Folia 18 - Folia Web

folia.nl

Folia 18 - Folia Web

Genocide-

studies

Weekblad voor de Universiteit van Amsterdam

Folia

18

Jaargang 56 10-01-2003


www.filmfestivalrotterdam.com


Inhoudsopgave

VERSTANDSHUWELIJK UITGESTELD 4

CSR en COR houden fusie deels tegen

KUNST OP KOMST 5

De plannen van Rudi Fuchs

ADIEU MARRATI 6

Hoogleraar esthetica vertrekt

naar Baltimore

DOORN IN HET OOG 7

Tijdschrift ‘Distel’ schudt UvA wakker

DRIEMAAL GEHONOREERD 9

UvA reikt eredoctoraten uit

ONDERZOEK: Rood en groen 16

Kunststof geeft kleur naar keuze

GENOCIDESTUDIES 18

Is volkenmoord te voorkomen?

SPORT: Schaatsen 23

IJspret op de Jaap Edenbaan

VERDER:

Personalia 6

Lezen/ film/ beeld 12

Cultuur/eten 13

Brieven 15

Non-fictie 17

Voetlicht 19

Uitladder 20

Deze week 21

Studentenleven/annonces 22

USC 23

Colofon 23

ABC/Bij de les/Spekkie Big 23

Cover: Marleen Daniëls/Hollandse Hoogte

FOLIA 18 JAARGANG 56 10 JANUARI 2003

Folia 18

Vertaalster wordt eredoctor

Marietje d’Hane Scheltema, beroemd om haar vertaling van de Satiren van

Juvenalis en de Metamorphosen van Ovidius, is een van de drie personen die

op 8 januari benoemd zijn tot eredoctor. Zie blz. 9-11

GASTVRIJ

NAVELSTAARDERIJ

Omdat de universitaire autoriteiten menen dat er de laatste dagen van het jaar niet aan

wetenschap gedaan kan worden, sluiten ze alle gebouwen hermetisch af. Dus moet je als

simpele onderzoeker maar zien hoe je het eind van het jaar weet te halen. Ik heb een grote

stapel kranten en tijdschriften gekocht en veel tijd besteed aan lezen. Daarbij geholpen

door urenlange vertragingen op diverse Europese luchthavens. Ik kreeg de stellige indruk

dat de mondialisering bij Nederlandse journalisten niet tot een toenemende sophistication

leidt, maar tot een infantiel soort navelstaarderij. Ik heb gezocht naar intelligente analyses

over belangwekkende sociale ontwikkelingen, maar wat je vindt is gemekker over de

gemankeerde intellectueel Pim Fortuyn en alle dwaallichten die in zijn stofwolken omhoog

gedwarreld zijn. Het meest potsierlijk was misschien wel de hoofdredacteur van HP/de

Tijd, die zich in bochten draaide om de lezers van het kerstnummer uit te leggen dat hij en

de zijnen niet meer als linkse, onafhankelijke journalisten beschouwd wensen te worden.

Is hij bang voor een staatsgreep van Winnie de Jong?

Een ander soort angst en provincialisme springt je tegemoet uit de pagina’s van VN. De

nieuwe hoofdredacteur van dit blad heeft bij haar aantreden uitgeroepen dat ze verjonging

en vernieuwing wilde. Het resultaat kun je zien in de rubriek waarin de medewerkers hun

lijstjes van ‘beste boeken van het jaar’ publiceren. Eenstemmig wordt daar Doeschka

Meijsing tot topauteur van Nederland uitgeroepen, ook door haar broer Geerten (zij heeft

hem op haar beurt ooit een vette literaire prijs bezorgd) en tot twee keer toe door de

redacteur die de boekenrubriek beheert. Doeschka Meijsing, wat krijgen we nou???!!! Op

soortgelijke lijstjes in andere kranten komt de hele naam niet voor. De enige verklaring is

natuurlijk dat de hoofdredacteur van VN en Doeschka Meijsing ‘het’ met elkaar doen. Wie

in het blad wil schrijven, moet dus de kont likken van het baasje, de Pim Fortuyn van de

Amsterdamse grachtengordel.

Al maanden kun je in de kranten lezen dat de Nederlandse samenleving uit haar bol is

gegaan, maar als je het mij vraagt is er een steekje los bij de journalistiek.

3

Lodewijk Brunt


CSR en COR tegen fusie Raden van Toezicht

De centrale ondernemingsraad

(COR) en de centrale

studentenraad (CSR) van de

UvA gaan niet akkoord met

een samenvoeging in een personele

unie van de Raden van

Toezicht van de UvA en de

Hogeschool van Amsterdam

(HvA) per 1 januari van dit

jaar. De Colleges van

Bestuur van de UvA en de

HvA mogen van de COR en

de CSR wel worden samengevoegd

tot één bestuursorgaan.

Nieuwjaarstoespraak

Sijbolt Noorda:

‘eenvormigheid leidt

tot middelmatigheid’

Dit is de uitkomst van een

gezamenlijke vergadering

van beide medezeggenschapsorganen

op 20 december

2002. De uitkomst van de

vergadering is een gevoelige

tegenslag voor de Colleges

van Bestuur van de UvA en

de HvA die plannen hebben

tot een ‘vergaande samenwerking’

en op termijn

mogelijk een fusie van beide

instellingen voor hoger

onderwijs. De bestuurlijke

fusie van zowel de twee colle-

NIEUWS

gebesturen als beide raden

had daartoe de eerste concrete

aanzet moeten zijn.

De beslissing van de

gemeenschappelijke vergadering

van de COR en de CSR

is volgens COR-voorzitter

dr. Kees de Lange het gevolg

van een ‘in goed overleg tot

stand gekomen compromis

tussen de CSR en de COR’.

De Lange: ‘De CSR had er

geen moeite mee zowel de

Colleges van Bestuur van

UvA en HvA als de Raden

Toch referendum mogelijk over Science Park

De bouw van het Wetenschap- en Technologiecentrum Watergraafsmeer (WTCW) is opnieuw onder

druk komen te staan nu de Raad van State heeft bepaald dat er toch een referendum mag worden gehouden

over de bouw van het WTCW, ook wel Science Park genoemd. De tegenstanders van de

bouw, verenigd in de stichting Hou het Science Park groen, hebben vanaf het begin van de plannenmakerij

aangedrongen op een referendum. Zij menen dat er op de plaats waar het WTCW zou moeten

worden gebouwd een ‘zeer waardevolle veenweide’ met bijzondere diersoorten ligt. Bovendien zijn er

volkstuinen gesitueerd die ook zouden moeten wijken voor het wetenschapscentrum.

De gemeente Amsterdam meende dat er zo veel haast was bij de realisering van het WTCW dat het

verzoek voor een referendum werd afgewezen. Toen de actiegroep, waarin oud UvA-student en oudgemeenteraadslid

voor GroenLinks Saar Boerlage een prominente rol speelt, daarop naar de rechter

stapte, stelde deze de gemeente in het gelijk. De actiegroep stapte vervolgens naar het hoogste

rechtscollege, de Raad van State. Die heeft nu zowel het besluit van de gemeente als het besluit van

de rechter vernietigd. De actiegroep kan beginnen met het verzamelen van de benodigde 24.000

handtekeningen om het referendum te doen plaatsvinden. UvA-collegevoorzitter Sijbolt Noorda in een

eerste reactie: ‘Vlak na de jaarwisseling hoorde ik van het besluit en sprak mijn eerste verwensing in

het nieuwe jaar uit. Dit is zeer ongewenst. Je kunt tegenwoordig bijna geen zaken meer doen met de

gemeente Amsterdam zonder dat dit tot grote vertragingen leidt.’ Wanneer het mogelijke referendum

zal worden gehouden is nog niet bekend. (DW)

UvA-collegevoorzitter dr. Sijbolt Noorda

hield afgelopen maandag 6 januari zijn traditionele

nieuwjaarstoespraak in de hal van het

Maagdenhuis. ‘De universiteit moet veranderen

om zich niet alleen te handhaven, maar

ook te versterken in de nieuwe tijd die voor

ons ligt’, zei Noorda. De collegevoorzitter

doelde daarbij onder meer op de mogelijke

fusie met de Hogeschool van Amsterdam.

Daarover zei Noorda: ‘Het gaat om de kunst

van het verschil. Gelijke kansen in het onderwijs

vergen verschillende programma’s, want

eenvormigheid leidt tot middelmatigheid.’

(DW)

van Toezicht van beide instellingen

te laten fuseren, maar

de COR was tegen elke fusie.

Als oplossing is toen uit de

bus gekomen dat we gezamenlijk

vóór fusie van de collegebesturen

zijn, maar

gezamenlijk tégen fusie van

de Raden van Toezicht. Wij

denken dat het van groot

belang is dat de Raden van

Toezicht gescheiden blijven,

omdat de UvA en de HvA

voorlopig verschillende organisaties

blijven met belangen

die niet per se parallel lopen.

Afwegingen op het financieel

of personeelsgebied kunnen

naar ons inzicht beter genomen

worden door twee verschillende

Raden van

Toezicht.’

UvA-collegevoorzitter dr.

Sijbolt Noorda is het hier niet

mee eens. ‘Ook als bestuurder

in een gemeenschappelijk

bestuursorgaan ben je voortdurend

bezig de belangen

van hetzij de HvA hetzij de

UvA te behartigen. Bestuurders

van de UvA zijn en blijven

volledig aanspreekbaar

op wat er aan de UvA

gebeurt.’ Noorda gaat nu om

de tafel zitten met de CSR en

de COR om beide medezeggenschapsorganen

te bewegen

toch zo snel mogelijk

akkoord te gaan met een

4 FOLIA 18 JAARGANG 56 10 JANUARI 2003

fusie van de Raden van Toezicht.

De collegevoorzitter

verwacht dat dit ‘eerder een

kwestie van weken dan van

maanden zal zijn’.

COR-voorzitter De Lange

verwacht daarentegen dat het

nog wel drie jaar kan duren

voordat de gemeenschappelijke

vergadering van COR

en CSR akkoord zal gaan

met een fusie van de Raden

van Toezicht. De Lange: ‘Wíj

zijn voorlopig uitgepraat, het

College van Bestuur is nu aan

zet. De komende jaren zal het

College van Bestuur met de

concretisering en invulling

van de plannen voor de

“intensieve samenwerking”

moeten komen, onder meer

ten aanzien van de inrichting

van het onderwijs, de financiële

consequenties en de

consequenties voor studenten

en personeel. Pas dan zal

er wat mij betreft van onze

kant een uitspraak komen

over het al dan niet akkoord

gaan met een fusie van beide

Raden van Toezicht.’

Of Sijbolt Noorda, die per

1 januari voor vier jaar als collegevoorzitter

is herbenoemd,

ook voorzitter wordt

van het gezamenlijke College

van Bestuur van de UvA en

de HvA, is nog niet bekend.

(DW)

FOTO: ERAN OPPENHEIMER

SIJBOLT NOORDA (M)


Bij de Faculteit der Geesteswetenschappen

moeten met

ingang van het volgende academische

jaar acht tot tien

nieuwe Universitair Docenten

(UD’s) werkzaam zijn.

Dat is het advies van Niek

van Sas en Fred Weerman in

hun rapport Nieuwe griffels,

dat in december werd aangeboden

aan decaan Karel van

der Toorn. Als het advies

wordt overgenomen door het

facultaire bestuur zal de

faculteit eind deze maand of

begin februari beginnen met

de werving van de UD’s.

Eerder vorig jaar kwam de

faculteit met het College van

Bestuur overeen dat er een

budget wordt gereserveerd

voor het zogeheten Nieuwgeneratieoffensief.

Dat

houdt in dat er jonge UD’s

moeten komen, met name op

de plaatsen waar de vergrijzing

het grootst is. Van Sas

en Weerman onderzochten

waar de nood het hoogst is,

en zijn nu gekomen met het

voorstel om in eerste instantie

kandidaten voor veertien

nieuwe plaatsen te werven.

‘Acht tot tien nieuwe UD’s

zijn eigenlijk een druppel op

een gloeiende plaat binnen

zo’n grote faculteit, maar de

financiële middelen zijn nu

eenmaal beperkt’, zegt informateur

Van Sas. ‘We hebben

NIEUWS

Fuchs wil kunstenaars voor de klas

‘De kunsthistoricus heeft

vanuit zijn academische achtergrond

kunsthistorische

kennis opgebouwd die hem

een zekere voorspelbaarheid

verschaft over zijn eigen vak

en de inhoud daarvan. Een

kunstenaar weet nooit van

tevoren wat hij gaat maken.

Hij begint aan iets en denkt

dan eigenlijk alleen aan zichzelf

en zijn kunstwerk. Mijn

colleges zullen gaan over dat

spanningsveld tussen het

kunstenaarsschap en de academische

bestudering van

kunst.’

Dit zegt Rudi Fuchs, tot

voor kort directeur van het

Stedelijk Museum in

Amsterdam, maar vanaf september

2003 gastdocent

kunstpraktijk aan de UvA.

Het gastdocentschap van

Fuchs is het uitvloeisel van

een gezamenlijk initiatief van

de UvA, de Gerrit Rietveld

Academie en de Amsterdamse

Hogeschool voor de

Kunsten. De drie instellingen

hebben de handen ineen

geslagen en stellen vanaf september

– telkens voor een

periode van twee jaar – een

vertegenwoordiger van de

kunstpraktijk in de gelegenheid

zijn kennis over te dragen

aan studenten onder de

titel State of the Art. Fuchs is

de eerste die het gastdocentschap

gaat vervullen.

De zestigjarige Fuchs studeerde

kunstgeschiedenis

aan de Universiteit Leiden en

is directeur geweest van het

Van Abbemuseum in Eindhoven

en het Gemeentemuseum

in Den Haag. Tot 1

januari van dit jaar was hij

Nieuwe UD’s moeten FGw verjongen

goed moeten inventariseren

waar de nieuwe plekken het

hardst nodig zijn. Daarnaast

hebben we een selectie

gemaakt op basis van multidisciplinaire

criteria en gekozen

voor nieuwe plekken die

niet al te eenkennig zijn,

maar juist bruggen slaan tussen

de disciplines, waardoor

meer opleidingen kunnen

profiteren van de nieuwe

docenten.’

Alle opleidingen kregen

de kans voorstellen in te dienen,

vervolgens hebben

informateurs Fred Weerman

en Niek van Sas er veertien

uitgekozen. De veertien aanvragen

zijn: beeldtaal van de

FOLIA 18 JAARGANG 56 10 JANUARI 2003

klassieke Oudheid; islam,

cultuur en maatschappij;

muziek in de wereld van de

islam; moderne filologie van

het Nederlands; Duits: taal,

cultuur, literatuur; cultuuren

mentaliteitsgeschiedenis;

politieke geschiedenis en

internationale betrekkingen;

geschiedenis en theorie van

de fotografie; van tekst naar

film; de essentie van taal;

taal- en spraaktechnologie;

philosophy of mind; de nieuwste

Nederlandse literatuur;

information retrieval.

Als het advies wordt overgenomen

zal deze maand of

volgende maand in de kranten

een paginagrote adver-

5

FOTO: BOB BRONSHOFF

directeur van het Stedelijk

Museum in Amsterdam.

Fuchs lag de laatste tijd onder

vuur van het stadsbestuur,

dat zich openlijk afvroeg of

hij nog wel ‘de juiste man op

de juiste plaats’ was. Ook

Fuchs’ collega’s uit de

museumwereld uitten de

laatste tijd kritiek. Wim van

Krimpen, directeur van het

Haags Gemeentemuseum,

zei in de Volkskrant dat ‘de

museumwereld de afgelopen

vijftien jaar is veranderd,

maar Rudi niet’. Fuchs zelf

zegt dat zijn overstap van de

museale naar de academische

wereld ‘niets te maken heeft’

met de frictie die bestond

over zijn functioneren.

De State of the Art-colleges

die in het kader van het gastdocentschap

zullen worden

gegeven, zijn niet alleen toegankelijk

voor studenten van

de kunst- en cultuurvakken

van de UvA, de Rietveld Academie

en de Hogeschool voor

de Kunsten, maar ook voor

een algemeen publiek. Over

de precieze invulling van zijn

tweejarig docentschap gaat

Fuchs de komende maanden

nadenken. Het geven van

masterclasses is maar één

van de mogelijke invullingen,

zegt hij. Gastdocent Fuchs is

in ieder geval van plan gastdocenten

de collegezaal binnen

te halen. Fuchs: ‘De

Duitse schilder Georg

Baselitz kan op een uitnodiging

rekenen.’ (DW)

tentie verschijnen om sollicitanten

te werven. Ook zal

zowel in het Nederlands als

in het Engels op de UvA-site

bekend worden gemaakt dat

de faculteit op zoek is naar

UD’s. Voor elk vakgebied

zullen de kandidaten worden

geselecteerd op hun kwaliteiten.

In de volgende ronde

zullen uiteindelijk de acht tot

tien beste kandidaten worden

gekozen en die krijgen

dan een vaste aanstelling.

Van Sas: ‘We willen het

neusje van de zalm, de beste

mensen uit Nederland of uit

het buitenland, als het maar

excellente onderzoekers

zijn.’ (AV)


Marrati en De Vries vertrekken naar Baltimore

Paola Marrati vertrekt naar

de Johns Hopkins University

in Baltimore (VS). Zij doet

dit acht maanden na haar

benoeming tot hoogleraar

filosofie van kunst en cultuur

aan de UvA, en nog

voordat zij een oratie heeft

kunnen houden. Marrati’s

partner, hoogleraar metafysica

en wetenschappelijk

directeur van de Amsterdam

School for Cultural Analysis

(ASCA) Hent de Vries, is

per 1 januari eveneens in Baltimore

benoemd. Volgens

De Vries is Johns Hopkins

een universiteit met ‘aanzienlijk

hogere intellectuele

standaards’ dan de UvA. De

Vries zal voorlopig een deel

van zijn werkzaamheden aan

de UvA voortzetten. Het

directeurschap van de

ASCA geeft hij op.

Het vertrek van Marrati

en De Vries is de zoveelste

ontwikkeling in een affaire

die de Amsterdamse filosofen

al enige tijd bezighoudt.

Verscheidene medewerkers

en zelfs een anonieme actiegroep

verzetten zich vorig

jaar tegen de benoeming van

Marrati omdat zij twijfelden

aan haar deskundigheid.

Ook plaatsten zij vraagtekens

bij de selectieprocedure.

Er zou geen specialist

zitting hebben gehad in de

benoemingscommissie en

PERSONALIA

Per 1 januari 2003 is dr. J.J.P. Kastelein

(1954) benoemd tot hoogleraar inwendige

geneeskunde aan de Faculteit der

Geneeskunde. Kastelein zal zich in het

bijzonder bezighouden met de genetische

aspecten van vasculaire aandoeningen.

De leerstoel is ontstaan doordat

het Academisch Medisch Centrum van

de UvA heeft besloten onderzoek op het

terrein van de genetica van hart- en

vaatziekten te stimuleren.

De ministerraad heeft UvA-hoogleraar

toegepast economisch onderzoek prof.

dr. Jules Theeuwes benoemd tot lid

van de Wetenschappelijke Raad voor

het Regeringsbeleid (WRR). De WRR

adviseert de regering over onderwerpen

die tot het regeringsbeleid behoren of

zouden moeten behoren. De benoeming

De Vries zou invloed hebben

uitgeoefend op de selectie.

Een door de decaan ingestelde

onafhankelijke commissie

oordeelde dat er

inderdaad fouten waren

gemaakt bij de procedure,

maar vond het niet nodig

deze over te doen. De commissie

stelde voor Marrati

een ‘kredietaanstelling’ te

geven van vijf jaar. Dat

advies werd overgenomen

door het College van

Bestuur. Dat Marrati alsnog

vertrekt, is dan ook pijnlijk.

Docent esthetica en cultuurfilosofie

Albert van der

Schoot spreekt van ‘een blamage’:

‘Niemand van de afdeling

filosofie steunde haar

benoeming. Ze is ons door de

strot geramd. In de acht

maanden dat ze hoogleraar

was, heeft ze nooit contact

opgenomen met de leerstoelgroep

waarvan zij voorzitter

was.’ Volgens afdelingsvoorzitter

Frans Jacobs, door Van

der Schoot ‘de centrale figuur

in deze blamage’ genoemd,

was het vertrek van Marrati

niet te voorzien. Jacobs: ‘De

meeste collega’s hadden zich

bij haar aanstelling neergelegd

en diverse aio’s wilden

haar als begeleider. Waarom

zou het een blamage zijn? Je

kunt het ook zien als een eerbewijs.

Haar kwaliteiten worden

erkend door de Johns

is ingegaan op 1 januari van dit jaar. Per

diezelfde datum is prof. dr. mr. Cees

Schuyt, UvA-hoogleraar sociologie, herbenoemd

als lid van de raad.

Ontwikkelingssocioloog dr. Kristoffel

Lieten is op 6 december 2002 benoemd

tot bijzonder hoogleraar kinderarbeid,

in het bijzonder de historische en

sociale aspecten. De leerstoel is ingesteld

door het Internationaal Instituut

voor Sociale Geschiedenis (IISG), met

steun van de Amsterdam Foundation for

International Research on Exploitation of

Working Children (IREWOC). De leerstoel

is ondergebracht bij de Faculteit

der Maatschappij- en Gedragswetenschappen,

en is de eerste en tot nu toe

enige in zijn soort.

Per 1 januari 2003 is dr. D.L. Willems

(1954) benoemd tot hoogleraar medi-

NIEUWS

Hopkins University.’

De Vries laat weten dat

zijn beslissing ‘niet helemaal

losstaat van de orgie van

breed uitgemeten domheid

en provincialisme, paranoia

en ressentiment waarover

Folia bericht heeft. Het

gebrek aan civiliteit en Zivilcourage

waarvan dit alles

getuigde, zou in ieder geval

aan de Johns Hopkins of

sche ethiek aan de Faculteit der Geneeskunde.

De leerstoel is een voortzetting

van de bijzondere leerstoel ethische

aspecten van de gezondheidszorg in relatie

tot de humanistische levens- en wereldbeschouwing,

die werd bekleed

door prof. dr. T. van Willigenburg. Deze

bijzondere leerstoel werd in stand gehouden

door de Stichting Socrates,

maar is opgeheven nu het Academisch

Medisch Centrum er een strategische

leerstoel van wil maken.

Sinds 1 december 2002 is drs. Hans

J.J. Prein directeur van het SCO Kohnstamm

Instituut van de UvA. Het instituut

is een expertisecentrum dat fundamenteel

en toegepast onderzoek verricht

op het gebied van opvoeding en

onderwijs. Prein studeerde astrofysica

en theoretische natuurkunde in Leiden,

en heeft nadien diverse management-

6 FOLIA 18 JAARGANG 56 10 JANUARI 2003

welke andere zichzelf respecterende

instelling niet mogelijk

zijn geweest. Kleine

geesten zijn er overal, maar

niet overal worden ze op hun

wenken bediend.’ (RH)

en directiefuncties bekleed in het bedrijfsleven.

Hij is de opvolger van drs.

Anton J. Nijssen, die zakelijk directeur is

geworden van de Faculteit der Maatschappij-

en Gedragswetenschappen

en tevens hoofd van het Liaison Office

van de UvA.

Op 20 november 2002 is Louis André

van der Laan overleden. Van der Laan

was als fotograaf verbonden aan het

Zoölogisch Museum Amsterdam (ZMA).

Van der Laan werkte van 1964 tot 1970

bij het Instituut voor Pre- en Protohistorie,

daarna stapte hij over naar het ZMA.

Van der Laan stond bekend om zijn

goed gecomponeerde, heldere en zakelijke

fotografie, waarvan niet alleen studenten

en docenten profijt hadden,

maar ook wetenschappelijke tijdschriften,

boeken en studentenverslagen. Van

der Laan is 56 jaar geworden. (DW)


‘Distel prikkelt, de universiteit niet’

DOOR ROB HARTGERS

Het nieuwe tijdschrift ‘Distel’ wil de

universitaire gemeenschap wakker

schudden. Het eerste nummer heeft

als thema ‘de ideale universiteit’.

Studenten worden aan de UvA getolereerd,

niet gestimuleerd, vinden studente wijsbegeerte

en rechten Irena Rosenthal en aio

Marc de Wilde. Om de discussie over aard en

wezen van de universiteit op gang te brengen

hebben zij samen met vier andere studenten,

aio’s en alumni het tijdschrift Distel opgericht –

niet het zoveelste faculteitsblaadje, maar ‘een extra-institutioneel

initiatief over inerte instituties’.

Hoofdredactrice Rosenthal: ‘Distel is een

vrijhaven waar, los van praktische bezwaren en

financiële kwesties, kan worden nagedacht over

wetenschap en onderwijs.’

De redacteuren van Distel verzetten zich tegen

het beeld van ‘de consumerende student’ die zo

snel mogelijk zijn papiertje wil halen en niet geïnteresseerd

is in het reilen en zeilen van de universiteit.

Volgens redacteur De Wilde, die drie jaar

geleden ook betrokken was bij de oprichting van

studentenpartij DIS (Democratisch Studenten

Initiatief), is dit een eenzijdige voorstelling van

zaken en een typisch geval van een self-fullfilling

prophecy: ‘De verwachtingen bij docenten zijn

extreem laag. Als studenten aan het eind van een

trimester de collegestof kunnen reproduceren in

een tentamen zijn ze al tevreden. Omdat ik sinds

kort zelf les moet geven, vraag ik oudere collega’s

soms om praktische tips. Wat je dan te horen

krijgt, is schokkend. “Besteed niet te veel aandacht

aan het onderwijs.” Of: “Tentamens kun je

ook diagonaal lezen. En vooral niet nabespreken,

studenten willen er toch alleen maar een puntje

bijpraten.” Misschien kun je het die mensen niet

eens kwalijk nemen. Het academische klimaat is

absoluut niet stimulerend. Je wordt als docent

niet beoordeeld op je onderwijskwaliteiten, maar

op het slagingspercentage aan het eind van het

jaar. Alles draait om rendement. Ik werd zonder

enige begeleiding voor een zaal met zestig studenten

gezet.’ Rosenthal voegt daaraan toe dat

zij, toen ze als student meewerkte aan een voorlichtingsdag,

een uitgebreide cursus presentatie

kreeg aangeboden.

De Wilde: ‘Dat geeft aan waar de prioriteiten liggen.

Men investeert liever in het eigen imago dan in

het onderwijs. Onderwijs wordt sowieso niet erg

belangrijk gevonden. Een briljante publicist staat in

veel hoger aanzien dan een goede docent. Het is

moeilijk om docenten te vinden die geïnteresseerd

zijn in de ontwikkeling van hun studenten.’

Voor het eerste nummer van Distel, dat voor

de kerstvakantie is uitgekomen, schreef De

Wilde een artikel over de Amerikaanse filosoof

Richard Rorty, voor wie de ideale universiteit

een plek is waar studenten en docenten

‘worden gedreven door het verlangen nieuwe

perspectieven op de werkelijkheid te openen’.

Volgens De Wilde gaat het er op de UvA heel anders

aan toe: ‘Hier wordt verworven kennis niet

ter discussie gesteld, maar blijven we steken in

kennisreproductie.’

Rosenthal interviewde drie wetenschappers

‘Het is moeilijk om

docenten te vinden die

geïnteresseerd zijn in de

ontwikkeling van hun

studenten’

over hun ‘eurekamomenten’. In een van de interviews

hekelt klinisch immunoloog Hans Clevers

de ‘Jiskefet-mentaliteit’ op de Nederlandse universiteiten:

‘Om negen uur binnen, om vijf uur naar

huis, vooral niet overwerken. Vandaar dat ik zo

veel mogelijk buitenlanders aanneem, die hoeven

niet elk weekend drie verjaardagen af te lopen.’

De ideale universiteit bestaat niet en heeft

nooit bestaan, geven de Distel-redacteuren toe.

Het idee dat in de jaren zestig en zeventig alles

beter was, vinden ze ‘een mythe’. Wel kennen ze

voorbeelden van ‘ideaal onderwijs’ die navolging

FOLIA 18 JAARGANG 56 10 JANUARI 2003

MARC DE WILDE EN IRENE ROSENTHAL (MIDDEN) GEFLANKEERD DOOR OVERIGE REDACTIELEDEN

verdienen. De Wilde: ‘Er moet meer ruimte

komen voor interdisciplinariteit en voor initiatieven

van studenten. Zo is er aan de UvA een

docent rechten die op verzoek van zijn studenten

een werkgroep over het vreemdelingenvraagstuk

heeft opgezet, waarbij het onderwerp vanuit

allerlei invalshoeken werd besproken. De studenten

bepaalden zelf de inhoud van de colleges. De

werkgroep werd niet afgesloten met een paper,

maar met opinieartikelen. Zulk onderwijs zou

geïnstitutionaliseerd moeten worden. Een ander

voorbeeld is de Berlijnse Humboldt-universiteit,

waar studenten zelf een werkgroep kunnen organiseren.

Daarvoor krijgen ze ruimte in de studiegids,

subsidie en studiepunten. Dat geeft blijk

van een totaal andere houding tegenover studenten

dan hier in Nederland.’

Rosenthal denkt dat er eerst een mentaliteitsverandering

moet komen, wil er daadwerkelijk iets

verbeteren in het academische onderwijs. ‘Vernieuwing

wordt geassocieerd met vervlakking.

Docenten zijn behoudend en willen het liefst dat

er niets verandert aan de manier waarop ze hun

werk doen. Er zijn er die al jaren hetzelfde boek

voorschrijven, liefst één van hun eigen hand.’

De Wilde: ‘Kijk naar de invoering van de bachelor-masterstructuur.

De BaMa bood een

enorme kans om het onderwijs kritisch te herzien.

Maar uiteindelijk heeft het weinig opgeleverd.

In veel gevallen keren oude vakken gewoon

terug onder een nieuwe naam. Dat komt door de

defensieve houding van medewerkers, en doordat

de BaMa als een blauwdruk op de universiteiten

is losgelaten zonder dat daar een discussie

over verbreding aan voorafging.’

Die discussie willen Rosenthal en De Wilde

wel aangaan – in de kolommen van Distel, maar

ook in openbare debatten. Tijdens het eerste

debat (dat op 17 december in Felix Meritis werd

gehouden) verdedigde publicist Paul Scheffer

zijn stelling dat de huidige universiteit de toekomstige

‘culturele elite’ te weinig gemeenschapszin

bijbrengt.

‘Distel’ is verkrijgbaar in het Service en Informatiecentrum,

Binnengasthuisstraat 9. Meer informatie:

redactie@distel.zzn.com

7

FOTO: HENK THOMAS


Kroon op

het werk

Tijdens de 371ste Dies Natalis op 8

januari heeft de Universiteit van

Amsterdam eredoctoraten uitgereikt

aan hemofilie-lobbyist Cees Smit,

astrofysicus Joachim Trümper en

klassiek vertaalster Marietje d’Hane

Scheltema.

CEES SMIT

voorvechter van de belangen van

hemofiliepatiënten

Gevaarlijke interne bloedingen, pijnlijke gewrichten,

de helft van het jaar in het ziekenhuis

en daardoor altijd achterstand op

school of werk. Zo zag het maximaal veertig jaar

lange leven van hemofiliepatiënten er vroeger

uit. Tot begin jaren zeventig de eerste behandelingen

beschikbaar kwamen. Cees Smit (1951)

ontving tijdens de Dies Natalis een eredoctoraat

voor zijn rol als voorvechter van de belangen van

hemofiliepatiënten. Smit: ‘Met stollingsfactoren

geïsoleerd uit donorbloed kun je een bloeding

stoppen. Die behandeling kun je ook preventief

uitvoeren, thuis. Maar daar wilden de ziekenhuizen

in het begin niet aan, ze vonden het te riskant.’

Smit, geboren met hemofilie, deed voor zijn

doctoraal economie onderzoek naar de medische

en sociale effecten van de ziekte. Hij was een van

de opzetters van een schriftelijke enquête, die

elke zeven jaar herhaald wordt. Afstuderen zou

Smit echter nooit. Hij werd medeoprichter van

de Nederlandse vereniging van hemofiliepatiënten

en gebruikte zijn ervaringen als patiënt voor

het formuleren van onderzoeksdoelstellingen.

‘We hebben bewezen dat thuis behandelen niet

alleen veilig is, maar ook tot minder school- en

werkverzuim leidt. Dat heeft naast een sociaal

ook een economisch voordeel. Het AMC is als

een van de eerste begonnen met thuis behandelen.

De jaren tachtig waren spannende tijden. De

stollingsfactoren werkten goed tegen de bloedingen,

maar waren onveilig. Er raakten mensen

besmet met hepatitis en hiv. Na een paar jaar

stierven de eerste mensen aan aids. Een bedreigende

situatie, want veilige bloedproducten lieten

op zich wachten, ondanks de druk die we op

de overheid uitoefenden. Het kostte tijd om hivtests

te ontwikkelen. In Nederland raakten ongeveer

honderdzeventig hemofiliepatiënten besmet

‘Een groep transgene koeien maakt genoeg

stollingsfactor voor de hele wereld’

met hiv. Nu zijn we nog met zo’n dertig man

over.’

Smit zette zich in voor de maatschappelijke

acceptatie van deze patiënten. ‘Mensen durfden

niet voor hun besmetting uit te komen, aids was

een ziekte van homo’s en drugsgebruikers.’

Nu ziet het leven van hemofiliepatiënten er

heel anders uit. Het risico op besmetting met

hepatitis of hiv is nihil, thuisbehandelingen zijn

FOLIA 18 JAARGANG 56 10 JANUARI 2003

standaard, het ziekenhuis hoeft alleen op incidentele

basis bezocht te worden en de levensverwachting

is normaal. Smit: ‘Artsen zien nog maar

weinig patiënten met ernstige bloedingen. Zo

weinig dat ik samen met oudere artsen een boek

gemaakt heb met beschrijvingen van dergelijke

bloedingen. Zodat de nieuwe generatie artsen

weet hoe die eruitzien en ze een ongewone bloeding

niet – zoals ik zelf meegemaakt heb – verwarren

met bijvoorbeeld een tumor.’

Vijf jaar geleden stopte Smit met zijn bestuurlijke

werk bij de patiëntenvereniging. Sindsdien

maakt hij zich hard voor het gebruik van biotechnologie

voor medische doeleinden, zogeheten

rode biotechnologie. ‘Driekwart van de wereldbevolking

met hemofilie heeft geen toegang tot

stollingsfactoren omdat ze te duur zijn en er een

tekort aan menselijk bloed is. Met een groep

transgene koeien zou je veilig en goedkoop factoren

kunnen maken, genoeg voor de hele wereld.

Helaas wordt het imago van rode biotechnologie

negatief beïnvloed door de groene biotechnolo-

9

FOTO: HENK THOMAS


EREDOCTORATEN

gie, die gericht is op genetisch gemanipuleerd

voedsel. Organisaties als Greenpeace en de Dierenbescherming

zijn grote krachten tegen de biotechnologie.

Ze lobbyen veel bij de politiek. Het

krijgen van een vergunning voor medisch onderzoek

met genetisch gemanipuleerde dieren is

daardoor zeer moeilijk in Nederland. Er wordt

een nee-tenzij-beleid gevoerd, dat uniek is voor

Europa. Ik vind dat er voor de rode biotechnologie

een ja-mits-beleid ingevoerd moet worden.

Onderzoek moet aan strenge eisen voldoen,

maar zolang er geen alternatieven zijn voor dierproeven

zou het patiëntenbelang zwaarder moeten

wegen dan het dierenbelang. Het Nederlandse

publiek is zich er onvoldoende van bewust

dat het het dierenbelang zo zwaar laat wegen.

Men wil dat er een oplossing komt voor kanker,

maar een kankergen inbouwen in een muis mag

niet. Men ziet niet dat een dergelijke beperking

de genezing van kanker in de weg staat. Wetenschappers

moeten daarom de straat op, ze moeten

uitleggen waar ze mee bezig zijn en waarom

dat zo belangrijk is voor patiënten. Ook artsen en

patiënten zelf moeten meer lobbyen bij de overheid.

Als dat niet gebeurt, blijft het negatieve

onderzoeksklimaat in Nederland bestaan.

Onderzoek zal verhuizen naar het buitenland en

kennis zal verloren gaan. Als je niet meer vooroploopt

in de ontwikkelingen moet je maar afwachten

of medicijnen uit het buitenland ook hier

beschikbaar komen.’

Berber Rouwé

JOACHIM TRÜMPER

ontdekker op het gebied van röntgenastronomie

De Duitse astrofysicus prof. dr. Joachim

Trümper (1933) heeft zijn UvA-eredoctoraat

gekregen voor zijn ontdekkingen op

het gebied van neutronensterren, zwarte gaten

en witte dwergen. Trümper is honorair hoogleraar

aan de Ludwig-Maximilians-Universität in

München en emeritus-directeur van het Max

Planck Institut für Extraterrestrische Physik in

Garsching, bij München. Wetenschappers van

het Sterrenkundig Instituut Anton Pannekoek

werken al ruim 27 jaar met hem samen. Trümper

werd voorgedragen door directeur prof. dr. Ed

van den Heuvel van het Sterrenkundig Instituut.

Van den Heuvel: ‘Trümper heeft vele baanbrekende

ontdekkingen gedaan met apparatuur die

door hem en zijn groep is ontwikkeld. Hij is zeer

goed in het bouwen van apparatuur, terwijl we

hier aan de UvA beter zijn in de theoretische in-

terpretatie van waarnemingen. Die capaciteiten

vullen elkaar goed aan. Ons instituut heeft op

veel van zijn werk voortgebouwd. Gezamenlijk

hebben we tientallen publicaties geschreven.’

Halverwege de jaren zeventig brak Trümper

wetenschappelijk door met de ontdekking van

een absorptielijn (het ontbreken van straling met

een zeer specifieke golflengte) in de röntgenstraling

van een neutronenster. Hieruit kon voor het

eerst de sterkte van het magneetveld van een neutronenster

worden bepaald: het bleek een biljoen

maal sterker dan het aardmagneetveld. Trümper

bedacht ook een methode om röntgenstralen te

focusseren zodat ze een bruikbaar beeld opleveren.

Röntgenstralen gaan in principe overal

doorheen en zijn dus niet af te buigen, maar als ze

onder een zeer vlakke hoek, ‘scherend’, een metalen

oppervlak raken, worden ze toch teruggekaatst.

Dit gegeven maakt het mogelijk om röntgenstraling

door middel van nauwe buisjes te

focusseren. De Duitse röntgensatelliet Rosat,

gelanceerd in 1990, heeft tien jaar lang zeer succesvol

gewerkt op basis van Trümpers ontwerp.

Dankzij Rosat steeg het aantal bekende röntgenbronnen

van zo’n 840 tot 125.000. Hetzelfde

type röntgenoptiek is later gebruikt in de Italiaans-Nederlandse

röntgensatelliet Bepposax en

voor het Europese observatorium xmm-Newton,

gelanceerd in 2000.

Met Rosat ontdekte Trümper ook superzachte

röntgenbronnen in zustermelkwegstelsels van

onze eigen Melkweg. Van den Heuvel: ‘Hij dacht

dat die straling van neutronensterren kwam,

maar wij ontdekten dat het om witte-dwergsterren

ging die onderdeel uitmakten van een

dubbelster. Zo’n dwergster die superzachte röntgenstraling

uitzendt bleek te evolueren naar een

bepaald type supernova – een ontploffing van

een ster. Dat type supernova gebruiken we nu om

afstanden in de kosmos te bepalen en de structuur

van het heelal te onderzoeken.’

De belangrijkste ontdekking van Trümper en

zijn medewerkers is de oplossing van een sinds

1960 bestaand probleem: de aanwezigheid van

een sterke en zeer gelijkmatig over de hemelbol

verdeelde harde-röntgenstraling. Deze ‘achtergrondstraling’

werd ontdekt door Riccardo

‘Harde röntgenstraling bleek afkomstig

van miljoenen jonge melkwegstelsels’

Giacconi; hij ontving hiervoor vorige maand de

Nobelprijs voor natuurkunde. Waarnemingen

met de Rosat-satelliet in de jaren negentig hebben

laten zien dat de achtergrondstraling afkomstig

is van miljoenen gelijkmatig over de kosmos

verdeelde melkwegstelsels op afstanden van vijf

tot elf miljard lichtjaar – dat wil zeggen dat we ze

zien stralen toen het heelal nog zeer jong was.

Een al even onverwachte verrassing ten slotte

10 FOLIA 18 JAARGANG 56 10 JANUARI 2003

was Trümpers ontdekking dat zelfs koude objecten

als kometen röntgenstraling kunnen uitzenden.

Deze wordt veroorzaakt door het constante

bombardement van de zonnewind, een stroom

elektrisch geladen deeltjes vanuit het buitenste

deel van de zon.

Bennie Mols

MARIETJE D’HANE SCHELTEMA

vertaalster van ‘Metamorphosen’ van Ovidius

Het idee om de gedaanteverwisseling als

leidraad te gebruiken voor een overzicht

van de klassieke mythologie was niet echt

origineel. Schrijvers in Alexandrië hadden dat al

gedaan, maar dan op encyclopedische wijze. Volgens

Marietje d’Hane Scheltema (1932) gebruikt

de Romeinse dichter Ovidius diezelfde draad in

zijn Metamorphosen op werkelijk geniale wijze.

‘Hij heeft het verschijnsel van de gedaanteverwisseling

veel dieper, filosofischer gevoeld: alles

wat je in de natuur ziet, vanaf de schepping, is

metamorfose. Bij Ovidius blijft er echter na iedere

transformatie altijd een kern behouden. Wanneer

Daphne in een laurierboom verandert bijvoorbeeld,

dan staat er duidelijk bij: haar gratie is

het enige dat rest. Dat was zijn uitgangspunt;

daardoor moet hij op een ongelofelijke manier

geïnspireerd zijn. De Metamorphosen is hecht op

diezelfde gedachte gestructureerd. Ovidius moet

er jarenlang mee bezig zijn geweest, er eindeloos

over hebben nagedacht.’

Voor d’Hane Scheltema is de Metamorphosen

de zoveelste veelgeprezen vertaling op rij. Eerder

vertaalde ze Aeschyles’ Oresteia, de komedies van

Aristophanes, de Satiren van Juvenalis (waarvoor

ze de Martinus Nijhoff Prijs ontving) en de Aeneis

vanVergilius.

De Metamorphosen vormden in ieder geval

qua omvang een van haar grootste projecten. Het

werk, verschenen in het jaar 8, bestaat uit ruim

honderddertig verhalen. Ovidius beschrijft de

schepping van de kosmos, de avonturen van

goden, helden en gewone stervelingen, en de

geschiedenis vanaf de val van Troje tot en met de

groei van Rome. Ieder verhaal komt voort uit het

voorafgaande. D’Hane Scheltema: ‘Ook daar zie

je die voortdurende metamorfose. Toch is er niet

één verhaal dat-ie zelf heeft verzonnen. Wij eisen

tegenwoordig van een auteur een oorspronkelijk

werk, in die tijd was dat niet zo. Maar Ovidius

vertelt geen enkel verhaal precies zoals zijn voorgangers

hadden gedaan. Het is navertellen én veranderen.

Pygmalion bijvoorbeeld was traditioneel

een perverse koning die verliefd was op een

beeld uit zijn paleis. Ovidius maakt er een beeldhouwer

van die zijn eigen kunstwerk bewondert

en dan heeft het verhaal niets pervers meer.’

Naar onderwerp, vorm en metrum is de Metamorphosen

een klassiek epos. Tegelijkertijd was


het ook een volstrekt nieuw werk. Een twintigtal

jaren daarvoor had Vergilius zijn Aeneis geschreven,

over de Trojaanse held Aeneas, de stamvader

van Romulus en Remus, de stichters van Rome,

en van keizer Augustus. Op zich een vernieuwend

soort epos, maar Ovidius bracht iets volstrekt

anders. Zijn gevechtsscènes, zoals de uit de

hand gelopen bruiloft van Perseus en Andromeda,

zijn parodieën op de bloedige veldslagen

in de klassieke epossen. D’Hane Scheltema: ‘Ik

denk dat de luisteraars dat geweldig vonden want

iedereen kende in die tijd de Ilias uit het hoofd. Ik

heb eens een acteur de strijd tussen de Centauren

en Lapithen horen voordragen, heel snel, als een

voetbalverslag. En ik dacht: precies raak.’

Vergilius had zijn Aeneis opgedragen aan keizer

Augustus. Ovidius steekt in zijn laatste dichtregels

een lofzang af op de keizer. D’Hane Scheltema:

‘Mijn tenen krommen als ik die regels lees.

Hij wilde bij Augustus in ’t gevlij komen, maar

het heeft niet gewerkt. Kort daarna is hij verbannen.

Niet vanwege de Metamorphosen maar vanwege

een eerder werk, een leerdicht voor minnaars,

de Ars amandi. Die verbanning was

ongelofelijk, want iedereen begreep dat de Metamorphosen

een meesterwerk was.

Grote delen waren al ruim van tevoren

bekend. Ovidius zelf had eruit voorgedragen. In

die tijd las men niet in stilte, in z’n eentje. Een

dergelijk werk was bedoeld om voorgelezen te

worden. Dat merk je ook aan de klank en het

metrum. Ik heb daar rekening mee gehouden. Je

moet spelen met de vorm, bijvoorbeeld door een

zin midden in de versregel te laten eindigen en

door te spelen met het metrum. Dat werkt nog

steeds. Als Joop Keesmaat, een acteur van het

RO-theater die veel succes heeft gehad met dit

werk, de tekst voordraagt, dan zie je mensen

geboeid luisteren.

Ovidius is niet echt lastig te vertalen, maar je

moet geen haast hebben. De Metamorphosen

bestaat uit zo’n elfduizend versregels. De ene

dag gaat het sneller dan de ander, maar gemiddeld

vertaal je tien, twintig versregels per dag.

En dan komen de correcties. Vier, vijf versies

zijn er zeker doorheen gegaan. Er zijn momenten

dat je denkt: dit is zo mooi, dit is onvertaalbaar.

Op andere momenten wordt de Nederlandse

vertaling ook weleens mooier dan het

oorspronkelijke Latijn. Die vrijheid moet je dan

nemen.’

Een beruchte passage is de opsomming van de

FOLIA 18 JAARGANG 56 10 JANUARI 2003

vijfendertig namen van de jachthonden van

Actaeon. Het is een parodie op de ellenlange

opsommingen in het klassieke epos, zoals de

opsomming van de Griekse schepen in de Ilias.

Verscheidene honden dragen Griekse namen;

Ovidius dreef daarmee waarschijnlijk de spot

‘Ik heb de strijd tussen de Centauren en Lapithen horen

voordragen als een voetbalverslag. Ik dacht: precies raak’

met de gewoonte van rijke Romeinen om hun

dure jachthonden chique Griekse namen te

geven. d’Hane Scheltema heeft in haar vertaling

de vrijheid genomen om een van de honden de

engelse naam Deer Hunter mee te geven. ‘Dat is

wel een stijlbreuk, misschien. Ik heb voor die

hondennamen bij Joost van den Vondel gekeken,

die de Metamorphosen ook heeft vertaald, en hij

had verscheidene zeventiende-eeuwse hondennamen

gebruikt. Maar je hebt gelijk dat niet

iedereen een dergelijke “grap” kan waarderen.

Kees Verheul bijvoorbeeld klaagde dat ik in het

verhaal van Daedalus en Icarus het woord “vliegreis”

had gebruikt. Dat kan niet, zei hij, dat is veel

te modern.’

11

Marcel Hulspas

FOTO: ERNO WIENTJENS


LEZEN NIENKE BEEKING

SCHOP DE MENS

‘Een kleine schrijver schrijft zijn

kleine oorlog maar welke grote

schrijver gaat nu opstaan om ons

zijn Boek Over De Grote Oorlog –

dat alles met hoofdletters – aan te

bieden?’

Met deze vraag vol twijfel opent

Louis Paul Boon in Mijn kleine oorlog

(1947) zijn felle aanklacht tegen

de oorlog. De hedendaagse lezer

kan een oprecht antwoord op die

vraag geven: het is de Vlaamse

schrijver zelf die ons dat Boek in het

gelaat slingert.

Dat er nu, ruim twee decennia

na Boons overlijden, een wetenschappelijke

editie van Mijn kleine

oorlog is uitgebracht, maakt duidelijk

dat dit werk een vooraanstaande

positie inneemt in de literatuur

van de Lage Landen. De

verzameling rauwe beelden van een

volk in oorlog betekende een literaire

omslag: als subjectivistische

oorlogskroniek vormde ze de aanzet

voor het Nederlandse modernisme.

Het zijn echter niet alleen de

vormexperimenten die dit boek

doen beklijven. Het is veeleer de

ontluisterende desillusie van de

schrijver zelf over het gedrag van

zijn landgenoten die een blijvende

indruk achterlaat. Geen verzet,

geen oproer, maar zoveel mogelijk

profiteren van de bezetter is het

credo van ‘de kleine man’. Naar

hem wijst Boon met priemende vinger;

door zíjn gedrag wordt al het

maatschappelijk onrecht veroorzaakt.

In oorlogssituaties toont de

mens zijn ware gezicht.

De onmacht en onwil om met

mooie woorden en welgevormde

BEELD F.P. CHU

Het was in het Creagebouw.

Ik was op zoek

naar kerstversiering. In

plaats daarvan kwam ik

dit raam tegen.

zinnen dit pessimistische wereldbeeld

te beschrijven hebben ertoe

geleid dat Boon in Mijn kleine oorlog

een stijl bezigt die grenst aan het

vulgaire. Hier klinkt onmiskenbaar

de invloed van Louis-Ferdinand

Céline in door. Net als diens Voyage

au bout de la nuit stuitte de eerste

uitgave in boekvorm van Boons

Mijn kleine oorlog op hevige weerstand

van conservatieve kant. Dit

bracht Boon ertoe om in 1960 een

sterk gekuiste versie uit te brengen.

In de wetenschappelijke editie

zijn beide versies te lezen, evenals

de afleveringen die voorafgaand

aan het boek in de Zondagspost van

1945 zijn verschenen. Zelfs de ruwe

aantekeningen die de schrijver voor

zijn oorlogsvertelling maakte, zijn

opgenomen. Door deze volledigheid

mag de alweer veertiende druk

van Mijn kleine oorlog niet ontbreken

op de boekenplank van de echte

Boon-liefhebber.

Maar niet alleen op die plank is

dit werk op zijn plaats. Iedereen zou

het op zijn nachtkastje moeten hebben

liggen. Al was het maar om

steeds opnieuw Boons laatste wanhoopskreet

‘SCHOP DE MEN-

SCHEN TOT ZIJ EEN GEWE-

TEN KRIJGEN’ tot zich door te

laten dringen. En te beseffen dat er

nog steeds een paar flinke schoppen

uit te delen zijn.

Louis Paul Boon, Mijn kleine oorlog.

Teksteditie en nawoord: Kris

Humbeeck, Dirk de Geest,

Anne Marie Musschoot, Yves

T’Sjoen, Ernst Bruinsma en Britt

Kennis. Veertiende druk, Querido.

495 blz., €29,90

FILM RENÉ GLAS

OUDERE JONGERE

Veertig jaar werd hij: Bond, James

Bond. Vijftig zelfs als je terugrekent

naar het jaar waarin Ian Fleming

zijn spion in boekvorm tot leven

bracht. Dat was in 1952 en nu pas, in

2003 en dus een jaar te laat voor een

jubileum, komt in Nederland het

twintigste avontuur van de onverwoestbare

007 uit (de financiële

angst voor hobbits en tovenaarsleerlingen

bleek de distributeur te

groot). Dit in tegenstelling tot de

rest van de wereld waar wél gewoon

een kerstrelease plaatsvond en

Bonds verjaardag gevierd kon worden

met een bioscoopbezoekje.

Maar afijn, Die Another Day is dus

eindelijk in de Nederlandse bioscopen

beland.

Pierce Brosnan moet met zijn

vierde optreden als Bond nogal wat

waarmaken. Niet alleen omdat het

een jubileumfilm betreft, ook is de

formule van de serie tegenwoordig

heftig aan het vergrijzen. Maar

gelukkig is Die Another Day een

feest van herkenning geworden

voor de Bond-fan. Met name in het

middenstuk van de film stikt het

van de aardige verwijzingen naar de

klassieke Bonds (let op de achtergrond

in de gebruikelijke Q-scène).

De meest directe verwijzing naar

de Bond van weleer probeert echter

de James Bond-formule te verjon-

12 FOLIA 18 JAARGANG 56 10 JANUARI 2003

gen. In een overduidelijke ode aan

Dr. No’s Honey Rider (Ursula

Andress) verschijnt Halle Barry’s

karakter Jinx ten tonele. Deze Jinx

is zogenaamd niet de zoveelste

Bond-girl, maar een gelijkwaardige

medestander. Dat dit niet lekker

werkt binnen de Bond-formule van

seksistische stereotyperingen (ze

gaat vrijwel meteen plat), een van

de grootste redenen van het succes

van de reeks, lijkt niemand bij United

Artists te snappen.

Het in het laatste deel van de

film overboord gooien van de

grootste troef van de Bond-serie,

de extravagante stunts, is echter

het vreemdst. De computeranimaties

die ervoor in de plaats zijn

gezet ogen, naast dertien-in-eendozijn,

vooral obscuur in de

wereld van de super-Brit. En dit

laat Die Another Day ondanks de

vele verwijzingen naar zijn wortels

de meest afgedwaalde Bond-film

zijn.

Maar goed, dat zeiden ze van de

latere Roger Moores en Timothy

Daltons ook. Met het succes van

Die Another Day lijkt Bond, James

Bond weer een blik nieuwe, hongerige

fans te hebben geopend. Hij

mag dan wel oud geworden zijn,

scoren kan hij nog steeds als de

beste.


Die Another Day (GB/VS, 2002)

Regie: Lee Tamahori

Met: Pierce Brosnan, Halle Barry, Toby

Stephens, Rick Yune, Judi Dench,

John Cleese

ETEN AAF BRANDT CORSTIUS

Museumbezoek is hip.

Vooral als het regent. Een

lange rij bezoekers schuifelt

voetje voor voetje de

klavierklanken uit de

Nieuwe Kerk tegemoet,

vastbesloten zich te vergapen

aan kunstschatten

van de Stroganoffs: de

Russische Rockefellers

van de zestiende tot en

met de negentiende

eeuw.

Rijk geworden door

handel in zout en pelzen

bouwde deze roemruchte

adellijke familie

kloosters, kathedralen en

paleizen. ‘Het is onmogelijk

rijker te zijn dan de

Stroganoffs’, luidt een

Russisch spreekwoord.

Geld moet rollen, dachten

de Stroganoffs op

hun beurt en zij verzamelden

erop los. De tentoonstelling

geeft een

prachtig beeld van hun

verzamelwoede: naast

werken uit de fabelachtige

kunstcollectie, grotendeels

bijeengebracht

door kunstliefhebber

Aleksandr Stroganoff

(1733-1811), worden malachieten

schalen en vazen,

meubels, antieke mun-

DOOR DE BEUGEL

Het was weer eens tijd

voor Italiaans. Ik had al

een restaurantje in mijn

hoofd, een geinig

kleintje naast de

kinderboekenwinkel

vlakbij het Spui, maar

op de een of andere

manier is dat altijd dicht

als ik me er aandien. Ik

en mijn eetvriend

hadden honger, dus

haast, en we renden

haast wanhopig de

Spuistraat in. ‘Je kunt

tegenwoordig bij Villa

Zeezicht pasta eten!’

riep ik, maar zelfs de

kleine afstand naar het

P.C. Hoofthuis wilden

we niet meer afleggen.

Toen zag ik ineens

Caprese, een tentje

waar ik in een ver

verleden weleens

lekkere pasta had

gegeten (geen

caprese). Snel naar

binnen, dus.

Bij Caprese hangt een

Amerikaanse sfeer,

althans, de bediening is

Amerikaans snel.

Bestel je een spaghetti

bolognese (€8,50) en

een ravioli met basilicumsaus

(€11,00),

zoals wij deden, dan

staan ze binnen de

kortste tijd voor je neus

te dampen. De insalata

mista (€4,50) en het

CULTUUR EVELYN DE ROOS

RUSSISCHE ROCKEFELLERS

FOLIA 18 JAARGANG 56 10 JANUARI 2003

ten, snuifdoosjes en

allerhande curiosa uit de

Oudheid en China

getoond.

De Stroganoffs waren

niet alleen rijk, maar ook

diep religieus: isstrogali

betekent gemarteld, in

stukken gesneden. De

familie ontleent haar

naam aan het eerste

familielid dat zich

bekeerde tot het orthodoxe

geloof en vervolgens

door de Tartaren in

mootjes werd gehakt.

Een aparte nis van de

kerk is bestemd voor ico-

nen in alle soorten en

maten die voor het eerst

buiten Rusland te zien

zijn. Je wordt er een

beetje stil van. De

omvang en de kleurcombinaties

van de geborduurde

iconen zijn verbazingwekkend.

Dit geldt

ook voor de staat waarin

deze iconen verkeren. Te

meer als je je bedenkt dat

deze eeuwenoude iconen

elk jaar met Pasen werden

gekust en rondgedragen.

Via een audiotour van

een euro kun je wat meer

te weten komen over het

kannetje rode huiswijn

(€8) waren er ook als

de kippen bij. Qua

smaak is Caprese

nogal Hollands: weinig

kruiden en sowieso

weinig bijzonders. Best

lekker hoor, maar pasta

zoals ik ’m ook heel

makkelijk kan maken

(misschien iets minder

snel, dat wel). Eetvriend

had dezelfde

observaties over zijn

ravioli. Het gebrek aan

smaak wordt echter

goedgemaakt door het

interieur, geen druiventakken

en lelijke muurschilderingen

maar een

fijn oranje verfje en

13

verhaal achter een kunstwerk

of over de familie

wier naam niet alleen

spreekwoordelijk is

geworden, maar ook

wordt gebruikt voor een

wereldberoemd gerecht.

‘De Rijkdom van Stroganoff:

Het verhaal van

een Russische familie.’ Te

zien in de Nieuwe Kerk,

Dam. Tot 22 april. Geopend

van 10.00 tot

18.00 uur en op donderdagen

tot 22.00 uur.

Toegang: 10 euro. CJP:

9 euro.

mooie houten vloeren.

De dames van de bediening

zijn ook heel

aardig, al spreken ze

geen Nederlands. En er

is meestal plaats,

waarschijnlijk door de

snelle turnover van de

gasten. Eindoordeel:

kan door de beugel,

goed voor honger in het

centrum, maar eigenlijk

niet veel interessanter

dan La Place, de aanzienlijk

goedkopere

huishap van de V&D

eventjes verderop.

Caprese

Spuistraat 259-261

(020) 620 0059

FOTO: UIT CATALOGUS


BRIEVEN

VN-RESOLUTIE (3)

Op 22 november vorig jaar was het 35 jaar geleden

dat de VN-Veiligheidsraad resolutie 242 aannam. In

die resolutie, die tot op heden niet is uitgevoerd,

wordt Israël herinnerd aan ‘the inadmissibility of the

acquisition of territory by war’. De Universiteit van

Amsterdam heeft daaraan terecht een symposium

gewijd. In Folia 14 (6 december 2002) geven twee

bezoekers van deze bijeenkomst uiting aan hun

onvrede over de gang van zaken op die dag. Zij

beklagen zich onder meer over de eenzijdigheid, over

het anti-Israëlische karakter en over de onwetenschappelijke

aard van een aantal bijdragen. Twee

sprekers in het bijzonder krijgen ervan langs: de

Israëlische professor Tanya Reinhart (die werkzaam

is aan de universiteit van Tel Aviv, maar ook in Utrecht

doceert) en Gretta Duisenberg, voorzitter van de initiatiefgroep

Stop de Bezetting. Ondergetekende ten

slotte wordt ervan beschuldigd het symposium in

een ‘coproductie’ met de ‘actiegroep van Gretta Duisenberg’

georganiseerd te hebben.

Om met dat laatste te beginnen: dat is onjuist. Het

initiatief lag bij mij, al ben ik bij de uitvoering ondersteund

door een aantal (ex-)studenten en hebben we

gebruikgemaakt van de adressenbestanden van een

aantal andere organisaties, waaronder Stop de

Bezetting. Ook is het symposium aangekondigd via

de website van het Onderwijsinstituut van de afdeling

politicologie. Het is jammer dat er in de brief

geen gewag wordt gemaakt van de inhoud van de

toespraak van mevrouw Duisenberg. De briefschrijvers

volstaan ermee te spreken van ‘een omstreden

persoon’, die ‘in opspraak is geraakt wegens eventuele

antisemitische uitlatingen’. In de bewuste voordracht

kwam geen onvertogen woord voor, tenzij je

natuurlijk in de premier van Israël een ‘man van de

vrede’ ziet (zoals Arik Suissa zich niet zolang geleden

tijdens een CDA-jongerendebat liet ontvallen).

Wat de aantijging aan het adres van Tanya Reinhart

betreft: die is volstrekt misplaatst. Niet alleen gaf zij

wel degelijk een op feiten gebaseerde historische

analyse, maar belangrijker nog was haar poging een

uitweg te zoeken uit het slepende conflict. Dat die

uitweg haars inziens alleen bereikt lijkt te kunnen

worden door druk uit te oefenen op Israël – ook vanuit

Nederland – mag sommigen onwelgevallig in de

oren klinken, maar is een volstrekt acceptabel standpunt.

In dat verband haalde Reinhart overigens uitvoerig

D66-politica Lousewies van der Laan aan die

zich ook regelmatig in die termen heeft uitgelaten. In

het debat met de politici is dat geluid eveneens naar

voren gekomen, naast andere meer pro-Israëlische

geluiden (vooral verwoord door de vertegenwoordiger

van de VVD).

Het is bespottelijk om te spreken van een ‘grimmige

sfeer, die meer deed denken aan een illegaal partijcongres

van extreme elementen’. Waarom zulke

onzinnige kwalificaties gebruiken voor een bijeenkomst

die in een uiterst gemoedelijke sfeer heeft

plaatsgevonden, met als enige smet de paar momenten

dat er op een nogal opgewonden en suggestieve

manier vragen werden gesteld door vertegenwoordigers

van de CIDI Jongeren Organisatie (CiJO),

onder wie Arik Suissa zelf. Als er al sprake was van

‘extreme elementen’, wie de schoen past trekke hem

aan.

Het symposium, bezocht door zo’n 250 belangstellenden,

voorzag duidelijk in een behoefte. Niet in een

behoefte aan ‘Israëlbashing’, maar aan meer achtergrondinformatie

en discussie. De Universiteit van

Amsterdam organiseert sinds jaar en dag bijeenkom-

sten over conflicthaarden in de wereld en dat is een

goede zaak. De bezetting door Israël van de Palestijnse

gebieden is een van de laatste koloniale conflicten

in de eenentwintigste eeuw en schreeuwt om

aandacht. Op 22 november vorig jaar zijn we daar op

een bescheiden manier aan tegemoetgekomen.

Paul Aarts,

universitair docent internationale betrekkingen

VN-RESOLUTIE (4)

Op 22 november 2002 bezochten wij het UvA-symposium

over VN-resolutie 242. Dit evenement

leverde volgens ons een waardevolle bijdrage aan

het debat over het Israëlisch-Palestijnse conflict. Studenten

Simone Kukenheim en Arik Suissa oordelen

hier in Folia 14 (6 december 2002) anders over. Zij

vonden het symposium onwetenschappelijk en eenzijdig.

Dit terwijl ze toegeven dat een onderdeel daarvan,

het volkenrechtdebat tussen de deskundigen

Leurdijk en De Waart, wel degelijk een wetenschappelijk

karakter had.

Kukenheim en Suissa winden zich vooral op over

deelname van de kritische Israëlische professor Reinhart.

Zij hield een overtuigend betoog voor het

opvoeren van economische en politieke druk op

Israël om haar eigen staat, in het belang van vrede en

veiligheid in het hele Midden-Oosten, te dwingen de

bezettingspolitiek te staken en de oprichting van een

levensvatbare Palestijnse staat mogelijk te maken.

Dit onderdeel van het symposium was volgens ons

geen anti-Israël demonstratie, zoals de twee studenten

beweren, maar een anti-bezettings- en pro-vredepleidooi.

Nog meer lijken Kukenheim en Suissa zich te irriteren

aan de afsluiting van het evenement door mevrouw

Duisenberg. Deze hield een waardige toespraak over

vrede in Israël én Palestina op basis van een rechtvaardige

en levensvatbare twee-statenoplossing.

Wie kan daar op tegen zijn? Enkele bezoekers van

het symposium verlieten aan het begin van haar toespraak

demonstratief de zaal en hebben haar verhaal

daarom niet kunnen aanhoren. Opvallend is dat

Kukenheim en Suissa daarbij waren.

Kukenheim en Suissa vinden dat de onafhankelijkheid

van de UvA in het geding zou zijn. Wij zijn het

daarmee eens. Niet vanwege het gehouden symposium,

maar veel meer omdat de UvA studiepunten

toekent aan studenten die de cursus ‘De buitenlandse

politiek van Israël’ volgen. Deze cursus wordt

verzorgd door het Centrum Informatie en Documentatie

Israël (CIDI), een allesbehalve neutraal en

wetenschappelijk instituut. Ironisch genoeg zijn

Kukenheim en Suissa verbonden aan het CIDI.

Tot slot lijken de twee studenten een lastercampagne

te zijn begonnen tegen UvA-docent Paul Aarts. Volgens

ons is hij een van de weinigen in Nederland die

publiekelijk en ondubbelzinnig de voornaamste oorzaak

van het Israëlisch-Palestijnse conflict durft aan te

wijzen: de niet-legitieme bezetting van Palestijns land

door Israël. In tijden waarin de politiek zwijgt over wat

Israël de Palestijnen collectief aandoet en de media

slechts incidenteel door Israëlische staatspropaganda

heen prikken valt dit toe te juichen. Net als het kritische

betoog van een Israëlische professor en de moedige

Gretta Duisenberg. De universiteit is bij uitstek een

plek om dergelijke stemmen een podium te bieden.

Hakima Aouragh, studente sociologie, en Nina

Egloss, studente psychologie

FOLIA 18 JAARGANG 56 10 JANUARI 2003

VN-RESOLUTIE (5)

Als inleider van het symposium 35 jaar VN-resolutie

242 inzake de Palestijnse gebieden kan ik mij in het

geheel niet vinden in de feitelijk onjuiste en suggestieve

weergave daarvan door Kukenheim en Suissa in

hun ingezonden brief (Folia, 6 december 2002). Ten

eerste was het platform Stop de Bezetting niet de initiatiefnemer

van dit symposium. Daarnaast zijn Kukenheim

en Suissa blijkbaar van mening dat docenten

geen sprekers dienen uit te nodigen, zoals in dit geval

prof. Reinhart (werkzaam aan de universiteit van Tel

Aviv), die een analysekader hanteren dat bepaalde

studenten niet aanstaat. Ook is het hen blijkbaar ontgaan

dat een groot deel van de middagsessie

bestond uit een discussie tussen vertegenwoordigers

van vier politieke partijen (waaronder de VVD), die er

duidelijk uiteenlopende meningen op nahielden.

Waarom hierbij termen als ‘een grimmige sfeer, die

meer deed denken aan een illegaal partijcongres van

extreme elementen’ worden gebruikt, is mij een raadsel.

Suggestief is het natuurlijk wel. Men kan op een

universiteit over veel zaken van mening verschillen.

Maar wat kunnen we eraan doen als studenten zich

wellicht niet thuis voelen op een universiteit omdat ze

daar geconfronteerd worden met sprekers met wie ze

het niet eens zijn? Is het niet juist de plicht van een

universiteit om ruimte te bieden aan beschouwingen

waar niet iedereen bij voorbaat mee instemt? Is het

niet juist de taak van vertegenwoordigers van politieke

partijen om hun standpunten naar voren te brengen

ook als bepaalde standpunten een deel van het

publiek onwelgevallig zijn?

Prof. dr. Annelies Moors,

afdeling sociologie en antropologie

INSTELLINGSPLAN (2)

De woede van de heer Harm Pinkster (Folia, 13

december 2002) naar aanleiding van de kritiek op

het instellingsplan kan ik goed begrijpen. Hij heeft

ook helemaal gelijk als hij zegt dat de kwaliteit van

het onderwijs uitgebreid aan bod komt in het plan.

Echter, ik kan hem geen gelijk geven in zijn opmerking

dat dit punt als belangrijkste naar voren komt.

De eerste ambitie die wordt verwoord is ‘De Universiteit

van Amsterdam ambieert een internationaal

vooraanstaande universiteit in onderwijs en onderzoek

te zijn’. Persoonlijk kan het mij echter bar weinig

schelen of de UvA beter is dan universiteiten in

Japan, Oezbekistan, Portugal of Amerika. Studenten

worden er niet beter van als docenten met applaus

worden ontvangen op internationale congressen. Zij

worden er beter van als deze docenten gewoon in

Amsterdam zijn en gemotiveerd en gepassioneerd

voor de collegezalen staan om hun kennis over te

dragen. Zoals zo vaak wordt er bij de UvA de verkeerde

kant op geredeneerd. In plaats van de internationale

reputatie in dienst te stellen van de kwaliteit

van onderwijs en onderzoek, wordt het onderwijs

gebruikt als middel om een goede naam te verwerven.

Het wordt gemarginaliseerd tot niets meer dan

een fragment in het grote promotieplan. Hoewel ik

ervan overtuigd ben dat de schrijvers van het instellingsplan

de beste bedoelingen hebben gehad,

beangstigt het mij zeer dat zij zo verblind zijn door

hun eigen ambities dat ze doel en middel niet meer

kunnen onderscheiden.

Floor Milikowsky,

voorzitster van de Asva

15


Eerst rood, dan groen,

dan blauw

DOOR BERBER ROUWÉ

Hij geloofde zijn ogen niet. Steve

Welter liet stroom in twee richtingen

door een kunststof lopen en ontdekte

dat die zowel rood als groen licht kan

uitzenden.

zette een knopje om en tot mijn verbazing

begon het apparaatje groen licht uit te zen- ‘Ik

den.’ Steve Welter, die promoveert bij moleculaire

chemie aan de UvA op een project in

nauwe samenwerking met Philips, vertelt over de

ontdekking die hem als kersverse aio een publicatie

in Nature (2 januari) bezorgde: een dunne

laag kunststof die zowel groen als rood licht uit

kan zenden als je er stroom doorheen laat lopen.

Handig om bijvoorbeeld flinterdunne beeldschermen

mee te maken. ‘Het enige wat ik deed,

was de richting van de stroom omkeren. Als ik

de stroom de ene kant op liet lopen, kreeg ik

groen licht, liet ik de stroom de andere kant oplopen:

rood. Ik geloofde mijn ogen niet. Helaas

waren er geen getuigen, ik was alleen in een

cleanroom van Philips. Dus schreef ik de vinding

stilletjes op in mijn logboek en herhaalde de

proef enkele keren.’ Welters hoogleraar Luisa de

Cola kwam meteen naar Eindhoven gesneld.

Welter: ‘Om de rest van de vakgroep te overtuigen

heb ik foto’s gemaakt.’

16 FOLIA 18 JAARGANG 56 10 JANUARI 2003

V.L.N.R. STEVE WELTER, LUISA DE COLA, KLEMENS BRUNNER EN HANS HOFSTRAAT

De kunststof, een polymeer verrijkt met complexen

van een stof genaamd ruthenium, werd

ontwikkeld samen met Philips. De stof heeft dan

ook toepassingsmogelijkheden. In normale televisies

moet elk punt van het beeld opgebouwd

worden uit drie stippen licht: een groene, een

rode en een blauwe stip. Met deze drie stippen

samen kun je alle kleuren licht maken, ook wit

licht. Het is technisch ingewikkeld om mooie

kleuren te krijgen door drie zeer kleine stippen

lichtgevend materiaal vlak naast elkaar te leggen.

Werken met een kunststoflaag die afwisselend

twee kleuren kan produceren, is makkelijker. En

doordat een groter gedeelte van het oppervlak

licht kan geven, worden de kleuren helderder. De

FOTO: HENK THOMAS


Cola laat een voorloper van het lichtgevende

apparaat, de electroluminescent device, zien. Het is

een plaatje van enkele vierkante centimeters

oppervlak dat je aan kunt sluiten op een gewone

batterij. De polymeerlaag is een tienduizendste

van een millimeter dik. Om stroom door de

kunststoflaag te laten lopen zit hij ingeklemd tussen

twee elektroden, de pluspool is van goud en

de minpool van een tinlegering. Het geheel is een

fractie van een millimeter dik en werkt op slechts

vier volt spanning. De Cola: ‘Het apparaatje is zo

simpel, prachtig vind ik dat. In het lab kunnen we

de polymeer in een dag maken. De constructie is

stabiel, ze kan tegen vochtigheid en tegen oxida-

tie, maar is ook flexibel. Je zou er een rond oppervlak

mee kunnen bekleden. Plastic electronics,

noemen we dat.’

Bovendien zendt het polymeer licht uit in alle

richtingen. Het beeldscherm van een laptop bijvoorbeeld

zendt het meeste licht recht vooruit.

Daarom kun je het scherm van de zijkant minder

goed lezen. Een laptop met een scherm van het

nieuwe polymeer zou je vanuit elke hoek kunnen

lezen. Verder is het licht bijzonder helder, je zou

er lampen van kunnen maken of tweekleurige

stoplichten.

De mogelijke toepassingen zijn echter niet

de reden dat de ontdekking het vooraanstaande

blad Nature haalde. Vooral het

mechanisme achter het lichtgevende apparaat is

voor chemici verassend. Het groene en rode licht

worden veroorzaakt door verschillende mechanismen.

Beide zijn te zien als een spel van elektronen,

kleine negatief geladen deeltjes. Elektriciteit

is niets anders dan een grote stroom van deze

elektronen. Als je elektrische stroom door het

lichtgevende apparaat laat lopen, worden aan de

ene kant van het apparaat elektronen de polymeerlaag

ingepompt, terwijl aan de andere kant

elektronen eruit worden gezogen. Daardoor ontstaat

aan de ene kant van de polymeerlaag een

overschot aan elektronen en aan de andere kant

een tekort. Dat tekort aan elektronen is te zien als

een aantal gaatjes in de polymeer die wachten om

te worden opgevuld met elektronen.

Hoe het rode licht ontstaat konden de weten-

schappers makkelijk verklaren. Ze wisten dat de

ruthenium-complexen waarmee de nieuwe polymeer

verrijkt is, fungeren als tijdelijke opslagdepots

voor elektronen. Aan de ene kant van het

apparaat slurpt het ruthenium het overschot aan

elektronen op, terwijl het aan de andere kant,

waar een tekort aan elektronen heerst, elektronen

afstoot. Hierdoor ontstaan twee soorten ruthenium-complexen:

één met te veel en één met te

weinig elektronen. In het midden van de polymeerlaag

ligt een grensvlak waar de twee soorten

ruthenium vlak naast elkaar bestaan. Dit is echter

geen stabiele situatie: de elektronen willen weer

eerlijk verdeeld worden. Wanneer dat gebeurt,

‘Er waren geen getuigen. Dus schreef ik de vinding

stilletjes op in mijn logboek. Om de vakgroep te

overtuigen heb ik foto’s gemaakt’

komt energie vrij in de vorm van rood licht.

Het groene licht was echter nieuw, en dus

moeilijker te verklaren. Het lichtgevende apparaat

is asymmetrisch, met een pool van goud en

een van tinlegering. Door die asymmetrie

lopen de elektronen niet alleen de andere kant

op als je de stroomrichting verandert, de elektronen

lopen ook op een andere manier door

het polymeer. Het ruthenium slurpt, net als bij

het rode licht, aan de ene kant van het apparaat

elektronen op. Maar nu kan het rutheniumcomplex

twee keer zo veel elektronen opnemen

en wel op een speciale opslagplek. Vanaf deze

opslagplek kan het ruthenium zijn extra elektronen

makkelijker kwijt. Het heeft geen ander

ruthenium-complex meer nodig om van zijn

elektronen af te komen. In plaats daarvan wippen

de elektronen rechtstreeks van het ruthenium

in de ‘gaatjes’ van de polymeerlaag – de

plekken waar een elektronentekort heerst. De

energie die daarbij vrijkomt, wordt uitgezonden

als groen licht.

Het enige wat nog mist, is de blauwe kleur.

Met bijvoorbeeld blauw en oranje kun je een

soort wit licht maken. De Cola: ‘Als we groen,

rood én blauw licht uit één polymeer zouden

kunnen krijgen zou het helemaal mooi zijn. Maar

dat is voorlopig nog een droom.’ ❖

De light-emitting device werd ontwikkeld door drs.

Steve Welter (UvA/Philips), prof. Luisa de Cola

(UvA), prof. Hans Hofstraat (Philips/UvA) en dr.

Klemens Brunner (Philips).

FOLIA 18 JAARGANG 56 10 JANUARI 2003

NON-FICTIE

KAPITALISTISCH ANTIGLOBALISME

Het kapitalisme heeft zijn wilde haren verloren. Maar

niet zijn streken of zijn doelstellingen. Dat is de centrale

boodschap van Empire, de Amerikaanse bestseller van

Michael Hardt en Antonio Negri, die in vertaling is verschenen

bij uitgeverij Van Gennep.

Het grootkapitaal is tegenwoordig minder gewelddadig,

subtieler, soepeler in de omgang met zijn tegenstanders.

Bevrijdingsbewegingen en milieuactivisme werden

tot in de jaren tachtig te vuur en te zwaard

bestreden; tegenwoordig worden ze op allerlei slinkse

wijzen gestimuleerd om de doelstellingen van het kapitalisme

te verwezenlijken. Bent u ook zo bezorgd om de

bescherming van de mensenrechten in de Arabische

wereld? Om het behoud van het tropische regenwoud?

Geen nood. De grote westerse mogendheden staan

achter u. En achter de hypocriete politici die op die

manier stemmen proberen te trekken, schuilt het kapitalistische

imperium dat dezelfde morele verontwaardiging

uitstekend kan gebruiken om zijn invloed nog

verder te vergroten. Voor het imperium zijn universele

waarden als ‘vrijheid’ en ‘democratie’ instrumenten voor

het verbreiden van een andere waarde: winst.

De enige tegenkracht die dit moderne, subtiele kapitalisme

ondervindt, de enige ook die zich niet voor zijn karretje

zal laten spannen, is (zoals de auteurs schrijven)

het ‘subversieve’, spontaan georganiseerde verzet van

bepaalde bevrijdingsbewegingen en antiglobalisten.

Niet elke massabeweging krijgt van de auteurs het

stempeltje ‘goedgekeurd’ opgedrukt. In het uitgebreide

overzicht van moderne verzetsdaden, van Genua via

Zuid-Korea tot Yucatan, ontbreken bijvoorbeeld de

opstanden tegen communistische regimes. Vrijheidsstrijd

in zekere zin, maar volgens de auteurs georkestreerd

door het moderne kapitalisme.

Wat worden we wijzer van een dergelijke ‘analyse’ van

de recente mondiale ontwikkelingen? Vrijwel niets. Globalisering

‘ontmaskeren’ als het volgende stadium in de

ontwikkeling van het kapitalisme, dat heeft Lenin een

eeuw geleden al voor ons gedaan. Antonio Negri (de

ware auteur van Empire, Hardt is vooral verantwoordelijk

voor de stijl) doet niet anders dan dit wiel opnieuw

uitvinden. Twintig jaar geleden verbond hij daaraan nog

de conclusie dat het hoog tijd werd voor ‘massale illegaliteit’

en ‘permanente burgeroorlog’. Negri was de

beruchtste van de extreem-linkse cattivi maestri, de

‘gemene leermeesters’ wier beste studenten spoedig

de weg vonden naar de Rode Brigades.

Oproepen tot gewapend verzet ontbreken in Empire,

toch zit Negri nog altijd onder huisarrest in Rome. Hij

weigert elke morele verantwoordelijk voor de politieke

moorden en ‘proletarische onteigeningen’ (gewapende

bankovervallen) in die bloedige jaren zeventig, ook al

praatte hij ze in die tijd voortdurend goed. Negri’s

Empire loopt dood in ondoordringbaar pseudo-marxistisch

en nepsociologisch georeer over ‘de imperiale

biomacht’, de ‘postmoderne posse’ en de ‘maatschappelijke

arbeider’. De oude vos heeft tijdens zijn huisarrest

toch wat geleerd. (MH)

Michael Hardt en Antonio Negri, Empire.

Uitgeverij Van Gennep, 480 blz., €29,50

17


DOOR ROB HARTGERS

Totalitaire regimes kiezen steeds

vaker voor een genocidale politiek.

De internationale gemeenschap staat

machteloos. Het nieuwe Centrum voor

Holocaust- en Genocidestudies gaat

onderzoek doen naar volkenmoord in

de hoop dat de voortekenen tijdig

herkend kunnen worden.

Volgens de Franse filosoof Albert Camus

stond de twintigste eeuw in het teken van

de moord. Beter zou het zijn geweest te

spreken van grootschalige, voorbedachte en van

staatswege gesanctioneerde massamoord met als

doel de gehele of gedeeltelijke vernietiging van

een bevolkingsgroep. In 1944 muntte de jurist

Raphael Lemkin hiervoor zelfs een nieuw

woord: ‘genocide’, samengesteld uit het Griekse

genos (ras of stam) en het Latijnse cide (doden).

Na de Tweede Wereldoorlog, in 1948, werd

genocide door de Verenigde Naties erkend als

een misdaad tegen de menselijkheid.

Aan universiteiten is deze misdaad lange tijd

bestudeerd in het kader van de holocaust. Tegenwoordig

richten historici en sociale wetenschappers

zich echter steeds meer op de parallellen

tussen volkenmoorden. Door genociden nauwgezet

te documenteren en te vergelijken hopen ze

de voortekenen ervan in kaart te brengen. In die

trend past ook het Centrum voor Holocaust- en

Genocidestudies, een gezamenlijk initiatief van

de Universiteit van Amsterdam en het Nederlands

Instituut voor Oorlogsdocumentatie

(Niod). Een van de drie onderzoeksgebieden van

het nieuwe centrum, dat wordt geleid door de

historicus Johannes Houwink ten Cate, is de

naoorlogse genocide.

Volkenmoord is geen twintigste-eeuwse uitvinding.

In de tweede eeuw voor Christus

vierden de Romeinen hun overwinning op

Carthago door te stad te vernietigen, de inwoners

af te slachten en de grond te besprenkelen

met zout, zodat er niets meer zou groeien. In de

Middeleeuwen hakten en plunderden christelijke

kruisvaarders zich een weg naar Jeruzalem,

waarna ze overgingen tot een massamoord op de

lokale joodse bevolking. Ook in niet-westerse

culturen zijn gevallen bekend van volkenmoord:

In de vorige eeuw zijn vier keer zoveel mensen omgekomen

tijdens een genocide dan tijdens oorlogen en revoluties

de Noord-Amerikaanse Anasazi-indianen

maakten zich er ruim voor de komst van Columbus

al schuldig aan, en in het negentiendeeeuwse

Zuid-Afrika maakte koning Shaka Zulu

in een tien jaar durende campagne korte metten

met stammen die de hegemonie van de Zulu’s

durfden te betwisten.

In de twintigste eeuw nam het aantal genociden

sterk toe. Volgens sommige berekeningen

zijn in de vorige eeuw vier keer zoveel mensen

omgekomen tijdens een genocide dan tijdens

De wortels

van het kwaad

18 FOLIA 18 JAARGANG 56 10 JANUARI 2003

oorlogen en revoluties. Totalitaire regimes kiezen

steeds vaker voor een genocidale politiek om

zich van tegenstanders te ontdoen. Keer op keer

is de internationale gemeenschap niet bij machte

de geweldsuitbarstingen te voorkomen – door

politieke onwil, maar ook doordat ze totaal verrast

wordt door de ontwikkelingen. Dat werd

pijnlijk duidelijk tijdens de parlementaire

enquête over de val van Srebrenica. Overste

Thom Karremans zag dat de mannen van de

vrouwen werden gescheiden en vervolgens werden

afgevoerd. Tijdens een ontmoeting met de

oorlogsmisdadiger Mladic was hij getuige van

diens intimiderende gedrag tegenover de

Moslim-vertegenwoordiger (Mladic liet zelfs

buiten een varken slachten, pal onder het open

raam). Karremans had niets in de gaten. De

moord op duizenden Moslim-mannen kwam

voor hem als een volslagen verrassing. ‘Niemand

in het bataljon heeft ooit het vermoeden gehad

wat er met de mannen uit Srebrenica zou gebeuren’,

verklaarde hij.

Onderzoek kan buitenlandse waarnemers

en leden van een vredesmacht helpen de

voortekenen van een genocide te herkennen.

Om te beginnen zijn vrijwel alle twintigsteeeuwse

genociden het werk geweest van

totalitaire staten die hun soevereine recht op

zelfbeschikking misbruikten om maatregelen

tegen een bedreigde minderheid af te schilderen

als een binnenlandse aangelegenheid. Een voor

de hand liggende zet, want het zelfbeschikkingsrecht

weegt zwaar in de internationale politiek.

Toen het Vietnamese leger in 1979 Cambodja

binnenviel en daarmee onbedoeld een eind

maakte aan de gevreesde killing fields van dictator

Pol Pot, kon het Rode Khmer-regime zelfs

FOTO: SALGADO/ABC

RWANDA, APRIL 1995


ekenen op internationale steun omdat Cambodja’s

soevereiniteit was geschonden.

Ook Milosevic maakte er dankbaar gebruik

van. Nadat zijn stroman Karadzic in 1991 de

Republica Srpska (Bosnië-Herzegovina) had uitgeroepen

op Bosnisch grondgebied, pompte

Milosevic deze ‘soevereine staat’ vol wapens.

Vervolgens werd het een uitvalsbasis voor de

etnische zuivering van Bosnië.

Veel genocidale regimes drijven een wig tussen

bevolkingsgroepen door een fictieve nationale

identiteit te creëren die bepaalde delen van

de bevolking uitsluit. De verschillen tussen de

dominante groep en de uitgesloten minderheden

zijn vaak miniem. In Rwanda konden de Hutumoordenaars

de etnische identiteit van hun

slachtoffers vaak alleen vaststellen aan de hand

van een identiteitsbewijs. (Veel Hutu’s zijn omgekomen

omdat de moordenaars ze voor Tutsi’s

hielden. Hun ‘goede’ identiteitsbewijs werd

beschouwd als een typische Tutsi-truc.)

In het onderzoek naar genocidale regimes gaat

veel aandacht uit naar het politieke en ambtelijke

raderwerk. Dat mag niet ten koste gaan

van het onderzoek naar individuen die de kampen

draaiende houden en het vuile werk opknappen.

Pogingen om de ‘zieke’ persoonlijkheid van

deze figuren te beschrijven zijn buitengewoon

lastig gebleken. Radislav Krstic, de Bosnisch-Servische

commandant die anderhalf jaar geleden

door het Joegoslavië Tribunaal tot 46 jaar celstraf

werd veroordeeld voor zijn aandeel in de volkenmoord

in Srebrenica, toonde tijdens de vele zittingen

geen moment berouw. De manier waarop

hij de aanval op Srebrenica beschreef, leek volgens

een waarnemer bij het tribunaal nog het

meest op het betoog van ‘een professor aan een

militaire academie’. Zijn stoïcijnse houding deed

sterk denken aan holocaust-organisator Adolf

Eichmann, die volhield persoonlijk niets tegen

joden te hebben. Sterker nog: hij verklaarde zich

een aanhanger van het zionisme. De filosofe

Hannah Arendt, die het proces in 1962 versloeg

voor The New Yorker, had moeite Eichmann serieus

te nemen: ‘Ondanks de inspanningen van de

aanklagers kon iedereen zien dat deze man geen

monster was. Moeilijker was het om hem er niet

van te verdenken een clown te zijn.’ Pas toen

Eichmann, staande op het schavot, zijn laatste

woorden sprak (‘Lang leve Duitsland, lang leve

Argentinië, lang leve Oostenrijk. Ik zal hen niet

vergeten’), begreep Arendt het wezen van de man

die miljoenen het graf in had gejaagd: ‘Het was

alsof hij in die laatste minuten de les opsomde die

deze lange cursus in de kwaadaardigheid van de

mens ons geleerd had – de les van de angstaanjagende,

taal-en-denken-verstommende banaliteit

van het kwaad.’ Voor Arendt was hij in de eerste

plaats ‘afschuwelijk en afschuwwekkend gewoon’

– iemand die zich van geen kwaad bewust is en

slechts doet wat zijn superieuren hem opdragen.

Het beeld van de massamoordenaar als

bureaucraat was van meet af aan controversieel.

De controverse bereikte een hoogtepunt tijdens

de Historikerstreit, die in Duitsland midden jaren

tachtig losbarstte. De filosoof Jürgen Habermas

betichtte enkele collega’s van geschiedvervalsing:

ze zouden de nazi-misdaden proberen te relativeren

door ze te vergelijken met de misdaden van

Stalin en de Rode Khmer. De holocaust ís niet

vergelijkbaar met enige andere historische

gebeurtenis, meende Habermas. Voor Arendts

denkbeeld van de banaliteit van het kwaad, dat er

juist van uitgaat dat ieder mens in staat is tot het

soort misdaden dat Eichmann beging, was geen

plek in Habermas’ opvatting over de holocaust.

Habermas heeft het pleit niet gewonnen. De

meeste historici vinden het onverstandig om de

holocaust buiten de geschiedenis te plaatsen,

omdat het daarmee ook onmogelijk wordt er een

oordeel over te vormen. ‘Als je zegt dat de holocaust

onverklaarbaar is, ben je in feite bezig de

holocaust te rechtvaardigen’, waarschuwt de

invloedrijke Israëlische historicus Yehuda Bauer.

De recente genociden in Bosnië, Kosovo en

Rwanda hebben de argumenten van Habermas

verder ondermijnd. Er zijn tal van overeenkomsten

tussen deze genociden en de holocaust. In

sommige gevallen zochten de daders ze zelfs op:

zowel in Rwanda als in Bosnië waren moordenaars

actief die zichzelf trots ‘Hitler’ noemden.

‘We leven in een tijd waarin holocaustachtige

gebeurtenissen mogelijk zijn’, schrijft Bauer.

Juist daarom is het van belang dat we het verschijnsel

‘genocide’ leren begrijpen. Hoe ontstaat

het, wat voor soort regimes zijn verantwoordelijk,

wat voor soort samenlevingen staan zoiets

toe, hoe denken de daders, hoe kiezen zij hun

slachtoffers? Gewapend met die kennis is het

misschien mogelijk om een wereldwijd genocidewaarschuwingssyteem

te ontwikkelen. ❖

Bronnen:

Hannah Arendt, The Portable Hannah Arendt.

Penguin Books, 2000

Alex Alvarez, Governments, Citizens, and

Genocide. Indiana University Press, 2001

Yehuda Bauer, Rethinking the Holocaust. Yale

University Press, 2001

R.G. Fuks-Mansfeld, ‘Omzien in verbijstering’. In:

Nexus 3, 1992

FOLIA 18 JAARGANG 56 10 JANUARI 2003

VOETLICHT

Maandag 13 januari wordt het

Groot Verkiezingsdebat aan de UvA

gehouden. Het debat wordt georganiseerd

door studieverenigingen VSPA

(psychologie) en Machiavelli

(politicologie). Maarten Willem

Rijksen (21), derdejaars psychologie

en lid van studievereniging VSPA,

is een van de organisatoren.

‘Er moeten vijfhonderd mensen komen. Natuurlijk is

dat veel te hoog gegrepen, maar het is wel ons

streven de zaal vol te krijgen. Ik hoop dat dat gaat

lukken. De voorbereidingen zijn al maanden aan de

gang. Het begon al voor de landelijke studentenstaking

op 12 november toen onze studievereniging

VSPA een debat wilde organiseren met het

oog op de staking. Dat was veel te kort dag. Op

die termijn konden we geen mensen vinden, waardoor

het niet kon doorgaan, maar toen hebben we

wel besloten om in elk geval voor de verkiezingen

in januari een debat te organiseren. Machiavelli, de

studievereniging van politicologie, was toen al

bezig met de organisatie voor dit debat en we hebben

onze krachten gebundeld.

We hebben in elk geval van vijf grote partijen al

deelnemers, alleen de LPF en de VVD ontbreken

nog in het rijtje. Van het CDA hebben we Cisca Joldersma,

de nummer vijftien op de lijst. Van de PvdA

hebben we de nummer vijf, Jet Bussemaker. Van

D66 hebben we zelfs de nummer twee Lousewies

van der Laan, van GroenLinks nummer zeven, Arie

van den Brand, en van de SP de nummer twaalf,

Ewout Irrgang. We hopen natuurlijk dat de VVD en

de LPF ook nog gaan lukken.

Het debat zal draaien om vier onderwerpen: veiligheid,

volkshuisvesting, onderwijs en milieu. We

hanteren een ietwat afwijkende vorm van debatteren.

Het debat wordt geleid door Rachid Azroud,

een student politicologie, en per onderwerp zullen

we twee sprekers uitnodigen om een één-op-ééndiscussie

te voeren. Daarna is er ruimte voor de

andere sprekers en het publiek om te reageren.

Studenten krijgen ook de kans om hun stem te

laten horen, maar ze kunnen ook gewoon komen

luisteren naar de ideeën van de partijen, om zo hun

stemkeuze te bepalen. Ik hoop dat met dit debat

ook voor studenten duidelijk wordt waar politieke

partijen voor staan. Of ik zelf politiek betrokken

ben? Ik ben geen lid van een politieke partij, maar

wel heel erg geïnteresseerd. Ik zou graag PvdA

stemmen, die partij past het best bij me, maar de

laatste maanden doen ze het niet goed genoeg. Nu

is het moment voor de PvdA om actie te ondernemen

en eigenlijk vind ik dat tot nu toe erg teleurstellend.

Misschien is het debat dus ook handig voor

mij.’ (AV)

Groot Verkiezingsdebat, maandag 13 januari

19


IN AMSTERDAM

AMSTELKERK Amstelveld 10

Telefoon 616 77 91

zo 12 jan. Stichting Youri Egorov Anna Magdalena den Herder, altviool en

Frank den Herder, piano. Andriessen, Bruch, Glinka, Aratjunjan

Rubinstein, Brahms toeg. € 8,50; red. € 7,- • 16.00 u.

DE BALIE Kleine-Gartmanplantsoen 10

voor cultuur en politiek Telefoon 553 51 00 / www.balie.nl

wo 8 jan. Afrika in de 21e eeuw: debat met Roel van Veen, Habtom Yohannes

Hanriette Nikiema en Abdullah Mohamoud o.l.v. Rik Delhaas • 20.00 u.

vr10- vr17 Kieskeurig: Stemvee. Een nieuwe politieke eenakter van Pieter Hilhorst

ma 20- wo 22 Met Hein v/d Heijden en Xander Straat •13.00 u., beh. zo12 jan. om 14.00 u.

vr 10 jan. Kieskeurig: Veilige politiek of veiligheidspolitiek?

Buitenparlementaire enquête en debat (i.s.m. NRC-H’blad) en eenakter

van Monk: Blauw op straat • 17.00 u.

za 11 jan. Kieskeurig: Technologie en de crisis van de publieke moraal

Oplossingen voor agressie, criminaliteit en gevaarlijk gedrag

(i.s.m. Rathenau-Instituut) • 14.00 u.

Ideals: jonge politici doen auditie voor een strenge jury

(i.s.m. www.spunk.nl) • 15.30 u.

zo 12 jan. Kieskeurig: Wie van de Drie. De strijd om de linkse stemmen met Marijke Vos

(GL), Jeltje van Nieuwenhoven (PvdA) en Agnes Kant (SP) • 15.00 u.

Vanessa Beks: muzikale schets over het politieke klimaat in de lage

landen • 17.00 u.

wo 15 jan. ArCAm: Critici aan het woord! Over de betekenis van architectuurkritiek

met Dirk Baalman, Wiek Röling en Roemer van Toorn

o.l.v. Aart Oxenaar • 20.00 u.

THEATER BELLEVUE Leidsekade 90

Telefoon 530 53 01 / www.theaterbellevue.nl

t/m zo 19 Bellevue Lunchtheater Mijn Opa de Artiest van Don Duyns • 12.30 u.

t/m za 11 Marcel Verreck/Met Haar: Snel, direct & muzikaal cabaret • 20.30 u.

10 t/m zo 12 Els inc. Caravaggio van Jeroen van den Berg, regie Arie de Mol

Met: Ali Ben Horsting, Dic van Duin, Peggy Vrijens e.a • 20.30 u.; zo 15.00 u.

ma 13 Club Calotte: Mysterious Travels, Puerto Cha Cha, Carmona • 20.30 u.

14 t/m za 18 JOEP, verrassende mix van duizendpoot Joep Onderdelinden • 20.30 u.

HET BETHANIËNKLOOSTER Barndesteeg 6b

Telefoon 625 00 78 / www.bethanienklooster.nl

zo 12 jan. Serie Zondagmiddagconcerten Julia Neuman, sopraan & Joseph Breinl,

piano. Met werken van o.a. Purcell, Mozart, Schumann, Wolff en Fauré

en Satie toeg. € 10,-; t/m 12 jaar gratis • 15.00 u.

BIMHUIS Oude Schans 73-77

Telefoon 623 13 61 / www.bimhuis.nl

aanvangstijd 21.00 uur; iedere dinsdag 22.00 uur jamsessie, gratis entree

do 9 jan. juan martinez/nils van haften kwintet plays herbie nichols

vr 10 jan. konrad bauer & gunther baby sommer eminente improvisatoren

za 11 jan. drummers double bill supergroep rond arend niks en rob verdurmen

DE BRAKKE GROND Vlaams Cultuurhuis

Nes 45. Tel. 626 68 66, ma t/m za v/a 13.00 uur / www.brakkegrond.nl

ma 13 jan. PopGrond: in de reeks popconcerten op maandagavond vandaag

’t Hof van Commerce (met Flip Kouwlier) en Sukilove • 20.00 u.

KONINKLIJK THEATER CARRÉ Amstel 115-125

Telefoon 0900 - 25 25 255 (€ 0,30 pm) / www.theatercarre.nl

11 jan. t/m The Sound of Music De grootste publiekslieveling ooit staat weer in

23 feb. Carré! Joop van de Ende Theaterproducties, met o.a. Maaike

Widdershoven en Hugo Haenen • 20.00 u. ; zo matinee 14.00 u.

CONCERTGEBOUW Concertgebouwplein 2-6

Telefoon 671 83 45 / www.concertgebouw.nl

Bestel per fax 020-573 04 60. Last-minute infolijn 020-675 44 11

wo 8, vr 10 jan. Stichting Kamermuziek Amsterdam Praz˘ák Quartet

kl. zaal Beethoven, Prokofjev, Smetana • 20.15 u.

zo 12 jan. Het Zondagochtend Concert: Radio Kamerorkest

gr. zaal Frans Brüggen, dirigent; Stravinsky - Concerto in D

Brahms - Eerste serenade in D, op.11 • 11.00-12.00 u.

zo 12 jan. Kinderconcert: Koninklijk Concertgebouworkest o.l.v. Ivor Bolton

gr. zaal Muzikaal verhaal over de wonderkinderen Mozart en Mendelssohn met

Ronald Brautigam en Loek Beumer. Regie Gijs de Lang • 15.00 u.

di 14 jan. Elena Prokina, sopraan; Alexei Goribol, piano; Werken van Medtner,

kl. zaal Prokofjev, Stravinsky, Desiatnikov en Sjostakovitsj • 20.15 u.

wo 15 jan. Koninklijk Concertgebouworkest Riccardo Chailly, chefdirigent

gr. zaal Yefim Bronfman, piano; Brahms - Eerste pianoconcert, Eerste symfonie

toeg. € 45,- CJP/Vrienden/PAS-65 € 40,- • 20.15 u.

do 16 jan. Koninklijk Concertgebouworkest Riccardo Chailly, dirigent

gr. zaal Yefim Bronfman, piano; Brahms - Eerste pianoconcert in d, op. 15

Eerste symfonie in c, op. 68 • 20.15 u.

do 16 jan. Stichting Kamermuziek Amsterdam Musica Petropolitana

kl. zaal Verokai, Goldberg, Vivaldi • 20.15 u.

za 18 jan. Matinee op de vrije zaterdag Mascagni: Iris (concertante opera)

gr. zaal Radio Symfonie Orkest - Groot Omroepkoor o.l.v. Jean-Yves Ossonce

Titelrol: Nelly Miricioiu toeg. € 38,50; red. € 23,- • 14.00 u.

zo 19 jan. Serie Meesterpianisten: Emanuel Ax speelt werken van Beethoven

gr. zaal (o.a. Eroica Variaties in Es gr.t., op. 35), Bernstein (Touches) en Schubert

(Sonate in Bes gr.t, D 960)

1e rang € 25,- CJP/PAS-65 € 18,-; 2e rang € 20,-; CJP/PAS-65 € 15,- • 20.15 u.

THEATER DE ENGELENBAK Nes 71

Telefoon 626 68 66. Info 626 36 44 / www.engelenbak.nl

di 14 jan. Open Bak; wekelijks open podium. Presentatie: Pieter Vrijman • 20.30 u.

wo 8 & do 9 Blauwdrukken. naar: 'Haar leven, Haar doden'. De Noordelingen • 20.30 u.

vr 10 & za 11 Mijn Moeders Courage naar Tabori door 'Barbaren’ • 20.30 u.

KIT TROPENTHEATER Linnaeusstraat 2

Telefoon 568 85 00 / www.tropentheater.nl

vr 10, Theater uit Zuid-Afrika: Womb Tide. Over een ‘doorsnee’ Zuid-Afrikaanse

za 11 jan. blanke familie anno jaren’ 70. Om 18.00 uur Zuid-Afrikaans diner in Cafe

Restaurant Soeterijn • 20.30 u.

zo 12 jan. All in the Family: Hakim in de Robin Hood van Algerije. Hakim tovert

het theater om tot bioscoop en maakt in woord en gebaar het onmogelijke

mogelijk. Adviesleeftijd: vanaf 6 jaar. • 14.00 u.

wo 15 jan. Festival Winternachten: Literatuur uit Indonesie met o.a.

Remy Sylado • 20.30 u.

DE KLEINE KOMEDIE Amstel 56-58

Telefoon 624 05 34 / www.dekleinekomedie.nl

t/m za 11 jan. Ashton Brothers ‘Tragiek van de Onderman’ • 20.15 u.

zo 12 jan. Voice Male ‘Voice Male Approved’. Belgisch a capellasextet • 20.15 u.

di 14 jan. Izaline Calister ‘One Woman's Dream’. Koningin v.d. tumba • 20.15 u.

v/a wo 15 De Ploeg ‘Festen’. Uitverkocht • 20.15 u.

JEUGDTHEATER DE KRAKELING

Nieuwe Passeerdersstraat 1. Telefoon 624 51 23 / www.krakeling.nl

wo 8 jan. Cees Brandt met De Vuurtoren 4+ • 14.00 u.

do 9 jan. Culture Coalition/Old Street met Dance to Freedom 12+ • 20.00 u.

10 & 11 jan. ‘Alle13 Goed’ weekend nr. 6 Het Laagland met King A. 8+ • 20.00 u.

zo 12 jan. Ernesto Arrendell met Universum 6+ • 14.00 u.

wo 15 jan. Delta met Bob en Ko 4+ • 14.00 u.

DE MEERVAART Meer en Vaart 300

Telefoon 410 77 77 / www.meervaart.nl

week 2 Jorge Fernando/Nonsens/Howard Komproe (première)

MELKWEG Lijnbaansgracht 234a

Telefoon 531 81 81 / www.melkweg.nl

Muziek do 9 23.00 ¿Qué Pasa? o.a. Ojos de Brujo; vr 10 23.00 Knockout za 11

24.00 Crossfader; live: Xploding Plastix; zo 12 17.00 Tamazgha

Festival o.a. Takfarinas; 21.00 The Get Up Kids / Koufax

Theater vr 10, za 11, di 14 (première) t/m wo 15, 20.30 Veranderingen

Karin Post & Gonnie Heggen. Dans, beeldende kunst en nieuwe

media, een voorstelling over veranderingen i.s.m. Rob Birza, Peter

Struycken, Yvonne Fonteijne & Peter van Bergen

Media Foyer: Rearranged - Brain Mc Kenna

Videoroom: Soundslam - Volker Morawe

HET MUZIEKTHEATER Amstel 3

Telefoon 625 54 55 / www.hetmuziektheater.nl / www.dno.nl

Gastprogrammering Het Muziektheater en De Nederlandse Opera presenteren

wo 8, do 9, TEA, een productie van de Japanse Suntory Hall, is de nieuwe opera van

za 11 Tan Dun, in regie van Pierre Audi m.m.v. Ned. Kamerorkest • 20.15 u.

zo 12 Een Chinees liefdesverhaal tegen de achtergrond van het theeritueel • 14.00 u.

ma 13, do 16, zo 19*, wo 22, za 25, di 28, vr 31 jan.

De Nederlandse Opera - Madama Butterfly - G. Puccini

Regie: R. Wilson - Muzikale Leiding: Edo de Waart • 20.00 u.; 13.30 u.*

wo 29 jan., za 1, di 4, vr 7, ma 10, do 13, zo 16*, wo 19, za 22 feb.

De Nederlandse Opera - Fidelio - L. van Beethoven

Regie: Robert Carsen - Muzikale leiding: Edo de Waart • 20.00 u.; 13.30 u.*

[NES] DE BRAKKE GROND & [NES] FRASCATI

Dagkassa Nes 45, v/a 13.00 uur, 626 68 66 / www.nestheaters.nl

Nes 45 [NES] De Brakke Grond avondkassa 6266866 • aanvang 20.30 u.

wo 8 t/m Amoeba blues Choreografie: Katrina Brown / [NES]producties

za 11 Ingredienten: fantasie, humor, mensen, muziek & film

v/a di 14 ZT Hollandia/Antigone Moordende woorden met o.a. Betty Schuurman

Nes 63 [NES] Frascati avondkassa 6266866 • aanvang 20.30 u.

t/m 11 Atelier D. presenteert Tranquillizers Een verslaggeving van de Liefde

van Annechien Koerselman. Première 9 jan! • 21.00 u.

do 9 & za 11 ZT Hollandia 10 bejaarden dansen Zwanenmeer • 19.30 u.!

zo 12 & ma 13 Gaudeamus/IJsbreker-One Muziek, tekst en video. Kamer opera v.

Michel van der Aa. Sopraan: Barbara Hannigan. www.doublea.net

v/a di 14 Kas & de Wolf brengen in samenwerking met Discordia “Gehen”!

ADVERTENTIE

20 FOLIA 18 JAARGANG 56 10 JANUARI 2003

NIEUWE DE LA MAR THEATER Marnixstraat 404

Telefoon 530 53 02 / www.nieuwedelamar.nl

za 11 jan. Theater Terra speelt Kikker ‘Vrolijk feestje’ (Telegraaf) • 15.00 & 17.00 u.

13 & 14 jan. Eten met vrienden met o.a. Renée Soutendijk en Huub Stapel • 20.15 u.

15 t/m 19 jan. Purper Extra Editie feestelijk, uitnodigend topcabaret • 20.15 u.

NOORDERKERK Noordermarkt 44

Telefoon 623 51 49 / 427 61 63 / www.noorderkerkconcerten.nl

za 11 jan. Amsterdam Barok: Bart Schneemann, hobo; Henk Rubingh en

Katharina Schönberg, viool; Lucia Swarts, cello en Dominique Citroen,

klavecimbel. Werken van o.a. Telemann, Händel en Leclair toeg. € 7,-

Kaartverkoop: 6389252, via AUB of bij ingang van de kerk.

Van 11 januari tot 7 juni: iedere zaterdagmiddag

een uur muziek in de Noorderkerk • 14.00 u.

OPEN HAVEN MUSEUM knsmlaan 311

Reserveren 428 23 85 of uitlijn 0900-0191 / www.kabinet.net

8 t/m 19 jan. Dansfestival Het Kabinet danst met elkaar 3

wo/do/vr Sense - intieme expositie

za/zo Border - restaurant setting

DansFestival met 3 avondvullende events met dans, mime en Beweging in

de vorm van een intieme expositie, restaurant en lounge met dans arena

PARADISO Weteringschans 6-8

Telefoon 626 87 90 / www.paradiso.nl

aanv. 21.00 u., tenzij anders vermeld, lidm. € 2,50 per mnd / € 17,50 per jr

do 9 jan. Slovo kl. Zaal / Noodlanding! DJ’s Arnold en Willem, kl. zaal • 23.30 u.

vr 10 jan. Club Paradiso (Under Construction), DJ’s Antal, Timmy, MC Drew, kl. zaal• 24.00 u.

za 11 jan. Spears, met DJ L-Dopa, kl. zaal • 24.00 u.

di 14 jan. k-Tsjoem - Transformed Dreams, kl. zaal • 21.30 u.

wo 15 jan. Classic Noodlanding! DJ’s Willem en Dion, kl. zaal • 23.30 u.

P60 Stadsplein 100a, A’veen

Telefoon 345 34 45 / www.p60.nl

do 9 jan. Comedy Night (stand-up comedy) met The Comedy Adventure • 21.00 u.

vr 10 jan. Supersub (britpop) support act vangodlos • 21.00 u.

za 11 jan. De Kus (nederpop) Cd-presentatie van deze Amstelveense formatie • 21.00 u.

volg. week Momo, Echos Minor, Not your Child, Forecast (JP, Rossi, Q-lock) &

Hitfeest (70’s 80’s)

DE RODE HOED Keizersgracht 102

Telefoon 638 56 06 / www.rodehoed.nl

di 14 jan. Ubuntu. In gesprek met Afrikaanse filosofen: Mogobe Ramose

(Zuid-Afrika) en Heinz Kimmerle (Nederland), o.l.v. Erno Eskens • 20.00 u.

vr 17 jan. Een noot een woord. Nieuwe poëzie van en gelezen door Anneke

Brassinga en K. Michel bij muziek van Beethoven en Haydn

Uitgevoerd door Camilli Kwartet en David Kuyken, piano • 20.30 u.

SCHOUWBURG AMSTELVEEN Stadsplein 100

Telefoon 547 51 75 / www.schouwburgamstelveen.nl

vr 10 & za 11 De Theatercompagnie met Hedda Gabler regie Theu Boermans • 20.00 u.

zo 12 jan. Stella Den Haag met Het Jaar van de Haas v/a 9 jr. • 15.00 u.

di 14 jan. Requiem voor een zwaargewicht met Victor Löw e.a. • 20.00 u.

do 16 jan. Scapino Ballet met Vioolconcert Tsjaikovski/Scum + Salon • 20.00 u.

STADSSCHOUWBURG Leidseplein 26

Telefoon 624 23 11 / www.stadsschouwburgamsterdam.nl

zo 12 jan. Happy Chaos - verkiezingsdebat met o.a. Wouter Bos • 15.30 u.

8 t/m 25 jan. Les Enfants Terribles - Body - fysiek theater (bovenzaal) • 20.15 u.

13 t/m 18 jan. De Theatercompagnie - Hedda Gabler (première) • 20.15 u.

STEDELIJK MUSEUM Paulus Potterstraat 13

Res. lijn 0900-0191 (€ 0,40 pm) / www.toneelgroepamsterdam.nl

di 7 jan. t/m In Two Minds 55-minuten-live-tentoonstelling van Aernout Mik

za 8 feb. coprod. Toneelgroep Amsterdam en Stedelijk Museum • 16.00 en 21.00 u.

HET VEEM THEATER Van Diemenstraat 410

Telefoon 626 01 12 / Res. lijn 626 92 91 / www.hetveemtheater.nl

8 t/m 10 jan. ‘Pulse *1’, een dansvoorstelling van Lily Kiara, in co-productie

met DWA • 21.00 u.; zo 16.00 u.

DE IJSBREKER Weesperzijde 23

Telefoon 693 90 93 / www.ysbreker.nl

do 16 jan. De muzikale wereld van Doeschka Meijsing

IJsbreker on tour in De Rode Hoed, muziek van o.a. Dvorák, Ellington en

Elmer Schönberger • 20.30 u.

WWW.UITLIJN.NL of Bel 0900-0191 € 0,40pm


TERUG NAAR ATHENE

DEZE WEEK

‘Mare Nostrum’ was

de koosnaam die de

Romeinen gebruikten

voor de Middellandse

Zee. Het is

ook de naam van een

organisatie van een

groep afgestudeerde

UvA-classici,

archeologen en

kunsthistorici. De

alumni verzorgen

culturele cursussen

en excursies met de

klassieke Oudheid

als thema. Zo kun je

met Mare Nostrum

DE SCHOOL VAN ATHENE (RAFAËL)

tien dagen op reis

naar Rome om de

plek te bezichtigen waar Caesar werd vermoord, of naar Egypte voor een bezoek aan de

piramides. Thuisblijvers kunnen zich inschrijven voor een cursus Latijn, mythologie of

wijsbegeerte, of kunnen zich verdiepen in de klassieke roots van Amsterdam.

Zaterdag 11 januari organiseert Mare Nostrum in de aula van het Allard Pierson Museum

een lezingenmiddag met als thema ‘Leren in de Oudheid’. De middag bestaat uit de drie

korte lezingen. In de eerste twee lezingen staat de vroegste vorm van academisch

onderwijs centraal: de filosofische scholen in het oude Athene. Promovendus Dirk van

Miert vertelt tot slot over de voorloper van de UvA, het Athenaeum Illustre, en de manier

waarop het klassieke onderwijs in de Gouden Eeuw zijn invloed deed gelden. (RH)

Lezingenmiddag ‘Leren in de Oudheid’ wordt op zaterdag 11 januari van 13.00 –17.00

uur gehouden. Locatie: Allard Pierson Museum, Oude Turfmarkt 127. Inlichtingen:

(020) 776 6895. Kosten: €15 (€5 met kortingsregeling). Meer informatie over Mare

Nostrum: www.marenostrum.nl

vr 10 januari

20.30 uur

AGENDA

CREA is de culturele organisatie van de UvA en de HvA

Turfdraagsterpad 17, 1012 XT Amsterdam, 020 5251400.

Love, hate and salsa - Shakespeare’s finest comedy.... performed courtesy of Cambridge University

- the heart of new British dramatic talent. Engelstalige voorstelling. Plaats: CREA Theater. Toegang:

€ 6,- / 5,-. Reserveren: 5251400.

za 11 januari

20.30 uur

De spelers van TVA zoeken het gevaar op en nodigen het publiek uit om de uitdaging aan te gaan.

Wie durft! Plaats: CREA Theater. Toegang: € 7,- / 5,- / 3,50. Reserveren: 5251400.

ma 13 januari

20.30 uur

- Conservatieven nog steeds op zoek naar een achterban

Spreker: Dr Ronald van Raak (historicus, Universiteit van Amsterdam; proefschrift ‘In naam van het volmaakte.

Conservatisme in Nederland in de negentiende eeuw’ (2001).) Respons van: Dr Bart Jan

Spruyt (directeur conservatieve Edmund Burke Stichting). Plaats: CREA Theater. Toegang gratis.

Inlichtingen: 5251420.

di 14 januari

20.30 uur

CREA-Theater: CAMBRIDGE UNIVERSITY

‘MUCH ADO ABOUT NOTHING ‘

VAN WILLIAM SHAKESPEARE

CREA-Theater:

THEATERSPORTVERENIGING AMSTERDAM

IMPROFIËSTA

CREA-Studium Generale:

DE REVIVAL VAN HET CONSERVATISME (1)

DE STRIJD OM HET ALGEMEEN BELANG.

CREA-Studium Generale:

DRUGS, KICKS EN RISICO’S (1)

PARTYDRUGS

- Can you feel it?

Spreker: Dr Ton Nabben (Criminologie, UvA). Een stadsantropologische zoektocht naar de dynamiek

en de extase in de dancecultuur.

- Is deze partydrug wel een feest? Beeldvormend onderzoek naar de neurotoxiciteit

van Ecstasy

Spreker: Dr Liesbeth Reneman (Geneeskunde, UvA). Plaats: CREA Theater. Toegang gratis.

Inlichtingen: 5251420.

www.crea.uva.nl

FOLIA 18 JAARGANG 56 10 JANUARI 2003

STEMVEE

Acht maanden na de Tweede-Kamerverkiezingen

van 15 mei is de verkiezingskoorts alweer uitgebroken.

Evenals vorig jaar heeft Volkskrant-columnist

Pieter Hilhorst een toneelstuk geschreven met een

politieke lading. Vorig jaar ging de voorstelling Hetze

om een aanslag op een populistische politicus, een

stuk dat navrant genoeg voorspellende waarde

bleek te hebben. In de aanloop naar de parlementsverkiezingen

van 22 januari heeft Hilhorst de lunchvoorstelling

Stemvee geschreven, over kiezers die

kamerleden de oren wassen omdat ze geen notie

hebben van wat er, zoals VVD-coryfee Hans Wiegel

placht te zeggen, ‘leeft onder de mensen’.

In Stemvee wordt volksvertegenwoordiger Philip de

Wit door zijn partij gevraagd de wijken in te gaan om

de onvrede onder de bevolking te peilen. De Wit

geeft gehoor aan het verzoek van de partij, maar van

harte gaat het niet. Toch gaat hij met een kiezer mee

naar huis, wanneer deze hem uitnodigt voor een kopje koffie. Eenmaal gevangen in de

armoedige etagewoning is de politicus uitgeleverd aan de ongebreidelde woede van zijn

gastheer. Waarom is de man zo boos? Wat heeft De Wit hem misdaan? En heeft de man

iets te maken met de hatemail en kogelbrieven die De Wit mocht ontvangen? Liet Hilhorst

zich in Hetze overduidelijk inspireren door de politieke escapades van Pim Fortuyn, in

Stemvee lijkt de hoofdrol weggelegd voor oud-PvdA-leider Ad Melkert. (DW)

Lunchvoorstelling Stemvee van 10 tot en met 22 januari in De Balie, Kleine Gartmanplantsoen

10, Amsterdam. Telefoon: (020) 553 5100. Aanvang: 13.00 uur (op zaterdag 11/1

om 17.00 uur en op zondag 12/1 om 17.30 uur). Geen voorstellingen op 18 en 19 januari.

Entree: €6,-, met korting €4,-. Info: www.balie.nl

MIDDELEEUWS PRESTIGEOBJECT VOOR UB

De Universiteitsbibliotheek

heeft onlangs een

uniek middeleeuws

handschrift verworven.

Dit heeft UB-conservator

Jos Biemans eind

december vorig jaar

bekendgemaakt. Het

getijdenboek bevat bijzondere

schilderingen

die hoogstwaarschijnlijk

in een Amsterdams atelier

zijn vervaardigd.

Amsterdam krijgt dankzij

het boek voor het eerst

een plaats in de geschiedenis

van de Noord-

Nederlandse boekschilderkunst.

Het boek dateert uit

omstreeks 1480 en verkeert

in zeer goede staat.

Tot nu toe was het

bestaan ervan onbekend.

Een Amsterdamse

antiquaar verwierf het

BEGINPAGINA VAN DE GETIJDEN VAN ONZE LIEVE VROUW (FOTO: UB)

handschrift onlangs uit

particulier bezit en stelde

Biemans van het bestaan

op de hoogte. Deze concludeerde na uitvoerig onderzoek in samenwerking met gespecialiseerde

kunsthistorici dat het boek van grote waarde is voor het onderzoek naar de boekschilderkunst

en de boekproductie in laat-middeleeuws Amsterdam. Het boek, dat ‘enkele

tienduizenden euro’s’ heeft gekost (het precieze bedrag mag Biemans niet bekend maken),

kon worden aangeschaft dankzij een gift van de particuliere Prof. mr. Herman de la Fontaine

Verwey Stichting.

Het meest verrassende aan het boek zijn niet de teksten – Middel-Nederlandse gebeden

en psalmen die ook in andere getijdenboeken voorkomen – maar de versieringen. Met

name de combinatie van penwerkversieringen en geschilderde randen is uniek. Van het

type penwerk in het boek was al uit andere handschriften bekend dat het uit Amsterdam

kwam. Van de schilderingen, die ook voorkomen in twee andere middeleeuwse handschriften,

was de herkomst tot nu toe onbekend. Dankzij de vondst van dit getijdenboek kunnen

deze schilderingen nu ook aan Amsterdam toegeschreven worden. Middeleeuwse handschriften

vermelden doorgaans niet waar en wanneer ze gemaakt zijn. Alleen vergelijking

met andere handschriften kan dan duidelijkheid verschaffen. Verder onderzoek moet uitwijzen

in welk Amsterdams atelier het boek is gemaakt.

Getijdenboeken waren niet bestemd voor clerici of geestelijken; die gebruikten voor hun

dagelijkse gebeden het officiële Latijnse brevarium. ‘Gewone’ leken gebruikten eenvoudige

boeken met getijden (gebeden die op bepaalde tijden uitgesproken of gezongen worden).

Een rijk geïllustreerd, kostbaar werk als dit boek moet eigendom zijn geweest van een

kapitaalkrachtige leek die het in opdracht heeft laten vervaardigen. Het had een tweeledig

doel: de rijke gelovige beschikte over een verzameling devote teksten en had tegelijkertijd

een waardevol kunstobject in huis. (MvD)

21


PROMOTIES

VRIJDAG 10/01

10.00 UUR

C.H. Doude van Troostwijk -

Filosofie

Trouvaille, anamnèses de la

critique (Kant, Freud, Lyotard).

Promotor is prof.dr. H. de Vries.

DINSDAG 14/01

10.00 UUR

M.E. Sewnath - Geneeskunde

Inflammatory response in

obstructive jaundice and

peritonitis.

Promotor is prof.dr.

D.J. Gouma.

14.00 UUR

P.T.A. de Rijk - Archeologie

De scoriis. Eisenverhüttung

und Eisenverarbeitung im

nordwestlichen Elbe-Weser-

Raum.

Promotor is prof.dr.

H.A. Heidinga.

WOENSDAG 15/01

10.00 UUR

Promotie WC.J. Chung -

Geneeskunde

Sexual differentiation of the

human and rodent forebrain.

Gonadal steroid receptors and

apoptosis in the bed nucleus of

the stria terminalis and medial

preoptic nucleus.

Promotor is prof.dr. D.F. Swaab

en prof.dr. G.J. de Vries.

14.00 UUR

Mw. C.A.L. Ruivenkamp -

Geneeskunde

Colon cancer susceptibility

genes in mice and humans.

Promotor is prof.dr.

A.J.M. Berns.

DONDERDAG 16/01

12.00 UUR

Mw. I.L. Stengs -

Antropologie

Worshipping the Great

Moderniser. The cult of King

Chulalongkorn, patron saint of

the Thai middle class.

Promotor is prof.dr.

H.U.E. Thoden van Velzen.

14.00 UUR

Mw. A.M.W. Bulk-

Bunschoten - Geneeskunde

Feeding practices in the

Netherlands during the first

four months of life. A study of

the motives for discontinuing

breastfeeding and for the

subsequent feeding method

selected.

Promotor is prof.dr.

C.J. de Groot.

VRIJDAG 17/01

10.00 UUR

F.W. Vergeer - Scheikunde

Photo- and redox activation of

homo- and heteronuclear

transition metal clusters.

Experiment and theory.

Promotor is prof.dr.

D.J. Stufkens.

12.00 UUR

Mw. A. Ferrer Carbonell -

Economie

Quantitative analysis of wellbeing

with economic

applications.

Promotor is prof.dr. B.M.S. van

Praag.

ORATIE

VRIJDAG 17/01

14.30 UUR

Prof.dr. P.J. Werkhoven,

bijzonder hoogleraar

Multimedia interactie

Multimedia door een sleutelgat.

Tenzij anders vermeld vinden

promoties, oraties en

afscheidscolleges plaats in de

Aula van de Universiteit van

Amsterdam, Lutherse Kerk,

Singel 411.

Uitgebreide informatie over het

voorgaande is te vinden op het

UvAweb: www.uva.nl/actueel

MEMO

STUDENTEN-

PASTORAAT

WWW.VE90.NL

Geen zin in lidmaatschap en verplicht

borrelen? Stap geheel vrijblijvend

eens binnen bij vE90, tijdens

de openingsavond 2003 op

9 januari bijvoorbeeld, vanaf 17.00

uur in de Van Eeghenstraat 90.

VACATURES

WWW.UVA.NL/VACATURES

Een uitgebreid overzicht van vacatures

aan de Universiteit van Amsterdam

is te raadplegen op het UvA-web.

Natuurwetenschappen, Wiskunde

en Informatica

Faculty of Science

– Full Professor of Internet information

Projectbureau Watergraafsmeer

– Programmamanager

Swammerdam Institute for Life

Sciences

– Bedrijfsvoerder

Bureau Communicatie

– Allround persvoorlichter

Vacatures van andere universiteiten

en academische ziekenhuizen vindt

u op www.AcademicTransfer.nl

ANNONCES

CULTUUR

Studentenpastoraat. vE90 heeft

vele nieuwe en oude activiteiten in

2003, zie www.ve90.nl

UvA Cultureel Festival (26-30

mei 2003) zoekt enthousiaste

medewerkers. Maak jij er een

spectaculaire week van? Taken

o.a. organisatie, PR, programmering,

decor en techniek. Voor meer

info en opgave www.uvacultureelfestival.nl

of 020-525 1424.

India Instituut. Dia-lezing ‘Pelgrimage

in de Himalaya: de Char

Dham en Mount Kailash’. Spreker

drs. Ferry Erdmann, woensdagavond

15 januari, 19.30 uur,

Sweelinck College, Gabr. Metsustraat

7, Amsterdam. Info & reservering:

020-662 6662 of indiainstituut@yahoo.com

India Instituut. Nieuwe cursussen

v/a januari: Hindi, Nepali, Sanskrit

en Hindi-taalstudiereis in de Garhwal

Himalaya, vertr. 18/9. Info/brochure:

020-662 6662 of indiainstituut@yahoo.com

De stichting CREA is de culturele

organisatie van de UvA en de HvA.

Er zijn theatervoorstellingen, Studium

Generale avonden en heel

veel cursussen. Bij een aantal cursussen

is nog plaats: Liedjesspelen

met Gitaar, Jazzworkshops,

Slagwerk voor beginners en

gevorderden, Gospelzingen,

Salsa-orkest, Gehoortraining,

Groepsles zang, CREA-Unplugged,

Groepsles gitaar, Braziliaanse

Percussie en Jazzdance

midden-niveau. Je kunt langskomen

voor inschrijving maandag t/m

donderdag tussen 10.00-14.00

uur, Turfdraagsterpad 17. Pinnen

kan. Of via de website

www.crea.uva.nl. Bel voor cursusinformatie

020-525 1414 of stuur

een mailtje naar crea@crea.uva.nl

SPORT

Volleyballers gezocht! Volleybal-

STUDENTEN-

DIENSTVERLENING

LAC

Zelfanalyse - workshop

Inzicht in jezelf: een goede voorbereiding

op solliciteren. Dinsdag 14

januari van 9.30-15.30 uur. Info en

inschrijven via: www.uva.nl/onderwijs/workshops_trainingen.cfm

of

525 2595.

STUDENTENPSYCHOLOGEN

Voor studenten met persoonlijke of

studieproblemen. Na een oriënterend

gesprek wordt hulp geboden

in de vorm van een groep, individuele

gesprekken of advies bij verwijzing.

De gesprekken zijn strikt vertrouwelijk.

www.uva.nl/onderwijs -

hulp en begeleiding - BSP.

ADRESSEN &

OPENINGSTIJDEN

(Adres is, tenzij anders vermeld,

Binnengasthuisstraat 9, 1012 ZA

A’dam.)

– Service & Informatiecentrum /

SIC, tel. bereikbaar (525 8080)

ma. t/m vrij. 9.00–17.00 uur. Openingstijden

ma. t/m vrij.

10.00–17.00 uur; do. tot 19.00

uur. Ook voor Studentenadministratie

en afspraken met Studentendecanen,

Loopbaan Advies

Centrum en Bureau Internationale

Samenwerking.

– Studentendecanen. Tel. spreekuur

di. t/m vrij. 9.00–10.00 uur, tel.

525 8080. Voor afspraken: zie

SIC.

– Studentenpsychologen. Voor

afspraken en info, ma. t/m vrij. tel.

spreekuur 10.30-12.30 uur, tel.

525 2599.

– Studentenartsen, Oude Turfmarkt

151, 1012 GC A’dam, tel.

vereniging UvO zoekt competitiespelers

van 5e t/m 1e klasse. Kom

naar de instuiftraining op 16/1 in

het USC. Bel Renske Bakker voor

meer info, 06-1024 7712.

Beginnerscursus karate. 12

weken €40 (niet-studenten €55).

Start maandag 13 januari, 18.30-

20.00. Shotokan Karate Centrum

Amsterdam, Palmstraat 13 (Jordaan).

Beginnerscursus ook

woensdag 20.00-21.30, gevorderden

tot 5x per week. Info: 020-

618 2342 / info@skca.org /

www.skca.org

STUDENTENVERENIGINGEN

Open borrels AEGEE. Kom dinsdag

14 of 21 januari naar een van

onze open borrels in Café d’Oude

Herbergh (Handboogstr. 17-19).

AEGEE is DE Europese studentenvereniging

van Amsterdam. Ga

mee op weekend van 24 tot 26 jan.

www.aegee-amsterdam.nl

UNISCA zoekt nieuwe bestuursleden!

Lijkt het je leuk om een professionele

en realistische Verenigde

Naties simulatie

conferentie te organiseren?

Neem dan contact op met de

UNISCA foundation. Voor meer

informatie: Stuur een mailtje naar

info@unisca.org of bel 020-525

2963.

VERDIENEN

Jonge vr. ( Oud-Zuid) chron. ziek

zoekt hulp in huishouding (vr.), 4

uur, goede ( witte) verdiensten.

Tel: 020-668 0600 (na 11.00 uur).

Studeren, tv-kijken en geld verdienen

tegelijk? Bel Oppascentrale

Kriterion: 624 5848. Dagelijks

van 18.00-20.00 uur, maandag en

woensdag ook 09.00-11.00 uur. ’s

Avonds verdien je €5 per uur, overdag

€6 per uur.

VRIJWILLIGERSWERK

‘Wonderlijke verhalen’. Wil je

buddy voor verslaafden worden?

Training februari.

Buddyzorg@deregenboog.org;

tel. 020-531 7600.

Weekend Thuisloze Jongeren.

Don Bosco Jonathan organiseert

24-26 januari 2003 een weekend

over thuisloze jongeren in Nederland.

Geïnteresseerd en tussen

17-30 jaar? Neem deel! Kosten:

€23. Info: 020-675 3159/dbjonathan@planet.nl

525 2878. Open spreekuren ma.

t/m vrij. 9.00–9.45 en

13.30–14.00 uur.

– Loopbaan Advies Centrum, tel.

525 8080. Tel. spreekuur di. t/m

vrij. 9.00–10.00 uur; Inloopspreekuur

di. t/m vrij. 11.00–12.00 uur.

Voor afspraken zie SIC.

– Bureau Internationale Samenwerking,

tel. 525 2595. Spreekuren

op afspraak via tel. 525 8087.

Inloopspreekuur di., wo. en do.

11.00–12.00 uur.

VERTROUWENS-

PERSONEN

VERTROUWENPERSOON

PERSONEEL

Voor de behandeling van klachten

van medewerkers heeft het College

van Bestuur een Universitair

Vertrouwenspersoon Personeel

aangesteld. Medewerkers kunnen

bij haar terecht met klachten die

samenhangen met hun werk. Zij is

onafhankelijk en onpartijdig. Voor

bij haar ingediende klachten tracht

zij door advisering, bemiddeling of

verwijzing een oplossing te

bewerkstelligen.

Behalve bij haar kunnen medewerkers

ook een klacht indienen

bij het hoofd van de eenheid

waarin zij werkzaam zijn. Meer

informatie is te vinden op het

UvA-web. Tik in het veld ‘zoeken’

vertrouwenspersoon en klik op

‘nieuwe functie: vertrouwenspersoon

voor alle UvA-medewerkers’.

De Universitair Vertrouwenspersoon

Personeel, Anneke Röhling,

is bereikbaar op maandag, dinsdag

en donderdag. E-mail: vertrouwenspersoon.personeel@bdu.uva

.nl. Tel. 525 7291 of 525 7290

(secretariaat).

Annonces zijn advertenties zonder

winstoogmerk, bestemd voor

particulieren. De Algemene Voorwaarden

voor plaatsing zijn op

aanvraag verkrijgbaar.

Kosten € 7,50 voor de eerste drie

regels (ong. 100 tekens, incl. spaties),

€ 2 voor elke volgende regel.

Aanbieden kan uitsluitend per

e-mail: mededelingen@folia.

uva.nl, onder vermelding van

naam, adres en telefoonnummer.

Na plaatsing van uw annonce

krijgt u via uw e-mailadres de

factuur toegestuurd.

Plaatsing: Annonces aangeboden

vóór vrijdag 11.00 uur worden

opgenomen in het eerstvolgende

nummer.

Enthousiaste mensen gezocht

… die zich in willen zetten voor jongeren

en volwassenen in acute

problemen. Zoek je boeiend en

leerzaam vrijwilligerswerk en kan

je een keer per twee weken een

dienst draaien, bel dan voor meer

informatie naar Opvangcentrum

Elandsstraat, tel. 020-623 4757.

DIVERSEN

Quaker Meeting. Leden van het

Religieus Genootschap der Vrienden

komen zondags een uur in

stilte samen. U bent van harte welkom:

Vossiusstr. 20, 10.30 uur.

http://www.vriendenkring.info

Journalist worden? Amsterdam

FM zoekt redacteuren, verslaggevers

en eindredacteuren voor DE

actualiteitenzender op lokale

radio. Dagelijks tussen 13-14 en

17-18 uur en elk heel uur nieuws

op 106.8 FM of 88.10 kabel. Info:

lokalenieuwsdienst@yahoo.com

De Spermabank van het AMC

vraagt donoren. Het sperma wordt

gebruikt voor inseminatie. Onkosten

worden vergoed. Nadere informatie

tel. 566 3090 of

www.spermadonoren.nl

SISWO-lezing. Hierbij nodigen

wij u uit voor de 3e jaarlijkse lezing

in de reeks ‘Sociale Wetenschap

en Beleid’, op 10 januari: Prof.dr.

Abram de Swaan over ‘Europees

beleid zonder Europese politiek’.

De Europese Unie vaardigt allerlei

maatregelen uit. Aan dit beleid

komt nauwelijks politiek te pas: er

is geen sprake van publiek debat

22 FOLIA 18 JAARGANG 56 10 JANUARI 2003

VERTROUWENSPERSOON

ONGEWENSTE

OMGANGSVORMEN

Voor klachten op het gebied van

(seksuele) intimidatie, agressie,

geweld en discriminatie heeft het

College van Bestuur een aparte

vertrouwenspersoon aangesteld.

Medewerkers en studenten die

een klacht hebben met betrekking

tot een van bovengenoemde ongewenste

omgangsvormen kunnen

terecht bij deze vertrouwenspersoon.

Haar voornaamste taak is het

begeleiden en adviseren van

kla(a)g(st)ers. In tegenstelling tot

de Universitair Vertrouwenspersoon

Personeel bemiddelt zij niet.

Behalve bij deze vertrouwenspersoon

kunnen medewerkers en studenten

ook terecht bij de facultaire

contactpersonen. Uitgebreide

informatie is te vinden op

www.uva.nl/voorzieningen/welzijn.

De universitaire vertrouwenspersoon

seksuele intimidatie en

andere ongewenste omgangsvormen,

Anneke Vijgeboom, is te

bereiken op maandag, dinsdag,

donderdag en vrijdag van 9.30-

14.30 uur. vertrouwenspersoon@bdu.uva.nl,

tel. 525

5548 of 525 6210 (secretariaat).

LIAISON OFFICE

DERDE

GELDSTROOMACTIVITEITEN

Het Liaison Office heeft tot doel

medewerkers van de UvA voor te

lichten, te adviseren en te scholen

omtrent derde geldstroomactiviteiten.

Voor het hele traject vanaf

onderzoeksfinanciering tot commercialisering

is expertise aanwezig of

binnen bereik. Daarnaast biedt het

Liaison Office ondersteuning op het

en van partijen die zich positioneren

in het openbaar. De bureaucratie

wekt de indruk dat het beleid

eigenlijk niet het resultaat is van

keuzes, maar noodzakelijk gevolg

van sinds lang aanvaarde beginselen,

of juist de door niemand

gezochte uitkomst van de vermijding

van alle beslissingen. De

Europeanen komen er nauwelijks

aan te pas.

De lezing wordt van 15.00-16.00

uur in de Bondsraadzaal van de

Burcht, Henri Polaklaan 9 te

A’dam gehouden. Na afloop

wordt in het nabijgelegen

SISWO-gebouw een Nieuwjaarsborrel

geschonken. Toegang:

gratis. Abram de Swaan is Universiteitshoogleraar

sociale wetenschap

en voorzitter van de

Amsterdamse School voor

Sociaal-wetenschappelijk Onderzoek.

In 2002 was hij gedurende

een half jaar SISWO-fellow. Hij

publiceerde recentelijk ‘Woorden

van de wereld; over de mondiale

talenstelstels’ (Bert Bakker

2002) en ‘The European public

void: intellectuals, public debate

and the EU’s democratic deficit’.

(Lezing 2000: professor Ed van

Thijn over ‘Wie het weet mag het

(niet) zeggen. Het slappe koord

van de informatievoorziening van

de overheid’, uitgegeven in de

reeks Cahiers Sociale Wetenschap

en Beleid; Lezing 2002:

professor Saskia Sassen over

‘Mondiaal Sociaal Beleid’.)

Dit college is niet verplicht. Wellicht

het enige op jou persoonlijk

gericht. Heren/dames studenten

knippen föhnen voor weinig centen.

(Permanenten – uitsluitend

kort haar - tegen kostprijs.) ROC

van Amsterdam, afdeling Haarverzorging,

Vm. Stadstimmertuin 1 +

2 (nabij Carré). Voor info. en

afspraak: 530 7230

Allergisch? Astmatisch? Heb je

wel eens last van piepende ademhaling

of benauwdheid? Doe mee

aan een wetenschappelijk onderzoek!

Bel 071–526 3438/3261

(Liesbeth/Janneke), Longfunctie

Afdeling, Leids Universitair

Medisch Centrum. Ruime onkostenvergoeding.

Kinderkookkafé. Houd je van kinderen

en koken? Wil je 1x per 3 weken

koken met kinderen (5-12 jaar)? Vergoeding

€10 per keer. Kom dan naar

de kennismakingsavond maandag

13 januari van 20.00 uur tot 22.00

uur in het Kinderkookkafé,

O.Z. Achterburgwal 193.

gebied van contractonderwijs (bijvoorbeeld

marketing, aquisitie en

kostprijsberekening).

* Het 6e kaderprogramma van de

Europese Commissie is 17 december

jl. van start gegaan, met de eerste

deadlines voor het indienen van voorstellen

in maart-juni 2003 (afhankelijk

van het onderwerp). Voor meer informatie

kunt u terecht bij het Liaison

Office, tel. 525 5417, e-mail:

liaison@bdu.uva.nl

Het Liaison Office heeft ook een

website: www.liaisonoffice.uva.nl.

Behalve actuele expertise wordt hier

ook een groot aantal links aangeboden

naar relevante websites voor uw

derde geldstroomactiviteit.

STUDENTENLEVEN

Vijf vragen aan de

1). Wat is TSV?

TSV is de Turkse Studentenvereniging

Amsterdam. Alle studenten

die een band hebben met Turkije

of gewoon geïnteresseerd zijn

in het land zijn bij ons welkom. We

bieden een omgeving waar je

vriendschappen kunt sluiten en

contacten kunt leggen. Bovendien

kun je bij ons terecht voor vragen

over en problemen bij je studie.

2). Wat zijn jullie doelstellingen?

Wij streven ernaar om een open

sfeer te creëren voor studenten

van alle culturen en etniciteiten in

Turkije. Geaardheid, afkomst of

levensbeschouwing zijn onbelangrijk.

Het gaat erom dat begrip

en interesse worden gestimuleerd

voor de verschillende culturen in

Nederland. We organiseren dan

ook veel activiteiten die in het

teken staan van de multiculturele

samenleving.

3). Wat voor activiteiten organiseren

jullie?

Onze activiteiten verschillen van

debatten, lezingen, cabaretvoorstellingen

en feesten. Alles kan als

het maar past in de bewustwording

van de multiculturele samenleving.

Het hoeft niet Turks te zijn,

we hebben ook een Arabisch, een

Grieks, een paar Armeense en een

Somalisch lid. Dat is juist het

mooie van de vereniging.

Elke woensdag hebben we van

18.00-23.00 uur een borrel in het

Studentencentrum: altijd erg

gezellig.

4). Wat is Etkilesim/Interactie?

Het verenigingsblad van TSV dat

elk kwartaal uitkomt. Hierin wordt

van alles geschreven over de

wereldpolitiek en de multiculturele

samenleving. Maar er wordt ook

aandacht besteed aan culturele

uitingen van onze studenten. In de

vorm van bijvoorbeeld gedichten

en korte verhalen. Het blad is in het

Nederlands geschreven, maar er

staan ook artikelen in het Turks in.

5). Hoe kunnen mensen TSV

bereiken?

Via tsv@mail.com,

www.stuc.uva.nl/tsv of telefonisch:

525 3722. En iedereen kan

elke woensdag natuurlijk langskomen

op de borrel in het Studentencentrum

aan de Vendelstraat 2.

Gratis aandacht voor een activiteit?

studentenleven@asva.uva.nl

Of op zoek naar meer informatie

over het verenigingsleven aan de

UvA? Neem dan een kijkje op de

website van de ASVA Studentenunie,

waar ook de meer uitgebreide

versie staat van deze

rubriek: www.asva.uva.nl/studentenleven


Rondje van 1.45

DOOR JORIT MATENA

Het schaatsen zit niet bij iedere

Nederlander in de genen. Op de Jaap

Edenbaan kunnen studenten leren op

de ijzers te staan.

De vrieskou begon vroeg dit jaar. De eerste

weken van december was het koud, erg

koud en een Elfstedentocht leek voor de

goedgelovige schaatsliefhebbers binnen handbereik.

‘Ik was van plan om met wat medestudenten

naar Friesland te gaan. Gewoon om te kijken.

Wie weet wordt de Elfstedentocht dit jaar toch

nog gehouden en kunnen we alsnog gaan’, zegt

student sociologie Susan Venema (21).

Venema is een van de vele studenten die tijdens

de kerstvakantie op de Jaap Edenbaan te

vinden zijn. December is traditiegetrouw de

drukste schaatsmaand op de Jaap Edenbaan, en

dan houden ook studenten gezellige schaatsonderonsjes.

Een paar rondjes schaatsen per dag is

voor Venema meer dan genoeg. ‘Dat buitenijs is

zwaar om op te schaatsen en als je met wat vrien-

Folia, Weekblad voor de Universiteit van Amsterdam

Sarphatistraat 104, 1018 GV Amsterdam

Tel. 020 – 5253981, Fax 020 – 5253980, redactie@folia.uva.nl

Uitgever: Stichting Folia Civitatis

Redactie: Yvonne de Blaauw (beeldredacteur), Mirna van Dijk, Rob

Hartgers, Marcel Hulspas (hoofdredacteur), Truusje van de Kamp (eindredacteur),

Margot Riedstra (secretariaat), Berber Rouwé, Annebeth

Vis, Dirk Wolthekker.

Medewerkers: Piet Bakker, Aaf Brandt Corstius, Bob Bronshoff, Lodewijk

Brunt, Roger Cremers, Anthony Donner, Merlijn Doomernik, Merlijn

Draisma (illustraties), Guido van Driel (illustraties), René Glas, Marc van

der Holst, Erik Kriek, Henriëtte Maassen van den Brink, Jorit Matena,

Sake Rijpkema, Evelyn de Roos, Ramon Schimmel, Henk Thomas.

Redactieraad: Maaike van Cruchten, Klaas Deen, Mark Deuze, Anna

Dijkman, Hendrik Kaptein (voorzitter), Paul van der Velde, Peter Vermaas.

Bladmanagement: Impressum, Zoetermeer

Lay-out: Publish, Amsterdam,

Druk: Dijkman Offset, Diemen

Advertentiewerving: Bureau van Vliet bv, Zandvoort

Tel. 023 – 5714745, Fax 023 – 5717680

Advertentiewerving culurele pagina: Daily Productions, Amsterdam

Tel. 020 – 428 03 78, Fax 020 – 627 97 11

den warme chocomel op het terrasje naast de

schaatsbaan kunt drinken, krijgt dat bij mij al

snel de voorkeur.’

Het elektronische bord naast het gigantische

restaurant De Skeeve Skaes bij de buitenbaan

geeft een temperatuur van twaalf graden Celsius

aan. Het miezert al de hele dag. Ondanks deze

weinig inspirerende schaatsomstandigheden is

het druk. ‘Als je niet zo goed kunt schaatsen, raak

je elkaar in de drukte vlug kwijt, en dat is niet

gezellig. Het samen schaatsen gaat op de binnenbaan

wat gemakkelijker’, zegt Dennis Buitendijk

(18), student biomedische wetenschappen, die

vandaag voor het eerst in zijn leven op de schaats

staat.

De voortdurende regenval verlangt van de

schaatsliefhebbers enige technische vaardigheid.

De meesten ontberen die en gaan herhaaldelijk

genadeloos onderuit. Om de vijf seconden ligt er

iemand op de grond. Buitendijk blijkt een natuurtalent;

hij is niet één keer gevallen. ‘Ik moest heel

voorzichtig zijn, want als je met deze regen valt,

ben je meteen zeiknat en is de lol er snel af. Zijn

vriendin valt hem bij: ‘Het zag er heel lief uit. Hij

USC

VERLAAGDE TARIEVEN

Het USC verlaagt per 1 januari zijn tarieven. Vanaf

die datum zijn de halfjaarkaarten te koop. Ook starten

er nieuwe cursussen. Voor de cursussen kun je

je nu al inschrijven. Een greep uit het aanbod:

GROEPSFITNESS Lessen op maandag t/m zaterdag.

Keuze uit meer dan 40 workouts. Studentenprijs

januari-juni €64,-. Je mag zo vaak deelnemen als je

zelf wilt. CURSUS INDOORKLIMMEN Voor gevorderden.

Vijf lessen. Start 6 januari. Studentenprijs

€34,50. JUDO Training twee keer per week. Studentenprijs

€29,- (januari t/m juni). CURSUS ZELFVER-

DEDIGING VOOR MEIDEN Twaalf lessen. Start 9

januari. Donderdag 20.15–21.30 uur. Studentenprijs

€29,-. KARATE Studentenprijs €29,- (jan. t/m juni).

FOLIA 18 JAARGANG 56 10 JANUARI 2003

deed zijn best om vooruit te komen en niet te vallen.’

Op zijn eerste schaatsdag heeft Buitendijk

een ‘pr’ (persoonlijk record) van 1.45 minuten

neergezet voor een ronde schaatsen.

Voor Zoro Feigl (19), student aan de kunstacademie,

is het drie jaar geleden dat hij voor het

laatst de ijzers heeft ondergebonden. ‘Ik kan het

nauwelijks. Het is meer leuk proberen. Ik heb ook

een zeer beperkte schaatstechniek. Misschien is

het met een pion op mijn rug schaatsen iets voor

mij. Dat zie ik al die kinderen doen. Dan voel je

de echte schaatshouding.’

Bij US-Schaatsen, de Amsterdamse studentenschaatsvereniging

gaat het er fanatieker aan

toe. Ze trainen verscheidene dagen per week op

de Jaap Edenbaan en doen in de winterperiode

mee aan allerlei schaatstochten. Voor beginnende

schaatsers als Feigl en Buitendijk is het

Universitair Sport Centrum wellicht een uitkomst.

Dat organiseert in de wintermaanden

schaatscursussen op de Jaap Edenbaan, waarbij

het recht op de schaats staan, op een juiste

manier leren afzetten en goed kunnen remmen

(een cruciaal leermoment!) centraal staan. ❖

Training drie keer per week. Info: www.usc.uva.nl

USC De Boelelaan 46, 1082 LR Amsterdam.

Tel. 301 3535, fax 301 3530, e-mail:

usc@usc.uva.nl, www.uva.nl/usc (Geopend: ma. t/m

vrij. 9.00-23.00 uur, za. en zo. 10.00-19.00 uur.)

DE SPORTRAAD De Sportraad is een orgaan dat de

belangen van alle sportende studenten behartigt. Voor

vragen, opmerkingen, klachten of suggesties m.b.t studentensport,

bel je 301 3520. Kijk op www.desportraad.nl

of mail amsterdam@desportraad.nl

EK STUDENTEN VOETBAL Komende zomer vindt

het EK voor Studenten Voetbal plaats in Rome.

Gezocht: teams die mee willen doen. Interesse?

Neem contact op met De Sportraad voor meer

informatie.

23

FOTO: MERLIJN DOOMERNIK


MOTORMUIS

Vlak voor oud en

nieuw, drie dagen

ervoor om precies

te zijn, deed ik

ineens iets wat zich

kwalificeerde als

het vervullen van

een goed voornemen.

Het was eng,

het was snel, het

was cool, en het

vereiste een dappere

Aaf. En ik deed het. Ja. Ik heb

voor het eerst van mijn leven op een

brommer gereden.

Sommige mensen associëren brommers

met huisvrouwen en boodschappentassen;

ik associeer een

brommer met enorm grote snelheden,

en dus met enorm grote risico’s.

Mijn fiets gaat mij soms al te

snel. Mijn eerste confrontatie met

een brommer was dus heftig.

Ik moest wel: ik was op vakantie, er

waren veel afstanden en weinig bussen.

Mijn vriendje, die volgens mij al

zijn hele leven de aspiratie heeft

gehad een soort intelligente Hell’s

Angel te zijn, had al diverse keren het

woord ‘brommer’ laten vallen. Hij

wist niet dat het berijden van een

brommer voor mij gelijkstond aan het

tegelijk bedienen van een elektrische

zaag, een klein vliegtuig en een heel

ingewikkeld computerspelletje.

Toen we bij de verhuurmeneer waren

aangekomen, begon het hem pas te

dagen. ‘Je ziet eruit als een lam dat

naar de slachtbank gebracht wordt’,

merkte hij fijnzinnig op. ‘Dat ben ik

ABC

toch ook, sukkel’,

had ik willen antwoorden

als mijn

tong niet net als de

rest van mijn

lichaam verlamd

van doodsangst

was geweest.

Een witte helm

werd op mijn hoofd

gezet, een zadel

verscheen ergens,

en ik moest draaien aan een versnelling

– en ineens reed ik. Nou ja,

ineens, na een schier oneindig aantal

zweterige proefrondjes, waarbij ik

mezelf, mijn brommer, een onschuldige

boom en wat toeristen in ernstig

gevaar bracht. Daarna werd ik in

staat geacht de echte wereld in te rijden.

En. Dat ging.

Ik, die alleen een A-diploma heb, die

niet kan schaatsen/autorijden/bokspringen

(ik vind hinkelen al best een

uitdaging), ik reed. Goed, er vormde

zich een file van zes kilometer achter

me terwijl ik in mijn eigen tempo (12

km/u) de weg overmeesterde. Maar

dat maakte niet uit. Mijn haar wapperde

onder mijn helm, ik gilde woorden

als jong! en vrij! en voelde me

mad, bad and dangerous to know.

’s Avonds voegde ik ‘iets heel engs

doen’ toe aan mijn lijstje voornemens

voor 2003, om het meteen weer af te

strepen. Ik was namelijk al ruim voor

het nieuwe jaar een motormuis

geworden.

Aaf Brandt Corstius

VANZELFZWIJGEND

Geschiedenis: prof. dr. Piet de Rooy, mentaliteitsgeschiedenis

Piet de Rooy is een coole docent. Niet per se omdat hij negende staat in de toptwintig

van Nederlandse historici. Ook niet omdat hij – zoals hij zelf onlangs aan

Folia vertelde – die ranglijst als een vermakelijk geintje beschouwt. En ook niet

omdat hij op de foto die bij het mini-interviewtje was afgedrukt zeer filmsterachtig

een peukje tussen de lippen geklemd hield. Maar omdat hij zichzelf is, volkomen

op zijn gemak lesgeeft en het vak schwung geeft. De Rooy zit onverstoorbaar te

lezen tijdens het academisch kwartier. Ondertussen vult de zaal zich enigszins.

Wat een hoop grijsaards! Als mensen op latere leeftijd iets willen leren, is dat

vaak geschiedenis. Twee meisjes praten hardop in de verder stille zaal, zodat

iedereen verplicht kan meegenieten. Het ene meisje vindt het erg koud buiten en

het andere meisje heeft moeite een scriptieonderwerp te vinden.

De Rooy geeft een ‘analytische samenvatting’ ter afsluiting van de collegereeks.

De ideeën en (burgerlijke) idealen omtrent het thema gelijkheid en ongelijkheid

komen nog een keer voorbij. Op de ‘vercultuurhistoriseerde’ manier waarop De

Rooy het onderwerp heeft besproken. (Dat woord heeft hij zelf bedacht, zegt hij

er voor de duidelijkheid bij.) ‘De ene anekdote was nog niet voorbij of de volgende

ragfijne analyse kwam alweer langs’, grinnikt De Rooy om de ironische

karakterisering van zijn eigen collegereeks. En dan gaat er een telefoon. Het

meisje dat het koud had, wordt rood en grijpt naar haar tas. Piet de Rooy is verre

van geïrriteerd: ‘Dat komt goed uit, ik moet toch even een slokje water nemen.’

Het verhaal dat hij vertelt, is fascinerend. Opvallend is de discrepantie tussen

theorie en praktijk waar het gelijkheid betreft. Alle mensen zijn gelijk, behalve

vrouwen, ongeletterde armoedzaaiers en niet-Europeanen. Om maar iets te noemen.

De Rooy trakteert zijn gehoor andermaal op een nieuw woord. ‘Het doen

van zelfonderzoek vergt het zichzelf niet accepteren als vanzelfsprekend, of liever

gezegd vanzelfzwijgend.’ Leden van de negentiende-eeuwse bourgeoisie

waren door zichzelf geïntrigeerd en dachten daarom na over wie zij waren, wie

‘de ander’ was en hoe men met die ander diende om te gaan.

Als ‘toetje’ heeft De Rooy een fragment uit een documentaire. Het gaat over

Papoea’s die onlangs zijn gekerstend. Slechts een van hen vertikt het om aan

die onzin mee te doen: ‘Waarom heb ik die God waar jullie over praten dan nog

nooit gezien?’ vraagt hij zich af. Zijn dorpsgenoten proberen hem over te halen

om zich tenminste te laten dopen. Hij houdt voet bij stuk en wordt daardoor

een buitenstaander. ‘Deze man’, zegt De Rooy glimlachend, ‘durft alleen te

staan en denkt zelf na. En dat maakt hem bij uitstek de ideale historicus.’

Mirna van Dijk, folia@folia.uva.nl

More magazines by this user
Similar magazines