15.09.2013 Views

postrof - maart 2011 - Altrecht

postrof - maart 2011 - Altrecht

postrof - maart 2011 - Altrecht

SHOW MORE
SHOW LESS

You also want an ePaper? Increase the reach of your titles

YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.

@ We<br />

<strong>postrof</strong><br />

<strong>maart</strong> <strong>2011</strong><br />

nummer 1 - jaargang 4<br />

hebben er maanden naar uitgezien,<br />

maar nu is ie toch echt binnen:<br />

de nieuwe medicatierobot! De<br />

oude robot heeft ruim 15 jaar z’n<br />

werk gedaan en vele, vele cliënten<br />

van medicatie voorzien, maar met de<br />

oplopende werkdruk bij de apotheek<br />

kwam toch het pensioen van het<br />

apparaat in zicht.<br />

De afgelopen jaren heeft de apotheek<br />

met twee medicatierobots gewerkt,<br />

de oude ATC en een nieuwe versie<br />

ervan (de FDS). De oude machine had<br />

een snelheid van 24 zakjes per minuut<br />

en ruimte voor een krappe 200<br />

geneesmiddelen; de FDS kan 330 geneesmiddelen<br />

distribueren met een<br />

vaart van 60 zakjes per minuut. Een<br />

flinke snelheidswinst, vooral als je bedenkt<br />

dat we met het GDS-systeem<br />

(Geneesmiddelen Distributie Systeem)<br />

wekelijks 65.000 geneesmiddelen<br />

verpakken!<br />

Voorheen: 24 zakjes per<br />

minuut en ruimte voor<br />

200 geneesmiddelen.<br />

Nu: 60 zakjes per minuut<br />

en ruimte voor 330 geneesmiddelen.<br />

Daar komt nog bij dat we vorig jaar<br />

zijn begonnen met geautomatiseerde<br />

controle van medicatierol-<br />

A<strong>postrof</strong> is een kwartaaluitgave van<br />

Apotheek <strong>Altrecht</strong> en wordt verspreid<br />

bij alle afdelingen waaraan de apotheek<br />

levert<br />

len. Dat houdt in dat een rol met<br />

medicatie na het uitdraaien wordt<br />

gefotografeerd, zodat we de inhoud<br />

ook naderhand kunnen inzien bij<br />

vragen van de afdelingen.<br />

verpakt wekelijks 65.000<br />

geneesmiddelen<br />

Belangrijker nog, er wordt met dit<br />

systeem gecontroleerd of de inhoud<br />

van de zakjes overeenkomt met de<br />

verwerkte recepten en dus de geprinte<br />

tekst op de zakjes zelf. Met de oude<br />

medicatierobot was dit niet mogelijk,<br />

maar met de komst van de nieuwe<br />

gaan we alles schouwen: veiliger en<br />

achteraf na te zoeken!<br />

60 zakjes per minuut<br />

Maar om de nieuwe machine op z’n<br />

plekje te krijgen lagen er nog wat<br />

uitdagingen onderweg. De machine<br />

weegt leeg namelijk 750kg. Als je weet<br />

hoe de apotheek is gehuisvest: in een<br />

‘wat ouder’ pand op de eerste etage en<br />

bepaald geen magazijndeuren om een<br />

dergelijk apparaat welkom te heten…<br />

Na veel meetwerk werd besloten dat<br />

het pand het wel aan kon, dus stond<br />

er 20 december j.l. een forse hijskraan<br />

klaar om de medicatierobot naar<br />

een hoger plan te werken: dat van de<br />

apotheek! Via de brandtrap paste de<br />

volledig ontmantelde FDS nét door<br />

de deur en kon het apparaat naar z’n<br />

plekje worden gereden met de nodige<br />

verstevigingen op de vloer.<br />

Nu staat de nieuwe machine trots<br />

z’n werk te doen, naast z’n iets oudere<br />

broertje, en we zijn er blij mee!<br />

Sneller, betrouwbaar en met meer<br />

mogelijkheden, zodat we onze<br />

cliënten dagelijks van medicatie kunnen<br />

voorzien!


Lithium<br />

een geneesmiddel met een X-factor<br />

Lithium is het best bewezen geneesmiddel voor de<br />

behandeling van bipolaire stoornissen en wordt al meer<br />

dan dertig jaar gebruikt voor de behandeling van deze<br />

aandoening. Een bipolaire stoornis wordt ook wel<br />

manisch-depressieve stoornis genoemd en bestaat uit<br />

wisselende manische en depressieve episodes; Patiënten<br />

kunnen (zeer ernstig) depressief zijn: ze zien niets meer<br />

zitten, beleven geen plezier aan de dingen en hebben<br />

nergens energie voor. Tijdens een manie gebeurt juist het<br />

tegenovergestelde: er is energie te over, patiënten slapen<br />

minder of niet, springen van de hak op de tak, pakken alles<br />

aan en hebben grootheidswanen.<br />

De behandeling met lithium richt zich erop het<br />

schomme-len in stemming te verminderen. Het<br />

werkingsmechanisme van lithium is niet opgehelderd.<br />

Hoewel het onduidelijk is hoe lithium werkt, is het<br />

onomstotelijk aangetoond dat het werkt.<br />

De hoeveelheid lithium in het bloed is heel belangrijk<br />

voor het effect van lithium en luistert heel nauw. Daarom<br />

zijn bloedspiegelbepalingen bij lithium essentieel. Voor de<br />

behandeling van een acute manie moet de hoeveelheid<br />

lithium in het bloed (de zogenaamde bloedspiegel)<br />

binnen een bepaald bereik liggen, te weten tussen de<br />

1,0 en 1,2 mmol/l. Wanneer lithium wordt gebruikt ter<br />

voorkoming van manische en depressieve episodes, kan<br />

men met minder lithium toe: de lithiumconcentratie in het<br />

bloed dient dan tussen de 0,6 en 1,0 mmol/l te bedragen.<br />

Het lithiumgehalte in het bloed dient in het begin van de<br />

behandeling frequent te worden bepaald, vaak eenmaal<br />

per week. Wanneer een goede dosering is gevonden en<br />

de behandeling gericht is op het voorkomen van nieuwe<br />

episodes, kan een bloedspiegelbepaling vaak een keer per<br />

maand en later zelfs minder frequent geschieden. Te lage<br />

bloedspiegels vergroten het risico dat nieuwe manische of<br />

depressieve episodes ontstaan. Te hoge bloedspiegels dragen<br />

het risico van ernstige en toxische bijwerkingen met<br />

zich mee.<br />

Lithium kent nog een aantal nadelen: Een daarvan is dat de<br />

uitscheiding van lithium volledig op rekening komt van de<br />

nieren. Dus moet er altijd rekening gehouden worden met<br />

de nierfunctie van de patiënt. Wanneer de nierfunctie is<br />

afgenomen (vaak bij oudere patiënten), dan moet minder<br />

lithium worden gebruikt.<br />

De waterhuishouding van de patiënt kan de lithiumspiegel<br />

beïnvloeden; bij veel zweten, plassen of diarree is het<br />

belangrijk dat de patiënt veel drinkt om het vochtverlies te<br />

compenseren.<br />

Lithium kent ook een groot aantal bijwerkingen.<br />

De meest voorkomende bijwerkingen zijn misselijkheid,<br />

diarree, gewichtstoename, trillen van de handen en<br />

problemen met concentreren. De misselijkheid en diarree<br />

die door lithium wordt veroorzaakt, treedt met name<br />

op kort na inname van de tabletten. Deze kan worden<br />

verminderd door tabletten te gebruiken waar lithium<br />

langzaam uit vrijkomt of door lithium in kleine porties<br />

over de dag te verdelen. Lithiumtabletten samen met de<br />

maaltijd innemen helpt ook. Ook kan lithium dorstig maken,<br />

waardoor veel wordt gedronken en geplast. Een andere,<br />

lastige, bijwerking is dat lithium soms leidt tot een fijne<br />

trilbeweging van de vingers. Deze bijwerkingen kunnen<br />

optreden bij doseringen van lithium die nodig zijn ter<br />

behandeling en voorkoming van manisch-depressieve<br />

beelden (de zogenaamde therapeutische dosis). Ze zijn<br />

daarom soms moeilijk te vermijden.<br />

Een vaak onderschatte bijwerking van lithium is dat het<br />

tot concentratieproblemen kan leiden. Deze verschijnselen<br />

zijn zo lastig dat ze de belangrijkste reden vormen<br />

waarom patiënten lithium niet meer willen gebruiken.<br />

De beste manier deze bijwerking tegen te gaan of te<br />

voorkomen, is een verlaging van de lithiumdosering.<br />

Bij stijging van de hoeveelheid lithium in het bloed doen<br />

zich toxische effecten voor. Aanvankelijk heeft de patiënt<br />

het gevoel op watten te lopen, het evenwicht gemakkelijk<br />

te verliezen, alsof hij ieder moment kan omvallen. De<br />

omgeving ziet vaak aan de patiënt dat hij een “dronkenmansloop”<br />

heeft. Wanneer de lithiumhoeveelheid in<br />

het bloed verder stijgt, treedt dubbelzien en onduidelijk<br />

praten op. Tenslotte wordt de patiënt verward en raakt hij<br />

bewusteloos.<br />

Na jarenlang gebruik kunnen effecten optreden die met<br />

name betrekking hebben op nier- en schildklierfunctie.<br />

Deze zijn te voorkomen door lithium zorgvuldig en regelmatig<br />

in te nemen en door geregeld te controleren of het<br />

lithiumgehalte in het bloed niet te hoog is. De effecten op<br />

de nieren komen in 20 tot 25% van de langdurig behandelde<br />

patiënten voor. Dit uit zich voornamelijk in het veelvuldig<br />

moeten plassen. Ondanks deze bijwerking is het<br />

onwaarschijnlijk dat lithium leidt tot ernstige<br />

nierbeschadiging. Langdurig lithiumgebruik kan ook leiden<br />

tot een verminderde schildklierfunctie. Dit komt voor<br />

bij ongeveer een derde van de patiënten die langdurig<br />

lithium gebruikt. Regelmatige controle van de nier- en<br />

schildklierfunctie is algemeen gebruik bij patiënten die<br />

langdurig lithium gebruiken.


Geneesmiddelvergoedingen: ingewikkeld?!<br />

De farmaceutisch zorg van klinische patiënten wordt betaald uit het budget van <strong>Altrecht</strong>. Jaarlijks geeft <strong>Altrecht</strong><br />

circa 1 miljoen euro uit aan geneesmiddelen. Deze geneesmiddelen worden niet betaald door de zorgverzekeraar<br />

van patiënten zoals in de thuissituatie. Binnen de instellingen hebben we dus niet te maken met ingewikkelde<br />

vergoedingsregels die in de openbare apotheek nogal eens voor verwarring zorgen.<br />

In de openbare apotheek geld het GVS. GVS staat voor geneesmiddelenvergoedingssysteem. In het GVS wordt de<br />

vergoeding van geneesmiddelen geregeld. Geneesmiddelen die niet in het GVS zijn opgenomen, worden niet<br />

vergoed. Per geneesmiddel geldt ook een maximale vergoeding. Zodra een leverancier deze maximale vergoeding<br />

overschrijdt moet de verzekerde het bedrag boven de limiet zelf betalen. Een voorbeeld uit de psychiatrie is de hoge<br />

eigen bijdrage die betaald moet worden voor methylfenidaat bevattende geneesmiddelen zoals Concerta®, Equasym® en<br />

Medikinet®. Deze eigen bijdrage wordt de GVS-bijdrage genoemd.<br />

Hoe werkt dit geneesmiddelvergoedingssystem GVS?<br />

De geneesmiddelen worden onderverdeeld in groepen van onderling vervangbare geneesmiddelen.<br />

Middelen zijn onderling vervangbaar als ze beschikken over een gelijksoortig(e) werking/werkingsmechanisme en<br />

toepassingsgebied, als er geen klinisch relevante verschillen in eigenschappen zijn, als ze een gelijke toedieningsweg<br />

hebben en tenslotte bestemd zijn voor dezelfde leeftijdscategorie. De hoge GVS-bijdrage op de hierboven beschreven dure<br />

langwerkende methylfenidaat preparaten valt te verklaren doordat deze middelen geclusterd zijn met goedkope<br />

‘gewone’ methylfenidaat tabletten. Op de site www.medicijnkosten.nl kun je terugvinden wat een geneesmiddel kost<br />

en of er een eigen bijdrage voor betaald moet worden.<br />

afscheid van...<br />

Marco Smaal<br />

In <strong>Altrecht</strong> is automatisering een belangrijke rol gaan<br />

krijgen. Computers en robots bieden veel hulp en<br />

nauwkeurigheid, iets dat gewenst is in een instelling<br />

waar geneesmiddelen veel invloed op de patiënt hebben.<br />

Hoewel de computerprogramma’s los van elkaar<br />

over het algemeen goed functioneren kan het nog<br />

weleens lastig zijn om ze aan elkaar te koppelen, om<br />

bijvoorbeeld de naam/geboortedatum van een patient<br />

in beide systemen te doen verschijnen. De vele updates<br />

en veranderingen van instellingen van zo’n programma<br />

kunnen namelijk nog weleens roet in het eten gooien.<br />

De meeste lezers kennen Marco Smaal niet (wat overigens<br />

een groot gemis is), maar Marco is in de apotheek<br />

een van de grote (1,84mtr) menselijke schakels die de<br />

computersystemen van de apotheek, <strong>Altrecht</strong> en ook<br />

het toekomstige EVS actief met elkaar laat praten. Wanneer<br />

er problemen zijn met de communicatie van deze<br />

systemen roepen wij: Marco! Nou ja… riepen wij, want<br />

met ingaan van de maand <strong>maart</strong> <strong>2011</strong> heeft Marco bij<br />

het ZIS een nieuwe plek gekregen.<br />

Hierdoor krijgt het ZIS meer kennis in huis en kan<br />

het nog beter hun diensten verstrekken. Maar wij<br />

waarschuwen het ZIS. Soms test Marco op een zeer<br />

serieuze manier de helderheid van het moment. Zo was<br />

er eens een moment dat<br />

onze MFP het niet deed. Na<br />

herhaaldelijk zelf gekeken<br />

te hebben suggereerde<br />

Marco de oplossing om de<br />

netvoedingstekker even<br />

om te draaien… Bazinga!<br />

Marco, we gaan je missen<br />

man! En we wensen je<br />

heel veel plezier toe op je<br />

nieuwe werkplek!<br />

Quickscan van:<br />

de afdelingsvoorraden<br />

De grootste geneesmiddelvoorraad van <strong>Altrecht</strong> bevindt<br />

zich in de apotheek. Daar controleren we dan ook structureel<br />

de houdbaarheid, de koelkasttemperatuur en andere<br />

zaken die voor de houdbaarheid van belang zijn. Wat<br />

echter snel vergeten wordt, is dat alle afdelingen ook een<br />

geneesmiddelvoorraad hebben. De apotheek heeft slecht<br />

zicht op de bewaaromstandigheden van die voorraden.<br />

We weten dat op sommige afdelingen duidelijke protocollen<br />

aanwezig zijn hoe met de geneesmiddelvoorraad<br />

om te gaan, maar er zijn vast ook afdelingen waarbij dit<br />

allemaal wat minder strikt geregeld is. Of ruimtes die eigenlijk<br />

niet aan de eisen voldoen. Het overzicht ontbreekt<br />

echter en dat moet anders om aan de geldende wet- en<br />

regelgeving te kunnen voldoen.<br />

Daarom voert de apotheek vanaf dit jaar controles uit op<br />

de geneesmiddelvoorraden op de afdelingen. Tussen eind<br />

februari en half <strong>maart</strong> wordt elke afdeling bezocht door<br />

een apotheker die met een uniforme checklist de geneesmiddelvoorraad<br />

zal nalopen. Daarbij wordt gekeken naar<br />

zaken als houdbaarheid en koelkasttemperatuur, maar<br />

ook naar overkoepelende kwesties zoals de geschiktheid<br />

van de ruimte en kasten. Als afdeling hoef je je eigenlijk<br />

niet voor te bereiden op deze bezoeken. Wellicht stellen<br />

we wat vragen, maar in principe is het de bedoeling dat<br />

de apotheker niemand tot last is en snel weer weg is, we<br />

noemen het bezoekje dan ook een Quickscan.<br />

Met de resultaten van deze controle, hopen we allereerst<br />

een beter zicht te krijgen op de stand van zaken rondom<br />

de geneesmiddelvoorraden: zijn we op de goede weg?<br />

De resultaten en aanbevelingen zullen aan de afdelingen<br />

worden teruggekoppeld in een kort rapport. Op langere<br />

termijn hopen we dat eventuele aanbevelingen kunnen<br />

worden gebruikt om het beheer van de geneesmiddelen<br />

zo goed mogelijk uit te voeren.


Kun je ons wat meer vertellen over <strong>Altrecht</strong> Bipolair?<br />

<strong>Altrecht</strong> Bipolair is een ambulante afdeling gespecialiseerd<br />

in diagnostiek en behandeling van patiënten met<br />

een bipolaire stoornis.<br />

De diagnose bipolaire stoornis is soms lastig vast te stellen.<br />

Binnen ons centrum wordt daarom veel aandacht<br />

besteed aan diagnostiek. De uiteindelijke behandeling is<br />

er niet alleen op gericht de klachten te verhelpen, maar<br />

juist ook om nieuwe episoden te voorkomen.<br />

Daarnaast bieden wij second opinions. We doen ook<br />

wetenschappelijk onderzoek en ontwikkelen nieuwe behandelingsmogelijkheden.<br />

Dit komt ook tot uiting in de<br />

TOPGGZ erkenning.<br />

Speelt medicatie een grote rol in de behandeling van de bipolaire<br />

patiënt?<br />

Jazeker. Een groot deel van de patiënten is stabiel met<br />

lithium. Zij krijgen veel minder en mildere episoden. Dit<br />

geldt helaas niet altijd: veel patiënten hebben nog andere<br />

medicatie nodig naast lithium (bijv. antipsychotica) of gebruiken<br />

in plaats van lithium andere medicijnen (bijv. antiepileptica).<br />

Er zijn niet veel mensen die zonder medicatie<br />

goed geholpen zijn.<br />

Wat zijn de problemen met medicatie waar jullie patiënten<br />

tegenaan lopen?<br />

Het valt niet mee dagelijks medicatie te moeten gebruiken.<br />

Zeker wanneer je al langer geen klachten meer hebt<br />

en de medicatie neemt om niet opnieuw ziek te worden.<br />

Of tijdens een manie. Patiënten hebben op dat moment<br />

vaak geen ziekte-inzicht en vinden niet dat zij medicatie<br />

nodig hebben, terwijl er dan juist veel fout kan gaan.<br />

Apotheek <strong>Altrecht</strong><br />

Dolderseweg 164<br />

3734 BN Den Dolder<br />

Telefoon: 030 - 2256 554<br />

Fax: 030 - 2256 987<br />

Openingstijden balie:<br />

09:00 - 10:30 uur<br />

15:00 - 16:00 uur<br />

Telefonische bereikbaarheid:<br />

08:30 - 12:30 uur<br />

13:00 - 17:00 uur<br />

E-mail: apotheek@altrecht.nl<br />

Artikelsuggesties e-mail je naar bovenstaand<br />

e-mailadres o.v.v. ‘a<strong>postrof</strong>’<br />

Bereikbaarheid apothekers<br />

Janwillem Renes, psychiater <strong>Altrecht</strong><br />

Bipolair, vertelt over de medicamenteuze<br />

behandeling van bipolaire stoornissen.<br />

Hoe gaan jullie daarmee om?<br />

Dit soort dilemma’s moet goed met de patiënt besproken<br />

worden. Psycho-educatie en vaste begeleiding helpen daarbij.<br />

Overigens is de patiëntenvereniging voor Manisch Depressieven<br />

en Betrokkenen (de VMDB) een actieve vereniging<br />

waar patiënten ook voor steun terecht kunnen.<br />

Hoe zit het met de bijwerkingen?<br />

Lithium kan onder andere een tremor, dorst en een nare<br />

smaak geven. Zowel door lithium als andere medicijnen<br />

kunnen patiënten erg aankomen in gewicht. Daarnaast<br />

heeft lithium een negatief effect op het gebit en soms de<br />

nier- en schildklierfunctie. Kortom er zijn vele bijwerkingen<br />

mogelijk. Voor de patiënt is het belangrijk dat hij of zij hierover<br />

goed gehoord wordt en dat onderzocht wordt wat<br />

kan helpen de bijwerkingen te verminderen.<br />

Heb je daarvoor nog tips?<br />

De medicatie met iets te drinken of te eten innemen of<br />

deze op een ander tijdstip innemen kan soms helpen. De<br />

nare smaak van lithium kan verminderen door een ander<br />

preparaat te kiezen. Soms kan toevoeging van een ander<br />

medicijn helpen tegen bijwerkingen: propanolol kan bijvoorbeeld<br />

de tremor verminderen.<br />

Mits het op een goede manier gebruikt wordt, is lithium<br />

een veilig medicijn. De patiënt moet echter wel goed leren<br />

hoe ermee om te gaan. Daarvoor is veel uitleg en begeleiding<br />

van groot belang.<br />

Momenteel zijn bij de apotheek van <strong>Altrecht</strong> vier apothekers werkzaam; Josca<br />

Denissen, Heshu Abdullah, Roosje Korteweg en Lennart Stoker. Tijdens kantooruren<br />

(8:30-17:00) is er altijd een apotheker telefonisch bereikbaar op het<br />

centrale telefoonnummer (030-2256654).<br />

De diensten buiten de reguliere openingstijden van de apotheek worden in<br />

gezamenlijk overleg vooraf vastgesteld. Bij de portier van het WA-Huis in Utrecht<br />

(tel. 030-2308 888) is altijd bekend welke apotheker er dienst heeft, en hoe deze<br />

persoon te bereiken is.<br />

Buiten kantoortijden is de dienstdoende apotheker bereikbaar voor spoedeisende<br />

vragen over geneesmiddelen, intoxicaties, vragen over benodigde genees-<br />

middelen en eventuele alternatieven, andere spoedeisende zaken gerelateerd<br />

aan geneesmiddelen.<br />

Om farmaceutische vragen zo efficient mogelijk te beantwoorden kun je e-mailen<br />

naar: apotheker@altrecht.nl. Op deze manier komt de vraag altijd bij de dienstdoende<br />

apotheker terecht en kan deze snel beantwoord worden.<br />

Natuurlijk mag je ook jouw vraag naar ons e-mailen via apotheek@altrecht.nl

Hooray! Your file is uploaded and ready to be published.

Saved successfully!

Ooh no, something went wrong!