REsUltAAt - Vesteda
REsUltAAt - Vesteda
REsUltAAt - Vesteda
Transform your PDFs into Flipbooks and boost your revenue!
Leverage SEO-optimized Flipbooks, powerful backlinks, and multimedia content to professionally showcase your products and significantly increase your reach.
jaarverslag<br />
vesteda<br />
groep
portefeuille afbouw tot 28.000<br />
kwaliteit en stijging van waarde<br />
strategie verder verfijnd, model<br />
resultaat 14,7 procent op eigen v<br />
afgelopen zes jaar
eenheden, toename van<br />
tot circa € 4,5 mrd.<br />
portefeuille aangepast<br />
ermogen hoogst van
jaarverslag vesteda groep 2006
Inhoud<br />
Kerncijfers | 5<br />
Profiel | 6<br />
Bestuurlijke gegevens | 9<br />
Juridische structuur | 10<br />
Definities portefeuille-indeling | 13<br />
Bericht van de Raad van Commissarissen | 14<br />
Corporate Governance | 17<br />
verslag van de directie | 1<br />
Inleiding | 1<br />
Ontwikkelingen woningmarkt | 1<br />
Ontwikkelingen vastgoedbeleggingsmarkt | 35<br />
Strategie <strong>Vesteda</strong> Groep | 36<br />
Implementatie strategie in verslagjaar | 44<br />
Mutaties in vastgoedportefeuille | 49<br />
Exploitatiekosten en managementlasten | 56<br />
Externe financiering | 56<br />
Resultaten | 58<br />
Uitkering aan beleggers | 60<br />
Investor relations | 60<br />
Deelnemingen | 61<br />
Personeel en organisatie | 61<br />
Vooruitzichten | 66<br />
Noten | 7<br />
Bijlage 1: objectgegevens exploitatieportefeuille | 73<br />
Bijlage 2: historie <strong>Vesteda</strong> | 78<br />
Bijlage 3: richtlijnen transparantie ivbn | 79<br />
Bijlage 4: begrippenlijst | 80<br />
financiële overzichten vesteda groep 2006 | 83<br />
Ten geleide | 83<br />
Grondslagen | 84<br />
Samengevoegde balans per 31 december 2006 | 88<br />
Samengevoegde winst-en-verliesrekening over 2006 | 89<br />
Samengevoegd kasstroomoverzicht over 2006 | 90<br />
Toelichtingen op de samengevoegde overzichten | 91<br />
Voorstel uitkering aan beleggers | 95<br />
Accountantsverklaring | 96<br />
jaarrekening vesteda groep bv 2006 | 99<br />
Ten geleide | 99<br />
Grondslagen | 100<br />
Geconsolideerde balans per 31 december 2006 | 10<br />
Geconsolideerde winst-en-verliesrekening over 2006 | 103<br />
Geconsolideerd kasstroomoverzicht over 2006 | 104<br />
Toelichtingen op de geconsolideerde overzichten | 105<br />
Vennootschappelijke balans per 31 december 2006 | 107<br />
jaarverslag vesteda groep 2006 | Inhoud
Vennootschappelijke winst-en-verliesrekening over 2006 | 108<br />
Toelichtingen op de vennootschappelijke overzichten | 109<br />
overige gegevens vesteda groep bv 2006 | 113<br />
Statutaire regeling winstbestemming | 113<br />
Voorstel resultaatbestemming | 113<br />
Accountantsverklaring | 114<br />
financiële overzichten vesteda woningen 2006 | 117<br />
Ten geleide | 117<br />
Grondslagen | 118<br />
Balans per 31 december 2006 | 1<br />
Winst-en-verliesrekening over 2006 | 1 3<br />
Kasstroomoverzicht over 2006 | 1 3<br />
Toelichtingen | 1 4<br />
Voorstel uitkering aan beleggers | 1 7<br />
Accountantsverklaring | 1 8<br />
verslag vesteda project bv 2006 (bijlage)<br />
Bij het Jaarverslag <strong>Vesteda</strong> Groep 006 is het verslag <strong>Vesteda</strong> Project bv 006 bijgevoegd.<br />
Dit verslag geeft inzicht in de doelstelling, strategie en in het verslagjaar verrichte activiteiten<br />
van deze vennootschap.<br />
Profiel | 5<br />
Doelstelling | 6<br />
Bestuur | 7<br />
Strategie | 9<br />
Beheer en exploitatie door <strong>Vesteda</strong> Groep | 13<br />
Verslag van marktontwikkelingen | 14<br />
Opgeleverde projecten | 14<br />
Projecten in uitvoeringsfase | 18<br />
Projecten in voorbereidingsfase | 6<br />
Projecten in ontwikkelingsfase | 33<br />
Gebiedsontwikkelingen | 38<br />
Personeel en organisatie | 4<br />
Resultaat | 43<br />
Vooruitzichten | 44<br />
Kwaliteit is te huur | 47<br />
Inhoud 3
Woningen<br />
aantallen, ultimo jaar<br />
Totale portefeuille<br />
bedragen x € 1 mln. ultimo jaar<br />
Resultaat op eigen vermogen<br />
percentage van eigen vermogen primo<br />
ongerealiseerd resultaat<br />
gerealiseerd resultaat<br />
Intrinsieke waarde<br />
per aandeel/participatie, €<br />
uitgekeerd aan beleggers<br />
na uitkering aan beleggers (ultimo jaar)<br />
E≠ect van financiering op resultaat<br />
voor toelichting zie pagina 58<br />
leverage<br />
totaal resultaat zonder leverage<br />
40.000<br />
30.000<br />
20.000<br />
10.000<br />
0<br />
4.000<br />
3.000<br />
2.000<br />
1.000<br />
0<br />
15<br />
10<br />
5<br />
0<br />
48.201<br />
45.849<br />
40.684<br />
38.070<br />
35.904<br />
33.474<br />
31.122<br />
1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004<br />
3.685<br />
3.832<br />
3.997<br />
4.056 4.067 4.084 4.106<br />
1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004<br />
12,5<br />
6,2<br />
6,3<br />
14,8<br />
8,0<br />
6,8<br />
19,2<br />
11,5<br />
7,7<br />
12,4<br />
5,3<br />
7,1<br />
1998 1999 2000 2001<br />
120<br />
110<br />
0<br />
126,01<br />
12,24<br />
113,77<br />
11,9 11,7 11,7<br />
4,8 4,8 4,8<br />
7,1 6,9 6,9<br />
2002 2003 2004<br />
12,80<br />
114,43<br />
12,60<br />
115,08<br />
12,40<br />
116,08<br />
2001 2002 2003 2004<br />
10<br />
0<br />
127,23<br />
127,68<br />
128,48<br />
11,9 11,7 11,7<br />
2,4<br />
9,5<br />
2,5 2,5<br />
9,2 9,2<br />
2002 2003 2004<br />
29.276<br />
2005<br />
4.230<br />
2005<br />
13,6<br />
7,1<br />
6,5<br />
2005<br />
131,83<br />
13,60<br />
118,23<br />
2005<br />
13,6<br />
3,1<br />
10,5<br />
2005<br />
27.990<br />
2006<br />
4.482<br />
2006<br />
14,7<br />
9,7<br />
5,0<br />
2006<br />
135,59<br />
9,28<br />
126,31<br />
2006<br />
14,7<br />
3,4<br />
11,3<br />
2006
Kerncijfers<br />
2006 2005 2004 2003 2002 2001 2000 1999 1998<br />
Eenheden<br />
ultimo jaar, in exploitatie<br />
aantal woningen 27.990 29.276 31.122 33.474 35.904 38.070 40.684 45.849 48.201<br />
aantal m commercieel 41.725 36.098 40.791 36.960 37.266 34.594 35.630 35.587 35.394<br />
Balans<br />
ultimo jaar, bedragen x 1 mln. € € € € € € € € €<br />
totale portefeuille 4.482 4.230 4.106 4.084 4.067 4.056 3.997 3.832 3.685<br />
eigen vermogen 3.158 2.956 2.902 2.892 2.861 2.845 4.006 3.849 4.021<br />
balanstotaal 4.619 4.356 4.323 4.288 4.250 4.204 4.110 3.966 4.126<br />
Bezettingsgraad<br />
ultimo jaar, over aantal woningen % % % % % % % % %<br />
exploitatieportefeuille 96,8 96,4 97,4 98,4 98,7 98,7 99,0 98,6 97,3<br />
Resultaat<br />
bedragen x 1 mln. € € € € € € € € €<br />
gerealiseerd resultaat 149 188 197 196 201 199 297 274 235<br />
ongerealiseerd resultaat 285 206 138 137 136 149 441 321 231<br />
totaal resultaat 434 394 335 333 337 348 738 595 466<br />
Resultaat op eigen vermogen<br />
in % eigen vermogen, primo % % % % % % % % %<br />
gerealiseerd resultaat 5,0 6,5 6,9 6,9 7,1 7,1 7,7 6,8 6,3<br />
ongerealiseerd resultaat 9,7 7,1 4,8 4,8 4,8 5,3 11,5 8,0 6,2<br />
totaal resultaat 14,7 13,6 11,7 11,7 11,9 12,4 19,2 14,8 12,5<br />
Resultaat per aandeel<br />
per aandeel/participatie € € € € € €<br />
gerealiseerd resultaat 5,95 7,50 7,88 7,84 8,05 7,96<br />
ongerealiseerd resultaat 11,41 8,24 5,52 5,48 5,42 5,96<br />
totaal resultaat 17,36 15,74 13,40 13,32 13,47 13,92<br />
Intrinsieke waarde per aandeel<br />
per aandeel/participatie € € € € € €<br />
primo 118,23 116,08 115,08 114,43 113,77 112,09<br />
ultimo, voor uitkering 135,59 131,83 128,48 127,68 127,23 126,01<br />
uitkering aan beleggers -9,28* -13,60 -12,40 -12,60 -12,80 -12,24<br />
ultimo, na uitkering 126,31 118,23 116,08 115,08 114,43 113,77<br />
Deze kerncijfers hebben betrekking op <strong>Vesteda</strong> Groep. Eind 001 vond een herstructurering plaats, die met terugwerkende kracht vanaf begin 001 is doorgevoerd.<br />
In de kerncijfers wordt tot en met 000 onder <strong>Vesteda</strong> Groep verstaan de samenvoeging van Holding <strong>Vesteda</strong> bv en de portefeuille die Holding <strong>Vesteda</strong> bv<br />
beheerde. Vanaf 001 wordt onder <strong>Vesteda</strong> Groep verstaan <strong>Vesteda</strong> Groep bv, de portefeuille die <strong>Vesteda</strong> Groep bv beheert en <strong>Vesteda</strong> Project bv.<br />
* toegekend, inclusief € 4,08 per aandeel / participatie uit te keren in april 007<br />
Kerncijfers 5
Profiel<br />
<strong>Vesteda</strong> ontwikkelt, financiert, verhuurt, beheert en verkoopt woningen en woonconcepten. Daar-<br />
mee bouwt <strong>Vesteda</strong> voortdurend aan de kwaliteit van zijn woningportefeuille, die is ondergebracht<br />
in een eigen beleggingsfonds. Met dit fonds biedt <strong>Vesteda</strong> vastgoedbeleggers toegang tot de<br />
Nederlandse woningmarkt. Met de comfortabele tot luxe woningen voorziet <strong>Vesteda</strong> huishoudens<br />
in hun kwalitatieve woonbehoefte. <strong>Vesteda</strong> is dus een ondernemend vastgoedbeleggingsfonds,<br />
actief in de vastgoedsector ‘wonen’. Met een omvang van circa 8.000 woningen en een waarde<br />
van circa € 4,5 mrd. is <strong>Vesteda</strong> het grootste Nederlandse woningbeleggingsfonds.<br />
<strong>Vesteda</strong> richt zich op de hogere huursector; deze begint bij een huurprijs van € 600 per maand. Het<br />
zijn met name de kleine huishoudens die klant zijn bij <strong>Vesteda</strong>: vijftigplussers, alleenstaanden en<br />
tweeverdieners. <strong>Vesteda</strong> biedt hen comfortabel, zorgeloos wonen met oog voor detail en design.<br />
Daartoe ontwikkelt <strong>Vesteda</strong> moderne en duurzame appartementen en woningen in en rond de<br />
Nederlandse steden.<br />
Als organisatie is <strong>Vesteda</strong> onderscheidend door zijn eigen projectontwikkeling. Deze activiteiten<br />
zijn ondergebracht in <strong>Vesteda</strong> Project bv, het projectontwikkelbedrijf binnen <strong>Vesteda</strong> Groep. <strong>Vesteda</strong><br />
Project bv is zowel actief in de gebieds- als de projectontwikkeling. Door participatie in gebieds-<br />
ontwikkeling oefent <strong>Vesteda</strong> invloed uit op de kwaliteit van de stedelijke omgeving en openbare<br />
ruimte. Als projectontwikkelaar heeft <strong>Vesteda</strong> controle op de functionaliteit, rentabiliteit en vorm-<br />
geving van de projecten. <strong>Vesteda</strong> Project bv zorgt zo voor een doorlopende productie van hoog-<br />
waardige woningen en woonconcepten, die grotendeels zijn bestemd voor de vastgoedportefeuille<br />
van <strong>Vesteda</strong> Groep en in beperkte mate voor de koopmarkt.<br />
Ook is <strong>Vesteda</strong> onderscheidend door zijn eigen vastgoedmanagement. Voor de verhuur en het<br />
beheer van zijn woningen heeft <strong>Vesteda</strong> een eigen organisatie. Vanuit centrumlocaties in belangrijke<br />
stedelijke gebieden zorgen de zes vestigingen, onder de naam <strong>Vesteda</strong> Woongalerie, voor verhuur,<br />
voor persoonlijk klantcontact tijdens de huurperiode en voor de opbouw van merkbekendheid.<br />
<strong>Vesteda</strong> is niet-beursgenoteerd. Aandeelhouders in <strong>Vesteda</strong> zijn institutionele beleggers, met name<br />
verzekeraars en pensioenfondsen. Zij beleggen in het woningfonds van <strong>Vesteda</strong> en zijn naar rato<br />
ook eigenaar van <strong>Vesteda</strong> Groep bv en <strong>Vesteda</strong> Project bv. Door integratie van projectontwikkeling<br />
en property-management heeft <strong>Vesteda</strong> voor een belegger een ondernemend karakter. Beleggingen<br />
in woningen zijn interessant in verband met de lage volatiliteit van de waardeontwikkeling, het<br />
aantrekkelijke en vrijwel risicoloze cashrendement en de lage correlatie met andere beleggings-<br />
categorieën. De jaarlijkse indexatie van de huurcontracten vormt een bescherming tegen inflatie.<br />
Door gebruik te maken van vreemd vermogen optimaliseert <strong>Vesteda</strong> het rendement voor zijn aan-<br />
deelhouder. <strong>Vesteda</strong> zorgt zo voor een langetermijnoutperformance van de roz/ipd-benchmark,<br />
met behoud van het defensieve en diversifiërende karakter van direct vastgoed.<br />
Bij <strong>Vesteda</strong> Groep werken ruim 350 medewerkers in een jonge en dynamische organisatie. Research<br />
en marktonderzoek staan aan de basis van het beleggings-, aan- en verkoopbeleid. De organisatie<br />
is resultaatgericht, in termen van klanttevredenheid én rendement.<br />
6 jaarverslag vesteda groep 2006 | <strong>Vesteda</strong> in profiel<br />
Vastgoedbeleggingsfonds in ‘wonen’<br />
Hogere huursector<br />
Eigen projectontwikkeling<br />
Eigen vastgoedmanagement<br />
Voor institutionele beleggers<br />
Resultaatgedreven organisatie<br />
Y Object Het Paleis, gelegen in het Chassépark<br />
in centrum Breda, in exploitatie genomen<br />
in het verslagjaar.
Bestuurlijke gegevens<br />
Z Raad van Commissarissen en directie voor<br />
het hoofdkantoor van <strong>Vesteda</strong>, Maastricht,<br />
15 februari 007. V.l.n.r.: Huub Smeets, Frits van<br />
der Togt, Frans Corpeleijn, Jan Doets, Dick de<br />
Beus, Onno Breur en Pieter van den Berg.<br />
Raad van Commissarissen<br />
F.H.J. (Frans) Boons ra (66), voorzitter (tot en met juni 2006)<br />
Nederlandse nationaliteit. Voormalig President Raad van Bestuur Vado Beheer. Benoemd als lid en<br />
voorzitter in 1998. Afgetreden als voorzitter en uitgetreden uit de Raad van Commissarissen<br />
per 1 juli 2006 na een zittingstermijn van twee maal vier jaar.<br />
Mr. W.F.Th. (Frans) Corpeleijn (58), voorzitter (vanaf juli 2006)<br />
Nederlandse nationaliteit. Advocaat Stibbe. Benoemd als lid per januari 2002.<br />
Herbenoemd per januari 2006. Benoemd als voorzitter per juli 2006.<br />
P.S. (Pieter) van den Berg ra (60)<br />
Nederlandse nationaliteit. Voormalig directeur-controller en directie-adviseur pggm. Benoemd per<br />
april 2002. Herbenoemd per april 2006.<br />
Drs. D.J. (Dick) de Beus (60)<br />
Nederlandse nationaliteit. Voormalig voorzitter hoofddirectie pggm. Benoemd per juli 2006.<br />
Ir. J.D. (Jan) Doets (62)<br />
Nederlandse nationaliteit. Voormalig ceo ing Real Estate. Benoemd per januari 2002.<br />
Herbenoemd per januari 2006.<br />
Ultimo verslagjaar was één positie van lid van de Raad van Commissarissen vacant.<br />
Statutaire directie<br />
In augustus 006 is het bestuursmodel van de statutaire directie van <strong>Vesteda</strong> Groep veranderd,<br />
waarbij de directievoorzitter – conform ceo-model – eindverantwoordelijk is geworden.<br />
Mr. H.C.F. (Huub) Smeets (59), directievoorzitter / ceo<br />
Nederlandse nationaliteit. Directielid vanaf januari 2000. Directievoorzitter vanaf november 2003.<br />
ceo vanaf augustus 2006. Aandachtsgebieden* strategie, project- en binnenstedelijke ontwikkeling,<br />
personeel & organisatie, corporate communicatie, investor relations, buitenlandoriëntatie.<br />
O. (Onno) Breur (56), directeur<br />
Nederlandse nationaliteit. Directielid vanaf juli 2004. Aandachtsgebieden* assetmanagement,<br />
dispositie, productontwikkeling, klantrelaties, facility, buitenlandoriëntatie.<br />
F.H. (Frits) van der Togt ra(54), directeur<br />
Nederlandse nationaliteit. Directielid vanaf februari 2000. Aandachtsgebieden* financiën,<br />
informatievoorziening, juridische zaken, property-management, investor relations.<br />
* Aandachtsgebieden directieleden: per 1 januari 007 zijn de aandachtgebieden onder de statutaire directie<br />
herverdeeld. Voor Strategie en Investor relations zijn dan alle drie de directeuren verantwoordelijk. De overige<br />
aandachtgebieden worden als volgt herverdeeld: Huub Smeets: acquisitie en projectontwikkeling, corporate<br />
communicatie, personeel en organisatie, juridische zaken; Frits van der Togt: assetmanagement, business<br />
development, financiële administratie, control, funding, informatievoorziening, fiscale zaken; Onno Breur:<br />
property-management, projectmarketing, research/marktonderzoek, productontwikkeling, facility, dispositie,<br />
buitenlandoriëntatie.<br />
Bestuurlijke gegevens 9
Juridische structuur<br />
Centraal in <strong>Vesteda</strong> Groep staat <strong>Vesteda</strong> Groep bv, verantwoordelijk voor het management van<br />
<strong>Vesteda</strong>. Beleggers nemen hierin rechtstreeks deel. De zeggenschap is in <strong>Vesteda</strong> Groep bv geconso-<br />
lideerd. <strong>Vesteda</strong> Groep bv wordt bestuurd door drie statutaire directeuren en kent een Raad van<br />
Commissarissen.<br />
In <strong>Vesteda</strong> Project bv zijn de projectontwikkelactiviteiten van <strong>Vesteda</strong> Groep ondergebracht. Dit zijn<br />
activiteiten waarvan het niet is toegestaan dat die door een fiscale beleggingsinstelling in de zin van<br />
artikel 8 Wet op de vennootschapsbelasting 1969 worden uitgevoerd. <strong>Vesteda</strong> Groep bv is statutair<br />
directeur van <strong>Vesteda</strong> Project bv.<br />
In <strong>Vesteda</strong> Groep is een Fiscale beleggingsinstelling (Fbi) ondergebracht. Holding drf bv (drf staat<br />
voor Dutch Residential Fund) vormt met haar vier dochtervennootschappen drf i bv, drf ii bv, drf<br />
iii bv en drf iv bv een fiscale eenheid voor de vennootschapsbelasting en is met ingang van 1 januari<br />
00 aangemerkt als Fbi, in de zin van artikel 8 Wet op de vennootschapsbelasting 1969.* Op een<br />
dergelijke beleggingsinstelling is het nultarief voor de vennootschapsbelasting van toepassing. De<br />
directie van Holding drf bv vormt een ‘personele unie’ met de directie van <strong>Vesteda</strong> Groep bv, het-<br />
geen wil zeggen dat dezelfde personen hier dezelfde functies vervullen.<br />
Het vastgoed in exploitatie en de daarbij behorende rechten en plichten zijn ondergebracht in<br />
<strong>Vesteda</strong> Woningen, een fonds voor gemene rekening dat niet zelfstandig belastingplichtig is voor de<br />
heffing van vennootschapsbelasting. Een fonds voor gemene rekening is geen juridische entiteit,<br />
maar een vermogen waarin ter collectieve belegging goederen zijn opgenomen om de participatie-<br />
houders in de opbrengst daarvan te doen delen. Aan een fonds voor gemene rekening zijn een<br />
beheerder en één of meerdere bewaarders verbonden. <strong>Vesteda</strong> Groep bv is beheerder van <strong>Vesteda</strong><br />
Woningen. drf i bv, drf ii bv en drf iii bv zijn de bewaarders en houden ten titel van beheer de<br />
goederen van <strong>Vesteda</strong> Woningen ten behoeve van de participatiehouders. Zij zijn derhalve in hun<br />
hoedanigheid van bewaarder juridisch gerechtigd tot alle goederen die tot <strong>Vesteda</strong> Woningen be-<br />
horen ten behoeve van de participanten. Holding drf bv en drf iv bv zijn, samen met de participan-<br />
ten zelf, participatiehouder in <strong>Vesteda</strong> Woningen. Zij zijn economisch gerechtigd tot dit vermogen.<br />
Beleggers** wordt de keuze geboden uit twee varianten die leiden tot deelname in <strong>Vesteda</strong> Wonin-<br />
gen: als ‘participant’ of als ‘aandeelhouder’. Als participant heeft de belegger een direct participatie-<br />
belang in het fonds, als aandeelhouder een aandelenbelang in Holding drf bv, die als participatie-<br />
houder in het fonds optreedt. Beleggers houden aandelen in <strong>Vesteda</strong> Groep bv en <strong>Vesteda</strong> Project<br />
bv in verhouding tot hun deelname in het fonds.<br />
<strong>Vesteda</strong> Groep heeft geld aangetrokken op de kapitaalmarkt door uitgifte van obligaties.*** Hiertoe<br />
is in 00 <strong>Vesteda</strong> Residential Funding i bv opgericht, een besloten vennootschap die de obligaties<br />
heeft uitgegeven. In 005 heeft een volledige herfinanciering plaatsgevonden. Daartoe is de vennoot-<br />
schap <strong>Vesteda</strong> Residential Funding ii bv opgericht. <strong>Vesteda</strong> Residential Funding i bv is daarna, in<br />
het begin van het verslagjaar, opgeheven.<br />
* Bij het ter perse gaan van het jaarverslag is een voorgestelde wetswijziging in behandeling in de Tweede Kamer,<br />
waarmee fiscale beleggingsinstellingen de mogelijkheid wordt geboden vastgoed te ontwikkelen ten behoeve van<br />
de eigen portefeuille.<br />
** Voor een overzicht van aandeelhouders/participanten, zie pagina 6 .<br />
*** Voor meer informatie over de obligatielening, zie pagina 57.<br />
10 jaarverslag vesteda groep 2006 | Juridische structuur<br />
<strong>Vesteda</strong> Groep bv<br />
<strong>Vesteda</strong> Project bv<br />
Fiscale beleggingsinstelling<br />
<strong>Vesteda</strong> Woningen<br />
Aandeelhouders en<br />
participatiehouders<br />
Vreemd vermogen
obligatiehouders<br />
vesteda residential<br />
funding ii bv<br />
Juridische structuur <strong>Vesteda</strong> Groep<br />
Schematische weergave<br />
aandeelhouders participanten<br />
fbi (fiscale<br />
beleggingsinstelling)<br />
vesteda groep<br />
vesteda groep bv<br />
vesteda project bv<br />
vesteda woningen
totale portefeuille<br />
Portefeuille-indeling<br />
Schematische weergave<br />
1 acquisitieovereenkomst<br />
ontwikkelingsbesluit<br />
3 start bouw<br />
4 opgeleverd én verhuurgereed<br />
5 dispositiebesluit<br />
6 dispositie<br />
ontwikkelingsportefeuille<br />
exploitatieportefeuille<br />
in acquisitiefase<br />
1<br />
in ontwikkelingsfase<br />
2<br />
3<br />
4<br />
2<br />
2<br />
in voorbereidingsfase<br />
2<br />
in uitvoeringsfase<br />
2<br />
in verhuurfase<br />
5 2<br />
in verhuur-/<br />
verkoopfase<br />
2<br />
2<br />
2<br />
6 2<br />
uitstroom<br />
(dispositie woningen<br />
en projecten)<br />
instroom<br />
(aankoop<br />
projecten in<br />
ontwikkeling)<br />
uitstroom<br />
(verkoop<br />
nieuwbouwwoningen<br />
en<br />
-projecten)<br />
instroom<br />
(aankoop<br />
turn-key<br />
projecten /<br />
portefeuilles)
Ontwikkelingsportefeuille<br />
Exploitatieportefeuille<br />
Dispositie<br />
Overdracht van <strong>Vesteda</strong> Project bv<br />
naar <strong>Vesteda</strong> Woningen<br />
Definities portefeuille-indeling<br />
Alle vastgoedcomplexen en ontwikkelingen worden gezamenlijk de totale portefeuille genoemd.<br />
De totale portefeuille is onderverdeeld in de ontwikkelingsportefeuille en de exploitatieportefeuille.<br />
In de ontwikkelingsportefeuille wordt onderscheid gemaakt naar projecten in de ontwikkelings-<br />
fase, voorbereidingsfase en uitvoeringsfase. In de ontwikkelingsfase bevinden zich projecten waar-<br />
aan acquisitieovereenkomsten of -contracten ten grondslag liggen voor (gebieds)ontwikkelingen<br />
of andere vormen van samenwerking of verwerving en waarvoor <strong>Vesteda</strong> een ontwikkelingsbe-<br />
sluit voorbereidt of zal gaan voorbereiden. Zodra over een project een ontwikkelingsbesluit is<br />
genomen, gaat het over naar de voorbereidingsfase. Indien de bouwwerkzaamheden starten gaat<br />
het project over naar de uitvoeringsfase. Zodra een project verhuurgereed én opgeleverd is, vindt<br />
overdracht plaats naar de exploitatieportefeuille. Overdracht van een project kan ook gefaseerd<br />
plaatsvinden.<br />
In de exploitatieportefeuille wordt onderscheid gemaakt naar projecten in de verhuurfase en in de<br />
verhuur-/verkoopfase. Zodra voor een (deel)project een dispositiebesluit wordt genomen, wordt<br />
het gerekend tot de verhuur-/verkoopfase. Alle projecten die deel uit maken van de exploitatie-<br />
portefeuille zijn opgenomen in het overzicht ‘objectgegevens exploitatieportefeuille’ in bijlage 1,<br />
op pagina 73.<br />
Met regelmaat worden woningen uit de exploitatieportefeuille verkocht. Het betreft zowel indivi-<br />
duele woningen als (deel)projecten.<br />
Vanuit een meerjarenplanning, op basis van analyses van de gewenste en bestaande portefeuille,<br />
geeft <strong>Vesteda</strong> Groep bv zijn behoefte aan nieuwe projecten aan, waarop <strong>Vesteda</strong> Project bv projecten<br />
aandraagt. Geschikte projecten worden aangebracht in de ontwikkelingsportefeuille met als doel<br />
deze mogelijk op te nemen in <strong>Vesteda</strong> Woningen, het fonds voor gemene rekening ter collectieve<br />
belegging. Vanaf het moment dat een ontwikkelingsbesluit is genomen én projecten uitontwikkeld<br />
zijn, kunnen deze projecten worden overgedragen aan <strong>Vesteda</strong> Woningen. Het moment waarop<br />
aan deze voorwaarden wordt voldaan en dus overdracht kan plaatsvinden is afhankelijk van het<br />
type project en kan in tijd variëren van vóór aanvang van de bouwfase tot na het moment van<br />
oplevering.<br />
De definities portefeuille-indeling zijn met ingang van verslagjaar 006 veranderd als gevolg van samenvoeging van de<br />
Core Portefeuille in Exploitatie en de Desinvesteringsportefeuille tot de exploitatieportefeuille<br />
Definities portefeuille-indeling 13
Bericht van de Raad van Commissarissen<br />
aan de algemene vergadering van aandeelhouders van vesteda groep bv<br />
Hierbij bieden wij u de door de directie opgestelde en door ons behandelde jaarstukken over 006,<br />
inclusief het voorstel dividenduitkering, ter vaststelling aan. Krachtens het in de statuten bepaalde,<br />
strekt deze vaststelling tot décharge van de directie voor het gevoerde beleid en van de commissa-<br />
rissen voor het daarop gehouden toezicht in het afgelopen jaar.<br />
De jaarrekening van <strong>Vesteda</strong> Groep bv is door Ernst & Young Accountants van een goedkeurende<br />
accountantsverklaring voorzien. Deze treft u aan onder de overige gegevens van de jaarrekening<br />
op pagina 114. Tevens zijn door Ernst & Young Accountants goedkeurende accountantsverklaringen<br />
afgegeven bij de financiële overzichten van <strong>Vesteda</strong> Groep en <strong>Vesteda</strong> Woningen. Deze treft u aan<br />
op pagina 96 en 1 8.<br />
De reguliere vergadering van de Raad van Commissarissen heeft het afgelopen jaar acht maal<br />
plaatsgevonden, waarvan één maal ter evaluatie van het eigen functioneren, zonder aanwezigheid<br />
van de directie. Als gebruikelijk vonden enkele vergaderingen plaats op locatie om de betrokkenheid<br />
van de Raad van Commissarissen met <strong>Vesteda</strong>’s projecten en organisatieonderdelen te versterken.<br />
De belangrijkste onderwerpen van beraad, die in 006 zijn besproken in de Raad van Commissaris-<br />
sen, zijn:<br />
Governance & bestuur<br />
• de wijze waarop <strong>Vesteda</strong> risicobeheersing – in de zin van Code Tabaksblat – implementeert.<br />
Gedurende het verslagjaar is de voortgang van de risicobeheersing besproken. Het streven is om<br />
medio 007 te komen tot een ‘in control’ verklaring;<br />
• het invullen van het voorzitterschap van de Raad van Commissarissen. Op verzoek van aandeel-<br />
houders, participanten en de overige leden van de Raad van Commissarissen is dhr. Boons – na<br />
een zittingstermijn van twee maal vier jaar, die eind 005 was verstreken – tot 1 juli van het ver-<br />
slagjaar voorzitter gebleven. Gezien de openstaande vacature in de Raad van Commissarissen<br />
bleef zodoende de continuïteit gewaarborgd. Dhr. Boons was vanaf 1995 betrokken bij de verzelf-<br />
standiging van de abp-vastgoedfondsen. Als voorzitter van de Raden van Commissarissen van<br />
deze fondsen en dus ook van de rechtsvoorganger van <strong>Vesteda</strong>, heeft hij jarenlang blijk gegeven<br />
van zijn grote inzet en betrokkenheid. Hij wist de rol van bemiddelaar op gedegen wijze in te zetten<br />
op momenten dat dit nodig was. Bij het door de directie aangeboden afscheidssymposium in juli<br />
is op gepaste wijze van dhr. Boons afscheid genomen. Op voordracht van de Raad hebben aandeel-<br />
houders besloten om de heer Corpeleijn, die al vijf jaar lid is van de Raad van Commissarissen, als<br />
zijn opvolger te benoemen;<br />
• het invullen van de overige vacatures binnen de Raad van Commissarissen. Onder gebruikma-<br />
king van de eerder door de Raad van Commissarissen opgestelde profielschets heeft de Raad<br />
besloten tot voordracht van de heer de Beus. Deze voordracht is door de Algemene vergadering<br />
van Aandeelhouders overgenomen. Aandeelhouder Stichting pensioenfonds abp zal in 007 een<br />
commissaris voordragen ter benoeming, waardoor de laatste vacature in de Raad van Commis-<br />
sarissen kan worden ingevuld;<br />
• het geïmplementeerde risicomanagementsysteem ter preventie van legionellabesmetting. Aan<br />
de hand van dit systeem is aan de Raad gerapporteerd over onderhoud, controles en bestrijding<br />
van incidentele voorvallen;<br />
14 jaarverslag vesteda groep 2006 | Bericht van de Raad van Commissarissen
Investor relations<br />
• de verkoop van een deelbelang van aandeelhouder Stichting pensioenfonds abp, waarmee deze<br />
aandeelhouder invulling heeft gegeven aan het in 001 in het Informatiememorandum kenbaar<br />
gemaakte beleid om terug te gaan tot een minderheidsbelang. Voor de verkoop is een Placement<br />
Memorandum opgesteld, dat in de Raad is besproken en becommentarieerd ten aanzien van<br />
onder andere waardering en governance. Hierbij is eveneens besproken dat, met instemming<br />
van andere aandeelhouders en participanten, een deelbelang aan Loyalis is overgedragen;<br />
Strategie<br />
• het door de directie opgestelde businessplan 007– 009;<br />
• de relatie tussen de in het businessplan opgenomen marktvisie en de onzekerheden betreffende<br />
het doorzetten van het nieuwe huurbeleid;<br />
• een analyse van de gevoerde marketing- en verhuurstrategie;<br />
• het verkoopplan 006;<br />
• de vervreemding van het belang van zestig procent in irs Holding bv, waarvan deel uitmakend<br />
irs Systems bv en irs Services bv, door <strong>Vesteda</strong> Project bv aan Fifthplay Nederland nv, een dochter<br />
van het Belgische Niko nv;<br />
Financieel<br />
• de jaarlijkse vaststelling van de rendementseisen in de eerste vergadering van 006, waarbij een<br />
regionale differentiatie is geïntroduceerd. Hiermee wordt ingespeeld op de regiospecifieke<br />
marktcondities waaronder projecten worden verworven. In de daarop volgende vergadering is<br />
een verdieping gegeven aan het gestandaardiseerde rekenmodel dat als onderlegger geldt voor<br />
de rendementsberekeningen;<br />
• de fasering van de dispositieplannen, mede in relatie tot de opbouw van de portefeuille en de<br />
geprognosticeerde uitdelingen conform het Informatiememorandum;<br />
• de begroting 007, die – zoals gebruikelijk – in de najaarsvergadering is besproken en vastge-<br />
steld. Bijzondere aandacht ging hierbij uit naar de beheersing van de managementlasten, de<br />
verdere uitbouw van de organisatie bij met name <strong>Vesteda</strong> Project bv en de dividendplanning in<br />
relatie tot het Informatiememorandum en de voorgenomen nieuwe financiering in 007;<br />
Markt- en portefeuilleontwikkelingen<br />
• De consequenties van het voorgestane huurbeleid, in relatie tot beperkingen in projectontwik-<br />
keling, toekomstige huurverhogingen, de betaalbaarheidsheffing en toekomstige rendementen.<br />
Ook is besproken op welke wijze <strong>Vesteda</strong> zijn standpunt uitdraagt om de vorming van het huur-<br />
beleid mogelijk te beïnvloeden;<br />
• de doorlopende evaluatie van door de Raad van Commissarissen goedgekeurde ontwikkel- en<br />
beleggingsvoorstellen, nadat de objecten één volledig jaar in exploitatie zijn geweest;<br />
• de voortgang van de aanpak van huurachterstanden;<br />
• de behandeling en goedkeuring van beleggingsvoorstellen en aankopen van <strong>Vesteda</strong> Project bv<br />
en overdrachten van <strong>Vesteda</strong> Project bv aan <strong>Vesteda</strong> Groep bv, voor zover deze niet onder het<br />
mandaat van de directie vallen;<br />
• de voortgang van grote projecten, zoals onder meer de aanpassing van de raamovereenkomst<br />
met de gemeente Amsterdam;<br />
Bericht van de Raad van Commissarissen 15
• de waardering van de portefeuille, in relatie tot de marktontwikkelingen en het door overheid<br />
voorgestane huurbeleid, en het ten aanzien van de doorplaatsing opgestelde Placement Memo-<br />
randum;<br />
• de deelname van <strong>Vesteda</strong> in de Stichting lnp (Landelijk Nieuwbouw Portaal);<br />
Organisatie<br />
• het vervolg op de door directie en management in 005 ingezette cultuurslag, gericht op klant-<br />
gerichtheid en overige competenties, die in 007 verder wordt geïmplementeerd bij de overige<br />
personeelsleden;<br />
• de verandering van het bestuursmodel van de statutaire directie, waarbij de directievoorzitter –<br />
conform ceo-model – eindverantwoordelijk is geworden;<br />
• de herverdeling van taken onder de statutaire directieleden, die per 007 is ingevoerd;<br />
• de verdere uitbouw van de organisatie, in relatie tot het businessplan;<br />
Remuneratie<br />
• de beloning van de directie, aan de hand van de resultaten over het jaar voorafgaand aan het<br />
verslagjaar en de door derden in het verslagjaar uitgevoerde markttoets;<br />
Buitenlandoriëntatie<br />
• het beleggen in het buitenland. Besloten is in 006 een oriëntatie te verrichten en deze in 007<br />
te bespreken.<br />
Tot slot spreekt de Raad van Commissarissen waardering uit voor de inzet en betrokkenheid van<br />
directie en medewerkers.<br />
Maastricht, 15 februari 007<br />
Raad van Commissarissen <strong>Vesteda</strong> Groep bv<br />
W.F.Th. Corpeleijn, voorzitter<br />
P.S. van den Berg<br />
D.J. de Beus<br />
J.D. Doets<br />
16 jaarverslag vesteda groep 2006 | Bericht van de Raad van Commissarissen
Integrale verantwoordelijkheid<br />
Aandeelhouders en participanten<br />
Code Tabaksblat<br />
Raad van Commissarissen<br />
Corporate Governance<br />
De Raad van Commissarissen en de directie van <strong>Vesteda</strong> Groep bv hebben een integrale verant-<br />
woordelijkheid voor de afweging van alle belangen, doorgaans gericht op de continuïteit van de<br />
onderneming. De belanghebbenden zijn de groepen en individuen, die direct of indirect het berei-<br />
ken van de doelstellingen van de vennootschap beïnvloeden of erdoor worden beïnvloed: werkne-<br />
mers, aandeelhouders, participanten en andere kapitaalverschaffers, toeleveranciers, afnemers,<br />
maar ook de overheid en maatschappelijke groeperingen. De Raad van Commissarissen en de<br />
directie houden rekening met de belangen van de verschillende belanghebbenden en streven<br />
daarbij naar het creëren van aandeelhouderswaarde op lange termijn.<br />
Raad van Commissarissen en directie zien de huidige juridische structuur als middel om de goede<br />
verhoudingen met alle bij <strong>Vesteda</strong> betrokken aandeelhouders en participanten te bestendigen.<br />
Centraal in de organisatie staat <strong>Vesteda</strong> Groep bv. De directie van <strong>Vesteda</strong> Groep bv voert regelma-<br />
tig formeel en informeel overleg met de Raad van Commissarissen over het beleid van <strong>Vesteda</strong> in<br />
zijn geheel. <strong>Vesteda</strong> Groep bv voert de directie over <strong>Vesteda</strong> Project bv en is beheerder van <strong>Vesteda</strong><br />
Woningen. De directie legt samen met de Raad van Commissarissen verantwoording af aan de<br />
aandeelhouders van en de participanten in <strong>Vesteda</strong> Groep en de overige betrokkenen. Besluiten<br />
worden genomen op basis van een overeenkomst (de zogenaamde Participatieovereenkomst) tus-<br />
sen aandeelhouders en participanten. De Participatieovereenkomst is te vergelijken met de statu-<br />
ten van een juridische entiteit.<br />
De Commissie Corporate Governance, onder voorzitterschap van mr. M. Tabaksblat, publiceerde op<br />
9 december 003 een hernieuwde ‘code of best practice’ op het terrein van corporate governance.<br />
Voor beursgenoteerde ondernemingen is naleving van de code verplicht met ingang van 004.<br />
Vanwege het besloten karakter van <strong>Vesteda</strong> Groep, in de zin dat slechts institutionele partijen als<br />
aandeelhouder en participant kunnen toetreden, is de code niet van toepassing. Niettemin onder-<br />
schrijven Raad van Commissarissen en directie van <strong>Vesteda</strong> Groep bv de waarde van de bepalingen<br />
voor de vennootschap. Doordat de code is geschreven voor beursgenoteerde vennootschappen<br />
mist een aantal bepalingen uit de code rechtstreekse toepasbaarheid bij <strong>Vesteda</strong> Groep bv. In de<br />
jaarverslagen over 004 en 005 is reeds aangegeven op welke onderdelen de code kan worden<br />
gevolgd en bij welke onderdelen met een verklaring wordt afgeweken. De totale toepassing wordt<br />
periodiek geëvalueerd. In het verslagjaar was er geen aanleiding tot wijzigingen over te gaan. Om<br />
deze reden is de hieronder opgenomen toelichting op mogelijke afwijkingen van de code op vrijwel<br />
identieke wijze als in het vorige verslagjaar opgesteld.<br />
toepassing code<br />
Conform de statuten van <strong>Vesteda</strong> Groep bv is de zittingstermijn van commissarissen vier jaar, met<br />
een eenmalige verlenging van vier jaar, waarmee de code wordt gevolgd. Het intern gehanteerde<br />
aftredingrooster sluit hierop aan. In afwijking van de code is in het verslagjaar door aandeelhou-<br />
ders ingestemd met een verlenging van het voorzitterschap van de heer Boons tot medio 006. De<br />
Raad van Commissarissen, directie en aandeelhouders waren unaniem van mening dat hiermee<br />
het ondernemingsbelang het meest was gediend. De vacature uit het voordrachtsrecht van Stich-<br />
ting pensioenfonds abp zal, nu de doorplaatsing succesvol heeft plaatsgevonden, in 007 worden<br />
ingevuld. Ten aanzien van overige in de code opgenomen beginselen is ten behoeve van de samen-<br />
stelling, besluitvorming en benoeming van commissarissen een reglement opgesteld. Hierin is<br />
vastgelegd dat tenminste één maal per jaar het eigen functioneren van de Raad van Commissaris-<br />
sen wordt besproken. Voorts worden tenminste één maal per jaar de strategie, de risico’s en de<br />
interne risicobeheersing besproken. De Raad van Commissarissen kent geen separate commissies<br />
Corporate Governance 17
omdat er voor is gekozen de advisering en besluitvorming integraal te laten geschieden. Uiteraard<br />
wordt wel voldaan aan de in de code omschreven kwalificatie ten aanzien van de aanwezigheid<br />
van terdege financiële kennis. In het jaarverslag wordt geen inzicht gegeven in overige commissa-<br />
riaten en nevenfuncties. Deze gegevens worden tussen commissarissen uitgewisseld en zijn voorts<br />
bekend bij aandeelhouders en participanten en bij de vennootschap. De totale remuneratie van com-<br />
missarissen wordt vermeld op pagina 110. Er is aandeelhouders en participanten niet gebleken van<br />
enig tegenstrijdig belang tussen de vennootschap en de leden van de Raad van Commissarissen.<br />
De vennootschap kent een code of conduct. De Raad van Commissarissen heeft in het verslagjaar<br />
op basis van een toetsing vastgesteld dat de hierin neergelegde beginselen door het personeel<br />
worden nageleefd. Conform het in de code bepaalde, vinden eventuele meldingen plaats aan het<br />
management en zonodig aan de voorzitter van de Raad van Commissarissen.<br />
Benoeming van de directie vindt niet plaats binnen de termijnstelling, zoals in de code is vermeld.<br />
Er is besloten een dergelijke beperking niet in te voeren, omdat dit voor het karakter van de vennoot-<br />
schap als langetermijnbelegger niet voor de hand ligt. De vennootschap hecht waarde aan betrok-<br />
kenheid van het management voor de langere termijn. De directieleden voldoen aan de overige<br />
vereisten van de code als het gaat om het vervullen van andere commissariaten, aandelenbezit,<br />
persoonlijke leningen en garanties. De bezoldiging bestaat uit een vaste component en een varia-<br />
bel deel. De hoogte van de ontslagvergoeding is, in afwijking van de code, mede afhankelijk van het<br />
variabele deel van het salaris. In het jaarverslag wordt de totale bezoldiging op pagina 110 vermeld.<br />
Er is de Raad van Commissarissen niet gebleken van enig tegenstrijdig belang tussen de vennoot-<br />
schap en de leden van de directie.<br />
In 005 is een integrale risico-inventarisatie opgesteld, gebaseerd op interviews en analyses die<br />
organisatiebreed zijn verricht. In 006 zijn de verschillende risico’s op een uniforme wijze gedocu-<br />
menteerd en van prioriteiten voorzien. Op basis van deze prioriteiten is en wordt invulling gegeven<br />
aan het in stand houden van een gestructureerd risicobeheersingsysteem, dat naar verwachting in<br />
007 zal leiden tot een ‘in control’ verklaring.<br />
In het verlengde van de in 005 uitgevoerde kwaliteitsverbetering van rapportages aan aandeelhou-<br />
ders is in het verslagjaar de kwaliteit van de rapportage aan obligatiehouders verder verhoogd.<br />
Aandeelhouders, participanten en obligatiehouders hebben via de website van <strong>Vesteda</strong> toegang<br />
tot een besloten gedeelte. Hier worden zij met publicaties op de hoogte gehouden van onder meer<br />
de kwartaalresultaten.<br />
De Vereniging van Institutionele Beleggers in Nederland (ivbn) heeft in 005 een groot aantal<br />
praktische aanbevelingen opgesteld, met als doel de transparantie van jaarverslagen in de vast-<br />
goedbranche te verhogen. 1 De leden van de ivbn, waaronder <strong>Vesteda</strong>, hebben de aanbevelingen<br />
overgenomen in hun jaarverslagen met ingang van verslagjaar 005. Om deze reden beginnen<br />
meerdere cijferreeksen in het directieverslag bij het jaar 005, in tegenstelling tot de gebruikelijke<br />
vijfjaarlijkse reeksen. In 006 heeft een evaluatie plaatsgevonden door de ivbn, die heeft geleid tot<br />
uitgifte van een addendum in januari 007. Alhoewel de additionele, in het addendum beschreven<br />
aanbevelingen pas met ingang van verslagjaar 007 van kracht zullen zijn, heeft <strong>Vesteda</strong> deze<br />
reeds in dit jaarverslag overgenomen.<br />
18 jaarverslag vesteda groep 2006 | Corporate Governance<br />
Code of conduct<br />
Directie<br />
Integrale aanpak risicobeheersing<br />
Verslaglegging<br />
Website<br />
Transparantie ivbn
Nederlands bedrijfsleven klimt uit<br />
een dal<br />
Z Wiebengahal, met <strong>Vesteda</strong> Woongalerie<br />
Maastricht, back-office en callcenter,<br />
Nederlands Architectuur Instituut (nai<br />
Maastricht) en Stichting Restauratieatelier<br />
Limburg (sral), in de wijk Céramique,<br />
Maastricht, in exploitatie genomen in het<br />
verslagjaar.<br />
Verslag van de Directie<br />
inleiding<br />
Voor <strong>Vesteda</strong> is 006 te typeren als een jaar van strategische en operationele verfijning. De strategie<br />
is op meerdere fronten aangescherpt, de rendementseisen zijn regionaal gedifferentieerd, het<br />
businessplan 007- 009 is opgesteld en de assetmix – die de verhoudingen bepaalt tussen de<br />
verschillende segmenten in de beleggingsportefeuille – is aangepast. Ook op het gebied van afba-<br />
kening van verantwoordelijkheden en bevoegdheden heeft een verfijning plaatsgevonden: tussen<br />
statutaire en titulaire directieleden, tussen <strong>Vesteda</strong> als belegger en ontwikkelaar en tussen diverse<br />
organisatieonderdelen.<br />
Een belangrijke externe ontwikkeling in het verslagjaar was de modernisering van het huurbeleid,<br />
die de afgelopen jaren door (de inmiddels afgetreden) Minister Dekker is voorbereid. Het wetsvoor-<br />
stel is in september 006 door de Tweede Kamer goedgekeurd en uiteindelijk in de nadagen van<br />
het verslagjaar in december door de Eerste Kamer controversieel verklaard. Het huurbeleid blijft<br />
daarmee ongewijzigd, de toekomst ongewis en de zo noodzakelijke modernisering wordt een taak<br />
voor het nieuwe kabinet.<br />
Financieel presteerde <strong>Vesteda</strong> in het verslagjaar goed. Met een totaal rendement op eigen vermo-<br />
gen van 14,7 procent scoort <strong>Vesteda</strong> het hoogst van de afgelopen zes jaar. In het verslagjaar was er<br />
– net als in 005 – sprake van een substantieel hogere waardeontwikkeling van de portefeuille ten<br />
opzichte van eerdere jaren. Dat leidde tot een relatief hoog ongerealiseerd resultaat.<br />
In het laatste kwartaal van het verslagjaar heeft aandeelhouder Stichting pensioenfonds abp zijn<br />
meerderheidsbelang in <strong>Vesteda</strong> afgebouwd tot een minderheidsbelang. De aandelen zijn vrijwel<br />
volledig verkocht aan de overige aandeelhouders in <strong>Vesteda</strong> voor een koopsom die licht boven de<br />
intrinsieke waarde lag.<br />
De vraag naar beleggingen in de Nederlandse woningmarkt zal de komende jaren naar verwach-<br />
ting verder toenemen. Dat versterkt de positie van <strong>Vesteda</strong> als gevestigde partij, met eigen ontwik-<br />
keling en beheer.<br />
ontwikkelingen woningmarkt<br />
Deze paragraaf beschrijft de ontwikkelingen op de Nederlandse woningmarkt. De woningmarkt<br />
wordt beïnvloed door de conjuncturele ontwikkelingen. Deze worden als eerste behandeld. Vervol-<br />
gens wordt uitgelegd hoe de woningmarkt functioneert, worden de ontwikkelingen toegelicht<br />
voor wat betreft de bevolkings- en huishoudensgroei en wordt specifiek ingegaan op de hogere<br />
huursector. Dan worden nog enkele ontwikkelingen behandeld die van invloed zijn op de woning-<br />
markt: de opgave voor het nieuwe kabinet om een nieuw huurprijsbeleid te ontwikkelen en de<br />
toekomstige rol van woningcorporaties. Tot slot wordt verslag gedaan van de waardeontwikkeling<br />
op de woningmarkt en de ontwikkelingen op de vastgoedbeleggingsmarkt.<br />
Conjuncturele ontwikkelingen<br />
In 006 ging het goed met Nederland. Het bedrijfsleven profiteerde van het feit dat de omringende<br />
landen het economisch gezien al eerder goed deden. Vooral in de chemie ging het in het verslag-<br />
jaar uitstekend, maar ook in de agrarische industrie en de voedingsmiddelenindustrie deed Neder-<br />
land het goed. Niet alleen met traditionele producten als bloemen en planten, maar ook dankzij<br />
productcategorieën als voeding, drank en metaal kregen de exportcijfers een stimulans. De Neder-<br />
Verslag van de Directie 1
20<br />
10<br />
0<br />
-10<br />
-20<br />
-30<br />
-40<br />
landse economie is in 006 met ,9 procent gegroeid. 3 Dat is bijna tweemaal zoveel als in 005. De<br />
uitvoer bleef de belangrijkste pijler onder deze volumegroei van het bruto binnenlands product<br />
(bbp). Aan het eind van het verslagjaar is er sprake van een groot vertrouwen onder Nederlandse<br />
producenten.<br />
Nederlandse huishoudens hebben in 006 meer geld uitgegeven; zelfs het meest sinds 000. Dat<br />
geld ging vooral naar duurzame consumptiegoederen zoals koelkasten, wasmachines en televisies.<br />
De verkoopcijfers van auto’s zagen er minder goed uit, de uitgaven aan kleding zijn daarentegen<br />
wel gestegen. Ook zijn er veel meer keukens verkocht. De oorzaak van de toename van de bestedin-<br />
gen ligt in de stijging van de koopkracht: die is met twee procent gestegen in het verslagjaar.<br />
Per saldo is ook het consumentenvertrouwen en het economisch klimaat – als deelindicator van<br />
het consumentenvertrouwen – gestegen in 006. Voor het eerst sinds 000 zijn er aan het einde<br />
van het jaar meer optimisten dan pessimisten over de economie in de komende twaalf maanden.<br />
De koopbereidheid van de consument is gebaseerd op de vraag of de tijd gunstig is voor het doen<br />
van grote aankopen en op het oordeel over de financiële situatie van het huishouden. De koopbe-<br />
reidheid is gedurende het verslagjaar aanzienlijk toegenomen, zoals uit onderstaande grafiek<br />
blijkt.<br />
Consumentenvertrouwen, economisch klimaat en koopbereidheid<br />
005 t/m 006<br />
Bron: cbs<br />
-50<br />
jan feb maa apr mei jun jul aug sep okt nov dec jan feb maa apr mei jun jul aug sep okt nov dec<br />
005 006<br />
consumentenvertrouwen<br />
economisch klimaat<br />
koopbereidheid<br />
De inflatie in Nederland over 006 bedroeg gemiddeld 1,1 procent. 4 Zo laag is de prijsstijging sinds<br />
1989 niet meer geweest. De lage inflatie in 006 is vooral te danken aan lagere overheidstarieven<br />
en een minder sterke stijging van de energieprijzen dan in 005, toen de inflatie 1,7 procent<br />
bedroeg. De Nederlandse inflatie lag onder het gemiddelde in de eurozone. Nederland behoort<br />
echter niet meer tot de eurolanden met de laagste inflatie. In Luxemburg en Finland lag de geharmo-<br />
niseerde inflatie in oktober het laagst. 5 Sinds de komst van de euro is de inflatie in Nederland goed<br />
onder controle: in de vijf jaar van 00 tot en met 006 zijn de prijzen met elf procent gestegen,<br />
wat overeenkomt met ,1 procent op jaarbasis. Van 1997 tot en met 001 – de vijf jaar voor de komst<br />
van de euro – gingen de prijzen met veertien procent omhoog, ofwel ,7 procent op jaarbasis. 6<br />
jaarverslag vesteda groep 2006 | Verslag van de Directie<br />
Consumenten besteden meer<br />
Consumentenvertrouwen gestegen<br />
Koopbereidheid toegenomen<br />
Lage inflatie
Arbeidsmarkt groeit<br />
Werkloosheid neemt verder af<br />
Rentestijging<br />
Rentevooruitzichten<br />
5,5<br />
5,0<br />
4,5<br />
4,0<br />
3,5<br />
3,0<br />
2,5<br />
Eind 006 telde Nederland 110.000 banen meer dan aan het begin van het jaar. Het is een tijd geleden<br />
dat er sprake was van een dergelijke toename. In de jaren ’95–’96 kwamen er jaarlijks 00.000<br />
banen bij, maar toen ging het ook bijzonder goed in Nederland. Dat eindigde in 000 met een<br />
exceptioneel jaar: toen kwamen er in een jaar tijd een miljoen banen bij.<br />
De werkloosheid is in 006 flink afgenomen. Eind verslagjaar waren er circa 400.000 werklozen in<br />
Nederland: 70.000 minder dan een jaar eerder. 7 Het aantal vacatures is flink toegenomen, waarbij<br />
opvalt dat de kans op werk groter is naarmate de opleiding beter is. Eind verslagjaar stonden er<br />
zo’n 300.000 vacatures open. Er was sprake van een dynamische arbeidsmarkt in 006, meer mensen<br />
wisselden van baan.<br />
De werkloosheidsgraad in de eurozone bedroeg eind november 006 7,6 procent. 8 Dat is het laagste<br />
peil sinds de start van de Europese werkloosheidsstatistieken in 1993. De stijging van de werkgelegenheid<br />
en de daling van de werkloosheid zijn vooral te danken aan de hoogconjunctuur. De conjuncturele<br />
werkloosheid is bijna geheel verdwenen. De huidige werkloosheid is vooral structureel en<br />
daarom veel moeilijker terug te dringen.<br />
De langetermijnrente in het eurogebied is in het verslagjaar voor het eerst in vijf jaar gestegen.<br />
Aanleiding waren de goede vooruitzichten voor de economische groei. De jongste 10-jaars staatsobligaties<br />
werden bij aanvang van het verslagjaar afgesloten tegen 3,5 procent. Hoewel de rente<br />
gedurende het jaar na een stijging weer onder druk kwam te staan, was 4 procent de slotstand van<br />
006.<br />
De kortetermijnrente is in het verslagjaar zes keer verhoogd. De driemaands-Euribor startte in<br />
006 op ,49 procent en eindigde op 3,73 procent. Het onderscheid tussen de lange en korte rente<br />
is daarmee marginaal geworden.<br />
Driemaands-Euribor<br />
001 t/m 006<br />
Bron: dnb<br />
3 maanden<br />
2,0<br />
jan apr jul okt jan apr jul okt jan apr jul okt jan apr jul okt jan apr jul okt jan apr jul okt<br />
001 00 003 004 005 006<br />
Door de relatief lage rente en de waardestijging zijn Nederlanders volop woningen aan het<br />
(her)financieren. De totale schuldlast is daarbij in 006 tientallen miljarden euro’s toegenomen.<br />
Huizenkopers kiezen daarbij steeds vaker voor aflossingsvrije financieringen.<br />
Voor 007 wordt een verdere stijging van de langetermijnrente verwacht.<br />
Verslag van de Directie 3
De meningen over de ontwikkeling van de kortetermijnrente in 007 zijn verdeeld: aan de ene kant<br />
staan partijen die denken dat de Europese Centrale Bank (ecb) aan het einde is gekomen van een<br />
reeks renteverhogingen, mede veroorzaakt door de groeivertragingen in de Verenigde Staten, die<br />
in de eurozone snel merkbaar zullen worden. Aan de andere kant staan partijen die verwachten<br />
dat de Europese economie ‘ontkoppelt’ van de Amerikaanse en in 007 verder groeit. Hun verwach-<br />
ting is dat de ecb niet zal stoppen met het verhogen van de rente tot dat het niveau van 4, 5 pro-<br />
cent is bereikt.<br />
ecb-president Jean-Claude Trichet is gestopt met het geven van signalen voor de richting die hij<br />
wil varen. Het zicht op het rentebeleid ontbreekt omdat de ecb zich niet alleen laat leiden door de<br />
inflatieverwachtingen. Een tweede punt van zorg is de snel groeiende geldhoeveelheid. Mede door<br />
de lage rente is de geldgroei in het verslagjaar uitgekomen op negen procent, het dubbele van het<br />
streefgetal. Zo zijn de koerswinsten op de beurzen het afgelopen jaar mede veroorzaakt door de<br />
grote hoeveelheden geld in de markt. De ecb vreest dat een bovenmatige geldgroei uiteindelijk<br />
leidt tot inflatie en daling van koersen en huizenprijzen.<br />
Conclusie<br />
Het jaar 006 bleek, zoals verwacht, een jaar van hoogconjunctuur. De Europese economie lijkt ook<br />
in 007 een topjaar mee te zullen maken. De Duitse economie, nog belangrijker voor Nederland, zal<br />
het zelfs beter doen dan het Europese gemiddelde. De prognoses voor de economische ontwikkeling<br />
zijn positief. Toch blijven de inflatie en de contractloonstijging ook komend jaar beperkt. Kortom,<br />
Nederland is in 007 begonnen in een staat van hoogconjunctuur en zal dit jaar waarschijnlijk ook<br />
zo eindigen.<br />
Huishoudens en woningen in 2006<br />
Het aantal huurwoningen neemt de laatste jaren af en het aantal koopwoningen neemt toe. Bij<br />
aanvang van 006 telde de Nederlandse woningvoorraad 7,0 mln. eenheden, waarvan 43 procent<br />
in de huursector.<br />
Nederlandse woningvoorraad<br />
Primo jaar 2006<br />
Bron: abf Socrates / cbs, bewerking <strong>Vesteda</strong> x 1 mln. %<br />
koop 3.973 57<br />
huur 3.025 43<br />
6.998 100<br />
4 jaarverslag vesteda groep 2006 | Verslag van de Directie<br />
Economie opgebloeid;<br />
vooruitzichten positief
Weinig doorstroming in de Nederlandse woningmarkt;<br />
behoefte aan deregulering, marktwerking en sectorneutraliteit<br />
De woningmarkt is een voorraadmarkt. De voorraad van woningen<br />
in Nederland verandert jaarlijks door toevoeging van nieuwbouw<br />
en door sloop van bestaande bouw.<br />
Actueel aanbod<br />
Naast het actueel aanbod dat door nieuwbouw op de markt<br />
komt, is de doorstroming op de woningmarkt van groot belang<br />
om jaarlijks voor voldoende actueel aanbod te zorgen. Zo verhui-<br />
zen gezinnen gemiddeld meerdere malen in hun leven en passen<br />
daarmee hun woonomstandigheden aan, al naar gelang hun<br />
gezinsfase en de daarmee wijzigende wensen. Doordat zij ver-<br />
huizen, komen de woningen die zij verlaten op de markt voor<br />
gezinnen die net dit type woningen zoeken. Dit principe wordt<br />
doorstroom genoemd.<br />
Vraag<br />
Aan de vraagzijde zorgen de bevolkingsgroei en de afnemende<br />
huishoudensgrootte voor een stijging van het aantal huishoudens.<br />
Er is dus sprake van een kwantitatieve behoefte aan woningen<br />
en druk op de woningvoorraad. Naast deze numerieke<br />
behoefte is er ook sprake van een kwalitatieve behoefte, dus van<br />
de behoefte aan een bepaald type en kwaliteit woning. Doordat<br />
er meer geld wordt verdiend en door de andere gezins- en leeftijdsopbouw<br />
van de bevolking (onder andere de vergrijzing) is er<br />
behoefte aan een andere samenstelling van de voorraad.<br />
Behoefte aan deregulering en meer marktwerking<br />
Slechts vier procent van de Nederlandse huurwoningmarkt<br />
wordt niet door de overheid gereguleerd. Regulering zorgt voor<br />
lagere huurprijzen en is dus, naast de Huurtoeslag, een vorm van<br />
subsidiering. Omdat deze vorm van subsidiering niet inkomensafhankelijk<br />
is, zit een substantieel deel van de huishoudens in de<br />
huurwoningmarkt te goedkoop. Zij blijven daardoor zitten,<br />
omdat doorstroming naar een duurdere huurwoning of een<br />
koopwoning in verband met de grote stap niet meer aantrekkelijk<br />
is. Daardoor zijn er onvoldoende woningen voor starters<br />
beschikbaar.<br />
Level playing field<br />
Woningcorporaties ontwikkelen in toenemende mate projecten<br />
in de hogere huursector. Daarmee bereiken zij een doelgroep die<br />
buiten het aandachtsgebied van de sociale huisvesting valt. De<br />
condities waaronder zij ontwikkelen en beleggen zijn veelal niet<br />
marktcomform. <strong>Vesteda</strong> vind dat alle in het hogere segment ont-<br />
wikkelende corporaties aan een aantal voorwaarden moeten vol-<br />
doen: zij moeten een gescheiden administratie voeren, projecten<br />
tegen marktconforme waarden overdragen en marktconforme<br />
financieringslasten en rendementen hanteren.<br />
ivbn heeft de Nederlandse Mededingingsautoriteit (nma)<br />
gevraagd in het kader van de Mededingingswet handhavend<br />
op te treden tegen de Nederlandse woningcorporaties. In strijd<br />
met artikel 5b van de Mededingingswet voeren Nederlandse<br />
woningcorporaties nog geen gescheiden administratie. Volgens<br />
die wet moeten corporaties de lasten en baten van de door hen<br />
met staatssteun uitgevoerde Diensten van Algemeen Econo-<br />
misch Belang (daeb) op adequate wijze scheiden van die van<br />
andere activiteiten. In januari 007 heeft aedes, de koepel van<br />
de corporaties, een overeenkomst gesloten met de belasting-<br />
dienst. Daarin is de fiscale scheiding geregeld, deze overeenkomst<br />
geeft echter geen garantie met betrekking tot het hanteren van<br />
marktconforme rendementen en financieringslasten.<br />
Sectorneutraliteit<br />
Voor een evenwichtige woningmarkt is sectorneutraliteit een<br />
belangrijke voorwaarde. De koop- en huursector moet financieel<br />
gelijk worden behandeld: de huursector moet voor marktprijzen<br />
kunnen verhuren en de koopsector mag niet fiscaal worden<br />
bevooroordeeld via de hypotheekrenteaftrek. Om de gelijkheid<br />
tussen de koop- en huursector te bereiken moeten verder de<br />
kwaliteitsverschillen worden verkleind door meer dure huur-<br />
woningen te bouwen en moet de mobiliteit in de koopsector<br />
worden vergroot door de overdrachtsbelasting af te schaffen.<br />
Depolitisering<br />
De woningmarkt is complex en zaken als aftrekbaarheid van<br />
hypotheekrente, subsidiering, toegang van corporaties in het<br />
niet-sociale segment, het bevorderen van doorstroming en het<br />
beschikbaar stellen van betaalbare woningen voor eenieder in<br />
zijn eigen stad of dorp hangen samen en kunnen derhalve niet<br />
solitair worden aangepakt. <strong>Vesteda</strong> onderschrijft de visie van<br />
enkele woningmarktexperts, die zich mede baseren op ervaringen<br />
in het buitenland (bijvoorbeeld Engeland): de woningmarkt<br />
moet weg van de politieke agenda en moet door een onafhankelijke<br />
commissie integraal worden bestudeerd.
Door de groeiende vraag naar woningen zal de woningvoorraad de komende jaren moeten toene-<br />
men. De groei van het aantal huishoudens met circa 55.000 in het verslagjaar was het saldo van<br />
een toename van alleenstaanden met 71.000 en een afname van tweepersoonshuishoudens met<br />
0.000. Het aantal huishoudens met meer dan twee personen is nauwelijks veranderd. Eind 006<br />
bestaan de Nederlandse huishoudens voor tweederde uit een of twee personen.<br />
Nederlandse huishoudens naar samenstelling<br />
Ultimo jaar, aantallen x 1.000<br />
Bron: cbs 2006 2005 toename<br />
% % %<br />
alleenstaand 2.520 35 2.449 34 71 +2,9<br />
twee personen 2.299 32 2.318 33 -19 -1,4<br />
gezinnen (meer dan twee personen) 2.327 33 2.324 33 3 +0,1<br />
7.146 100 7.091 100 55 +0,8<br />
Bouwproductie in 2006<br />
Met zo’n 67.000 eenheden lagen de productiecijfers van de woningbouw in 005 niet ver boven<br />
het historische dieptepunt van 60.000 nieuwbouwwoningen in 003. Voor het verslagjaar is een<br />
verdere stijging voorspeld, maar op basis van de cijfers tot en met oktober kan niet worden gecon-<br />
cludeerd dat deze voorspelling uitkomt. En al zou de prognose worden gehaald, dan is dit nog een<br />
te laag niveau om de huishoudensgroei te huisvesten, sloop te compenseren en te voorzien in de<br />
kwalitatieve verandering in het woningbestand.<br />
Nederlandse bouwproductie, woningbouw<br />
In aantallen woningen, 006 betreft t/m oktober<br />
Bron: cbs 2006 t/m okt 2005<br />
x 1.000 % x 1.000 %<br />
koop 34,3 74 50,1 75<br />
huur 12,2 26 16,9 25<br />
46,5 100 67,0 100<br />
Bevolkingsontwikkeling in de komende decennia<br />
Nederland telde medio 006 16,3 miljoen inwoners. De groei van de bevolking vlakt verder af. In de<br />
eerste helft van 006 is het aantal inwoners van Nederland met nog geen .000 toegenomen. In<br />
dezelfde periode in het voorgaande jaar was die groei nog 7.000. Vooral de sterke toename van de<br />
emigratie zet een rem op de bevolkingsgroei. Veel meer mensen hebben Nederland verlaten dan er<br />
zijn geïmmigreerd.<br />
Voor de komende jaren gaan de prognoses uit van een bescheiden groei van de bevolking. In 010<br />
zal de Nederlandse bevolking 16,4 miljoen inwoners tellen; in 0 5 zal dat aantal 16,8 miljoen<br />
bedragen. De prognoses gaan uit van het bereiken van de maximale bevolkingsomvang in 035,<br />
met iets meer dan 17 miljoen inwoners. Vervolgens daalt het aantal inwoners fractioneel naar 16,9<br />
miljoen in 050.<br />
6 jaarverslag vesteda groep 2006 | Verslag van de Directie<br />
Meer huishoudens, grotere behoefte<br />
aan woningen<br />
Bouwproductie van een te laag niveau<br />
Bevolkingsgroei in verslagjaar<br />
minimaal<br />
Maximale bevolkingsomvang<br />
rond 035 bereikt
Huishoudensgrootte neemt af<br />
Aantal huishoudens neemt toe,<br />
behoefte aan meer woningen<br />
Kleine huishoudens met name<br />
in de steden<br />
55<br />
50<br />
45<br />
40<br />
35<br />
30<br />
25<br />
20<br />
Deze ontwikkeling doet zich niet overal in Nederland gelijkmatig en tegelijkertijd voor. Een analyse<br />
van de bevolkingsontwikkeling tot 0 0 laat zien dat de groeiverwachting per provincie verschilt.<br />
Zo zal Flevoland – als gevolg van de woningbouwtaakstelling – de sterkste groei doormaken en<br />
Noord-Brabant de geringste. Limburg sluit de rij met een bevolkingsafname.<br />
18.000.000<br />
9.000.000<br />
17.500.000<br />
8.750.000<br />
17.000.000<br />
8.500.000<br />
16.500.000<br />
8.250.000<br />
16.000.000<br />
8.000.000<br />
15.500.000<br />
7.750.000<br />
15.000.000<br />
7.500.000<br />
14.500.000<br />
7.250.000<br />
14.000.000<br />
7.000.000<br />
13.500.000<br />
6.750.000<br />
13.000.000<br />
6.500.000<br />
12.500.000<br />
6.250.000<br />
12.000.000<br />
6.000.000<br />
1990 1995 000 005 010 015 0 0 0 5 030 035 040 045 050<br />
bevolking huishoudens<br />
Qua huishoudensontwikkeling is de afgelopen jaren de gemiddelde omvang afgenomen. Een<br />
gemiddeld huishouden bestond ultimo verslagjaar uit , 8 personen. In 010 zal de omvang zijn<br />
afgenomen tot , 4 en in 0 5 tot ,11.<br />
Bij een fractioneel groeiende bevolkingsomvang en afname van de gemiddelde huishoudensgrootte<br />
stijgt het aantal huishoudens in Nederland. De behoefte aan woningen neemt daardoor<br />
toe. In 0 5 zullen er 8 mln. woningen nodig zijn om de huishoudens te huisvesten.<br />
De verhouding tussen alleenstaanden en tweepersoonshuishoudens (samenwonenden of eenoudergezinnen)<br />
zal de komende jaren verschuiven ten gunste van de alleenstaanden. Nu al zien we de<br />
tendens dat, naarmate de omvang van de stad groter is, het aandeel alleenstaanden toeneemt.<br />
Samenwonenden en gezinnen met kinderen zijn sterker vertegenwoordigd naarmate de steden<br />
kleiner worden. Deze tendens zal zich de komende jaren versterken.<br />
Alleenstaanden als aandeel van totale huishoudens, naar gemeentegrootte<br />
In procenten. Gemeentegrootte in duizenden inwoners.<br />
Bron: abf Research, Primos 005<br />
250<br />
Verslag van de Directie 7
Per 1 januari 006 telde Nederland ,5 miljoen alleenstaanden. Eén op de vijf vrouwen en één op de<br />
zes mannen van 15 jaar en ouder gingen alleen door het leven. Ten opzichte van 10 jaar geleden zijn<br />
er bijna 400.000 alleenstaanden bij gekomen. Deze toename heeft enerzijds te maken met de<br />
bevolkingsgroei en anderzijds met het feit dat relaties vaker stuk lopen en jongeren vaker alleen<br />
wonen en later gaan samenwonen. In de leeftijdsklasse 55–74 jaar zijn vrouwen vaak alleenstaand<br />
nadat de man is overleden, terwijl bij mannen echtscheiding een belangrijke oorzaak van alleen-<br />
wonen is.<br />
Nederland krijgt meer ouderen en minder jongeren. De gemiddelde leeftijd stijgt. De belangrijkste<br />
oorzaak hiervan is het steeds ouder worden van de mensen die tijdens de naoorlogse geboortegolf<br />
zijn geboren. De gemiddelde levensverwachting van mensen neemt toe. Daarnaast daalt het aan-<br />
tal kinderen per gezin, waardoor het aantal jongeren afneemt.<br />
De grijze druk, de verhouding tussen 65-plussers en de beroepsbevolking (15–64 jaar), neemt toe.<br />
Ook hier zien we een regionale differentiatie, waarbij de Randstad minder vergrijst dan de meer<br />
perifere regio’s. Daarnaast leiden de effecten van de welvaartsstaat tot een toegenomen levens-<br />
verwachting, waardoor de bevolking steeds ouder wordt. De zogenaamde dubbele vergrijzing, de<br />
toename van het aandeel 75-plus, zal zich in het volgende decennium nadrukkelijker gaan mani-<br />
festeren.<br />
De grijze druk: aandeel 65-plus als percentage van de 15-64 jarigen<br />
2005 2020<br />
< 0,0<br />
0,0 - ,5<br />
,5 - 5,0<br />
5,0 - 7,5<br />
7,5 - 30,0<br />
> 30,0<br />
Prognoses gaan uit van bijna een verdubbeling van het aantal 65-plussers gedurende de komende<br />
veertig jaar. Waren er ultimo verslagjaar ,4 mln. 65-plussers, in 050 zullen er dat 4,0 mln. zijn. 9<br />
Naast de toename van de groep 65-plussers, groeit in de komende decennia ook het aantal<br />
75-plussers. Vooral na 0 0 neemt deze groep van hoogbejaarden sterk toe. Waren er ultimo ver-<br />
slagjaar 1,1 mln. 75-plussers, in 050 zullen er dat ,3 mln. zijn. Het onderscheid tussen de 65- en<br />
75-plussers is voor beleggers van belang omdat hoogbejaarden andere woonwensen hebben en<br />
vaker behoefte hebben aan dienstverlening of zorg.<br />
8 jaarverslag vesteda groep 2006 | Verslag van de Directie<br />
Forse vergrijzing<br />
Verdubbeling van 65-plussers en<br />
75-plussers de komende veertig jaar
Welvaartsgroei ouderen<br />
Huurprijzenwet Woonruimte en<br />
Woonwaarderingsstelsel<br />
4,5<br />
4<br />
3,5<br />
3<br />
2,5<br />
2<br />
1,5<br />
1<br />
0,5<br />
Aantal 65-plussers Aantal 75-plussers<br />
005– 040, in mln. 005– 040, in mln.<br />
Bron: abf Research, Primos 005 Bron: abf Research, Primos 005<br />
0<br />
2005 2010 2015 2020 2025 2030 2035 2040<br />
4,5<br />
4<br />
3,5<br />
3<br />
2,5<br />
2<br />
1,5<br />
1<br />
0,5<br />
0<br />
2005 2010 2015 2020 2025 2030 2035 2040<br />
Op basis van de inzichten anno 006 wordt verwacht dat het gemiddelde inkomen van ouderen de<br />
komende jaren verder zal toenemen. 10 Deels is dit het gevolg van koopkrachtverbetering. Een even<br />
zo groot deel van de inkomensverbetering is het gevolg van een samenstellingseffect: nieuwe<br />
generaties ouderen hebben hogere aanvullende pensioenen en oudere generaties overlijden. Ook<br />
ten opzichte van de jongere generaties stijgt het inkomen van ouderen. Ouderen worden gemid-<br />
deld gesproken zelfs rijker dan jongere generaties.<br />
Conclusie bevolkingsontwikkeling<br />
De bevolking groeit de komende decennia minimaal in omvang, maar de samenstelling wijzigt.<br />
Doordat het aandeel alleenstaanden toeneemt, groeit het aantal huishoudens harder dan de<br />
bevolking. Er zijn dus meer woningen nodig. Door de vergrijzing en welvaartsgroei bij ouderen en<br />
door het feit dat jongeren langer en veelvuldiger alleen zijn – met name in de steden – verandert<br />
ook de behoefte aan het soort woning. Kleiner en luxer zijn daarbij de steekwoorden.<br />
De hogere huursector<br />
Alle woningen met een maandhuur boven circa € 600 worden gerekend tot de hogere huursector.<br />
In totaal zijn dat bij aanvang van het verslagjaar zo’n 165.000 woningen in Nederland, of wel zo’n<br />
,4 procent van de totale woningvoorraad.<br />
De Huurprijzenwet Woonruimte bepaalt dat de maximale huurprijs van een woning in Nederland<br />
afhankelijk is van een puntenaantal. De berekeningswijze van deze score is vastgelegd in het<br />
Woonwaarderingsstelsel. Hoe beter de kwaliteit van de woning, hoe meer punten aan deze woning<br />
worden toebedeeld. En hoe hoger het puntenaantal, hoe hoger de maximale huurprijs mag zijn. De<br />
punten worden toegekend op basis van een aantal eigenschappen, zoals oppervlakte, de aanwe-<br />
zigheid van voorzieningen, de woonvorm en de uitrusting van de woning. Indien de huur volgens<br />
het Woonwaarderingsstelsel hoger mag zijn dan de liberalisatiegrens, dan is een huurcontract<br />
geliberaliseerd. De liberalisatiegrens is vanaf 1 juli 006 € 615,01. Dit is het bedrag aan huur per<br />
maand, exclusief servicekosten. Is een huurovereenkomst geliberaliseerd, dan behoort deze tot de<br />
vrije ofwel geliberaliseerde huursector. De huurwoningen onder de liberalisatiegrens worden<br />
hpw-woningen genoemd.<br />
Verslag van de Directie 9
Hogere huursector als onderdeel van de Nederlandse woningvoorraad<br />
Primo 006, in aantallen<br />
Bron: abf Socrates / cbs, bewerking <strong>Vesteda</strong> x 1.000 % x 1.000 %<br />
Koop 3.973 57<br />
Huur 3.025 43<br />
waarvan goedkope en middeldure huur (hpw-sector) 2.860 95<br />
waarvan dure huur (vrije sector) 165 5<br />
6.998 100 3.025 100<br />
De 165.000 woningen in de hogere huursector, zijn bijna allemaal in bezit van institutionele beleg-<br />
gers en corporaties. Zij bedienen dit marktsegment. Voor de ruim 500 corporaties is het een margi-<br />
naal deel van hun woningportefeuille; circa 1 procent van hun bezit. Zo’n 5.000 woningen op een<br />
totaal van ongeveer ,3 mln. behoort toe aan corporaties. Voor institutionele beleggers ligt dat<br />
anders. Hun belegd vermogen in woningen bevindt zich namelijk voor ongeveer eenderde in de<br />
hogere huursector. De institutionele beleggers – maar ook in toenemende mate de corporaties –<br />
richten zich op dit groeiend marktsegment.<br />
Voor dure huurwoningen is de vraag twee maal zo groot dan het jaarlijks beschikbare aanbod. Voor<br />
eengezinswoningen is die jaarlijkse vraag 8.000 eenheden, terwijl er maar 11.000 worden aange-<br />
boden. De vraagdruk bedraagt dus factor ,55. Voor meergezinswoningen is de jaarlijkse vraag<br />
eveneens 8.000 eenheden, terwijl er maar 1 .000 worden aangeboden. De vraagdruk bedraagt<br />
hier factor ,33. Hiermee behoort de vraagdruk naar dure huurwoningen tot de hoogste in de<br />
Nederlandse woningmarkt.<br />
Jaarlijks vraag en aanbod naar woningtype en prijs<br />
In aantallen woningen.<br />
Bron: Woningbehoefte Onderzoek (wbo) 00 , abf Research, 004<br />
aanbod vraag tekort voorraad* tekort vraagdruk<br />
Eengezinswoningen, dure huur 11.000 28.000 17.000 80.600 21% 2,55<br />
Meergezinswoningen, dure huur 12.000 28.000 16.000 70.900 23% 2,33<br />
Totaal dure huur 23.000 56.000 33.000 151.500 22% 2,43<br />
* Deze cijfers wijken af van eerdere publicatie in verband met modelverfijningen, waarbij onder andere de categorie<br />
‘verzorgd wonen’ buiten beschouwing wordt gelaten<br />
Huurprijsbeleid<br />
De Nederlandse woningmarkt is door de Huurprijswet nagenoeg volledig gereguleerd. Slechts 4<br />
procent van alle huurwoningen, 1,8 procent van de totale woningvoorraad, ligt momenteel op of<br />
boven de liberalisatiegrens.<br />
De voormalige Minister van vrom mevrouw Dekker presenteerde in november 004 een ingrijpend<br />
plan om het huurbeleid te moderniseren. De stelselwijziging voorzag in een koppeling tussen het<br />
huurbeleid, de woningbouwproductie en de huurtoeslag, de subsidie die huurders met lage inkomens<br />
ontvangen. De achterliggende gedachte van het nieuwe beleid was als volgt: verhuurders moesten<br />
meer woningen bouwen en een bijdrage leveren aan de betaalbaarheid van de huurtoeslag. In ruil<br />
daarvoor krijgen zij ruimte de huren te verhogen. Wanneer er de komende jaren voldoende woningen<br />
zouden worden gebouwd, dan zouden de huren van een deel van de woningen worden vrijgegeven.<br />
Op termijn zou vijfentwintig procent van alle huurwoningen geliberaliseerd worden. Nu is dit aandeel<br />
nog slechts vier procent. Op basis van de marktwaarde van huurwoningen, uitgedrukt in de wozwaarde,<br />
zou vastgesteld worden welke huurwoningen geliberaliseerd mochten worden. De woningen<br />
met een hoge marktwaarde zouden voor liberalisatie in aanmerking komen.<br />
30 jaarverslag vesteda groep 2006 | Verslag van de Directie<br />
Met name in handen van<br />
institutionele beleggers<br />
Dure huurwoningen zijn schaars<br />
Voorstel modernisering huurbeleid
Ontwikkelingen huurbeleid 2006: verwachtingen de kop ingedrukt *<br />
De huurplannen van minister Dekker zorgden in het verslagjaar<br />
in toenemende mate voor beroering onder huurders, verhuur-<br />
ders, gemeenten en diverse belangenorganisaties. Een overzicht<br />
van de ontwikkelingen:<br />
Tijdens het algemeen overleg in de Tweede Kamer op februari<br />
006 bleek de steun voor de plannen zeer gering. Op veel kritische<br />
kamervragen moest de minister het antwoord schuldig blijven.<br />
Naar aanleiding van het debat over de betaalbaarheidheffing<br />
van 9 maart heeft de minister besloten de Tweede Kamer te<br />
vragen het debat voor langere tijd uit te stellen om met de rege-<br />
ringspartijen op één lijn te komen. Vervolgens heeft het kabinet<br />
op vrijdag 17 maart ingestemd met een aanpassing van de huur-<br />
plannen van minister Dekker. De aanpassing betekende dat<br />
huurders van nu nog goedkope huurhuizen voorlopig bespaard<br />
bleven van huurstijgingen, terwijl de minister toch een begin<br />
kon maken met haar liberaliseringsplannen. In het akkoord was<br />
eveneens vastgelegd dat de introductie van de zogenoemde<br />
woz-waarde als grondslag van de huur van de vrijgegeven<br />
woningen een halfjaar later zou ingaan en wel op 1 januari 007.<br />
Door deze toezeggingen heeft de Minister tijdens het algemeen<br />
overleg van de vaste kamercommissie vrom op 8 maart alsnog<br />
voldoende steun gekregen van de regeringspartijen.<br />
De veertien moties die tijdens de plenaire vergadering van de<br />
Tweede Kamer op donderdag 6 april zijn ingediend, zijn bijna<br />
allemaal verworpen. Een drietal moties is aangenomen. Deze<br />
betroffen:<br />
• de monitoring van de productie van nieuwbouwwoningen<br />
in het overgangsgebied en het tegengaan van ongewenste<br />
ontwikkelingen in de nieuwbouw;<br />
• afspraken tussen gemeenten en corporaties over het aanbod<br />
van verschillende woningtypen in wijken;<br />
• afspraken over een verdeling van de huurmarkt, waardoor<br />
gemeenten kunnen differentiëren tussen wijken.<br />
Met deze aanpassing kon het definitieve wetsvoorstel naar de<br />
Tweede Kamer worden gestuurd. Het kabinet en de regerings-<br />
partijen cda en vvd wilden namelijk nog vóór de verkiezingen<br />
de liberalisering van het huurbeleid door de Tweede Kamer<br />
Gedeeltelijk overgenomen uit www.huurbeleid.nl, Quintis, 006<br />
loodsen. Naar aanleiding van het debat in de Tweede Kamer<br />
wordt het wetsvoorstel op onderdelen aangepast:<br />
• om maatwerk op regionaal en gemeenteniveau te bewerk-<br />
stellingen zijn de woz-grenswaarden van het overgangs-<br />
gebied gewijzigd;<br />
• voor commerciële verhuurders werd de mogelijkheid<br />
gecreëerd nieuwbouw geliberaliseerd te verhuren;<br />
• er werd een extra bezwaarmogelijkheid gecreëerd tegen de<br />
woz-waarde 005– 006;<br />
• voor de nieuwbouw van kleine zelfstandige eenheden werd<br />
(in overleg met het Centraal Fonds Volkshuisvesting) de<br />
mogelijkheid gecreëerd projecten financieel te ondersteunen,<br />
teneinde dat deel van de investeringen – dat door de wijziging<br />
van het Woonwaarderingssysteem (wws) onrendabel wordt –<br />
te subsidiëren.<br />
De modernisering van het huurbeleid leek aan belang te verliezen<br />
toen in juni het kabinet ‘demissionair’ werd. Na het zomerreces<br />
en in de aanloop naar de verkiezingen op november bereikte<br />
de onzekerheid een hoogtepunt, omdat minister Winsemius<br />
(opvolger van de inmiddels afgetreden minister Dekker) en de<br />
regeringspartijen de plannen voor de modernisering van het<br />
huurbeleid toch nog in deze kabinetsperiode door de Tweede<br />
Kamer wilde laten behandelen.<br />
Het voorstel is op 31 oktober 006 met 7 stemmen voor en 63<br />
stemmen tegen aangenomen door de Tweede Kamer. Op 5<br />
december 006 stond een voorbereidend onderzoek gepland<br />
door de Eerste Kamercommissie voor Volkshuisvesting en Ruimte-<br />
lijke Ordening. Dit onderzoek heeft niet plaatsgehad, omdat het<br />
wetsvoorstel door de Eerste Kamer eerder op die dag na stem-<br />
ming in verband met de demissionaire status van het Kabinet<br />
Balkenende iii na de vervroegde Tweede Kamerverkiezingen op<br />
november 006 controversieel werd verklaard. Door het con-<br />
troversieel verklaren van het huurbeleid zijn deze wetten in ieder<br />
geval niet per 1 januari 007 in werking getreden.<br />
Het kabinet heeft vervolgens eind december 006 de beslissing<br />
genomen om deze wetsvoorstellen terzijde te leggen. In de prak-<br />
tijk zijn de wetsvoorstellen – die zijn geïntroduceerd door de vvd<br />
en het cda – daarmee definitief van tafel.
Met het controversieel verklaren van het voorgestane huurbeleid wordt het beleid volgens de hui-<br />
dige wetgeving voortgezet. De minister zal in het eerste kwartaal van 007 het huurverhogings-<br />
percentage per 1 juli 007 vaststellen. Het huidige woningwaarderingsstelsel (wws) zal worden<br />
gehandhaafd. De woz-waarde krijgt vooralsnog geen invloed in deze woningwaardering en daar-<br />
mee ook geen invloed op de huurprijs. De volgende onderdelen van de wetsvoorstellen zijn dus<br />
niet per 1 januari 007 doorgevoerd:<br />
• De woz-waarde werd niet omgezet in wws-punten;<br />
• Er mocht geen 0,5 procent extra huurverhoging berekend worden per 1 januari 007. Dit stond<br />
wel reeds vermeld in de mg 006– . Maar daar stond bij dat de wettelijke basis nog geregeld<br />
moest worden; dat is niet gelukt;<br />
• De motiveringsplicht voor huurverhogingen is vervallen per 1 juli 006, dat bleef van kracht;<br />
• De wijziging rond legesheffing huurcommissie en rappelprocedure bleef van kracht;<br />
• De verruiming van de bezwaarschriftenprocedure rond de woz-waardering ging niet door;<br />
• Er hoeft geen register te worden aangelegd van geliberaliseerde woningen (en nieuwbouwplannen);<br />
• In huurcontracten hoeft het gehanteerde huurgebied en het bijbehorend regime niet te worden<br />
opgenomen;<br />
• Het al dan niet kunnen ontvangen van huurtoeslag bleef afhankelijk van inkomen en huurhoogte.<br />
De woz-waarde als grens voor het overgangsgebied ging daarbij geen rol spelen;<br />
• De betaalbaarheidsheffing voor 007 ging niet door.<br />
Er is nu onduidelijkheid over enerzijds de maximale huurverhoging per 1 juli 007 en anderzijds de<br />
maximale huursomstijging voor het jaar 007 en verder. Waarschijnlijk zal Minister Winsemius,<br />
zolang de kabinetsformatie nog niet rond is, kiezen voor het bestendigen van het beleid van 006.<br />
Na drie jaar van politieke discussie en uitwerking is er nog geen nieuw huurbeleid. Dat is teleur-<br />
stellend en niet goed voor de woningmarkt. De beslissing van de Eerste Kamer was echter wel te ver-<br />
wachten, gezien de discussie over dit onderwerp tijdens de laatste weken van de verkiezingscam-<br />
pagnes.<br />
Het niet doorgaan van de modernisering van het huurbeleid geeft ook weer een nieuwe kans. Door<br />
de vele compromissen was het huurbeleid erg complex geworden en op sommige onderdelen zelfs<br />
contrair aan de beleidsdoelstellingen om de woningmarkt door meer productie te ontspannen. Zo<br />
werd de commerciële nieuwbouw bedreigd door een huurmaximering en werd het geleidelijk libe-<br />
raliseren van vrijkomende (daarvoor in aanmerking komende) huurwoningen zelfs helemaal stop-<br />
gezet. Ook is <strong>Vesteda</strong> blij met het niet doorgaan van de huurheffing voor commerciële verhuurders.<br />
<strong>Vesteda</strong> heeft deze steeds ten principale afgewezen, ondanks de toegekende korting van 35 pro-<br />
cent. De heffing zou de mogelijkheden voor institutionele beleggers in de weg zitten om een bij-<br />
drage te leveren aan het beter functioneren van de woningmarkt. Ook zou de heffing het maxima-<br />
liseren van huurverhogingen in de hand werken.<br />
De politiek kan er vanwege alle beschikbare rapporten, adviezen en commentaren niet langer meer<br />
omheen dat er meer marktwerking zal moeten komen, met name in het commerciële gedeelte van<br />
de huurwoningmarkt. Er gaapt nu een kloof met de koopwoningenmarkt, die gedicht moet wor-<br />
den. Starters komen nauwelijks nog aan bod, in koop- én huurmarkt. De belangen van de zittende<br />
huurders worden kennelijk zwaarder gewogen. De kwaliteit van een huurwoning komt onvoldoen-<br />
de in de prijs tot uitdrukking waardoor het fenomeen ‘scheefwonen’ in de grote steden grote<br />
omvang heeft kunnen aannemen en de doorstroming stokt.<br />
3 jaarverslag vesteda groep 2006 | Verslag van de Directie<br />
Geldend huurbeleid ultimo 006<br />
Modernisering huurbeleid<br />
volgens <strong>Vesteda</strong>
Hoe verder te gaan met het huurbeleid<br />
Een aantal basisaannames voor een goed functionerende woningmarkt wordt door vrijwel alle<br />
partijen gedeeld: een streven naar ongedeelde regio’s en wijken, voldoende betaalbare woningen<br />
voor mensen met lagere en middeninkomens, jongeren en ouderen in randgemeenten en op het<br />
platteland moeten in de eigen regio een betaalbare woning kunnen vinden en meer marktwerking<br />
en minder regulering in de woningmarkt.<br />
<strong>Vesteda</strong> steunt de veelgehoorde oproep om een onafhankelijke commissie van wijzen een advies te<br />
laten uitbrengen over het dichten van de kloof tussen huren en kopen en het toestaan van meer markt-<br />
werking in het commerciële segment vanaf circa € 500 huur per maand. Dat advies kan en moet er<br />
echter wel binnen enkele maanden zijn, want de noodzaak tot het formuleren van concrete maat-<br />
regelen om de op slot zittende woningenmarkt aan te pakken is inmiddels wel duidelijk aangetoond.<br />
Het is duidelijk geworden, dat er een steeds bredere politieke wens bestaat om met de corporaties<br />
harde afspraken te maken over de beschikbaarheid en de betaalbaarheid van sociale huurwonin-<br />
gen en de huurtoeslag. Wat ivbn betreft zal ook de grensafbakening tussen sociale en commer-<br />
ciële huurwoningen op korte termijn goed moeten worden geregeld. Dat is voorwaarde voor eerlijke<br />
concurrentie tussen marktpartijen en commerciële dochters van corporaties. Het level playing field<br />
moet gegarandeerd worden. De hoop is dan ook dat minister Winsemius verder zal werken aan het<br />
dossier en het gereed maakt voor zijn opvolger. De oplossing is complex, maar de weg er naar toe<br />
is voor <strong>Vesteda</strong> duidelijk: de woningmarkt moet weg van de politieke agenda en moet snel door<br />
een onafhankelijke commissie integraal worden bestudeerd.<br />
Genezing woningmarkt vergt sectorneutraliteit tussen koop en huur en een integrale, geleidelijke aanpak<br />
Citaat uit oratie ‘Dansen op de vulkaan’ van buitengewoon hoogleraar Johan Conijn, Amsterdam School of Real Estate<br />
‘Hoe langer het uitstel duurt, des te lastiger wordt het om de woningmarkt weer goed te laten functioneren. De<br />
samenhang en de volgorde van maatregelen dienen op een goed inzicht in het functioneren van de woningmarkt<br />
gebaseerd te zijn. Een betere marktwerking in de huursector is alleen dan te realiseren als tevens een vermindering<br />
van de fiscale bevoordeling in de koopsector plaatsvindt. Het aanpassingsproces dient in beide sectoren simultaan<br />
te worden ingezet. Een hoge mate van geleidelijkheid is hierbij noodzakelijk vanwege de grote financiële belangen<br />
die voor veel partijen verbonden zijn aan de huidige situatie.’<br />
Level playing field en de rol van woningcorporaties<br />
In totaal zijn er in Nederland ruim 500 woningcorporaties. Door fusies is dit aantal in de afgelopen<br />
jaren flink gedaald. Tussen corporaties bestaan grote verschillen naar omvang, bedrijfsvoering,<br />
opvattingen en ambities. De grootste corporatie heeft 75.000 verhuureenheden, terwijl er ook cor-<br />
poraties zijn met minder dan 1.000 woningen. In totaal beheren de woningcorporaties ,4 miljoen<br />
sociale huurwoningen. Dit betreft 35 procent van de Nederlandse woningvoorraad. In vergelijking<br />
met andere West-Europese landen is dit aandeel bijna twee keer zo groot.<br />
Van de sociale huurwoningen behoort 35 procent tot de goedkope voorraad, met een huurprijs<br />
lager dan € 307,50. Zo’n 60 procent behoort tot de betaalbare voorraad en heeft een huurprijs tus-<br />
sen € 307,50 en € 471,67. Het merendeel is gebouwd vlak na de oorlog als antwoord op de toenma-<br />
lige woningnood. De kwaliteit en betaalbaarheid daarvan zijn naar internationale maatstaven<br />
bovengemiddeld.<br />
Ongeveer 35 procent van de sociale huurders ontvangt huurtoeslag. Dit komt neer op een bedrag<br />
van anderhalf miljard euro dat het rijk jaarlijks uitkeert aan huurders, die hier op basis van hun<br />
inkomen (in relatie tot de huurlasten) recht op hebben.<br />
Verslag van de Directie 33
Het functioneren van de sociale sector staat ter discussie. De woningcorporaties hebben een<br />
belangrijke rol op de woningmarkt; de ontwikkelingen bij corporaties zijn veelal contrair aan de<br />
gewenste deregulering.<br />
Het arrangement tussen overheid en corporaties moet leiden tot meer prestaties door corporaties<br />
en moet hen tegelijkertijd zoveel mogelijk ruimte bieden voor maatschappelijk ondernemerschap.<br />
Daarover moeten zij afspraken maken met gemeenten, huurders en andere stakeholders. De missie<br />
van corporaties is de brede zorg voor wonen. Daarbij gaat het om goede huisvesting en de aanpak<br />
van wijken.<br />
Minister Winsemius wil een ‘level playing field’ creëren tussen corporaties en commerciële ver-<br />
huurders en beleggers. Mede vanuit Europese regelgeving met betrekking tot staatssteun, moet<br />
bij alle corporaties een scheiding worden aangebracht tussen de met staatssteun gefinancierde<br />
sociale activiteiten en de zonder staatssteun gefinancierde marktconcurrerende activiteiten. De<br />
kern daarvan is dat staatssteun alleen ten goede mag komen aan activiteiten die betrekking heb-<br />
ben op de gereguleerde huurwoningenvoorraad en op maatschappelijk vastgoed. Ook moet met<br />
ingang van 006 over commerciële activiteiten vennootschapsbelasting betaald worden. Inmiddels<br />
heeft de koepelorganisatie aedes namens de corporaties hiervoor een overeenkomst met de belas-<br />
tingdienst gesloten.<br />
Deze ontwikkelingen zullen grote veranderingen veroorzaken in de huursector. Corporaties zullen<br />
hun taken en hun structuur moeten heroverwegen. Dit kan leiden tot nieuwe vormen van samen-<br />
werking tussen corporaties onderling, maar ook tussen corporaties en commerciële ondernemin-<br />
gen. Ook kan het zijn dat portefeuilles van corporaties ter beschikking komen voor overname.<br />
Kortom, deze maatregelen zullen leiden tot veel bewegingen in de eigendoms- en management-<br />
structuur van een substantieel deel binnen de Nederlandse huurwoningenvoorraad.<br />
Waardeontwikkeling op de woningmarkt<br />
Volgens kadastrale informatie zijn de koopwoningen in Nederland in 006 met gemiddeld 5,1 pro-<br />
cent in prijs gestegen ten opzichte van 005. 11 De gemiddelde prijs van een koopwoning bedroeg<br />
in de laatste maand van het verslagjaar circa 38 duizend euro, ten opzichte van 6 duizend euro<br />
een jaar eerder. De tussenwoning steeg met ,6 procent het minst, de vrijstaande woning met 5,3<br />
procent het meest.<br />
De Nederlandse Vereniging van Makelaars (nvm), waarvan de leden samen een verkoopaandeel<br />
van zo’n zeventig procent in Nederland hebben, rapporteerde een stijging van de prijs van de<br />
gemiddelde verkochte woning met 3,7 procent. 1 De prijsstijging was lager dan in 005 (5,1 pro-<br />
cent) maar hoger dan in 004 (3,0 procent).<br />
Ten opzichte van 005 is de gemiddelde koopsom in het verslagjaar in nagenoeg alle provincies<br />
gestegen. 13 Alleen in Zeeland daalde de gemiddelde koopprijs fractioneel, met 0, procent. Na Zee-<br />
land scoorde Limburg het laagst met een stijging van 1,4 procent. Friesland steeg het meest, met<br />
9,6 procent. Het aantal verkopen is in het verslagjaar voor tien provincies gedaald en voor twee<br />
provincies gestegen. Met percentages uiteenlopend van -15,46 procent tot +1,11 procent is het aan-<br />
tal verkopen in Friesland het meest gedaald en in Zeeland het meest gestegen.<br />
34 jaarverslag vesteda groep 2006 | Verslag van de Directie<br />
Missie en doelstellingen<br />
van corporaties<br />
Inrichting van de corporatie,<br />
mede vanuit Europese regelgeving<br />
Kansen voor marktpartijen<br />
Gemiddelde koopsom gestegen,<br />
aantal verkopen gedaald
Vastgoedbeleggingsmarkt<br />
groeit verder<br />
Verschillen tussen sectoren geringer<br />
Transactieomvang direct vastgoed<br />
op recordhoogte<br />
Commercieel onroerend goed in<br />
Nederland: met name kantoren<br />
Belangstelling voor<br />
woningbeleggingen groot<br />
Verwachting rendementsontwikkelingen<br />
2<br />
1<br />
0<br />
-1<br />
Waardestijging woningen, per kwartaal<br />
00 tot en met 006<br />
Bron: nvm<br />
% prijsstijging<br />
’02-1<br />
’02-2<br />
’02-3<br />
’02-4<br />
’03-1<br />
’03-2<br />
’03-3<br />
’03-4<br />
ontwikkelingen vastgoedbeleggingsmarkt<br />
De hoeveelheid geld die wereldwijd beschikbaar was voor beleggingen in vastgoed nam in het<br />
verslagjaar met ruim dertig procent toe ten opzichte van 005. Daarmee werd de trend van de<br />
afgelopen jaren voortgezet. Steeds meer institutioneel en particulier vermogen is op zoek naar per<br />
definitie schaars vastgoed. Dat had tot gevolg dat de aanvangsrendementen daalden en de ont-<br />
wikkeling van nieuwe beleggingsproducten werd gestimuleerd. Het van oorsprong Amerikaanse<br />
fenomeen van ‘financial engineering’ wordt ook in de Europese markt steeds meer gemeengoed:<br />
zowel eigen vermogen als externe financiering worden gesplitst in delen met een verschillende<br />
rendement-/risicoprofielen en dus beleggersdoelgroepen.<br />
Naast de algemene trend van een dalend direct rendement valt in de Europese markten op dat de<br />
verschillen tussen sectoren en regio’s snel kleiner worden. Het is de vraag of de verschillen in risico<br />
tussen woningen, kantoren, winkels en bedrijfsruimte daarmee eveneens zijn gedaald.<br />
Een gevolg van de toenemende liquiditeit en financial engineering is eveneens dat de omvang van<br />
individuele transacties nauwelijks nog begrensd is. In diverse continenten vonden in het verslag-<br />
jaar transacties plaats met een waarde boven € 1 mrd.<br />
’04-1<br />
’04-2<br />
’04-3<br />
’04-4<br />
Het transactievolume van de beleggingen in direct commercieel vastgoed in Nederland lag in<br />
006 met € 6,6 mrd. ruim boven dat van 005 (€ 5,6 mrd.). Kantoren namen met € 4,6 mrd. het<br />
leeuwendeel voor hun rekening, winkels en de overige commerciële sectoren met ieder € 1,0 mrd.<br />
het restant. Zowel institutionele beleggers als particulieren waren actiever. Opvallend was de<br />
activiteit van Duitse beleggers, zowel aan de aankopende als de verkopende kant.<br />
De belangstelling van beleggers voor huurwoningen bleef in 006 onveranderd groot. Naast ver-<br />
koop via tenders werden veel transacties onderhands afgewikkeld tussen partijen. <strong>Vesteda</strong> schat<br />
het verkoopvolume op meer dan € 1 mrd.<br />
’05-1<br />
’05-2<br />
kwartalen<br />
Net als in 005 waren de bruto aanvangsrendementen voor woningen in het verslagjaar scherp:<br />
voor de betere locaties varieerden die afhankelijk van de regio zelfs tussen 4, 5 en 5,50 procent. 14<br />
’05-3<br />
De komende jaren zal het indirecte rendement moeten komen uit een stijging van de leegwaarde<br />
– de prijs die de uiteindelijke bewoner betaalt – of uit een daling van het door de belegger te han-<br />
teren aanvangsrendement. Vanuit de optiek van de belegger lijkt het huidige rendementsniveau<br />
weinig ruimte te bieden voor een verdere verlaging. Vooralsnog lijkt de leegwaarde wel verder te<br />
stijgen. De gemiddelde prijs van een woning is weliswaar voor steeds minder (startende) kopers op<br />
’05-4<br />
’06-1<br />
’06-2<br />
’06-3<br />
’06-4<br />
Verslag van de Directie 35
te brengen en de financieringsnormen bij hypotheekverstrekkers zijn per 1 januari 007 aange-<br />
scherpt, toch is er consensus over een verdere prijsstijging in Nederland in 007. De spanning<br />
omtrent betaalbaarheid neemt daardoor verder toe. De schaarste en het lage risico van woning-<br />
beleggingen maken de kans op waardedaling klein en het blijvende tekort aan woningen en de<br />
economische groei zullen in 007 een stevig fundament onder de markt blijven leggen.<br />
Met de in 005 door aanbieders en participanten ingezette en door de overheid gestimuleerde<br />
initiatieven voor zelfregulering van de markt van maatschappen, is het afgelopen jaar helaas<br />
onvoldoende voortgang geboekt. In december 006 kondigde de afm aan dat zij de industrie nog<br />
een jaar de tijd gunt om zelf tot effectieve en inhoudelijke maatregelen te komen. Een uniforme<br />
gedragscode, klachtenprocedure en een daadwerkelijk handhavingsbeleid zijn daarbij als mini-<br />
mum resultaat aangegeven. Het belang van transparantie rond proposities en een goede scree-<br />
ning van aanbieders is de basis van een blijvend vertrouwen van de particuliere belegger.<br />
strategie vesteda groep<br />
Beleggingsstrategie<br />
De beleggingsstrategie van <strong>Vesteda</strong> is er op gericht om op lange termijn beter dan het marktgemiddelde<br />
te presteren. <strong>Vesteda</strong> vergelijkt zijn prestatie daartoe met de benchmark die het<br />
gemiddelde rendement van alle Nederlandse vastgoedbeleggingen in woningen van de aangesloten<br />
deelnemers uitdrukt. Die benchmark wordt berekend door roz/ipd en staat bekend als roz/<br />
ipd-index, All Residentials. Bij het realiseren van <strong>Vesteda</strong>’s beleggingsstrategie is van belang dat<br />
het specifieke karakter, waarmee direct vastgoed zich onderscheidt van andere beleggingscategorieën,<br />
blijft gewaarborgd.<br />
<strong>Vesteda</strong> richt zich op de hogere huursector. Dit marktsegment kent de grootste vraagdruk en de<br />
verwachting is dat deze de komende jaren verder zal toenemen. Met luxe en grote woningen voor<br />
één- en tweepersoonshuishoudens, veelal appartementen maar óók grondgebonden woningen,<br />
voorziet <strong>Vesteda</strong> in de woonwensen van zijn doelgroepen.<br />
Tot de doelgroepen van <strong>Vesteda</strong> worden gerekend de vijftigplussers en jongere alleenstaanden en<br />
tweeverdieners met een bovenmodaal inkomen. Deze doelgroepen willen voornamelijk in en rond<br />
de grote en middelgrote steden wonen. Hier zijn de woningen en woonconcepten uit <strong>Vesteda</strong>’s<br />
portefeuille dan ook te vinden.<br />
Op basis van in- en extern onderzoek is een modelportefeuille vastgesteld, die kaders aangeeft<br />
voor het beleggingsbeleid tot 015. Het grootste deel van het belegd vermogen zal op termijn worden<br />
geïnvesteerd in de categorie huurwoningen van circa € 600 tot € 1. 00. Daarnaast zoekt <strong>Vesteda</strong><br />
ook expansie in de hogere prijscategorieën, waar het aanbod structureel achterblijft en eveneens<br />
een sterk toenemende vraag zal ontstaan. <strong>Vesteda</strong> kiest voor een portefeuille in het geliberaliseerde<br />
gebied boven € 600, waar de invloed van de overheid beperkt is en waar de marktwerking optimaal<br />
is. Momenteel heeft <strong>Vesteda</strong> nog steeds een aanzienlijk aantal woningen onder de liberalisatiegrens,<br />
maar hierin vinden geen uitbreidingen meer plaats. Door desinvesteringen zal de omvang<br />
van dit prijssegment in de toekomst verder worden afgebouwd.<br />
Alle aan- en verkopen zullen aan de kaders van de modelportefeuille worden getoetst. Tevens zijn<br />
de in de modelportefeuille benoemde uitgangspunten de basis voor productontwikkeling. De<br />
36 jaarverslag vesteda groep 2006 | Verslag van de Directie<br />
Zelfregulering maatschappen<br />
komt onvoldoende op gang<br />
De hogere huursector<br />
Vijftigplussers en jongeren in en<br />
rond de steden<br />
Modelportefeuille
Regionale benadering<br />
modelportefeuille is gebaseerd op de expliciete keuze voor specifieke doelgroepen en regionale<br />
marktgebieden. Jaarlijks vindt er een evaluatie en mogelijke bijstelling plaats van de bandbreedtes.<br />
De uitgangspunten voor het vaststellen van de op termijn gewenste samenstelling van de porte-<br />
feuille zijn de opbouw van de markt en de keuze voor segmenten met een naar verwachting boven-<br />
gemiddelde ontwikkeling, afgezet tegen de relatieve sterkte van de <strong>Vesteda</strong>-organisatie op het<br />
gebied van regionale aanwezigheid, innovatie en acquisitiekracht.<br />
Modelportefeuille<br />
prijssegment huidige portefeuille modelportefeuille<br />
ultimo 2006 bandbreedte<br />
% van waarde % van waarde<br />
tot € 800 77 45-55<br />
van € 800 tot € 1. 00 15 30-40<br />
€ 1. 00 en meer 8 10-15<br />
totaal 100 100<br />
Op basis van de modelportefeuille en de demografische en economische marktanalyse van de verschillende<br />
Corop-regio’s en stedelijke agglomeraties heeft <strong>Vesteda</strong> een aantal kerngebieden benoemd.<br />
De resultaten van deze analyse laten zien dat er niet gesproken kan worden van één landelijke<br />
woningmarkt, maar dat regionale verschillen het functioneren van de markt duidelijk beïnvloeden.<br />
Vanuit de investeringspotentie betekent dit dat sommige regio’s interessanter zijn dan andere.<br />
Ook binnen regio’s zijn er aanzienlijke verschillen. Geconcludeerd kan worden dat de doelgroep<br />
van <strong>Vesteda</strong> structureel aanwezig is in de (grotere) stedelijke agglomeraties. Dit zijn tevens de<br />
gebieden die een continue vraagdruk in het dure huursegment kennen: de regio’s in de Randstad,<br />
in Noord-Brabant, het kan-gebied en delen van Limburg. Buiten deze regio’s worden de steden<br />
Groningen, Leeuwarden, Heerenveen, Emmen en Alkmaar ook tot kerngebied gerekend. In onderstaande<br />
kaart zijn de kerngebieden weergegeven. Ter vergelijking zijn tevens de gebieden weergegeven<br />
waar de top twintig procent met het hoogste inkomen woont.<br />
Kerngebieden 2006-2010 % Huishoudens in de hoogste 20%-groep<br />
Kerngebieden<br />
< 18<br />
18– 0<br />
0–<br />
– 4<br />
>= 4<br />
Verslag van de Directie 37
De verschillen in regionale vooruitzichten, zowel economisch als demografisch, komen tot uitdruk-<br />
king in de weging in de modelportefeuille en de eisen ten aanzien van aanvangs- en looptijdrende-<br />
ment. In lijn met hetgeen in de markt geconstateerd wordt, hanteert <strong>Vesteda</strong> voor eengezinswo-<br />
ningen enigszins lagere rendementseisen dan bij meergezinswoningen. Voor iedere potentiële<br />
aankoop worden drie investeringsscenario’s opgesteld: optimistisch, pessimistisch en meest waar-<br />
schijnlijk. Het doel van de scenariobenadering is enerzijds een zo realistisch mogelijke inschatting<br />
van het resultaat en anderzijds het inzichtelijk maken van het risico.<br />
Om de modelportefeuille zoveel mogelijk te benaderen is een belangrijk onderdeel van de strate-<br />
gie van <strong>Vesteda</strong> de jaarlijkse verversing van de portefeuille. Jaarlijks wordt circa drie tot vier procent<br />
van de portefeuille verkocht, waarbij de instroom van nieuwe woningen als maximum geldt voor<br />
de te verkopen aantallen. De verkoop is zo gekoppeld aan een vergelijkbare jaarlijkse toevoeging van<br />
woningen aan de portefeuille, waardoor de portefeuilleomvang niet beneden het als minimum<br />
gedefinieerde aantal van 7.000 woningen komt. De permanente vernieuwing van zo’n 1.000<br />
woningen per jaar draagt bij aan het realiseren van de gewenste portefeuillesamenstelling, zowel<br />
geografisch als kwalitatief, en aan het verzilveren van de waardegroei.<br />
<strong>Vesteda</strong> biedt zijn huurders contractuele prijsbescherming en heeft zijn huren in het geliberali-<br />
seerde segment vrijwillig gedempt. Reeds enkele jaren is in de huurcontracten opgenomen dat de<br />
jaarlijkse huurverhoging maximaal twee procent boven inflatie mag liggen. Eéns per vijf jaar mag<br />
<strong>Vesteda</strong> de huur toetsen aan de markthuur. Indien de markthuur minimaal tien procent meer be-<br />
draagt, dan mag <strong>Vesteda</strong> de jaarlijkse huurverhoging in reële termen verhogen tot vier procent.<br />
<strong>Vesteda</strong> past deze vrijwillige huurdemping toe bij alle huurcontracten van woningen, ongeacht of<br />
deze huurbescherming in het contract is opgenomen. Met deze vrijwillige huurprijsbescherming<br />
toont <strong>Vesteda</strong> aan huurders en gemeenten zijn langetermijnbetrokkenheid en maatschappelijke rol.<br />
38 jaarverslag vesteda groep 2006 | Verslag van de Directie<br />
Gedifferentieerde aanpak en norm<br />
Roll-over strategie<br />
Jaarlijkse verhoging in geliberaliseerde<br />
segment gemaximeerd
<strong>Vesteda</strong> wordt gekenmerkt door:<br />
Fondsstructuur biedt fiscale efficiency<br />
Afhankelijk van hun eigen fiscale positie kunnen beleggers<br />
deelnemen als aandeelhouder in de fiscale beleggingsinstelling<br />
of rechtstreeks als participant in het woningfonds.<br />
Hefboomeffect vreemd vermogen<br />
Een conservatieve financiering van maximaal veertig procent<br />
zorgt veelal voor een substantiële verhoging van het rendement<br />
op eigen vermogen. Door uitgifte van obligaties is rechtstreeks<br />
op de kapitaalmarkt geleend tegen een rente die afhankelijk van<br />
de verwachtingen kort of lang wordt vastgezet, waardoor de ren-<br />
tevoet van de obligatiefinanciering zeer laag is. Door de triple-a<br />
rating, die op de financiering is afgegeven door de kredietbeoor-<br />
delaars Moody’s, Standard & Poor’s en Fitch Ratings, zijn zeer<br />
lage financieringstarieven bedongen.<br />
Geografische spreiding binnen Nederland<br />
<strong>Vesteda</strong> is met een belegd vermogen van meer dan vier miljard<br />
euro het grootste Nederlandse woningbeleggingsfonds. Deze<br />
omvang maakt een goede spreiding mogelijk van het geïnves-<br />
teerd vermogen over geografische markten binnen Nederland.<br />
De schaalgrootte zorgt voor een goede diversificatie, waardoor<br />
er binnen de portefeuille sprake is van een behoorlijke risico-<br />
demping.<br />
Roll over strategie<br />
Door een – getalsmatig evenwichtige – instroom en uitstroom<br />
van beleggingsobjecten wordt de portefeuille dynamisch<br />
beheerd, de intrinsieke waardegroei verzilverd en een minimale<br />
portefeuilleomvang van circa 7.000 woningen gehandhaafd.<br />
Eigen property-management<br />
<strong>Vesteda</strong> heeft eigen vastgoedmanagement in huis. De toege-<br />
voegde waarde van eigen property-management is aantoonbaar<br />
waar het gaat om een hoge kwaliteit van service aan klanten,<br />
met als resultaat een hoge klanttevredenheid, en het genereren<br />
van extra opbrengsten (huurverhoging). Daarnaast bieden de<br />
Woongalerieën een goede merkondersteuning van <strong>Vesteda</strong>, als<br />
kwaliteitslabel in de lokale woningmarkten. Directe klantcontac-<br />
ten en participatie in locale netwerken zorgen bovendien voor<br />
markt- en projectkennis, die strategisch worden ingezet bij<br />
asset-management en acquisitie.<br />
Eigen projectontwikkeling<br />
De ervaring leert dat alleen eigen projectontwikkeling op ter-<br />
mijn zekerheid kan bieden op voldoende instroom die voldoet<br />
aan de kwaliteitseisen en rendementsdoelstellingen van<br />
<strong>Vesteda</strong>. Daarom bouwt <strong>Vesteda</strong> verder aan een volwaardige<br />
projectontwikkelingsorganisatie. Naast de behoefte aan kwalita-<br />
tieve huurwoningen voor <strong>Vesteda</strong> Groep, zal <strong>Vesteda</strong> Project bv<br />
in de komende jaren in toenemende mate ontwikkelingen<br />
starten ten behoeve van de koopmarkt. Hierdoor neemt de flexi-<br />
biliteit toe waarmee <strong>Vesteda</strong> op markt en conjuncturele ontwik-<br />
kelingen kan inspelen. Verder vergroot dit de aantrekkelijkheid<br />
van Project bv als ontwikkelaar en partner naar gemeenten.<br />
Productdifferentiatie<br />
<strong>Vesteda</strong> biedt zijn huurders meer dan alleen luxe woningen en<br />
appartementen. Faciliteiten als fitness, sauna, zwembad, lounge<br />
en gastenverblijven en diensten op het gebied van boodschappen-<br />
en maaltijdbezorging, reiniging en medische services<br />
worden – waar mogelijk – geïntegreerd in het totaalproduct.<br />
Daarnaast differentieert <strong>Vesteda</strong> zijn producten voor bepaalde<br />
nichemarkten. Zo voorzien de <strong>Vesteda</strong> Serviced Apartments<br />
(gestoffeerd en gemeubileerd) in de tijdelijke huisvestingsbehoefte<br />
van Expats en personen die omwille van familieomstandigheden<br />
tijdelijke huisvesting zoeken. De <strong>Vesteda</strong> Office<br />
Apartments bieden gecombineerde huisvesting aan bedrijf en<br />
bewoner.<br />
Professionele, research-gedreven organisatie<br />
De schaalgrootte van <strong>Vesteda</strong> biedt de basis om kostenefficiënt<br />
een brede en diepe professionele organisatie te onderhouden,<br />
waar research en marktonderzoek aan de basis staan van het<br />
beleggings-, aan- en verkoopbeleid.
Ontwikkelstrategie<br />
Met het in 001 opgerichte <strong>Vesteda</strong> Project bv zorgt <strong>Vesteda</strong> voor eigen gebieds- en projectontwikkeling,<br />
waardoor een constante kwalitatieve instroom van woonprojecten mogelijk is. <strong>Vesteda</strong><br />
Project bv verwerft en ontwikkelt woningbouwprojecten en laat deze projecten door derden bouwen,<br />
waarbij zij de rol van opdrachtgever vervult. Naast het voorzien in de behoefte aan kwalitatieve<br />
huurwoningen voor <strong>Vesteda</strong> Groep, ontwikkelt <strong>Vesteda</strong> Project bv op beperkte schaal voor de koopmarkt.<br />
In onderstaande kaart is weergegeven waar de acquisitieprioriteit van <strong>Vesteda</strong> de komende jaren<br />
ligt. Met behulp van een analyse van de indicatoren economische groei, de volatiliteit in die groei,<br />
de spreiding van de <strong>Vesteda</strong>-doelgroepen over de regio’s, de huidige portefeuille, de te verwachten<br />
beschikbaarheid van acquisitiemogelijkheden en de ontwikkelingen in de woningvoorraad is dat<br />
acquisitiebeleid vastgesteld. Globaal gezien biedt de as van de westvleugel van de Randstad naar<br />
het zuidoosten van het land het meeste perspectief; aan weerszijden hiervan vlakt de potentie in<br />
meerdere of mindere mate af. Kijkend naar de regionale verdeling kan geconstateerd worden dat<br />
de uitbreiding van de portefeuille in de komende jaren in met name regio 1 zal plaatsvinden. Aangezien<br />
van de te verkopen woningen eveneens een relatief groot deel in de regio’s 1 en ligt, wijzigt<br />
de verdeling naar aantallen woningen minder. Door deze aanpak versterkt <strong>Vesteda</strong> haar aandeel in<br />
het duurdere huursegment (> € 600) in de regio’s 1 en . In regio 3 blijft het aandeel relatief<br />
beperkt.<br />
Acquisitiedoelstelling<br />
Regio 1, acquisitieaandeel X<br />
Regio , acquisitieaandeel W<br />
Regio 3, geen acquisitieaandeel<br />
Door langlopende procedures met betrekking tot ruimtelijke ordening en de langere voorbereidingstrajecten<br />
bij projecten blijkt het moeilijker dan voorzien om snel op het gewenste opleverniveau te<br />
komen. In 007 zullen naar verwachting 700 woningen worden opgeleverd en in 008 zal voor het<br />
eerst een opleverniveau van 1.000 woningen worden gerealiseerd. Dat betreft koop- en huurwoningen<br />
tezamen. De jaarlijkse instroom aan eigen ontwikkelingen en verwervingen is voor <strong>Vesteda</strong><br />
Groep dan gelijk aan de uitstroom van woningen. Om de productievolumen in de toekomst te<br />
realiseren dient door <strong>Vesteda</strong> Project bv een pijplijn te worden gevuld, die oploopt van 10.000 naar<br />
15.000 woningen.<br />
<strong>Vesteda</strong> onderscheidt zich door de langetermijnbetrokkenheid die zij heeft bij de gerealiseerde<br />
projecten. Dat maakt samenwerking met <strong>Vesteda</strong> Project bv voor gemeenten aantrekkelijk. Voor-<br />
40 jaarverslag vesteda groep 2006 | Verslag van de Directie<br />
Eigen projectontwikkelaar<br />
Acquisitiedoelstellingen<br />
Pijplijn<br />
Acquisitie & gebiedsontwikkeling
Samenwerken met gemeenten<br />
Wonen volgens <strong>Vesteda</strong><br />
Locatie<br />
Woonomgeving<br />
Architectuur<br />
Interieur<br />
stellen op stedenbouwkundig niveau, gericht op duurzaamheid, stedenbouwkundige kwaliteit en<br />
hoogwaardige architectuur, bieden hierbij langetermijnoplossingen voor huisvestingsvraagstukken<br />
binnen de geldende rendementscriteria. <strong>Vesteda</strong> kijkt daarbij verder dan alleen naar de woningen:<br />
de openbare ruimte, de infrastructuur en de ligging ten opzichte van stadscentrum en voorzieningen<br />
zijn immers ook bepalend voor de woonkwaliteit van toekomstige huurders.<br />
Doordat <strong>Vesteda</strong> Project bv in staat is om bij (her)ontwikkelingen van gebieden vroegtijdig in te<br />
stappen, kunnen doelstellingen (mede) worden bepaald. Uit ervaringen bij diverse gemeenten is<br />
gebleken dat <strong>Vesteda</strong>’s specifieke kennis op het gebied van huurders en hun wensen kan worden<br />
ingebracht in de beleidskaders die de gemeente ontwikkelt. Hiertoe beschikt <strong>Vesteda</strong> over databases<br />
waarmee de toekomstige vraag naar middeldure en dure huurwoningen kan worden bepaald en<br />
de effecten van lokale gemeentelijke doelstellingen kunnen worden gekwantificeerd. Geplande<br />
bouwprogramma’s zijn hierbij input voor woningmarktsimulaties. Een vroegtijdige participatie is<br />
voor <strong>Vesteda</strong> belangrijk omdat zij dan de uitgangspunten van de nieuwe ontwikkeling kan meebe-<br />
palen. Voor een gemeente is een vroegtijdige participatie prettig omdat zij gedurende de gebieds-<br />
en planontwikkeling, realisatie en exploitatie met dezelfde partij werkt en haar taak gedeeltelijk<br />
kan overlaten aan een marktpartij. <strong>Vesteda</strong> vult met het bieden van een exclusieve woonomgeving<br />
immers een stukje gemeentelijk beleid in.<br />
In de visie van <strong>Vesteda</strong> is wonen veel meer dan een goed gebouw met goede woonruimtes. <strong>Vesteda</strong><br />
neemt de beleving van de huurder als uitgangspunt. Volgens <strong>Vesteda</strong> zijn er zes centrale elemen-<br />
ten die het woongenot bepalen: locatie, woonomgeving, architectuur, interieur, kunst en toege-<br />
voegde waarde. Die elementen worden geïntegreerd toegepast op elk nieuw project. Het resultaat<br />
daarvan is dat <strong>Vesteda</strong>-huurders mooi en exclusief kunnen wonen, zonder energie te stoppen in<br />
onderhoud of andere beslommeringen. Die centrale elementen zijn:<br />
<strong>Vesteda</strong> zoekt de plekken met potentie en creëert locaties die aantrekkingskracht hebben of gaan<br />
krijgen. Vaak staan de projecten aan het water, op een stedenbouwkundige as of een andere mar-<br />
kante plek waar uitzicht en ruimtelijkheid kan worden gecombineerd met de kwaliteit van stede-<br />
lijk wonen.<br />
Stadsontwikkeling is sterk vertegenwoordigd in de professionele achtergrond van <strong>Vesteda</strong>. Het<br />
uitgangspunt: wonen doe je niet alleen ín de woning. <strong>Vesteda</strong> gaat heel ver in het optimaliseren<br />
van de leefomgeving. <strong>Vesteda</strong> Project bv is, via gebiedsontwikkeling, al zeer vroeg betrokken en<br />
doet er alles aan om de kwaliteit van de leefomgeving te optimaliseren. Zo worden onder andere<br />
culturele- en uitgaansvoorzieningen gecombineerd met projecten.<br />
<strong>Vesteda</strong> zorgt voor projecten en gebouwen die de stad een impuls geven; gebouwen met karakter,<br />
met bijzondere architectuur, gebouwen die iets betekenen voor huurders en omwonenden. De beste<br />
architecten uit binnen- en buitenland worden geselecteerd. <strong>Vesteda</strong>-gebouwen hebben zo een iden-<br />
titeit waarmee bewoners zich kunnen identificeren en waarmee ze voor de dag kunnen komen.<br />
<strong>Vesteda</strong> verschaft huurders naast het exterieur ook een bijzonder interieur. Met oog voor details.<br />
De ingetogen, kwalitatieve stijl van leven van de doelgroep waarop <strong>Vesteda</strong> zich richt, wordt door-<br />
vertaald in het materiaalgebruik en het design van de algemene ruimtes en woningen.<br />
Verslag van de Directie 41
Kunst<br />
Toegevoegde waarde<br />
Uniek in Europa<br />
Z <strong>Vesteda</strong> Woongalerie Eindhoven verhuisde<br />
in het verslagjaar naar de <strong>Vesteda</strong> Toren,<br />
gelegen in het plangebied Smalle Haven, in<br />
het centrum van Eindhoven, in exploitatie<br />
genomen in het verslagjaar.<br />
<strong>Vesteda</strong> investeert in kunst om de identiteit van de projecten voor bewoners en hun omgeving te<br />
versterken. Deze kunst wordt veelal in publieke ruimten in het gebouw toegepast, zoals een entree-<br />
hal. Maar ook in het buitengebied (zoals bij La Fenêtre in Den Haag) en zelfs integraal (zoals bij<br />
<strong>Vesteda</strong> Toren in Eindhoven) vindt kunst zijn toepassing. Om zorgvuldig invulling te geven aan een<br />
op de doelgroep afgestemde keuze is een kunstadviseur aangesteld.<br />
<strong>Vesteda</strong> biedt in zijn projecten en dienstverlening toegevoegde waarde. Luxe, kwaliteit, comfort,<br />
gemak en zorg staan centraal.<br />
Ruim 1.000 huishoudens genieten van de diensten van een <strong>Vesteda</strong> Health Club, gelegen in de<br />
projecten Detroit te Amsterdam, La Fenêtre in Den Haag, Céramique te Maastricht en De Hoge<br />
Heren en Montevideo te Rotterdam. Ook in de projecten Side-by-Side in Almere en Mahler in<br />
Amsterdam is een health club in aanbouw. De health clubs bieden onder andere een inpandig<br />
zwembad, sauna en fitnesscentrum.<br />
In diverse projecten zijn gastenverblijven opgenomen voor logees van bewoners.<br />
Met de digitale Woonbode, geïnstalleerd in duizenden <strong>Vesteda</strong>-woningen, kunnen huurders bood-<br />
schappen, stomerijdiensten, klusjes, taxiservices en andere diensten bestellen.<br />
Enkele producten richten zich op specifieke doelgroepen en bieden daarvoor toegevoegde waarde.<br />
In de <strong>Vesteda</strong> Serviced Apartments wonen voornamelijk expats die voor enkele maanden tot enkele<br />
jaren in een bepaalde stad verblijven. Deze appartementen zijn gestoffeerd en gemeubileerd en<br />
voorzien van alle gemakken. <strong>Vesteda</strong> heeft ultimo verslagjaar Serviced Apartments in Amsterdam,<br />
Den Haag, Rotterdam, Eindhoven en Maastricht. De <strong>Vesteda</strong> Office Apartments, in ontwikkeling in<br />
Amsterdam en Maastricht, bieden een (woon)appartement, voorzien van een binnendoor toeganke-<br />
lijke, naastgelegen kantoor/werkruimte, die tevens een aparte entree en pantry bevat.<br />
Property management<br />
Voor het administratief, technisch en commercieel beheer van woningen heeft <strong>Vesteda</strong> eigen vast-<br />
goedmanagement in huis. De zes Woongalerieën met hun ondersteunende satellieten dragen<br />
zorg voor verhuur, voor persoonlijk klantcontact tijdens de huurperiode en voor eventuele verkoop<br />
van projecten. Ze worden daarbij ondersteund door een centraal call-center, waar huurders onder-<br />
houdsverzoeken melden en van waaruit dit onderhoud wordt gecoördineerd naar uitvoerende par-<br />
tijen en wordt teruggekoppeld naar de huurders. Het eveneens centraal georganiseerde back-office<br />
beheert de financiële stromen.<br />
In de vastgoedbeleggingsbranche is het gebruikelijk dat wordt gewerkt met externe vastgoed-<br />
managementorganisaties. Gelet op het gekozen marktsegment en de daarmee samengaande<br />
groeiende behoefte aan service bieden deze volgens <strong>Vesteda</strong> onvoldoende waarborg voor klantge-<br />
richtheid en adequate dienstverlening. Derhalve heeft <strong>Vesteda</strong> het vastgoedmanagement gefaseerd<br />
binnen zijn organisatie gehaald. In 003 is de grootste stap in deze meerjarige organisatorische<br />
groei gemaakt. <strong>Vesteda</strong> kan als belegger eigen vastgoedmanagement voeren door zijn schaal-<br />
grootte, in combinatie met de concentratie van de portefeuille in en rond de steden. <strong>Vesteda</strong> is het<br />
enige woningbeleggingsfonds van deze omvang in Europa, dat vastgoedmanagement in eigen<br />
beheer uitvoert.<br />
Verslag van de Directie 43
De toegevoegde waarde van eigen property management is groot. Zo leidt een grotere beheers-<br />
baarheid tot een verhoogde grip op kosten en resultaat, en de accurate service tot een hogere<br />
klanttevredenheid en meer woongenot. Daarnaast bieden de Woongalerieën een goede merk-<br />
ondersteuning van <strong>Vesteda</strong>, als kwaliteitslabel in de lokale woningmarkten. De directe klant-<br />
contacten zorgen bovendien voor markt- en projectkennis, die strategisch wordt ingezet bij asset-<br />
management en projectontwikkeling.<br />
Centraal in de communicatie met potentiële huurders staat de website www.vesteda.com. Op de<br />
website is het volledige woningaanbod terug te vinden en met foto’s en plattegronden worden de<br />
woning, het project en de omgeving getoond. Met de module belangstellingsregistratie kunnen<br />
geïnteresseerden hun belangstelling kenbaar maken. Deze klantgegevens komen daarmee auto-<br />
matisch terecht in de verhuurplanner, een door <strong>Vesteda</strong>-ontwikkelde methodiek waarmee een<br />
voorraad aan potentiële huurders wordt aangelegd, zodat leegkomende woningen weer snel kun-<br />
nen worden verhuurd.<br />
<strong>Vesteda</strong> onderscheidt zes regio’s. In iedere regio is een Woongalerie gevestigd. Onderstaande kaart<br />
geeft daarvan een overzicht.<br />
<strong>Vesteda</strong> woongalerieën<br />
met hun verzorgingsgebieden<br />
verzorgingsgebied woongalerie Amsterdam (a)<br />
met een front-office in Almere (1)<br />
verzorgingsgebied woongalerie Den Haag (b)<br />
met front-offices in Rijswijk ( ) en Zoetermeer (3)<br />
verzorgingsgebied woongalerie Rotterdam (c)<br />
verzorgingsgebied woongalerie Arnhem (d)<br />
met front-offices in Amersfoort (4), Zwolle (5) en Enschede (6)<br />
verzorgingsgebied woongalerie Eindhoven (e)<br />
met een front-office in Breda (7)<br />
verzorgingsgebied woongalerie Maastricht (f)<br />
waar tevens het <strong>Vesteda</strong> hoofdkantoor gevestigd is<br />
extern vastgoedmanagement<br />
implementatie van strategie in het verslagjaar<br />
In 006 is meer dan 50 procent van de exploitatieportefeuille door externe taxateurs gewaardeerd.<br />
Voor het restant is door externe taxateurs een actualisatie opgesteld. Bij alle vormen van waarde-<br />
bepaling is de discounted cashflow methode (dcf-methode) gehanteerd. Daarbij is altijd rekening<br />
gehouden met overdrachtskosten en andere verkoopkosten. De externe taxaties hebben gelijkma-<br />
tig verdeeld over het verslagjaar plaatsgevonden.<br />
De waarderingsgrondslag is gedifferentieerd naar portefeuille. Projecten in de ontwikkelingspor-<br />
tefeuille zijn gewaardeerd tegen bestede kosten. Projecten in de exploitatieportefeuille zijn ge-<br />
waardeerd tegen actuele waarde, zijnde de hoogste van de marktwaarde in verhuurde staat en de<br />
opbrengstwaarde bij complexgewijze verkoop aan een professionele uitponder. Uitzondering op<br />
deze algemene regel vormen nieuw toegevoegde projecten. Die blijven gedurende een periode van<br />
jaar na toevoeging gewaardeerd tegen historische kostprijs, tenzij blijkt dat de marktwaarde<br />
lager is.<br />
44 jaarverslag vesteda groep 2006 | Verslag van de Directie<br />
Toegevoegde waarde groot<br />
Internet<br />
Locaties<br />
Taxatie en grondslag<br />
waardebepalingen
Debiteurenbeheer<br />
Huurverhoging<br />
Dispositie<br />
Internet<br />
Oprichting www.niki.nl, portal voor<br />
nieuwbouwwoningen<br />
In 006 is met verhoogde inzet het incassowerk ter hand genomen. Dit heeft in een verdere daling<br />
van de achterstanden geresulteerd. Was de achterstand van huur en overige kosten – uitgedrukt<br />
als percentage van de maandhuur – in december 005 nog 8 procent, in 006 is dit percentage<br />
teruggebracht tot 19 procent. Uitgedrukt in jaarhuur komt dit overeen met een daling van ,4 pro-<br />
cent naar 1,6 procent.<br />
De huren van <strong>Vesteda</strong> zijn in 006 per 1 juli met gemiddeld ,8 procent verhoogd. Bij de eengezins-<br />
woningen was dat gemiddeld 3,1 procent, bij de meergezinswoningen ,6 procent.<br />
Nadat de huurverhogingsbrieven in het tweede kwartaal tijdig bij alle huurders waren bezorgd,<br />
heeft de politieke besluitvorming rond het huurbeleid en met name de acties van de Woonbond<br />
daarin tot onnodige onrust én bezwaarschriften tegen de verhoging geleid. Door een omissie in de<br />
regelgeving was de Tweede Kamer genoodzaakt een reparatiewet aan te nemen met betrekking<br />
tot de ‘motiveringsplicht’. Verhuurders waren voorheen verplicht om, als ze een huurverhoging<br />
boven de gemiddelde inflatie van de afgelopen vijf jaar wilden doorvoeren, een puntentelling van<br />
de woning bij te voegen. Daarnaast moesten verhuurders bij zelfstandige woningen een toelich-<br />
ting op het onderhouds- en huurprijsbeleid meesturen. Op 30 juni, de allerlaatste dag dat deze<br />
wetswijziging mogelijk was, is deze reparatiewetgeving in het Staatsblad verschenen, waardoor<br />
deze motiveringsplicht voor de verhogingen vanaf 1 juli 006 is vervallen.<br />
In 006 werden 1.758 woningen verkocht, waarvan circa de helft aan zittende huurders of individuele<br />
derden. Via twee tenderprocedures werden 3 complexen aan beleggers verkocht. De dispositie-<br />
doelstelling werd in het verslagjaar naar beneden bijgesteld, vanwege de aantrekkelijkheid van<br />
uitponden ten opzichte van tenderverkopen.<br />
De website www.vesteda.com is in het verslagjaar volledig vernieuwd. De site is gekoppeld aan de<br />
module belangstellingsregistratie, waar digitaal kan worden ingeschreven voor een <strong>Vesteda</strong>-woning.<br />
Vanuit een portefeuilleoverzicht kunnen potentiële huurders zo gemakkelijk hun voorkeur aange-<br />
ven. Alle inschrijvingen komen samen in de verhuurplanner, die door woonconsulenten wordt<br />
gebruikt. De softwaretoepassing zorgt voor een gemakkelijke correspondentie met potentiële<br />
huurders en brengt de vraagdruk per project in kaart. In het verslagjaar registreerde <strong>Vesteda</strong> ruim<br />
30.000 woonwensen van ruim 10.000 huishoudens. In het verslagjaar heeft een projectgroep zich<br />
bezig gehouden met de toekomstige ontwikkeling van internet en de integratie van internet met<br />
het verhuurproces.<br />
In 005 is <strong>Vesteda</strong> toegetreden tot de groep initiatiefnemers die later in dit jaar de Stichting lnp<br />
(Landelijk Nieuwbouw Portaal) hebben opgericht. De doelstelling van deze groep grote project-<br />
ontwikkelaars in Nederland en hun twee brancheverenigingen Neprom en nvb was een zoek-<br />
machine op internet te ontwikkelen die de woonconsument een zo volledig en actueel mogelijk<br />
overzicht van nieuwbouwwoningen in Nederland in koop of huur geeft.<br />
In 006 zijn de plannen geïmplementeerd en is de zoekmachine voor de nieuwbouwmarkt ontwik-<br />
keld onder de naam: www.niki.nl. Niki staat voor Nieuwbouw Kiezen. Alle inschrijvingen voor<br />
<strong>Vesteda</strong>-woningen op Niki komen automatisch binnen in <strong>Vesteda</strong>’s verhuurplanner. De site niki.nl<br />
is op 18 september 006 van start gegaan met het woningaanbod van de eerste initiatiefnemers.<br />
In oktober volgde de officiële opening, gevolgd door een publiciteitscampagne. Ultimo verslagjaar<br />
waren ruim 1.300 Huurwoningen beschikbaar op Niki.<br />
Verslag van de Directie 45
Het voornemen van <strong>Vesteda</strong> om in 006 inhoudelijk goed overleg te hebben met de circa 100 huurder-<br />
belangenverenigingen is in de meeste gevallen goed tot zijn recht gekomen. Ook zonder wettelijk<br />
kader van bijvoorbeeld de commissie Leemhuis hecht <strong>Vesteda</strong> aan gedegen overleg met zijn klanten.<br />
De Woongalerieën voeren twee maal per jaar formeel overleg met huurdersbelangenverenigingen.<br />
Tussen de zogenoemde voor- en najaarsoverleggen is in de meeste gevallen vaak informeel con-<br />
tact. In 006 is dit contact versterkt en verdiept. De onderwerpen die worden besproken liggen op<br />
het vlak van het voorgenomen onderhoud, de afrekening van de servicekosten, de jaarlijkse huur-<br />
verhoging, mutaties en in sommige gevallen ook een eventuele verkoop van het project. Er zijn<br />
circa 100 huurdersbelangenverenigingen actief, waarvan het merendeel tevens lid is van het over-<br />
koepelende <strong>Vesteda</strong> Platform.<br />
Voor overleg met huurders, over onderwerpen die op landelijke schaal spelen, is ruim vijf jaar gele-<br />
den het <strong>Vesteda</strong> Platform opgericht. Huurdersbelangenverenigingen kunnen lid worden van het<br />
Platform. Zaken die hier besproken worden, zijn onder meer het servicekostenbeleid, de tekst van<br />
de door <strong>Vesteda</strong> gehanteerde huurovereenkomst en het verkoopbeleid. <strong>Vesteda</strong> ervaart de samen-<br />
werking met het <strong>Vesteda</strong> Platform als bijzonder constructief. In het verslagjaar zijn diverse bijeen-<br />
komsten gehouden.<br />
Mede op initiatief van de voorzitter van het <strong>Vesteda</strong> Platform is de vorming in gang gezet van een<br />
ivbn-huurdersplatform, waarin ook onder andere de besturen van de platforms van ing, Delta<br />
Lloyd, Amvest en Stienstra zijn vertegenwoordigd. Eén van de meest belangrijke zaken die hieruit<br />
is voortgekomen is de nieuwe ivbn Gedragscode Verkoop. Deze geeft duidelijke richtlijnen voor<br />
verhuurders in het geval zij huurwoningen individueel of complexgewijs gaan verkopen.<br />
Continu-klantonderzoek<br />
Sinds 1997 voert <strong>Vesteda</strong> een continu-onderzoek uit onder de naam ‘<strong>Vesteda</strong> Huurdersmonitor’. Dit<br />
onderzoek geeft inzicht in de kenmerken, opvattingen, wensen en beoordelingen van de verschillende<br />
huurdersgroepen. De enquêtes zijn te categoriseren in drie typen. Met de module intake<br />
wordt iedere nieuwe huurder na enkele weken gevraagd naar de redenen om te huren, naar het<br />
orientatie- en beslisproces en naar zijn bevindingen als nieuwe klant. De module stay onderzoekt<br />
bij een steekproef uit het zittende huurderbestand aspecten als de tevredenheid over woning,<br />
woonomgeving en dienstverlening door de vestigingen en meet de belangstelling voor nieuwe<br />
woondiensten. Verder wordt er met exit-enquêtes aan iedere vertrekkende huurder gevraagd naar<br />
de reden van verhuizing en suggesties ter verbetering van product en dienstverlening.<br />
Sinds de start van het onderzoek zijn ongeveer 10.000 ingevulde enquêtes opgeleverd. De respons<br />
ligt steevast rond de 40 procent. Dit is een zeer goede score, voor uitgebreid schriftelijk onderzoek ligt<br />
deze gemiddeld substantieel lager. Elk kwartaal worden de verschillende disciplines binnen <strong>Vesteda</strong><br />
met een uitgebreide rapportage geïnformeerd. De rapportages zijn stevig ingebed in de primaire<br />
bedrijfsprocessen en bepalen onder andere de variabele beloning voor commerciële medewerkers.<br />
Huurders zijn door de jaren heen tevreden met hun woning. Zij geven gemiddeld een 7,4. Nieuwe<br />
huurders zijn het meest tevreden en beoordelen de woning met een 7,7, vertrekkende en zittende<br />
huurders ontlopen elkaar niet met een 7,3. Ook de woonomgeving laat door de jaren heen een<br />
stabiel beeld zien met een gemiddelde beoordeling van 7,3. Vooral de bereikbaarheid en het voorzieningenniveau<br />
krijgen goede cijfers.<br />
46 jaarverslag vesteda groep 2006 | Verslag van de Directie<br />
Huurdersbelangenverenigingen<br />
Huurdersplatform<br />
Algemene tevredenheid<br />
Y Object Boston, gelegen aan de Piet Heinkade<br />
in Amsterdam, in exploitatie genomen in het<br />
verslagjaar.
Nieuwe huurders<br />
Zittende huurders<br />
Vertrekkende huurders<br />
Potentiële huurders<br />
Z Object De Uitkijk, IJburg, Amsterdam.<br />
In exploitatie genomen in het verslagjaar.<br />
Bij nieuwe huurders is in 006 een lichte toename waarneembaar van de snelle beschikbaarheid<br />
van de woning als motief voor huur. Even belangrijk is de aantrekkelijkheid van de woning. Internet<br />
speelt een steeds grotere rol voor nieuwe huurders bij hun zoektocht naar een nieuwe woning. De<br />
nieuwe huurders zijn bijzonder tevreden over de dienstverlening van de woongalerieën bij de<br />
intake: zij geven gemiddeld in het verslagjaar een 7,5. Voor klantvriendelijkheid bevindt de gemid-<br />
delde score zich zelfs boven de 8.<br />
De woongalerieën ontvangen in het verslagjaar van de zittende huurders voor de dienstverlening<br />
een half punt meer dan in 005 en komen uit op 7,1. Deze toename is vooral te danken aan een<br />
verbetering ten aanzien van het nakomen van afspraken en een betere communicatie. Het callcen-<br />
ter ontvangt voor de dienstverlening aan zittende huurders een 7,5, een geringe toename ten<br />
opzichte van de eerdere jaren. De tevredenheid over de snelheid van de afhandeling van een repa-<br />
ratieverzoek laat een stijgende lijn zien. De beoordeling van de dienstverlening van bedrijven die in<br />
opdracht van <strong>Vesteda</strong> werkzaamheden aan de huurwoning verrichten ontvangt een door de jaren<br />
heen stabiel cijfer van 7,3.<br />
Belangrijke motieven om de woning te verlaten zijn de wens tot koop van een woning en de gro-<br />
tere aantrekkelijkheid van de nieuwe woning. Ook vertrekkende huurders waren tevreden over de<br />
dienstverlening van de woongalerieën met een gemiddelde cijfer van 7,4. Een nipte 7 werd gege-<br />
ven aan uitgevoerde herstelwerkzaamheden.<br />
Ter uitbreiding van het intake, stay en exit-onderzoek is eind 006 een nieuw leads-onderzoek<br />
ontwikkeld. Hiermee worden potentiële klanten bevraagd over de eerste fase van het verhuurpro-<br />
ces. Met deze resultaten zal <strong>Vesteda</strong> nog beter inzicht krijgen in de motieven die de doorslag geven<br />
om uiteindelijk wel of niet bij <strong>Vesteda</strong> te gaan huren.<br />
mutaties in vastgoedportefeuille<br />
In dit hoofdstuk worden de ontwikkelingen van de portefeuille in het verslagjaar beschreven. Zie<br />
voor uitleg van de gehanteerde definities bijlage 4 op pagina 80.<br />
Totale portefeuille<br />
Ultimo verslagjaar bedroeg de waarde van de totale portefeuille met € 4.48 mln zo’n zes procent<br />
meer dan in het begin van het verslagjaar.<br />
Totale portefeuille, waarde<br />
Exclusief acquisitie-investeringen, ultimo jaar<br />
(x € 1 mln.) 2006 005 004 003 00<br />
4.482 4.230 4.106 4.084 4.067<br />
Ontwikkelingsportefeuille<br />
Ultimo verslagjaar bedroeg de waarde van de ontwikkelingsportefeuille € 176 mln. Daarmee is de<br />
waarde in 006 met negen procent afgenomen.<br />
Ontwikkelingsportefeuille, waarde<br />
Exclusief acquisitie-investeringen, ultimo jaar<br />
(x € 1 mln.) 2006 2005 2004 2003 2002<br />
176 196 256 218 169<br />
Verslag van de Directie 49
Onderstaand overzicht laat de jaarlijkse investeringen zien in de ontwikkelingsportefeuille. Het<br />
afgelopen jaar is <strong>Vesteda</strong> Project bv er niet in geslaagd zijn doelstelling op het gebied van ontwik-<br />
keling van projecten te behalen. De procedures met betrekking tot ruimtelijke ordening en de langere<br />
voorbereidingstrajecten bij projecten hebben ertoe geleid dat de start van de bouwwerkzaamhe-<br />
den en opleveringen voor meerdere projecten van het verslagjaar naar 007 zijn verschoven. Er is<br />
een investeringsniveau van € 169 mln. incl. btw behaald, bij een doelstelling van € 0– 50 mln.<br />
Ontwikkelingsportefeuille, investeringsniveau<br />
Exclusief acquisitie-investeringen, incl. btw<br />
(x € 1 mln.) 2006 2005 2004 2003 2002<br />
Doelstelling 220-250 230 200 140 114<br />
Realisatie 169 184 206 153 117<br />
Een beschrijving van de vennootschap <strong>Vesteda</strong> Project bv en zijn activiteiten is als aparte bijlage<br />
opgenomen bij dit jaarverslag.<br />
Exploitatieportefeuille<br />
Onderstaande tabel laat de waarde zien van de exploitatieportefeuille.<br />
Exploitatieportefeuille, waarde<br />
ultimo jaar<br />
(x € 1 mln.) 2006 2005 2004 2003 2002<br />
Eéngezinswoningen* 1.794 1.734 1.804 1.964 2.084<br />
Meergezinswoningen* 2.512 2.300 2.046 1.902 1.814<br />
Totaal 4.306 4.034 3.850 3.866 3.898<br />
*waarde van bijbehorende parkeer-/garageplaatsen en in projecten aanwezige commerciële ruimte inbegrepen<br />
Ultimo verslagjaar bedroeg de waarde van de exploitatieportefeuille € 4.306 mln. Zowel de waarde<br />
van de één- als meergezinswoningen lag daarmee hoger dan bij aanvang van het verslagjaar. De<br />
trend in de afgelopen jaren toont een daling van de waarde van eengezinswoningen en een stijging<br />
van de waarde van meergezinswoningen.<br />
Ondanks de duidelijke toename in waarde, daalde de omvang van de portefeuille in het verslagjaar<br />
met vijf procent tot 7.990 eenheden. Hiermee werd invulling gegeven aan de strategie, waarin<br />
het afbouwen van de portefeuille in aantallen met behoud van de portefeuillewaarde centraal<br />
staat. De ontwikkeling van de afgelopen jaren werd zo ook in het verslagjaar voortgezet. Naast de<br />
woningen bezit <strong>Vesteda</strong> ultimo verslagjaar ruim 40.000 m commerciële ruimte en ruim 8.000<br />
parkeer-/garageplaatsen.<br />
Exploitatieportefeuille, omvang<br />
ultimo jaar<br />
(aantallen) 2006 2005 2004 2003 2002<br />
Eéngezinswoningen 11.476 12.244 13.624 15.775 17.628<br />
Meergezinswoningen 16.514 17.032 17.498 17.699 18.276<br />
Totaal woningen 27.990 29.276 31.122 33.474 35.904<br />
Parkeer-/garageplaatsen 8.185 7.203 7.146 6.928 7.420<br />
m commerciële ruimte 41.725 36.098 40.791 36.960 37.266<br />
waarvan m kantoren: 29.341 23.470<br />
waarvan m winkels: 12.384 12.628<br />
50 jaarverslag vesteda groep 2006 | Verslag van de Directie<br />
Waarde en omvang<br />
Omvang
Leegwaarde<br />
Gemiddelde waarde per woning<br />
Markthuur en theoretische<br />
huuropbrengst<br />
Bezettingsgraad<br />
In 006 werden er in totaal 1.758 woningen verkocht en 477 toegevoegd. Ultimo jaar waren er van<br />
de circa 8.000 eenheden in portefeuille circa 7.500 minimaal één jaar in verhuur.<br />
Mutatieoverzicht exploitatieportefeuille, omvang<br />
Aantal woningen 2006 2005 2004 2003 2002<br />
stand 1 januari 29.276 31.122 33.474 35.904 38.070<br />
verkocht in verslagjaar 1.758 2.515 2.756 2.892 2.625<br />
mutaties in verslagjaar door aanpassing woningindeling 5<br />
per 31 december minimaal één jaar in verhuur 27.513 28.607 30.718 33.012 35.445<br />
+ toegevoegd in verslagjaar 477 669 404 462 459<br />
stand 31 december 27.990 29.276 31.122 33.474 35.904<br />
Ultimo 006 bedroeg de leegwaarde van de exploitatieportefeuille € 5.355 mln.<br />
Exploitatieportefeuille, leegwaarde<br />
ultimo jaar<br />
(x € 1 mln.) 2006 2005 2004 2003 2002<br />
Leegwaarde 5.355 5.181 5.117 5.230 5.257<br />
De gemiddelde waarde per woning is – als gevolg van instroom, uitstroom en waardestijging – met<br />
elf procent gestegen. Deze bedroeg ultimo verslagjaar circa € 151.000, ten opzichte van circa<br />
€ 136.000 één jaar eerder.<br />
Exploitatieportefeuille, gemiddelde waarde per woning<br />
ultimo jaar<br />
(x € 1.000.) 2006 2005 2004 2003 2002<br />
Gemiddelde waarde per woning 151 136 127 115 108<br />
Huuropbrengsten en bezetting<br />
Ultimo 006 bedroeg de markthuur van de exploitatieportefeuille € 47 mln. op jaarbasis en de<br />
theoretische bruto-huuropbrengst € 33 mln op jaarbasis.<br />
Exploitatieportefeuille, markthuur en theoretische bruto-huuropbrengst<br />
(bedragen x € 1 mln.)<br />
Ultimo jaar 2006 2005<br />
Markthuur 247 245<br />
Theoretische bruto-huuropbrengst 233 232<br />
De exploitatieportefeuille heeft in het verslagjaar een stijgende bezettingsgraad laten zien; ultimo<br />
006 bedroeg deze 96,8 procent. Het eerste jaar van exploitatie beschouwt <strong>Vesteda</strong> als periode<br />
van eerste verhuur. Als de 477 woningen die korter dan één jaar geleden zijn toegevoegd niet wor-<br />
den meegerekend, bedraagt de bezettingsgraad van de exploitatieportefeuille 97,5 procent.<br />
Exploitatieportefeuille, bezettingsgraad<br />
Berekend over aantallen woningen<br />
in procenten, ultimo jaar 2006 2005 2004 2003 2002<br />
Bezettingsgraad exploitatieportefeuille 96,8 96,4 97,4 98,4 98,7<br />
waarvan minimaal één jaar in verhuur 97,5 97,8<br />
Exploitatieportefeuille, mutatiegraad<br />
Berekend over aantallen woningen<br />
in procenten 2006 2005<br />
Mutatiegraad 12,7 11,5<br />
Verslag van de Directie 51
5<br />
0<br />
De totale in het verslagjaar gerealiseerde bruto-huuropbrengst is – ten opzichte van 005 – met<br />
1 procent gestegen tot € 1 mln. Van de totale brutohuur is 97,5 procent toe te rekenen aan wonin-<br />
gen. Het percentage dat de netto jaarhuur uitdrukt ten opzichte van de bruto jaarhuur over 006<br />
is gering gedaald tot 7 procent.<br />
Exploitatieportefeuille, gerealiseerde huuropbrengst<br />
(bedragen x € 1 mln.) 2006 2005 2004 2003 2002<br />
Bruto jaarhuur 221 219 230 238 245<br />
Netto jaarhuur 159 162 173 178 190<br />
Netto / bruto jaarhuur 72% 74% 75% 75% 78%<br />
Het bruto-rendement van de exploitatieportefeuille, gedefinieerd als de theoretische huur ultimo<br />
jaar gedeeld door de waarde van de portefeuille ultimo jaar, bedroeg 5,4 procent.<br />
Exploitatieportefeuille, Bruto-rendement<br />
(in procenten) 2006 2005<br />
Bruto -rendement 5,4 5,8<br />
De gemiddelde maandhuur per woning bedroeg eind verslagjaar € 661, ten opzichte van € 6 8 in<br />
het voorgaande jaar. Dit is een stijging van 5,3 procent, die te herleiden is naar drie oorzaken. De<br />
eerste is de in- en uitstroom van woningen in de portefeuille, die voor ,1 procent bijdraagt. Dit is<br />
een gevolg van de uitstroom van goedkopere woningen die plaats maken voor duurdere. Tweede<br />
oorzaak is de mutatie van huurders. Woningen worden na opzegging opnieuw verhuurd tegen<br />
marktconforme prijzen. Deze mutaties, waarbij de huurprijs in voorkomende gevallen fractioneel<br />
wordt verhoogd, dragen voor 0,4 procent bij. De laatste oorzaak is de jaarlijkse huurverhoging bij<br />
zittende huurders per 1 juli: deze verhoogde de gemiddelde huur met ,8 procent.<br />
Exploitatieportefeuille, gemiddelde maandhuur<br />
Ultimo jaar<br />
(€) 2006 2005 2004 2003 2002<br />
Gemiddelde maandhuur 661 628 589 554 528<br />
Exploitatieportefeuille, gemiddelde stijging huursom, naar oorzaak<br />
In procentpunt<br />
4,4<br />
5,1<br />
1,0 1,7<br />
0,5<br />
2,9<br />
0,2<br />
3,2<br />
6,3<br />
2,2<br />
0,9<br />
3,2<br />
6,6<br />
3,5<br />
0,5<br />
2,6<br />
5,3<br />
2,1<br />
0,4<br />
2,8<br />
2002 2003 2004 2005 2006<br />
5 jaarverslag vesteda groep 2006 | Verslag van de Directie<br />
door in- en uitstroom van woningen in de portefeuille<br />
door huurdersmutatie<br />
gemiddelde huurverhoging bij zittende huurders<br />
(gemiddeld over niet-geliberaliseerd en geliberaliseerd)<br />
Gerealiseerde huuropbrengsten<br />
Bruto-rendement<br />
Ontwikkeling huursom
Segmentatie exploitatieportefeuille<br />
naar één- en meergezinswoningen<br />
Objectgegevens exploitatieportefeuille<br />
Bij voorkeur uitponden<br />
Substantieel verkoopresultaat<br />
per woning<br />
Uitstroom gekoppeld aan<br />
instroom portefeuille<br />
Segmentatie<br />
Op de volgende pagina’s is een overzicht opgenomen van kengetallen van de exploitatieportefeuille,<br />
naar deelportefeuille. Conform ivbn-definitie hanteert <strong>Vesteda</strong> daarbij de indeling in éénen<br />
meergezinswoningen.<br />
In bijlage 1 op pagina 73 is een overzicht opgenomen van de objecten uit de exploitatieportefeuille.<br />
Dispositie<br />
Onderdeel van de strategie is de regelmatige verkoop van woningen, met als doelstellingen verjonging<br />
van de portefeuille, aanpassing van de portefeuille aan de veranderende marktomstandigheden<br />
en het verzilveren van waardestijging.<br />
Dispositie, ofwel het verkopen van woningen, vindt plaats door middel van uitponden – het verkopen<br />
aan huurders of individuele kopers tegen de waarde in onverhuurde staat – maar ook door<br />
middel van complexverkoop – het aan professionele partijen verkopen van volledige complexen of<br />
restanten van complexen. Bij verkoop wordt de voorkeur gegeven aan het uitponden. Bij complexverkoop<br />
worden strikt gereguleerde en transparante tenderprocedures gevolgd. Onderdeel daarvan<br />
is een zorgvuldige screening van partijen die worden uitgenodigd aan de tenders deel te<br />
nemen. De reputatie van potentiële tenderkandidaten als ‘goed huisvader’ weegt daarbij zwaar.<br />
Onderdeel van de verkoopvoorwaarden is de door de ivbn opgestelde code voor verkoop en een<br />
antispeculatiebeding.<br />
In 006 werden in totaal 1.758 woningen verkocht, waarvan 808 aan zittende huurders of individuele<br />
derden. Via twee tenderprocedures werden 17 complexen met in totaal 950 woningen aan beleg-<br />
gers verkocht. Begin 006 werd de verkoop van 504 woningen uit verkooptransacties die eind 005<br />
tot stand waren gekomen afgewikkeld. Met de verkopen in het verslagjaar werd een boekwinst<br />
gerealiseerd van € 45 mln. 15 De boekwinst daalde daarmee van circa € 30.000 per woning in 005<br />
naar circa € 6.000 in het verslagjaar.<br />
Exploitatieportefeuille, dispositieresultaat<br />
006<br />
(x € 1 mln.) 2006 2005 2004 2003 2002<br />
Dispositieresultaat 45 76 71 65 67<br />
Exploitatieportefeuille, dispositieresultaat per woning<br />
006<br />
(x € 1.000) 2006 2005 2004 2003 2002<br />
Dispositieresultaat per woning 26 30 26 22 26<br />
Het verkoopprogramma wordt zo goed mogelijk afgestemd op het volume van toevoegingen aan<br />
de portefeuille en op de gewenste bijdrage aan het direct rendement. Dat heeft ertoe geleid dat de<br />
doelstelling van het verkoopplan gedurende het jaar naar beneden is bijgesteld. Het geplande<br />
resultaat is daarbij behaald.<br />
Verslag van de Directie 53
Exploitatieportefeuille, naar deelportefeuille<br />
Exploitatieportefeuille, waardeverloop*<br />
006 ééngezins meergezins totaal<br />
(x € 1 mln.) woningen woningen<br />
Waarde, primo 1.734 2.300 4.034<br />
Investeringen 17 168 185<br />
Desinvesteringen -95 -103 -198<br />
Overboekingen -7 7 0<br />
Herwaardering 145 140 285<br />
Waarde, ultimo 1.794 2.512 4.306<br />
*waarde van bijbehorende parkeer-/garageplaatsen en in projecten aanwezige commerciële ruimte inbegrepen<br />
Exploitatieportefeuille, omvang<br />
006, ultimo jaar ééngezins meergezins totaal<br />
(in eenheden) woningen woningen<br />
aantal woningen 11.476 16.514 27.990<br />
Exploitatieportefeuille, leegwaarde, markthuur en theoretische brutohuur<br />
006, ultimo jaar ééngezins meergezins totaal<br />
(x € 1 mln.) woningen woningen<br />
Leegwaarde 2.260 3.095 5.355<br />
Markthuur 92 155 247<br />
Theoretische brutohuur 92 141 233<br />
Exploitatieportefeuille, bezettingsgraad<br />
006, ultimo jaar<br />
Berekend over aantallen woningen ééngezins meergezins totaal<br />
(in procenten) woningen woningen<br />
Exploitatieportefeuille 98,2 95,9 96,8<br />
Waarvan minimaal één jaar in verhuur 98,3 96,9 97,5<br />
Exploitatieportefeuille, gerealiseerde huuropbrengst<br />
006 ééngezins meergezins totaal<br />
(x € 1 mln.) woningen woningen<br />
Bruto jaarhuur 91 130 221<br />
Netto jaarhuur 69 90 159<br />
Netto / bruto jaarhuur 76% 69% 72%<br />
Exploitatieportefeuille, bruto-rendement<br />
006, ultimo jaar ééngezins meergezins totaal<br />
(in procenten) woningen woningen<br />
Bruto-rendement 5,1 5,6 5,4<br />
Exploitatieportefeuille, gemiddelde maandhuur<br />
006 ééngezins meergezins totaal<br />
(in €) woningen woningen<br />
primo jaar 642 618 628<br />
ultimo jaar 668 657 661<br />
Exploitatieportefeuille, dispositieresultaat<br />
006 ééngezins meergezins totaal<br />
(x € 1 mln.) woningen woningen<br />
Dispositieresultaat 23 22 45
35<br />
30<br />
25<br />
20<br />
15<br />
10<br />
5<br />
Exploitatieportefeuille, naar huursom<br />
In procenten van theoretische brutohuur, ultimo jaar<br />
ééngezinswoningen meergezinswoningen totaal<br />
0 0<br />
25<br />
20<br />
15<br />
10<br />
5<br />
0<br />
3<br />
22<br />
36<br />
23<br />
10<br />
Exploitatieportefeuille, naar leeftijd<br />
In procenten van waarde, ultimo jaar<br />
4<br />
1100<br />
1<br />
1<br />
25<br />
20<br />
15<br />
10<br />
5<br />
0<br />
5<br />
ééngezinswoningen meergezinswoningen totaal<br />
2<br />
4<br />
12<br />
21<br />
15<br />
24<br />
12<br />
10<br />
exploitatiekosten en managementlasten<br />
De exploitatiekosten bestaan onder andere uit kosten voor onderhoud, huurdersmutaties, object-<br />
beheer, courtage en vaste kosten (waaronder belasting). Uitgedrukt als percentage van de bruto-<br />
huuropbrengsten bedroegen deze in het verslagjaar 7,9 procent.<br />
De managementlasten van <strong>Vesteda</strong> Woningen bedroegen in het verslagjaar – net als in 005 – 37<br />
basispunten van de portefeuillewaarde. Gelet op het brede scala aan activiteiten kan <strong>Vesteda</strong> dit<br />
kostenniveau concurrerend noemen.<br />
Exploitatiekosten <strong>Vesteda</strong> Woningen<br />
Als percentage van de huuropbrengst 2006 2005 2004 2003 2002<br />
% % % % %<br />
Exploitatie 27,9 26,0 24,9 25,4 23,8<br />
Managementlasten <strong>Vesteda</strong> Woningen*<br />
In basispunten van portefeuillewaarde primo jaar 2006 2005 2004 2003 2002<br />
bp bp bp bp bp<br />
Management 37 37 38 36 32<br />
* Voor definitie zie begrippenlijst op pagina 80.<br />
externe financiering<br />
Gedurende het verslagjaar was de rentevergoeding voor de externe financiering geheel gebaseerd<br />
op het driemaands Euribor-tarief. Het risico van een sterke rentestijging was daarbij afgedekt op<br />
basis van cap-overeenkomsten met een renteplafond van 4,5 procent.<br />
In het verslagjaar heeft de Euribor een stijging laten zien van ,488 procent primo naar ruim 3,7 5<br />
procent ultimo jaar. Dit heeft geresulteerd in aanzienlijk hogere rentekosten dan in 005. Desal-<br />
niettemin is het leverage-effect – de bijdrage van de externe financiering aan het totaal resultaat<br />
op eigen vermogen – als gevolg van de waardestijging in het verslagjaar gestegen tot 3,4 procent.<br />
<strong>Vesteda</strong> heeft in 005 zijn volledig vreemd vermogen geherfinancierd. Destijds werd, naast het<br />
afdekken van een rentestijging op basis van cap-contracten, tevens het afdekken met behulp van<br />
forward-swap-contracten geïntroduceerd. Deze laatste contracten zullen met ingang van april<br />
007 gefaseerd, telkens na afloop van de lopende cap- overeenkomsten, in werking treden. De zui-<br />
vere rentekosten van deze forward-swap-contracten bedragen – exclusief spreads en transactie-<br />
kosten – gemiddeld 3,4 procent. Met de effectuering van de forward-swap-contracten zullen de<br />
rentelasten niet meer afhankelijk zijn van de fluctuerende Euribor, maar vast staan voor de volle-<br />
dige looptijd.<br />
Gezien de rentestand op 31 december 006 bedroeg de actuele waarde van de cap- en de forward-<br />
swap-contracten ultimo verslagjaar ruim € mln. Dit is circa € 10 mln. boven de in de jaarrekening<br />
op basis van historische kostprijs opgenomen boekwaarde van € 1 mln.<br />
De externe financiering met de zogenaamde Secured Floating Rate Notes is opgebouwd uit obliga-<br />
tieseries van verschillende omvang en looptijd, zoals weergegeven in nevenstaand overzicht. De<br />
obligaties hebben een nominale waarde van € 500.000 per stuk, zijn verhandelbaar op Euronext<br />
Amsterdam en zijn uitgegeven door <strong>Vesteda</strong> Residential Funding ii bv. De gemiddelde spread op<br />
56 jaarverslag vesteda groep 2006 | Verslag van de Directie<br />
Leverage-effect verhoogd<br />
Van korte naar lange rente
Financiering verhoogt resultaat<br />
op eigen vermogen<br />
15<br />
10<br />
deze obligaties bedraagt circa negentien basispunten. Ultimo verslagjaar bedroeg de resterende<br />
gemiddelde looptijd nog circa vijf jaar. De obligaties zijn door de drie kredietbeoordelaars Moody’s,<br />
Standard & Poor’s en Fitch Ratings allen voorzien van een triple-a rating.<br />
Overzicht obligatieleningen<br />
Bedragen in € x 1 mln.<br />
start start- expiratie waarde waarde waarde waarde waarde<br />
waarde ultimo ultimo ultimo ultimo ultimo<br />
2006 2005 2004 2003 2002<br />
Obligatielening jr x 1mln jr x 1mln x 1mln x 1mln x 1mln x 1mln<br />
a1 2005 200 2008 200 200 - - -<br />
a 2005 400 2010 400 400 - - -<br />
a3 2005 400 2012 400 400 - - -<br />
a4 2005 300 2015 300 300 - - -<br />
Reeds afgelost 1.300 1.237 1.213<br />
Totaal 1.300 1.300 1.300 1.237 1.213<br />
Vastgoedportefeuille (<strong>Vesteda</strong> Woningen) 4.366 4.113 4.013 3.918 3.960<br />
Leverage 30% 32% 32% 32% 31%<br />
0<br />
Aan de ratio’s, waaraan ten behoeve van de triple-a rating dient te worden voldaan, wordt sinds de<br />
introductie van deze obligatieleningen in juli 00 ruimschoots beantwoord. Onderstaand over-<br />
zicht toont het effect van de leverage op het resultaat op eigen vermogen. In het verslagjaar draagt<br />
de financiering meer dan 3,4 procentpunten bij aan het netto resultaat op eigen vermogen, waar-<br />
door dit met dertig procent wordt verhoogd.<br />
Effect van fondsstrategie op resultaat<br />
Bijgaand staafdiagram toont aan hoe de fondsstrategie werkt.<br />
3,8<br />
4,1<br />
netto<br />
huuropbrengst<br />
4,6<br />
5,0<br />
gerealiseerd<br />
resultaat<br />
11,3<br />
14,7<br />
totaal<br />
resultaat<br />
1 Netto huuropbrengst (€ 159 mln)<br />
Zonder leverage: € 159 mln / Portefeuillewaarde primo (€ 4. 31 mln) = 3,8%<br />
Met leverage: (€ 159 mln – saldo interest naar rato (€ 159 mln / (€ 159 mln + overige opbrengsten<br />
(€ 10 mln) – managementkosten (€ 19 mln) + verkoopwinst (€ 45 mln)) x saldo interest (€ 46 mln))) / eigen vermogen<br />
(€ .956 mln) = 4,1%<br />
Gerealiseerd resultaat = netto huuropbrengst (€ 159 mln) + overige opbrengsten<br />
(€ 10 mln) – managementkosten (€ 19 mln) + verkoopwinst (€ 45 mln) – saldo interest (€ 46 mln) = € 149 mln<br />
Zonder leverage: (€ 149 mln + saldo interest (€ 46 mln)) / Portefeuillewaarde primo (€ 4. 31 mln) = 4,6%<br />
Met leverage: € 149 mln / eigen vermogen (€ .956 mln) = 5,0%<br />
3 Totaal resultaat = gerealiseerd resultaat (€ 149 mln) + waardestijging (€ 85 mln) = € 434 mln<br />
Zonder leverage: (€ 434 mln + saldo interest (€ 46 mln)) / Portefeuillewaarde primo (€ 4. 31 mln) = 11,3%<br />
Met leverage: € 434 mln / eigen vermogen (€ .956 mln) = 14,7%<br />
Verslag van de Directie 57
esultaten<br />
Het totaal resultaat is opgebouwd uit het gerealiseerd resultaat (de netto huurinkomsten en gereali-<br />
seerde boekwinst op verkopen) en het ongerealiseerd resultaat (de waardestijging van de porte-<br />
feuille).<br />
Het gerealiseerd resultaat bedroeg in het verslagjaar € 149 mln, ofwel 5,0 procent op het eigen<br />
vermogen primo. Het ongerealiseerd resultaat bedroeg € 85 mln, ofwel 9,7 procent op het eigen<br />
vermogen. Het gerealiseerd resultaat is hiermee in absolute zin gedaald ten opzichte van 005, het<br />
ongerealiseerd resultaat verder gestegen. Het totaal resultaat over het verslagjaar bedraagt € 434<br />
mln, ofwel 14,7 procent op het eigen vermogen primo. Daarmee scoort <strong>Vesteda</strong> zowel percentueel<br />
als absoluut in het verslagjaar het hoogst van de afgelopen zes jaar.<br />
In het negende bestaansjaar scoort <strong>Vesteda</strong> hiermee naar verwachting voor de negende keer een<br />
resultaat op eigen vermogen én een roz/ipd-benchmarkrendement van ruim 10 procent.<br />
Resultaat portefeuille<br />
Bedragen in € x 1 mln. 2006 2005 2004 2003 2002<br />
Gerealiseerd resultaat 149 188 197 196 201<br />
Ongerealiseerd resultaat 285 206 138 137 136<br />
Totaal resultaat 434 394 335 333 337<br />
Resultaat portefeuille<br />
Als percentage van eigen vermogen primo 2006 2005 2004 2003 2002<br />
Gerealiseerd resultaat 5,0 6,5 6,9 6,9 7,1<br />
Ongerealiseerd resultaat 9,7 7,1 4,8 4,8 4,8<br />
Totaal resultaat 14,7 13,6 11,7 11,7 11,9<br />
In het verslagjaar zijn de meeste prognoses gehaald.<br />
Het gerealiseerd resultaat op eigen vermogen ligt onder het niveau van de prognose. Waar 5,5<br />
procent was geprognosticeerd, werd een resultaat van 5,0 procent behaald. De belangrijkste oor-<br />
zaken hiervoor zijn het hoger uitgevallen percentage exploitatiekosten, de hogere financiële leeg-<br />
stand, het bewust aangepaste verkoopniveau en de in het verslagjaar gestegen rente, waardoor<br />
het leverage-effect op het gerealiseerd resultaat geringer bleek.<br />
De huurverhoging werd tussen ,5 en 3,0 procent geprognosticeerd. Met de per 1 juli gerealiseerde<br />
verhoging van ,8 procent is deze prognose gehaald.<br />
De bezettingsgraad van de exploitatieportefeuille bedroeg ultimo verslagjaar 96,8 procent. De<br />
bezettingsgraad van de exploitatieportefeuille voor wat betreft projecten die langer dan een jaar<br />
in verhuur zijn, bedroeg 97,5 procent en kwam daarmee exact op prognose uit.<br />
De bruto en netto inkomsten stegen beperkt, met respectievelijk 5,5 en ,7 procent. Ook hiermee<br />
werd de prognose gehaald.<br />
De exploitatiekosten bedroegen 7,9 procent en kwamen daarmee boven de prognose van 7,0<br />
procent uit. Door de boveninflatoire stijging van de kosten in het verslagjaar en de inhaalslag die<br />
in 006 is gemaakt om de klanttevredenheid in specifieke projecten te verhogen, is de doelstelling<br />
voor het percentage exploitatiekosten als percentage van de bruto huuropbrengsten niet gehaald.<br />
58 jaarverslag vesteda groep 2006 | Verslag van de Directie<br />
Prognoses versus realisatie
De managementlasten zijn met 37 basispunten onder de 40 basispunten gebleven, waarmee deze<br />
prognose wel werd gehaald.<br />
De doelstelling van het aantal te verkopen woningen is in het verslagjaar niet gehaald omdat de<br />
strategie op dit punt werd bijgesteld. Het accent kwam meer te liggen op het uitponden.<br />
Het ongerealiseerd resultaat ligt fors boven prognose. Dat kan worden verklaard door meerdere<br />
factoren. Allereerst was de waardestijging van de vastgoedportefeuille hoger dan verwacht. Tegen<br />
een door <strong>Vesteda</strong> verwachte waardeontwikkeling van tot 6 procent bedroeg de feitelijke waarde-<br />
ontwikkeling circa 7 procent. Het leverage-effect op de waardeontwikkeling bedroeg 3,0 procent,<br />
waarmee het ongerealiseerde resultaat uitkwam op 9,7 procent. Dit leverage-effect was eveneens<br />
groter dan verwacht. Bij de bepaling van de prognose is rekening gehouden met een oplopende<br />
rente gedurende het verslagjaar. De historisch lage stand primo jaar, de onduidelijkheid in welke<br />
mate de rente zou stijgen en de grote gevoeligheid van een rentestijging voor de waarde op de<br />
woningmarkt lag ten grondslag aan de prognose 006.<br />
De prognoses van totaal resultaat en toegekend uitkeringsniveau aan beleggers worden beide<br />
gehaald.<br />
Tot slot werden de acquisitiedoelstellingen niet gehaald. Het investeringsniveau en aantal opleve-<br />
ringen bleef achter. De belangrijkste oorzaken hiervoor zijn de vertragingen bij opstart van projec-<br />
ten, als gevolg van ruimtelijke ordeningstrajecten, en de langere voorbereidingstrajecten om tot<br />
start bouw te komen. Het gerealiseerde investeringsniveau bedroeg € 169 mln. (incl. btw). Er werden<br />
477 woningen opgeleverd en in exploitatie genomen.<br />
Resultaat: prognose versus realisatie<br />
ten aanzien van: indicator: prognose 2006: realisatie 2006<br />
gerealiseerd resultaat gerealiseerd resultaat stabiel, circa 5,5% 5,0%<br />
op eigen vermogen<br />
jaarlijkse huurverhoging tussen ,5 en 3,0% ,8%<br />
bezettingsgraad:<br />
exploitatieportefeuille circa 97,0% 96,8%<br />
waarvan >1 jaar in verhuur circa 97,5% 97,5%<br />
bruto inkomsten per woning beperkte toename toename van 5,5 %<br />
exploitatiekosten circa 7% 7,9%<br />
managementlasten onder 40 basispunten 37 basispunten<br />
netto inkomsten per woning beperkte toename toename van ,7 %<br />
verkopen circa .000 woningen 1.758 woningen<br />
ongerealiseerd resultaat ongerealiseerd resultaat ruim boven inflatie 9,7%<br />
op eigen vermogen<br />
totaal resultaat totaal resultaat boven 10% 14,7%<br />
op eigen vermogen<br />
toegekend uitkeringsniveau circa 8% 7,8%<br />
productievolume investeringsniveau incl. btw € 0 – 50 mln. € 169 mln.<br />
opleveringen aan <strong>Vesteda</strong> Groep circa 750 woningen 477 woningen<br />
Verslag van de Directie 59
<strong>Vesteda</strong> hanteert de roz/ipd Woningen Benchmark (categorie ‘Alle vergelijkbare objecten’) om de<br />
prestaties van objecten te vergelijken met die van andere woningbeleggers. Deze benchmark geeft<br />
het marktgemiddelde aan van behaalde resultaten in woningbeleggingen van alle aangesloten<br />
deelnemers (inclusief <strong>Vesteda</strong> Woningen) en houdt – naast de zogenaamde standing investments<br />
– ook rekening met (deel)aan- en verkopen en (her)ontwikkelingen.<br />
De afgelopen jaren heeft <strong>Vesteda</strong> de benchmark telkens verslagen. Over het verslagjaar is de ben-<br />
chmark nog niet bekend. <strong>Vesteda</strong> verwacht over 006 een volgens roz/ipd-methodiek berekend<br />
rendement van 1 ,3 procent te scoren.<br />
<strong>Vesteda</strong> Woningen versus benchmark<br />
roz/ipd Woningen Benchmark, ‘Alle vergelijkbare objecten’ 2006 2005 2004 2003 2002<br />
Jaarrendement<br />
roz/ipd-benchmark * 10,6 8,6 8,2 9,0<br />
<strong>Vesteda</strong> Woningen 12,3** 11,6 10,7 10,4 10,3<br />
Driejaarsrendement<br />
roz/ipd-benchmark * 9,1<br />
<strong>Vesteda</strong> Woningen * 10,9<br />
Vijfjaarsrendement<br />
roz/ipd-benchmark * 9,9<br />
<strong>Vesteda</strong> Woningen * 11,6<br />
* bij productie jaarverslag nog niet bekend<br />
** eigen prognose conform methodiek roz/ipd, niet afkomstig van roz/ipd<br />
uitkering aan beleggers<br />
Volgens participatieovereenkomst, statuten en fondsreglementen dient er jaarlijks een uitkering<br />
plaats te vinden aan beleggers. Hiermee wordt voldaan aan de uitkeringsverplichtingen van fiscale<br />
beleggingsinstellingen (Fbi). In het verslagjaar werd € 3 mln. toegekend en in totaal € 130 mln.<br />
uitgekeerd. In april 007 volgt de betaling van de resterende € 10 mln. De toegekende uitkering<br />
bedraagt € 9, 8 ofwel 7,8 procent van de intrinsieke waarde per aandeel/participatie primo verslagjaar.<br />
Uitkering en intrinsieke waarde<br />
Bedragen per aandeel / participatie, in € 2006 2005 2004 2003 2002<br />
Uitkering aan beleggers 9,28* 13,60 12,40 12,60 12,80<br />
Intrinsieke waarde primo 118,23 116,08 115,08 114,43 113,77<br />
Uitkering aan beleggers 7,8% 11,7% 10,8% 11,0% 11,3%<br />
* toegekend, inclusief 4,08 per aandeel / participatie, uit te keren in april<br />
investor relations<br />
In 001, bij de herstructurering van <strong>Vesteda</strong>, heeft aandeelhouder Stichting pensioenfonds abp het<br />
voornemen uitgesproken om op termijn terug te gaan tot een maximaal minderheidsbelang in<br />
<strong>Vesteda</strong>. Na in totaal 5 transacties in 006, voor een gezamenlijk bedrag van € 450 miljoen, heeft<br />
Stichting pensioenfonds abp haar belang in <strong>Vesteda</strong> van 60,1 procent terug kunnen brengen naar<br />
46,7 procent.<br />
60 jaarverslag vesteda groep 2006 | Verslag van de Directie<br />
Benchmark
Krapte op de arbeidsmarkt<br />
Personeelsleden<br />
In totaal is 13,4 procent van de aandelen van eigenaar verwisseld. De aandelen zijn verkocht aan de<br />
overige aandeelhouders. Aanvullend hebben alle aandeelhouders en participanten ingestemd met<br />
vervreemding van een beperkt deelbelang van abp aan Loyalis. De koopsom van totaal circa € 450<br />
mln. lag licht boven boekwaarde.<br />
Overzicht beleggers in <strong>Vesteda</strong> Groep<br />
Ultimo 006 hadden (entiteiten van) de volgende beleggers een aandeel/participatie in <strong>Vesteda</strong><br />
(alfabetische volgorde):<br />
• Bedrijfstakpensioenfonds voor de Media pno<br />
• Delta Lloyd<br />
• ing Real Estate<br />
• Loyalis<br />
• Pensioenfonds voor de Grafische Bedrijven<br />
• pggm<br />
• Stichting pensioenfonds abp<br />
• Stichting tkp Pensioen Real Estate Fonds<br />
deelnemingen<br />
In het verslagjaar heeft Fifthplay Nederland nv, een dochteronderneming van het Belgische Niko<br />
nv, een participatie van zestig procent genomen in irs Holding bv en haar werkmaatschappijen irs<br />
Systems bv en irs Services bv. irs is ontwikkelaar en leverancier van domoticatoepassingen op het<br />
gebied van veiligheid, gemak en zorg. Tevens treedt irs op als dienstverlener voor de aan zijn producten<br />
gerelateerde services.<br />
Deze meerderheidsparticipatie wordt gezien als een belangrijke stap in de internationale groeistrategie<br />
van de Niko Group. De verkoop van deze meerderheidsparticipatie door <strong>Vesteda</strong> Project<br />
bv sluit geheel aan op het voornemen om de realisatie van het beschikbaar stellen van technologie<br />
en diensten, gericht op comfort en veiligheid voor bewoners, bij derden onder te brengen.<br />
personeel en organisatie<br />
In het traject van verdere professionalisering is in het verslagjaar veel aandacht besteed aan de<br />
versterking van de gewenste organisatiecultuur. <strong>Vesteda</strong> benoemde in 006 belangrijke uitgangspunten<br />
en kernwaarden voor het te voeren beleid.<br />
De krapper wordende arbeidsmarkt was ook bij <strong>Vesteda</strong> voelbaar. Door intensivering van de wervingsactiviteiten<br />
bleef het aantal vacatures dat niet kon worden ingevuld echter beperkt. Er werd<br />
een start gemaakt met de verdere positionering van <strong>Vesteda</strong> als merknaam op de arbeidsmarkt. In<br />
totaal werden er 56 vacatures vervuld. 8 Vacatures stonden aan het einde van 006 nog open.<br />
Ultimo 005 had <strong>Vesteda</strong> Groep 3 7 medewerkers in dienst; eind verslagjaar was dit aantal gestegen<br />
tot 353. In formatieve zin werd het personele bestand uitgebreid met 4 fte; 3 ( 006) ten<br />
opzichte van 98 ( 005). Daarmee werd voldaan aan de doelstelling om een beheerste groei in ons<br />
personeelsbestand te realiseren. De uitbreiding vond met name plaats in de afdeling propertymanagement,<br />
als gevolg van de toename van verhuurinspanningen in de Randstad.<br />
Verloopoverzicht personeel <strong>Vesteda</strong> Groep<br />
fte 2005 saldo 2006<br />
ultimo mutaties verslagjaar ultimo<br />
Totaal <strong>Vesteda</strong> Groep 298 24 322<br />
Verslag van de Directie 61
Personele verdeling <strong>Vesteda</strong> Groep<br />
ultimo 006 fte aantal<br />
medewerkers<br />
Hoofdkantoor 105 113<br />
Property-management 191 214<br />
<strong>Vesteda</strong> Groep bv 296 327<br />
<strong>Vesteda</strong> Project bv 26 26<br />
Totaal <strong>Vesteda</strong> Groep 322 353<br />
Het ziekteverzuim daalde de afgelopen jaren, met 4,0 procent als laagste score in 005. Helaas<br />
heeft <strong>Vesteda</strong> deze dalende lijn niet voort kunnen zetten in het verslagjaar; het ziekteverzuim over<br />
006 bedroeg 4,8 procent. Indien het cijfer voor ziekteverzuim wordt gecorrigeerd, waarbij de<br />
langdurig zieken (de medewerkers die langer dan 1 jaar ziek waren) niet worden meegerekend, dan<br />
daalt het cijfer over het verslagjaar naar 4,6 procent. <strong>Vesteda</strong> voert het beleid snel actie te nemen<br />
op arbeidsgerelateerd verzuim. In het kader van gezondheidsbevorderende maatregelen werd dit<br />
jaar een preventief medisch onderzoek, genaamd health check, geïntroduceerd. Ruim 30 medewer-<br />
kers namen in 006 deel aan het onderzoek, dat in 007 een vervolg zal krijgen.<br />
Klantgerichtheid is binnen <strong>Vesteda</strong> een organisatiebrede competentie. Hierbij staat het anticipe-<br />
ren op en handelen naar wensen en behoeften van klanten centraal. Het succes van <strong>Vesteda</strong>’s com-<br />
merciële activiteiten wordt immers bepaald door de kunde en houding van de medewerkers, die<br />
deze activiteiten uitvoeren. In het verslagjaar is volgens een programma bedrijfsbreed aan een<br />
klantgerichte cultuur gewerkt.<br />
Kern van het hr–beleid voor 006 was versterking van cultuur en leiderschap binnen de organisa-<br />
tie. In 006 is een aantal kernwaarden/uitgangspunten benoemd voor <strong>Vesteda</strong>, die de leidraad<br />
vormen voor de verdere ontwikkeling. Allereerst heeft de directie de diverse verantwoordelijkhe-<br />
den binnen de statutaire en titulaire directie nader vastgesteld. Vervolgens zijn door elk directielid<br />
deze verantwoordelijkheden vertaald naar taken van operationele managers. In het verslagjaar is<br />
een start gemaakt met het organisatiebreed toedelen van verantwoordelijkheden, waarbij het<br />
begrip ‘ownership’ centraal staat. Via publicaties en personeelsbijeenkomsten is het onderwerp<br />
cultuur en leiderschap veelvuldig onder de aandacht gebracht. Binnen diverse afdelingen werden<br />
activiteiten ontplooid, gericht op operationele verbetering, samenwerking en klantgerichtheid.<br />
Eind 006 hebben directie en overige leidinggevenden binnen <strong>Vesteda</strong> zich gebogen over de vraag<br />
op welke wijze er verder inhoud kan worden gegeven aan de benoemde uitgangspunten. De resul-<br />
taten zullen in 007 als leidraad worden gebruikt om de gewenste en gedefinieerde cultuur verder<br />
te brengen. De vastgestelde waarden en uitgangspunten – klantgerichtheid, resultaatgerichtheid,<br />
persoonlijke verantwoordelijkheid, transparantie, samenwerken en vertrouwen – zullen in de<br />
komende jaren een nadrukkelijke rol krijgen in de hr-instrumenten van <strong>Vesteda</strong>.<br />
Er werden verdere impulsen gegeven aan de versterking van leiderschap. 30 Leidinggevenden volgden<br />
een leiderschapstraining. Eind november werd een vervolgprogramma geïmplementeerd, waarbij<br />
elke leidinggevende bij <strong>Vesteda</strong> eind 006 of begin 007 middels individuele gesprekken met een<br />
externe coach en eigen leidinggevende een eigen ontwikkelprogramma presenteert.<br />
In het derde kwartaal van 006 heeft er een markttoets plaatsgevonden met betrekking tot de<br />
remuneratie van medewerkers waarop de werking van de <strong>Vesteda</strong>-cao niet van toepassing is.<br />
Tevens is de afspraak gemaakt dat deze marktvergelijking in een cyclus van één maal per drie jaar<br />
zal plaatsvinden. De wetswijzigingen met betrekking tot arbeidsvoorwaarden die vanaf 1 januari<br />
zijn ingegaan, werden succesvol geïmplementeerd.<br />
6 jaarverslag vesteda groep 2006 | Verslag van de Directie<br />
Ziekteverzuim nam toe<br />
Cultuur<br />
Leiderschap<br />
Arbeidsvoorwaarden
Performance management<br />
Ondernemingsraad<br />
In 005 is een nieuw systeem geïntroduceerd om medewerkers doelgericht aan te sturen, te beoor-<br />
delen en te belonen. Voor iedere functie is een competentieprofiel gemaakt, dat als basis dient<br />
voor de ontwikkeling en beoordeling van de medewerker. In een cyclus van drie à vier gesprekken<br />
per jaar bespreken manager en medewerker de doelstellingen, die op een daartoe ontwikkelde<br />
kaart worden vastgelegd. Daarbij is er een heldere relatie gelegd tussen het stellen van doelen, het<br />
meten van de resultaten en het vaststellen van het daarbij behorende beloningsniveau. In het ver-<br />
slagjaar heeft afdeling HR de uitvoering van dit programma maximaal gestimuleerd en gefacili-<br />
teerd. Na een evaluatie zijn verbetersuggesties doorgevoerd en is een actieplan opgesteld voor<br />
verdere verbetering in 007.<br />
Evenals voorgaande jaren vond het overleg met de Ondernemingsraad (or) op een constructieve<br />
wijze plaats. Daarbij was het totale ondernemingsbeleid inzet van overleg. Nieuwe voorwaarden<br />
zijn vastgelegd en bestaande regelingen herzien. Op de volgende pagina’s is een paragraaf van de<br />
or opgenomen.<br />
Verslag van de Directie 63
Paragraaf Ondernemingsraad<br />
In het verslagjaar heeft de Ondernemingsraad (or) voor het<br />
tweede jaar in zijn huidige samenstelling gefunctioneerd.<br />
or-vergaderingen<br />
De or heeft in 006 zes maal vergaderd, waarvan twee maal op<br />
het hoofdkantoor en vier maal op locatie, te weten in de woon-<br />
galerieën Amsterdam, Den Haag, Eindhoven en Maastricht. Door<br />
de vergaderingen op verschillende locaties te houden werden<br />
medewerkers in staat gesteld kennis te maken met de or en zijn<br />
leden. Met name de nieuwe medewerkers hebben daar gebruik<br />
van gemaakt. In de or-vergaderingen werd telkens de agenda<br />
van de Overlegvergaderingen (ov’s; de vergaderingen tussen or<br />
en directie) doorgenomen. Tevens werden de voorliggende<br />
advies- en instemmingsaanvragen van de directie behandeld.<br />
Onderwerpen die verder aan de orde zijn gekomen in de or-<br />
vergaderingen zijn: de begroting 006, het jaarverslag 005, de<br />
or-website, de oprichting van een landelijk or-platform, de<br />
bereikbaarheidsdiensten van <strong>Vesteda</strong>, de targetbeloning voor<br />
medewerkers, het marktconform belonen van medewerkers, de<br />
resultaten van uitgevoerde werkbelevingsonderzoeken, de<br />
inmiddels ingevoerde medische controle – genaamd ‘health<br />
check’ – en het nieuwe businessplan 007– 009.<br />
Overleg met directie<br />
De or heeft in het verslagjaar vier maal een Overlegvergadering<br />
(ov) met de directie gevoerd. Drie keer vond de ov plaats in<br />
Maastricht, één maal in Eindhoven. In de ov’s is uitvoerig stil-<br />
gestaan bij de aan de directie uit te brengen adviezen. Verder is<br />
onder andere gesproken over de werkbelevingsonderzoeken, het<br />
Arbobeleid, het ziekteverzuim, de evaluatie targetbeloning voor<br />
medewerkers, de begroting 006, het jaarverslag 005, de voort-<br />
gang en verder gewenste aanpak in het door de directie aan-<br />
gezette traject van cultuuromslag en de plannen van <strong>Vesteda</strong><br />
met de Wiebengahal.<br />
Gesprek met de voorzitter van de Raad van Commissarissen<br />
Op 7 april heeft het jaarlijkse gesprek plaatsgevonden met<br />
dhr. Boons, voorzitter van de Raad van Commissarissen. Tijdens<br />
dit gesprek is teruggeblikt naar het ontstaan van <strong>Vesteda</strong>, de rol<br />
van dhr. Boons daarin en de start van de or. Er is met name uitleg<br />
gegeven over de opvolging van dhr. Boons. Na het gesprek heeft<br />
de or met een passend cadeau afscheid genomen van dhr. Boons,<br />
die vanaf oprichting van <strong>Vesteda</strong> de rol van voorzitter van de<br />
Raad van Commissarissen heeft vervuld. De or heeft hem bedankt<br />
en benadrukt dat hij zijn rol naar de or toe op een zorgvuldige<br />
en prettige wijze heeft ingevuld. Dhr. Boons stelde dat zeer op<br />
prijs.<br />
Advies en instemmingsrecht<br />
Van het advies- en instemmingsrecht heeft de or in 006 meer-<br />
malen gebruik gemaakt. Allereerst is geadviseerd inzake de<br />
verkoop van zestig procent van de aandelen in irs Holding bv<br />
van <strong>Vesteda</strong> aan het Belgische Niko nv. Om tot dat advies te<br />
komen is extern juridisch advies ingewonnen. De voorliggende<br />
vraag was namelijk of het adviesrecht van de or in een dergelijke<br />
zaak verder reikt dan de aandelentransactie zelf. Dat bleek niet<br />
het geval te zijn. Desondanks heeft de or de directie ongevraagd<br />
geadviseerd inzake de arbeidsrechtelijke gevolgen van deze<br />
transactie voor de medewerkers van irs Holding bv en de daar-<br />
onder ressorterende deelnemingen.<br />
Andere uitgebrachte adviezen hebben betrekking op de benoe-<br />
ming van een nieuwe commissaris, de wijziging van de organisa-<br />
tie binnen de afdeling Debiteurenadministratie van Back Office<br />
en het jaarverslag Arbodienstverlening 005.<br />
De or heeft van haar instemmingsrecht gebruik gemaakt inzake<br />
de regelingen autolease, levensloop, seniorenverlof, kinderop-<br />
vang en ziektekosten. Ten aanzien van de levensloopregeling en<br />
de regeling ziektekosten zijn – op verzoek van de or – voorlich-<br />
tingsbijeenkomsten voor het personeel gehouden. De or heeft<br />
de directie en de afdeling hrm gecomplimenteerd met de wijze<br />
waarop die zijn georganiseerd.<br />
Nieuw businessplan<br />
In het najaar is uitgebreid gesproken met de directie over het<br />
businessplan 007- 009. Op een constructieve wijze is er<br />
gediscussieerd over de implementatie van de strategie in deze<br />
planperiode en de mogelijke effecten daarvan voor medewer-<br />
kers. In de uitgangspunten voor het businessplan, die zijn opge-<br />
steld in 005 en waarover de or destijds met de directie heeft<br />
overlegd, is vastgesteld dat <strong>Vesteda</strong> een verdere omslag moet<br />
maken van een beheerorganisatie naar een commerciële onder-<br />
neming. In de discussie waren zowel de or als de directie het<br />
erover eens dat <strong>Vesteda</strong> goed is in beheerprocessen en dat moet<br />
zo blijven. Wat de commercie betreft, zal er meer aandacht uit<br />
moeten gaan naar de verhuur van nieuwe woningen in het<br />
midden- en topsegment en naar de commerciële vaardigheden<br />
die daarvoor nodig zijn.
or-berichten<br />
De achterban is via <strong>Vesteda</strong>Net –het bedrijfsbrede intranet- op<br />
de hoogte gehouden door de or. In vier zogeheten or-Berichten<br />
is uitgebreid verslag gedaan aan het personeel. Op die berichten<br />
zijn van diverse medewerkers vanuit verschillende afdelingen<br />
reacties gekomen, merendeels positief. In de berichten werden<br />
medewerkers ook uitgenodigd om de or een vraag te stellen,<br />
een voorstel te doen of op een probleem te attenderen. Daar is<br />
beduidend meer gebruik van gemaakt dan in voorgaande jaren.<br />
De vragen zijn zoveel mogelijk beantwoord en – voor zover niet<br />
mogelijk – zijn er wegen aangegeven om bepaalde zaken op te<br />
lossen. Een aantal vragen bleek van individuele aard te zijn,<br />
waardoor ze niet door de or konden worden behandeld. In één<br />
geval betrof het een probleem op een bepaalde afdeling. De or<br />
heeft toen met medewerkers van die afdeling gesproken. Ver-<br />
volgens is van de situatie verslag gedaan bij de directie. Die heeft<br />
het probleem opgepakt.<br />
cao 2006-2007<br />
In 005 zijn de bestuurders van de abvakabo en de Unie met de<br />
directie tot een akkoord gekomen over een tweejarige cao voor<br />
006 en 007. Deze cao was gedurende het verslagjaar van<br />
toepassing op zo’n 300 medewerkers. Aangezien de or in deze<br />
geen rol heeft, is in de or-vergaderingen de cao ter kennisname<br />
aangenomen.<br />
Platform van or’s in de vastgoedbranche<br />
Een door de or voor zichzelf in 005 geformuleerd actiepunt<br />
betrof het nemen van initiatieven tot oprichting van een plat-<br />
form voor alle or’s, actief in de residentiële vastgoedbranche. In<br />
het verslagjaar heeft op initiatief van de or van <strong>Vesteda</strong> een<br />
bijeenkomst plaatsgevonden waarbij een aantal or’s aanwezig<br />
waren. De eerste reacties waren positief; in 007 zal hieraan een<br />
vervolg worden gegeven.<br />
Vooruitblik<br />
De driejarige zittingstermijn van or-leden loopt in oktober 007<br />
af, waardoor er verkiezingen zullen worden gehouden.<br />
In 007 zal de directie de ingezette cultuurslag breed in de organisatie<br />
voortzetten; de or ziet dit als een belangrijke ontwikkeling<br />
voor het bedrijf en zal daar op een kritische wijze inhoudelijk<br />
aan bijdragen.<br />
Verslag van de Directie 65
vooruitzichten<br />
Economie<br />
De verwachtingen voor 007 zijn ronduit positief. De hoogconjunctuur, waarmee het jaar reeds is<br />
gestart, is daar een eerste bewijs van. De Europese unie doet het goed en de vooruitzichten voor<br />
Duitsland – als sterke beïnvloeder van de Nederlandse economie – zijn zelfs in Europees verband<br />
bovengemiddeld. 007 Laat naar verwachting een economische groei zien van drie procent. 16 Deze<br />
groei wordt breed gedragen; zowel de consumptieve bestedingen door gezinnen, de investeringen<br />
door bedrijven als de uitvoer nemen flink toe. De spanningen op de arbeidsmarkt lopen op, er zullen<br />
meer vacatures ontstaan. Toch blijven de inflatie en de contractloonstijging ook komend jaar<br />
beperkt. De overheid heeft haar huishoudboekje weer redelijk op orde; net als in 006 wijkt het<br />
begrotingssaldo maar weinig af van nul. Met de kabinetsformatie is ook het einde van de politieke<br />
onzekerheden in zicht.<br />
De risico’s voor deze positieve vooruitzichten voor de economische groei houden verband met de<br />
energieprijzen en renteontwikkelingen. De vooruitzichten op dit vlak zijn echter niet verontrustend.<br />
Door de forse waardestijgingen van de afgelopen jaren is bij woningbeleggingen een geleidelijke<br />
verschuiving opgetreden van direct naar indirect rendement. Ook bij winkelbeleggingen, die de<br />
afgelopen jaren eveneens goede resultaten hebben laten zien, is deze verschuiving waarneembaar.<br />
Door de grote concurrentie van beleggers onderling daalt hier het direct rendement. In vergelijking<br />
met de kantorensector blijft het risico van woningbeleggingen laag. Het risico in het direct rendement<br />
is daarbij minimaal door de betere spreiding. Het risico in het indirect rendement wordt<br />
gedempt door de alternatieve afzetmogelijkheden, die de particuliere koopmarkt aan de beleggers<br />
biedt.<br />
Woningmarkt<br />
De Nederlandse woningmarkt blijft onverminderd krap. De nieuwbouw blijft ver achter bij de<br />
vraag. Zoals het er nu naar uit ziet, zal de nieuwbouwproductie onvoldoende blijken om dit tekort<br />
weg te werken. Voor volgend jaar wordt een verdere waardestijging verwacht. In combinatie met<br />
een verwachte lichte rentestijging zal dit leiden tot een verminderde betaalbaarheid van koopwoningen.<br />
In het algemeen wordt aangenomen dat de prijzen van woningen in 007 in reële termen (verder)<br />
zullen gaan stijgen. De prognoses van de diverse banken, onderzoeksinstellingen en brancheverenigingen<br />
variëren van een nominale stijging van vier tot zes procent. De structurele schaarste<br />
op de woningmarkt is en blijft voor de voorzienbare toekomst een stevig fundament onder de<br />
waardeontwikkeling. Alleen een onverwachte en sterke stijging van de lange rente zou daar verstorend<br />
op kunnen inwerken. De kans daarop wordt klein geacht.<br />
De vraag naar huurwoningen is structureel voldoende omvangrijk. Fundamentele factoren als<br />
huishoudens-, inkomensontwikkeling en vergrijzing zorgen voor een vraag naar kwaliteit.<br />
De verhuur in de hogere segmenten zal een positieve invloed ondervinden van de conjuncturele<br />
ontwikkelingen en het aantrekken van de duurdere koopmarkt de afgelopen jaren.<br />
66 jaarverslag vesteda groep 2006 | Verslag van de Directie<br />
Markt voor vastgoedbeleggingen<br />
Vraag naar huurwoningen
Beleggingen in woningen<br />
Projectontwikkeling<br />
Assetmanagement<br />
Property-management<br />
Naar woningen als beleggingsproduct zal ook in 007 een sterke vraag blijven. Zeer veel particulier,<br />
voor een deel fiscaal gedreven geld is beschikbaar en alternatieven in de beleggingscategorieën<br />
aandelen of vastrentend laten een hoger risicoprofiel zien.<br />
Kabinetsformatie negeert woningmarkt<br />
Op donderdag 8 februari 007 hebben cda, pvda en ChristenUnie ingestemd met het concept-<br />
regeerakkoord dat hun onderhandelaars gezamenlijk hebben geformuleerd. Tot grote teleurstelling<br />
van de institutionele beleggers, waaronder <strong>Vesteda</strong>, is de woningmarkt daarbij als politiek schaak-<br />
stuk gebruikt. Voornoemde partijen hebben besloten de hypotheekrenteaftrek in takt te houden,<br />
de huren niet te liberaliseren en de maximale huurstijging in de komende kabinetsperiode gelijk te<br />
stellen aan inflatie. Voor de noodzakelijke nieuwbouwproductie wordt zwaar op de woningcorpo-<br />
raties geleund: zij moeten de komende jaren het substantiële deel van de in totaal 80.000 te bouwen<br />
woningen per jaar realiseren. In plaats van de (afgelopen jaren ingezette) deregulering van de<br />
woningmarkt vindt hiermee het tegenovergestelde plaats: door actieve sturing werkt de overheid<br />
aan het groter maken van de verschillen tussen de huur- en koopsector en daarmee aan het ver-<br />
slechteren van de noodzakelijke doorstroming en marktwerking.<br />
Conclusie vooruitzichten markt en economie<br />
De overheid werkt contraproductief en kiest voor een kortetermijndoelstelling in plaats van het<br />
structureel aanpakken van ‘het vergeten dossier’ woningmarkt. De markt en economische ontwikke-<br />
lingen daarentegen zijn ronduit positief. De vraag naar producten voor kleine huishoudens in de<br />
hogere huursector zal de komende jaren toenemen, terwijl het aanbod daarbij fors achterblijft.<br />
Ontwikkelingen <strong>Vesteda</strong> Groep<br />
De ontwikkelingsactiviteiten in <strong>Vesteda</strong> Project bv zullen verder groeien. Het investeringsniveau<br />
dat in 007 wordt bereikt, zal naar verwachting € 50 mln. incl. btw bedragen. De organisatie van<br />
<strong>Vesteda</strong> Project bv zal zich duidelijker als separate organisatie gaan profileren. Meer ontwikkelin-<br />
gen zullen worden gestart ten behoeve van de koopmarkt. De organisatie zal aanzienlijk worden<br />
uitgebreid, waarbij de meeste functies hun standplaats zullen vinden in de Randstad.<br />
Bij het management van de beleggingsportefeuille staat de uitbreiding in het huursegment van<br />
€ 800–1. 00 centraal. Tevens zullen nieuwe woonconcepten in belegging worden genomen, met<br />
name op het gebied van wonen en zorg. Ook zullen nieuwe, innovatieve contractvormen worden<br />
ontwikkeld in een mengvorm van huur en koop.<br />
De efficiency en het kostenniveau van het property-management zullen marktconform moeten<br />
blijven. In 007 zal daartoe een studie worden gedaan en zullen er maatregelen worden uitgewerkt.<br />
De veranderende portefeuillesamenstelling en ervaringen bij verhuur tot nu toe zullen daarbij uit-<br />
gangspunt zijn. In de planperiode zal het property-management echter een volgende fase ingaan.<br />
Daarbij zullen de commerciële taken fysiek dichter bij de klant komen te liggen en nauwer worden<br />
ondersteund door internet, back-office en callcenter. De ervaringen met satellietvestigingen in<br />
middelgrote steden waar geen Woongalerie is (bijvoorbeeld Zwolle en Enschede) en ervaringen<br />
met verhuur vanuit het project/de wijk zelf (bijvoorbeeld IJburg) zijn daarin voorbeeldstellend.<br />
Daarnaast zal worden onderzocht of er meer voordelen te behalen zijn uit concentratie en specia-<br />
lisatie.<br />
Verslag van de Directie 67
In 007 zal het verhuurproces via internet worden aangepast, waarbij het actuele aanbod zal wor-<br />
den getoond op de <strong>Vesteda</strong>-website. Dit geldt zowel voor nieuwe als bestaande woningen.<br />
Centraal in het hr-beleid staat het verder implementeren van de benoemde cultuurwaarden.<br />
Tevens zal de uitbouw van <strong>Vesteda</strong> Project bv in de aantrekkende arbeidsmarkt veel energie ver-<br />
gen.<br />
Voorjaar 007 zal aandeelhouder Stichting pensioenfonds abp een voordracht doen ter benoeming<br />
van een lid van de Raad van Commissarissen.<br />
Prognoses <strong>Vesteda</strong> Groep<br />
De prognoses voor 007 worden sterk beïnvloed door de renteontwikkeling. Door de daling van het<br />
gerealiseerd resultaat de afgelopen jaren en de stijging van de rente in het verslagjaar is de rol van<br />
de renteontwikkeling als determinant voor het totaal resultaat toegenomen. Ook de waardestij-<br />
ging van het vastgoed in 007 zal daardoor een zwaardere invloed hebben op het jaarresultaat.<br />
Het nieuwe kabinet wacht de taak een nieuw huurbeleid te ontwikkelen. De mate waarin de wet-<br />
geving de zo noodzakelijke verruiming van de marktwerking kan faciliteren, zal bepalend zijn voor<br />
de ontwikkelmogelijkheden voor beleggers als <strong>Vesteda</strong>. Ook de vorderingen in aanpak van woning-<br />
corporaties, die nu met gemeenschapsgeld zonder marktconforme rendementseisen oneerlijk<br />
concurreren met ontwikkelaars, zijn bepalend voor de kansen op een kwalitatieve instroom in de<br />
beleggingsportefeuille.<br />
Een andere factor die bij de prognose van belang is, is de conjunctuur. Die beïnvloedt de snelheid<br />
waarmee de nieuw opgeleverde projecten kunnen worden verhuurd, en daarmee de bezettings-<br />
graad van de portefeuille.<br />
Allesomvattend, verwacht <strong>Vesteda</strong> de volgende resultaten in 007:<br />
Het investeringsniveau van <strong>Vesteda</strong> Project bv zal in 007 stijgen. Naar verwachting bedraagt het<br />
acquisitievolume € 50 mln. Ook het aantal op te leveren woningen zal stijgen: naar verwachting<br />
zullen circa 700 woningen worden opgeleverd en in exploitatie worden genomen door <strong>Vesteda</strong><br />
Groep.<br />
De huurinkomsten zullen naar verwachting per 1 juli 007 tussen 1,5 en ,0 procent stijgen. Daarbij<br />
is rekening gehouden met een maximale verhoging in het gereguleerde segment, gelijk aan de<br />
inflatie over 006.<br />
Door de toename van het aantal projecten in het eerste jaar van verhuur zal de bezettingsgraad<br />
van de exploitatieportefeuille naar verwachting met twee op de duizend woningen dalen, van 96,8<br />
procent ultimo 006 tot 96,6 procent ultimo 007. De bezettingsgraad over de woningen die lan-<br />
ger dan een jaar in verhuur zijn, zal naar verwachting gelijk blijven op 97,5 procent.<br />
Ondanks de te verwachten boveninflatoire stijging van de kosten zullen de exploitatiekosten als<br />
percentage van de bruto huuropbrengsten stabiel blijven op circa 8 procent. De managementlas-<br />
ten zullen naar verwachting onder de 40 basispunten blijven.<br />
68 jaarverslag vesteda groep 2006 | Verslag van de Directie<br />
hr-beleid<br />
Bestuurssamenstelling<br />
Projectontwikkeling<br />
Jaarlijkse huurverhoging<br />
Bezettingsgraad<br />
Exploitatiekosten en<br />
managementlasten
Dispositie<br />
Externe financiering<br />
Gerealiseerd resultaat<br />
Waardestijging<br />
Totaal resultaat<br />
<strong>Vesteda</strong> verwacht circa 1.000 woningen te verkopen in 007. Gezien de verwachte instroom van<br />
circa 700 woningen zal dit in 007 per saldo leiden tot een fractionele afname van de omvang van<br />
de exploitatieportefeuille, waarbij de als minimaal gedefinieerde grens van 7.000 woningen niet<br />
zal worden gepasseerd.<br />
Naar verwachting zal <strong>Vesteda</strong> in het tweede kwartaal van 007 de externe financiering uitbreiden<br />
tot een niveau van circa 37 procent van het balanstotaal.<br />
Uitgaande van de hierboven vermelde prognoses zal het gerealiseerde resultaat op eigen vermo-<br />
gen over 007 naar verwachting circa vier procent bedragen.<br />
Als prognose gaat <strong>Vesteda</strong> uit van een gemiddelde waardestijging van de portefeuille van 3,5 tot<br />
4,0 procent, uitgaande van een gelijkblijvende tot licht stijgende hypotheekrente. Het ongerea-<br />
liseerd resultaat op eigen vermogen (inclusief leverage-effect) zal daardoor naar verwachting<br />
tussen vijf en zes procent bedragen.<br />
Samengevat is de verwachting dat het totaal resultaat op eigen vermogen negen à tien procent zal<br />
bedragen en de hieraan gerelateerde uitkering aan beleggers circa zeven procent.<br />
Vooruitzichten <strong>Vesteda</strong> voor 2007<br />
ten aanzien van: indicator: prognose 2007:<br />
gerealiseerd resultaat gerealiseerd resultaat circa 4%<br />
op eigen vermogen<br />
jaarlijkse huurverhoging tussen 1,5 en ,0%<br />
bezettingsgraad:<br />
exploitatieportefeuille circa 96,6%<br />
waarvan >1 jaar in verhuur circa 97,5%<br />
bruto inkomsten per woning beperkte toename<br />
exploitatiekosten circa 8%<br />
managementlasten onder 40 basispunten<br />
netto inkomsten per woning beperkte toename<br />
verkopen circa 1.000 woningen<br />
ongerealiseerd resultaat ongerealiseerd resultaat tussen 5 en 6%<br />
op eigen vermogen<br />
totaal resultaat totaal resultaat 9 à 10%<br />
op eigen vermogen<br />
toe te kennen uitkering circa 7%<br />
productievolume investeringsniveau incl. btw € 50 mln<br />
opleveringen aan <strong>Vesteda</strong> Groep circa 700 woningen<br />
Verslag van de Directie 69
Tenslotte<br />
Met € 434 mln. was het financieel resultaat over 006 boven verwachting goed. Aan het resultaat<br />
droeg de waardegroei van de portefeuille fors bij. Met name daardoor is het totaal resultaat in het<br />
verslagjaar met 14,7 procent het hoogst van de afgelopen zes jaar. Het gemiddeld resultaat over die<br />
periode bedroeg 1 ,7 procent en fluctueert tussen 11,7 en 14,7 procent. Met de combinatie van zo’n<br />
stabiel en hoog resultaat en het voor de financiering als minimaal beoordeeld risico, bevestigt<br />
<strong>Vesteda</strong> aan zijn aandeel- en obligatiehouders dat de kwaliteit van portefeuille en organisatie een<br />
goed fundament vormen voor de resultaten in de komende jaren.<br />
De instroom van nieuwe projecten, en daarmee de inspanning die marketing en verhuur vergen,<br />
zal wederom verder toenemen. Daar staat tegenover dat er in het verslagjaar verdere ervaring is<br />
opgebouwd op het gebied van nieuwbouwmarketing en -verhuur in het hogere huursegment.<br />
Door de waardestijging in de loop der tijd zien we een duidelijke verschuiving van gerealiseerd<br />
naar ongerealiseerd rendement ontstaan in de komende jaren. De ontwikkeling van huurinkomsten<br />
en operationele kosten zal daarbij meer onder druk komen te staan. Door de daling van het<br />
gerealiseerd resultaat zal de renteontwikkeling en de waardeontwikkeling op de vastgoedmarkt<br />
van grote invloed zijn op het totaal resultaat. Met de ontwikkeling van een nieuw huurbeleid als<br />
opgave voor het nieuwe kabinet lijkt de kans op een substantiële verhoging van de netto huurinkomsten<br />
voorlopig niet groot.<br />
<strong>Vesteda</strong> zal in 007 aan zijn aandeelhouders een voorstel doen met betrekking tot een eventuele<br />
buitenlandse expansie. In het verslagjaar zijn daartoe de fiscale mogelijkheden en marktkansen<br />
onderzocht.<br />
De grote hoeveelheden geld die in Europa ter beschikking zijn voor vastgoedbeleggingen zullen<br />
leiden tot toename van de schaarste in fondsen als <strong>Vesteda</strong>. Dat versterkt de aantrekkelijkheid van<br />
<strong>Vesteda</strong> als gevestigde partij, met eigen ontwikkeling en beheer.<br />
Wij sluiten graag af met het bedanken van onze medewerkers voor hun inzet en betrokkenheid.<br />
Maastricht, 15 februari 007,<br />
Directie<br />
H.C.F. Smeets, ceo<br />
O. Breur<br />
F.H. van der Togt<br />
70 jaarverslag vesteda groep 2006 | Verslag van de Directie
Noten<br />
1 Rapport ‘Aanbeveling voor de jaarverslaggeving’ , ivbn werkgroep<br />
transparantie, januari 005.<br />
Addendum bij Rapport ‘Aanbeveling voor de jaarverslaggeving’ , ivbn<br />
werkgroep transparantie, februari 007.<br />
3 cbs, 13 februari 007.<br />
4 cbs, januari 007, Consumentenprijsindices (cpi).<br />
5 Eurostat, januari 007. Nederlandse inflatie volgens Europees-geharmoniseerde<br />
methode (hicp) 1,6 procent versus 1,9 procent gemiddeld in de<br />
eurozone.<br />
6 cbs, januari 007, Consumentenprijsindices (cpi).<br />
7 cbs, januari 007.<br />
8 Eurostat, januari 007.<br />
9 cbs bevolkingsprognose 006– 050.<br />
10 ‘De toekomstige inkomenspositie van ouderen’, Ministerie van Sociale Zaken<br />
en Werkgelegenheid, december 006.<br />
11 Kadaster, januari 007.<br />
1 nvm, publicatie kwartaalcijfers 006-4, januari 007.<br />
13 Kadaster, januari 007.<br />
14 Onderzoek dtz Zadelhoff, 006.<br />
15 Met ingang van 005 wordt het verkoopresultaat berekend volgens richtlijn<br />
van de ivbn.<br />
16 cpb, persbericht meest recente kortetermijnraming, december 006.<br />
7 jaarverslag vesteda groep 2006 | Noten
Bijlage 1: Objectgegevens exploitatieportefeuille<br />
Onderstaande lijst geeft de vastgoedobjecten uit de exploitatieportefeuille weer. Alle objecten worden conform roz/ipd definitie gerekend tot de sector<br />
Woningen, omdat het aandeel van de woningen in de bruto markthuurwaarde van het vastgoedobject overal groter is dan vijftig procent. De bij de objecten<br />
vermelde aantallen en waarden zijn volledig in eigendom.<br />
Legenda:<br />
project: gemeentenaam, (eerste)straatnaam (alfabetische volgorde), naam van het beleggingsobject<br />
jaar: bouwjaar (het jaar vóór het eerste jaar van volledige exploitatie)<br />
grond: percentage in eigendom (versus erfpacht)<br />
w: het aantal woningen (eenheden)<br />
egw: het aantal ééngezinswoningen (eenheden)<br />
mgw: het aantal meergezinswoningen (eenheden)<br />
gbo: de gebruiksoppervlakte van de woningen (m x 1000)<br />
kantoor: kantoorruimte (m )<br />
winkel: winkelruimte (m )<br />
pp: parkeer- en garageplaatsen (eenheden)<br />
huur: theoretische bruto-jaarhuur (ultimo jaar, € x 1000)<br />
project jaar grond w egw mgw gbo kantoor winkel pp huur<br />
Aalsmeer, Edisonstraat, Proosdij 1983 100% 48 48 53 408<br />
Abcoude, Ereprijs, Fluitekruid 1989 100% 75 50 5 68 576<br />
Abcoude, Fluitekruid, Fluitekruid 1989 100% 54 31 3 5 41<br />
Alkmaar, Lekerwaard, Huiswaard 1976 100% 1 1 0 14<br />
Alkmaar, Louise Henriettestraat, Henriëttestraat 000 100% 31 31 5 153<br />
Almere, Dek, Noorderplassen 004 100% 31 31 47 181 316<br />
Almere, Dijkmeent, De Meenten 1981 100% 145 145 1 1 898<br />
Almere, Gleditsiastraat, Parkwijk 1995 100% 6 6 85 48<br />
Almere, Harderwijkoever, Boulevardflat 1984 100% 450 450 375 3.0 7<br />
Almere, Havenhoofd, Havenhoofd 1986 100% 66 66 64 494<br />
Almere, Jacques Tatilaan, Filmwijk 1998 100% 13 90 4 157 1.085<br />
Almere, Jarenweg, Seizoenenbuurt 1999 100% 40 40 45 8<br />
Almere, Lotusbloemweg, Bloemenbuurt 1990 100% 59 59 67 463<br />
Almere, Marktmeesterstraat, Centrum 1988 100% 40 40 15 83 1.557<br />
Almere, Messiaenplantsoen, Muziekwijk 1990 100% 13 13 109 87<br />
Almere, Nova Zemblastraat, Eilandenbuurt 003 100% 43 43 49 36<br />
Almere, Preludeweg, Muziekwijk 1994 100% 115 115 145 936<br />
Almere, Raaigrasstraat, Kruidenwijk 1988 100% 110 110 1 8 809<br />
Almere, Rondostraat, Muziekwijk 199 100% 48 48 63 146 4 3<br />
Almere, Simon Vestdijkstraat, Literatuurwijk 1998 100% 38 38 47 89<br />
Almere, Slagbaai, Waterwijk 1983 100% 45 45 48 30<br />
Almere, Terpmeent, De Meenten 1981 100% 48 48 4 311<br />
Almere, Vrije Zeestraat, Oostvaardersbuurt 001 100% 4 4 55 311<br />
Almere-Stad, Quickstepstraat, Danswijk 1999 100% 54 54 60 386<br />
Amersfoort, Blekerssingel, Willem iii 1988 100% 36 36 31 70<br />
Amersfoort, Bombardonstraat, Zielhorst h 1990 100% 36 36 9 59<br />
Amersfoort, Bombardonstraat, Zielhorst m 1990 100% 4 4 4 3<br />
Amersfoort, Bruggensingel-Zuid, Kattenbroek 1991 100% 134 79 55 158 1.1 1<br />
Amersfoort, Groote Kreek, Kattenbroek Eiland 1993 100% 101 101 139 1.000<br />
Amersfoort, Grote Koppel, Zeven Provinciën 004 100% 58 58 66 837<br />
Amersfoort, Parelvisserspad, Schuilenburg 1969 100% 116 116 14 50 983<br />
Amstelveen, Doctor W. Dreesweg, Middenhove 1989 100% 1 1 3 194<br />
Amstelveen, Groenhof, Groenhof 197 100% 0 0 184 31 1.487<br />
Amstelveen, Westelijk Halfrond, Groenelaan 1974 100% 81 81 7 9 3 64 1.917<br />
Amsterdam, Bonhoeffersingel, M. Akerveldsepolder 1989 erf 08 160 48 0 1.848<br />
Amsterdam, Diopter, Jeugdland 1998 erf 53 53 66 507<br />
Amsterdam, IJburglaan, Blok 4 003 erf 40 40 64 40 7 8<br />
Amsterdam, IJburglaan, De Uitkijk (Blok 34) 005 erf 4 4 49 4 656<br />
Amsterdam, Jan Puntstraat, Huizingalaan 1990 erf 167 167 149 1 8 1.535<br />
Amsterdam, Joris Ivensstraat, De Waterlinie 004 100% 41 41 44 419 6 8<br />
Amsterdam, Leusdenhof, Nellestein 1980 erf 358 358 3 4 507 116 .3 7<br />
Amsterdam, Mijndenhof, Mijndenhof 1984 erf 109 109 10 890<br />
Amsterdam, Pieter Calandlaan, Calandtoren 004 erf 84 84 79 1.614 1.045<br />
Amsterdam, Pieter Postpad, De Drie Bouwm. fase a 006 erf 65 19 46 71 48 686<br />
Amsterdam, Purperhoedenveem, Boston 006 erf 90 90 95 90 1.937<br />
Amsterdam, Schagerlaan, Julianapark 1991 erf 6 40 186 06 16 . 44<br />
Amsterdam, Snelleveldstraat, Reigersbos 1984 erf 153 153 144 51 1. 41<br />
Bijlage 1 73
project jaar grond w egw mgw gbo kantoor winkel pp huur<br />
Amsterdam, Veemkade, Detroit 004 erf 81 81 107 . 68 107 .54<br />
Amsterdam, Weth. Abrahamspad, Wethouderbuurt 1986 erf 178 178 191 59 1.410<br />
Amsterdam, Weth. Driessenstraat, Wethouderbuurt 1987 erf 155 155 179 1. 97<br />
Amsterdam, Willy la Croihstraat, M. Akerveldsepolder 1990 erf 30 18 48 68 1.985<br />
Amsterdam, Withoedenveem, Park. Nieuw Amerika 006 erf 0 0 75 45<br />
Amsterdam, Wolbrantskerkweg, Wolbrantskerkweg 005 erf 108 108 75 60 648<br />
Amsterdam, Zuid. Wandelweg, Mirandalaan 1998 100% 90 90 91 3.400 9 1. 18<br />
Arnhem, Ginnekenstraat, Kroonse Wal 1988 100% 30 30 6 08<br />
Arnhem, Hooghalensingel, Vredenburg 1974 100% 199 199 51 1 1.511<br />
Arnhem, Hoogvliethof, Elderveld 31 1976 100% 100 100 116 30 677<br />
Assen, Aardbeihof, Kloosterhoven 004 100% 39 39 58 39<br />
Assen, Groenkampen, Peelo 1986 100% 73 73 89 461<br />
Assen, Roegoorn, Marsdijk 1990 100% 51 51 51 387<br />
Assen, Zuidhaege, Zuidhaege 1997 100% 60 60 57 15 53<br />
Beek, Kastanjelaan, Beatrixlaan 1983 100% 8 8 31 195<br />
Bergen op Zoom, Agger, Bergse Plaat Fa ii 1993 100% 58 58 70 494<br />
Bergen op Zoom, Agger, Bergse Plaat Fa v 1995 100% 30 30 41 70<br />
Bergen op Zoom, Ansjovislaan, De Weer 1994 100% 130 130 143 54 1.197<br />
Bergen op Zoom, Bloemendaal, Residentie Meilust 1978 100% 166 7 139 134 3 1. 60<br />
Bergen op Zoom, Duvenee, Bergse Plaat Fa I 1991 100% 9 9 111 707<br />
Bergen op Zoom, Huijbergsestraat, Parade fase a 006 100% 31 31 35 346<br />
Bergen op Zoom, Statietjalk, Landmark 004 100% 36 36 4 36 473<br />
Bergen op Zoom, Zandstraat, Leemberg 1975 100% 36 36 3 1<br />
Bergen, Hallstein-Nes, De Nessen 1968 100% 9 9 11 1 99<br />
Bergen, Rougemont-Nes, De Nessen 1968 100% 14 14 16 9 150<br />
Blaricum, Dam, De Byvanck 1975 100% 10 10 108 861<br />
Breda, Argusvlinder, Argusvlinder 1999 100% 64 64 4 3 7<br />
Breda, Blauwtjes, Waterjuffer 1999 100% 36 36 33 5 305<br />
Breda, Lachappellestraat, Lachappellestraat 1961 100% 7 7 47 18 455<br />
Breda, Lovensdijkstraat, Vredenbergh 001 100% 0 160 194<br />
Breda, Nonnenveld, Paleis 005 100% 86 86 11 76 1.419<br />
Brummen, Buizerdstraat, De Enk 1974 100% 66 66 79 7 480<br />
Bunnik, Esdoorn, Dalenoord vii 1989 100% 46 30 16 41 338<br />
Capelle/IJssel, Rigoletto, Louvre & Rigoletto 1983 100% 101 101 76 634<br />
Capelle/IJssel, Sint Helenabaai, IJsselzicht 1978 100% 17 17 136 1.400<br />
Capelle/IJssel, Slotplein, Slotplein 1997 100% 80 80 86 703<br />
Culemborg, Akelei, Voorkoop 1985 100% 56 56 68 44<br />
Culemborg, Zaanweg, Dijkzicht 1990 100% 4 4 9 193<br />
De Bilt, Hugo vd Goeslaan, De Leyen 1989 100% 48 48 33 348<br />
Den Bosch, Bordeslaan, Paleiskwartier 004 100% 7 7 35 34 419<br />
Den Bosch, Kruiskampsingel, Meanderflat 1968 100% 180 180 155 55 1. 63<br />
Den Bosch, Natewischstede, Maaspoort 1987 100% 55 55 5 408<br />
Den Bosch, Pisastraat, Pisastaete 1989 100% 7 7 31 550<br />
Den Bosch, Statenkwartier, Kwartierstaete 1983 100% 49 49 36 303<br />
Den Haag, Prins W. Alexanderweg, La Fenêtre 005 erf 115 115 141 118 .1 1<br />
Den Haag, Laakweg, Piazza 1998 erf 73 73 69 58 541<br />
Den Haag, De Brink, Kraayenstein I 1975 100% 173 1 161 137 148 1.175<br />
Den Haag, Domburglaan, Deltaplein 197 100% 156 156 115 39 1.184<br />
Den Haag, Noorderbrink, Kraayenstein ii 1975 100% 4 4 70 .340<br />
Deurne, Appeldijk, Den Heiakker 1983 100% 16 16 19 110<br />
Deventer, Bitterzoet, Colmschate 1984 100% 100 100 115 676<br />
Diemen, Biesbosch, Biesbosch 1978 100% 148 148 19 1.409<br />
Diemen, Polderland, Diemen Zuid 1986 100% 169 169 183 1.390<br />
Doetinchem, Boekweitdreef, De Huet 1983 100% 115 115 1 8 74<br />
Doetinchem, Lorentzlaan, Boerhaavelaan 1973 100% 09 09 70 1.4 0<br />
Dordrecht, Van Ravesteyn-erf, Groene Oever 1995 100% 84 84 77 740<br />
Duiven, Thuvinestraat, Eltingerhof 1975 100% 118 118 133 738<br />
Eindhoven, Bisschopsmolen, Woenselse Watermolen 1988 100% 0 0 18 51 1.8 1<br />
Eindhoven, Gen. v Merlenstraat, Rapenland 1984 100% 134 37 97 106 9 934<br />
Eindhoven, Opwettensemolen, Opwettensemolen 1986 100% 178 178 133 110 1.31<br />
Eindhoven, Smalle Haven, <strong>Vesteda</strong>toren fase a 006 100% 600 110 193<br />
Eindhoven, Tesselschadelaan, Granida 004 100% 30 30 39 44 519<br />
Eindhoven, Tongelresestraat, Picushof 001 100% 58 36 60 561<br />
Eindhoven, Venbergsemolen, Venbergsemolen 1989 100% 134 134 11 1.006<br />
74 jaarverslag vesteda groep 2006 | Bijlage 1
project jaar grond w egw mgw gbo kantoor winkel pp huur<br />
Emmen, Eidereend, Eendenveld 1990 100% 33 33 3 46<br />
Emmen, Klepel, Ermerstede 1990 100% 40 40 36 45 347<br />
Enschede, Bontweverij, Carre 1990 100% 76 76 55 514<br />
Enschede, Boulevard 1945, T Marquant 1989 100% 71 71 53 71 51<br />
Enschede, Mooienhof, Mooienhof 003 100% 87 87 90 876 879<br />
Enschede, Walkottelanden, Stroinkslanden 198 100% 56 56 61 40<br />
Geldrop, Herdersveld, Grote Bos 1978 100% 95 95 97 717<br />
Geleen, Dassenkuillaan, Dassenkuil ii 1988 100% 18 18 19 1 8<br />
Geleen, Schrynwerkersd, Dassenkuil i 1987 100% 18 18 19 130<br />
Gorinchem, Kalkhaven, Dalempoort 1978 100% 5 5 17 58 18<br />
Grave, Estersveldlaan, Estersveld 197 100% 57 57 68 33 393<br />
Groningen, Amethisstraat, Vinkhuizen 1969 100% 69 69 86 448<br />
Groningen, Bloemersmaborg, Klein Martijn 1997 100% 8 8 9 80<br />
Groningen, Briljantstraat, Vinkhuizen i 1969 100% 59 59 74 3 384<br />
Groningen, Goudlaan, Vinkhuizen ii 197 100% 3 3 40 14<br />
Groningen, Steenhouwerskade, Zuiderhavenring 198 100% 53 53 47 9 485<br />
Groningen, Steenhouwerskade, Zuiderhavenring 1983 100% 70 70 56 500<br />
Groningen, Van Goghstraat, Waterrand 1994 100% 7 7 59 80 589<br />
Groningen, Zuiderweg, Hoogkerk 1976 100% 153 153 158 4 953<br />
Haarlemmermeer, Boekestraat, Jacob, Warande 1969 100% 67 67 77 47 604<br />
Heemskerk, Mozartstraat, Mozartstraat 1969 100% 157 157 176 158 1. 59<br />
Heemstede, Floradreef, Prinseneiland 1990 100% 38 38 43 31<br />
Heerenveen, Barten, Nye Haske 1987 100% 69 69 80 483<br />
Heerenveen, Poststraat, Poststraat 1995 100% 5 5 49 4<br />
Heerenveen, Valerielaan, Valeriaan 1973 100% 44 44 53 71<br />
Heerlen, Dillegaard, Douve Weien 1983 100% 117 117 84 3 669<br />
Heerlen, Drieoortsput pp, Douve Weien 1979 100% 84 84 51 73 410<br />
Heerlen, Marjoleingaard, Douve Weien 198 100% 60 60 65 418<br />
Heerlen, Palestinastraat, Giesen-Bautsch 1980 100% 59 59 63 41<br />
Heerlen, Peschstraat, Douve Weien 3 1978 100% 13 13 9 73<br />
Heerlen, Poelmanstraat, Douve Weien 1 1978 100% 161 161 174 1. 00<br />
Heerlen, Putgraaf, Putgraaf Residentie 198 100% 93 93 71 175 73<br />
Heerlen, Putgraaf, Putgraaf Residentie 1989 100% 66 66 59 76 56 576<br />
Heerlen, Sint Pietershof, Klein Vaticaan 004 100% 36 36 4 40 445<br />
Heerlen, Vrusschemigerweg, Douve Weien 3 1978 100% 6 6 19 147<br />
Helmond, Diamantstraat, Ashorst 1989 100% 4 4 5 179<br />
Hengelo, ’t Swafert, ’t Swafert 000 100% 417 417 33 1.96<br />
Hengelo, Algonquin, Thiemsland 004 100% 34 34 40 406<br />
Hengelo, Jan van Galenstraat, Gerarduspark 1995 100% 44 44 35 351<br />
Heumen, Dravik, Maldensveld 1985 100% 3 3 4 175<br />
Hilversum, Loosdrechtse Bos, Resort Zonnestraal 004 100% 4 4 6 1.045<br />
Hoogezand-Sapp., Gerbrandyhof, Drevenborg 1991 100% 44 44 37 313<br />
Huis ter Heide, Onbekend, De Horst 003 100% 51 51 8 76<br />
Huizen, Herik, Huizermaat-West 1976 100% 199 199 186 9 1.671<br />
Kerkrade, Mynwg, Straterweg 1987 100% 61 61 63 434<br />
Leeuwarden, Frittemastate, Camminghaburen 1989 100% 46 46 46 355<br />
Leeuwarden, Frittemastate, Groene Hart 1986 100% 134 134 155 4 881<br />
Leeuwarden, Krommezijl, Zuiderburen 005 100% 36 36 44 419<br />
Leeuwarden, Stizenflora, Aldlan Oost 1977 100% 160 160 165 11 1.063<br />
Leeuwarden, Ubbemastins, Parkflat 1987 100% 6 6 54 414<br />
Leiden, Parkzicht, Merenwijk 1979 100% 6 6 194 3 1.69<br />
Leiden, Zust. Meijboomstraat, Stevenshof 1991 erf 99 99 81 770<br />
Leiderdorp, Ln v Berendrecht, Parkprom. Berendrecht 004 100% 7 7 10 5 7 1.083<br />
Leiderdorp, Lokhorst, De Horsten 1970 100% 131 131 1 7 4 958<br />
Leiderdorp, Roodborststraat, Vogelwijk 197 100% 46 46 10 71 1.679<br />
Leiderdorp, Waterleliekreek, Voorhof 1978 100% 40 1 0 1 0 45 9 1.834<br />
Leidschendam, Schadeken, ’t Lien 1985 100% 1 7 1 7 135 1. 51<br />
Lelystad, Tjalk, Gebied 43 1981 100% 186 186 187 1.086<br />
Leusden, Hertenhoeve, Centrum 1979 100% 40 40 37 14 318<br />
Maastricht, Akerstraat, Ceramique 1993 100% 18 18 168 07 147 1.498<br />
Maastricht, Avenue Ceramique, Toren van Siza 001 100% 40 40 47 714 734<br />
Maastricht, Avenue Ceramique, Wiebengahal 006 100% 0 0 3.19 171 349<br />
Maastricht, Bellefroidlunet, Stoa 00 100% 66 66 104 95 89 1.5 5<br />
Maastricht, Ellecuylgaard, Eyldergaard 198 100% 4 4 50 333<br />
Bijlage 1 75
project jaar grond w egw mgw gbo kantoor winkel pp huur<br />
Maastricht, Erasmusdomein, Randwijck 1986 100% 109 109 85 0 773<br />
Maastricht, Heerderweg, Heerderweg 1985 100% 0 0 145 107 1. 85<br />
Maastricht, Heugemerweg, Cortile 1999 100% 30 30 9 908<br />
Maastricht, Heugemerweg, Cortile Health Club 1999 100% 0 0 68<br />
Maastricht, Kasteel Caestertstraat, Nazareth 1987 100% 3 10 5 8 196<br />
Maastricht, Plein 199 , Ceramique hk 000 100% 0 0 3.344 567<br />
Maastricht, Plein 199 , Residence 000 100% 33 33 36 8 379<br />
Maastricht, Savelsbosch, Vroendaal 003 100% 15 15 6 10<br />
Maastricht, Sphinxlunet, Cortile 1999 100% 39 39 4 05 434<br />
Maastricht, Sphinxlunet, Cortile 00 100% 1 0 1 0 1 6 1. 66<br />
Maastricht, Sphinxlunet, Cortile Parking 1999 100% 0 0 193<br />
Maastricht, Via Regia, Via Regia 1977 100% 86 86 55 90 430<br />
Middelburg, Stationsstraat, Blauwe Dijk 1987 100% 4 4 14 850 0<br />
Middelburg, Touwbaan, Maisbaai Fase I 1990 100% 65 65 66 63 554<br />
Nieuwegein, Hermesburg, Batau Noordrand 1988 100% 56 56 57 448<br />
Nieuwerkerk/IJssel, Bladmos, Zuidplaspolder 1979 100% 75 75 80 568<br />
Nieuw-Vennep, Haendelplein, Getsewoud 00 100% 76 76 57 536<br />
Nijmegen, Lankforst, Lankforst 1969 100% 96 96 1 3 9 717<br />
Nijmegen, Nw marktstraat, Kronenburger 1991 100% 148 148 141 3 3 7 1.38<br />
Nijmegen, Rode kruislaan, Park Heyendaal 1996 100% 9 9 95 944<br />
Nijmegen, Weezenhof, Weezenhof 197 100% 145 145 357 43 1.165<br />
Oosterhout, Beethovenlaan, Oosterheide 1971 100% 39 39 55 18 305<br />
Oosterhout, Verdistraat, Oosterheide 1 1969 100% 40 40 51 0 93<br />
Oss, Kerkstraat, Boschpoort 198 100% 38 38 6 955 59 94<br />
Ouder-Amstel, Clarissenhof, Clarissenhof 1977 100% 101 101 101 8 895<br />
Papendrecht, Pontonniersweg, Buitenwaard 1991 100% 68 68 76 7 688<br />
Purmerend, Cocqgracht, De Purmer 1983 erf 1 0 1 0 107 80<br />
Purmerend, Fonteinkruid, De Gors 1977 100% 33 33 38 48<br />
Renkum, Gr v Rechterenweg, Rechterenborg 1993 100% 6 6 57 39 57<br />
Rijswijk, Beatrixlaan, Prinses, Prinses Beatrixlaan 1975 100% 369 369 305 130 33 .609<br />
Rijswijk, Churchilllaan, Churchilllaan 1969 100% 15 15 41 19 1.875<br />
Rijswijk, Clavecimbellaan, Clavecimbellaan 1974 100% 160 160 17 57 1.331<br />
Rijswijk, Hilvoordestraat, Over De Boogaard 1979 100% 1 1 63 719<br />
Roermond, Ambachtsingel, Hoogvonderen 1981 100% 7 7 83 458<br />
Roermond, Dionisiusstraat, Ursula 1986 100% 90 90 17 4.96 341 . 45<br />
Roosendaal, Dolomietdijk, Kortendijk Oost i 1981 100% 31 31 36 10<br />
Roosendaal, Past. van Akenstraat, Molenbeekstraat 1970 100% 3 3 4 13 40<br />
Rotterdam, Adm. de Ruyterweg, Linker Rottekade 1985 erf 46 46 149 76 159 1.487<br />
Rotterdam, Admiraliteitskade, Oostmolenwerf 1994 erf 86 86 77 490 68 940<br />
Rotterdam, Boompjes, De Boompjes i 1988 erf 336 336 30 5.036 1.565 84 3.481<br />
Rotterdam, Bottelroos, Heydnahof 1983 erf 161 161 175 1.4 3<br />
Rotterdam, Buitenbassinweg, Buitenbassinweg 1991 erf 1 4 1 4 103 903<br />
Rotterdam, Burg. van Walsumweg, Walsumweg 1989 erf 70 70 19 1.7 9 06 .3 8<br />
Rotterdam, Cromme Meth, Cromme Meth 1987 erf 34 34 34 47<br />
Rotterdam, De Boompjes, De Boompjes ii 001 erf 0 0 1.479 179<br />
Rotterdam, Den Uylsingel, Dosiotoren 1989 erf 9 9 7 615<br />
Rotterdam, G. Terlouwstraat, Ringvaartplasbuurt 1990 erf 64 64 69 571<br />
Rotterdam, G. Terlouwstraat, Ringvaartplasbuurt 1991 erf 4 4 47 395<br />
Rotterdam, Gedempte Zalmhaven, De Hoge Heren 000 erf 160 160 191 48 330 .513<br />
Rotterdam, Gedempte Zalmhaven, De Hoge Heren, sa 001 100% 51 51 61 1.414<br />
Rotterdam, Hamelpad, Sneevlietstraat 1984 erf 5 5 50 373<br />
Rotterdam, Kouwenbergzoom, Loreleiflat 199 erf 69 69 60 570<br />
Rotterdam, Landverhuizersplein, Montevideo 005 erf 68 68 84 68 1.3 3<br />
Rotterdam, Nieuwehaven, Nieuwehaven 1991 erf 89 89 79 601 40 89<br />
Rotterdam, Stekelbrem, Brembuurt 1973 100% 11 11 74 51 .167<br />
Rotterdam, Strevelsweg, Poort Van Zuid 1994 erf 1 8 1 8 116 31 105 1.0 4<br />
Rotterdam, Ton Wijkampstraat, Zevenkamp 1988 erf 49 49 79 415<br />
Rotterdam, Watertorenweg, Watertorenweg 1990 erf 1 1 11 88<br />
Schiedam, Chopinplein, Groenoord 1971 100% 5 0 5 0 463 105 48 3.3 4<br />
Schiedam, Huis Te Merwestraat, Woudhoek 1984 erf 184 184 195 1.575<br />
Sittard, Blijdestein garage, Kollenbergerhof i 1986 100% 78 78 56 8 505<br />
Sittard, Kleine Steeg, Wilhelminastraat 1993 100% 63 63 66 465 67 589<br />
Sittard, Kollenberg, Kollenbergerhof iii 1988 100% 63 63 70 460<br />
Sittard, Ruttenlaan, Kollenbergerhof ii 1987 100% 5 5 38 43 336<br />
76 jaarverslag vesteda groep 2006 | Bijlage 1
project jaar grond w egw mgw gbo kantoor winkel pp huur<br />
Stiens, St. Vitusplein, Sint Vitusplein 1999 100% 30 30 158<br />
Susteren, Raadhuispln, Middelveld 1983 100% 15 15 13 99<br />
Tegelen, Waterloostraat, Domein Moubis 004 100% 16 16 1 13<br />
Tilburg, Anna Paulownahof, Anna Paulonahof 1989 100% 30 30 16 94 54 1.463<br />
Tilburg, Friezenlaan, Friezenlaan 198 100% 54 54 50 38 456<br />
Tilburg, Hillegomlaan, Reeshof 1990 100% 56 56 73 418<br />
Tilburg, Schoolstraat, Elegance 1989 100% 174 174 140 45 1.198<br />
Vaals, Bloemendalstraat, Bloemendal 1998 100% 5 5 47 1 443<br />
Valkenburg (l), Oranje Nassau, Nassauflat 198 100% 88 88 59 110 539<br />
Valkenburg (l), Spoorlaan, De Valk/Spoorlaan 1994 100% 34 34 34 8 67<br />
Velsen, Maanbastion, Maanbastion 1990 100% 1 8 1 8 93 44 995<br />
Velsen, Sterbastion, Sterbastion 001 100% 71 71 66 54<br />
Venlo, Gebr. Daelstraat, Groeneveld ii 1991 100% 97 1 76 94 648<br />
Venlo, Ginkelstraat, De Lunet 003 100% 11 11 13 330 11 164<br />
Venlo, Gruttostraat, Centrum-Zuid 1995 100% 3 3 43 70<br />
Venlo, Gruttostraat, Centrum-Zuid 1997 100% 31 31 3 43 08<br />
Venlo, Harry Hollastraat, Groeneveld 1989 100% 53 53 64 407<br />
Venlo, Harry Hollastraat, Groeneveld iv 1993 100% 5 5 63 438<br />
Venlo, Klingerbergsingel, Klingerberg 1984 100% 55 55 63 383<br />
Venlo, Morion, Centrum-Zuid 000 100% 31 31 36 30<br />
Venlo, Seinestraat, Maaswaardstaete 1998 100% 3 3 36 4 351<br />
Vleuten, Molenpolder, Meiborg 003 100% 8 8 43 14 491<br />
Vleuten, Molenpolder, Weideborg 003 100% 3 3 33 15 39<br />
Vleuten-De Meern, Ridderhoflaan, Secr.Versteeglaan 1969 100% 36 36 8 14 .078<br />
Vlissingen, Schutterijstraat, Lange Zelke 1994 100% 14 14 13 100<br />
Voorburg, Distelweide, Distelweide 1974 100% 40 40 45 14 474<br />
Voorburg, J.D. Zocherstraat, Nw Park Leeuwensteijn 006 100% 11 11 117 114 1.764<br />
Voorburg, Kersengaarde, Kersengaarde 1976 100% 56 56 309 .8 3<br />
Voorburg, Populierendreef, Populierendreef 1975 100% 7 7 05 130 .007<br />
Voorburg, Populierendreef, Populierenlaan 1975 100% 149 149 105 170 953<br />
Voorburg, Rodelaan, Rodelaan 1976 100% 160 160 115 8 1.071<br />
Wassenaar, Dirk de Raetlaan, Dirk De Raetlaan 1974 100% 1 6 1 6 86 9 735<br />
Wassenaar, Professor Molenaarlaan, Zijlwatering 197 100% 113 113 150 1.189<br />
Wassenaar, Van Polanenpark, Zijlwatering 197 100% 94 94 131 63 1.065<br />
Wassenaar, van Wassenaer Obdamlaan, Zijlwatering 199 100% 3 3 43 461<br />
Weert, Houtduif, Graswinkel 1988 100% 1 1 0 131<br />
Westervoort, Het gilde, Hoogeind 1986 100% 7 7 5 166<br />
Wijchen, Abersland, Abersland 1987 100% 98 98 100 71<br />
Wijchen, Abersland, Abersland 1988 100% 36 36 40 55<br />
Zoetermeer, Bordeauxstraat, Frankrijklaan 1987 100% 67 67 69 567<br />
Zoetermeer, Bunuelstrook, De Leyens 1979 100% 386 347 39 447 1 5 11 3.065<br />
Zoetermeer, Dunantstraat, Blankaard 1973 100% 160 160 104 315 884<br />
Zoetermeer, Dunantstraat, Molenwijk 1973 100% 34 34 00 805 05 1.50<br />
Zoetermeer, Gaardedreef, Seghwaert 1978 100% 7 7 85 595<br />
Zoetermeer, Heijermanshove, De Leyens 1979 100% 180 65 115 16 1. 47<br />
Zoetermeer, Pruimengaard, Seghwaert 1978 100% 60 60 55 409<br />
Zoetermeer, Reimsstraat, Reimsstraat 1987 100% 108 108 8 108 878<br />
Zoetermeer, Zilverberg, Meerzicht 1975 100% 107 107 1 7 158 951<br />
Zwolle, Monteverdilaan, Monteverdilaan 1969 100% 1 1 101 56 760<br />
Zwolle, Schie, aa Landen 1969 100% 10 10 56 1 1.696<br />
Zwolle, Stadhouderlaan, Oldenelerlanden 1988 100% 134 134 155 997<br />
Zwolle, Tak v Poortvlietware, Ittersumerlanden 1987 100% 39 39 40 5 80<br />
Zwolle, Van bosseware, Ittersumerlanden 1984 100% 39 39 84 1.671<br />
7.990 11.476 16.514 7.670 9.341 1 .384 8.185 33.103<br />
Bijlage 1 77
Bijlage 2: Historie <strong>Vesteda</strong><br />
<strong>Vesteda</strong> is ontstaan uit de herstructurering van de vastgoedportefeuille van<br />
abp. Stichting pensioenfonds abp voert sinds meerdere jaren een strategie<br />
die erop is gericht om haar vastgoedportefeuille breder te spreiden en de<br />
liquiditeit van haar vastgoedportefeuille te verhogen. Als gevolg hiervan is<br />
gekozen voor omzetting van haar rechtstreeks belang in onroerend goed naar<br />
een minderheidsbelang in sectorale vastgoedbeleggingsondernemingen.<br />
Hieruit voortvloeiend heeft de verzelfstandiging van abp’s Woningfonds in<br />
1998 geleid tot oprichting van <strong>Vesteda</strong>. Hieronder is een korte beschrijving<br />
opgenomen van de jaren, voorafgaand aan het verslagjaar.<br />
1998 In 1998 is <strong>Vesteda</strong> ontstaan uit de herstructurering van de vastgoedportefeuille<br />
van abp.<br />
1999 In 1999 werd de strategie bij <strong>Vesteda</strong> aangescherpt. Door verdere<br />
specialisatie in de duurdere huursector is een start gemaakt met verandering<br />
van productontwikkeling en organisatie.<br />
2000 In 000 hebben klantinformatie in combinatie met sociaaldemografische<br />
projecties geleid tot een splitsing van de portefeuille in een Core<br />
portefeuille en een Desinvesteringsportefeuille. In de Desinvesteringsportefeuille<br />
kwam circa 30 procent van de woningen terecht. Tevens werd in 000<br />
een stuurgroep geformeerd, waarin <strong>Vesteda</strong>-directie en aandeelhouder abp<br />
invulling hebben gegeven aan de strategie die heeft geleid tot het terugbrengen<br />
van het volledig belang van abp naar een deelbelang. Gekozen is voor een<br />
niet-beursgenoteerde plaatsing bij institutionele beleggers.<br />
2001 Het jaar 001 stond in het teken van de voorbereidingen van een reeks<br />
transacties. Een informatiememorandum werd uitgegeven, waarmee een<br />
groep grote institutionele beleggers in staat werd gesteld in <strong>Vesteda</strong> deel te<br />
nemen. Tevens vond de juridische en fiscale herstructurering plaats, waardoor<br />
derden daadwerkelijk konden toetreden. Circa 30 procent van het eigen vermogen<br />
werd omgezet in vreemd vermogen, ter voorbereiding van definitieve<br />
externe financiering. Intern werd een op de strategie toegespitste reorganisatie<br />
afgerond.<br />
78 jaarverslag vesteda groep 2006 | Bijlage<br />
2002 In 00 nam ing Real Estate een belang van 5 procent in <strong>Vesteda</strong>.<br />
Kort daarna werden met zes andere institutionele beleggers overeenkomsten<br />
getekend, waardoor een totaal belang van 13 procent werd verkregen. Het<br />
resterende abp-belang bedroeg 6 procent. Het vreemd vermogen werd in<br />
drie obligatieleningen geherfinancierd, van drie tot zeven jaar. <strong>Vesteda</strong> haalde<br />
€ 1,4 mrd. van de kapitaalmarkt. Voor de financiering kreeg <strong>Vesteda</strong> van de drie<br />
grootste kredietbeoordelaars een triple-a rating.<br />
2003 In 003 nam Delta Lloyd een belang van circa procent over van abp.<br />
<strong>Vesteda</strong> Groep maakte een grote stap in een meerjarige organisatorische<br />
groei, waarbij het property management – dat voorheen aan derden was uitbesteed<br />
– in eigen beheer werd genomen. In 003 werden in totaal circa 100<br />
personen in dienst genomen, waarmee het personeelsbestand fors is toegenomen.<br />
Ultimo 003 bediende <strong>Vesteda</strong> meer dan 90 procent van de portefeuille<br />
in Exploitatie met eigen vestigingen.<br />
2004 Het jaar 004 stond in het kader van verdere organisatorische consolidatie,<br />
na jaren van groei. De opleveringen van <strong>Vesteda</strong> project bv kwamen op<br />
gang, waardoor er beduidend meer woningen in eerste verhuur kwamen. In de<br />
maand april werd een gedeeltelijke herfinanciering gerealiseerd ten bedrage<br />
van € 400 mln.<br />
2005 In 005 werd de organisatorische consolidatie voortgezet. De aantallen<br />
woningen in eerste verhuur namen toe. In de maand juli werd het volledige<br />
vermogen hergefinancierd.
Bijlage 3: Richtlijnen transparantie ivbn<br />
De branchevereniging van institutionele beleggers in vastgoed, de ivbn heeft<br />
een groot aantal praktische aanbevelingen opgesteld voor de jaarverslaggeving,<br />
met als doel de transparantie van jaarverslagen in de vastgoedbranche<br />
aanzienlijk te verhogen.Deze aanbevelingen zijn gepubliceerd in het rapport<br />
‘Aanbevelingen voor de Jaarverslaglegging’ (Recommendations for Annual<br />
Reporting), uitgegeven in januari 005. De aanbevelingen gelden vanaf het<br />
verslagjaar 005 en hebben betrekking op ivbn-leden die verantwoordelijk<br />
zijn voor minimaal één specifiek, zelfstandig vastgoedfonds met meer dan één<br />
aandeelhouder en/of als vastgoedfonds een jaarverslag naar buiten brengen.<br />
<strong>Vesteda</strong> heeft de aanbevelingen per verslagjaar 005 overgenomen. Derhalve<br />
zijn in het directieverslag nieuwe tabellen toegevoegd die slechts over twee<br />
jaar verslag doen.<br />
In 006 heeft een evaluatie plaatsgevonden door ivbn, wat heeft geleid tot<br />
uitgifte van een addendum in januari 007.<br />
In het onderstaande overzicht wordt verduidelijkt hoe <strong>Vesteda</strong> de richtlijnen<br />
toepast. <strong>Vesteda</strong> heeft de aanbevelingen uit het addendum per verslagjaar<br />
006 overgenomen.<br />
Toepassing richtlijnen ivbn<br />
Aanbevelingen voor de jaarverslaggeving, januari 005<br />
Addendum bij ‘Aanbevelingen voor de jaarverslaggeving’, januari 007<br />
Definitie ivbn Definitie <strong>Vesteda</strong><br />
portefeuille niveau<br />
exploitatieportefeuille portefeuille exploitatieportefeuille<br />
deelportefeuille één- en meergezinswoningen<br />
pipeline-portefeuille portefeuille ontwikkelingsportefeuille<br />
deelportefeuille in acquisitiefase, in<br />
voorbereidingsfase &<br />
in uitvoeringsfase<br />
De definities van <strong>Vesteda</strong> worden nader toegelicht in bijlage 4 op pagina 80 van<br />
dit verslag.<br />
Als gekozen wordt de ivbn-aanbevelingen te volgen en hiervan melding wordt<br />
gemaakt, dan dient in het jaarverslag toegelicht te worden indien hiervan – op<br />
onderdelen – wordt afgeweken. <strong>Vesteda</strong> neemt de aanbevelingen uit het<br />
rapport en het addendum over, maar wijkt uitsluitend af bij weergave van de<br />
pipeline-portefeuille; hierover wordt minder diepgaand gerapporteerd.<br />
Bijlage 3 79
Bijlage 4: Begrippenlijst<br />
Assetmanagement Het beheer van vermogen met verantwoordelijkheden<br />
ten aanzien van het rendementrisicoprofiel van de investering op middellange<br />
termijn en de jaarlijkse performance.<br />
Bezettingsgraad Het aantal woningen dat feitelijk huurinkomsten genereert,<br />
uitgedrukt in het aantal woningen dat huurinkomsten kan genereren.<br />
Exploitatieportefeuille, verhuurfase Alle vastgoedcomplexen in eigendom<br />
van de tot <strong>Vesteda</strong> behorende entiteiten die volledig zijn opgeleverd en in<br />
verhuur genomen en waarover geen dispositiebesluit is genomen. Zie ook<br />
Definities portefeuille-indeling op pagina 13.<br />
Exploitatieportefeuille, verkoop/verhuurfase Alle vastgoedcomplexen in<br />
eigendom van de tot <strong>Vesteda</strong> behorende entiteiten die volledig zijn opgeleverd<br />
en in verhuur genomen en waarover een dispositiebesluit is genomen. Zie ook<br />
Definities portefeuille-indeling op pagina 13.<br />
hbv Huurdersbelangenvereniging<br />
Huursegment/sector, dure/hoge, duurdere/hogere Woningmarkt van huurwoningen<br />
met een netto maandhuur vanaf € 600, exclusief servicekosten.<br />
Afhankelijk van de bron kan deze grens variëren tussen € 478 en € 600.<br />
Informatiememorandum Het informatiememorandum, gedateerd 6 november<br />
001, met als doel informatie te verschaffen over <strong>Vesteda</strong> in het kader van<br />
de mogelijke deelname in <strong>Vesteda</strong> door professionele beleggers.<br />
Investeringsniveau De eenheid waarin productiedoelstelling en –realisatie<br />
van <strong>Vesteda</strong> Project bv wordt gemeten, bestaande uit investeringen op kasbasis<br />
en feitelijk verrichte productie, waarvan kasuitgaven bij einde werk<br />
plaatsvinden.<br />
Kerngebieden Verzameling van woningmarktgebieden waarop <strong>Vesteda</strong> zich<br />
concentreert.<br />
Managementlasten <strong>Vesteda</strong> Woningen Kosten die, ten behoeve van het<br />
beheer van <strong>Vesteda</strong> Woningen, worden gemaakt door de managementorganisatie.<br />
Ontwikkelingsportefeuille Alle projecten ten aanzien waarvan <strong>Vesteda</strong> een<br />
ontwikkelingsbesluit heeft genomen, voorbereidt of zal gaan voorbereiden en<br />
die nog niet verhuurgereed én opgeleverd zijn.<br />
80 jaarverslag vesteda groep 2006 | Bijlage 4<br />
Ontwikkelingsportefeuille, ontwikkelingsfase Projecten waaraan acquisitieovereenkomsten<br />
of contracten ten grondslag liggen voor (gebieds) ontwikkelingen<br />
of andere vormen van samenwerking of verwerving en waarover<br />
<strong>Vesteda</strong> een ontwikkelingsbesluit voorbereid of zal gaan voorbereiden. Zie ook<br />
Definities portefeuille-indeling op pagina 13.<br />
Ontwikkelingsportefeuille, voorbereidingsfase Projecten waarvoor <strong>Vesteda</strong><br />
een ontwikkelingsbesluit heeft genomen, die in voorbereiding zijn voor uitvoering<br />
en waarvan de bouwwerkzaamheden nog niet zijn gestart. Zie ook<br />
Definities portefeuille-indeling op pagina 13.<br />
Ontwikkelingsportefeuille, uitvoeringsfase Projecten, waarvoor <strong>Vesteda</strong> een<br />
ontwikkelingsbesluit heeft genomen en waarvan de bouwwerkzaamheden<br />
zijn gestart, die nog niet verhuurgereed én opgeleverd zijn. Zie ook Definities<br />
portefeuille-indeling op pagina 13.<br />
Participatieovereenkomst Besluiten worden genomen op basis van een<br />
overeenkomst (de zogenaamde Participatieovereenkomst) tussen aandeelhouders<br />
en participanten. De Participatieovereenkomst is te vergelijken met<br />
de statuten van een juridische entiteit.<br />
Property-management Het lokale commerciële, administratieve en technische<br />
beheer van woningen.<br />
Roll-over strategie <strong>Vesteda</strong>’s fondsstrategie die leidt tot optimale invulling<br />
van het Assetmanagement in de Beleggingscategorie Woningen. De strategie<br />
behelst enerzijds een jaarlijkse verkoop van een beperkt deel van de portefeuille,<br />
waardoor het hoge kwaliteitsniveau gehandhaafd blijft en de waardestijging<br />
regelmatig contant wordt gemaakt, en anderzijds een eigen gebieds- en<br />
projectontwikkeling die voor de benodigde portefeuilleaanwas zorgt.<br />
Totale portefeuille De ontwikkelingsportefeuille en exploitatieportefeuille.<br />
Zie ook Definities portefeuille-indeling op pagina 13.<br />
<strong>Vesteda</strong> Groep Zie juridische structuur op pagina 10.<br />
<strong>Vesteda</strong> Groep bv Zie juridische structuur op pagina 10.<br />
<strong>Vesteda</strong> Project bv Zie juridische structuur op pagina 10.<br />
<strong>Vesteda</strong> Woningen Zie juridische structuur op pagina 10.<br />
Y Object Het Paleis, gelegen in het Chassépark<br />
in centrum Breda. In exploitatie genomen<br />
in het verslagjaar.
financiële overzichten<br />
vesteda groep
Ten geleide<br />
<strong>Vesteda</strong> Groep is in drie onderling organisatorisch verbonden eenheden opgedeeld: het bezit, het<br />
management en de projectontwikkeling. Het juridische eigendom van het onroerend goed berust<br />
bij Dutch Residential Fund i, ii en iii bv. Het economische eigendom van de onroerend goed porte-<br />
feuille is door Dutch Residential Fund iv bv belichaamd in participaties in het fonds voor gemene<br />
rekening ‘<strong>Vesteda</strong> Woningen’. <strong>Vesteda</strong> Woningen is een besloten fonds voor gemene rekening, als<br />
bedoeld in de wet vennootschapsbelasting 1969.<br />
Een fonds voor gemene rekening is geen juridische entiteit maar een vermogen waarin ter collec-<br />
tieve belegging goederen zijn opgenomen teneinde de participatiehouders in de opbrengst te<br />
doen delen. Aan een fonds voor gemene rekening zijn een of meerdere bewaarders en een beheer-<br />
der verbonden. De bewaarders houden ten titel van beheer de goederen van <strong>Vesteda</strong> Woningen<br />
ten behoeve van de participatiehouders.<br />
Dutch Residental Fund i bv, Dutch Residential Fund ii bv en Dutch Residential Fund iii bv zijn in hun<br />
hoedanigheid van bewaarders juridisch gerechtigd tot alle goederen die tot <strong>Vesteda</strong> Woningen<br />
behoren ten behoeve van de participanten. De participatiehouders zijn economisch gerechtigd tot<br />
dit vermogen.<br />
Participeren in <strong>Vesteda</strong> Woningen kan hetzij direct hetzij via Holding Dutch Residential Fund bv.<br />
Participeren houdt tevens de verplichting in om in <strong>Vesteda</strong> Groep bv (beheer) en <strong>Vesteda</strong> Project bv<br />
voor gelijke percentages deel te nemen. <strong>Vesteda</strong> Groep bv heeft een mandaat om rechten en ver-<br />
plichtingen ten aanzien van het woningbezit aan te gaan.<br />
De rechten en verplichtingen van de participatiehouders in <strong>Vesteda</strong> Woningen zijn vastgelegd in<br />
de Participatieovereenkomst. Als beheerder van het Fonds is <strong>Vesteda</strong> Groep bv aangesteld.<br />
Voor de afbeelding van de juridische structuur per 31 december 006 wordt verwezen naar het jaar-<br />
verslag <strong>Vesteda</strong> Groep 006.<br />
Participatieovereenkomst<br />
Om de gemaakte afspraken vast te leggen is een Participatieovereenkomst opgesteld, die eveneens<br />
bindend is voor eventuele nieuwe participanten. In deze overeenkomst is een groot aantal zaken<br />
met betrekking tot het functioneren van de <strong>Vesteda</strong> Groep geregeld. Hierbij kan onder andere<br />
gedacht worden aan:<br />
• bevoegdheden directie en raad van commissarissen;<br />
• strategie;<br />
• informatieverschaffing;<br />
• beleid inzake uitkering resultaten.<br />
De overeenkomst is gesloten voor onbepaalde duur. Zij kan gewijzigd worden met instemming van<br />
de participanten, waarbij afhankelijk van de aard van de wijziging, een bepaald quorum vereist is.<br />
Financiële overzichten <strong>Vesteda</strong> Groep 006 83
Grondslagen<br />
verslaggeving<br />
Door haar structuur is de <strong>Vesteda</strong> Groep geen wettelijke beleggingsinstelling en valt niet onder de<br />
Wet toezicht beleggingsinstellingen. Omdat de aard van de activiteiten (beheren van en beleggen<br />
in woningen) overeenkomstig een beleggingsinstelling is, is aansluiting gezocht bij de van toepas-<br />
sing zijnde verslaggevingsgrondslagen.<br />
<strong>Vesteda</strong> Groep is geen rechtspersoon, maar een samenvoeging van de entiteiten <strong>Vesteda</strong> Groep bv,<br />
Holding Dutch Residential Fund bv en <strong>Vesteda</strong> Project bv. Aangezien <strong>Vesteda</strong> Groep wel overeen-<br />
komsten vertoont met een onderneming, wordt in onderliggend financieel verslag de terminologie<br />
gebruikt, die algemeen gangbaar is bij jaarrekeningen.<br />
grondslagen van samenvoegen<br />
In de samengevoegde balans en winst-en-verliesrekening van <strong>Vesteda</strong> Groep zijn de financiële<br />
gegevens van de volgende vennootschappen (inclusief <strong>Vesteda</strong> Woningen) opgenomen:<br />
gevestigd te aandeel<br />
<strong>Vesteda</strong> Groep bv Maastricht -<br />
• <strong>Vesteda</strong> Maastricht bv Maastricht 100%<br />
Holding Dutch Residential Fund bv Maastricht -<br />
• Dutch Residential Fund i bv Maastricht 100%<br />
• Dutch Residential Fund ii bv Maastricht 100%<br />
• Dutch Residential Fund iii bv Maastricht 100%<br />
• Dutch Residential Fund iv bv Maastricht 100%<br />
<strong>Vesteda</strong> Project bv Maastricht -<br />
• hog Heerlen Onroerend Goed bv Heerlen 100%<br />
• Gordiaan Vastgoed bv Heerlen 100%<br />
In het verslagjaar zijn <strong>Vesteda</strong> Heerlen bv en vga Nederland bv, beiden 100% dochtermaatschap-<br />
pijen van <strong>Vesteda</strong> Groep bv, geliquideerd.<br />
grondslagen van waardering van activa en passiva<br />
Beleggingen in vastgoed<br />
De Ontwikkelingsportefeuille wordt gewaardeerd tegen bestede kosten of lagere marktwaarde.<br />
Na oplevering van het project wordt het complex opgenomen in de Exploitatieportefeuille of ver-<br />
vreemd.<br />
De Exploitatieportefeuille wordt gewaardeerd tegen actuele waarde. Onder toepassing van Richt-<br />
lijn 13 ‘Vastgoedbeleggingen’ worden de complexen in deze portefeuilles gewaardeerd tegen reële<br />
waarde, zijnde de hoogste van de marktwaarde in verhuurde staat en de opbrengstwaarde bij<br />
complexgewijze verkoop aan een professionele uitponder. Bij de vaststelling van de actuele waarde<br />
is als voorwaarde meegenomen dat indien de marktwaarde in verhuurde staat de hoogste waarde<br />
is, de actuele waarde maximaal 110% van de opbrengstwaarde bij complexgewijze verkoop aan een<br />
professionele uitponder zal bedragen. Nieuwe objecten blijven gedurende een periode van twee<br />
jaar na oplevering gewaardeerd tegen historische kostprijs (of lagere marktwaarde). Ultimo 006<br />
zijn alle complexen die voor 005 in exploitatie zijn genomen, gewaardeerd tegen actuele waarde.<br />
De marktwaarde in verhuurde staat alsook de getaxeerde opbrengstwaarde bij complexgewijze<br />
84 jaarverslag vesteda groep 2006 | Financiële overzichten <strong>Vesteda</strong> Groep 006
verkoop aan een professionele uitponder worden bepaald aan de hand van de discounted cashflow<br />
methode. De portefeuille wordt gedurende het jaar voor ten minste 50% getaxeerd door externe<br />
taxateurs en voor de resterende portefeuille wordt een actualisatie van de waarde door een taxa-<br />
teur opgesteld. Bij zowel de opbrengstwaarde bij complexgewijze verkoop aan een professionele<br />
uitponder als de marktwaarde in verhuurde staat wordt rekening gehouden met overdrachtskos-<br />
ten en andere verkoopkosten.<br />
Materiële vaste activa<br />
De materiële vaste activa worden gewaardeerd tegen verkrijgingsprijs onder aftrek van de afschrij-<br />
vingen. De afschrijvingen worden berekend op basis van de verwachte economische levensduur<br />
van de betreffende activa.<br />
Financiële vaste activa<br />
Indien beslissende invloed of invloed van betekenis wordt uitgeoefend op het zakelijke en financiële<br />
beleid van deelnemingen, worden deze verantwoord volgens de vermogens-mutatiemethode op<br />
basis van de netto-vermogenswaarde. Overige deelnemingen zijn gewaardeerd tegen historische<br />
kostprijs.<br />
Leningen u/g worden opgenomen tegen nominale waarde. Indien hier aanleiding toe bestaat wordt<br />
een afwaardering toegepast in verband met oninbaarheid. De latente vordering terzake van vennootschapsbelasting<br />
uit hoofde van de mogelijkheid tot verrekening van fiscale verliezen is gewaardeerd<br />
tegen het geldende belastingpercentage. De afgesloten intrest-rate-caps worden gewaardeerd<br />
tegen historische kostprijs onder aftrek van afschrijvingen. De afschrijvingen worden gebaseerd op<br />
de termijn waarvoor de caps afgesloten zijn, in relatie tot de uitstaande leningbedragen.<br />
Voorraden<br />
Onderhanden werken worden gewaardeerd tegen bestede kosten onder aftrek van gefactureerde<br />
termijnen. Met eventuele verliezen wordt rekening gehouden zodra deze voorzienbaar zijn. Bestede<br />
kosten bestaan uit direct aan de werken toe te rekenen kosten, verhoogd met een opslag voor<br />
algemene kosten. Aan de onderhanden werken wordt geen interest toegerekend. Winstneming<br />
vindt plaats bij oplevering van het project. Acquisitieprojecten worden gewaardeerd tegen bestede<br />
kosten.<br />
Vorderingen<br />
Waardering vindt plaats tegen nominale waarde. Voor eventuele oninbaarheid van vorderingen<br />
wordt een voorziening getroffen. Deze voorziening wordt op de vordering in mindering gebracht.<br />
Overige langlopende schulden<br />
Hieronder is begrepen de egalisatierekening afkoop dkph. De in het kader van de bruteringsoperatie<br />
ontvangen subsidies zijn, voor dat gedeelte dat niet reeds verantwoord was in de waarde van de<br />
beleggingen per 1 januari 1998, opgenomen in deze egalisatierekening. De egalisatierekening valt<br />
vrij in een periode van tien jaar. Bij verkoop van percelen waarvoor subsidie verkregen is, wordt de<br />
subsidie direct ten gunste van het resultaat gebracht.<br />
Overig<br />
Voor zover niet anders vermeld vindt waardering plaats op basis van historische kosten. Opgenomen<br />
bedragen stellen nominale waarden voor.<br />
Financiële overzichten <strong>Vesteda</strong> Groep 006 85
grondslagen van resultaatbepaling<br />
Algemeen<br />
De verantwoorde lasten uit exploitatie worden opgenomen tegen historische kostprijs. Baten worden<br />
verantwoord zodra ze gerealiseerd zijn, lasten zodra ze bekend zijn. Baten en lasten worden<br />
toegerekend aan de periode waarop ze betrekking hebben.<br />
Huuropbrengsten<br />
Huuropbrengsten zijn het totaal van de over het verslagjaar aan de huurders in rekening gebrachte<br />
huren. Deze huuropbrengsten zijn na aftrek van leegstand en kortingen. In de huuropbrengsten<br />
worden niet begrepen de door de huurders betaalde voorschotten op de servicekosten.<br />
Exploitatiekosten<br />
De exploitatiekosten bestaan uit direct aan een complex toewijsbare kosten. Deze kosten betreffen<br />
voornamelijk onderhoudskosten, onroerende zaakbelasting en overige heffingen, verzekeringspremies,<br />
beheer- en verhuurcourtages en niet aan de huurders door te berekenen servicekosten. Er<br />
wordt geen voorziening voor groot onderhoud gevormd.<br />
Subsidies en overige baten<br />
Hieronder wordt onder andere verantwoord de vrijval van de dkph-subsidies.<br />
Managementkosten<br />
Als managementkosten worden beschouwd alle operationele kosten die niet rechtstreeks aan de<br />
vastgoedobjecten kunnen worden doorberekend.<br />
Rentebaten en -lasten<br />
De baten en lasten uit hoofde van interest worden opgenomen tegen nominale waarde. Onder de<br />
rentelasten is eveneens de amortisatie van de intrest-rate-caps opgenomen.<br />
Gerealiseerd resultaat<br />
Onder het gerealiseerd resultaat wordt verstaan het totaal van de netto huuropbrengst en overige<br />
opbrengsten, verminderd met de bedrijfslasten en interest per saldo, verhoogd met de gerealiseerde<br />
resultaten bij verkoop van vastgoed. Het verkoopresultaat wordt bepaald door de verkoopopbrengst<br />
(eventueel na aftrek van bemiddelingskosten) te verminderen met de laatst verantwoorde<br />
boekwaarde van de verkochte objecten, welke per kwartaal wordt vastgesteld.<br />
Ongerealiseerd resultaat<br />
Het ongerealiseerd resultaat bestaat uit het totaal van ongerealiseerde herwaarderingen tengevolge<br />
van externe en interne taxaties en actualisaties.<br />
Belastingen<br />
De belastingen over het resultaat worden berekend door toepassing van het geldende tarief op<br />
het fiscaal belastbare bedrag.<br />
86 jaarverslag vesteda groep 2006 | Financiële overzichten <strong>Vesteda</strong> Groep 006
Fiscale status<br />
Holding Dutch Residential Fund bv, Dutch Residential Fund i bv, Dutch Residential Fund ii bv, Dutch<br />
Residential Fund iii bv en Dutch Residential Fund iv bv vormen een fiscale eenheid voor de ven-<br />
nootschapsbelasting. De fiscale eenheid Holding Dutch Residential Fund bv wordt vanaf 00 aan-<br />
gemerkt als een fiscale beleggingsinstelling. Op basis daarvan is, indien aan enkele vereisten is<br />
voldaan, het nultarief voor de vennootschapsbelasting van toepassing. De belangrijkste voorwaarde<br />
is dat de winst, berekend volgens fiscale grondslagen, binnen een bepaalde termijn in de vorm van<br />
dividend wordt uitgekeerd. Het fonds voor gemene rekening ‘<strong>Vesteda</strong> Woningen’ is transparant voor<br />
de vennootschapsbelasting. Voor de omzetbelasting vormen <strong>Vesteda</strong> Groep bv, <strong>Vesteda</strong> Project bv<br />
en <strong>Vesteda</strong> Woningen een fiscale eenheid. Op grond hiervan wordt er geen btw geheven over de<br />
prestaties die onderling verricht worden.<br />
Financiële overzichten <strong>Vesteda</strong> Groep 006 87
Samengevoegde balans per 31 december 2006<br />
(na resultaatbestemming)<br />
Bedragen x € 1 mln 31-12-2006 31-12-2005<br />
activa<br />
Vaste Activa<br />
Beleggingen in vastgoed (1) 4.366 4.113<br />
Materiële vaste activa ( ) 4 4<br />
Financiële vaste activa (3) 48 67<br />
Vlottende Activa<br />
4.418 4.184<br />
Voorraden (4) 120 120<br />
Vorderingen 25 17<br />
Liquide middelen (5) 56 35<br />
201 172<br />
Totaal Activa 4.619 4.356<br />
passiva<br />
Groepsvermogen (6) 3.158 2.956<br />
Langlopende Schulden<br />
Schulden aan kredietinstellingen (7) 1.300 1.300<br />
Overige langlopende schulden (8) - 9<br />
Kortlopende Schulden<br />
1.300 1.309<br />
Belastingen en premies sociale verzekeringen 2 24<br />
Overige kortlopende schulden 12 14<br />
Overlopende passiva 147 53<br />
161 91<br />
Totaal Passiva 4.619 4.356<br />
88 jaarverslag vesteda groep 2006 | Financiële overzichten <strong>Vesteda</strong> Groep 006
Samengevoegde winst-en-verliesrekening over 2006<br />
Bedragen x € 1 mln 2006 2005<br />
Opbrengsten<br />
Huuropbrengsten 221 219<br />
Af: Exploitatiekosten 62 57<br />
Netto exploitatie-opbrengst 159 162<br />
Subsidies en overige baten 11 4<br />
Som van de bedrijfsopbrengsten 170 166<br />
Kosten<br />
Managementkosten 19 18<br />
Rentebaten 4 5<br />
Rentelasten 50 42<br />
Exploitatieresultaat 105 111<br />
Verkoopresultaat 45 76<br />
Gerealiseerd resultaat voor belastingen 150 187<br />
Belastingen 1- 1<br />
Gerealiseerd resultaat na belastingen 149 188<br />
Ongerealiseerd resultaat 285 206<br />
Netto resultaat 434 394<br />
Financiële overzichten <strong>Vesteda</strong> Groep 006 89
Samengevoegd kasstroomoverzicht over 2006<br />
Bedragen x € 1 mln 2006 2005<br />
Gerealiseerd resultaat na belastingen 149 188<br />
Vrijval dkph 5- 6-<br />
dkph over naar kortlopende schulden 4- -<br />
Belastinglatentie - 2-<br />
Afschrijving materiële vaste activa 2 3<br />
Afschrijving financiële vaste activa 9 9<br />
Mutatie werkkapitaal 40- 27-<br />
Kasstroom uit operationele activiteiten 111 165<br />
Investeringen in vastgoed 166- 179-<br />
(Des)investeringen in financiële vaste activa - 1-<br />
(Des)investeringen in fva naar kortlopende vordering 5 -<br />
Mutatie in leningen 6 23<br />
(Des)investeringen in deelnemingen 1- 1-<br />
(Des)investeringen in materiële vaste activa 2- 1-<br />
Desinvesteringen in vastgoed (excl. verkoopresultaat) 198 285<br />
Kasstroom uit investeringsactiviteiten 40 126<br />
Mutatie lening A-notes 00 - 004 - 1.300-<br />
Mutatie lening A-notes 005 - 1.300<br />
Uitkering aan aandeelhouders/participanten 130- 340-<br />
Kasstroom uit financieringsactiviteiten 130- 340-<br />
Totaal kasstromen 21 49-<br />
Liquide middelen ultimo boekjaar 56 35<br />
Liquide middelen primo boekjaar 35 84<br />
21 49-<br />
toelichting bij het kasstroomoverzicht<br />
Het kasstroomoverzicht is opgesteld volgens de indirecte methode. De geldmiddelen in het kasstroomoverzicht<br />
bestaan alleen uit de liquide middelen. Ontvangsten en uitgaven uit hoofde van<br />
interest en winstbelastingen zijn opgenomen onder de kasstroom uit operationele activiteiten.<br />
Betaalde dividenden zijn opgenomen onder de kasstroom uit financieringsactiviteiten.<br />
90 jaarverslag vesteda groep 2006 | Financiële overzichten <strong>Vesteda</strong> Groep 006
Toelichtingen op de samengevoegde overzichten<br />
beleggingen in vastgoed (1)<br />
Exploitatieportefeuille<br />
Ontwikkelings- Verhuur- Verhuur-<br />
Bedragen x € 1 mln portefeuille fase verkoopfase Totaal<br />
Waarde per 1 januari 006 325 3.079 709 4.113<br />
Investeringen 120 35 11 166<br />
Desinvesteringen - - 198- 198-<br />
Interne overboekingen 357- - 357 -<br />
Subtotaal 88 3.114 879 4.081<br />
Herwaardering in boekjaar - 231 54 285<br />
Waarde per 31 december 2006 88 3.345 933 4.366<br />
materiële vaste activa ( )<br />
Bedragen x € 1 mln 1-1-2006 (des)investeringen afschrijvingen 31-12-2006<br />
Inventaris 2 1 1 2<br />
Andere vaste bedrijfsmiddelen 2 1 1 2<br />
Totaal 4 2 2 4<br />
De cumulatieve afschrijvingen op de materiële vaste activa ultimo 006 bedragen € 8,1 mln.<br />
financiële vaste activa (3)<br />
Bedragen x € 1 mln 01-01-06 mutaties bij mutaties af naar kortl. 31-12-06<br />
Deelnemingen 2 1 - - 3<br />
Leningen u/g 41 2 8 5 30<br />
Belastinglatentie 2 - - - 2<br />
Intrest-rate-caps 20 - 8 - 12<br />
Financieringskosten 2 - 1 - 1<br />
67 3 17 5 48<br />
In het verslagjaar heeft de gedeeltelijke verkoop (60%) van irs (irs Holding bv, irs Systems bv en<br />
irs Services bv) plaatsgevonden.<br />
Door <strong>Vesteda</strong> zijn, met als doel het afdekken van de renterisico’s, vier intrest-rate-cap-overeenkomsten<br />
afgesloten met een financieringsinstelling. Hierdoor is het risico van een stijgende rente voor de<br />
externe financiering beperkt. In juli 005 zijn swap-overeenkomsten afgesloten welke effectief<br />
zullen worden na afloop van de intrest-rate-cap-overeenkomsten. De looptijd van de overeenkomsten<br />
komt overeen met de resterende looptijden van de in 005 afgesloten obligatieleningen. Door deze<br />
overeenkomsten is het risico van een fluctuerende rente volledig afgedekt.<br />
De actuele waarde van de intrest-rate-caps ultimo 006 bedraagt € 0,8 mln ( 005: € 0,8 mln) en<br />
van de swap-overeenkomsten € 1,9 mln ( 005: € -7,0 mln).<br />
Financiële overzichten <strong>Vesteda</strong> Groep 006 91
voorraden (4)<br />
Bedragen x € 1 mln 01-01-06 mutaties bij mutaties af 31-12-06<br />
Onderhanden werk 118 3 5 116<br />
Acquisitieprojecten 2 2 - 4<br />
liquide middelen (5)<br />
De liquide middelen staan geheel ter vrije beschikking.<br />
groepsvermogen (6)<br />
120 5 5 120<br />
geplaatst herw.- overige totaal<br />
kapitaal agio reserve reserve<br />
Stand 1 januari 006 50 2.088 600 218 2.956<br />
Dividend 006* 65- - 167- 232<br />
Resultaat over 006 - 2 285 147 434-<br />
Realisatie door verkoop - - 21- 21 -<br />
Stand 31 december 2006 50 2.025 864 219 3.158<br />
* toegekend, inclusief € 10 mln. uit te keren in april 007 opgenomen onder overlopende passiva<br />
schulden aan kredietinstellingen (7)<br />
Bedragen x € 1 mln 01-01-06 opname aflossing 31-12-06<br />
<strong>Vesteda</strong> Residential Funding ii bv inzake:<br />
a1 notes 200 - - 200<br />
a notes 400 - - 400<br />
a3 notes 400 - - 400<br />
a4 notes 300 - - 300<br />
overige langlopende schulden (8)<br />
1.300 - - 1.300<br />
Aangezien 007 het laatste jaar is van de vrijval van de egalisatierekening afkoop dkph is deze<br />
post gerubriceerd onder kortlopende schulden.<br />
9 jaarverslag vesteda groep 2006 | Financiële overzichten <strong>Vesteda</strong> Groep 006
Door <strong>Vesteda</strong> Residential Funding ii bv zijn in 005 voor een totaal-bedrag van € 1.300 miljoen<br />
obligaties geplaatst met een variabele rente bestaande uit:<br />
• € 00 miljoen class a1 secured floating rate notes;<br />
• € 400 miljoen class a secured floating rate notes;<br />
• € 400 miljoen class a3 secured floating rate notes;<br />
• € 300 miljoen class a4 secured floating rate notes.<br />
<strong>Vesteda</strong> Residential Funding ii bv is een vennootschap speciaal opgericht om de financiering te<br />
verzorgen ten behoeve van Dutch Residential Fund i bv, Dutch Residential Fund ii bv en Dutch Resi-<br />
dential Fund iii bv, door middel van overeenkomsten tussen genoemde partijen, <strong>Vesteda</strong> Groep en<br />
de Security Trustee. Verder is het de taak van <strong>Vesteda</strong> Residential Funding ii bv om zekerheden te<br />
verschaffen in verband met de financiering. Alle aandelen van <strong>Vesteda</strong> Residential Funding ii bv<br />
worden gehouden door Stichting <strong>Vesteda</strong> Residential Funding ii. De manager van de stichting is<br />
atc Management bv.<br />
De door <strong>Vesteda</strong> Residential Funding ii bv met de emissie verkregen geldmiddelen zijn doorge-<br />
leend aan Dutch Residential Fund i bv, Dutch Residential Fund ii bv en Dutch Residential Fund iii<br />
bv. Als gevolg van bovenstaande acties beschikt <strong>Vesteda</strong> Groep daardoor per balansdatum over de<br />
volgende faciliteiten:<br />
• Term a1 Facility ad € 00 miljoen met een beoogde resterende looptijd van 1,55 jaar;<br />
• Term a Facility ad € 400 miljoen met een beoogde resterende looptijd van 3,55 jaar;<br />
• Term a3 Facility ad € 400 miljoen met een beoogde resterende looptijd van 5,55 jaar;<br />
• Term a4 Facility ad € 300 miljoen met een beoogde resterende looptijd van 8,55 jaar.<br />
De geldnemers zijn Dutch Residential Fund i bv, Dutch Residential Fund ii bv en Dutch Residential<br />
Fund iii bv in hun hoedanigheid van bewaarders van <strong>Vesteda</strong> Woningen. De geldnemers hebben<br />
de gelden ter beschikking gesteld aan <strong>Vesteda</strong> Woningen. De rente vervalt per kwartaal en is geba-<br />
seerd op het driemaands Euribor-tarief verhoogd met een per type gedifferentieerde opslag. Voor<br />
Term a1, Term a , Term a3 en Term a4 bedraagt deze gedifferentieerde opslag respectievelijk 0,1 %,<br />
0,15%, 0, 0% en 0, 8%. De ‘term a notes’ zijn genoteerd aan Euronext Amsterdam. De juridische<br />
looptijd van de leningen bedroeg bij plaatsing 1 jaar. Echter bij overschrijding van de beoogde loop-<br />
tijden treden sancties in werking die met name betrekking hebben op uitkeringen aan resultaat-<br />
gerechtigden bij de <strong>Vesteda</strong> Groep. Vervroegde aflossing is toegestaan, waarbij voor de a , a3 en a4<br />
obligatieleningen beperkte boeteclausules van kracht zijn.<br />
Aan de leningen is een groot aantal rapportage- en informatieverplichtingen verbonden. Wanneer<br />
niet tijdig de verschuldigde interest betaald is of andere verplichtingen niet zijn nagekomen, treden<br />
de volgende gevolgen in werking:<br />
• betaling van dividend en soortgelijke uitkeringen zijn niet meer toegestaan;<br />
• er wordt een pandrecht gevestigd op de bankrekeningen waarop de huurinkomsten binnenko-<br />
men;<br />
• de stemrechten op de aandelen van Dutch Residential Fund i bv, Dutch Residential Fund ii bv en<br />
Dutch Residential Fund iii bv gaan over naar de Security Trustee;<br />
• op het onroerend goed wordt een recht van hypotheek gevestigd ten behoeve van de Security<br />
Trustee tot een bedrag van 150% van de openstaande waarde van de leningen;<br />
• verhaal op schulden kan alleen plaatsvinden uit de woningportefeuille. Schuldeisers hebben geen<br />
verhaalsmogelijkheid op het overige vermogen (buiten <strong>Vesteda</strong> Woningen) van de participanten.<br />
Financiële overzichten <strong>Vesteda</strong> Groep 006 93
Indien niet voldaan wordt aan een aantal financiële voorwaarden (ratio’s) treden verdergaande<br />
sancties in werking. Naast bovenstaande maatregelen wordt dan tevens de beschikkingsmacht<br />
van het management over het onroerend goed aanzienlijk beperkt.<br />
Aantal medewerkers<br />
In het verslagjaar zijn er gemiddeld 340 medewerkers ( 005: 3 3) in dienst bij de Groep, dit komt<br />
neer op gemiddeld 311,4 fte ( 005: 94,4).<br />
Niet uit de balans blijkende verplichtingen<br />
De totale verplichtingen met betrekking tot het betalen van aanneemovereenkomsten, huur- en<br />
leasetermijnen bedragen circa € 3 mln. Tegenover deze verplichtingen zijn geen zekerheden<br />
gesteld door de vennootschap. De samenstelling van de verplichtingen is als volgt:<br />
Bedragen x € 1 mln aanneem- huur lease<br />
overeen- onroerend termijnen<br />
komsten goed auto’s<br />
vervallend:<br />
binnen 1 jaar 77 - 1<br />
tussen 1 en 5 jaar 241 1 2<br />
318 1 3<br />
94 jaarverslag vesteda groep 2006 | Financiële overzichten <strong>Vesteda</strong> Groep 006
Voorstel uitkering aan beleggers<br />
De diverse ondernemingen in de <strong>Vesteda</strong> Groep hebben over het boekjaar 006 de volgende bedra-<br />
gen aan aandeelhouders en participanten uitgekeerd:<br />
(bedragen x € 1 mln) totaal<br />
behaald direct resultaat 149<br />
uitkering als gevolg van verkoop woningen 83<br />
totaal met betrekking tot boekjaar 2006 toegekend,<br />
inclusief € 102 mln. uit te keren in april 2007 232<br />
Voorgesteld wordt op grond van de reeds toegekende uitkeringen geen slotuitkering meer te<br />
verrichten.<br />
Maastricht, 15 februari 007<br />
De directie <strong>Vesteda</strong> Groep bv:<br />
H.C.F. Smeets, ceo<br />
F.H. van der Togt<br />
O. Breur<br />
Financiële overzichten <strong>Vesteda</strong> Groep 006 95
aan de aandeelhouders van en participanten in vesteda groep<br />
Accountantsverklaring<br />
Wij hebben de in het jaarverslag 006 van <strong>Vesteda</strong> Groep bv te<br />
Maastricht op pagina’s 83 tot en met 95 opgenomen ‘Financiële<br />
overzichten <strong>Vesteda</strong> Groep’ over 006 bestaande uit de geconso-<br />
lideerde balans per 31 december 006, winst-en-verliesrekening,<br />
mutatieoverzicht eigen vermogen en kasstroomoverzicht over<br />
006 alsmede uit een overzicht van de belangrijkste grond-<br />
slagen voor financiële verslaggeving en overige toelichtingen<br />
gecontroleerd.<br />
Verantwoordelijkheid van de directie<br />
De directie van <strong>Vesteda</strong> Groep bv is verantwoordelijk voor het<br />
opmaken van de ‘Financiële overzichten <strong>Vesteda</strong> Groep’ die het<br />
vermogen en het resultaat getrouw dienen weer te geven, als-<br />
mede voor het opstellen van het jaarverslag, beide in overeen-<br />
stemming met de grondslagen van waardering van de activa en<br />
passiva en de methoden van resultaatbepaling zoals uiteengezet<br />
onder de hoofden: ‘Grondslagen van waardering activa en passiva’<br />
en ‘Grondslagen van resultaatbepaling’ op pagina 84 tot en met<br />
87. Deze verantwoordelijkheid omvat onder meer: het ontwerpen,<br />
invoeren en in stand houden van een intern beheersingssysteem<br />
relevant voor het opmaken van en getrouw weergeven in de<br />
‘Financiële overzichten <strong>Vesteda</strong> Groep’ van vermogen en resul-<br />
taat, zodanig dat deze geen afwijkingen van materieel belang als<br />
gevolg van fraude of fouten bevat, het kiezen en toepassen van<br />
aanvaardbare grondslagen voor financiële verslaggeving en het<br />
maken van schattingen die onder de gegeven omstandigheden<br />
redelijk zijn.<br />
Verantwoordelijkheid van de accountant<br />
Onze verantwoordelijkheid is het geven van een oordeel over de<br />
‘Financiële overzichten <strong>Vesteda</strong> Groep’ op basis van onze controle.<br />
Wij hebben onze controle verricht in overeenstemming met<br />
Nederlands recht. Dienovereenkomstig zijn wij verplicht te vol-<br />
doen aan de voor ons geldende gedragsnormen en zijn wij ge-<br />
houden onze controle zodanig te plannen en uit te voeren dat<br />
een redelijke mate van zekerheid wordt verkregen dat de ‘Finan-<br />
ciële overzichten <strong>Vesteda</strong> Groep’ geen afwijkingen van materieel<br />
belang bevatten. Een controle omvat het uitvoeren van werkzaam-<br />
heden ter verkrijging van controle-informatie over de bedragen<br />
en de toelichtingen in de ‘Financiële overzichten <strong>Vesteda</strong> Groep’.<br />
De keuze van de uit te voeren werkzaamheden is afhankelijk van<br />
96 jaarverslag vesteda groep 2006 | Financiële overzichten <strong>Vesteda</strong> Groep 006<br />
de professionele oordeelsvorming van de accountant, waaronder<br />
begrepen zijn beoordeling van de risico’s van afwijkingen van<br />
materieel belang als gevolg van fraude of fouten. In die beoorde-<br />
ling neemt de accountant in aanmerking het voor het opmaken<br />
van en getrouw weergeven in de ‘Financiële overzichten <strong>Vesteda</strong><br />
Groep’ van vermogen en resultaat relevante interne beheersings-<br />
systeem, teneinde een verantwoorde keuze te kunnen maken<br />
van de controlewerkzaamheden die onder de gegeven omstandig-<br />
heden adequaat zijn maar die niet tot doel hebben een oordeel<br />
te geven over de effectiviteit van het interne beheersingssysteem<br />
van <strong>Vesteda</strong> Groep. Tevens omvat een controle onder meer een<br />
evaluatie van de aanvaardbaarheid van de toegepaste grond-<br />
slagen voor financiële verslaggeving en van de redelijkheid van<br />
schattingen die de directie heeft gemaakt, alsmede een evalua-<br />
tie van het algehele beeld van de ‘Financiële overzichten <strong>Vesteda</strong><br />
Groep’.<br />
Wij zijn van mening dat de door ons verkregen controle-informa-<br />
tie voldoende en geschikt is als basis voor ons oordeel.<br />
Oordeel<br />
Naar ons oordeel geven de ‘Financiële overzichten <strong>Vesteda</strong><br />
Groep’ over 006 een zodanig inzicht in de grootte en de samenstelling<br />
van het vermogen van <strong>Vesteda</strong> Groep per 31 december<br />
006 en van het resultaat over 006 als in de gegeven omstandigheden<br />
is vereist in overeenstemming met de grondslagen van<br />
waardering van de activa en passiva en de methoden van resultaatbepaling<br />
zoals uiteengezet onder de hoofden: ‘Grondslagen<br />
van waardering activa en passiva’ en ‘Grondslagen van resultaatbepaling’<br />
op pagina 84 tot en met 87.<br />
Tevens melden wij dat het verslag van de directie, voor zover wij<br />
dat kunnen beoordelen, verenigbaar is met de ‘Financiële overzichten<br />
<strong>Vesteda</strong> Groep’.<br />
Maastricht, 15 februari 007<br />
Ernst & Young Accountants<br />
namens deze<br />
w.g. J.G.K. van der Zanden ra<br />
Y Object Parkpromenade Berendrecht,<br />
Leiderdorp. In exploitatie genomen<br />
in het verslagjaar.
jaarrekening<br />
vesteda groep bv
Ten geleide<br />
De <strong>Vesteda</strong> Groep kent drie onderling samenwerkende eenheden: het bezit, het management en<br />
de projectontwikkeling. De activiteiten met betrekking tot het management en beheer zijn onder-<br />
gebracht bij <strong>Vesteda</strong> Groep bv.<br />
Jaarrekening <strong>Vesteda</strong> Groep bv 006 99
Grondslagen<br />
algemeen<br />
De hierna vermelde grondslagen zijn van toepassing op zowel de enkelvoudige jaarrekening van<br />
<strong>Vesteda</strong> Groep bv als op de geconsolideerde jaarrekening van <strong>Vesteda</strong> Groep bv.<br />
grondslagen van consolidatie<br />
<strong>Vesteda</strong> Groep bv staat aan het hoofd van een groep van vennootschappen. In de geconsolideerde<br />
overzichten zijn de financiële gegevens opgenomen van de volgende vennootschappen:<br />
gevestigd te aandeel<br />
<strong>Vesteda</strong> Groep bv Maastricht -<br />
<strong>Vesteda</strong> Maastricht bv Maastricht 100%<br />
In het verslagjaar zijn <strong>Vesteda</strong> Heerlen bv en vga Nederland bv, beiden 100% dochtermaatschap-<br />
pijen, geliquideerd.<br />
Consolidatie vindt plaats volgens de integrale methode. Volgens deze methode worden de activa<br />
en passiva voor 100% in de geconsolideerde balans opgenomen. Baten en lasten worden eveneens<br />
integraal verantwoord.<br />
Onder toepassing van art. :40 bw is in de vennootschappelijke jaarrekening een beknopte winst-<br />
en-verliesrekening opgenomen.<br />
grondslagen van waardering van activa en passiva<br />
Algemeen<br />
Voor zover niet anders vermeld vindt waardering plaats op basis van historische kosten. Opgenomen<br />
bedragen stellen nominale waarden voor.<br />
Materiële vaste activa<br />
De materiële vaste activa worden gewaardeerd tegen verkrijgingsprijs onder aftrek van de afschrijvingen.<br />
De afschrijvingen worden berekend op basis van de verwachte economische levensduur<br />
van de betreffende activa.<br />
Financiële vaste activa<br />
Indien beslissende invloed of invloed van betekenis wordt uitgeoefend op het zakelijke en financiële<br />
beleid van deelnemingen, worden deze verantwoord volgens de vermogensmutatiemethode op<br />
basis van de netto-vermogenswaarde.<br />
Vorderingen<br />
Waardering vindt plaats tegen nominale waarde. Voor eventuele oninbaarheid van vorderingen<br />
wordt een voorziening getroffen. Deze voorziening wordt op de vordering in mindering gebracht.<br />
Voorzieningen<br />
Voorzieningen worden gewaardeerd tegen nominale waarde.<br />
100 jaarverslag vesteda groep 2006 | Jaarrekening <strong>Vesteda</strong> Groep bv 006
grondslagen van resultaatbepaling<br />
Algemeen<br />
De verantwoorde lasten worden opgenomen tegen historische kostprijs. Baten worden verantwoord<br />
zodra ze gerealiseerd zijn, lasten zodra ze bekend zijn. Baten en lasten worden toegerekend<br />
aan de periode waarop ze betrekking hebben.<br />
Managementvergoeding<br />
De managementvergoeding heeft betrekking op de aan de ondernemingen binnen de <strong>Vesteda</strong><br />
Groep in rekening gebrachte bedragen voor uitgevoerde werkzaamheden.<br />
De cost-plus regeling binnen <strong>Vesteda</strong> Groep bv wordt gebruteerd. De brutering is, evenals de<br />
managementkosten, volledig begrepen in de managementvergoeding.<br />
Afschrijvingen materiële vaste activa<br />
De afschrijvingslasten van de materiële vaste activa worden gebaseerd op de verwachte economische<br />
levensduur en worden berekend door middel van een vast percentage van de aanschafprijs.<br />
Aandeel in resultaat deelnemingen<br />
Het aandeel wordt berekend overeenkomstig de grondslagen van deze jaarrekening op basis van<br />
het relatieve bezit.<br />
Fiscale status<br />
<strong>Vesteda</strong> Groep bv en <strong>Vesteda</strong> Maastricht bv vormen een fiscale eenheid voor de vennootschapsbelasting.<br />
De fiscale waarderingsgrondslagen wijken niet af van de commerciële grondslagen.<br />
Jaarrekening <strong>Vesteda</strong> Groep bv 006 101
Geconsolideerde balans per 31 december 2006<br />
(na resultaatbestemming)<br />
Bedragen x € 1.000 31-12-2006 31-12-2005<br />
activa<br />
Vaste Activa<br />
Materiële vaste activa (1) 4.115 4.030<br />
Financiële vaste activa ( ) 52 -<br />
Vlottende Activa<br />
4.167 4.030<br />
Vorderingen 1.154 915<br />
Vorderingen op groepsmaatschappijen 1.934 3.483<br />
Belastingen en sociale verzekeringen - 162<br />
Liquide middelen (3) 6.083 442<br />
9.171 5.002<br />
Totaal Activa 13.338 9.032<br />
passiva<br />
Groepsvermogen (4) 5.201 3.476<br />
Kortlopende Schulden<br />
Crediteuren 247 326<br />
Belastingen en sociale verzekeringen 2.268 -<br />
Overlopende passiva 5.622 5.230<br />
8.137 5.556<br />
Totaal Passiva 13.338 9.032<br />
10 jaarverslag vesteda groep 2006 | Jaarrekening <strong>Vesteda</strong> Groep bv 006
Geconsolideerde winst-en-verliesrekening over 2006<br />
Bedragen x € 1.000 2006 2005<br />
Som der bedrijfsopbrengsten 17.572 17.189<br />
Kosten<br />
Uitbesteed werk 4.143 3.842<br />
Salarissen 5.875 4.767<br />
Sociale lasten 621 437<br />
Pensioenlasten 1.031 1.176<br />
Afschrijvingen materiële vaste activa 1.887 2.383<br />
Overige bedrijfskosten 1.572 2.262<br />
Totaal bedrijfslasten 15.129 14.867<br />
Resultaat voor belastingen 2.443 2.322<br />
Belastingen 718 702<br />
Resultaat na belastingen 1.725 1.620<br />
Jaarrekening <strong>Vesteda</strong> Groep bv 006 103
Geconsolideerd kasstroomoverzicht over 2006<br />
Bedragen x € 1.000 2006 2005<br />
Gerealiseerd resultaat 1.725 1.620<br />
Afschrijvingen 1.887 2.384<br />
Mutatie werkkapitaal 4.053 4.296-<br />
Kasstroom uit operationele activiteiten 7.665 292-<br />
Investeringen in materiële vaste activa 1.972- 896-<br />
Investeringen in financiële vaste activa 52- -<br />
Kasstroom uit investeringsactiviteiten 2.024- 896-<br />
Totaal kasstromen 5.641 1.188-<br />
Liquide middelen ultimo boekjaar 6.083 442<br />
Liquide middelen primo boekjaar 442 1.630<br />
toelichting bij het kasstroomoverzicht<br />
5.641 1.188-<br />
Het kasstroomoverzicht is opgesteld volgens de indirecte methode. De geldmiddelen in het kas-<br />
stroomoverzicht bestaan alleen uit de liquide middelen.<br />
104 jaarverslag vesteda groep 2006 | Jaarrekening <strong>Vesteda</strong> Groep bv 006
Toelichtingen op de geconsolideerde overzichten<br />
materiële vaste activa (1)<br />
Voor een nadere specificatie van de Materiële vaste activa wordt verwezen naar de toelichting op<br />
de vennootschappelijke overzichten.<br />
financiële vaste activa ( )<br />
Bedragen x € 1.000 1-1-2006 verstrekkingen aflossingen 31-12-2006<br />
Leningen u/g - 52 - 52<br />
Totaal - 52 - 52<br />
liquide middelen (3)<br />
De liquide middelen staan geheel ter vrije beschikking van de vennootschap.<br />
groepsvermogen (4)<br />
Voor een nadere specificatie van het groepsvermogen wordt verwezen naar de toelichting op de<br />
vennootschappelijke overzichten.<br />
transacties met verbonden partijen<br />
Aangezien de directies van <strong>Vesteda</strong> Groep bv, <strong>Vesteda</strong> Project bv en Holding drf bv uit dezelfde<br />
natuurlijke personen bestaan, worden deze vennootschappen als ‘verbonden partijen’ beschouwd.<br />
In 006 hebben tussen <strong>Vesteda</strong> Groep bv en <strong>Vesteda</strong> Project bv transacties plaatsgevonden op het<br />
gebied van doorbelasting van managementkosten door <strong>Vesteda</strong> Groep bv aan <strong>Vesteda</strong> Project bv<br />
voor een totaalbedrag van € ,5 mln.<br />
Tussen <strong>Vesteda</strong> Groep bv en Holding drf bv (in casu <strong>Vesteda</strong> Woningen) hebben transacties plaats-<br />
gevonden op het gebied van doorbelasting van managementkosten (inclusief VpB en brutering<br />
VpB) door <strong>Vesteda</strong> Groep bv aan Holding drf bv voor een totaalbedrag van € 17,6 mln.<br />
De doorbelastingen zijn verantwoord tegen integrale kostprijs.<br />
aantal medewerkers<br />
In het verslagjaar zijn er gemiddeld 315 medewerkers ( 005: 300) in dienst bij de vennootschap, dit<br />
komt neer op gemiddeld 87,3 fte ( 005: 7 ,3).<br />
pensioenen<br />
<strong>Vesteda</strong>’s pensioenregeling kwalificeert als een toegezegde pensioenregeling. Er is onvoldoende<br />
informatie beschikbaar bij het pensioenfonds om de vereiste berekeningen te verkrijgen. In geval<br />
van een tekort bij het bedrijfstakpensioenfonds heeft <strong>Vesteda</strong> geen verplichting tot het voldoen<br />
van aanvullende bepalingen anders dan hogere toekomstige premies. <strong>Vesteda</strong> verwerkt zodoende<br />
de toegezegde pensioenregeling als ware het een toegezegde bijdrageregeling.<br />
Jaarrekening <strong>Vesteda</strong> Groep bv 006 105
niet uit de balans blijkende verplichtingen<br />
De totale verplichtingen met betrekking tot het betalen van huur- en leasetermijnen bedragen<br />
circa € 3,8 mln. Tegenover deze verplichtingen zijn geen zekerheden gesteld door de vennootschap.<br />
De samenstelling van de verplichtingen is als volgt:<br />
huur lease<br />
onroerend termijnen<br />
Bedragen x € 1.000 goed auto’s<br />
vervallend:<br />
binnen 1 jaar 364 1.215<br />
tussen 1 en 5 jaar 471 1.708<br />
835 2.923<br />
106 jaarverslag vesteda groep 2006 | Jaarrekening <strong>Vesteda</strong> Groep bv 006
Vennootschappelijke balans per 31 december 2006<br />
(na resultaatbestemming)<br />
Bedragen x € 1.000 31-12-2006 31-12-2005<br />
activa<br />
Vaste Activa<br />
Materiële vaste activa (1) 4.115 4.030<br />
Financiële vaste activa ( ) 64 58<br />
4.179 4.088<br />
Vlottende Activa<br />
Vorderingen 1.154 915<br />
Vorderingen op groepsmaatschappijen 1.934 3.483<br />
Belastingen en sociale verzekeringen - 162<br />
Liquide middelen 6.070 381<br />
9.158 4.941<br />
Totaal Activa 13.337 9.029<br />
passiva<br />
Eigen Vermogen (3) 5.201 3.476<br />
Kortlopende Schulden<br />
Crediteuren 247 326<br />
Belastingen en sociale verzekeringen 2.268 -<br />
Overlopende passiva 5.621 5.227<br />
8.136 5.553<br />
Totaal Passiva 13.337 9.029<br />
Jaarrekening <strong>Vesteda</strong> Groep bv 006 107
Vennootschappelijke winst-en-verliesrekening over 2006<br />
Bedragen x € 1.000 2006 2005<br />
Vennootschappelijk resultaat na belastingen 1.727 1.624<br />
Resultaat uit deelnemingen na belastingen 2- 4-<br />
Resultaat na belastingen 1.725 1.620<br />
108 jaarverslag vesteda groep 2006 | Jaarrekening <strong>Vesteda</strong> Groep bv 006
Toelichtingen op de vennootschappelijke overzichten<br />
materiële vaste activa (1)<br />
(des)-<br />
Bedragen x € 1.000 1-1-2006 investeringen afschrijvingen 31-12-2006<br />
Inventaris 2.593 1.115 885 2.823<br />
Andere vaste bedrijfsmiddelen 1.437 857 1.002 1.292<br />
Totaal 4.030 1.972 1.887 4.115<br />
De cumulatieve afschrijvingen op de materiële vaste activa ultimo 006 bedragen € 8,1 mln.<br />
financiële vaste activa ( )<br />
resultaat des-<br />
Bedragen x € 1.000 1-1-2006 verstrekkingen deelnemingen investeringen 31-12-2006<br />
Deelnemingen 58 - 2- 44 12<br />
Leningen u/g - 52 - - 52<br />
Totaal 58 52 2- 44 64<br />
eigen vermogen (3)<br />
Het maatschappelijke kapitaal van de vennootschap bedraagt € 1. 50.000. Het is verdeeld in<br />
1 5.000.000 aandelen van één eurocent elk. Het geplaatste en gestorte kapitaal bedraagt<br />
€ 50.000.<br />
Bedragen x € 1.000 Geplaatst<br />
kapitaal Agio Totaal<br />
Eigen vermogen per 1 januari 006 250 3.226 3.476<br />
Resultaat over 006 - 1.725 1.725<br />
Eigen vermogen per 31 december 2006 250 4.951 5.201<br />
aantal medewerkers<br />
In het verslagjaar zijn er gemiddeld 315 medewerkers ( 005: 300) in dienst bij de vennootschap, dit<br />
komt neer op gemiddeld 87,3 fte ( 005: 7 ,3).<br />
Jaarrekening <strong>Vesteda</strong> Groep bv 006 109
eloning bestuurders<br />
De in het verslagjaar ten laste van de vennootschap gebrachte beloningen van bestuurders bedroe-<br />
gen € 1.38 .000 ( 005: € 1.41 .000). Bovendien bedroegen de sociale lasten en pensioenpremies in<br />
totaal € 01.000 ( 005: € 4 5.000).<br />
De beloning voor de vier commissarissen bedroeg in het verslagjaar € 130.488 ( 005: € 133.000).<br />
Maastricht, 15 februari 007<br />
De directie: Raad van Commissarissen:<br />
H.C.F. Smeets,ceo W.F.T. Corpeleijn, voorzitter<br />
F.H. van der Togt P.S. van den Berg<br />
O. Breur D.J. de Beus<br />
J.D. Doets<br />
110 jaarverslag vesteda groep 2006 | Jaarrekening <strong>Vesteda</strong> Groep bv 006<br />
Y De Drie Bouwmeesters, Geuzenveld<br />
Amsterdam
overige gegevens<br />
vesteda groep bv
Winst- en resultaatbestemming<br />
statutaire regeling winstbestemming<br />
Art. 37 van de statuten van <strong>Vesteda</strong> Groep bv luidt:<br />
37.1 Uitkering van winst ingevolge het in dit artikel bepaalde geschiedt na<br />
vaststelling van de jaarrekening waaruit blijkt dat zij geoorloofd is.<br />
37. De winst staat ter vrije beschikking van de algemene vergadering.<br />
37.3 De vennootschap kan aan de aandeelhouders en andere gerechtigden tot<br />
de voor uitkering vatbare winst slechts uitkeringen doen voor zover haar eigen<br />
vermogen groter is dan het bedrag van het geplaatste kapitaal vermeerderd met de<br />
reserves die krachtens de wet moeten worden aangehouden.<br />
37.4 Ten laste van de door de wet voorgeschreven reserves mag een tekort slechts<br />
worden gedelgd voor zover de wet dat toestaat.<br />
voorstel resultaatbestemming<br />
De directie stelt voor de winst over het boekjaar ad € 1.7 5.165 toe te voegen aan de reserves.<br />
Dit voorstel is als zodanig in de jaarrekening verwerkt.<br />
Overige gegevens <strong>Vesteda</strong> Groep bv 006 113
aan de algemene vergadering van aandeelhouders van vesteda groep bv<br />
Accountantsverklaring<br />
Verklaring betreffende de jaarrekening<br />
Wij hebben de jaarrekening 006 van <strong>Vesteda</strong> Groep bv te<br />
Maastricht bestaande uit de balans per 31 december 006 en<br />
de winst-en-verliesrekening over 006 met de toelichting gecon-<br />
troleerd.<br />
Verantwoordelijkheid van de directie<br />
De directie van de vennootschap is verantwoordelijk voor het<br />
opmaken van de jaarrekening die het vermogen en het resultaat<br />
getrouw dient weer te geven, alsmede voor het opstellen van het<br />
jaarverslag, beide in overeenstemming met Titel 9 Boek bw.<br />
Deze verantwoordelijkheid omvat onder meer: het ontwerpen,<br />
invoeren en in stand houden van een intern beheersingssysteem<br />
relevant voor het opmaken van en getrouw weergeven in de<br />
jaarrekening van vermogen en resultaat, zodanig dat deze geen<br />
afwijkingen van materieel belang als gevolg van fraude of fouten<br />
bevat, het kiezen en toepassen van aanvaardbare grondslagen<br />
voor financiële verslaggeving en het maken van schattingen die<br />
onder de gegeven omstandigheden redelijk zijn.<br />
Verantwoordelijkheid van de accountant<br />
Onze verantwoordelijkheid is het geven van een oordeel over<br />
de jaarrekening op basis van onze controle. Wij hebben onze<br />
controle verricht in overeenstemming met Nederlands recht.<br />
Dienovereenkomstig zijn wij verplicht te voldoen aan de voor ons<br />
geldende gedragsnormen en zijn wij gehouden onze controle<br />
zodanig te plannen en uit te voeren dat een redelijke mate van<br />
zekerheid wordt verkregen dat de jaarrekening geen afwijkingen<br />
van materieel belang bevat.<br />
Een controle omvat het uitvoeren van werkzaamheden ter<br />
verkrijging van controle-informatie over de bedragen en de<br />
toelichtingen in de jaarrekening. De keuze van de uit te voeren<br />
werkzaamheden is afhankelijk van de professionele oordeelsvor-<br />
ming van de accountant, waaronder begrepen zijn beoordeling<br />
van de risico’s van afwijkingen van materieel belang als gevolg<br />
114 jaarverslag vesteda groep 2006 | Overige gegevens <strong>Vesteda</strong> Groep bv 006<br />
van fraude of fouten. In die beoordeling neemt de accountant<br />
in aanmerking het voor het opmaken van en getrouw weergeven<br />
in de jaarrekening van vermogen en resultaat relevante interne<br />
beheersingssysteem, teneinde een verantwoorde keuze te kun-<br />
nen maken van de controlewerkzaamheden die onder de gege-<br />
ven omstandigheden adequaat zijn maar die niet tot doel<br />
hebben een oordeel te geven over de effectiviteit van het interne<br />
beheersingssysteem van de vennootschap. Tevens omvat een<br />
controle onder meer een evaluatie van de aanvaardbaarheid van<br />
de toegepaste grondslagen voor financiële verslaggeving en van<br />
de redelijkheid van schattingen die de directie van de vennoot-<br />
schap heeft gemaakt, alsmede een evaluatie van het algehele<br />
beeld van de jaarrekening.<br />
Wij zijn van mening dat de door ons verkregen controle-informa-<br />
tie voldoende en geschikt is als basis voor ons oordeel.<br />
Oordeel<br />
Naar ons oordeel geeft de jaarrekening een getrouw beeld van<br />
de grootte en de samenstelling van het vermogen van <strong>Vesteda</strong><br />
Groep bv per 31 december 006 en van het resultaat over 006<br />
in overeenstemming met Titel 9 Boek bw.<br />
Verklaring betreffende andere wettelijke voorschriften<br />
Op grond van de wettelijke verplichting ingevolge artikel :393<br />
lid 5 onder e bw melden wij dat het verslag van de directie, voor<br />
zover wij dat kunnen beoordelen, verenigbaar is met de jaarrekening<br />
zoals vereist in artikel :391 lid 4 bw.<br />
Maastricht, 15 februari 007<br />
Ernst & Young Accountants<br />
namens deze<br />
w.g. J.G.K. van der Zanden ra<br />
Y Object Nieuw Park Leeuwensteijn,<br />
gelegen in Voorburg. In exploitatie<br />
genomen in het verslagjaar.
financiële overzichten<br />
vesteda woningen
Ten geleide<br />
<strong>Vesteda</strong> Groep is in drie onderling organisatorisch verbonden eenheden opgedeeld: het bezit, het<br />
management en de projectontwikkeling. Het juridische eigendom van het onroerend goed berust<br />
bij Dutch Residential Fund i, ii en iii bv. Het economische eigendom van de onroerend goed porte-<br />
feuille is door Dutch Residential Fund iv belichaamd in participaties in het fonds voor gemene reke-<br />
ning <strong>Vesteda</strong> Woningen. <strong>Vesteda</strong> Woningen is een besloten fonds voor gemene rekening, als bedoeld<br />
in de wet vennootschapsbelasting 1969.<br />
Een fonds voor gemene rekening is geen juridische entiteit maar een vermogen waarin ter collec-<br />
tieve belegging goederen zijn opgenomen teneinde de participatiehouders in de opbrengst te doen<br />
delen. Aan een fonds voor gemene rekening zijn een of meerdere bewaarders en een beheerder<br />
verbonden. De bewaarders houden ten titel van beheer de goederen van <strong>Vesteda</strong> Woningen ten<br />
behoeve van de participatiehouders.<br />
Dutch Residental Fund i bv, Dutch Residential Fund ii bv en Dutch Residential Fund iii bv zijn in hun<br />
hoedanigheid van bewaarders juridisch gerechtigd tot alle goederen die tot <strong>Vesteda</strong> Woningen<br />
behoren ten behoeve van de participanten. De participatiehouders zijn economisch gerechtigd tot<br />
dit vermogen.<br />
Participeren in <strong>Vesteda</strong> Woningen kan hetzij direct hetzij via Holding Dutch Residential Fund bv.<br />
Deelnemen houdt tevens de verplichting in om in <strong>Vesteda</strong> Groep bv (beheer) en <strong>Vesteda</strong> Project bv<br />
voor gelijke percentages deel te nemen. <strong>Vesteda</strong> Groep bv heeft een mandaat om rechten en ver-<br />
plichtingen ten aanzien van het woningbezit aan te gaan.<br />
De rechten en verplichtingen van de participatiehouders in ‘<strong>Vesteda</strong> Woningen’ zijn vastgelegd in<br />
de Participatieovereenkomst. Als beheerder van het Fonds is <strong>Vesteda</strong> Groep bv aangesteld.<br />
Financiële overzichten <strong>Vesteda</strong> Woningen 006 117
Grondslagen<br />
<strong>Vesteda</strong> Woningen is geen rechtspersoon. Het is de optelsom van alle rechten en verplichtingen die<br />
zijn verbonden aan de woningen. De rechten en verplichtingen worden gedeeld onder participanten.<br />
Een participatiebewijs geeft de rechten en verplichtingen weer zoals die gelden voor een partici-<br />
pant en zijn neergelegd in de voorwaarden van beheer en bewaring.<br />
Aangezien <strong>Vesteda</strong> Woningen wel overeenkomsten vertoont met een onderneming, wordt in onder-<br />
liggend financieel verslag de terminologie gebruikt, die algemeen gangbaar is bij jaarrekeningen.<br />
grondslagen van waardering van activa en passiva<br />
Beleggingen in vastgoed<br />
De Ontwikkelingsportefeuille wordt gewaardeerd tegen bestede kosten of lagere marktwaarde.<br />
Na oplevering van het project wordt het complex opgenomen in de Exploitatieportefeuille of ver-<br />
vreemd.<br />
De Exploitatieportefeuille wordt gewaardeerd tegen actuele waarde. Onder toepassing van Richt-<br />
lijn 13 ‘Vastgoedbeleggingen’ worden de complexen in deze portefeuilles gewaardeerd tegen<br />
reële waarde, zijnde de hoogste van de marktwaarde in verhuurde staat en de opbrengstwaarde bij<br />
complexgewijze verkoop aan een professionele uitponder. Bij de vaststelling van de actuele waarde<br />
is als voorwaarde meegenomen dat indien de marktwaarde in verhuurde staat de hoogste waarde<br />
is, de actuele waarde maximaal 110% van de opbrengstwaarde bij complexgewijze verkoop aan een<br />
professionele uitponder zal bedragen. Nieuwe objecten blijven gedurende een periode van twee<br />
jaar na oplevering gewaardeerd tegen historische kostprijs (of lagere marktwaarde). Ultimo 006<br />
zijn alle complexen die voor 005 in exploitatie zijn genomen, gewaardeerd tegen actuele waarde.<br />
De marktwaarde in verhuurde staat alsook de getaxeerde opbrengstwaarde bij complexgewijze<br />
verkoop aan een professionele uitponder worden bepaald aan de hand van de discounted cashflow<br />
methode. De portefeuille wordt gedurende het jaar voor ten minste 50% getaxeerd door externe<br />
taxateurs en voor de resterende portefeuille wordt een actualisatie van de waarde door een taxa-<br />
teur opgesteld. Bij zowel de opbrengstwaarde bij complexgewijze verkoop aan een professionele<br />
uitponder als de marktwaarde in verhuurde staat wordt rekening gehouden met overdrachtskos-<br />
ten en andere verkoopkosten.<br />
Financiële vaste activa<br />
De afgesloten intrest-rate-caps worden gewaardeerd tegen historische kostprijs onder aftrek van<br />
afschrijvingen. De afschrijvingen worden gebaseerd op de termijn waarvoor de caps afgesloten<br />
zijn, in relatie tot de uitstaande leningbedragen.<br />
Leningen u/g worden opgenomen tegen nominale waarde. Indien hier aanleiding toe bestaat<br />
wordt een afwaardering toegepast in verband met oninbaarheid.<br />
Vorderingen<br />
Waardering vindt plaats tegen nominale waarde. Voor eventuele oninbaarheid van vorderingen<br />
wordt een voorziening getroffen. Deze voorziening wordt op de vordering in mindering gebracht.<br />
118 jaarverslag vesteda groep 2006 | Financiële overzichten <strong>Vesteda</strong> Woningen 006
Overige langlopende schulden<br />
Hieronder is begrepen de egalisatierekening afkoop dkph. De in het kader van de bruteringsopera-<br />
tie ontvangen subsidies zijn voor dat gedeelte dat niet reeds verantwoord was in de waarde van de<br />
beleggingen per 1 januari 1998, opgenomen in deze egalisatierekening. De egalisatierekening valt<br />
vrij in een periode van tien jaar. Bij verkoop van percelen waarvoor subsidie verkregen is, wordt de<br />
subsidie direct ten gunste van het resultaat gebracht.<br />
Overig<br />
Voor zover niet anders vermeld vindt waardering plaats op basis van historische kosten. Opgenomen<br />
bedragen stellen nominale waarden voor.<br />
grondslagen van resultaatbepaling<br />
Algemeen<br />
De verantwoorde lasten uit exploitatie worden opgenomen tegen historische kostprijs. Baten worden<br />
verantwoord zodra ze gerealiseerd zijn, lasten zodra ze bekend zijn. Baten en lasten worden<br />
toegerekend aan de periode waarop ze betrekking hebben.<br />
Huuropbrengsten<br />
Onder dit hoofd wordt opgenomen het totaal van de over het verslagjaar aan de huurders in rekening<br />
gebrachte huren. Deze huuropbrengsten zijn na aftrek van leegstand en kortingen. In de huuropbrengsten<br />
zijn niet begrepen de door de huurders betaalde voorschotten op de servicekosten.<br />
Exploitatiekosten<br />
De exploitatiekosten bestaan uit direct aan een complex toewijsbare kosten. Deze kosten betreffen<br />
voornamelijk onderhoudskosten, onroerende zaakbelasting en overige heffingen, verzekeringspremies,<br />
beheer- en verhuurcourtages en niet aan de huurders door te berekenen servicekosten. Er<br />
wordt geen voorziening voor groot onderhoud gevormd.<br />
Subsidies en overige baten<br />
Hieronder wordt onder andere verantwoord de vrijval van de dkph-subsidies.<br />
Managementkosten<br />
Als managementkosten worden beschouwd alle operationele kosten die niet rechtstreeks aan de<br />
vastgoedobjecten kunnen worden doorberekend. De managementkosten betreffen met name door<br />
<strong>Vesteda</strong> Groep bv doorberekende kosten. Daarnaast is in de participatie-overeenkomst bepaald<br />
dat Holding Dutch Residential Fund bv en dochtermaatschappijen kosten en aansprakelijkheden<br />
aan <strong>Vesteda</strong> Woningen toerekenen.<br />
De cost-plus regeling bij <strong>Vesteda</strong> Groep bv wordt gebruteerd. De brutering wordt, evenals de<br />
managementkosten, volledig doorberekend aan <strong>Vesteda</strong> Woningen.<br />
Rentebaten en -lasten<br />
De baten en lasten uit hoofde van interest worden opgenomen tegen nominale waarde. Onder<br />
rentelasten is eveneens de amortisatie van de intrest-rate-caps opgenomen.<br />
Financiële overzichten <strong>Vesteda</strong> Woningen 006 119
Gerealiseerd resultaat<br />
Onder het gerealiseerd resultaat wordt verstaan het totaal van de netto huuropbrengst en overige<br />
opbrengsten, verminderd met de bedrijfslasten en interest per saldo, verhoogd met de gereali-<br />
seerde resultaten bij verkoop van vastgoed. Het verkoopresultaat wordt bepaald door de verkoop-<br />
opbrengst (eventueel na aftrek van bemiddelingskosten) te verminderen met de laatst verant-<br />
woorde boekwaarde van de verkochte objecten, welke per kwartaal wordt vastgesteld.<br />
Ongerealiseerd resultaat<br />
Het ongerealiseerd resultaat bestaat uit het totaal van ongerealiseerde herwaarderingen tenge-<br />
volge van externe en interne taxaties en actualisaties.<br />
Fiscale status<br />
<strong>Vesteda</strong> Woningen is een besloten fonds voor gemene rekening, hetgeen betekent dat het fonds<br />
transparant is voor de vennootschapsbelasting en de kapitaalsbelasting. De bezittingen en schul-<br />
den, alsmede de kosten en opbrengsten van <strong>Vesteda</strong> Woningen, worden fiscaal rechtstreeks toege-<br />
rekend aan de beleggers die participaties in <strong>Vesteda</strong> Woningen hebben.<br />
1 0 jaarverslag vesteda groep 2006 | Financiële overzichten <strong>Vesteda</strong> Woningen 006
Balans per 31 december 2006<br />
(na resultaatbestemming)<br />
Bedragen x € 1 mln 31-12-2006 31-12-2005<br />
activa<br />
Vaste Activa<br />
Beleggingen in vastgoed (1) 4.366 4.113<br />
Financiële vaste activa ( ) 31 49<br />
4.397 4.162<br />
Vlottende Activa<br />
Vorderingen op groepsmaatschappijen 1 -<br />
Vorderingen 22 15<br />
Liquide middelen (3) 33 1<br />
56 16<br />
Totaal Activa 4.453 4.178<br />
passiva<br />
Fondsvermogen (4) 3.005 2.806<br />
Langlopende Schulden<br />
Schulden aan groepsmaatschappijen (5) 1.300 1.300<br />
Overige langlopende schulden (6) - 9<br />
1.300 1.309<br />
Kortlopende Schulden<br />
Schulden aan groepsmaatschappijen - 3<br />
Belastingen en premies sociale verzekeringen 3 6<br />
Overige kortlopende schulden 6 9<br />
Overlopende passiva 139 45<br />
148 63<br />
Totaal Passiva 4.453 4.178<br />
Financiële overzichten <strong>Vesteda</strong> Woningen 006 1 1
Winst-en-verliesrekening over 2006<br />
Bedragen x € 1 mln 2006 2005<br />
Opbrengsten<br />
Huuropbrengsten 221 219<br />
Af: Exploitatiekosten 62 57<br />
Netto exploitatie-opbrengst 159 162<br />
Subsidies en overige baten 6 6<br />
Som van de bedrijfsopbrengsten 165 168<br />
Kosten<br />
Managementkosten 17 17<br />
Rentebaten 3 4<br />
Rentelasten 50 42<br />
Exploitatieresultaat 101 113<br />
Verkoopresultaat 45 76<br />
Gerealiseerd resultaat 146 189<br />
Ongerealiseerd resultaat 285 206<br />
Resultaat 431 395<br />
1 jaarverslag vesteda groep 2006 | Financiële overzichten <strong>Vesteda</strong> Woningen 006
Kasstroomoverzicht over 2006<br />
Bedragen x € 1 mln 2006 2005<br />
Gerealiseerd resultaat 146 189<br />
Vrijval dkph 5- 6-<br />
Afschrijving financiële vaste activa 9 9<br />
Mutatie werkkapitaal 29- 8<br />
Kasstroom uit operationele activiteiten 121 200<br />
Investeringen in vastgoed 166- 179-<br />
(Des)investeringen in financiële vaste activa 4 24<br />
(Des)investeringen in fva naar kortlopend 5 -<br />
Desinvesteringen in vastgoed 198 285<br />
Kasstroom uit investeringsactiviteiten 41 130<br />
Mutatie lening a-notes 00 - 004 - 1.300-<br />
Mutatie lening a-notes 005 - 1.300<br />
Uitkering aan participanten 130- 340-<br />
Kasstroom uit financieringsactiviteiten 130- 340-<br />
Totaal kasstromen 32 10-<br />
Liquide middelen ultimo boekjaar 33 1<br />
Liquide middelen primo boekjaar 1 11<br />
toelichting bij het kasstroomoverzicht<br />
32 10-<br />
Het kasstroomoverzicht is opgesteld volgens de indirecte methode. De geldmiddelen in het kas-<br />
stroomoverzicht bestaan alleen uit de liquide middelen. Ontvangsten en uitgaven uit hoofde van<br />
interest en winstbelastingen zijn opgenomen onder de kasstroom uit operationele activiteiten.<br />
Betaalde dividenden zijn opgenomen onder de kasstroom uit financieringsactiviteiten.<br />
Financiële overzichten <strong>Vesteda</strong> Woningen 006 1 3
Toelichtingen<br />
beleggingen in vastgoed (1)<br />
Portefeuille in exploitatie<br />
Ontwikkelings- Verhuur- Verhuur-<br />
Bedragen x € 1 mln portefeuille fase verkoopfase Totaal<br />
Waarde per 1 januari 006 325 3.079 709 4.113<br />
Investeringen 120 35 11 166<br />
Desinvesteringen - - 198- 198-<br />
Interne overboekingen 357- - 357 -<br />
Subtotaal 88 3.114 879 4.081<br />
Herwaardering in boekjaar - 231 54 285<br />
Waarde per 31 december 2006 88 3.345 933 4.366<br />
financiële vaste activa ( )<br />
Bedragen x € 1 mln 01-01-06 mutaties af naar kortl. 31-12-06<br />
Intrest-rate-caps 20 8 - 12<br />
Financieringskosten 2 1 - 1<br />
Leningen u/g Dutch Residential Fund i bv 8 - 2 6<br />
Leningen u/g Dutch Residential Fund ii bv 8 - 2 6<br />
Leningen u/g Dutch Residential Fund iii bv 7 - 1 6<br />
Leningen u/g Overige 4 4 - -<br />
49 13 5 31<br />
Door <strong>Vesteda</strong> zijn, met als doel het afdekken van de renterisico’s, vier intrest-rate-cap-overeenkom-<br />
sten afgesloten met een financieringsinstelling. Hierdoor is het risico van een stijgende rente voor<br />
de externe financiering beperkt. In juli 005 zijn swap-overeenkomsten afgesloten welke effectief<br />
zullen worden na afloop van de intrest-rate-cap-overeenkomsten. De looptijd van de overeenkom-<br />
sten komt overeen met de resterende looptijden van de in 005 afgesloten obligatieleningen. Door<br />
deze overeenkomsten is het risico van een fluctuerende rente volledig afgedekt.<br />
De actuele waarde van de intrest-rate-caps ultimo 006 bedraagt € 0,8 mln ( 005: € 0,8 mln) en<br />
van de swap-overeenkomsten € 1,9 mln ( 005: € -7,0 mln).<br />
Over de lening aan de bewaarders wordt een rente berekend gebaseerd op de driemaands Euribor.<br />
Zekerheden zijn niet gesteld.<br />
In september 007 zal een deel van de leningen aan Dutch Residential Fund i bv, Dutch Residential<br />
Fund ii bv en Dutch Residential Fund iii bv worden afgelost.<br />
liquide middelen (3)<br />
De liquide middelen staan geheel ter vrije beschikking.<br />
1 4 jaarverslag vesteda groep 2006 | Financiële overzichten <strong>Vesteda</strong> Woningen 006
fondsvermogen (4)<br />
Bedragen x € 1 mln geplaatst herwaarderings- overige totaal<br />
kapitaal agio reserve reserve<br />
Stand 1 januari 006 - 2.206 600 - 2.806<br />
Dividend 006 - 65- - 167- 232-<br />
Resultaat over 006 - - 285 146 431<br />
Realisatie door verkoop - - 21- 21 -<br />
Stand 31 december 2006 - 2.141 864 - 3.005<br />
schulden aan groepsmaatschappijen (5)<br />
Bedragen x € 1 mln 01-01-06 opname aflossing 31-12-06<br />
<strong>Vesteda</strong> Residential Funding ii bv inzake:<br />
a1 notes 200 - - 200<br />
a notes 400 - - 400<br />
a3 notes 400 - - 400<br />
a4 notes 300 - - 300<br />
1.300 - - 1.300<br />
Door <strong>Vesteda</strong> Residential Funding ii bv zijn in 005 voor een totaal-bedrag van € 1.300 miljoen<br />
obligaties geplaatst met een variabele rente bestaande uit:<br />
• € 00 miljoen class a1 secured floating rate notes;<br />
• € 400 miljoen class a secured floating rate notes;<br />
• € 400 miljoen class a3 secured floating rate notes;<br />
• € 300 miljoen class a4 secured floating rate notes.<br />
<strong>Vesteda</strong> Residential Funding ii bv is een vennootschap speciaal opgericht om de financiering te<br />
verzorgen ten behoeve van Dutch Residential Fund i bv, Dutch Residential Fund ii bv en Dutch Resi-<br />
dential Fund iii bv, door middel van overeenkomsten tussen genoemde partijen, <strong>Vesteda</strong> Groep en<br />
de Security Trustee. Verder is het de taak van <strong>Vesteda</strong> Residential Funding ii bv om zekerheden te<br />
verschaffen in verband met de financiering. Alle aandelen van <strong>Vesteda</strong> Residential Funding ii bv<br />
worden gehouden door Stichting <strong>Vesteda</strong> Residential Funding ii. De manager van de stichting is<br />
atc Management bv.<br />
De door <strong>Vesteda</strong> Residential Funding ii bv met de emissie verkregen geldmiddelen zijn doorge-<br />
leend aan Dutch Residential Fund i bv, Dutch Residential Fund ii bv en Dutch Residential Fund iii<br />
bv. Als gevolg van bovenstaande acties beschikt <strong>Vesteda</strong> Groep daardoor per balansdatum over de<br />
volgende faciliteiten:<br />
• Term a1 Facility ad € 00 miljoen met een beoogde resterende looptijd van 1,55 jaar;<br />
• Term a Facility ad € 400 miljoen met een beoogde resterende looptijd van 3,55 jaar;<br />
• Term a3 Facility ad € 400 miljoen met een beoogde resterende looptijd van 5,55 jaar;<br />
• Term a4 Facility ad € 300 miljoen met een beoogde resterende looptijd van 8,55 jaar.<br />
Financiële overzichten <strong>Vesteda</strong> Woningen 006 1 5
De geldnemers zijn Dutch Residential Fund i bv, Dutch Residential Fund ii bv en Dutch Residential<br />
Fund iii bv in hun hoedanigheid van bewaarders van <strong>Vesteda</strong> Woningen. De geldnemers hebben<br />
de gelden ter beschikking gesteld aan <strong>Vesteda</strong> Woningen. De rente vervalt per kwartaal en is geba-<br />
seerd op het driemaands Euribor-tarief verhoogd met een per type gedifferentieerde opslag.<br />
Voor Term a1, Term a , Term a3 en Term a4 bedraagt deze gedifferentieerde opslag respectievelijk<br />
0,1 %, 0,15%, 0, 0% en 0, 8%. De ‘term a notes’ zijn genoteerd aan Euronext Amsterdam. De juridi-<br />
sche looptijd van de leningen bedroeg bij plaatsing 1 jaar. Echter bij overschrijding van de beoogde<br />
looptijden treden sancties in werking die met name betrekking hebben op uitkeringen aan resul-<br />
taatgerechtigden bij de <strong>Vesteda</strong> Groep. Vervroegde aflossing is toegestaan, waarbij voor de a , a3<br />
en a4 obligatieleningen beperkte boeteclausules van kracht zijn.<br />
Aan de leningen is een groot aantal rapportage- en informatieverplichtingen verbonden. Wanneer<br />
niet tijdig de verschuldigde interest betaald is of andere verplichtingen niet zijn nagekomen, treden<br />
de volgende gevolgen in werking:<br />
• betaling van dividend en soortgelijke uitkeringen zijn niet meer toegestaan;<br />
• er wordt een pandrecht gevestigd op de bankrekeningen waarop de huurinkomsten binnen-<br />
komen;<br />
• de stemrechten op de aandelen van Dutch Residential Fund i bv, Dutch Residential Fund ii bv en<br />
Dutch Residential Fund iii bv gaan over naar de Security Trustee;<br />
• op het onroerend goed wordt een recht van hypotheek gevestigd ten behoeve van de Security<br />
Trustee tot een bedrag van 150% van de openstaande waarde van de leningen;<br />
• verhaal op schulden kan alleen plaatsvinden uit de woningportefeuille. Schuldeisers hebben<br />
geen verhaalsmogelijkheid op het overige vermogen (buiten <strong>Vesteda</strong> Woningen) van de partici-<br />
panten.<br />
Indien niet voldaan wordt aan een aantal financiële voorwaarden (ratio’s) treden verdergaande<br />
sancties in werking. Naast bovenstaande maatregelen wordt dan tevens de beschikkingsmacht<br />
van het management over het onroerend goed aanzienlijk beperkt.<br />
overige langlopende schulden (6)<br />
Aangezien 007 het laatste jaar is van de vrijval van de egalisatierekening afkoop dkph is deze<br />
post overgebracht naar kortlopende schulden.<br />
Niet uit de balans blijkende verplichtingen<br />
<strong>Vesteda</strong> Woningen heeft ultimo 006 voor circa € miljoen niet uit de balans blijkende verplich-<br />
tingen. Het betreft aangegane verplichtingen uit hoofde van aannemingsovereenkomsten welke<br />
een kortlopend karakter hebben.<br />
Participanten<br />
Het Fonds <strong>Vesteda</strong> Woningen kent ultimo 006 de volgende participanten:<br />
ing Real Estate<br />
Delta Lloyd<br />
Dutch Residential Fund iv bv<br />
Holding Dutch Residential Fund bv<br />
1 6 jaarverslag vesteda groep 2006 | Financiële overzichten <strong>Vesteda</strong> Woningen 006
Voorstel uitkering aan beleggers<br />
<strong>Vesteda</strong> Woningen heeft in het boekjaar 006 een totaalbedrag van € 3 miljoen toegekend aan<br />
haar participanten. Dit is inclusief € 10 miljoen uit te keren in april 007.<br />
€ %<br />
Intrinsieke waarde primo 006 € 112,25 100,0%<br />
Gerealiseerd resultaat € 5,81 5,2%<br />
Ongerealiseerd resultaat € 11,41 10,2%<br />
Toegekend aan participanten in 006 € 9,28- -8,3%<br />
Intrinsieke waarde ultimo 2006 € 120,19 107,1%<br />
Voorgesteld wordt op grond van reeds gedane toekenningen geen slotuitkering meer te verrichten.<br />
Maastricht, 15 februari 007<br />
De beheerder:<br />
<strong>Vesteda</strong> Groep bv<br />
De bewaarders:<br />
Dutch Residential Fund i bv, Dutch Residential Fund ii bv en Dutch Residential Fund iii bv.<br />
voor deze:<br />
H.C.F. Smeets, ceo<br />
F.H. van der Togt<br />
O. Breur<br />
Financiële overzichten <strong>Vesteda</strong> Woningen 006 1 7
aan de aandeelhouders van en participanten in vesteda woningen<br />
Accountantsverklaring<br />
Wij hebben de in het jaarverslag 006 van <strong>Vesteda</strong> Groep bv te<br />
Maastricht op pagina’s 117 tot en met 1 7 opgenomen ‘Financiële<br />
overzichten <strong>Vesteda</strong> Woningen’ over 006 bestaande uit de<br />
geconsolideerde balans per 31 december 006, winst-en-verlies-<br />
rekening, mutatieoverzicht eigen vermogen en kasstroomover-<br />
zicht over 006 alsmede uit een overzicht van de belangrijkste<br />
grondslagen voor financiële verslaggeving en overige toelichtin-<br />
gen gecontroleerd.<br />
Verantwoordelijkheid van de directie<br />
De directie van <strong>Vesteda</strong> Groep bv is verantwoordelijk voor het<br />
opmaken van de ‘Financiële overzichten <strong>Vesteda</strong> Woningen’ die<br />
het vermogen en het resultaat getrouw dienen weer te geven,<br />
alsmede voor het opstellen van het jaarverslag, beide in overeen-<br />
stemming met de grondslagen van waardering van de activa en<br />
passiva en de methoden van resultaatbepaling zoals uiteengezet<br />
onder de hoofden: ‘Grondslagen van waardering activa en pas-<br />
siva’ en ‘Grondslagen van resultaatbepaling’ op pagina 118 tot en<br />
met 1 0. Deze verantwoordelijkheid omvat onder meer: het ont-<br />
werpen, invoeren en in stand houden van een intern beheer-<br />
singssysteem relevant voor het opmaken van en getrouw<br />
weergeven in de ‘Financiële overzichten <strong>Vesteda</strong> Woningen’ van<br />
vermogen en resultaat, zodanig dat deze geen afwijkingen van<br />
materieel belang als gevolg van fraude of fouten bevat, het<br />
kiezen en toepassen van aanvaardbare grondslagen voor<br />
financiële verslaggeving en het maken van schattingen die<br />
onder de gegeven omstandigheden redelijk zijn.<br />
Verantwoordelijkheid van de accountant<br />
Onze verantwoordelijkheid is het geven van een oordeel over de<br />
‘Financiële overzichten <strong>Vesteda</strong> Woningen’ op basis van onze<br />
controle. Wij hebben onze controle verricht in overeenstemming<br />
met Nederlands recht. Dienovereenkomstig zijn wij verplicht te<br />
voldoen aan de voor ons geldende gedragsnormen en zijn wij<br />
gehouden onze controle zodanig te plannen en uit te voeren dat<br />
een redelijke mate van zekerheid wordt verkregen dat de ‘Finan-<br />
ciële overzichten <strong>Vesteda</strong> Woningen’ geen afwijkingen van<br />
materieel belang bevatten.<br />
Een controle omvat het uitvoeren van werkzaamheden ter ver-<br />
krijging van controle-informatie over de bedragen en de toelich-<br />
tingen in de ‘Financiële overzichten <strong>Vesteda</strong> Woningen’. De keuze<br />
1 8 jaarverslag vesteda groep 2006 | Financiële overzichten <strong>Vesteda</strong> Woningen 006<br />
van de uit te voeren werkzaamheden is afhankelijk van de pro-<br />
fessionele oordeelsvorming van de accountant, waaronder<br />
begrepen zijn beoordeling van de risico’s van afwijkingen van<br />
materieel belang als gevolg van fraude of fouten. In die beoorde-<br />
ling neemt de accountant in aanmerking het voor het opmaken<br />
van en getrouw weergeven in de ‘Financiële overzichten <strong>Vesteda</strong><br />
Woningen’ van vermogen en resultaat relevante interne beheer-<br />
singssysteem, teneinde een verantwoorde keuze te kunnen<br />
maken van de controlewerkzaamheden die onder de gegeven<br />
omstandigheden adequaat zijn maar die niet tot doel hebben<br />
een oordeel te geven over de effectiviteit van het interne beheer-<br />
singssysteem van <strong>Vesteda</strong> Woningen. Tevens omvat een controle<br />
onder meer een evaluatie van de aanvaardbaarheid van de toe-<br />
gepaste grondslagen voor financiële verslaggeving en van de<br />
redelijkheid van schattingen die de directie heeft gemaakt,<br />
alsmede een evaluatie van het algehele beeld van de ‘Financiële<br />
overzichten <strong>Vesteda</strong> Woningen’.<br />
Wij zijn van mening dat de door ons verkregen controle-informa-<br />
tie voldoende en geschikt is als basis voor ons oordeel.<br />
Oordeel<br />
Naar ons oordeel geven de ‘Financiële overzichten <strong>Vesteda</strong><br />
Woningen’ over 006 een zodanig inzicht in de grootte en de<br />
samenstelling van het vermogen van <strong>Vesteda</strong> Woningen per 31<br />
december 006 en van het resultaat over 006 als in de gegeven<br />
omstandigheden is vereist in overeenstemming met de grondslagen<br />
van waardering van de activa en passiva en de methoden<br />
van resultaatbepaling zoals uiteengezet onder de hoofden:<br />
‘Grondslagen van waardering activa en passiva’ en ‘Grondslagen<br />
van resultaatbepaling’ op pagina 118 tot en met 1 0.<br />
Tevens melden wij dat het verslag van de directie voor zover wij<br />
dat kunnen beoordelen, verenigbaar is met de ‘Financiële overzichten<br />
<strong>Vesteda</strong> Woningen’.<br />
Maastricht, 15 februari 007<br />
Ernst & Young Accountants<br />
namens deze<br />
w.g. J.G.K. van der Zanden ra
<strong>Vesteda</strong> Groep bv<br />
Plein 1992 1<br />
6221 jp Maastricht<br />
Postbus 1211<br />
6201 be Maastricht<br />
t (043) 329 66 66<br />
f (043) 329 66 00<br />
info@vesteda.com<br />
www.vesteda.com