WERK- VERGUNNINGEN IN DE BOUW - ffc Constructiv

VEILIGHEIDSNOTA’S
BOUWBEDRIJF
VADE-MECUM
van het nationaal actiecomité voor veiligheid en hygiëne
in het bouwbedrijf N.A.V.B.
Sint-Jansstraat 4 1000 Brussel
Telefoon: 02/552 05 00 Fax: 02/552 05 05
E-mail: NAVB@NAVB.be
DRIEMAANDELIJKSE UITGAVE
JUNI 2001
AFGIFTEKANTOOR: NAMEN
bundel nummer
90
WERK-
VERGUNNINGEN
IN DE BOUW

INHOUD
ALGEMEEN ................................................................................................................................. 3
SOORTEN WERKVERGUNNINGEN ........................................................................................... 3
INHOUD VAN DE WERKVERGUNNING...................................................................................... 4
VERANTWOORDELIJKHEDEN
BIJ HET GEBRUIK VAN EEN WERKVERGUNNING................................................................... 4
BESLOTEN RUIMTEN
WAT IS EEN BESLOTEN RUIMTE ? ............................................................................................ 4
2
A. Definitie ................................................................................................................................ 4
SPECIFIEKE RISICO’S................................................................................................................ 5
A. Risico’s i.v.m. de atmosfeer .................................................................................................. 5
B. Fysieke risico’s ..................................................................................................................... 6
PREVENTIEMAATREGELEN....................................................................................................... 7
A. Werkvergunning .................................................................................................................... 7
B. Metingen .............................................................................................................................. 7
C. Verluchting............................................................................................................................ 8
D. De veiligheidswacht .............................................................................................................. 8
E. Elektrische spanning ............................................................................................................ 8
WERKEN OP HOOGTE
1. ALGEMEEN ............................................................................................................................. 9
Collectieve valbescherming ....................................................................................................... 9
2. TRAPPEN ................................................................................................................................ 9
3. LADDERS .............................................................................................................................. 10
4. STELLINGEN ......................................................................................................................... 13
5. ROLSTELLINGEN.................................................................................................................. 13
A. Tijdens het werk op de rolstelling......................................................................................... 13
B. Tijdens het verplaatsen van de rolstelling............................................................................. 14
6. STELLING OP SCHRAGEN................................................................................................... 14
7. PERSOONLIJKE
BESCHERMINGSMIDDELEN................................................................................................ 15
A. Soorten persoonlijke valbescherming .................................................................................. 15
B. Gordel of harnas................................................................................................................. 15

ALGEMEEN
Sommige werkzaamheden brengen
bijzondere risico’s mee. De werknemers
die die werken uitvoeren moeten
over specifieke kennis beschikken en
dus precieze instructies krijgen voor
hun werk.
Meestal legt de bouwheer, de opdrachtgever
dus, een werkvergunning
op, om er zeker van te zijn dat de
werknemers op de hoogte zijn van de
specifieke risico’s die verbonden zijn
aan het werk dat uitgevoerd moet
worden.
De instructies kunnen ook betrekking
hebben op de specifieke risico’s van
de werkomgeving, zoals bijvoorbeeld
een besloten ruimte of een ruimte
waar men onder hoge luchtdruk
werkt, …
Het doel van de werkvergunning is de
werknemer te waarschuwen voor de
Er zijn allerlei soorten werkvergunningen
mogelijk. Als een analyse van
een bepaald werk wijst op een specifiek
risico, moet de werknemer daarover
worden geïnformeerd d.m.v. een
werkvergunning.
De volgende werkvergunningen komen
het meest voor: vuurvergunning,
koudwerkvergunning, vergunning om
te werken in besloten ruimten, graafvergunning
en vergunning om te werken
op een hoogte.
1) Vuurvergunning of heetwerkvergunning
Slijpen en autogeen of elektrisch lassen
zijn niet ongevaarlijk. De meest
voorkomende risico’s bij lassen en
slijpen zijn brand, ontploffing en verwondingen
aan de ogen. Er moet
mogelijke gevaren. Een gewaarschuwd
man telt immers voor twee!
Het opstellen van een werkvergunning
is dus rechtstreeks afhankelijk van de
verschillende bekende oorzaken van
ongevallen.
De oorzaken worden meestal ingedeeld
volgens het MUOP-systeem:
• Mens: een menselijke handeling,
bv. een hamer laten vallen
op iemands hoofd
• Uitrusting: bv. een machine die
niet goed functioneert
• Omgeving: bv. olie op de vloer
• Product: bv. een product dat
brandwonden veroorzaakt
Deze vier factoren worden de
“schadedragers” genoemd. Dat
betekent dat wanneer er iets fout
SOORTEN WERKVERGUNNINGEN
dus een werkvergunning opgesteld
worden voor alle laswerken, werken
met een zuurstofbrander, slijpwerken
of andere werken in de buurt van
brandbare producten of materialen,
werken die dus een risico inhouden
op brand en/of op ontploffing. Deze
risico’s hebben te maken met de factoren
UITRUSTING en PRODUCT.
2) Vergunning om te werken in
besloten ruimten
Werken in besloten ruimten houdt
veel risico’s in. Deze risico’s zijn
nauw verbonden met de factor OM-
GEVING.
3) Graafvergunning
Zorg ervoor dat je, vóór je begint te
graven, alle informatie hebt over de
zit bij één van deze vier factoren,
er een risico is op een ongeval.
Het ongeval gebeurt dus niet
noodzakelijk, maar het kán gebeuren.
Daarentegen, áls er een ongeval
plaatsgrijpt, zal bij de analyse
van het ongeval blijken dat bij minstens
één van deze vier factoren
iets fout zat.
Houd er rekening mee dat een
mens zich niet steeds in dezelfde
gemoedstoestand bevindt (vermoeidheid
of opwinding bv.), dat
de uitrusting niet steeds op dezelfde
manier bevestigd is en dat
de omgeving door iemand anders
veranderd kan zijn. Meld alle tekortkomingen
die je bemerkt, zodat
die tekortkoming niet leidt tot
een ongeval.
leidingen en kabels in de grond, en
dat je iets weet over de aard van de
grond (bv. kalkgrond, moerasgrond).
De vele risico’s bij graafwerken hebben
te maken met de factoren PRO-
DUCT en OMGEVING.
4) Werken op een hoogte
De meeste ernstige ongevallen gebeuren
bij werkzaamheden op een
hoogte. Zorg zeker voor gepast gereedschap
en hulpmiddelen, voldoende
personeel en een goede
kennis van de risico’s. Daarom moet er
een werkvergunning zijn voor werken
op een hoogte.
Deze risico’s hebben te maken met de
3 factoren: PRODUCT, UITRUSTING
en OMGEVING.
3

INHOUD VAN DE WERKVERGUNNING
Op een werkvergunning staat zeker
een beschrijving van de bekende risico’s
bij een bepaald soort werk en
de gepaste preventiemaatregelen
die genomen moeten worden.
Daarenboven staan op een werkvergunning
ook de volgende gegevens:
• adres en verdere gegevens van de
bouwheer die de vergunning oplegt
• adres en verdere gegevens van de
onderneming die de werken uit-
De werkvergunning is meer dan een
velletje papier. De voorschriften, de
preventie- en controlemaatregelen,...
moeten verplicht worden gevolgd.
Een werkvergunning brengt verplichtingen
mee voor de werknemer, die
de preventiemaatregelen in acht
A. DEFINITIE
Het gaat om een volledig of gedeeltelijk
gesloten ruimte :
1. die niet ontworpen is om er
mensen in te laten en daar sowieso
niet voor bedoeld is,
maar die bij gelegenheid gebruikt
kan worden om bepaalde
werken uit te voeren, zoals inspectie,
onderhoud en herstelof
bouwwerken
4
voert en de vergunning opstelt
• beschrijving van de werken die uitgevoerd
moeten worden en van de
preventiemaatregelen die genomen
moeten worden, én de namen
van de werknemers die die twee
taken zullen vervullen
• de geldigheidsduur van de vergunning,
die overeenkomt met de duur
van het werk dat uitgevoerd moet
worden. Opmerking: de geldig-
moet nemen, maar ook voor de
bouwheer, die alle nodige inlichtingen
moet geven en eventueel voor een
speciale uitrusting moet zorgen,…
Als een werknemer een werkvergunning
krijgt, moet hij dus weet hebben
van de risico’s en van de preventie-
2. waar je niet zo makkelijk in en
uit kan. Vaak moet je via een erg
lange of erg smalle ladder of
trap, of een ladder of trap met
een erg steile helling. Een of ander
voorwerp of een bepaalde
voorziening kan de toegang bemoeilijken
of de vrije luchtcirculatie
belemmeren
3. die veiligheids- en gezondheidsrisico’s
mee kan brengen voor
wie er binnen gaat, wegens :
heidsduur van een vuurvergunning
is maximum één dag!
• zowel de uitvoerder, de verantwoordelijke
van de zone waar de
werken plaatsvinden als de preventieadviseur
tekenen en verklaren
zich zo akkoord met de vergunning,
nadat ze eventueel hun eisen hebben
toegevoegd. Ze verklaren ook
akkoord te zijn met de vermelde
veiligheidsmaatregelen.
VERANTWOORDELIJKHEDEN BIJ HET GEBRUIK VAN
EEN WERKVERGUNNING
maatregelen die genomen moeten
worden. Het werk mag slechts worden
uitgevoerd als aan alle voorwaarden
op de vergunning is
voldaan.
Daarom :
LEES ALTIJD DE WERKVERGUNNING VÓÓR JE ZE TEKENT
EN LEEF DE VOORSCHRIFTEN STRIKT NA !!!
BESLOTEN RUIMTEN
WAT IS EEN BESLOTEN RUIMTE ?
• het ontwerp, de constructie of
de ligging
• de atmosfeer of het gebrek aan
voldoende natuurlijke of kunstmatige
luchtverversing
• de stoffen die erin staan
• andere gevaren gekoppeld aan
zo’n ruimte
B. VOORBEELDEN
De volgende plaatsen zouden bijvoorbeeld
besloten ruimten kunnen zijn :

een reservoir, een silo, een kuip, een stortbak, een kamer, een gewelf, een
aalput, een riolering, een buis, een schoorsteen, een toegangsput, een tank
op een treinwagon of op een vrachtwagen enz.
SPECIFIEKE RISICO’S
A. RISICO’S I.V.M. DE ATMOSFEER
Een groot aantal van de ongevallen
en sterfgevallen in besloten ruimten
hebben te maken met een gebrek
aan zuurstof in de lucht, een ontploffing
of een brand, of ook nog met
de aanwezigheid van giftige gassen
of dampen. Deze risico’s moeten dus
eerst worden bekeken wanneer een
toegangsprocedure voor de besloten
ruimte wordt opgesteld.
1) Gebrek aan zuurstof
De lucht bevat normaal 21% zuurstof.
Het gebrek aan zuurstof of de
verlaging van het zuurstofgehalte in
de lucht kan te wijten zijn aan:
a. Het zuurstofverbruik:
• door de werknemer zelf
• door een verbrandingsreactie, bv.
bij laswerken
• door chemische reacties zoals
roest (oxidatie)
• door biologische reacties die te
wijten zijn aan bacteriën in de besloten
ruimte die bijvoorbeeld gisting
veroorzaken enz.
b. De vervanging of de verdringing
van zuurstof:
Door andere gassen of dampen, meer
bepaald door inerte gassen die nog in
de ruimte aanwezig waren of die de
ruimte innemen zonder dat het de bedoeling
was. Inerte gassen reageren
niet met andere stoffen of gassen. Ze
worden gebruikt om zuurstof te verdringen
als er gevaar is op brand of op
een ontploffing. Voorbeelden zijn koolstofdioxide
(CO2), stikstof, argon enz.
2) Branden en ontploffingen
Belangrijke herhaling i.v.m. de
branddriehoek:
a. Zuurstof
Een extra zuurstofrijke atmosfeer
(vanaf 23%) maakt materialen meer
ontvlambaar.
b. Ontvlambare of brandbare stoffen
Wanneer er bij het werken ontvlambare
of brandbare stoffen zijn, moet
ONTVLAMBAAR
OF BRANDBAAR
ONTSTEKINGSBRON
men er absoluut voor zorgen dat de
concentratie onder de 10% van de
onderste ontploffingsgrens blijft.
c. Oorzaken van ontbranding:
• open vlammen
• vlambogen en elektrische bogen
• warme oppervlakken
• vonken door contact tussen twee
metalen
• een ontlading van statische elektriciteit
ZUURSTOF
5

3) Giftige stoffen
De gebrekkige natuurlijke luchtverversing
en het geringe luchtvolume in
de meeste besloten ruimten zorgen
ervoor dat de werknemers blootgesteld
kunnen worden aan sterke concentraties
van stoffen die gevaarlijk
zijn voor de mens.
Gassen of dampen Ontvlambaar
B. FYSIEKE RISICO’S
1) Elektrocutie
Wanneer men in een besloten ruimte
werkt met elektrische toestellen zoals
elektrisch handgereedschap, is het risico
op elektrocutie door slecht geïsoleerd
of defect materieel veel groter.
Het risico op elektrisering of elektrocutie
in een besloten ruimte bij het
werken met elektrische toestellen
wordt nog verhoogd in een van de volgende
situaties:
6
De oorzaak van de aanwezigheid
van gevaarlijke stoffen in een besloten
ruimte kan liggen bij:
• achtergebleven stoffen; zelfs een
‘lege’ tank bevat immers nog resten
van het product dat erin zat (bv.
benzinedampen, waterstofsulfide
(H2S)
4) Eigenschappen van gassen of dampen die kunnen voorkomen in besloten ruimten
Fysische Belangrijkste Dichtheid
beschrijving risico (t.o.v. lucht = 1)
Ammoniak (NH3) Ja Kleurloos , Giftig ; irriterend 0,59
prikkelende geur voor de ogen en
de luchtwegen
Argon Nee Kleurloos , reukloos Verdringt 1,4
zuurstof
Stikstof (N2) Nee Kleurloos , reukloos Verdringt 0,97
zuurstof
Koolstofdioxide Nee Kleurloos , reukloos Verdringt 1,5
(CO 2 ) zuurstof , giftig
Methaan (CH4) Ja Kleurloos , reukloos Brand en ontploffing 0,6
Koolstofmonoxide Ja Kleurloos , reukloos Giftig , verstikkend 0,97
(CO)
Waterstofsulfide Ja Kleurloos, Erg giftig , kan 1,2
(H 2 S) geur van rotte eieren longproblemen
veroorzaken
Benzinedampen Ja Kleurloos, Brand en ontploffing 3,5
(C 1 H 12 à C 1 H 20 ) zoetige geur
Verfdampen Ja Kleurloos, sterke geur Brand , ontploffing , Hoger dan 1
vergiftiging
Zuurstof Oxiderend Versnelt brand 1,43
• De besloten ruimte is zo nauw dat
de werknemer contact heeft met de
wanden van de ruimte.
• De besloten ruimte is een vochtig lokaal,
waar de lucht verzadigd is aan
waterdamp of waar water in staat.
• Er is veel metaal in de onmiddellijke
nabijheid van de ruimte (leidingen,
wanden van een tank,…).
2) Andere fysieke risico’s
• uitgevoerde werken (bv. lassen,
snijbranden, slijpen, schilderen,
teerwerk enz.)
• de besloten ruimte zelf (bv. rioleringen,
silo’s enz.)

Bij het werken in een besloten ruimte
moet met veel fysieke risico’s rekening
worden gehouden:
• bedolven worden, geklemd raken,
verpletterd worden of vallen door de
vorm of de inhoud van de besloten
ruimte
• moeilijke in- en uitgangen door de
ligging of door de afmetingen van de
besloten ruimte
• slechte zichtbaarheid door een ge-
A. WERKVERGUNNING
Om de risico’s te leren kennen en
goed te beheersen, moet er een interventieprogramma
worden opgezet
waarbij logisch en systematisch te
werk gegaan kan worden. Het inter-
brek aan verlichting of door de geringe
dimensies, met als mogelijk
gevolg vallen of uitglijden
• hoge of net erg lage temperatuur
• veel lawaai
• stralingen
• enz.
PREVENTIEMAATREGELEN
B. METINGEN
1) Wie meet ?
Het inschatten van de atmosfeer
moet gebeuren door een bekwaam
persoon, iemand die opgeleid is om
dergelijke metingen te verrichten en
ze juist te interpreteren.
2) Wat meten en in welke volgorde
?
Voor je binnengaat in een besloten
ruimte, moet je de volgende waarden
meten:
• De zuurstofconcentratie. Die wordt
altijd eerst gemeten, aangezien ze
de basis vormt voor een veilige atmosfeer.
Bovendien kan bij een te
lage zuurstofconcentratie de aanwezigheid
van brandstoffen of ont-
ventieprogramma moet worden opgesteld
door een bekwaam persoon. We
hebben het dan over iemand die door
zijn kennis, zijn opleiding of zijn ervaring
in staat is om de gevaren die ver-
vlambare stoffen niet nauwkeurig
worden gemeten.
• De concentratie van ontvlambare
of brandbare gassen of dampen,
gemeten in percenten van de onderste
ontploffingsgrens (O.O.G.)
van die stoffen.
• De concentraties van giftige stoffen
die in de besloten ruimte aanwezig
kunnen zijn.
3) Monsters nemen: waar en
hoe vaak ?
• Elke keer voor je binnengaat:
De metingen moeten gebeuren
met een toestel dat voorzien is
van een sonde en een elektrische
pomp of een handpomp om zo
nodig te kunnen meten van op
een bepaalde afstand.
• Eenmaal binnen, moeten de metingen
gebeuren:
- op elke plaats waar het nodig is
vanwege de vorm van de ruimte
- op elke plaats waar zuurstof
mogelijk verdrongen werd door
andere (inerte) gassen
bonden zijn aan een besloten ruimte
vast te stellen, in te schatten en te beheersen.
Dat interventieprogramma
wordt dan schriftelijk vastgelegd in
een werkvergunning .
- telkens de atmosferische eigenschappen
kunnen veranderen: bij
onderbroken werken, in een besloten
ruimte die niet voortdurend
in het oog wordt gehouden, bij
een wijziging in de voorziene
werkprocedure enz.
- continu als er wordt gewerkt in een
besloten ruimte waar ontvlambare
(brandbare), ontplofbare of giftige
gassen kunnen vrijkomen
Bij het bepalen van de frequentie en
de plaatsen van de metingen, moet
met de volgende elementen rekening
worden gehouden:
• de vorm van de besloten ruimte
• de aanwezigheid van gassen die
zwaarder of lichter zijn dan lucht
(cf. dichtheid van de gassen). Een
meting op een bepaalde plaats in
de besloten ruimte kan soms niet
overeenkomen met de situatie op
een andere plaats in de ruimte
• het soort werken dat uitgevoerd
wordt
• mogelijke wijzigingen van de toestand
in de besloten ruimte
7

C. VERLUCHTING
Voor je een besloten ruimte binnengaat,
en zeker tijdens het werken, is
het van essentieel belang om voor
een voldoende geforceerde ventilatie
D. DE VEILIGHEIDSWACHT
Als er een werknemer in een besloten
ruimte zit, moet er ook steeds iemand
buiten staan die minimum 18 jaar oud
is en over de nodige vaardigheden en
informatie beschikt om over de veiligheid
van die werknemer te kunnen
waken. Hij moet in contact blijven met
de werknemer in de besloten ruimte,
visueel, auditief of op een andere manier,
om indien nodig snel een reddingsprocedure
te kunnen opzetten.
Deze persoon wordt de veiligheidswacht
genoemd.
De taak van de veiligheidswacht is
erg belangrijk voor de bescherming
van de werknemers die werken uitvoeren
in de besloten ruimte. Hij
heeft de volgende taken :
E. ELEKTRISCHE SPANNING
Doordat er bij werken met elektrische
toestellen (een lastoestel) in
een besloten ruimte een groot risico
op elektrocutie is, moet de spanning
die gebruikt wordt om de toestellen
te laten werken, een veilige
spanning zijn. Dat is een wisselspanning
die geleverd wordt door
een veiligheidstransformator waarvan
de maximale secundaire spanning
50 volt is.
8
(kunstmatige luchttoevoer) te zorgen.
De verluchting heeft een dubbele functie:
• onmiddellijk alle gassen of dampen
afvoeren die vrijgekomen zijn bij het
• permanent aanwezig zijn tijdens
de volledige werkduur in de besloten
ruimte
• toezicht houden op de uitvoering
van het werk in de besloten ruimte
• tijdens de volledige werkduur kijken
of de kunstmatige luchttoevoer
in de besloten ruimte goed
functioneert
• bij een ongeval of een incident in
de besloten ruimte moet de veiligheidswacht
in de eerste
plaats de (interne of externe)
hulpdiensten waarschuwen
De veiligheidswacht mag niet binnengaan
in de besloten ruimte om
werk (bv.: gassen vrijgekomen bij
laswerken) en zo voor voldoende
verluchting zorgen
• voldoende verse lucht binnenlaten
iemand te redden als niet is voldaan
aan alle drie de volgende
voorwaarden :
• De hulpdiensten werden eerst gewaarschuwd
en er is een andere
veiligheidswacht aanwezig die
hem er terug uit kan halen.
• Hij is opgeleid om een besloten
ruimte te mogen betreden en om
er mensen uit te redden.
• Hij beschikt over de nodige persoonlijke
beschermingsmiddelen.
Dit betekent dat je steeds minstens
met twee moet zijn om in
een besloten ruimte te werken : de
werknemer en de veiligheidswacht.

WERKEN OP HOOGTE
1. ALGEMEEN
Werken op een hoogte brengt gevaren
mee.
Neem maatregelen om te vermijden:
• dat je valt
• dat voorwerpen vallen
• dat de verwondingen bij een val te
groot zijn
• dat voorwerpen die toch vallen,
schade toebrengen aan werkne-
mers, aan installaties en aan de
omgeving
Respecteer bij het nemen van maatregelen
de volgende volgorde:
• Bestrijd gevaren aan de bron. Richt
daarom de werf zó in, dat het risico
op een val zo klein mogelijk is.
COLLECTIEVE VALBESCHERMING
1) Leuningen
1. Een bovenste leuning op een
Een balustrade of een afsluiting als
collectieve valbescherming noemen
hoogte van 1(*) à 1,2 m boven het
werk- en wandeloppervlak.
we een leuning. Die moet bestaan 2. Een tussenleuning op 40 à 50 cm
uit:
hoogte boven het werk- en wan-
2) De opvangvloer of het veiligheidsnet met draagarmen
Als het onmogelijk is de collectieve
beschermingsmiddelen (CBM) tegen
het vallen te plaatsen of als er een
gevaar blijft om bv. over die CBM te
vallen, worden vangelementen geplaatst:
• ofwel een opvangvloer of gelijkwaardige
collectieve vangelementen die
ervoor zorgen dat een werknemer
geen vrije val van meer dan drie
meter kan maken
• ofwel veiligheidsnetten of gelijk-
3) Opmerkingen i.v.m. deze collectieve beschermingsmiddelen
Leuning
Verhindert dat een werknemer valt
Verhindert de mogelijkheid (M)
2. TRAPPEN
Dit zijn de standaardafmetingen van
een trap:
30 à 35°
Opvangvloer of veiligheidsnet
Beperkt de gevolgen van de val
Beperkt de gevolgen, ernst (E)
26 à 32 cm aantrede
• Voorzie leuningen of afschermingen
bij werken op een hoogte van
2 meter of meer.
• Als collectieve valbescherming
onmogelijk is, moet er voor persoonlijke
valbescherming worden
gezorgd.
deloppervlak.
3. Een kantlijst die minimum 15 cm
hoog is.
(*) Enkel bij stellingen mag de hoogte worden
verlaagd tot 0,95 m.
waardige collectieve vangelementen
die ervoor zorgen dat een werknemer
geen vrije val van meer dan zes
meter kan maken. De hoogte van de
vrije val wordt gemeten op het laagste
punt van het vangelement
14 à 20 cm optrede
Hoe steiler een trap is, hoe gevaarlijker.
De meeste ongevallen op een trap gebeuren
bij het afdalen!
9

3. LADDERS
Als je een ladder gebruikt, leef dan
altijd de volgende regels na:
• Gebruik de ladder alleen voor
werken of herstellingen van
korte duur of om een dak, een
platform enz. te bereiken.
• Stel de ladder juist op.
Methode: 65 à 75° = de enkel-polsregel:
plaats je enkels tegen de onderste
sport en strek je armen recht
naar voren. Als je polsen op de
sport recht voor je komen te liggen,
is de ladder goed opgesteld.
• Zorg voor een ladder waarvan de
top 1 meter uitsteekt boven het oppervlak
dat je wil bereiken.
• Als er dichtbij elektrische installaties
zijn, gebruik dan alleen droge
houten ladders of ladders in kunststof
(plastic - polyester).
• Kijk of er geen sporten ontbreken,
of ze schoon en in goede staat zijn.
• Kijk na of de bomen niet beschadigd,
gebogen of aangetast zijn en
of ze samen een vlak vormen.
• Kijk na of de scharnieren en de verbinding
in goede staat zijn.
10
NEE
NEE
NEE
NEE
NEE
JA
JA
JA
JA

NEE
• Zet een defecte ladder onmiddellijk
opzij en breng de leidinggevende
persoon op de hoogte.
• Gebruik een ladder nooit horizontaal.
• Neem de sport volledig vast met je
hand.
NEE
• Klim nooit met twee op één ladder. • Klim nooit hoger dan de vierde
sport boven de plaats die je wil bereiken.
NEE
• Verplaats alleen licht materieel of gereedschap en altijd in een tas.
NEE
• Gebruik ladderschoenen op een vlak oppervlak en met verstelbare voeten
om het hoogteverschil tussen de bomen te compenseren.
JA
JA
JA
11

• Hou het gezicht altijd naar de ladder gekeerd.
12
NEE
• Werk niet op een afstand van meer
dan een armlengte vanaf de boom
van de ladder.
• Draag stevige schoenen met antislipzolen.
• Maak de sporten en de antislipgroeven
schoon.
• Vermijd slijk, olie, vet en sneeuw.
• Als de ladder meer dan 25 sporten
heeft, moet ze bovenaan worden
vastgemaakt.
• Houten ladders mogen niet worden
geschilderd.
• Bij een schuifladder moet de overlapping
minimum 1 meter zijn.
JA
NEE
NEE
• Zorg dat je een dubbele steun
hebt: verplaats de linkerhand samen
met het rechterbeen en de
rechterhand samen met het linkerbeen.
• Als je op een ladder werkt, zorg
dan dat je een hand vrij hebt om je
vast te houden.
JA
JA

4. STELLINGEN
Een stelling is een voorlopige constructie
om gemakkelijk en met een
aanvaardbaar risico werken op een
hoogte uit te voeren. Vergeet de volgende
voorschriften niet:
• Vermijd schokken door de lasten
voorzichtig neer te zetten en te verplaatsen
en door ze gelijk te verdelen
op de werkvloer.
• Zet niet teveel materialen op de
werkvloer.
• Hou rekening met de volgende
breedte:
- 60 cm als er geen materiaal is
opgeslagen
- 100 cm als er materialen zijn
opgeslagen
• Veranker de stelling en kies een
stevige ondergrond om te vermijden
dat ze omvalt.
• Schoor een vaste stelling zo dicht
mogelijk bij zijn hoekpunten om te
vermijden dat ze zich zijdelings zou
verplaatsen.
5. ROLSTELLINGEN
• De montage en het nazicht van de
stelling voor haar ingebruikname
gebeurt altijd door een bevoegd
persoon.
• Aan de werkvloeren die hoger dan
twee meter zijn, moeten leuningen
worden aangebracht.
• De afstand tussen de werkvloer op
de stelling en de gevel mag niet
meer dan 20 cm zijn, of er moet ook
aan de kant van de gevel een leuning
worden aangebracht.
• De toegangsladders van een stelling
moeten zich aan de binnenkant
van de stelling bevinden.
• De werkvloeren moeten volledig
dicht zijn, stevig en vrij van obstakels.
De panelen of de planken van
de werkvloer mogen niet op elkaar
worden gelegd.
• De grond waarop een stelling
wordt geplaatst, moet vlak en stabiel
zijn, zelfs al is de stelling verankerd.
Bij een rolstelling moeten de volgende voorschriften worden nageleefd :
A. TIJDENS HET WERK OP DE ROLSTELLING
• Betreed de rolstelling via de binnenkant.
• Blokkeer de wielen en plaats stabilisatoren.
NEE
• Zorg voor een zo breed mogelijke basis
en eventueel voor verankeringen.
• Klim nooit op een werkvloer (van
een rolstelling) die driemaal hoger
is dan de breedte van de kleinste
steunbasis van de stelling; als dat
JA
niet mogelijk is, veranker de rolstelling
dan.
H≤3xb
H
• Sluit het toegangsluik van zodra je
op de werkvloer staat.
• Hef zware voorwerpen op met een
geschikt hefmiddel.
b
13

B. TIJDENS HET VERPLAATSEN VAN DE ROLSTELLING
• Kom van de stelling af en haal al
het materiaal en het materieel eraf
alvorens de stelling te verplaatsen.
• Verplaats de stelling langzaam,
liefst in de lengterichting (zoals op
de tekening hiernaast). Zorg ervoor
dat er geen obstakels op de grond
liggen.
• Let op voor elektrische leidingen,
verlichting enz.
Dit soort stelling wordt ook vaak een
“metselaarsstelling” genoemd. Als je
een stelling op schragen gebruikt,
leef dan de volgende regels na:
• Plaats het werkplatform op twee of
meer schragen van hetzelfde type.
• Plaats de schragen loodrecht op
de muur die wordt gemetst.
• Monteer het werkplatform horizontaal.
• Let erop dat de steunelementen
contact hebben met de grond.
14
NEE
NEE
6. STELLING OP SCHRAGEN
JA
JA
• Plaats geen stellingen op stenen of
op blokken.
• Volg de richtlijnen van de producent
op i.v.m. de maximale last en
de toegestane hoogte van deze
verstelbare schragen.
• Plaats nooit meer dan twee rijen
schragen boven elkaar (totale
hoogte: maximum 3 meter) als je
gewone, niet verstelbare schragen
gebruikt.
• Gebruik op de stelling alleen planken
in goede staat.

• Zorg ervoor dat de planken goed
aansluiten.
• Pas de breedte van de werkvloer
op de stelling aan de afmetingen
van de schraag aan (afstand tussen
de steunpunten); de werkvloer
moet een minimumbreedte van 80
cm hebben.
• Er mag geen ijzel of sneeuw op de
werkvloer liggen. Strooi eventueel
as, zand of zaagsel.
• Hou rekening met de maximale last
van de werkvloer op de stelling.
7. PERSOONLIJKE BESCHERMINGSMIDDELEN
A. SOORTEN PERSOONLIJKE VALBESCHERMING
Als leuningen, een vangvloer of een
veiligheidsnet onmogelijk zijn of
onvoldoende bescherming bieden
tegen het vallen, moet er een persoonlijke
valbescherming worden
gebruikt, zoals bv. bij werken op
een hangstelling. Daaronder verstaat
men:
B. GORDEL OF HARNAS
Geef altijd de voorkeur aan een veiligheidsharnas,
dat beschermt tegen
de gevolgen van een val, maar dat
ook de rug beschermt, in tegenstelling
tot een gordel.
Een veiligheidsgordel mag nog altijd
worden gebruikt als de valhoogte
minder is dan 1 meter, als steungor-
NEE
• ofwel een veiligheidsharnas:
del of om je op een bepaalde plaats
te kunnen positioneren.
Als de valhoogte meer dan 1 meter is,
moet zeker een harnas worden gebruikt
met een schokbreker. Dat is
een systeem - zoals in auto’s -, dat tijdens
de val plastisch vervormt en zo
een deel van de valenergie absorbeert.
• Verdeel het opgeslagen materieel
gelijkmatig over de volledige
lengte.
• Hou het werkoppervlak vrij van afval
en puin.
• ofwel een veiligheidsgordel:
Het bevestigingspunt van de gordel
of het harnas moet stevig zijn en los
staan van alle andere bevestigingspunten.
Bij werken in een bak
aan een kraan, moeten werknemers
daarom een veiligheidsharnas dragen
dat niet vastgemaakt is aan de
haak van de kraan.
15

Overname toegestaan mits toelating van het N.A.V.B.
Deze bundels worden in het Frans gepubliceerd onder de titel «NOTES DE SECURITE CONSTRUCTION»
De raadgevingen gepubliceerd door het N.A.V.B. binden enkel het Actiecomité rekening houdend met de huidige stand van de wetgeving en de techniek,
en onttrekken de lezer niet aan de verplichting om informatie in te winnen en de geldende wetgeving na te leven.
• Verschijnt 4 maal per jaar.
• Wordt in bijlage bij Veilig Bouwen automatisch verstuurd aan alle bouwondernemingen.
• De syndicaal afgevaardigden van de bouwondernemingen krijgen rechtstreeks één exemplaar toegestuurd in bijlage bij Veilig Bouwen.
• Individuele bouwvakkers kunnen een gratis exemplaar aanvragen via hun syndicale organisatie en dit zolang de voorraad strekt.
• Bijkomende bestellingen = 100 F (bouwsector) en 150 F (andere sectoren).
Verantwoordelijke uitgever: C. HEYRMAN, St. Jansstraat 4 — 1000 BRUSSEL - Inschrijvingsnummer bij de Koninklijke Bibliotheek (wettelijk depot) 2515