan doen op interne begeleiding en

externe hulpverlening. Hij/zij leert ook een beroep te doen op een familielid; wie kan hij/zij op

het thuisfront inzetten bij het oplossen van conflicten omtrent erekwesties? Iemand met wie

hij/zij goed kan opschieten en met wie conflicten met moeder, vader of broer vanuit het gezin

besproken kunnen worden, kan vaak bemiddelen. Wanneer het gaat om een kwestie van

zedelijke eer (ontmaagding en zwangerschap), als er geroddeld wordt, er gezichtsverlies

geleden is of als de eer in twijfel wordt getrokken door de gemeenschap, kan dit voor

problemen zorgen. Dan krijgt de individuele weerbaarheidstraining een andere inhoud. De

deelnemer zal zich goed moeten realiseren hoe de situatie ligt en wat de consequenties

kunnen zijn van verschillende keuzes. Als de deelnemer verder wil met de partner en toch

niet weg wil gaan, kan dit voor ernstige problemen zorgen. De familie waarin hij /zij is

opgegroeid, kan zware maatregelen nemen als daarover in de gemeenschap geroddeld

wordt.

De motivatie van de deelnemer is noodzakelijk, als we willen dat de weerbaarheidstraining

effect heeft. Bij het begin van elke sessie bespreken we de opdrachten die de deelnemer

heeft opgekregen, om te kunnen vaststellen of hij gemotiveerd is en zich verantwoordelijk

voelt voor het uitvoeren van de gevraagde taken.

Weerbaarheidstraining voor MBO-jongeren pagina 16 van 49

met eergerelateerde problemen


Kennismaking – werkwijze individuele training

Benodigd materiaal, gebruikte methoden:

• Spreekkamer

• Intakeformulier (zie de bijlagen voor vertrouwelijk intakeformulier)

• Dialoog

• Reflectie

Tijd:

• 45 à 60 minuten

Werkwijze:

o De eerste ronde: deelnemer en trainer stellen zich voor:

• Wie zijn we?

• Gegevens uitwisselen; mailadres en telefoonnummer

• Wat doen we?

• Intakeformulier invullen (zie bijlage voorbeeld intakeformulier)

• Waar komen we vandaan?

• Vertrouwenopbouwend

• Herkenbaarheid en referentiekader

• Hoe pakken we het aan?

• Intern, extern, of beide

o De deelnemer bespreekt met de trainer de oorzaak van de zorg (er is bijvoorbeeld

een vriend in het spel):

• Wie is erbij betrokken?

• Wie begeleidt de deelnemer?

• Wie weten het?

• Vriendin, zus, tante of nicht?

• Waar is de deelnemer bang voor?

• Mishandeling of nog erger?

o De deelnemer vertelt wat zijn angsten zijn:

• Waar is hij/zij bang voor?

• Wie of wat boezemt hem/haar deze angst in?

• Gezin en familieleden

• Cultuur-, gewoonte- en traditiegedragscodes zijn overtreden.

o De deelnemer omschrijft zijn/haar wensen voor ondersteuning:

• Welke ondersteuning zoekt hij/zij?

• Wie wil de deelnemer erbij betrekken voor ondersteuning?

• Als de deelnemer gevaar loopt, moet er externe hulp ingeschakeld worden

(politie, justitie en opvang).

• Loopt de deelnemer geen gevaar, dan zal hij/zij weerbaar gemaakt moeten

worden op alle facetten van de hulpvraag in de erekwestie.

Weerbaarheidstraining voor MBO-jongeren pagina 17 van 49

met eergerelateerde problemen


• De weerbaarheidstraining zal dan worden ingezet om de deelnemer

zelfbewustzijn en zelfredzaamheid aan te leren.

o Vertrouwensafspraken:

• Er zullen geen stappen worden ondernomen buiten de deelnemer om.

• De doorverwijzer zal op de hoogte gehouden worden over de ontwikkeling van

zowel het begeleiden als het trainen van de deelnemer.

o Basisafspraken:

• De deelnemer zal de ingeplande afspraken van de weerbaarheidstraining

nakomen, tenzij er een onvoorziene situatie is. De deelnemer geeft dit dan bijtijds

door, per mail of telefonisch.

• De deelnemer verbetert zijn/haar deelname aan de opleiding.

• De deelnemer maakt de afspraken met de trainer of met anderen buiten de

lesuren om.

• De deelnemer brengt zijn/haar sociale netwerk in kaart.

• De deelnemer maakt een schema van zijn/haar tijdsbesteding.

• De deelnemer maakt een lijst van verbeterpunten.

• De deelnemer omschrijft zijn/haar omgang met gezin en familieleden.

Er worden mogelijke neventrainingen met de deelnemer besproken, met de vraag daarover

na te denken. Voorbeelden zijn:

o Zelfvertrouwentraining (extra training als de deelnemer weinig zelfverzekerd is en een

negatief zelfbeeld heeft):

• De deelnemer heeft weinig of geen zelfvertrouwen in zijn doen en laten.

• De deelnemer zal eigenwaarde kennen en erkennen.

o Communicatietraining (extra training als de deelnemer communicatief zwak is):

• Deelnemer leert over verbale en non-verbale communicatie.

• Deelnemer leert dat elke gelegenheid een andere manier van communiceren

vraagt.

• Deelnemer leert vraag, oordeel en mededeling anders te formuleren.

• Deelnemer leert omgaan met communicatievormen en deze toe te passen.

o Mentoringsprogramma (externe mentor en voorbeeldfiguur voor deelnemer):

• Deelnemer wordt gekoppeld aan een externe mentor, die hem/haar inzicht in zijn

situatie geeft en zijn/haar kijk op zaken verruimt.

o Overige onderdelen van de weerbaarheidstraining, om de deelnemer te leren

omgaan met de erekwestie:

• Deelnemer leert waar grenzen liggen en deze ook aan te geven (bijvoorbeeld:

mishandeling is wettelijk te vervolgen).

• Bewustwording van de situatie, opties en consequenties.

• Deelnemer leert dat veiligheid en zelfbeschikkingsrecht basisrechten zijn in

Nederland.

Weerbaarheidstraining voor MBO-jongeren pagina 18 van 49

met eergerelateerde problemen


• Deelnemer leert zelfredzaam te zijn.

• Deelnemer kan omgaan met de ‘cultuurspagaat’.

• Deelnemer kan voor zichzelf opkomen.

In deze sessie gaan we op zoek naar de achtergrondinformatie die we nodig hebben om vast

te stellen met welke erekwestie(s) de deelnemer te maken heeft en hoe we hem daarin

weerbaar en bewust kunnen maken:

o Gezinssituatie (hiërarchie)

o Cultuurgebondenheid

o Tradities en regels

o Gewoonten binnen gezin en familie

o Religieuze stroming (liberaal of conservatief)

o Positie van eer binnen het gezin en familie

o Gradatie van eer (wat wordt als ergste schending van eer gezien binnen gezin en

familie?)

Daarnaast informeren we naar de relatie die de deelnemer heeft met de eventuele vriend(in):

Hoe lang bestaat deze relatie?

o Hoe ver is de deelnemer met deze relatie gegaan?

o Zijn de kuisheid en maagdelijkheid van de deelnemer al in het geding?

o Weet het gezin of een van de leden van de familie over deze relatie?

o Is deze relatie bekend bij de gemeenschap of bekenden van ouders of familie?

o Wat wil deelnemer met deze relatie?

o Wie zou deelnemer kunnen ondersteunen als de relatie bekend wordt?

• Binnen het gezin, de familie of de clan.

• Binnen instanties, instellingen en justitie.

Taken na afloop:

Deelnemer:

• De deelnemer zal zijn sociale netwerk in kaart brengen.

• De deelnemer omschrijft omgang met gezin en familieleden.

Trainer:

• Boek/artikel en/of beeldmateriaal zoeken met een soortgelijke situatie.

Weerbaarheidstraining voor MBO-jongeren pagina 19 van 49

met eergerelateerde problemen


Kennismaking - werkwijze groepstraining

Benodigd materiaal, gebruikte methoden:

• Spreekkamer

• Intakeformulier

• Dialoog

• Reflectieformulier

Tijd:

• 45 à 50 minuten

Werkwijze:

o De trainer en de deelnemers stellen zich voor:

• Wie zijn we?

• Gegevens uitwisselen: mailadres en telefoonnummer.

• Wat doen we?

• Intakeformulier invullen (zie bijlage voorbeeld intakeformulier).

• Waar komen we vandaan?

• Vertrouwen opbouwen

• Herkenbaarheid en referentiekader

• Hoe pakken we het aan?

• Vorm van dialoog kiezen (debatvorm of overlegvorm)

o De deelnemers krijgen een onderwerp waarover ze hun kennis of mening willen

geven:

• Wat is het onderwerp (respect of eer bijvoorbeeld)?

• Wie wordt de voorzitter of begeleidt het debat?

• Welke signalen spreken we af om aan het woord te komen?

• Kernwoord (time-out) of een handgebaar.

o Basisafspraken:

• De deelnemers komen de ingeplande afspraken van de weerbaarheidstraining na,

tenzij er een onvoorziene situatie is. De deelnemer geeft dit dan bijtijds door, per

mail of telefonisch.

• De deelnemers willen hun deelname aan de opleiding verbeteren.

• De voorzitter van de groep maakt een lijst van verbeterpunten.

Bespreken van eventueel benodigde neventrainingen met de deelnemer, met de vraag

daarover na te denken. Bijvoorbeeld:

o Zelfvertrouwentraining (extra training als een deelnemer onzeker is en een negatief

zelfbeeld heeft):

• De deelnemer krijgt meer zelfvertrouwen in zijn/haar doen en laten.

Weerbaarheidstraining voor MBO-jongeren pagina 20 van 49

met eergerelateerde problemen


• De deelnemer kent zijn/haar eigenwaarde.

o Communicatietraining (extra training als een deelnemer communicatief zwak is):

• Deelnemer leert over verbale en non-verbale communicatie.

• Deelnemer leert dat elke gelegenheid een andere manier van communiceren

vraagt.

• Deelnemer leert vraag, oordeel en mededeling anders te formulieren.

• Deelnemer leert omgaan met communicatievormen en deze toe te passen.

o Mentoringsprogramma (externe mentor en voorbeeldfiguur voor deelnemer)

• Deelnemer wordt gekoppeld aan externe mentor die inzichten geeft en blikken

verruimt.

Overige onderdelen van de weerbaarheidstraining, om de deelnemers te leren omgaan met

erekwesties:

• de deelnemers leren waar grenzen liggen en deze ook aan te geven (bijvoorbeeld

mishandeling is wettelijk te vervolgen);

• de deelnemers worden zich bewust van hun situatie, opties en consequenties;

• de deelnemers leren dat veiligheid en zelfbeschikkingsrecht basisrechten zijn in

Nederland;

• de deelnemers leren zelfredzaam te zijn;

• de deelnemers leren omgaan met de ‘cultuurspagaat’;

• de deelnemers kunnen voor zichzelf opkomen.

Taken na afloop:

Deelnemers:

• Maak een lijst: hoe kun je ervoor zorgen dat je beter functioneert?

• Reflectie doormailen (zie voorbeeld reflectieformulieren)

Trainer:

• Onderwerpkeuze doorgeven, zodat de deelnemers zich op de volgende

bijeenkomst kunnen voorbereiden.

• Boek/artikel en/of beeldmateriaal zoeken met onderwerp voor de volgende

bijeenkomst.

Weerbaarheidstraining voor MBO-jongeren pagina 21 van 49

met eergerelateerde problemen


2.2 Bewustwording

Leerdoelen van de sessie Bewustwording:

De deelnemer

• weet wat hij/zij voelt en weet wat hij/zij kan;

• kan gevoelens herkenbaar voor anderen uiten;

• voelt aan waar zijn/haar grenzen liggen (zowel voor zichzelf als naar anderen);

• kan hulp inroepen en accepteren;

• kan grenzen stellen;

• kan zijn verlies nemen, fouten toegeven en een stapje terug doen;

• kan zo nodig botsingen uit de weg gaan, gevaar inschatten en indien mogelijk

vermijden of afwenden;

• kan weerbaarheid in zijn/haar eigen woorden omschrijven;

• weet welke vorm van ereschending heeft plaatsgevonden;

• kent zijn eigen waarde;

• weet welke mogelijkheden hij/zij heeft;

• weet zijn/haar gedrag en houding te omschrijven;

• weet wat ereschending is;

• weet wat familie en gemeenschapsdruk in erekwesties kunnen betekenen;

• kent de risico’s.

Zelfbewust zijn is een belangrijke voorwaarde voor weerbaarheid. De deelnemer zal zich

allereerst bewust moeten worden van wie hij/zij is. Zelfreflectie, zowel mondeling als

schriftelijk, brengt aan het licht of de deelnemer bijvoorbeeld kampt met een

minderwaardigheidscomplex of schaamtegevoelens. We stellen vast: hoe zelfbewust is de

deelnemer, waardeert hij/zij zichzelf of cijfert hij/zij zichzelf weg? In de weerbaarheidstraining

kunnen we aan de zelfwaardering werken. Daarnaast kan de deelnemer eventueel nog een

andere training volgen ter versterking van de persoonlijkheid; denk aan een

zelfvertrouwentraining. We willen ook weten of de deelnemer zich bewust is van zijn doen en

laten en van de consequenties daarvan. Het is belangrijk vanaf het begin van de

weerbaarheidstraining het proces van bewustwording op gang te brengen: de deelnemer

kent wel de regels, maar weet niet hoe te handelen wanneer hij/zij deze overtreedt.

De deelnemer krijgt tips en mogelijkheden aangereikt om thuis over tradities en

gedragscodes te kunnen praten, zodat hij/zij de argumenten die in de training aan de orde

komen - over een cultureel dilemma of vraagstuk - ook mee naar huis kan nemen. Dit is goed

voor de bewustwording van de deelnemer en stimuleert de betrokkenheid van de ouders. We

willen dat de bewustwording van de deelnemer op den duur ook doorwerkt in zijn /haar

omgeving (de stageplek bijvoorbeeld).

Weerbaarheidstraining voor MBO-jongeren pagina 22 van 49

met eergerelateerde problemen


Deelnemers die elkaar kennen, kunnen bij elkaar gebracht worden voor een groepstraining,

zodat ze steun aan elkaar kunnen ontlenen. De groep krijgt ook een observatiemoment

opgedragen, om elkaar buiten de training om te zien of via msn contact met elkaar te

hebben. Bij de individuele training duurt deze module wat langer, omdat de deelnemer het

hierin moet hebben van zelfreflectie en empowerment.

Weerbaarheidstraining voor MBO-jongeren pagina 23 van 49

met eergerelateerde problemen


Bewustwording - werkwijze individuele training

Benodigd materiaal, gebruikte werkvormen:

• Dialoog en reflectie

• Multiculturele communicatie

• Boek/artikel

• Programma of reportage op cd-rom of dvd of website

In deze sessie wordt de deelnemer zich bewust van zijn wensen, verwachtingen en

verantwoordelijkheden inzake diverse onderwerpen. Door deze trainingssessie wordt de

deelnemer duidelijk welke opties hij/zij heeft. Doordat de opties duidelijk en helder worden

omschreven, kan de deelnemer beter relativeren en de consequenties van zijn/haar keuze

helder krijgen, alvorens een beslissing te nemen. We willen hiermee het proces van

bewustwording in gang zetten.

Zie er vooraf op toe dat het huiswerk van vorige keer ingeleverd en besproken wordt. Zo niet,

herinner de deelnemer nogmaals aan de afspraken. Als hij/zij nu al geen afspraken nakomt,

zullen volgende sessies moeizaam verlopen. De deelnemer moet zich hiervoor

verantwoordelijk voelen. Dit is een belangrijke eerste stap in deze fase van bewustwording.

In de vorm van dialogen wordt de deelnemer gestimuleerd in:

• Mening en oordeel formuleren

• Weten grenzen aan te geven

• Bewust keuzes maken en de consequenties dragen

• Waarde krijgen en geven van en aan anderen

• Eigenwaarde erkennen

Voordat we verdergaan vragen we de deelnemer te noteren wat er besproken wordt. De

deelnemer spreekt zijn/haar vrees uit dat de relatie ontdekt zal worden. De deelnemer komt

uit een achtergrond waar een relatie met een vriend niet getolereerd wordt: als de

kuisheidseer is geschonden, lijdt niet alleen het gezin, maar de hele familie gezichtsverlies

door deze eerschending.

Weerbaarheidstraining voor MBO-jongeren pagina 24 van 49

met eergerelateerde problemen


De opties voor de deelnemer zijn:

o De relatie beëindigen:

• Dan kan de deelnemer zich veilig voelen.

o De relatie voortzetten:

• Mishandeling (geestelijk en/of fysiek)

• Naar het land van herkomst worden teruggebracht

• Gedwongen trouwen (om de eer te redden)

• Gedood worden

o Weglopen met of naar de relatie:

• Verstoting (geen gezin of familie meer)

• Als het niet goed gaat tussen beiden, is er geen weg meer terug

• Isolement

• Angst en depressie

• Gedood worden door een lid van het gezin of de familie als hij/zij wordt

gevonden.

Taken na afloop:

De deelnemer

• licht de verwijzer in over het eerste gesprek;

• maakt een keuze: wil hij/zij een relatie of niet?

• zoekt uit welke consequenties elke beslissing heeft en maakt een lijst met de

voor- en nadelen van zijn/haar keuze.

De trainer

• zoekt een boek/artikel en/of beeldmateriaal over een soortgelijke situatie als

waarin de deelnemer verkeert. (Bijvoorbeeld het boek ‘Buitengesloten’, zie

literatuurlijst achterin. Beeldmateriaal is onder meer te vinden op

www.video.google.com of www.youtube.com. Tv-documentaires zoals die over

‘Eerwraak’ in Netwerk, zijn terug te zien via www.uitzendinggemist.nl.)

Weerbaarheidstraining voor MBO-jongeren pagina 25 van 49

met eergerelateerde problemen


Bewustwording – werkwijze groepstraining

Benodigd materiaal, gebruikte werkvormen:

• Dialoog en reflectie

• Multiculturele communicatie

• Boek/artikel

• Programma of reportage op cd-rom of dvd of website

In deze sessie worden de deelnemers bewust gemaakt van hun wensen, verwachtingen en

verantwoordelijkheden inzake diverse onderwerpen.

Zie er vooraf op toe dat het huiswerk van vorige keer ingeleverd en besproken wordt. Zo niet,

herinner de deelnemers nogmaals aan de afspraken. Als zij nu al geen afspraken nakomen,

zullen volgende sessies moeizaam verlopen. De deelnemers moeten zich bewust zijn van

hun verantwoordelijkheid hierin. Dit is een belangrijke eerste stap in deze fase van

bewustwording.

In de vorm van dialogen worden deelnemers gestimuleerd in:

• mening en oordeel formuleren;

• grenzen kunnen aangeven;

• bewust keuzes maken en de consequenties daarvan dragen;

• waardering krijgen en het ook geven aan anderen;

• hun eigen waarde erkennen.

Taken na afloop:

Deelnemers:

• lichten de verwijzer in over het eerste gesprek.

Trainer:

• zoekt boeken, artikelen en/of beeldmateriaal over een soortgelijke situatie.

(Bijvoorbeeld het boek ‘Buitengesloten’, zie literatuurlijst achterin. Beeldmateriaal is

onder meer te vinden in www.video.google.com of www.youtube.com. Tvdocumentaires

zoals die over ‘Eerwraak’ in Netwerk, zijn terug te zien via

www.uitzendinggemist.nl).

Weerbaarheidstraining voor MBO-jongeren pagina 26 van 49

met eergerelateerde problemen


Respect hebben en krijgen – oefeningen groepstraining

Doel van deze oefeningen:

o Grenzen aangeven: wat kan wel en wat niet?

o Grenzen van anderen kennen en respecteren.

o Wat kun je al, wat wil je leren en hoe kun je dat leren?

o Afspraken over hoe om te gaan met grenzen aangeven en die van een ander te

herkennen en te respecteren.

o Afspraken over vervolgactie.

Werkvormen:

o Rollenspel/dialoog/debat/overleg

- Afspraken vooraf (5 min.)

De trainer en de deelnemers maken afspraken over een vast signaal voor een timeout

of wanneer we iets willen zeggen. Of over een tijdstip dat we bij elkaar komen

zitten voor instructie en reflectie.

- Leren grenzen aangeven (15 min.)

De deelnemers worden uitgenodigd in een ongestructureerde situatie met elkaar in

dialoog te gaan over een afgesproken onderwerp: over grenzen aangeven zonder

andermans grens te overschrijden. Ze krijgen opdracht grenzen aan te geven in

zaken als: gehoorzaamheid, eer en eerschending. Na verloop van tijd ontstaat

(meestal) een chaotische situatie. Dan legt de trainer de les stil en bespreekt wat er

gebeurde en waarom. Vervolgens worden gezamenlijk afspraken gemaakt over de

wijze van communiceren en rekening houden met elkaar.

- Wat kun je al en hoe leer je dat aan een ander? (>20 min.)

De deelnemers bedenken in kleine groepjes een aantal manieren om je eigen

grenzen aan te geven, zonder dat je afdoet aan die van de ander. Ze presenteren dit

aan elkaar in de vorm van een dialoog.

- Waarom krijg je les in het leren aangeven van je grenzen? (10 min.)

Samen bekijken de trainer en de deelnemers wat de doelen van deze training zouden

kunnen zijn.

- Afsluiting (10 min.)

Afspraken maken voor de volgende keer en het reflectieformulier invullen.

Trainingsdebat over ‘eerzaam en oneerzaam’

Vervolg verkenning. Afspraken maken over hoe je bewust en verantwoordelijk omgaat met je

uitspraken en de uitspraken van de ander.

Weerbaarheidstraining voor MBO-jongeren pagina 27 van 49

met eergerelateerde problemen


Leerdoelen van deze oefening:

o Eerzaam of oneerzaam is niet afhankelijk van een mening of oordeel.

o Bewust worden van eigenwaarde, houding, gedrag en denkwijze bevordert de

zelfredzaamheid.

o Respect voor elkaars mening over wat eerzaam of oneerzaam is: wat kan wel en wat

kan niet?

(Een open blik verbreedt je horizon)

(Prettig met elkaar omgaan:)

o Afspraken over prettig samenwerken en reflectie op gedrag.

o Het verschil verkennen tussen kritiek geven, aanspreken en aanvallen.

1. Afspreken SIGNAAL (2 min.)

2. Stilteoefening (5 min.)

Oefening gericht op zelfreflectie.

3. Ieder geeft argumenten aan waarom eerzaamheid zo belangrijk is (2 minuten per persoon)

Nabespreking: waarom is het belangrijk om de mening van de ander te respecteren?

4. Visualiseren gewenste situatie (15 min.)

De trainer leidt de deelnemers in een debat naar de omgekeerde situatie: deelnemers

krijgen per persoon twee minuten de tijd de mening van de ander te verdedigen –

hoezeer deze ook verschilt van de mening van de deelnemer zelf.

5. De situatie spelen (20 min.)

De deelnemers bedenken stukjes drama over het onderwerp. De bedoeling is dat ze

zich zo bewust worden van andermans mening en gevoelens krijgen over eerzaam

en oneerzaam. Ze presenteren de stukjes aan elkaar en benoemen de gevoelens die

erbij komen kijken.

6. Waarom krijg je les in het leren aangeven van je grenzen? (10 min.)

Samen bekijken de trainer en de deelnemers wat de doelen van deze training zouden

kunnen zijn.

7. Afsluiting (5 minuten)

Vervolgafspraak maken en meegeven: kunnen zij dit ook thuis uitproberen met

zussen of broers?

Weerbaarheidstraining voor MBO-jongeren pagina 28 van 49

met eergerelateerde problemen


2.3 Zelfredzaamheid

Leerdoelen van de sessie Zelfredzaamheid:

De deelnemer

o kan keuzes maken en beslissingen nemen;

o is assertief: weet keuzes te maken en in de praktijk te brengen;

o kan zich onafhankelijk opstellen (in woord en daad);

o kan verantwoordelijkheid dragen voor eigen gedrag en keuzes;

o kan zelfverzekerdheid ontwikkelen en deze uitstralen.

Bij zelfredzaamheid gaat het om persoonlijke weerbaarheid, maar ook hoe je je weg zoekt in

minder aangename keuzen in het leven. In deze sessie leert de deelnemer zelfstandig

keuzes te maken en beslissingen te nemen. Ook zonder direct toezicht moet hij/zij bewust en

verantwoordelijk kunnen omgaan met zichzelf, anderen en met zijn/haar omgeving. We

bespreken zijn zwakke en sterke eigenschappen en de consequenties daarvan. Is de

deelnemer er klaar voor om zijn/haar eigen leven te bepalen? Juist in deze fase van zijn/haar

leven is er immers een reële kans dat deze jongere wél ‘in zeven sloten tegelijk loopt’:

avontuur zoeken, kijken hoe ver je kunt gaan, je laten meelokken, erbij willen horen, je

verliefdheid achternalopen, oplopen tegen de macht van ouderen of sterkeren, tegen wie je

je niet kunt of durft te verzetten.

Spagaat tussen culturen

Jongeren kunnen behoorlijk van hun stuk worden gebracht door de spagaat tussen twee

culturen, tradities, gewoontes, gedragscodes en beleving. De verwachtingen van thuis en

vanuit school kunnen sterk uiteenlopen. Er kunnen verschillen zijn tussen de denk- en

leefwijze van beide culturen en tussen het collectief en het individueel denken. Daardoor

krijgt de deelnemer ook nog met een loyaliteitsconflict te maken. In de training leert de

deelnemer hoe hij/zij in erekwesties met zichzelf en anderen in balans kan blijven. Hij/zij

krijgt uitleg over zelfredzaamheid in erezaken en krijgt mogelijkheden aangereikt om indien

nodig actie te ondernemen. In acute erekwesties kan zelfredzaamheid immers het verschil

betekenen tussen leven en dood.

Voor zichzelf opkomen

In de weerbaarheidstraining leren deelnemers assertief te zijn en voor zichzelf op te komen,

zonder daarbij een ander voor het hoofd te stoten en of zelf in gevaar te verkeren. Ze leren

hoe ze hun psychische en fysieke veiligheid kunnen beschermen en hun integriteit kunnen

bewaken. Ze leren hun problemen te erkennen en daarmee iets te doen en indien nodig hulp

in te schakelen. Wanneer kunnen zij het alleen aan en wanneer kunnen en mogen zij

ondersteuning vragen?

Weerbaarheidstraining voor MBO-jongeren pagina 29 van 49

met eergerelateerde problemen


Zelfredzaamheid – werkwijze individuele training

Gebruikte werkvormen:

Dialogen en rollenspellen

In deze sessie wordt de deelnemer zich bewust van zijn/haar zwakke en sterke

eigenschappen. Welke voor- en nadelen hebben die eigenschappen en welke zijn daarvan

de consequenties? Wat kun je, wat wil je en wat doe je daar vervolgens mee? We bekijken of

de deelnemer er klaar voor is om zijn/haar eigen leven te bepalen. Ook zonder direct toezicht

moet de deelnemer immers bewust en verantwoordelijk kunnen omgaan met zichzelf, met

anderen en met zijn/haar omgeving. De deelnemer oefent in zelfstandig keuzes maken en

beslissingen nemen. In deze weerbaarheidstraining helpen we de deelnemer zijn/haar

zelfredzaamheid te ontwikkelen, zodat hij/zij zich kan redden of veilig stellen in erekwesties.

We leren hem/haar voor zichzelf op te komen, zonder daarbij een ander voor het hoofd te

stoten of zichzelf in gevaar te brengen.

Gevoelens van schaamte of misplaatste trots worden besproken en onderzocht in een

rollenspel, waarin de deelnemer alle actoren naspeelt en evalueert. Het rollenspel kan gaan

over een werkelijke of een fictieve gebeurtenis. Als maar duidelijk wordt wat schaamte en

misplaatste trots zijn en wat die met iemand doen, zowel nu als later in het leven. Als de

deelnemer zich in de verschillende actoren kan verplaatsen, komt dat de zelfredzaamheid

ten goede. En heeft de training ook effect op de situatie buiten school en thuis.

Effect op het gedrag

De deelnemer

o kan prioriteiten stellen;

o weet bij acute situaties wat te doen;

o weet zijn grenzen aan te geven;

o is aanwezig in de les en doet beter mee;

o kan (weer) beter presteren;

o weet houding en gedrag te verbeteren;

o weet zich te handhaven zowel binnen het gezin als op school en kan beter

omschakelen tussen beide omgevingen;

o weet beter bij wie hij/zij terechtkan voor ondersteuning in erekwesties, hoe hierom te

vragen en hoe zich tegen erekwesties te weren;

o weet incidenten sneller te signaleren en (binnen en door de groep) op te (laten)

lossen;

o die hinder heeft van anderen, geeft dat sneller aan; anderen in de klas en in de

omgeving reageren er adequater op.

Met praten over weerbaarheid alléén zullen we het daadwerkelijke gedrag na of buiten de

training niet veranderen. Daarom maken we in de training vooral gebruik van dialogen. Het

effect daarvan op gedrag wordt groter als:

Weerbaarheidstraining voor MBO-jongeren pagina 30 van 49

met eergerelateerde problemen


o de oefeningen vaker worden herhaald en daarmee onderdeel worden van de

dagelijkse manier van denken en doen;

o ze meer geïntegreerd zijn in de dagelijkse bezigheden;

o de deelnemer regelmatig wordt gevraagd te reflecteren op wat er goed ging tijdens de

oefeningen en wat er nog kan worden verbeterd.

Taken na afloop:

De deelnemer krijgt taken en praktijkoefeningen mee, variërend van het kopiëren van een

aantal A4-tjes tot het nakomen van afspraken en het helpen organiseren van een activiteit of

evenement.

Weerbaarheidstraining voor MBO-jongeren pagina 31 van 49

met eergerelateerde problemen


Balans en wederzijds begrip voor elkaars situatie – oefening groepstraining

Doel van deze oefening:

Deelnemers leren bewust en verantwoordelijk omgaan met zichzelf, met elkaar en met hun

fysieke omgeving. De weerbaarheidstraining zorgt dat jongeren die te maken hebben met

erekwesties met zichzelf en anderen in balans kunnen blijven.

Deelnemers oefenen in:

o elkaar bij de hand vasthouden en binnen de persoonlijke cirkel toelaten

o ‘time-out’ zeggen en stoppen als de ander dat vraagt, dat ook accepteren van de

ander

o afspraken over prettig samenwerken, feedback geven en reflectie op gedrag en

houding

o met elkaar in balans komen en op elkaar kunnen vertrouwen

o rekening houden met verschillen

o respecteren van elkaars privacy

o planmatig handelen

o reflecteren, feedback geven

1. Nagaan of de deelnemers zich houden aan de afspraken van de vorige keer.

2. Ontspanning (10 min.)

Herhaling en uitbreiding van de oefening in ontspanning en ademhaling.

3. Rollenspel bedenken over een erekwestie (20 min.)

De groep bedenkt een situatie waarin een erekwestie voorkomt. De trainer legt uit dat

het om een erezaak gaat waarin een vader gezichtsverlies lijdt. Sommigen zullen

gericht zijn op oplossingen, anderen op het probleem. Er wordt een observator

aangewezen die noteert wat er in het rollenspel gedaan wordt.

4. Rollenspel in duo’s (25 min.)

Hierin gaat het erom respect en vertrouwen te vinden en op een veilige manier de

grens te zoeken. De één laat zich tegenhouden door de schaamte of schande terwijl

de ander zich volledig laat gaan.

5. Evaluatie, verdedigen van rollen in tweetallen (15 min.)

Hierbij gaat het erom dat deelnemers, door overleg en elkaar te helpen, uitvinden wat

een handige manier is om argumenten aan te dragen. Ze moeten een balans vinden,

tussen rekening houden met elkaar en de zwakste schakel helpen. De deelnemers

krijgen als huiswerk mee dit thuis toe te passen en de resultaten de volgende keer te

bespreken. We maken een vervolgafspraak.

6. Afsluiting

• Onderwerpen bespreekbaar maken

• Evaluatie

• Reflectie

Weerbaarheidstraining voor MBO-jongeren pagina 32 van 49

met eergerelateerde problemen


2.4 Zelfbescherming en mogelijkheden voor begeleiding, ondersteuning,

hulp en zorg

Leerdoelen van de sessie Zelfbescherming:

De deelnemer

• doet kennis en kunde op van eigen cultuur, tradities, omgangsvormen en religie;

• maakt een sociale kaart, zoekt informatie op internet of bij instanties;

• weet hoe hij/zij bescherming kan zoeken binnen de eigen familie;

• weet risico’s in te schatten, kan zich voorbereiden op mogelijk gevaarlijke situaties;

• weet waar hij/zij intern of extern terechtkan voor begeleiding, ondersteuning, hulp en

zorg.

Weerbaarheidstraining voor MBO-jongeren pagina 33 van 49

met eergerelateerde problemen


Zelfbescherming - werkwijze individuele training

Tijdens deze sessie bespreken de trainer en de deelnemer de verschillende opties die er in

deze erekwestie zijn, de consequenties van de mogelijke keuzes en de mogelijke scenario’s.

Het gaat erom dat de deelnemer een bewuste, verantwoorde keuze kan maken. Of zich

tenminste zoveel mogelijk voorbereidt op mogelijke problemen en potentieel gevaarlijke

situaties: waar kun je je van tevoren mee indekken, waar kun je terecht voor hulp, zijn er

vluchtmogelijkheden? Welke kansen en bedreigingen zie je in je omgeving? Hoe kun je

gebruikmaken van kansen, wat is je speelruimte? Hoe dek je je in tegen de risico’s, wat doe

je als het toch anders loopt of misgaat?

Voorbeeld: Een gedwongen huwelijk (de deelnemer wil het oplossen zonder van huis weg te

gaan)

De situatie kan nog intern (binnen het gezin/familie) opgelost worden:

• volgens de Koran mag geen enkele ouder zijn kind tot een huwelijk dwingen;

• volgens de Nederlandse wetgeving ook niet;

• is er een gezinslid dat je kunt inzetten om de ouders dit uit het hoofd te praten? Zijn

er nog ooms of tantes, een opa of oma, of dierbare vrienden van de ouders, met wie

de deelnemer kan praten of die hem/haar kunnen helpen en die de ouders kunnen

overhalen tot uitstel of alternatieve oplossingen?

De situatie kan niet meer intern opgelost worden:

• een goede imam inschakelen

• dominee inschakelen

De situatie is niet meer te redden:

• heeft/hebben de ouder(s) een belofte gedaan?

• afbetalen mogelijk?

Stel vast of het gaat om persoonlijke eer van de ouder(s):

• ouders overtuigen met religieuze argumenten

Of dat het om familie-eer gaat:

• hulp inschakelen van buitenaf: imam of dominee

Voorbeeld: Je bent bang dat je op vakantie in je moederland wordt gedwongen te blijven, of

dat je iets wordt aangedaan.

Kun je thuisblijven?

• Kun je logeren bij familie of bij een vriendin thuis?

Weerbaarheidstraining voor MBO-jongeren pagina 34 van 49

met eergerelateerde problemen


• Is het beter een volgende keer pas mee te gaan op vakantie, omdat je nu tijd moet

besteden aan je studie of een (bij)baan? Of omdat een tante of je oma je

aanwezigheid/steun nodig heeft?

Moet je mee?

• Kun je van tevoren steun opbouwen bij je broer(s) of een oom, zodat die bereid zijn je

te helpen als het eropaan komt?

Stel: je vader kondigt een gedwongen huwelijk aan.

• Zie je ruimte om te onderhandelen over de kandidaat, kun je bedenktijd krijgen?

Is er geen discussie mogelijk en kun je er niet onderuit om ‘nee’ te zeggen tegen dit

huwelijk?

• Zijn er mogelijkheden voor af- en dus mogelijk uitstel?

• Kun je het huwelijk uitstellen tot volgend jaar? Bijvoorbeeld omdat je nu nog erg jong

bent en eerst nog aan het idee moet wennen. Omdat je dit jaar nog nodig hebt voor je

studie, of je familie thuis je de komende maanden nodig heeft. Of omdat je je

huwelijksfeest wilt kunnen voorbereiden om er echt iets moois van te kunnen maken.

Vrees je ervoor gedwongen te moeten blijven (dus niet meer naar Nederland terug te

mogen), of voor bedreiging en geweld vanwege erekwesties?

• Maak kopieën van je reisdocumenten (paspoort, reisvergunningen, vluchtnummers

en andere reserveringsgegevens). Vraag een tweede bankpas aan. Laat kopieën en

reservedocumenten of -pasjes achter bij een tante of een vriendin.

• Licht mensen die je kunt vertrouwen in over je reisschema, vertrek- en aankomstdata.

Vertel hen over je angst voor bedreiging en spreek indien mogelijk af wat zij kunnen

doen in bepaalde scenario’s.

• Bekijk van tevoren de omgeving van je vakantieadres (via internet, of met informatie

van toeristeninstanties of bijvoorbeeld ambassades). Waar logeer je? Is je

verblijfplaats op vakantie dichtbij een stad of een station? Kun je er makkelijk

wegkomen? Heeft de hotelkamer slechts één uitgang of zijn er meer uitgangen of een

plat dak waarover je kunt wegkomen? Waar kun je naartoe als je moet vluchten, waar

lopen de wegen naartoe? Waar in de buurt kun je om hulp vragen? Wat is het adres,

alsmede telefoonnummer van de ambassade of het consulaat?

Weerbaarheidstraining voor MBO-jongeren pagina 35 van 49

met eergerelateerde problemen


2.5 Bemiddeling inroepen en aanbieden

Leerdoelen van de sessie Bemiddeling:

De deelnemer

o weet wat bemiddeling inhoudt, hoe en wanneer hij/zij het kan opzoeken en inzetten;

o weet over welke vaardigheden een bemiddelaar moet beschikken, om werkelijk

invloed te hebben en het gewenste resultaat te verkrijgen;

o kan deze vaardigheden herkennen en ook zelf toepassen;

o weet hoe hij/zij een goede bemiddelaar kan vinden, of zelf kan bemiddelen in

erekwesties;

o leert anders te kijken naar cultuur en traditie, naar mening en gedrag: van

‘cultuurspagaat’ naar een ‘gulden middenweg’;

o leert bemiddelingsvaardigheden in praktijk te brengen bij het organiseren van

activiteiten of projecten.

Bemiddelaars herkennen en inschakelen, zelf leren bemiddelen

De deelnemers leren te bemiddelen en/of hoe ze een bemiddelaar kunnen herkennen. In

deze training worden ze bovendien bewust gemaakt van hun eigen bemiddelaarsrol.

Individueel of in kleine groepjes oefenen ze met rollenspellen, waarin ze ervaren wat

bemiddeling kan betekenen en hoe je dat doet.

In deze fase van de training hebben de jongeren inmiddels een vertrouwensband

opgebouwd. De deelnemers wordt gevraagd naar hun grenzen en óver hun grenzen te

kijken. Ze leren ook flexibel te zijn en de zaken te bekijken door de ogen van een ander, of

vanuit een andere invalshoek. Bij de bemiddeling is de regel beide meningen te respecteren.

Tijdens deze sessie oefenen we in het bekijken van een situatie vanuit verschillende

perspectieven. De deelnemers leven zich in in de situatie van de verschillende partijen, met

behulp van een dialoog of rollenspel.

Voorbeeld van een oefening in bemiddelen:

Doe deze oefening in een groepje van minimaal drie deelnemers. Twee van hen hebben een

heftige discussie over een gewoonte of een traditie, de derde deelnemer gaat daarin

bemiddelen. De deelnemer (een meisje) vindt bijvoorbeeld dat het niets met eer te maken

heeft als een ander meisje haar hand vasthoudt. Maar wel als een jongen dat doet. Als hij

geen broer, vader, oom of opa van haar is, mag hij haar als jongen volgens de erecode niet

aanraken. Deze bemiddelingstraining wordt eerst in de groep theoretisch besproken en

daarna pas uitgevoerd. Na afloop bespreken we de gang van zaken.

Weerbaarheidstraining voor MBO-jongeren pagina 36 van 49

met eergerelateerde problemen


Anders kijken naar ‘eer’

Deze training wil deelnemers de ogen openen over begrippen en ideeën. In de reflectie

worden voorbeelden besproken uit de geschiedenis, de politiek of de economie van landen

en continenten op het gebied van overeenkomsten, verbroedering en broederschap. De

logica van dit gedachtegoed wordt onder de loep genomen.

Terug naar het voorbeeld:

Stel dat de jongen geen enkele seksuele gedachte heeft bij het aanraken van de hand van

een meisje. Hij deed dat enkel uit een gevoel van verbroedering. In dit geval is het dus niet

de jongen die met een seksuele gedachte zit bij deze aanraking, maar het meisje zelf, of

anderen om haar heen. Met de aandacht voor eer op zich is niets mis, de wijze waarop het

soms toegepast wordt in het leven klopt niet. Dergelijke inzichten hebben even tijd nodig om

werkelijk te landen, vaak twee tot drie trainingen. Met speciale vragen kun je tot een

theoretische benadering van het concept ‘eer’ komen. Is het eerzaam je kinderen te

mishandelen? Is het eerzaam je vrouw te mishandelen? Is het eerzaam te profiteren van

zwakken? Is het een eer een leven te redden? Is het een eer een ander te helpen en bij te

staan? Dit soort vragen kan aanleiding zijn voor een nieuw rollenspel voor de deelnemers,

zodat het concept ‘eer’ in de juiste balans gezien wordt.

Van spagaat naar middenweg

Allochtone jongeren leven in twee werelden en culturen. Terwijl er genoeg overeenkomsten

zijn, wordt er in de praktijk vooral naar de verschillen gekeken. Zeker in conflicten en

erekwesties. De keuze voor het een of het ander is dan altijd verkeerd. Kies je voor de

cultuur van deze westerse samenleving, dan ‘verraad je je eigen mensen en cultuur’; kies je

voor de cultuur van je ouders, dan pas je niet in de westerse samenleving. Maar er is nog

een derde keuze. De vraag tijdens deze training aan de deelnemers is: waarom zouden niet

beide culturen naast elkaar kunnen bestaan? De soms felle reacties die hierbij naar boven

komen, komen voort uit de gewoonte om het oude, vertrouwde te prijzen en het onbekende

te minachten. Eerder in de sessie hebben de deelnemers beschreven wat zij mooi vinden in

beide culturen en daarvan een lijst gemaakt. Als we die er nu weer bijhalen voor bespreking,

verstommen de reacties al gauw. De deelnemers krijgen opdracht erover na te denken, bij de

volgende sessie bespreken we het opnieuw. Op den duur zien zij in hoe ze uit de

‘cultuurspagaat’ een ‘gouden middenweg’ kunnen halen. Uit beide culturen kunnen ze de

onderdelen halen die ze zelf toepasselijk vinden. Op deze manier worden de deelnemers

zich bewust van hun eigen keuzes. Ze voelen zich sterker, als ze merken dat ze meer

keuzes hebben dan ze altijd hadden gedacht en dat ze daarin zelf het onderscheid kunnen

maken. Ze ontwikkelen een eigen visie. Tevens leren ze zo hun bemiddelingsvaardigheden

uit te proberen en toe te passen.

Weerbaarheidstraining voor MBO-jongeren pagina 37 van 49

met eergerelateerde problemen


2.6 Timemanagement

Leerdoelen van de sessie Timemanagement:

De deelnemer

o wordt zich bewust van de tijd die hij/zij onder supervisie of controle en onder druk

doorbrengt – en wat dat met hem/haar doet;

o leert ruimte voor zichzelf te zoeken in school, werk of vrije tijd (zelfredzaamheid);

o leert organisatorische vaardigheden aan;

o leert ook zelf de verantwoordelijkheid te dragen voor zijn tijdsbesteding;

o leert zelf sturing en invulling te geven aan zijn/haar (dagelijks) leven;

o ontwikkelt de zelfverzekerdheid die daarvoor nodig is;

o kan tot rust komen;

o leert onderscheiden wat belangrijk voor hem/haar is (prioriteiten stellen);

o presteert beter op school en hoeft minder afwezig te zijn.

De deelnemer bekijkt samen met de trainer zijn dagindeling en tijdsbesteding. Doel is om de

tijd die deze jongere gemiddeld op een dag doorbrengt onder het toeziend oog van zijn/haar

familie te verminderen. Hij/zij leert zijn tijd zo in te delen dat in erekwesties de druk van huis

minder zwaar wordt. Op die manier kan de deelnemer de zelfverzekerdheid ontwikkelen en

de ruimte creëren, die hij/zij nodig heeft om zelf de verantwoordelijkheid over zijn leven te

nemen en daaraan invulling te geven.

De sessie Timemanagement is nuttig als de deelnemer heeft aangegeven nog geen gebruik

te willen maken van bemiddeling of inmenging in de erekwestie, waarmee hij/zij van doen

heeft. Dan biedt de tijdsbesteding van de deelnemer kansen om alvast ruimte te creëren,

zelfstandig en zonder daarvoor de confrontatie aan te gaan.

Dit onderdeel van de training wordt alleen individueel gegeven.

Meer ruimte voor school, werk en zichzelf

Om te beginnen bespreken we met de deelnemer welke verplichtingen hij/zij heeft. Laat de

deelnemer uitrekenen hoeveel tijd er dan nog overblijft waarin hij/zij met de druk zal blijven

zitten. De gemiddelde tijd waarin de deelnemer gemiddeld wordt blootgesteld aan sociale

druk, emotionele chantage of het aanpraten van een schuldcomplex (inclusief etenstijd), mag

niet meer dan twee uur per dag zijn.

Een jongere brengt gemiddeld zes tot acht uur per dag door op school. Daarnaast zou de

deelnemer na school of in het weekend een bijbaan kunnen zoeken. Of kunnen regelen dat

hij/zij meer uren kan werken, als de druk thuis toeneemt. Ook is er misschien een hobby die

de goedkeuring van de ouders kan wegdragen en die hem/haar meer ruimte voor zichzelf

oplevert. Zo niet, dan is er altijd nog een mogelijkheid meer tijd aan het huiswerk te

besteden, uren waarin hij/zij dus niet onder toezicht en onder druk staat.

Weerbaarheidstraining voor MBO-jongeren pagina 38 van 49

met eergerelateerde problemen


Op school heeft de deelnemer bovendien vaak gelegenheid om te chatten met vriendinnen,

te praten met leerkrachten en begeleiders of op de schoolcomputer via internet informatie te

zoeken over relevante zaken en hulpinstanties.

De deelnemer kan die tijd oprekken door met de ouders af te spreken dat hij/zij tussen de

middag of na school aan zijn huiswerk zal besteden. En dat dit op school beter kan, vanwege

een rustige leeromgeving (zonder broertjes en zusjes en bijvoorbeeld tv) en de aanwezigheid

van leermiddelen (boeken, computers) en docenten. Meer tijd voor school en huiswerk is

vaak een sterk argument. De opleiding en de schoolprestaties zijn vaak erg belangrijk voor

de ouders. En voor het aanzien van de deelnemer en zijn/haar familie. Bovendien geven

goede cijfers en/of verdiensten aanleiding tot vertrouwen in het gedrag en het

verantwoordelijkheidsgevoel van de student. Een afgeronde schoolopleiding en diploma’s

zijn een voorwaarde voor (financiële) zelfstandigheid en een goede maatschappelijke positie.

Daarmee is de deelnemer uiteindelijk vooral zelf gebaat bij deze extra tijdsbesteding aan

school.

Weerbaarheidstraining voor MBO-jongeren pagina 39 van 49

met eergerelateerde problemen


BIJLAGEN

Bijlage A: Voorbeeld vertrouwelijk intakeformulier.

Bijlage B: Reflectieformulier Scholenproject ‘Eergerelateerd geweld in en om de school’.

Bijlage C: Meer over erekwesties: Boeken, beeldmateriaal en websites.

Bijlage D: Richtlijnen voor de aanpak van eergerelateerd geweld: adviezen en tips voor

leerlingenbegeleiders en andere vertrouwenspersonen binnen school.

Weerbaarheidstraining voor MBO-jongeren pagina 40 van 49

met eergerelateerde problemen


Bijlage A: Vertrouwelijk intakeformulier

Voorbeeld vertrouwelijk intakeformulier

Naam leerling:

Geboortedatum:

Nationaliteit:

Opleiding:

Klas:

Mentor:

E-mailadres:

Adres leerling:

Postcode woonplaats:

Telefoonnummer/GSM:

Aangemeld/contact opgenomen door:

Probleemomschrijving mentor/SLB:

Wat is de aard van het probleem?

A. Gezinsprobleem

B. Beperkingen in bewegingsvrijheid

C. Spagaat levensstijl

D. Ontmaagding

E. Mishandeling

F. Incest

G. Verstoting

H. Terug naar land van herkomst

I. Geen vrije keuze opleiding

J. Angst voor consequenties vriend

K. Angst consequentie verloving

L. Angst consequentie uithuwelijking/gearrangeerd huwelijk

M. Anders:……………………………………………………………………………….

Wie is van het probleem op de hoogte?

Wie kan deelnemer vanuit het gezin (gezinsconstructie achterhalen) of familie bijstaan?

Wie kan worden ingeschakeld om het probleem op te lossen?

Gezinslid inschakelen: broer, zus, moeder, tante, oom, grootvader et cetera, die de deelnemer

vertrouwt.

Huisarts en via de huisarts Mediant, Riagg, GGD, psycholoog et cetera inschakelen.

Jeugdzorg inschakelen.

Politie inschakelen.

Kinderbescherming inschakelen.

Justitie inschakelen.

Opvanghuis inschakelen.

Afspraak:

Historie:

Weerbaarheidstraining voor MBO-jongeren pagina 41 van 49

met eergerelateerde problemen


Bijlage B: Reflectieformulier

Reflectieformulier Scholenproject ‘Aanpak eergerelateerd geweld in en om de school’

Je hebt een weerbaarheidstraining gevolgd in het kader van het scholenproject ‘Aanpak

eergerelateerd geweld’. Wil je alsjeblieft de volgende vragen beantwoorden?

Wat vond je van de weerbaarheidstraining in erekwesties?

Wat vond je goed of slecht aan de weerbaarheidstraining in erekwesties?

Wat versta je onder zelfredzaamheid in erekwesties?

Heb je wel eens te maken gehad met erekwesties in je directe omgeving? (Denk aan familie,

vrienden en klasgenoten)? Kun je hiervan een voorbeeld geven?

Zou dit jou ook kunnen overkomen? Wat heb je toen gedaan?

Vind je dat jouw school aandacht moet besteden aan de weerbaarheid van studenten die te

maken hebben met erekwesties? Leg eens uit.

Heb je een voorstel of een idee hoe jouw school meer aandacht kan besteden aan studenten

die te maken hebben met erekwesties? Kun je hiervan een voorbeeld geven?

Dank je wel voor het beantwoorden van deze vragen. Heb je nog opmerkingen, dan kun je

deze in de ruimte hieronder opschrijven.

Weerbaarheidstraining voor MBO-jongeren pagina 42 van 49

met eergerelateerde problemen


Bijlage C: Boeken, beeldmateriaal en websites over erekwesties

Ajarai, Hanina (en Marjolein van Heemstra) - Land van werk en honing. Verhalen van

Marokkaanse moeders over hun migratie. Bulaaq, 2007.

Baalen, Inge van - Denkend aan Holland. Een programma over Maatschappij-oriëntatie

voor nieuwkomers. NCB Uitgeverij, Utrecht, 2007.

Bakker, Hilde – Eergerelateerd geweld in Nederland. Een bronnenboek. TransAct (nu

Movisie), Utrecht, 2005.

Bouazza, Hafid - Een beer in bontjas. (Boekenweekessay 2001). Prometheus, 2004.

Dumon Tak, Bibi - Rotjongens: het leven in de jeugdgevangenis. Athenaeum-Polak & Van

Gennep, 2007.

Ermers, Rob - Eer en eerwraak, definitie en analyse. Uitg. Bulaaq, Amsterdam, 2007

Homan, Welmoed - De geest in de tuin. Korte verhalen over buitenlandse mensen in

Nederland. NT2 leesboek. Noordhoff Uitgevers, 2000.

Homan, Welmoed - Het vliegtuig. NT2 leesboek. Noordhoff Uitgevers, Groningen, 2001.

Husseini, Rana - In naam van de eer: Waarom vrouwen door hun familie worden

vermoord. Artemis & Co, Amsterdam, 2007.

Kaldenbach, Hans - Doe maar gewoon: 99 tips voor het omgaan met Nederlanders.

Prometheus, Amsterdam, 2008.

Kaldenbach, Hans - De A is van Amalia, die is allochtoon. Een multiculti ABC.

Prometheus, Amsterdam, 2007.

Kaldenbach, Hans - Respect! 99 tips voor het omgaan met jongeren in de straatcultuur.

Prometheus, Amsterdam, 2007.

Kaldenbach, Hans – Hangjongeren, 99 tips voor buurtbewoners en voorbijgangers.

Prometheus, Amsterdam, 2008.

Korf, Dirk J. (en Berfin Yesilgöz, Ton Nabben, Marije Wouters) - Van vasten tot feesten.

Leefstijl, acceptatie en participatie van jonge moslims. Forum, Utrecht, 2007.

Krikke, Hans - Als niemand luistert: verhalen van allochtone meisjes op een zwarte

school. Van Gennep, Amsterdam, 2003.

Nabben, Ton (en Berfin Yesilgöz, Dirk J. Korf, Ton Nabben, Marije Wouters) - Van Allah tot

Prada. Identiteit, leefstijl en geloofsbeleving van jonge Marokkanen en Turken. Forum,

Utrecht / Uitg. Ger Guijs, Rotterdam, 2007.

Yerli, Nilgun - Turkse troel. Columns. Singel Pockets, Amsterdam, 2002.

Ouchan, Karima (en Fenneke Reysoo) - Nooit geschreven brief aan mijn vader. Bulaaq,

1999.

Ouchan, Karima - Handleiding Begeleiding Eergerelateerd Geweld. Voor begeleiding van

mbo-jongeren met eergerelateerde kwesties. Albeda College, Rotterdam en ROC van

Twente, Almelo, 2008.

Schaffers, Sep - Een kwestie van eer. Portretten van mbo-jongeren met eergerelateerde

problemen. Albeda College, Rotterdam en ROC van Twente, Almelo, 2008.

Şimşek, Jale - Alle ogen op haar gericht, eerwraak. Traditioneel geweld tegen Turkse

vrouwen en meisjes: een handleiding voor hulpverleners. IOT, Utrecht, 2006

Weerbaarheidstraining voor MBO-jongeren pagina 43 van 49

met eergerelateerde problemen


Terpstra, Linda (en Anke van Dijke) – Buitengesloten. Meiden vertellen over hun

worsteling met familie-eer. Uitgeverij SWP, Amsterdam, 2006.

Documentaires

Een kwestie van eer. KRO Reporter, uitgezonden op 1 juni 2008.

(Te zien via www.reporter.kro.nl (klik door naar Uitzendingen) of via

www.uitzendinggemist.nl)

Eerwraak. Verdwaalde gezichten. Documentaire over het educatieve project Zwarte Tulpen

(Regie: Frans Bromet). Human Doc /Humanistische Omroep, uitgezonden op 23 juli 2007.

(Te zien via www.nederland2.nl/uitzendinggemist)

Girls Girls Girls: over kleur, cultuur en carrière. Leila Jaffar, 1999. Videoband met vier

afleveringen (4 x 30 min.) van de gelijknamige tv-serie, ook docentenhandleiding

verkrijgbaar. Forum, Utrecht.

Haagse klasse: op school in de Schilderswijk en ‘Haagse Klasse 5 jaar later’.

Documentaires van Suzanne Raes voor IDTV. Uitgezonden bij DokWerk (nu Holland Doc).

Dvd, te bestellen via www.idtv.nl (klik door naar Catalogus).

Hallo Holland / Teleacnot

Twaalfdelige serie uit 2000, waarin multiculturele initiatieven worden belicht rondom een

wisselend thema.

2 videocassettes. (Informatie op www.halloholland.nl. Niet meer te bestellen via Teleac)

Websites

www.watiseer.nl - website met informatie voor jongeren: waar kun je terecht met vragen, als

je in de knel zit?

www.eerwraak.info - website van het ministerie van Justitie en Movisie (voorheen TransAct),

met informatie over eergerelateerd geweld voor hulpverleners, politie, justitie en overheid.

www.verdwaaldegezichten.nl - website van een stichting die zich inspant voor

bewustwording en emancipatie van vrouwen uit minderheidsgroepen. Van de makers van de

documentaire ‘Verdwaalde gezichten’, over eerwraak, uitgezonden bij Human Doc op 23-7-

2007.

www.st-kezban.nl - website van een stichting die huiselijk geweld onder allochtonen wil

bestrijden (genoemd naar Kezban Vural, slachtoffer van eerwraak in 1999).

www.schoolenveiligheid.nl - informatie van expertisecentrum School en Veiligheid.

Weerbaarheidstraining voor MBO-jongeren pagina 44 van 49

met eergerelateerde problemen


Bijlage D: Richtlijnen voor de aanpak van eergerelateerd geweld

Adviezen en tips voor leerlingbegeleiders en andere vertrouwenspersonen binnen school

1. In gesprek met een leerling/deelnemer:

• Zoek een rustige plek voor een gesprek. Zorg ervoor dat de deelnemer alle aandacht

op het gesprek kan richten. Geef hem/haar voldoende tijd en ruimte om zich uit te

spreken, of zijn/haar antwoord te formuleren.

• Ga altijd uit van het individu en zijn/haar situatie. Achterhaal welke achtergrond,

cultuur, tradities en gewoonten voor hem/haar en zijn gezin en familie van (groot)

belang zijn.

2. Bij mogelijk - dus dreigend - eergerelateerd geweld:

• Creëer in het gesprek met de deelnemer duidelijkheid over de situatie die het hier

betreft: gaat het om eergerelateerd geweld of om puberaal gedrag? De deelnemer

zelf zal dit nooit zo benoemen, maar het is wel essentieel om te weten voor de

begeleider. Daarnaast kan een generatiekloof en/of een cultuurkloof voor veel

conflicten zorgen, die tot psychisch en fysiek geweld kunnen leiden.

• Jongeren die uit een cultuur komen waarin de eer een belangrijke rol speelt, hebben

thuis vaak geen overlegcultuur. Vaders (soms moeders) wil is wet. Ze durven vaak

niet met hun ouders in gesprek of discussie te gaan, uit angst voor conflicten. Ze

hebben daar dus ook weinig ervaring mee en zullen daarom eerder vaak stiekem

gedrag vertonen.

• Adviseer de jongere om zijn/haar ouders en/of familie niet te provoceren door kleding,

gedrag en dergelijke. Daarmee brengt hij/zij de familie ernstig in verlegenheid

tegenover de gemeenschap. En voelen zij zich misschien (nog meer) gedwongen

(gewelddadige) stappen te zetten.

• Vraag zoveel mogelijk naar de feiten. De jongere kan de situatie en de consequenties

namelijk onderschatten of juist overschatten of verwarren met emoties en

verwachtingen.

• Maak duidelijk dat zij als jongeren hun rechten hebben (bijvoorbeeld: naar school

kunnen gaan, recht op een leven zonder geweld, vrije partnerkeuze, enzovoort).

Geweld, alsmede dreigen met geweld is in Nederland strafbaar.

3. Bij eergerelateerd geweld of bedreiging met eergerelateerd geweld:

• Wees alert wanneer het vermoeden rijst dat mogelijk de familie-eer in gevaar is, dat

de leerling slachtoffer is of dreigt te worden van eergerelateerd geweld of zelfs

eerwraak. Vraag door naar de veiligheid van de deelnemer – niet naar diens eer.

• Raak niet in paniek, maar probeer zoveel mogelijk een beeld te krijgen van de

situatie. Vraag door naar de feiten. Trek geen snelle conclusie en zet geen

overhaaste stappen.

Weerbaarheidstraining voor MBO-jongeren pagina 45 van 49

met eergerelateerde problemen


• Ga met de jongere na wie van de familie of naaste vrienden hem/haar mogelijk

steunt, wie achter hem staat, of wie daarvoor mogelijk zal openstaan vanwege meer

liberale opvattingen. Zou deze persoon kunnen worden ingeschakeld voor een

bemiddelende rol?

• Ga na hoe acuut de dreiging is: kan hij/zij nog naar huis of moet er (meteen) opvang

worden geregeld, bijvoorbeeld in een opvanghuis? Let wel: een opvanghuis is de

laatste optie. Als die kan worden voorkomen is dat beter; daarmee wordt de situatie

soms nog meer op de spits gedreven.

• Neem nooit zelf contact op met de familie, bijvoorbeeld om om opheldering te vragen

of een oplossing voor te stellen. Daarmee toont u dat u op de hoogte bent van de

situatie – en daarmee is het risico voor de familie groter dat er in bredere kring

bekend wordt dat er wat aan de hand is. De druk op de familie neemt toe, om

maatregelen te treffen om de eer te zuiveren.

• De familie wil te allen tijde voorkomen dat het in de gemeenschap bekend wordt dat

er iets is gebeurd dat de eer in gevaar brengt. De controle van de vader of de ouders

moet gehandhaafd kunnen worden, anders neemt de kans op escalatie (geweld) toe.

• Laat een meisje goed nadenken voor ze de stap zet naar weggaan van huis of zich

ontworstelen aan de ouderlijke controle. Realiseer u dat meisjes soms weg willen van

huis uit woede of onmacht en dan impulsieve stappen zetten. Soms wil ze meer

vrijheid en een mogelijkheid om haar vriendje te zien.

• Vaak is ‘eerschending’ niet het enige probleem, maar speelt er een meervoudige

problematiek (verstandelijk beperkt, loverboys, et cetera)

4. Bij acuut bedreigende situaties:

• Stuur de jongere in een dreigende situatie inzake eergerelateerd geweld nooit naar

huis zonder iets te doen. Geef in ieder geval het telefoonnummer van de politie mee,

bel zelf de politie en/of ga mee naar het politiebureau.

• Adviseer de jongen of het meisje enkele nuttige telefoonnummers uit het hoofd te

leren, voor geval van nood. Of geef ze mee op papier, om op een veilige plek te

bewaren.

• Laat hem/haar alle informatie en telefoonnummers die mogelijk belastend kunnen

zijn, uit zijn/haar mobiele telefoon, agenda of computer (chatcontacten) verwijderen.

Bied eventueel de mogelijkheid op school te chatten (bijvoorbeeld met een

hulpinstantie).

• Maak samen met de deelnemer een plan, voor het geval deze snel moet

wegvluchten:

o Een koffertje/tas klaarleggen met: belangrijke en persoonlijke papieren, paspoort,

o verblijfsvergunning, bankpas, geld, kleren en spullen, (bijvoorbeeld bij een

betrouwbare vriendin).

o Geld op een veilige plek wegleggen en telefoonnummer van politie onder de

sneltoets programmeren.

Weerbaarheidstraining voor MBO-jongeren pagina 46 van 49

met eergerelateerde problemen


o Instrumenten die lawaai kunnen maken klaarleggen of bij je dragen, om alarm te

slaan op moment van gevaar (fluitje, alarm, bel, enzovoort).

o Adviseer: vlucht bij gevaar niet een ruimte in met maar één uitgang!

5. In het contact met de ketenpartners:

• Ga na of je zelf adequaat hulp kunt bieden in deze situatie. Zo niet, wie dan wel? Dat

kan zijn binnen de school, maar ook verwijsadressen buiten de school. Denk aan

Bureau Jeugdzorg of Advies- en Steunpunt Huiselijk Geweld.

• Raadpleeg bij (ernstige) dreiging de politie, iedere regiopolitie heeft nu een

aandachtsfunctionaris Eergerelateerd Geweld. De politie weet of er eerder sprake

was van strafvervolging of aangifte van geweld in de familie, of dat er mogelijk

(vuur)wapens in bezit zijn. Hoe gewoner het gebruik van geweld en wapens in een

familie is, hoe groter het gevaar.

• U kunt aangifte doen of melding maken van geweld of bedreiging. Het is ook mogelijk

dat de politie ‘ambtshalve vervolgt’: de politie kan de daders oppakken als zij geweld

constateert, zonder aangifte van het slachtoffer.

• De wijkagent of de speciale functionaris Eergerelateerd Geweld kunnen een

bemiddelingsgesprek voeren met de ouders. Ook kunnen zij laten blijken dat zij weet

hebben van de dreiging. Zij kunnen de familie waarschuwen dat zij in de gaten

worden gehouden en dat geweld absoluut niet getolereerd wordt. Dit kan preventief of

de-escalerend werken.

6. Informeer de jongere/deelnemer:

• Leg uit hoe de politie werkt in zaken waar huiselijk en eergerelateerd geweld spelen.

Benadruk dat de politie er is om de burger te beschermen en veiligheid te bieden.

• Bespreek alle stappen met de jongere/deelnemer. Doe niets buiten haar/hem om.

Vertel dat ook nadrukkelijk aan de jongere, zodat hij/zij weet dat je te vertrouwen

bent. Praat er met niemand over, behalve met de politie en met (de leden van) het

ZAT-team op school.

• Bespreek met de jongere wat de school kan doen (weerbaarheid, doorverwijzing en

hulpverlening).

• Check altijd bij haar/hem of hij/zij de informatie goed begrepen heeft. Laat de jongere

herhalen wat er gezegd of afgesproken is. Zet afspraken eventueel op papier.

• Maak een vervolgafspraak.

7. Voor consult en verwijzing:

Raadpleeg een eerwraakdeskundige voor advies over een zaak:

• De aandachtsfunctionaris Eergerelateerd Geweld bij de regionale politie

• Kernteam Eergerelateerd Geweld (KEG) GGD Rotterdam

• Regionaal Advies- en Steunpunt Huiselijk Geweld

• Landelijk Expertteam Eergeweld bij Politie Haaglanden

• MOVISIE (Utrecht) en/of

• Wetenschappers/getuigedeskundigen R. Ermers, Ane Nauta en C. Van Eck

Weerbaarheidstraining voor MBO-jongeren pagina 47 van 49

met eergerelateerde problemen


Binnen de vrouwenopvang zijn er speciale opvanghuizen voor minderjarige meisjes die

slachtoffer zijn of bedreigd worden met eergerelateerd geweld:

• www.fierfryslan.nl (Zahir)

• www.debocht.nl (EVA)

• www.arosa.nl (Duygu, voor islamitische vrouwen en meisjes)

Zie eventueel de website www.opvang.nl voor de Richtlijnen voor de Aanmelding en Intake

bij eergerelateerd geweld (i.o.) voor de Vrouwenopvang.

Weerbaarheidstraining voor MBO-jongeren pagina 48 van 49

met eergerelateerde problemen


Uitgave november 2008

Auteur Karima Ouchan

Redactie Marianne Kalkman (ZINNIG journalistiek)

Eindredactie Goverdien Philips

Ontwerp omslag Roos! Communicatieprojecten

Deze uitgave is mede mogelijk gemaakt door subsidie van het ministerie van VROM/Wonen,

Wijken en Integratie, in het kader van het ‘Scholenproject Eergerelateerd geweld in en om de

school’.

In het ‘Scholenproject eergerelateerd geweld in en om de school’ zijn ook verschenen:

• Handleiding - voor begeleiding van mbo-jongeren met eergerelateerde problemen.

• Een kwestie van eer - Portretten van mbo-jongeren met eergerelateerde problemen.

(Uitgaven van het Albeda College in Rotterdam en ROC van Twente in Almelo)

Weerbaarheidstraining voor MBO-jongeren pagina 49 van 49

met eergerelateerde problemen


Weerbaarheidstraining voor

MBO-jongeren met eergerelateerde

problemen

Waarom een ‘weerbaarheidtraining voor

erekwesties’? Allochtone jongeren hebben, net

als hun vrienden met een Westerse cultuur en

achtergrond, de behoefte te experimenteren en

zich te profileren. Aan de andere kant willen ze hun

ouders, cultuur en tradities niet verloochenen. Bij

erekwesties kunnen deze jongeren in een spagaat

terechtkomen.

Deze weerbaarheidstraining helpt jongeren hun

problemen te voorkomen, te beperken of op te

lossen. Ze leren hoe ze zelf greep kunnen krijgen

op hun leven en welke mogelijkheden ze hebben

om te handelen in lastige of gevaarlijke situaties.

De aanpak wordt beschreven in de handleiding.

Hij is te beschouwen als een gereedschapskist,

waaruit de aanpak en oefeningen naar believen

te gebruiken zijn, al naar gelang de situatie en

de behoefte van de deelnemer en de trainer.

Deze aanpak is te gebruiken door iedereen die

binnen school betrokken is bij de begeleiding

van jongeren: begeleiders, mentoren,

schoolmaatschappelijk werkers, coaches en

onderwijsspecialisten.

More magazines by this user
Similar magazines