Groene stad - Amsterdams Uitburo

amsterdamsuitburo.nl

Groene stad - Amsterdams Uitburo

mei13

Gratis! De agenda van Amsterdam

Artis is jarig!

Stand-up history van

Diederik van Vleuten

Groene stad

Amsterdam heeft meer

natuur dan je denkt

Import

Stugge Tukkers

jaargang 47 #09


D

µ

WWW.CARRE.NL 0900 25 25 255 (€1,30 PER GESPREK)

ANNIE

En ze is terug! Het kleine brutale weesmeisje met

het hart van goud en een koppie rode krullen

THEATER NA DE DAM – VERGEVING

Een muziektheatervoorstelling over de Tweede

Wereldoorlog speciaal gemaakt voor deze avond

JURK! – GLITTERJURK

Jeroen van Koningsbrugge en Dennis van de Ven in een

muziektheatershow vol sketches, liedjes, humor en ontroering

HEMA – DE MUSICAL

Een zelfgekozen inburgeringstraject van Max zet

de levens van de medewerkers bij Hema en die van

Wim Lex even op zijn kop...

RUTH JACOTT – A LADY ON STAGE

Op ontroerende wijze neemt Ruth Jacott u mee langs

alle bijzondere momenten die haar leven als

soloartiest gekend heeft

JOCHEM MYJER – EVEN GEDULD AUB

Jochem Myjer is terug in het theater met zijn

nieuwe voorstelling

DE VERLEIDERS –

DE CASANOVA’S VAN DE VASTGOEDFRAUDE

Mannelijke topcast brengt criminele komedie over

verleiding en hebzucht

YOUNG@HEART

De inspiratie voor het programma golden oldies van

Ruben Nicolai. Een koor van wereldklasse van tachtig

plussers uit de verenigde staten

THANKS GOT IT’S MONDAY 27 MEI

Ontdek de kunst van het werken in een avondvullend

programma van Huub van Zwieten

YOUP VAN ’T HEK – ‘WIGWAM’

Wegens succes extra voorstellingen in november.

Wees er snel bij!

HOLLAND FESTIVAL:

EL GUSTO – KASHBA BLUES

De meesters van de chaabi zijn een jaar of zeventig

of zelfs tachtig, maar hebben nog altijd een grote

passie voor hun instrumenten

KARIN BLOEMEN EN COR BAKKER –

DIVA’S IN CARRÉ

Een ode aan alle diva’s die ooit in Carré stonden

NEDERLANDS DANS THEATER

In de piste van Carré sluit het Nederlands Dans Theater

zijn seizoen af met een bijzondere voorstelling van

huischoreografen Sol León en Paul Lightfoot

HERMAN VAN VEEN –

KUNT U NIET NOG EENS

Herman van Veen is terug in Carré en u heeft het

voor het zeggen

MADAME CARRÉ

Ontroerend solotheater in de kleedkamers van

Koninklijk Theater Carré

1 T/M 3 MEI

4 MEI

6 MEI

7 T/M 19 MEI

13 MEI

20 & 21 MEI

WACHTL ST

22 T/M 25 MEI

26 MEI

28 MEI T/M 1 JUNI

WACHTL ST

2 JUNI

3 JUNI

5 T/M 7 JUNI

8 T/M 10 JUNI

ZA+ZO

T/M 26 MEI


illustratie Martyn F. Overweel

inhoud

4 december mei 2011 2013

Groen

Een vrijstaand huis in het Vondelpark is, als je echt

zou doorvragen, de wens van iedere Amsterdammer.

We willen grootsteeds wonen, met sushi en

Starbucks om de hoek maar met uitzicht op groen.

Ja dat kan dus niet. Tenzij je de beheerder van het

Vondelpark bent, die in dat pittoreske kabouterhuis

woont, pal naast de ingang van het park tegenover

het casino.

Als je niet behoort tot de enkele gelukkigen die

daadwerkelijk een tuin aan huis hebben (en ik bedoel

niet zo’n betegelde luchtplaats), kun je je toevlucht

zoeken tot de stadse dak-, gevel-, of balkontuin.

Wij hebben ze alle drie. Ik weet niet hoe het u

vergaat maar zodra het lente wordt, voel ik me

onweerstaanbaar aangetrokken tot die hofleverancier

van stadse tuinen, de Intratuin. Zoals een roker

moet roken, móet ik met mijn handen in een zak

pootaarde. Niet dat ik groene vingers heb – na één

seizoen is alles weer dood: Ik doe het eigenlijk meer

om mezelf te aarden dan voor de planten.

Nu woon ik ook nog heel groen (vóór me de bomen

van het Sarphatipark, achter die van de binnentuinen)

en gaan de seizoenen in het geheel niet

aan me voorbij. De lentesneeuw (van de iepen die

hun zaden verliezen, zie pagina 11), de bloei van

de fruitbomen, de komst van de gierzwaluwen (en

hun geworstel met dakpanloze daken) en het ruien

van de hond, die ’s winters een jackje aan moet (hij

komt immers uit een warm land!); het speelt zich

allemaal af op aanraakafstand.

Maar nu begrijp ik dus van Jowi Schmitz die ons

hoofdartikel schreef (pagina 8 en verder), en die het

zelf weer heeft van stadsecoloog Remco

Daalder, dat dat groene gevoel helemaal

niet toevallig zo beleefd wordt

door de Amsterdammers. Onze

stad is ecologisch gesproken een

van de rijkste van Europa, wat zeg

ik, van de wereld. Dat u het maar

weet.

Bart van Oosterhout

Hoofdredacteur

redactie@iamsterdam.com

34

Miljoenen voetsporen

van mensen en dieren

31

Filmvriendschap

22 Cadeau voor nieuwe abonnees

Twee kaarten voor uniek buitentheater

van Vis à Vis t.w.v. € 59,-

Zie ook uitkrant.nl

36 Blauwe muren

28

Kunstkinderwagen

18

Stand-up History

16


mei 2013

Unieke

theatertaal

14

Acts met

potentie

Naar

buiten!

24

Import:

Tukkers

26 Terrasweer

23 Mail en win

Kaarten voor de film Two Mothers, de theatervoorstelling

Het leven een gebruiksaanwijzing

en de komedie To be or not to be

Zie ook amsterdamsuitburo.nl/acties

inhoud5

In dit nummer

• op de cover

6 Nieuws

8 De groene stad

Op pad met de stadsecoloog

14 Podium

Moby Dick - London Calling - Jakop Ahlbom

Van boek naar doek - column Halina Reijn

18 Interview Diederik van Vleuten •

‘Altijd op zoek naar historisch houvast’

21 Groeten uit...

Amsterdam volgens Joep Onderdelinden

24 Import •

Tukkers: ‘kiek'n wat 't wordt’

26 Uit eten

Franklin Bar & Kitchen - Rollende keukens

28 7947 winkels

Bugaboo - Karl Lagerfeld - VANMOOF

30 Film

Two mothers en Ginger & Rosa

32 OBA mei

Herdenken in de OBA

34 Artis •

175 jaar dieren-, bloemen- en mensentuin

36 Expo

Het opgefriste Van Gogh Museum

+

39 De agenda

alle concerten,

voorstellingen en

exposities van mei

63 Vooruitblik

+ colofon

foto Thomas Heere

mei 2013

agenda

39

Een engel in Nieuw-West

Stap op de rijdende tribune en ontdek

waar Nieuw-West gelukkig van wordt.

Openluchtvoorstelling in Slotermeer

24 mei t/m 2 juni

Kaarten via De Meervaart

40 MUZIEK Klassieke muziek Pop Jazz Wereldmuziek

47 THEATER Toneel Muziektheater Cabaret Dans Musical Show Circus Divers

55 LEZING & DEBAT

56 MUSEA & EXPOSITIES

58 FILM

59 JEUGD

62 ADRESSEN


foto Wali Zia

6 mei 2013

Vintage verhalen

en chique champagne

Eigenares Steffy Roos du Maine droomde ervan een boekwinkel op te richten

waar je niet alleen met een zelfgezette kop koffie een vintage klassieker kunt

kopen, maar waar literatuur echt gevierd wordt. Het resultaat mag er zijn;

Books & Bubbles is overdag een klassiek boekwinkeltje met een Franse jaren

twintig sfeer – verkleurde bloemprintmotieven en oude reiskoffertjes inbegrepen.

’s Avonds is dit het decor van champagneproeverijen, lees- of

poëzieclubs en verkleedfeestjes, die laatste inclusief lange sigarettenhouders,

veren en glimmende handschoentjes. Meer zin in een avondje schrijven? Meld

je aan voor de Shut up & Write avond op 28 mei waarbij je samenkomt, zwijgt

en een uur lang schrijft. Wat precies, dat maakt niet uit.

books-bubbles.com

Wij gaan naar................................................................................................

Bezoekers van de (Last Minute) Ticketshop over hun aankoop tekst en foto’s Anouschka Heil - takeApicture.nl

Jorrit (33) heeft

de laatste twee

Last Minute-kaartjes

kunnen bemachtigen

voor Kinderen

van de Zon in de

Stadsschouwburg.

‘Ik ga steeds vaker

naar toneelvoorstellingen’.

Jorrit

werkt zelf in de

media en vindt het

ook leuk om acteurs

te volgen en

om nieuw talent te

ontdekken.

‘Ik werd getipt

over deze voorstelling’,

zegt Judith

(31). Ze gaat naar

Happy Garden in

theater Bellevue.

Ze woont in Amsterdam

en houdt van

theater en cultuur.

Ze heeft zelf de

toneelschool gedaan

en is erg nieuwsgierig

naar deze

voorstelling.

Joke (67) en Olf

(66) gaan heel vaak

naar het theater.

Olf heeft jaren bij

het muziektheater

gewerkt waar hij

onderhoud en theatertechniek

deed.

Hij wordt nog regelmatig

gevraagd

om te helpen. Ze

hebben zin in een

leuke avond en hebben

kaartjes voor

Happy Garden gekocht.

Dichterbij muziek

Strijkende cello’s en rauwe hiphopteksten,

zangerige vioolmelodieën met een keiharde

techno beat… Klassieke musici doen er

anno 2013 alles aan om hun genre hip en

toegankelijk te maken. Oprichters van ‘Muziek

buiten de concertzaal’ hebben een heel ander

ideaal: terug naar de essentie van het muziek

maken. Zij verzorgen intieme avonden om

musici en luisteraars dichterbij elkaar te

brengen. En waar kan dat beter dan in een

klein café, langs de Amsterdamse grachten of

in een oud romantische salon?

muziekbuitendeconcertzaal.nl

‘Wij passen op

het appartement

van mijn dochter’

zegt Agnes (62).

Een mooi moment om

een avondje uit

te plannen. Agnes

woont in Soest,

Kathy(63) in Oude

Wetering en ze zijn

al jaren vriendinnen.

Ze gaan samen

naar No time for

Art in de Brakke

Grond.

Henriette (35)

woont in Amsterdam

en gaat naar Ellen

Dikkers in Bellevue.

Ze heeft geen

idee wat te verwachten

maar heeft

er zin in. ‘Ik hou

van cabaret en ga

met een vriendin’.

Ze zoekt de Ticketshop

regelmatig op

en heeft vandaag op

de website gekeken

wat er zoal te doen

was.


Samenstelling Inger van der Ree

foto Nick Helderman

mei 2013

Naam: Jacco Gardner

Geboortedatum: 9 april 1988

Te zien: 22 mei in Paradiso

Hoe begon je met het maken van muziek?

‘Ik was altijd al bezig met liedjes schrijven. Eerst waren het rockliedjes maar

toen ik een jaar of vijftien was, ontdekte ik de psychedelische Syd Barret

uit de jaren zestig. Toen wist ik eigenlijk meteen hoe mijn muziek moest

klinken en welke sfeer het moest uitdragen. Veel strijkers, clavecimbels en

psychedelische arrangementen. En toch klinkt het ook als popmuziek.’

Muziekrecensenten omarmen je en je toert door Europa en Amerika.

‘Dat vind ik heel leuk, maar ik word er niet ineens anders of heel zelfverzekerd

door. Dat komt misschien ook doordat ik mijn muziek altijd al kwalitatief

goed vond. Toch had ik nooit verwacht dat het op zo’n grote schaal

aan zou slaan. Volgens mij is die herwaardering voor sixties-muziek overgewaaid

uit Amerika, daar is een band als Allah-Las momenteel superpopulair.

Waarschijnlijk komt mijn muziek ook op het goede moment.’

Op je albumhoes staat een meisje dat vol verwondering naar een

sprookjesbos kijkt. Is dat ook hoe jij als muzikant de wereld ziet?

‘Ik denk dat iedereen dat gevoel nog wel een beetje in zich heeft, maar ik

probeer die kinderlijke verwondering inderdaad wel vast te houden.

Syd Barret leed aan het Peter Pan syndroom – hij wilde niet volwassen

worden – en was altijd op zoek naar het onvoorspelbare. Mijn muziek is

echt een reactie op al het saaie dat ik zie in de wereld om me heen. Als

mensen meer leren en ervaren, raken ze steeds meer hun verwondering

kwijt. Ik vind dat zonde.’

paradiso.nl

Voer voor verslaafden

7

Vier dagen lang met al je vrienden op enorme

schermen urenlang je favoriete series kijken? Serie

addicts opgelet; van 24 tot en met 26 mei staat het

Cultuurpark Westergasfabriek volledig in teken

van het allereerste Amsterdam Series Weekend! De

vertoningen, van onder andere het Deense politieke

drama Borgen, vinden plaats in het Ketelhuis, het

MC- theater en in een speciaal gecreëerde Living

Room in de Openbare Verlichting. Dat betekent seizoensprimeurs,

'season finales' en compleet nieuwe

series… Bij die laatste zullen de rode lopers uiteraard

niet ontbreken. Koop online je kaartje vanaf

1 mei en wees er snel bij!

amsterdamseriesweekend.com

Bericht uit het

ondergrondse

Verborgen in het Vondelpark vind je een mysterieuze

atoomschuilkelder uit 1947. In die schuilkelder,

onder de brug waar lijn 3 overheen raast, werd in

1963 het eerste Amsterdamse jongerencentrum –

Beatkelder lijn 3 – opgericht, waar Frank Zappa en

Pink Floyd ooit nog optraden.

Van 9 tot en met 12 mei verandert deze culturele

broedplaats in het decor van het SOTU festival.

SOTU? Inderdaad, Sounds Of The Underground…

Punk, beeldende kunst, documentaires, bass-music

en rock & roll zullen dat weekend door de aderen

van Amsterdam stromen. Vergeet niet ook een kijkje

te nemen in de voormalige filmacademie OT301

en onafhankelijk cultureel centrum OCCII, want ook

daar vind je tussen 9 en 12 mei intrigerende geluiden

en beelden uit het ondergrondse.

sotufestival.com

foto Eric Lake


de groene stad

8

8 december mei 2011 2013

OP ZOEK NAAR

Hoe groen is Amsterdam? Volgens stadsecoloog Remco Daalder kun je daar

snel een antwoord op vinden: loop naar buiten en kijk om je heen.

tekst Jowi Schmitz

Moes32 is een initiatief van de IJburgers dat op 1 april van start is gegaan.

Je kunt er een bak huren met je eigen groentetuin voor 75 euro per jaar.


mei 2013

DE NATUUR

9

foto Maarten Brante


groene stad

10

10 december mei 2011 2013

foto Geert van der Wijk de

Het Springsnow Festival (21 april t/m 21 mei, zie kader Groene weetjes) viert dat de 75.000 iepen

van Amsterdam hun zaadjes verliezen en daarmee een lentesneeuw veroorzaken.

dat is de toren van de Oranjekerk,

daar zitten vanaf eind april gierzwaluwen.

Een gierzwaluw is een typische

cultuurvogel die mensen nodig heeft

om te nesten. Het zijn holenbroeders,

‘Kijk,

ze broeden onder dakpannen en in de

speciale nestboxen die in de toren zijn gebouwd. Hele

kuddes mensen zijn met die vogeltjes bezig. Waarom

ze zoveel moeite doen weet ik eigenlijk niet, misschien

omdat het gieren van de zwaluwen wordt geassocieerd

met de lente.’

Stadsecoloog

Remco Daalder is de beroemdste stadsecoloog van

Nederland en een uitstekende groene leermeester.

Om de paar stappen blijft hij staan. ‘Kijk, veel mannetjeseenden

in het water, dat betekent dat de vrouwtjes

allemaal op een nest zitten.’ Of: ‘Kijk, die takken zijn in

rillen gelegd, in bosjes op elkaar, daar kunnen muizen

en vogels goed in schuilen, dat hebben de beheerders

prima gedaan.’

Daalder raakte ooit geïnteresseerd in de natuur omdat

hij dacht dat de natuur, veel meer dan de mens, zijn eigen

gang gaat. ‘Ik had een hekel aan conventies. Vogels,

dacht ik, die zijn vrij.’

Eksters

kwetteren

door ons

gesprek

heen: ‘Hangeksters’,

zegt Daalder

Parkgebruik verdubbeld

We lopen ter ere van het groene onderzoek door het

Sarphatipark, één van de alsmaar populairdere stadsparken

van Amsterdam. Anders dan in de rest van

Nederland is het gebruik van de parken de laatste jaren

spectaculair gestegen. In het centrum is het aantal

bezoekers sinds 1996 zelfs verdubbeld. Uit ‘Het grote

groenonderzoek’ van de Dienst Ruimtelijke Ordening

2009, bleek dat er niet alleen meer mensen naar parken

gaan, maar dat vooral ook nieuwe Amsterdammers

zich tot parken voelen aangetrokken. Sterker nog,

ze komen er speciaal voor in Amsterdam wonen. Daalder:

‘Het zijn hoogopgeleide jonge mensen, ze werken

in de kennisindustrie en ze zijn allemaal 'footloose', ze

kunnen overal ter wereld werken en dus kiezen ze voor

de meest aantrekkelijke steden. Amsterdam is, dankzij

de bomen, de grachten en het kleinschalige groen, het

soort stad waar ze willen wonen. Daarom stijgt sinds

een aantal jaren ook het aantal inwoners van Amsterdam

weer, met zo’n duizend mensen per maand.

Weldadige crisis

Groeiend parkgebruik is niet de enige recente groene

ontwikkeling in Amsterdam. De crisis blijkt ook een

verrassende groene weldoener. Daalder: ‘Door de cri-


foto Tom Elst

mei 2013

Tijdens de Open Tuinen Dagen gaan dertig grachtentuinen

open voor het publiek.

sis is er veel braakliggend land waarop voorlopig niet

wordt gebouwd. Dus kunnen bewoners die plekken

soms tijdelijk in gebruik nemen. Moes32 op IJburg is

daar een bijvoorbeeld van. Op kavel 32 zijn moestuinen

voor de bewoners te huur, in de vorm van bakken van

een vierkante meter. Eigenlijk zie je overal in de stad

dergelijke initiatieven. Er worden ook bijen gehouden

en gemeenschapstuinen gemaakt. Ik ben voor.’

Ringslangen in de stad

We staan bij een vijver. Daalder steekt een vinger uit

naar een eend die meteen toehapt. Hij grijnst: ‘Je kan

hier de natuur aanraken, maar de natuur raakt jou ook

aan.’ Hij wijst op een meerkoet die een eindje verderop

rustig zit te broeden. Op spuugafstand staat een meisje

van een jaar of drie, het meisje zwaait naar de meerkoet.

De meerkoet negeert het meisje.

Daalder: ‘Het klinkt misschien tegenstrijdig, maar juist

in de stad kun je natuur zijn eigen gang zien gaan. Op

de Veluwe houdt ieder beest zijn adem in, daar moet

je echt minstens een uur stilzitten om natuur in beweging

te zien. Hier niet. Hier doen de meeste dieren of je

een struik bent.’

‘En dan zijn er misschien mensen die zeggen dat er

uiteindelijk ook meer natuur te zien is op die Veluwe,

maar dat valt behoorlijk mee. In de Oeverlanden

van de Nieuwe Meer wonen nachtegalen, we hebben

Groene weetjes

26 mei is de landelijke Dag

van het park.

Europa’s grootste - niet

voor publiek toegankelijke

- dakmoestuin van

3000m2 ligt op het dak

van het voormalige V&D

gebouw aan de Zuid-as.

Een gemiddelde boomneemt

per jaar 22 kilo

koolstofdioxide op.

Er zijn 75.000 iepen in

Amsterdam. De bomen

werden vanaf de 17 e eeuw

op de grachten geplant. In

een stadsbeschrijving uit

1663 staat dat de boombeplantingen

zijn uitgebreid

‘door de gansche

stadt’. Overigens probeerde

foto Marieke Ohm

' Juist in de

stad kun je

de natuur

zijn eigen

gang zien

gaan’

men het eerst met lindebomen,

maar die bleken niet

bestand tegen Amsterdam.

springsnow.nl

Amsterdam is nog tot half

mei European city of

trees. Deze Award wordt

jaarlijks toegekend aan een

stad die ‘toonaangevende

activiteiten ontplooit in

11

Stadsecoloog Remco Daalder in de Amsterdamse Waterleidingduinen:

'Hier doen de dieren of je een struik bent.'

honderden ringslangen in de stad, in het Diemerpark

lopen vossen, om nog maar te zwijgen van de groene

Halsbandparkiet. En dan het Waterland. Op nog geen

twintig minuten fietsen van het centrum vind je de

grootste dichtheid aan weidevogels ter wereld. Echt, ik

kan het hardop zeggen in een Amsterdamse blad als de

Uitkrant zonder dat er iemand jaloers hoeft te worden:

Amsterdam is uniek.’

Daktuinen

Alleen op het gebied van daktuinen valt nog veel te

winnen. ‘In Keulen heb je evenveel dakoppervlak maar

véél meer daktuinen. Waardoor dat komt? Te ingewikkelde

regelgeving in Nederland, en een zekere lafheid

om die regelgeving te doorbreken. We zijn niet zo innovatief

in ons bouwen.’

Daarom is er nu subsidie op daktuinen in verschillende

delen van Amsterdam – de subsidie in het centrum

is alweer op. Maar meer dan om subsidie gaat het er

volgens Daalder om dat mensen doordrongen raken

van “goed begrepen eigenbelang”. ‘Een daktuin levert

veel op: frisse lucht, verkoeling, schoonheid.’

Ook komen er binnenkort wat grotere daktuinen in de

stad: Het VU opent in mei een daktuin, toegankelijk

voor personeel en patiënten. Op het Nemo wordt deze

zomer de eerste openbare daktuin geopend.

het beleid, beheer en de

burgerparticipatie gericht

op bomen in een stedelijke

omgeving.’

De Pijp is de warmste plek

van Amsterdam. Op andere

plekken hielden de planners

rekening met de windrichting

voor verkoeling (en

tegen de stank). In de Pijp

is bij de bouw het verkavelingspatroon

van de sloten

gevolgd. Hierdoor liggen de

meeste straten uit de wind.

Dankzij die warmte en de

exotische producten die op

de Albert Cuypmarkt worden

verkocht, groeien in

de Pijp dan ook de meeste

exotische planten, zoals

dadel- en vijgenbomen.


de groene stad

12

12 december mei 2011 2013

Hangeksters

Een groepje eksters boven ons hoofd kwettert schor

door ons gesprek heen. Daalder ziet het meteen:

‘Hangeksters. Eksters verdelen de stad in territoria,

jonge eksters moeten dus hun eigen plek veroveren.

Die gaan dan eerst in groepjes lopen klieren. Zodra ze

een eigen plekje hebben worden ze trouwens net zo

bezitterig als hun ouders.’

Want eigenlijk, als je erop gaat letten, gaat alles in

de natuur volgens vaste patronen. Die vrijheid die

Daalder ooit dacht te zien, blijkt van dichtbij niet te

bestaan.

Roodborstjes

‘Roodborstjes! Die zijn erg. Die pikken elkaar dood bij

Gesprek met groene wethouder Freek Ossel

'Amsterdam heeft topnatuur'

Wethouder Freek Ossel op een groen dak: 'Ik ben een echte parkenman'

Wat zijn de groene doelstellingen

van Amsterdam?

‘Elke Amsterdammer moet in

de buurt van zijn woning kunnen

genieten van natuur en

groen. Dit doen we door het

onderhouden van parken in de

stad en grote groengebieden

vlakbij de stad.’

Wat is natuurwaarde?

‘Natuurwaarde zegt iets over

de verscheidenheid aan plan-

ten- en diersoorten die ergens

voorkomen. Gebieden als

Diemerpark, Waterland, en het

Amsterdamse Bos hebben een

heel hoge natuurwaarde en

wordt door biologen omschreven

als ‘topnatuur.’’

Klopt het dat een weiland

een lagere natuurwaarde

heeft dan een verwilderd

stuk grond?

‘Nee, dat klopt niet. Waterland

bijvoorbeeld heeft zeer hoge

' Je zou

zeggen: ga

een hol

verderop

zitten'

hun territoriumgevechten. En een koolmees kan niet

leuk een beetje spelen, die moet eten zoeken, lukt dat

een paar uur niet dan is hij dood. Of de gierzwaluw,

die vliegt negenduizend kilometer voor één specifiek

nest in die toren. Is dat vol, dan ontstaat er heibel. Je

zou zeggen: ga een hol verderop zitten, maar dat willen

ze absoluut niet.’

Daalder ontdekte de starre kant van de natuur toen

het al te laat was, ‘tijdens mijn studie biologie ging het

daar helemaal niet over.’ Tegenwoordig put hij er ook

troost uit. ‘Nu weet ik dat wij niet de enige wezens zijn

die ons aan regels moeten houden - en die er dan alsnog

een potje van maken.’

Ook wandelen met Daalder? Lees zijn wandelgids

Natuurlijk Amsterdam (uitgeverij Bas Lubberhuizen)

natuurwaarden, onder andere

dankzij de grutto, de kievit en

de scholekster. Landbouw is

daar ook niet al te intensief en

de boeren houden rekening

met de natuur.’

'Verwildering’ is de trend

in natuurbeheer, want

goedkoop en hip. Is het de

oplossing?

‘Alles staat met elkaar in verband

als het gaat om het creëren

van een ideale groene stad.

Stukken terrein laten verwilderen

kan de natuurwaarden

verhogen. Andere gebieden

gedijen juist bij uitgekiende

planning. Zo heeft het Amsterdamse

Bos hoge natuur-

waarden juist door zorgvuldig

beheer. Je moet per gebied

bekijken wat het beste is.’

Uit het Alterra-rapport

blijkt dat Amsterdammers

minder dan de landelijke

norm van 75 vierkante

meter groen per bewoner

hebben. Zo groen zijn we

dus ook weer niet?

‘Er zijn 350.000 bomen,

10.000 soorten planten en

dieren, honderden groene daken.

Er is topnatuur. Veel van

die natuur telt in het rapport

niet mee, want daar wordt in

hectares gerekend. Meer groen

per bewoner is geen doel op

zich, belangrijk is de kwaliteit

en de mogelijkheid om van

de natuur in en om de stad te

genieten.’

Wat is uw persoonlijke

groengevoel?

‘Ik ben een echte parkenman.

Middenin in de stad zijn overal

kleine cadeautjes aan groen. Ik

hou van voetballen met mijn

kleinzoons in het Oosterpark,

daar is het ruim, groen en rustig.

Maar ook het Vondelpark is

een prachtige plek om te werken

en te wandelen. Ik verheug

me ook enorm op de parkendag

op 26 mei.’


podium 14

mei

London Calling in de Tolhuistuin

2013

Doorbreken in de buitenlucht

De muziekprogrammering van Paradiso in samenwerking met de Tolhuistuin gaat

goed van start dit seizoen: muziekfestival London Calling zoekt – naast haar vaste

plek in de Amsterdamse poptempel zelf – de frisse lucht van de Tolhuistuin op.

tekst Carlijn Schepers

festival

Buiteneditie

London Calling

Tolhuistuin

18 en 19 mei

De Editors, Skunk

Anansie, Blur, Franz

Ferdinand en Snow Patrol,

allemaal speelden

ze op London Calling

voordat ze doorbraken.

Dit jaar kun je de

nieuwe wereldbands

ook in de buitenlucht

ontdekken. Dansend

in de zon of in de scha-

duw met een drankje.

‘Het verbaast me hoe

weinig buitenfestivals

met bandjes er zijn in

Amsterdam, daarom

organiseren wij er nu

zelf een’, aldus programmeur

Ben Kamsma

van Paradiso.

Potentie

Paradiso gaat in de

toekomst vaker programmeren

in de

Tolhuistuin, dus dit is

alvast een voorproefje.

‘Het festival moet een

volwaardige beleving

worden: fijne muziek,

lekker eten en leuke

mensen.’ Het buitenprogramma

heeft dezelfde

allure als de binneneditie

van London

Calling: ‘Acts met

potentie, zoals Mister

and Mississippi of Chet

Faker; die zou over een

jaar zo Paradiso kunnen

uitverkopen.’

Sprookjesbos

Waag in het Pinksterweekend

dus de sprong

over het IJ en ontdek

nieuw talent in de Tol-

Tolhuistuin

Chet Faker Mister & Mississippi

huistuin. En niet alleen

dan, want naast Londen

Calling zijn er nog

meer activiteiten die de

oversteek waard zijn.

Intieme locatie

In mei ontwaakt het

‘sprookjesbos aan het

IJ’ namelijk uit zijn

winterslaap en start

alweer de vijfde editie

van de Zomer in de

Tolhuistuin. Tijdens dit

jaarlijks terugkerende

zomerproject, dat tot

eind september loopt,

wordt de tuin van

donderdag tot en met

zondag opengesteld

voor publiek. Er zal

vooral een pop-upprogrammering

zijn;

acts die passen bij de

intieme locatie worden

vlak van tevoren

bekend gemaakt. Denk

aan gezellige barbecues

met akoestische muziek,

kleinschalige theatervoorstellingen

en

zwoele dansavonden.

Een perfecte buitenlocatie

bij zomers weer.

En anders zit je lekker

droog in het paviljoen.


mei 2013

Sterke jongens,

die walvisvaarders

De voorstelling die Paul Koek maakte van de vuistdikke

avonturenroman Moby Dick is binnenkort te zien in de Stadsschouwburg:

een muzikale zeereis.

tekst Kim van der Meulen

muziektheater

De Veenfabriek en

Schauspielhaus

Bochum

Moby Dick – Het

Concert

Stadsschouwburg

27 en 28 mei

Geen reusachtige

witte potvis, maar een

jonge vrouw in een witte

jurk is in Moby Dick

– Het Concert de schrik

van menig walvisvaarder.

Minder gevaarlijk

dan het monster uit

Herman Melvilles wereldberoemde

roman

uit 1851 is ze echter niet:

met haar bijzondere

verschijning en mysterieuze

keelklanken

drijft ze de zeelui tot

wanhoop.

Muzikale zeereis

Wat de obsessieve walvisjacht

en eenzaam-

heid op zee met kapitein

Ahab en zijn crew

doet, vertellen ze in

muzikale monologen en

gevoelige, opzwepende

en melancholische

(elektro)popliedjes. De

nummers zijn speciaal

voor de voorstelling

gemaakt en worden live

op het podium gespeeld

door de band Track (net

als de acteurs gehuld in

onderbroek en bontjas).

Zo maakt regisseur Paul

Koek van een duizend

pagina’s tellend avonturenverhaal

een muzikale

zeereis.

Die zee is subtiel aanwezig:

de kapitein tuurt

naar geprojecteerde

golven op de achterwand

van het toneel, er

komen vissen voorbij

en actrice Therese Dörr

balanceert als Moby

Dick op een transparante,

met water gevulde

fitnessbal.

Nepbloed

Omdat Moby Dick – Het

Concert een Duits-

Nederlandse coproductie

is, spijkerden de

Nederlandse acteurs

hun talen hard bij voor

de wereldpremière in

Bochum. Het is nu aan

de Duitse castleden

om de overpeinzingen

en het gefilosofeer en

gezang van hun alterego’s

in het Nederlands

over te brengen. Aan

hun inzet zal het in

ieder geval niet liggen:

acteur Werner Strenger

kreeg tijdens de Duitse

première per ongeluk

een lading nepbloed in

zijn ogen, speelde door,

nam het slotapplaus in

ontvangst en bezocht

daarna pas de EHBO.

Sterke jongens, die walvisvaarders.

Van boek naar doek, of andersom: waar komt deze

film/boek/opera ook alweer vandaan? Dit keer

Annie.

1924: De strip

Op 5 augustus 1924 maakte de strip

Little Orphan Annie zijn debuut in

The New York Daily News. Striptekenaar

Harold Gray liet zich inspireren

door James Whitcomb Rileys

gedicht Little Orphan Annie uit 1885. Op een dag

mag Annie weg uit het weeshuis, lekker uit logeren

bij mevrouw Bottle en meneer Warbucks!

Helaas is de lieve meneer Warbucks altijd weg,

en blijkt mevrouw Bottle een stuk minder aardig

dan Annie hoopte.

1982: De film

Tegen de achtergrond van de jaren

dertig wordt de diepere betekenis

van de film Annie duidelijk. Amerika

hult zich in een diepe economische

crisis en kent een sterke

verdeling tussen arm en rijk. De

straatarme Annie heeft een keer in haar leven

geluk en wordt geadopteerd door een steenrijke

miljonair, die samen met haar op zoek gaat naar

haar ouders... Nummers als Tomorrow en It’s a

Hard Knock Life worden na deze film nooit meer

vergeten.

2013: Annie de musical

In 1977 werd door Martin Charnin

de eerste musicalversie van het

beroemde verhaal over Annie

gemaakt. Vele jaren later en verschillende

producties in Japan en

Mexico verder is het verhaal opnieuw bewerkt

tot een familiemusical. Annie en de andere weeskinderen

worden vertolkt door de winnaars van

De Beste Musicalkids van Nederland. Het verhaal

is ten opzichte van 1982 bijna niet veranderd en

bewijst – met hier en daar een knipoog naar het

kapitalisme – hoe universeel de zoektocht naar

liefde is… (IvdR)

foto Roy Beusker

Annie Carré 1 t/m 3 mei


podium

16 mei 2013

foto Vincent van Gurp

De unieke theatertaal van Jakop Ahlbom

Georganiseerde chaos

Zijn nieuwe voorstelling Het leven een gebruiksaanwijzing staat

drie weken op locatie in Amsterdam-Noord. Jakop Ahlbom schetst

het alledaagse leven in absurde, komische en vervreemdende

situaties: ‘Ik laat niets aan het toeval over.’

tekst Margriet Prinssen

theater

Jakop Ahlbom

Het leven een gebruiksaanwijzing

Dansmakers aan het IJ

6 t/m 26 mei

Kaartverkoop: Theater Bellevue

jakopahlbom.nl

Op de repetitie van

Het leven een gebruiksaanwijzing

is het een

drukte van jewelste.

Veel mensen die geconcentreerd

door elkaar

heen lopen, telefoneren,

de tafel afvegen,

een been strekken. Het

lijkt eerder een choreo-

grafie dan theater, het

is een georganiseerde

chaos.

Als de repetitie om

vijf uur is afgelopen,

vertelt Jakop, biertje en

sigaret erbij, wat zijn

uitgangspunt is voor

Het leven een gebruiksaanwijzing:

‘Ik wilde

graag een voorstelling

maken over een ruimte

die langzaam volloopt

met mensen. Iedereen

probeert wanhopig de

eigen routine te volgen

en raakt in de war als

dat niet meer lukt. Het

begint heel rustig en

wordt steeds drukker.

Als mensen geen ruimte

meer krijgen om hun

eigen wil te volgen en

de vertrouwde gewoontes

verstoord raken,

wat doen ze dan? In de

verte is de korte film

Tango van de Poolse

regisseur Zbigniew

Rybczynski een inspiratiebron.

Ook met de

films van Roy Andersson

voel ik me verwant:

lange takes, een tikje

absurdistisch, soms op

het groteske af. Eigenlijk

gaan mijn voorstellingen

altijd over de

eenzame ploeteraar die

zich probeert te redden

in het leven.’

Absurdistisch

‘In het begin hebben

we veel geïmproviseerd

rond huiselijke taferelen:

wat zijn dagelijkse

handelingen die mensen

thuis verrichten?

De krant lezen, tanden

poetsen, opruimen,

kast openmaken, noem

maar op. Ik probeer

mensen als het ware

met een nieuwe blik te

laten kijken naar al die

‘gewone’ dingen. En als

foto Arjan Benning

Jakop Ahlbom

Vorig jaar won hij voor

Lebensraum de VSCD

Mimeprijs; onlangs

won hij bij Cinedans

de publieksprijs

voor Off Ground, een

dansfilm gemaakt in

samenwerking met

Boudewijn Koole en

op stapel staat zijn

eerste operaproductie,

Hoffmanns Erzählungen

bij de Deutsche Oper in

Berlijn. Jakop Ahlbom

trekt zich weinig aan

van de grenzen van

disciplines. Hij heeft

de afgelopen tien jaar

een heel eigen stijl

ontwikkeld waarin hij

mime, toneel, dans en

illusionisme vermengt

tot een unieke

theatertaal.

je sommige handelingen

eindeloos herhaalt,

krijgen ze vanzelf iets

absurdistisch. Het gaat

over de herkenbaarheid

van situaties en

over hoe je omgaat met

een situatie als er juist

niets verandert. De

timing is heel belangrijk.

In mijn voorstellingen

luistert het

extreem nauw; ik laat

niets aan het toeval

over. Hoe meer de

structuur vaststaat,

des te groter wordt de

ruimte voor de spelers.’


mei 2013

columnhalina 17

De poort

is open!

Een week voor de opening mochten

Jort Kelder en ik in het kader

van het Avro-programma

Museumgasten het Rijksmuseum al

bezoeken. De producente babbelde

honderduit over het gebouw, de verschillende

afdelingen die ons door de

ganse vaderlandse geschiedenis leiden,

plus allerlei interessante uitstapjes

naar andere culturen. De middeleeuwen,

de gouden eeuw, het melkmeisje,

de nachtwacht, de Aziatische kamer, de

poppenhuizen… Maar ik had maar een

ding in mijn hoofd, de fietstunnel.

Mij is ter oren gekomen dat de directeur

van het Rijksmuseum geen fan is

van de heropening van mijn favoriete

poort in Amsterdam. Als verantwoordelijke

vader maakt hij zich ernstige zorgen

over drommen langzaam lopende,

fragiele Aziatische toeristen die door

de brutale, lompe Amsterdamse fietsers

onderuit gereden zullen worden.

Godzijdank heeft hij geluisterd naar

alle protesten die natuurlijk ogenblikkelijk

losbarstten toen er sprake was

van de definitieve sluiting van de door

ons zo geliefde doorgang.

Met camera en al werden we meegenomen

naar de heilige grond die nog voor

publiek gesloten was. Een gênante,

kinderachtige kreet van blijdschap

ontsnapte aan mijn lippen toen

ik onder de poort stond. Jort lachte

mij hartelijk uit terwijl het Avro-team

geamuseerd toekeek en de museummevrouw

mij influisterde dat het voor

haar voelde alsof ze haar eigen huis na

tien jaar verbouwen aan mij liet zien.

Een kunstenares met rastahaar was

zeer secuur bezig het gietijzeren hek

te schilderen. Overal werd nog gewerkt

maar ik voelde de magische sfeer van

deze plek waar ik zo vaak voorbij fietste

de afgelopen tien jaar, terwijl die zich

schuil hield achter hoge verbouwingsmuren.

Nu scheen het licht er weer doorheen

en mimede ik met mijn handen de trappers

van mijn fiets om het gevoel te

simuleren waar we collectief bijna een

decennium lang op hebben gewacht:

met de wind door de haren sjezen richting

het gigantische plein.

De rest van de dag dwaalden we door

de indrukwekkende hallen, zalen en

gangen van het monument en dompelden

ons onder in de wereld van

Hollandse meesters. Over elk schilderij

had Jort of een van de vriendelijke conservators

een verhaal en ik genoot met

volle teugen van de geschiedenisles.

Met trots en een enorme hoeveelheid

kennis ging ik aan het eind van de dag

de deur uit, maar er was een ding dat

vrolijk bleef rondzingen in mijn hoofd:

de fietspoort is open, het Amsterdam

waar ik als kind van droomde is eindelijk

van mij.


interview

18

18 18

december mei 2011 2013

Rasverteller Diederik van Vleuten trekt volle zalen met zijn eigen genre

‘Ik maak

Stand-up history’

‘En wat ga jíj nu eigenlijk doen?’ hoorde Diederik van Vleuten in 2009 meermaals,

nadat de samenwerking met Erik van Muiswinkel beëindigd was. Een paar

maanden later begon zijn zegetocht: Twee seizoenen lang zaten de zalen overvol

voor Daar werd wat groots verricht, over de val van Nederlands-Indië. Nu komt hij

met een nieuwe voorstelling: Buiten Schot.

tekst Mike Peek

Toeval bestaat niet. Op de dag dat het duo

Van Muiswinkel & Van Vleuten uit elkaar

viel, kreeg laatstgenoemde een telefoontje

van zijn vader. De volgende dag stond

hij bij zijn zoon op de stoep met het complete

Indië-archief van hun familie. In

dat archief zaten onder andere de memoires van Oom

Jan. Van Vleuten besloot al snel een soloprogramma te

maken over deze ‘Volstrekt Onbekende Nederlander’

en zijn avonturen in De Oost. Hij bleek er een zeer gevoelige

snaar mee te raken bij het publiek.

Wanneer kreeg je door dat Daar werd wat

groots verricht een hype werd?

‘Dat kan ik natuurlijk alleen met terugwerkende kracht

zeggen, maar na mijn allereerste try-out in het M-Lab

viel het me al op dat ik zoveel mail kreeg. En ik had

echt in alle eerlijkheid gedacht dat ik hooguit een week

in Theater Bellevue zou staan met die voorstelling.

Elke avond honderd mensen en dan lekker vertellen

over Jan. Maar dat is dus volkomen uit de hand gelopen.

Ik kreeg fantastische recensies en als de Indische

tam-tam zich gaat roeren, weet ik nu, dan gaat het

hard. Ik eindigde in zalen van duizend man en haalde

er het achtuurjournaal mee. Ongelooflijk.’

Je kreeg ook een soort verantwoordelijkheid

voor het verhaal. Je werd bijna een spreekbuis

van die Indië-generatie.

‘Ja. Absoluut. En dat heb ik nooit van mijn leven kunnen

vermoeden. Ik wist natuurlijk dat er een gemeen-

‘ Ik ben heel

precies, wil

alles uitleggen.

Ik begon

met anderhalf

uur vóór

de pauze. Dat

gaat natuurlijk

niet.’

schap was met een Indisch verleden, zoals er ook

een gemeenschap is met een Tweede Wereldoorlog

verleden of welk verleden dan ook, maar dat die zo

emotioneel zou reageren... Als ik dat van tevoren had

geweten, had ik me echt wel drie keer bedacht hoor. Ik

was fysiek en emotioneel kapot aan het einde. Ik begon

iedere avond met de eerste regels uit Jans memoires:

“Het is niet omdat ik mijzelf zo belangrijk vind dat

ik dit heb geschreven, maar ik vind wel dat ik in een

belangrijke tijd heb geleefd.’’ Dan voelde je letterlijk

de emotie bij het publiek. De kampkinderen van toen

zaten nu in de zaal. Sommigen waren tegen de negentig.

Soms huurde een familie een complete rij af in het

theater. Eindelijk werd hun verhaal verteld.’

In het najaar van 2014 gaat Daar werd wat

groots verricht mogelijk in reprise, maar je

speelt nu eerst Buiten Schot. Wilde je afstand

nemen van Indië?

‘Ik móest afstand nemen. Het was prachtig, maar ook

uitputtend. Ik kreeg soms zeventig emails op een dag.

Variërend van ‘Wat hebben we een mooie avond gehad’

tot de meest hilarische anekdotes. Al die mails uitgeprint

zitten nu in het familiearchief waaruit de voorstelling

ontstond, in een brandveilige kluis. Daar kan

een socioloog misschien op afstuderen ooit.’

Wist je al dat je een soortgelijke voorstelling

zou gaan maken over de Eerste Wereldoorlog?

‘Het zit zelfs al in Daar werd wat groots verricht. Ik vertel

daar over Jan die als kind het geluid van die oorlog


mei 2013 19

hoort. Wij waren natuurlijk neutraal en de meeste

Nederlanders weten daarom heel weinig van de Eerste

Wereldoorlog. Ik wist dus dat ik er iets mee wilde doen,

ik hoefde het alleen ‘nog even’ te schrijven. Dat viel

niet mee. Ik ben wanhopig geweest.’

Wanhopig?

‘Ik houd me al dertig jaar bezig met die oorlog en die

kennis kan als een molensteen om je nek hangen. Het

gevaar bestaat dat je college gaat geven. Ik ben heel

precies, wil alles uitleggen, terwijl het publiek je ook

wel snapt als je minder gedetailleerd vertelt. Ik begon

met anderhalf uur vóór de pauze. Dat gaat natuurlijk

niet. Ik moest streng zijn en de essentie bewaken van

wat ik wil vertellen. Ik kan de term kill your darlings

niet meer horen.’

Wat is die essentie?

‘Ook daar heb ik lang over nagedacht. De Eerste Wereldoorlog

heeft tot niets anders geleid dan de Tweede

Wereldoorlog, dus wat wil je mensen meegeven? Ik

wilde niet te lang stilstaan bij de loopgraven, de stront

en de ratten; dat weten we allemaal wel. Zo kwam ik

uiteindelijk toch uit bij de kracht van kunst. Dat mensen

zelfs in de meest benarde situaties mooie dingen

blijven maken. De pianist Paul Wittgenstein verloor

zijn rechterhand in de oorlog, maar bleef daarna spelen.

En Maurice Ravel componeerde speciaal voor hem

een Concert voor de Linkerhand. Dat vind ik prachtig.’

Diederik van

Vleuten

• geboren op 15

november 1961 in

Den Haag

• werd aangenomen

op het Conservatorium,

maar

maakte die studie

niet af en richtte

zich vanaf 1988 op

cabaret en muziek

• werkte langdurig

samen met Erik

van Muiswinkel,

eerst in de cabaretgroep

Zak en

As, later als duo

• was te zien in

diverse televisieprogramma’s

als

Studio Spaan en

Kopspijkers

• woont samen met

Bianca Krijgsman,

bekend van het

cabaretduo Plien

& Bianca. Ze hebben

drie kinderen

• verzorgt samen

met Amsterdam

Sinfonietta een

herdenkingsconcert

op 4 mei in

het Concertgebouw

Heb je al een omschrijving voor wat je nu doet?

Het is eigenlijk een nieuw genre.

‘Gisteren sprak ik iemand en die noemde het stand-up

history. Dat vond ik wel een goeie. Beter dan docucabaret

of iets dergelijks. Het is helemaal geen cabaret

meer. Als zich een grap aandient, laat ik hem echt niet

liggen, maar de humor komt voort uit het verhaal.

Ik vertel over de aanslag op Franz Ferdinand, wat de

aanleiding was voor de Eerste Wereldoorlog. Dat is

zo'n onwaarschijnlijk, van toeval aan elkaar hangend

verhaal. Of de Duitse keizer die vlucht naar Nederland

en de opstaande punten van zijn snor omlaag krult,

zodat hij bij de grens niet herkend zal worden. Dat verzint

Diederik van Vleuten niet, dat is echt gebeurd. Er

zitten overigens wel degelijk persoonlijke kanten aan

deze voorstelling. Ik vertel onder andere over de zogenaamde

‘slagveldvakanties’ die ik met mijn vader en

oom Jan maakte naar het voormalige Westfront. Met

zijn drieën in een Renaultje.’

Waar hadden jullie het over in dat Renaultje?

‘Dat weet ik niet zo goed meer. Ik herinner me vooral

Oom Jan met zijn pijp. Als we uitstapten bij zo’n begraafplaats,

zei hij altijd: “Jezus, Jezus, Jezus.” Da’s ook

het enige wat je kúnt zeggen als je langs die graven

loopt. Daar liggen allemaal jongens van achttien, negentien,

twintig jaar. Daarna zei Jan vaak: “Even een borreltje.”

De afdeling jenever was goed geregeld tijdens die

reizen. Die namen we mee uit het neutrale Nederland.’

foto Katinka Krijgsman


interview 20 20 december mei 2011 2013

Je grootouders keerden in augustus 1914 terug

naar Indië. Oom Jan en broer Sam bleven hier;

waren de brieven aan hun ouders voor jou het

uitgangspunt?

‘Niet alleen het uitgangspunt, maar ook de inspiratie.

Ik besloot daarom al snel dat die brieven het cement

van de voorstelling moesten zijn. Sam en Jan waren

heel jong, dus ze refereren op een kinderlijke manier

aan gebeurtenissen uit die tijd. De meester sterft aan

de Spaanse griep en zij schrijven: “Benieuwd wie we in

zijn plaats krijgen.” Er hangt een enorme foto van die

jongetjes op het toneel, waardoor ze erg aanwezig zijn.

Ze brengen de grote gebeurtenissen terug tot de menselijke

maat. Het is ook leuk dat hun waarneming niet helemaal

klopt met de feiten. Er gingen natuurlijk allerlei

wilde verhalen rond in het dorp waar ze woonden.’

Kun je omschrijven waarom je zo gefascineerd

bent door geschiedenis?

‘Het is kennelijk een vraag die ik me altijd stel: wat is er

gebeurd? Ik zou niet in Nieuwegein of Almere kunnen

advertentie

Info & tickets:

www.eyefi lm.nl

theater

Diederik van

Vleuten

Buiten Schot

De Kleine Komedie

14 t/m 25 mei

in mei o.a.

wonen, omdat die plekken geen geschiedenis hebben.

Ik moet weten dat er zich iets heeft afgespeeld. En waar

ik ook ben, ik koop altijd even een gidsje. Wie heeft

dat gebouwd, wie waren de hoofdrolspelers?’ Hoe het

straks zal zijn interesseert me overigens veel minder.

Al vraag ik me wel af hoe mensen over vijftig of vijfenzeventig

jaar kijken naar onze tijd.’

Zelfs de toekomst gaat voor jou dus over

geschiedenis.

‘Ik ben altijd op zoek naar een historisch houvast ja.

Geschiedenis ontroert me ook enorm. Ik moet in dit

programma soms oppassen dat ik geen tranen in mijn

ogen krijg. Als ik vertel over een Engelse soldaat bijvoorbeeld,

die teruggaat naar Vlaanderen, waar hij ooit

gevochten heeft. Dat gaat niet alleen over oorlog, dat

gaat eigenlijk over iedereen die nog één keer teruggaat

naar een plek die veel voor hem of haar betekende. Die

beslissend was. Of het nou je geboortehuis is of je oude

basisschool. Dáár was het. Dáár gebeurde het. Dat appelleert

aan iets fundamenteels.’

Hong Kong Film Panorama

Festival met de nieuwste lms uit Hong Kong, 5 t/m 14 mei

The Grandmaster van Wong-Kar-wai

Première vanaf 9 mei

Paradies: Hoffnung

Première vanaf 9 mei

Oog in oog met Robby Müller

Hommage aan de Nederlandse cameraman van o.a.

Paris Texas, 23 mei t/m 16 juni

Johan van der Keuken / Tegen het licht

Tentoonstelling en lmprogramma, t/m 9 juni

EYE_ADV_UITKRANT_04-04-2013 copy.indd 1 03-04-13 11:24


De Smoeshaan Café Prik

december 2012

Wonen in Amsterdam ‘Ik hou van deze

wereldstad op provincieniveau. Vrijheid

en tolerantie zijn weliswaar iets minder

geworden, maar als homoseksueel blijft

dit de beste stad om te wonen.’

Theater ‘Ik had eerder in Carré gespeeld,

maar HEMA de musical was mijn eerste

première in Carré. Het blijft een uniek

theater. Ik herinner me niet wanneer ik

er als toeschouwer voor het eerst kwam.

Maar wel dat ik in Carré ooit Cyndi Lauper

zag optreden.’

Muziek ‘Ik stond een paar keer in het

Concertgebouw. Als verteller bij jeugdconcerten

en bij L'histoire du soldat, met

Janine Jansen. Als je in de grote zaal de

trap afdaalt, voel je je een ster. Je wordt

opgehaald uit de solistenkamer, twee jongens

openen de deur en dan daal je af in

die geweldige zaal. Heel bijzonder.’

Dans ‘Conny Janssen Danst vind ik goed.

Haar choreografieën zijn beeldend, niet

sentimenteel. Eerder poëtisch, energiek

en rauw.’

Bioscoop ‘Cinecenter heeft een fijne sfeer

en een leuke bar. Maar de stoelen in City

zitten net iets lekkerder.’

Restaurant ‘Narbonne in de Bosboom

Toussaintstraat heeft goed vlees en lekkere

salades. Het is betaalbaar en de bediening

is aardig.’

Café ‘Bij De Smoeshaan op de Leidsekade

Groeten uit...

Amsterdam

Joep Onder-

delinden

Joep Onderdelinden (47) speelt in

HEMA de musical de bedrijfsleider

van de Hema op de Nieuwendijk.

Deze maand zijn de laatste voorstellingen

in Carré. ‘Ik fiets om

voor de warme worst van de Hema

in de Kalverstraat.’

tekst Anne-Rose Bantzinger

foto Roy Beusker

kom ik altijd collega’s tegen. Verder kom

ik soms bij Prik in de Spuistraat, een zeer

toegankelijk café voor alle smaken en

kleuren.’

Mijn eerste herinnering aan Amsterdam

‘Met mijn jeugdvriendin Carla, toen we in

Cruquius op de middelbare school zaten,

was het stoer om in Amsterdam over de

trambaan te fietsen. Nog een hele kunst!

We kwamen ook in café De Snor, in de

Pijp. De eigenaar had een grote snor en er

hing een snor op de deur. Dat café bestaat

niet meer.’

Amsterdamse humor ‘Dat is humor vol

zelfspot. Net als Joodse humor en nichtenhumor.’

De beste eigenschap van Amsterdammers

‘Ze hebben het hart op de tong.’

En de slechtste ‘Ze zijn soms te impulsief

en niet flexibel.’

Mooiste boek over Amsterdam ‘Dan

denk ik meteen aan Martin Bril. Hij

woonde in de Helmersbuurt. Net als wij.

Ik herkende in zijn columns veel over

deze buurt. Hij schreef beeldend, mooi

gedetailleerd.’

Kunst in de openlucht ‘Het Houtzagertje

in de boom op het Leidsebosje blijft

een uniek ding. Verrassend. En Herman

Heijermans, ook op het Leidsebosje en

gemaakt door Joseph Mendes da Costa,

is een markante kop. Ik heb wel altijd het

idee dat de neus kapot is.’

21

In dit gebouw zou ik de nacht door willen

brengen 'Op de zolder van het Rijks-

museum. En dan alleen mogen rondsnuffelen

tussen de opgeslagen schatten.’

Wanneer ik als bezoeker één dag in

Amsterdam had ‘Eén dag? Dat is niet

genoeg! Het is alleen al leuk om op een

zonnige dag langs de grachten of aan het

IJ te zitten.’

De Hema in Amsterdam ‘De warme worst

blijf ik lekker vinden. Die koop ik graag

bij de Hema in de Kalverstraat. Er wordt

bij ons in de pauze ook worst geserveerd.

Elke stad, hoe klein ook, heeft een Hema.

Je loopt er makkelijk binnen en je komt

altijd vrolijk naar buiten.’

Hema de musical 7 t/m 19 mei (beh. ma) Carré

hemademusical.nl

Herman Heijermans

Conny Janssen Danst foto Leo van Velzen


aanbiedingen

22

CADEAu!

2 KAARTEN VOOR

uNIEK BuITENTHEATER

VAN VIS à VIS

GA NAAR UITKRANT.NL, NEEM EEN ABONNEMENT (€ 24,95) EN ONTVANG

TWEE KAARTEN VOOR UNIEK BUITENTHEATER VAN VIS à VIS

Deze actie loopt t/M 24 Mei. op = op.

Vis à Vis speelt locatievoorstelling HaRT, een spectaculaire

liefdesgeschiedenis in een bizarre omgeving. Je komt terecht

achter de coulissen van een moderne milieuboulevard en

ondergaat een visuele belevenis geheel in de stijl van Vis à Vis.

HaRT is van 15 mei t/m 14 juli te zien bij Almere Strand.


De uitkrant is hét culturele magazine van

Amsterdam. u ontvangt 3 gratis extra uitgaven: de

uitgids (dé bestelgids van Amsterdam), het uitmarktprogrammaboekje

en de Museumplattegrond.

MEI13

Gratis! De agenda van Amsterdam

Artis is jarig!

Stand-up history van

Diederik van Vleuten

t.w.v.

€ 59,-

Groene stad

Amsterdam heeft meer

natuur dan je denkt

IMPORT

Stugge Tukkers

jaargang 47 #09

Foto Bop Mulder

foto Lenny Oosterwijk

MAIL EN WIN!

Film

Two Mothers

10x2 vrijkaarten voor aangrijpend

liefdesdrama

Two Mothers is een aangrijpend verhaal

over de gepassioneerde en onconventionele

liefdesverhalen van twee hartsvriendinnen.

Lil en Roz, die naast elkaar wonen aan de

Australische kust, beginnen tegen beter weten in een verhouding met elkaars

volwassen zonen. Wat begon als een onbezonnen flirt mondt voor beide stellen

uit in een verwoestende affaire.

Release: 16 mei

Theater

Het Zuidelijk Toneel

10x2 vrijkaarten voor

To be or not to be

Van 22 tot en met 25 mei speelt Het Zuidelijk

Toneel de komedie To be or not to

be in de Stadsschouwburg met onder

andere: Ellen ten Damme, Raoul Heertje,

Waldemar Torenstra en Viggo Waas.

‘In de aanstekelijke acteursregie van De Lange krijgt het theatrale spiegelspel

een wervelende vaart.’ - NRC Handelsblad ****

Stadsschouwburg 22 t/m 25 mei

GA NAAR AMSTERDAMSUITBURO.NL/ACTIES

23

Theater

Jakop Ahlbom

5x2 vrijkaarten voor Het Leven

een Gebruiksaanwijzing

Dit locatieproject met twintig spelers is

weer een typische Ahlbomvoorstelling

met zijn unieke mix van theater, mime

en dans. Met Het Leven een Gebruiksaanwijzing

toont Ahlbom een minisamenleving

op drift, waarin mensen

hun uiterste best doen om het anders te

doen, maar daar maar zelden in slagen:

het alledaagse leven in absurde, komische

en vervreemdende situaties.

Dansmakers aan het ij 9 mei


import

24

Met de nuchtere Twentenaren is het goed zakendoen

Amsterdamse Tukkers:

‘Kiek’n wat ’t wordt’

Amsterdam is gebouwd door migranten. Niet alleen buitenlandse,

maar ook binnenlandse zoals Brabo’s, Friezen, Rotterdammers. In

Import ieder nummer een groep provincialen die hun stempel drukken

op de stad. Deze keer: Tukkers.

tekst Willemijn Kruijssen

Oké, we leggen het nog één keer uit.

Tukkers, die komen dus níet uit de

Achterhoek. Tukker is de bijnaam van

Twentenaar. En Twente, dat ligt grotendeels

in Overijssel, ten noorden van

de Gelderse Achterhoek. Trek vanuit

Amsterdam een kaarsrechte lijn naar het Oosten van

het land en je bent er. Almelo, Hengelo (met langerekte

o), Enschede (‘Eanske’), Oldenzaal (‘de glimlach van

Twente’) en dorpen als Borne en Haaksbergen (‘Hoksebarge’).

Bekend van Herman Finkers’ grap: ‘Een stoplicht

springt op rood, een ander weer op groen: in Almelo

is altijd wat te doen.’ En van FC Twente. Eigenlijk

is voetbal het enige onderwerp waarin bij Twentenaren

wat gevoeligheid ligt ten opzichte van Amsterdam –

helemaal sinds ze in 2010 voor het eerst kampioen

werden.

Verfrissend nuchter

Verder zijn Tukkers verfrissend nuchtere types, die

niet zo snel ergens op neer of tegenop kijken. Twentenaren

zijn op een niet-arrogante manier tevreden

met zichzelf. Waar Rotterdammers maar wat graag

afgeven op 020 en Brabo’s nog wel eens willen roepen

dat ze echt wel heel gaaf zijn, daar vinden Twentenaren

het allemaal wel goed zo. Dus hóeven ze niet te roepen

hoe stom Amsterdam is en hoe leuk Twente. Nergens

voor nodig. Twentenaren weten uit beide plaatsen het

beste te halen.

Zoals de studio en expositieruimte Oz. in een van de

voormalige ramen voor prostituees op de Oudezijds

Achterburgwal. Van de vijf creatieve bedrijfjes (appbouwers,

grafisch ontwerpers, websitemakers) die daar

samenwerken, komen er vier uit Twente. ‘We willen

met Oz. een platform zijn voor andere kunstenaars

en initiatieven’, zegt Jort Braam, grafisch ontwerper

van KERN, een van de bij Oz. aangesloten bedrijven.

‘Die hoeven niet per se uit het oosten van het land te

‘ Wij vinden

Twente en

Amsterdam

allebei een

uithoek van

Nederland.’

december mei 2011 2013

Jeffrey Spalburg

komen. Wij vinden Twente en Amsterdam allebei een

uithoek van Nederland.’

Twentse Ambassade

Ook Danny de Vries, geboren Amsterdammer, maar na

twintig jaar Enschede toch ook wel Twentenaar, ziet

voordelen om in beide regio’s actief te zijn. De eigenaar

van een communicatiebureau met vestigingen

in Enschede en Amsterdam, begon vijf jaar geleden

met het opzetten van de Twentse Ambassade in Amsterdam.

Dit jaar leek die er eindelijk te komen op de

Warmoesstraat. Het was zo goed als rond, inclusief

investeerders en uitgewerkte ideeën. Er zou Twentse

horeca komen met uiteraard Grolsch van de tap, de

Twenste cultuur zou er te zien en te horen zijn, en er

was voorzien in een businessclub voor Twentse ondernemers.

Totdat bleek dat op een van de panden niet de

geschikte bestemming zat en het plan – vooralsnog –

in duigen viel.

Wannabe-Tukkers

Ondertussen kwamen er onafhankelijk van die

Twentse Ambassade andere initiatieven op gang onder

Twentse Amsterdammers. Zoals de Facebookgroep

‘Tukkers in Amsterdam’, met meer dan zeshonderd

leden die sinds een paar maanden op het sociale netwerk

bestaat. De initiatiefnemers regelen borrels voor

Tukkers en wannabe-Tukkers, zoals het ‘Zo-dik-as-doezend-man-feest.’

Op het prikbord wordt in het Twents

op elkaar gereageerd.

Goede zaak, die initiatieven, vindt Danny de Vries van

de Twentse Ambassade. Een tikje teleurgesteld, maar

met goede moed dat er binnen afzienbare tijd alsnog

een geschikte locatie komt, organiseert die nu alvast

een maandelijkse borrel. Iedere keer met een ander

thema en op een andere plek: van café Oost-West op

de Zeedijk tot brouwerij de Prael (die heeft een Twents

bestuurslid). ‘Voor de editie in mei komen er sprekers


mei 2013 25

Studio en expositieruimte Oz.

van Kennispark Twente. In Eindhoven zitten de grote

jongens op innovatief gebied, maar Twente met al zijn

start-ups, is de kraamkamer.

Tukkers in Amsterdam

De allerbekendste is natuurlijk Herman Finkers,

maar die heeft Twente nooit verlaten. Jakhals

Erik Dijkstra, Tukker en FC Twente-aanhanger,

woont wel in Amsterdam. Net als sportjournalist

en schrijver Tom Egbers, die overigens aanhanger

is van die andere Twentse club, Heracles.

Meer Tukkers in Amsterdam:

Alle programma’s van cabaretier Jeffrey Spalburg

(40) hebben Twentse titels: Brommers kiek’n, Spiekerboks

en nu toert hij door het land met Thuus. In zijn

shows speelt hij met de vooroordelen die de mensen

in de Randstad hebben. ‘Als ik in het Westen vertel dat

ik uit Twente kom, denken mensen meteen dat ik een

boer ben. Dan zeg ik: “Ja, mijn vader reed op een trekker,

maar wel op een gepimpte.”’ Op het podium is er

weinig typisch Twents aan hem, maar in het dagelijks

leven kijkt Spalburg net als meer Twentenaren wat de

kat uit de boom. ‘Er is een typisch Twentse uitdrukking:

KWW. Kiek’n wat ’t wordt. Die is wel op mij van toepassing.’

Jeffrey Spalburg 26 mei Bijlmerparktheater spalburg.nl

Mode-fotograaf Jasper Abels (25) wordt sinds kort

vertegenwoordigd door House of Orange, in de modewereld

een belangrijke speler. Hij doet shoots voor

bladen als Elle. Maar dat is maar de helft van de tijd.

De andere helft besteedt hij als creative director van

het internationale modeblad Prestage. Toen hij nog

zijn vriendinnen fotografeerde in de weilanden rond

mini-dorp Tubbergen, wist Abels al dat hij naar ‘de stad

wilde. In de soms wat hysterische modewereld is zijn

' Je kunt het

meisje wel

uit Twente

halen, maar

Twente niet

uit het

meisje.’

Twentse en nuchtere ‘doe maar gewoon’-houding een

voordeel. ‘Ik dacht vroeger dat ik niet zo Twents was –

omdat ik zo graag weg wilde, maar toch wel. Het hoeft

van mij allemaal niet zo gek. Het gaat mij niet om de

glamour en ik merk dat de mensen met wie ik werk dat

wel fijn vinden.’

jasperabels.com

Voormalig nachtburgemeester, vroeger Club Zonder

Filter-baas en huidig directeur van het nachtfestival

Nuit Blanche Josine Neyman (31) zou zichzelf nooit

een echte Tukker noemen: ze is best emotioneel, er

was altijd al een hang naar meer. Die nuchtere Twentse

houding ervoer ze vroeger eigenlijk als beklemmend

en van kleins af wilde ze al naar Amsterdam. Maar toch.

Komt ze hier iemand tegen uit het Oosten, dan is daar

toch die herkenning: in een bepaalde vorm van humor

bijvoorbeeld. En ja, het is waar: ook zij kijkt ‘extreem’ de

kat uit de boom. “Hé schat”, zoals Amsterdammers dat

kunnen zeggen, daar moest ik enorm aan wennen.’

Nuit Blanche vindt dit jaar plaats in september op verschillende

plekken in Amsterdam.

nuitblancheamsterdam.nl

Voor haar opleiding aan de Enschedese kunstacademie

AKI liep ontwerper Lianne Ernst (46) stage in Amsterdam

en ging niet meer weg. ‘Dit is voor een ontwerper

de plek om te werken en te netwerken.’ Maar toch. ‘Je

kunt het meisje wel uit Twente halen, maar Twente niet

uit het meisje’, mailt ze me nadat ze over de telefoon lovend

sprak over haar geboortestad Enschede. Ernst begon

zo’n tien jaar geleden haar merk Mrs. Me in hoogwaardig

bedtextiel. Eigenlijk heel logisch want haar

voorouders werkten al in de Twentse textielindustrie.

Typisch Twents: ‘Het opbouwen van een band duurt

wat langer, maar áls die er eenmaal is, is die intens. Met

Tukkers kun je een goede zakelijke relatie opbouwen.’

mrsme.com

Jasper Abels


eten

26 mei 2013

Calf&Bloom

In het voormalige Replay-café in de Kalvertoren

is sinds kort Calf&Bloom te vinden. Architectenbureau

Concrete (Supperclub, Envy) nam het interieur

onder handen en ook het menu (geen diner) kreeg

een upgrade met onder andere ossenworst van

Frank's Smokehouse en patisserie van Holtkamp.

Het terras op het Singel heeft praktisch de hele dag

zon.

calfandbloom.nl

rabarberweek

Rabarber moet geëerd worden, en daarom organiseert

Mister Kitchen van 2 tot en met 12 mei een

heuse rabarberweek. Dat betekent niet alleen rabarber

op het menu in vele Amsterdamse restaurants,

maar ook kunstenaars die een ode brengen aan de

friszure stengel en de lancering van Rabarcello in

het Conservatorium Hotel.

misterkitchen.nl

foto Ewout Huibers

De zusjes Famke

en Floor van

Praag

(zinmedia.nl) besprekenmaandelijks

de nieuwste

restaurants.

Nieuwe opening?

Laat het ons

weten op

uitkrant@

iamsterdam.com

foto Marie-Charlotte Pezé

Franklin Bar & Kitchen

Knus en

kosmopolitisch

De nieuwe bar-keuken Franklin is een gezellige cocktail van

kosmopolitisch en knus. Het publiek is gevarieerd en eten en

drinken lopen er vloeiend in elkaar over. Alleen de kaart zou

eenvoudiger mogen: ‘die fratsen heeft deze tent niet nodig.’

Slalommend tussen

de bakfietsen, stappen

we binnen in het bargedeelte

van de nieuwe

bar-keuken Franklin.

Het is vol; we zien

bankiers in Suitsupplypakken

bier hijsen

en charmante, pas

afgestudeerde meisjes

aan een professioneel

geshakete cocktail nippen.

Een trapje hoger

zitten jonge moeders

hun wel en wee te bespreken

met flessen

witte wijn en fraai op-

gemaakte bordjes eten.

Het nieuwe Franklin

is zo opgezet dat eten

en drinken vloeiend in

elkaar overgaan. Een

beetje een eetcafé après

la lettre. De bediening

sprint trapjes af en op,

maar dat neemt niet

weg dat wij soms met

een leeg glas zitten, of

de borden voor onze

neus blijven staan.

Moleculaire fratsen

De kaart is klein, met

keuze uit drie gerech-

ten per gang plus een

dagmenu. De pulposalade

van het dagmenu

zit lekker in de groene

groentes (asperges,

peulen, haricots verts)

en mesclun (mengsel

van jonge sla en

bladgroenten) maar de

inktvis zelf is iets taai.

De ravioli die Floor

erna krijgt, is gevuld

met biet en wordt geserveerd

met paddenstoelen

en champagneschuim.

'Best lekker

hoor', zegt ze: 'Maar


mei 2013

ik krijg er ook wel een

beetje de kriebels van.'

Zo veel gedoe op je

bord verwacht je niet in

deze zaak, en eigenlijk

ook niet in deze tijd.

Tegelijkertijd eet Fam

gulzig van de langoustinestaarten

met rouil-

Franklin Bar &

Kitchen

eten

sfeer

service

Menu vanaf: €32,50

met bijpassende

cocktails: €55,-

le, maar ze loopt tegen

hetzelfde euvel op als

ze een met stikstof behandeld

kwartelei probeert

door te slikken.

‘Dat soort moleculaire

fratsen heeft een tent

zonder tafellinnen niet

nodig’, schreeuwen we

tegen elkaar boven het

ijsblokjesgekletter van

de cocktailshaker beneden

uit.

Voorbeeldig

Dat vinden we overigens

echt leuk, die kosmopolitische

geluiden

in zo'n knus zaakje aan

de rand van de stad.

Daar komt bij dat het

biologisch lam met

citroen, doperwten met

munt en selderijpuree

gewoon erg lekker is.

Niet te ingewikkeld,

goede spullen. Als je

het ons vraagt een

voorbeeld voor de rest

van de gerechten. En

bovendien: de cocktails

zijn om over naar huis

te schrijven.

Amstelveenseweg 156

020 752 95 56

barfranklin.com

Eetwinkels

Frozz

Ondernemende

zussen Mei-Lin en

Mei-Lan openden

onlangs alweer hun

derde Frozz-filiaal

in de stad, dit keer

in de Leidsestraat.

Frozen yoghurt blijkt

bij ons net zo aan te

slaan als in de VS,

waarschijnlijk omdat

het 'ijs' behalve fris

en romig ook nog

licht is (ongeveer 100

calorieën per portie).

Frozz verkoopt

verse yoghurt die

ter plekke bevroren

wordt, dus geen yoghurtijs

– wat roomijs

met yoghurt is. Bij

je frozen yoghurt

heb je vervolgens de

keuze uit toppings

als vers fruit, brownies,chocoladesnippers,

nootjes, warme

confiture en zelfs

cruesli voor mensen

die ijskoud willen

ontbijten.

frozz.com

the proud otter

Bij cultureel platform The Proud Otter in de

Gerard Doustraat in de Pijp kun je nu ook terecht

voor lunch, koffie of taart.

theproudotter.com

rollende keukens

27

Ervaar hoe een kreeft uit een camper smaakt,

proef gremolata die is bereid in de openlucht of

geniet van een eigenzinnig wereldgerecht bij Joeri

Tandoeri. Tijdens het weekend van de Rollende

Keukens, dat dit jaar plaatsvindt van 9 tot en met

12 mei, zal het Westerpark veranderen in een heel

groot openluchtrestaurant. Kun je na al dat lekkers

geen pap meer zeggen? Schuif dan aan bij een

van de bandjes voor een muzikaal toetje. (IvdR)

rollendekeukens.nl

foto Leslie Levert


7947 winkels*

28 mei 2013

Karls keuze

Na Parijs opent Karl Lagerfeld de tweede concept store van zijn gelijknamige

label middenin de Negen Straatjes. In de honderdvijftig vierkante

meter tellende winkel vind je naast betaalbare (designer)kleding, schoenen,

brillen en accessoires voor mannen en vrouwen, ook Karls favoriete designen

fotografieboeken.

De laatste mode hangt tussen een mooi staaltje high tech: pashokjes zijn

uitgerust met apparatuur waarmee klanten foto’s kunnen maken van hun

outfit om te delen via social media. De winkel ligt verder vol met iPad mini’s

waarop de klant de gehele collectie online kan bekijken. En het pinapparaat

is vervangen door betaling via je mobiel, wel zo 2013.

Hartenstraat 16 karl.com

Kunstige

kinderwagens

Op een steenworp afstand van

de Leidsestraat, opende Bugaboo

onlangs zijn allereerste brandstore

ter wereld. Het Nederlandse merk

staat sinds 1999 bekend om zijn

baanbrekende en innovatieve

kinderwagens. In het verleden

sloegen samenwerkingen met Viktor

& Rolf en Missoni menig zwangerevrouwenhart op hol, nu is het de beurt

aan de iconische prints van Andy Warhol. Vanaf mei lanceert Bugaboo twee

exclusieve Andy Warhol-collecties, het begin van een meerjarige samenwerking.

In de Amsterdamse winkel kunnen mommies to be zich vergapen aan

kleurrijke, trendy kinderwagens en bijbehorende accessoires. Ook voor – nu

nog – kinderloze mensen zeer verleidelijk...

Keizersgracht 500 bugaboo.com

Fretons

van Fred

VANmooF

* in Amsterdam in 2012, volgens

Bureau Onderzoek en Statistiek

Ontwerper Fred de la Bretonière lanceerde

in 2012 het sportieve sublabel Fretons, te herkennen

aan één rood veteroogje aan de bovenkant

van de schoen. In de nieuwste collectie

vind je sneakers met pythonprint leer, hoge

bootschoenen van suède en geperforeerde

sneakers. Bij elke aankoop krijg je een loodje

waarmee je kans maakt op een rode Fretons

fiets, want die matcht zo goed met je nieuwe

schoenen.

Jacob Obrechtstraat 14 bretoniere.nl

De echte Amsterdammer koopt zijn fiets bij

VANMOOF HQ aan de Mauritskade. In het pand

kun je, naast een fiets kopen, ook de gehele

evolutie van de fiets volgen. Fiets kapot? Boek

een ‘consult’ bij een van de ‘bike doctors’. En

kom je met het openbaar vervoer naar de shop,

dan krijg je je OV-kaartje vergoed en meteen

een gratis thermoskan met koffie of thee mee

voor de terugreis. Op je nieuw gekochte fiets

uiteraard. Slim!

Mauritskade 55

vanmoof.com

samenstelling Elisah Jacobs

Vintage

& koffie

Oud-West heeft er

een nieuwe hotspot bij:

Harvest & Company. In

de bijzondere industriele

ruimte vind je, naast

een espressobar van

Headfirst Coffee Roasters,

een vintage interieur- en lifestylewinkel

met exclusieve merken als Sourced and Sold

en Modern Vintage. Daarnaast functioneert

de inspirerende plek ook als expositieruimte.

Mooie meubelstukken, lekkere koffie en ook

nog eens gratis wifi.

Tweede Helmersstraat 96 facebook.com/harvestandcompany


advertorial

activiteiten in musea

rondleiding Koninklijk Paleis

EEN RONDJE PALEIS

Ontdek het verhaal van de buitenzijde van het

Koninklijk Paleis Amsterdam. De imposante gevel

van het Paleis bepaalt het gezicht van het bekendste

plein van Nederland, de Dam. Boek nu een

rondleiding en ontdek het bijzondere exterieur van

voormalige stadhuis van Amsterdam.

Rondleidingen 19, 26 mei en 2, 9, 16 juni, 12.00 uur

Informatie en boekingen:

info@amsterdamcitywalks.com

www.paleisamsterdam.nl

lezing de Hortus

OPENING WOESTIJNKAS:

DROOGTE EN OVERLEVEN

De nieuwe woestijnkas van de Hortus wordt geopend!

Op 16 mei is er een unieke preview. Aansluitend

geeft collectiebeheerder Reinout Havinga een

lezing over het thema van de nieuwe kas; droogte

en overleven. Hoe gaan planten met droogte om?

Welke spectaculaire aanpassingen hebben planten

gedaan om de hitte te overleven?

Opening 16 mei. Aanvang lezing 19.30 uur in de

Laranjazaal. Entree €7,50.

Vooraf reserveren kan via barbara@dehortus.nl.

www.dehortus.nl

tips uit

CousCousClub

Ceintuurbaan 346-348 (naast Rialto)

CousCous Club: snelste slow food van Amsterdam. Iedere zondag

18.00 uur gratis kamermuziekconcert met cous cous á la

carte in de pauze. Ook ideaal voor kleine partijen. Vleugel aanwezig.

CousCous Chapeau voor de promotie van kamermuziek.

Reserveren restaurant 020 6733539

www.couscousclub.nl info@couscousclub.nl

high tea/modeshow Tassenmuseum

MOEDERDAG IN HET MUSEUM

Op Moederdag is er bij Tassenmuseum Hendrikje

een high tea te boeken in combinatie met een historische

modeshow. Dit Moederdagarrangement

bestaat uit een glaasje prosecco en een uitgebreide

high tea. Daarna een modeshow met mode van

1900 tot nu.

12 mei, 12.30 of 14.00 uur, modeshow, 15.00 uur.

Prijs € 27,50 p.p.

Aanmelden: reserveringen@tassenmuseum.nl

www.tassenmuseum.nl

performance de Appel arts centre

IHKV TENTOONSTELLING

BOURGEOIS LEFTOVERS

Pastapun met mint oesters is een performance van

de kunstenaarsgroep Jugedamos waarbij verhalen

worden verteld op basis van de schilderijen die te

zien in de tentoonstelling Bourgeois Leftovers. De

tentoonstelling in de Appel arts centre presenteert

tweeëndertig begin 20e-eeuwse Nederlandse en

Belgische schilderijen uit de collectie van het Van

Abbemuseum, samen met bijdragen van negentien

hedendaagse kunstenaars.

Datum zondag 10 mei, 18-19 uur. Meer informatie:

www.deappel.nl

advertentie

wandelroute langs grachtenmusea

GRACHTEN VERHALEN

Museum Ons’ Lieve Heer op Solder, Cromhouthuizen,

Museum Geelvinck Hinlopen Huis en

Museum Willet-Holthuysen presenteren een wandelgids

met waargebeurde verhalen over markante

grachtenbewoners. U krijgt een tour langs en door

deze vier bijzondere huizen waarbij in ieder huis

een andere eeuw en een ander personage centraal

staat. Het boekje Grachten Verhalen is voor slechts

€ 2,- te koop in de deelnemende musea.

amsterdammuseum.nl/grachtenverhalen

cinema concert EYE Filmmuseum

KLASSIEKERS UIT DE COLLECTIE

VAN EYE MET LIVE MUZIEK

Twee keer per maand op zondag het Cinema Concert

in EYE, op 12 mei, 16.00 uur Die Austernprinzessin

van Ernst Lubitsch uit 1919 met live muzikale

begeleiding door het Corrie van Binsbergen-trio.

Met Corrie van Binsbergen elektrische gitaar; Alan

Purves percussie; Miriam Overlach harp; op 26

mei, 16.00 uur Straight Shooting van John Ford uit

1917 met live muzikale begeleiding door Mark Tuinstra

elektrische gitaar; Marko Bonarius contrabas;

Michael Vatcher drums, zingende zaag.

www.eye.nl

Gratis toegang tot musea

Gratis openbaar vervoer

Gratis rondvaart

25% korting op attracties, eten & drinken

en meer

Verkrijgbaar bij VVV vestigingen, hotels en alle GVB Ticket & Info punten.

Prijzen: 24 uur € 42.00 - 48 uur € 52.00 - 72 uur € 62.00

Meer informatie: www.iamsterdamcitycard.nl


film

30

Deze maand in

première

In Darkness

Schindler's List op z'n Pools. Rioolwerker Leopold

Socha verbergt schoorvoetend veertien maanden

lang een groep joodse onderduikers in het

riool. Niemand is veilig, niemand is heilig. Genomineerd

voor een Oscar voor Beste Buitenlandse

Film.

Regie Agnieszka Holland Release 2 mei

Les Chevaux de Dieu

Broers Yachine en Hamid zijn onafscheidelijk.

Dan komt Hamid, na een celstraf, terug als radicale

moslim.

Regie Nabil Ayouch Release 2 mei

Quartet

Fijne film over een bejaardentehuis voor gepensioneerde

musici. Regiedebuut van Dustin

Hoffman.

Regie Dustin Hoffman Release 9 mei

Driemaal creatief met kitsch

Deze drie filmmannen weten wel raad met een

beetje kitsch: Baz Luhrmann geeft na Shakespeares

Romeo + Julia nu The Great Gatsby (opnieuw

met Leonardo DiCaprio) een spectaculaire

make-over; Pedro Almodóvar keert terug naar

zijn wellustige wortels met Los Amantes Pasajeros

en Michel Gondry (Eternal sunshine of the

spotless mind) brengt ons met L'Ecume des jours

een nieuw wonderlijk romantisch sprookje met

Audrey Tautou en Romain Duris.

The Great Gatsby 3D Release 16 mei

L'Ecume des jours Release 23 mei

Los Amantes Pasajeros Release 23 mei

Wadjda

De tienjarige Wadjda wil maar een ding: de

mooie nieuwe groene fiets uit de winkel om

de hoek. Ondanks dat fietsen voor vrouwen in

Saoedi-Arabië eigenlijk not done is (je zou er je

maagdelijkheid door verliezen). Maar...hoe komt

ze aan het geld? Opvallend luchtig drama over

een meisje dat weet wat ze wil, geregisseerd door

een van de eerste vrouwelijke filmmakers uit

Saoedi-Arabië.

Regie Haifaa Al-Mansour Release 16 mei

The Act of Killing

Tussen 1965 en 1966 werden in Indonesië bijna

een miljoen burgers vermoord. Regisseur Joshua

Oppenheimer vroeg een paar van de execu-

In Darkness

Les Chevaux de Dieu

Midnight's Children

Quartet

Los Amantes Pasajeros

L'Ecume des jours

Después de Lucîa

Wadjda

The act of killing

mei 2013

Sterren gegeven door onze filmrecensent Bregtje

Schudel. Geen sterren betekent: niet gezien.

teurs naar hun herinneringen, die ze mochten

recreëren. Vol trots vertellen de meesten over

hun moorden. Alleen gangster Anwar lijkt te

worstelen met zijn verleden. Vol overgave stort

hij zich op de film, alsof hij zo zijn demonen

kan bezweren. ‘Nu weet ik hoe mijn slachtoffers

zich voelden,’ zegt hij na het in scène zetten van

zijn eigen dood. ‘Zij wisten dat ze dood gingen,

u weet dat het maar film is,’ kaatst de filmmaker

terug. Bizar, gruwelijk, surrealistisch en onontkoombaar.

Regie Joshua Oppenheimer Release 23 mei

Midnight's Children

Op 15 augustus 1947, klokslag 12 uur, de dag van

de Indiase onafhankelijkheid, wordt Saleem

geboren. Een rebelse daad van zijn verpleegster

geeft zijn leven een compleet andere wending.

Het vele malen bekroonde boek van Salman

Rushdie – die in de film zelf de voice-over doet

– is zowel een epos als een sprookje en zelfs een

allegorie over India zelf. Onvermijdelijk gaat van

al die rijkdom in de filmvertaling wat verloren.

Maar de kerngedachte is wel behouden: familie

zit niet in je bloed, maar in je hart.

Regie Deepa Mehta Release 30 mei

Después de Lucía

Zes maanden na de dood van haar moeder start

Alejandra op een nieuwe middelbare school. Al

gauw wordt ze het mikpunt van pesterijen. Het

verloop is niet heel verrassend, het einde wel.

Regie Michel Franco Release 30 mei

Festival Cinéma Arabe

Vijfde editie van het festival van de Arabische

film. Openingsfilm is Hidden Beauties (2012),

gefilmd tijdens de Arabische Lente in Tunesië,

over Zaineb en Aisha, twee jonge Tunesische

vrouwen. De een weigert een hijab te dragen, de

ander weigert haar hijab af te doen. Alle films

zijn Engels ondertiteld.

Rialto 8 t/m 19 mei cinemaarabe.nl

Robby Müller

Een hommage aan Nederlander Robby Müller,

terugkerende cameraman van onder andere

Wim Wenders (Paris, Texas), Jim Jarmusch (Dead

Man) en Lars von Trier (Dancer in the Dark). EYE

vertoont 21 van zijn beste films – samengesteld

door Müller zelf.

EYE 23 mei t/m 16 juni eyefilm.nl


mei 2013

Ginger (Elle Fanning)

en Rosa (Alice Englert)

raakten eigenlijk al in

1945 bevriend op de

kraamafdeling. Samen

zetten ze in 1962 de

eerste stapjes naar

‘volwassenheid’: het

eerste sigaretje, het

eerste vriendje. Maar

dan begint Roland

(Alessandro Nivola),

de vader van Ginger,

opeens een ongezonde

interesse in Rosa te

vertonen. Terwijl Rosa

gevleid is door alle

aandacht, stort Ginger

zich vol overgave op de

anti-atoomlobby.

Onafscheidelijk

Een ongewoon verhaal

denkt u? De twee Australische

vriendinnen

in Two mothers maken

het nog veel bonter.

Vreemde vriendschappen

Wie herinnert zich niet zijn of haar eerste echte hechte vriendschap?

Een vriend of vriendin met wie je alles samen doet, en alles lijkt te kunnen

delen? In de films Two mothers (foto) en Ginger & Rosa wordt die laatste

stelregel danig op de proef gesteld.

Roz (Robin Wright) en

Lil (Naomi Watts) zijn

vanaf de kleuterschool

onafscheidelijk. Zelfs

hun echtgenoten zochten

ze uit op compatibiliteit:

het was een

dubbelhuwelijk, hun

huizen staan naast

elkaar. De geboorte van

hun twee zoons maakt

hen nog hechter. Dat

Roz en Lil geen lesbiennes

(‘lezzies’) zijn, is

voor hun echtgenoten

een schrale troost.

Samen met zonen Ian

(Xavier Samuel) en

Tom (James Frecheville)

vormen ze een

eliteclub waarvoor de

echtgenoten niet zijn

uitgenodigd.

Maar dan, wanneer

beide echtgenoten

buiten beeld zijn – de

man van Lil komt om

bij een auto-ongeluk,

de echtgenoot van Roz

vertrekt naar de andere

kant van het land – gebeurt

het onverwachte:

Two mothers


Regie

Anne Fontaine

Release

16 mei

Ginger & Rosa


Regie

Sally Potter

Release

30 mei

Roz valt voor Ian, de

zoon van Lil. Lil begint

een affaire met Tom, de

zoon van Roz.

Allesbehalve

normaal

Ook na deze wending

ontwikkelt de film

zich anders dan verwacht.

Er volgt geen

soapachtige confrontatie,

er wordt zelfs

niet met het porselein

gesmeten. De moeders

benaderen de situatie

haast als een zakelijk

voorstel. Natuurlijk, de

hele affaire is allesbehalve

normaal, en ooit

zullen de jongens de

vleugels uitslaan, maar

nu zijn ze alle vier gelukkig,

dus wie schaadt

het eigenlijk?

Emotioneel

mijnenveld

Die nuchtere toon is

grotendeels te danken

aan de stijl van het

originele verhaal (The

Samenstelling Bregtje Schudel

31

grandmothers) van

schrijfster Doris Lessing.

Maar ook regisseuse

Anne Fontaine

(Coco avant Chanel)

bewandelt heel behendig

dit emotionele mijnenveld,

dat makkelijk

smakeloos of camp had

kunnen worden.

Zowel de novelle als

de film laten de ware

drijfveren van hun

vier hoofdrolspelers in

het midden: is het een

poging van de moeders

om de ouderdom te

bezweren? Of is het

toch een Freudiaanse

uiting van hun nooit

geconsumeerde relatie?

En proberen de

twee jongemannen zo

niet gewoon voor altijd

bij hun moeders te

blijven?

Two mothers is een ver-

ontrustende, maar ook

fascinerende zomer-

idylle, zonder duide-

lijke moraal, of makkelijke

oplossingen.


32obamei

Herdenken in de OBA

De maand mei staat ook in de OBA in het teken

van herdenken. Met speciale activiteiten wordt

aandacht besteed aan onder andere de Tweede

Wereldoorlog. Daarnaast kunt u natuurlijk zoals

altijd in de OBA terecht voor de grote collectie

boeken en dvd’s over de oorlog en aanverwante

thema’s.

Persoonlijke standpunten

Antropoloog Mariska Stevens laat zien hoe het

verschijnsel groepsidentiteit vaak wordt gebruikt

voor politieke doelen. Wat zijn de gevaren van het

versterken van de groepsidentiteit?

Als voorbeeld beschrijft ze de geschiedenissen

van twee personen, die keuzes durfden maken die

niets te maken hadden met hun groepsidentiteit:

Mahatma Gandhi (1869-1948) en de hooggeplaatste

nazi John Rabe (1882-1950), die tienduizenden

Chinezen beschermde tegen de met de Duitsers

geallieerde Japanners.

Vanuit de geschiedenis trekt Mariska Stevens

parallellen met de huidige samenleving. Wat is

de betekenis van persoonlijke standpunten in de

geschiedenis, en in het hier en nu? Hoe persoonlijk

zijn uw eigen standpunten?

woensdag 1 mei, 20.00 uur, Centrale

Bibliotheek, Haasse/Vestdijkzaal

Het Palingoproer

Lezing door Martin Schouten, schrijver van het boek

Het Palingoproer.

Amsterdam 1886: Domela Nieuwenhuis predikt

het socialisme, de Tachtigers maken revolutie in de

literatuur, de actrice Theo Bouwmeester brengt seks

op het toneel en een middagje palingtrekken op de

Lindengracht loopt uit op een bloedbad.

We volgen rechercheur Schubart, belast met het

in de gaten houden van de socialisten, zijn vrouw

Alida, kleedster van Theo Bouwmeester, de dief

Bambolin en de fabrieksarbeidster Truitje Moos. We

horen commentaar van de Tachtigers op de actualiteit,

maken het Palingoproer mee, zien Breitner

fotograferen en zijn getuige van een aanslag met

een helse machine. Het Palingoproer schetst een

levendig beeld van het toenmalige Amsterdam,

en is zowel een historische als een psychologische

roman, maar bovenal is het een meeslepend, spannend

verhaal.

donderdag 23 mei, 20.00 uur, Bibliotheek Osdorp

Martin Schouten

Jan Brokken:

Het woord ‘minutieus’

komt voor in haast alle

krantenbesprekingen van

De vergelding. Van uur tot

uur beschrijft Jan Brokken

de microkosmos van het

Zuid-Hollandse dorp

Rhoon in oktober 1944,

waarin een Duitse matroos

om het leven komt, als hij

na een avondje feesten

met een dorpsmeisje

tegen een loshangende

hoogspanningskabel

aanloopt. Zeven Rhoonse

mannen werden als vergelding

door de bezetters

geëxecuteerd; vergelding

voor wat door de Duitsers

als sabotage werd aangemerkt.

De dorpelingen

hielden na de oorlog vol

dat het incident met de

stroomdraad een ongeluk

was: die kabel was door

een storm losgeraakt.

Wie of wat er precies

achter het losraken van de

kabel zat, wordt ondanks

het nauwgezette onderzoek

van Brokken en zijn

researcher Bert G. Euser

niet duidelijk. Of misschien

komt dat juist ook door de

nauwgezetheid van hun

onderzoek. De honderden

archiefstukken en 185 interviews

die aan het boek

ten grondslag liggen, leveren

haast evenveel visies

op de werkelijkheid op.

Elke keer als je bij het

lezen denkt dat Brokken

beet heeft, volgt er weer

een andere getuigenis die

alles op losse schroeven

zet. NSB-ers, onderduikers,

evacués, dorpsmeisjes

die het aanleggen met

de ingekwartierde Duitse

soldaten, jaloerse dorpsjongens,

een vader die zijn

zoon weet vrij te kopen

met twee varkens.

Iedereen heeft tegen en

wil en dank met elkaar

te maken in het dorp, en

nergens is een duidelijke

scheidslijn tussen goed

en kwaad te ontwaren.

Dat was ook niet Brokkens

doel, zegt hij in een

december 2012

‘in een oorlog kun je

alleen fouten maken’

Jan Brokken was al een geliefd schrijver maar met De vergelding, een boek over

een Nederlands dorp in de Tweede Wereldoorlog, bereikt hij voor het eerst de

top van de bestsellerlijsten. ‘Dit verhaal toont aan dat je in een oorlog eigenlijk

alleen fouten kunt maken. Zelfs je beste intenties kunnen verkeerd uitpakken.’

Hij houdt een lezing over zijn boek in Bibliotheek Indische Buurt.

door Ilse Bos

interview: ‘Ik wilde geen

morele

oordelen uitspreken

over goed en kwaad, die

discussie lijkt me totaal

achterhaald. Ik wilde alleen

begrijpen wat mensen

hebben gedaan en

waarom ze het hebben

gedaan. Het antwoord

is vaak: omdat ze niet

anders konden. Of omdat

ze niet verder konden

kijken dan hun neus lang

was. Of omdat ze dachten

dat ze een slaatje uit de

chaos konden slaan. Strikt

persoonlijke motieven. Die

wilde ik in kaart brengen.’

Brokken en Euser houden

een vergrootglas boven

het dorp. Hun aanpak

levert een verslag op

waarin de oorlog wordt

beschreven zoals die

voor gewone mensen

was. ‘Eindelijk hoor ik van

iemand hoe het was in de

oorlog, dagelijks’, mailde

een luisteraar na een

interview met Brokken op


december 2012 2011

Radio 1. ‘Tegenwoordig

bekijkt men vanuit het nu

en oordeelt vanuit nu. Dat

stoort zo. Het was echt

elke dag oorlog! Die angst

vergeet je nooit.’ Brokken:

‘De oorlog was veel meer

oorlog dan ik dacht. Vanaf

de eerste oorlogsdag

sloeg het drama toe.’

Het verhaal ligt tot op de

dag van vandaag gevoelig

in Rhoon, en riep bij sommigen

verdrietige reacties

op. Waarom moest Brokken

zoveel jaar na dato die

pijnlijke details oprakelen?

Brokken: ‘Omdat de hele

zaak stonk. Misdaden die

niet goed onderzocht

zijn, gaan een eigen leven

van roddels en insinuaties

leiden. De meeste Rhoonaren

staan perplex van

dit verhaal. Ze vinden het

aangrijpend, afschuwelijk,

een nachtmerrie. Een aan

de Rijsdijk opgegroeide

vrouw schreef me dat ze

het hele boek aan haar

stokoude ouders had

voorgelezen. Toen het uit

was, knikten haar vader en

haar moeder en begonnen

te vertellen. Waarop de

dochter verbijsterd uitriep:

‘Maar waarom hebben

jullie me dat nooit eerder

gezegd?’ Het antwoord

was: schaamte. Iedereen

in het dorp heeft zich iets

kwalijk te nemen.

dinsdag 14 mei, 20.00 uur

Bibliotheek Indische Buurt

obatip

Tuindorpen

Een onverwachte

bestseller werd Vincent,

het stripboek

waarin Barbara Stok

de laatste

levensjaren van Vincent

van Gogh in

Zuid-Frankrijk verbeeldde.

Drie jaar

lang

tekende ze aan

het boek en kroop

helemaal in Van

Goghs huid. ‘Vincent

is een broer van me

geworden,’ zegt ze

er zelf over.

In de rondreizende

expositie, die in mei

de OBA aandoet, is

te zien hoe Barbara

Stok zich door

Van Gogh heeft

laten inspireren. De

ateliers van beide

kunstenaars zijn

nagemaakt, waardoor

een bijzonder

Droste-effect optreedt:

de bezoeker

kan over Van Goghs

schouder meekijken

terwijl hij De zaaier

schildert - en over

de schouder van

Barbara Stok terwijl

ze daar weer een

striptekening van

maakt.

5 mei t/m 30 juni,

Centrale Bibliotheek,

2e etage

Lid van de OBA

Al een jaar of 25.

Vaste filiaal

Ik woon vlak bij deze

bibliotheek, Indische

Buurt. Een heel prettige,

ruime en lekker rustige

bibliotheek. Toch ga ik

vaker naar de Centrale

Bibliotheek, vooral om

reserveringen op te halen.

Bezoekfrequentie

Eén keer in de week.

Laatstgeleende item

De dvd van tv-serie Lie to

me, over een menselijke

leugendetector. En het

boek Narratieve storytelling

in de hulpverlening.

Ik heb een LOI-cursus

over de commerciële kant

van storytelling gevolgd

Deze maand te zien en te doen in de OBA

Zie voor het volledige programma het OBA journaal of ga naar oba.nl

Samenstelling Ilse Bos en Iet Wiersma

De lener

Hella de Groot (46), tekstschrijver

en was benieuwd hoe

je deze methode in de

non-profitsector kunt

gebruiken.

Leent u wel eens iets

anders dan een boek?

Ik leen ook wel eens een

dvd of cd. Laatst bleef

een geleende dvd even

hangen, dat is het risico.

Maar toen ik schoonmaakte

deed hij het weer.

Zoekmethode

Ik zoek altijd heel gericht

naar een bepaalde titel. Ik

reserveer ook vaak boeken.

Ik zit nu al een half

jaar achter de memoires

van Grace Coddington

aan, de creative director

van het tijdschrift Vogue.

Ik wacht tot de bibliotheek

die heeft aange-

Lezing/ontdekkingstocht

Laura Starink over Duitse wortels

Laura Starink reconstrueert in Duitse wortels het lang

verzwegen verleden van haar moeder, ooms en tantes.

Starinks familie leefde in de jaren veertig in nazi-

Duitsland, en werd uiteengeslagen toen in 1945 de Russen

binnenvielen. Hun woonplaats werd Pools grondgebied.

De oorlog was in Starinks jeugd nooit een onderwerp van

gesprek. ‘Dat kan ik je toch niet uitleggen,’ zei haar Duitse

moeder, Eleonora. Vijftig jaar later ging Laura Starink met haar moeder terug naar de

Heimat. Toen kwamen de verhalen. Over opgroeien in nazi-Duitsland, de vlucht voor

de Russen, de dood van haar ouders, de internering van haar zus in Auschwitz. De

geschiedenis van een doodgewoon leraarsgezin in een uithoek van het Derde Rijk.

Lezing in samenwerking met Linnaeus Boekhandel.

dinsdag 28 mei, 20.00 uur, Bibliotheek Watergraafsmeer

De Big Five in Noord

Een safari in Afrika is niet compleet voor je de Big Five

gefotografeerd hebt: de olifant, de neushoorn, de leeuw,

het luipaard en de buffel. Maar een ontdekkingstocht op de

fiets door de flora en fauna Noord is origineler en misschien

wel spannender. Stap op met stadsecoloog Fred Haaijen

en ontdek bijzondere orchideeënsoorten, ringslangen,

zeldzame kikkers en wie weet zelfs een roofvogel.

zaterdag 18 mei, 12.00 uur, Bibliotheek Nieuwendam

33

schaft, want zelf kopen

vind ik te duur. Dat doe ik

alleen tweedehands.

eerste bibliotheekherinnering

Vanaf dat ik 12 jaar was

ging ik regelmatig in Delft

naar de buurtbibliotheek.

Ik was toen al gek op

tijdschriften. Avenue en

modebladen, die hadden

we thuis niet.

Verbeterpunt

Van sommige dikke

studieboeken zou het

fijn zijn als er meerdere

exemplaren waren. Ik heb

een boek gereserveerd,

dat na mij ook weer is

gereserveerd. Daarom

moet ik het in drie weken

uit hebben, dat gaat nooit

lukken.


jubileum

34

tekst Joke van der Wey

Oud Artis-directeur dr. A.L.J. Sunier en

Artis-inspecteur dr. A.F.J. Portielje, 1930

’t Is niet te vertellen wat wij allemaal genoten hebben

in ons heerlijke Artis. ’t Was meer wonder dan

de schoonste bioscoop, ’t was echter dan het fijnste

toneel. ‘t Was, ja inderdaad, ’t was reuze!’ schreef een

enthousiaste bezoeker in het Algemeen Handelsblad

van 18 mei 1917. Toen al was Artis een eerbiedwaardig

en zeer geliefd Amsterdams instituut. En dat is zo gebleven:

dit jaar viert Artis zijn 175-jarig bestaan.

Artisbewoners

Het bescheiden beestenspul dat aan het begin stond

van de tegenwoordige Artisbewoners bestond uit een

collectie dieren waarmee de Rotterdammer Cornelis

van Aken de kermissen afreisde. Daartoe behoorden

een leeuw, vier tijgers, een olifant, hyena’s, een gnoe,

een zebra, diverse apensoorten, knaagdieren, vogels

en reptielen. De meeste soorten kende men alleen van

afbeeldingen, of van horen zeggen. Daar besloot de

Amsterdamse boekhandelaar Westerman verandering

in te brengen. Hij kocht in 1838 een stuk grond in de

Plantage waar een jaar later de aangekochte dieren

gehuisvest werden.

Hij vroeg

haar ten huwelijk

bij de

krokodillen.

Ze zei ‘ja’

Artis staat het hele jaar extra in bloei,

met 176.875 bloemen en 36.000 planten.

december mei 2011 2013

Mensentuin Artis

Dit jaar viert Artis zijn 175-jarig bestaan als dieren-, bloemen- en

mensentuin. Miljoenen bezoekers hebben herinneringen aan de ‘heerlijkste

tuin in Amsterdam’ en delen hun anekdotes.

Nederlands bekendste dierentuin heeft zich sindsdien

ontwikkeld tot een unieke stadstuin waar zowel beest

als mens zich prettig voelt. Gelukkig maar, want je wilt

je als bezoeker niet hoeven schamen tegenover je medeschepsels.

Romantiek

Ter gelegenheid van het jubileumjaar presenteert Artis

zich in het bijzonder als ‘mensentuin’. Het fungeert

vanaf zijn oprichting in 1838 natuurlijk ook als stadspark

waar de diersoort ‘mens’ op allerlei manieren valt

te bezichtigen, al is dat waarschijnlijk niet precies wat

Artis met deze term bedoelt.

‘De heerlijkste tuin in Amsterdam is wel die van Natura

Artis Magistra. Lommerrijke lanen, beschaduwde

paadjes en tot rusten nodende banken. Maar zo tegen

schemer een hoek omslaand kunt u plotseling een

hevig trekkebekkend paartje aantreffen dat door uw

komst wellicht van nog zoeter geneugten beroofd

wordt’, klaagt een bezoeker in 1891. Het kan ook romantischer:

in 2006 vroeg de man van Natje de Blois haar

ten huwelijk bij de krokodillen. Ze zei ‘ja’.


mei 2013 35

Spelen met reuzeschildpadden

Miljoenen voetsporen

Wie door de grote poort aan de Plantage Kerklaan Artis

binnenwandelt, stapt in het voetspoor van miljoenen

andere bezoekers. Die hebben allemaal eigen herinneringen

aan hun bezoek. Artis nodigt iedereen dan ook

uit om die met anderen te delen via een speciale website,

artis.nl/mensentuin. Er staan al mooie dingen op,

ook van bekende Nederlanders zoals Youp van ’t Hek,

die een herinnering noteert uit zijn jongere jaren:

‘Ik liep ergens halverwege de jaren 70 met twee beeldschone

meisjes door Artis. We waren een jaar of achttien,

negentien en stomdronken. We kwamen van het

boekenbal. Via een nachtkroeg die tot zeven uur in de

ochtend open was, kwamen we in Hotel Americain

terecht. Daar hebben we, als zogenaamde gasten van

kamer 47 een ontbijt besteld. We smeedden plannen

voor verre reizen en hoe we de wereld gingen veranderen.

Maar eerst gingen we naar Artis. Ik kan het fout

hebben, maar volgens mij zijn we zelfs zonder te betalen

naar binnen geslopen. Indrukwekkende gesprekken

hebben we met de dieren gevoerd. Met alle dieren

hebben we een gesprek gevoerd. Alle levensvragen

kwamen langs. Wie zijn wij? Bestaat er een God? Met

de giraffe hebben we het over de zin van het leven gehad.

We hebben tijden naar de schele wolf gekeken. Ik

kan me vergissen maar volgens mij hebben we in Artis

zelfs nog met wat dieren aan de bar gezeten.’

Bruine vogeltjes

Opvallend is dat Artis niet alleen een tuin is met exotische

dieren, maar dat – vooral jonge – bezoekers er

ook oog hebben voor de ‘gewone’ dieren. Een jongetje

dat met zijn moeder naar de dierentuin ging, blijkt

na afloop ‘die leuke kleine bruine vogeltjes’ het meest

te hebben gewaardeerd; de mussen. En Maxin PePel

Youp van

't Hek:

‘ Met de giraffe

hebben we

het over de

zin van het

leven gehad’

Wat biedt het Amsterdamse feestjaar 2013

in mei?

In 2013 viert Amsterdam feest. De grachten bestaan 400

jaar en zijn tot werelderfgoed uitgeroepen, het Rijksmuseum

is weer open en tientallen Amsterdamse instellingen

vieren dit jaar een jubileum (o.a. Artis en het

Concertgebouw). Een jaar vol bijzondere evenementen

dus! Een greep uit de hoogtepunten in mei:

01 mei

Heropening van het Van Gogh

museum (zie pag. 36)

17/20 mei

Ringen om Amsterdam, een

lang Pinksterweekend boordevol

sportevenementen door

de gehele stad

21 mei

Premiere van Boom Chicago’s

jubileumvoorstelling Seven

Deadly Dutch Sins (zie pag.

52)

24 mei

ARTZuID: derde editie van

deze internationale sculp-

tuurroute, waarbij de lanen

van Berlage tot en met de

Zuidas en de Churchilllaan

worden ingericht met beelden

van internationale topkwaliteit

(zie pag. 36)

26 mei

Amsterdam Heritage Days

neemt bezoekers mee achter

de schermen van de handel,

industrie en techniek die de

Gouden Eeuw glans gaven

(zie pag. 36)

27 mei

110-jarig jubileum Beurs van

Berlage

schrijft: ‘Tijdens een dagje uit van school, in 1981, ik

was dertien, zijn mijn vriendin en ik aan de groep

ontsnapt om zelf op onderzoek uit te gaan. Een bord

met "verboden toegang" was de ultieme uitdaging.

Een ruimte vol met hokken met cavias, die als voedsel

dienden voor de roofvogels, zooo zielig!! We hebben er

een uit een hok gered en toen werden we ontdekt door

twee verzorgers, (Doris en Simon). We mochten de

cavia houden! Het was nog een hele toer om de cavia

uit het zicht en gehoor van de leraar te houden in de

busreis naar huis.’

Artis in bloei

Behalve als dieren- en mensentuin laat Artis zich dit

jaar ook zien als bloementuin. Vele honderdduizenden

bloemen en bollen zijn langs de paden en in de perken

geplant zodat de tuin er tot aan de herfst even kleurrijk

bij zal staan als de papegaaienkolonie. Maar dan

moeten de bezoekers niet ‘zonder het minste gevoel de

prachtigste bloembedden vertrappen en op beestenhokken

klimmen waarin zij eigenlijk zelf moeten worden

opgesloten’, zoals gebeurde tijdens een koninklijk

Artisbezoek. Maar dat was in 1892. Dat doen we nu niet

meer.


foto Martijn van der Griendt

expositie

36 december 2011

mei 2013

Vreemde steden

Vijftien kunstenaars werden uitgenodigd

om hun intrek te nemen in interessante, maar

niet voor de hand liggende steden. Nu eens niet

Berlijn dus, maar Lublin. Geen Parijs maar

Oostende. Hun ervaringen verwerkten de internationale

schrijvers en kunstenaars in een ‘citybook’,

een stadsportret in de vorm van 24 foto’s,

een kort verhaal, een essay, een reeks gedichten

of een serie One Minute Video’s.

In Nederland viel de keuze op Utrecht, met Lisa

van Damme als ‘cityboeker’. Utrecht lijkt niet

zo onbekend, maar is voor een Roemeen waarschijnlijk

even vreemd als Boekarest voor ons.

De complete fotoreeks van alle vijftien citybooks

(foto’s en filmpjes) wordt nu geëxposeerd. Een

prima idee, deze stadverhalen in woord & beeld.

En een aanlokkelijke manier om eens kennis te

maken met Turnhout, Tblisi, Yerevan en

Charleroi.

De Brakke Grond 27 apr. t/m 2 jun.

ArtZUID

Erwin Wurm

Big Pumpkin (2009)

Xavier Hufkens / foto: Ottomurah

Henk van Os deed

dit jaar de selectie voor

de sculptuurroute die

voor de derde keer in

Amsterdam-Zuid georganiseerd

wordt. We hebben

vier maanden de tijd

om op ons gemak door

de lommerrijke lanen

van Berlage te kuieren,

genietend van beelden

van topkwaliteit. Ook de

Zuidas doet mee.

22 mei t/m 22 sep.

Artzuid.nl

De slaapkamer van

Vincent in Arles, 1888

Samenstelling Joke van der Wey

Het verse Van Gogh

Het Van Gogh Museum gaat weer open. Met nieuwe vloeren,

lichtkoepels en blauwgeschilderde wanden. Net als de muren in

de slaapkamer van Van Gogh.

Vanaf 2 mei kunnen we er weer in, het Van Gogh Museum. Nog niet via

het nieuwe entreegebouw waarvan de oplevering pas eind 2014 gepland

staat, maar toch: er is weer een renovatie voltooid in de Amsterdamse

museumwereld. Op tijd én binnen het budget. Het gebouw van architect

Rietveld was toe aan een opknapbeurt vanwege de verouderde brandveiligheid

en klimaatbeheersing. Geen zaken waar de gemiddelde Van Gogh-liefhebber

zich mee bezighoudt, maar die wel belangrijk zijn.

Lenteblauwe bloesemtakken

De 199 daglichtkoepels zijn vernieuwd, het parket is opnieuw gelegd, er is

een riante vluchttrap, nieuw voegwerk in de gevel, kortom, het gebouw is

enorm opgefrist en voldoet aan alle eisen voor mens en kunst. Meest in

het oog springend voor de bezoeker zijn de wanden die in antracietgrijs en

verschillende tinten blauw geschilderd zijn. Dat blauw komt overeen met de

kleuren die Vincent in zijn schilderijen gebruikte: het blauw van de irissen,

van de sterrenhemel, van de muur van zijn slaapkamer en het lenteblauw

van de bloesemtakken. Voor een volgende tentoonstelling kunnen die kleuren

trouwens weer heel anders uitpakken.

Schetsboekjes

De eerste tentoonstelling in het ververste gebouw is Van Gogh aan het werk

waarin uitgebreid wordt ingegaan op de manier waarop de kunstenaar werkte.

Hoe heeft hij het vak geleerd? Wat waren zijn ateliergewoontes? Naast zo’n

honderdvijftig schilderijen (grotendeels uit eigen bezit) zien we ook brieven

en persoonlijke materialen van de schilder zoals zijn originele schetsboekjes,

verftubes en – een bijna heilig voorwerp – zijn enig bewaard gebleven palet.

Van Gogh Museum Van Gogh aan het werk 1 mei t/m 12 jan. 2014


mei 2013

Een ideale vrouw van

Somerset Maugham

Met Tjitske Reidinga, Peter

Blok, Porgy Franssen,

Ria Eimers e.a.

6 juni t/m 28 juli

DeLaMar Theater

foto Lindsey Byrnes

blik

voor 63

foto Marcel van der Vlugt

Tegan and Sara

Paradiso

26 juni

En verder…

Holland Festival

Diverse locaties

1 t/m 26 juni

De Hollanders

Vogel

Theater Bellevue

6 t/m 8 juni

Kennismakings-

concert

Koninklijk Concertgebouworkest

olv Mariss Jansons

Het Concertgebouw

19 juni

Robeco

SummerNights

Het Concertgebouw

29 juni t/m 31 aug.

English National

Opera

Death in Venice

van Benjamin Britten

Het Muziektheater

3, 5 en 7 juli

kaartverkoop vanaf 1 juni

The Mahones

Melkweg 28 juni

Akram Khan

Company

iTMOi

Stadsschouwburg

Amsterdam

12 en 13 juli

ihkv Julidans

Voor al deze evenementen is de kaartverkoop begonnen, tenzij anders vermeld

De UitgiDs 2013

komt eraan!

Met de Uitgids bestel je vooraf kaarten voor

het hele culturele seizoen 2013/2014

Verzeker jezelf van tickets voor…

• Der Ring des Nibelungen in het Muziektheater

• Theo Maassen in de Kleine Komedie

• King Lear in de Stadsschouwburg

… en andere voorstellingen waar je snel bij moet zijn

De Uitgids is gratis. Vraag 'm aan op ww.uitgidsamsterdam.nl

foto Richard Haughton

Similar magazines