Jaargang 39 Augustus 2012 Uitgave van MMV

7
Jaargang 39
Augustus 2012
Uitgave van MMV

Hoe Agaath Siemensma de elektrostress ontvluchtte
Elektromagnetische velden zijn alomtegenwoordig.
Agaath Siemensma is er super gevoelig voor en paste haar
huis drastisch aan maar zonder het gewenste effect. Pas toen
ze was verhuisd naar een plek ver van de zendmasten,
verdwenen haar gezondheidsklachten. Langzaam maar
zeker probeert ze nu de draad weer op te pakken.
Kanker inderdaad een wond die niet genas
Hoe wonden genezen, wordt nog steeds niet precies
begrepen. Wel is duidelijk dat wonden dienen te
genezen omdat er anders kanker kan ontstaan.
Dat wist Cornelis Moerman al en wetenschappers
ontdekken het nu ook. Dr. Hans Stoop belicht de
laatste stand van zaken.
Onbetaalbare zorg maar echte keuzes
blijven uit
Op 12 september kiezen we weer een nieuw parlement. In
de verkiezingsprogramma’s is de zorg een prominente kwestie
want die dreigt onbetaalbaar te worden. Preventieve gezondheidszorg
lijkt een van de aangewezen antwoorden
maar de omschakeling laat nog op zich wachten, concludeert
Arjan van Groningen na het doorlichten van de standpunten
van links tot rechts.
Fotodynamische therapie:slopen met licht
Breng een stof in het lichaam die cellen sloopt
als er licht bij komt. Op dat principe is de fotodynamische
therapie gebaseerd. Deel drie in de
serie over energiebehandelingen tegen kanker
belicht hoe deze therapie succesvol wordt
toegepast in de strijd tegen tumoren.
Antikankerdieet dat oncologen aan het
denken moet zetten
De vooraanstaande Franse oncoloog David Khayat
besloot zich grondig in de rol van voeding bij kanker
te verdiepen en schreef er een boek over. Het
is nu ook in het Nederlands beschikbaar. De inhoud
zou veel van Khayats collega’s aan het denken
moeten zetten.
4
6
10
14
18
3

Op weg naar het interview met Agaath Siemensma:
even mobiel bellen dat het wat later wordt omdat het
vorige interview is uitgelopen. De TomTom wijst de weg
over kleine weggetjes diep in Drenthe. De radio speelt
zacht. Niets bijzonders, zou je zeggen. Maar voor mensen
zoals Agaath Siemensma zou een dergelijke reis niet
mogelijk zijn omdat al die ‘gewone’ apparaten voor haar
een bron van ziekte zijn. Een onthutsend gesprek over
leven met elektrogevoeligheid.
Tekst: Petra Pronk – Foto’s: Leonard Davids
‘Schoon wonen’ zonder straling
Elektrogevoeligheid ruïneerde Agaaths leven
Agaath Siemensma en Ton van Lieshout wonen op een
prachtig plekje in Drenthe. Al tientallen kilometers
in de omtrek van hun huis niets dan bos, heidelandschap
en af en toe een verdwaalde boerderij of een klein dorpje.
Hun huis staat aan de rand van zo’n dorpje, in een rustige straat
met een prachtig uitzicht op een weiland. Om de hoek grazen
een paar paarden met hun veulentjes. Het eerste dat opvalt is
de stilte. Niets te horen dan het ruisen van de bomen. Er is hier
niets. En dat was ook precies de bedoeling. “We zochten een
schone omgeving”, verklaart Agaath Siemensma de keuze voor
hun huidige woonplaats. “Een plek zonder zendmasten in de
wijde omtrek, want de straling daarvan maakt me ziek.”
Dat merkte ze voor het eerst in 1985 toen er in Dronten, hun
toenmalige woonplaats, een flink aantal zendmasten geplaatst
werd. Agaath kreeg allerlei klachten, van migraine, gewrichtsklachten
en duizeligheid tot darmproblemen en candidainfecties.
Er volgde een jarenlang traject langs allerlei specialisten,
maar niemand kon erachter komen waar de klachten vandaan
kwamen.
Wrak
“Je probeert van alles”, vertelt Agaath. “Ik kreeg eindeloos fysiotherapie
en chemische pillen, maar niets nam de klachten weg.
Integendeel, ze werden steeds erger. Mijn immuunsysteem was
compleet ondergraven. Ik was echt een wrak.” Tot ze in 2005 bij
NTTT­arts Bob Hornstra terechtkwam. Die opperde dat ze eens
moest proberen om ’s nachts de stroom uit te zetten en haar
huis moest laten doormeten. “Dat hebben we gedaan en toen
bleek dat de elektromagnetische velden de boosdoeners waren.
Al die straling in de lucht blijkt de elektrofrequentie van je
eigen lichaam en van de aarde te verstoren. Als we onderweg
waren voelde ik altijd dat er een zendmast aankwam voordat ik
hem zag. Dan voelde ik me echt onprettig worden, hoofdpijn,
buikpijn, spanning in m’n hele lijf. Als ik op een meter afstand
was van een mobieltje, kreeg ik hartkloppingen.”
Toen dat verband eenmaal gelegd was gooiden Ton en Agaath
hun leven radicaal om. Alle knoppen in de meterkast gingen
’s nachts uit, de magnetron moest het veld ruimen, evenals
de DECT­telefoon en het elektrische kooktoestel. Ook de
leidingen in de muren en de plafonds moesten eraan geloven.
Om de zwerfstroom kwijt te raken werden die met aparte
aarde omgeven en zwaar geïsoleerd. De kast van de computer
verdween in de meterkast die zwaar geïsoleerd werd tot een
kooi van Faraday: een gecontroleerde omgeving waar de aldaar
aanwezige EM­velden worden geïsoleerd en afgevoerd
naar de nieuw geslagen en verbeterde aardpen. En de stekkers
van alle elektrische apparaten liggen standaard uit het
stopcontact, behalve op het moment dat ze ingeschakeld
moeten worden. Het complete huis werd gesaneerd.
Verhuizing
Maar ondanks de aanpassingen bleven de klachten bestaan.
Het was dweilen met de kraan open, wat ook wel logisch was
want in een straal van twee kilometer stonden elf zendmasten.
Ook dichterbij huis stond Agaath bloot aan straling, al was het
maar door de WiFi van de buren. “Je kon een ei op me bakken,
zo stond ik onder spanning”, zegt Agaath. Daarom gingen
Agaath en Ton op zoek naar een ‘schoon’ plekje. Dat betekende
in hun geval: een plek waar in de wijde omtrek geen zendmasten
te vinden waren. Zo kwamen ze uit in Zorgvlied. Het
huis en de tuin werden eerst aan alle kanten doorgemeten
en bekeken; toen de randvoorwaarden goed bleken werd ook
hier de slag gemaakt naar het vervangen van de leidingen in
muur en plafond. Een kostbare operatie, maar wel de moeite
waard want Agaath voelde zich langzaam opknappen.
Impact
De impact van elektrogevoeligheid is groot. Straling is alomtegenwoordig,
dus als je dat wilt vermijden kom je nergens
meer. Agaath vereenzaamde zienderogen. Geen bruiloften,
geen verjaarsvisites, geen boodschappen, geen bezoekje aan
de bibliotheek, geen reünie meer van de kweekschool. Niets.
Ook haar hobby’s zoals mandala’s maken van theezakjes en
breien, kwamen in de knel door gebrek aan energie. Soms
was dat zo zwaar dat ze moeite had om haar levensvreugde
te behouden. Het hoefde van haar allemaal niet meer. Dat ziet
ze bij meer mensen. Doordat ze lid zijn van de stichting EHS
hebben ze ook contact met lotgenoten. Daar horen ze schrijnende
verhalen van kinderen die niet meer naar school
kunnen omdat daar alles met de laptop gaat en van echtparen
die compleet zonder elektriciteit leven en alles met kaarsjes
doen. “Schokkend”, vindt Agaath. “Dan hebben wij het nog
relatief makkelijk.”
Ook voor Ton was het moeilijk. Hun sociale leven lag praktisch
plat omdat Agaath de deur niet meer uitkwam. Zelf
houdt hij van motorrijden en dus gaat hij af en toe een paar
dagen weg, maar samen op vakantie is er niet meer bij want
elk hotel heeft tegenwoordig WiFi.
Veel onbegrip
Zoiets kan voor een partner al moeilijk te begrijpen zijn, laat
staan voor de buitenwereld. Ze stuiten dan ook vaak op onbegrip.
De kennismaking met MMV was wat dat betreft een verademing.
De manier waarop MMV gezondheid benadert bevalt
hen wel. “In het reguliere circuit werd alleen aan symptoombestrijding
gedaan en was niemand geïnteresseerd in de oorzaak
van de klachten. Daar kom je dus niet verder mee”, stelt Agaath.
Ze maakt zich hevig zorgen over het gebrek aan interesse vanuit
de reguliere medische wereld en de politiek voor de schade
die wordt toegebracht door elektromagnetische velden.
Lees verder op pagina 31 >
4 5

Kanker blijkt inderdaad
wond die niet genas
Hoe wonden genezen, wordt nog steeds niet precies begrepen. Wel is duidelijk dat wonden dienen
te genezen omdat er anders kanker kan ontstaan. Dat wist Cornelis Moerman al en wetenschap­
pers ontdekken het nu ook. Dr. Hans Stoop belicht de laatste stand van zaken op dit gebied.
Tekst: Dr. Hans Stoop
Nauwe relatie ontdekt tussen chronische weefselbeschadiging, ontsteking en tumorvorming
Iedereen heeft wel eens te maken gehad met een verwonding.
En in de meeste gevallen herstelt het verwonde
weefsel in een relatief korte tijd zonder duidelijke kenmerken
van de verwonding achter te laten. In het ergste geval
is een klein litteken alles wat ons nog herinnert aan de verwonding.
Dit gaat allemaal ‘vanzelf’. Ons afweermechanisme
gaat de indringers te lijf zodat de kans op een wondinfectie
minimaal is en de cellen in de omgeving van de beschadiging
zorgen voor de reparatie en het weefselherstel.
Ontsporing
Toch is dit niet zo vanzelfsprekend als het lijkt. Dat blijkt
wel wanneer de verwonding plaatsvindt bij iemand die in een
slechte conditie verkeert. In dat geval kan de genezing wel
eens heel wat langer duren en kan het proces gepaard gaan
met infectie. Wanneer de wond lang blijft bestaan is er nog
kans op een heel vervelende bijkomstigheid. In de onderstaande
tekst, die is overgenomen uit het boekje ‘De oplossing
van het kankervraagstuk’ van C. Moerman, arts te Vlaardingen,
wordt dit onder de aandacht gebracht.
“Toen ik (Cornelis Moerman­HS) destijds examen deed bij
de wereldvermaarde hoogleraar Tendeloo te Leiden, legde
hij een preparaat onder de lens van de microscoop en sprak
de woorden: ‘Ziet u maar eens.’ Ik kende de hoogleraar. Ik wist
ook zijn stelling: ‘Men kan pas denken wanneer men mogelijkheden
kan overdenken.’
Derhalve achtte ik het raadzaam in de eerste plaats te beschrijven
wat ik in het gezichtsveld van het microscoop aanschouwde,
om vervolgens verschillende mogelijkheden te noemen. En
pas daarna te zeggen: ‘Het meest waarschijnlijk acht ik dat we
hier te maken hebben met kanker.’ De hoogleraar knikte bevestigend
en vroeg: ’Wat denkt u van de oorzaak van kanker?’
Ik noemde als mogelijkheden: een infectie van tot nog toe onbekende
aard; een verdwaalde cel, uit het embryonale tijdperk;
een voortdurende prikkeling en beschadiging, zoals men dat
kan zien bij rokers, als de steel van de pijp een voortdurende
druk uitoefent op dezelfde plaats van de lip; om tenslotte te
eindigen met de opmerking, dat de oorzaak van kanker misschien
kon zijn gelegen in een plaatselijke deraillering (ontsporing­HS)
van de stofwisseling, welke zijn grond kan hebben
in een abnormale toestand van het gehele lichaam. Terstond
vroeg de hoogleraar: ‘Kunt u dat motiveren?’ Ik antwoordde:
U heeft indertijd op het college een preparaat gedemonstreerd,
dat bestond uit een geamputeerd onderbeen. Aan dit been
toonde u een ulcus cruris (open zweer), dat al jarenlang had
bestaan en waarin zich tenslotte een kanker had ontwikkeld,
die de amputatie noodzakelijk had gemaakt. .Dat preparaat,
professor, heeft mij nog altijd iets te zeggen. Het zegt mij allereerst,
dat de wond niet wilde genezen. Waarom wilde de wond
niet genezen? De wondplek was betrekkelijk klein. Ook was ze
tamelijk oppervlakkig. Gelooft u dat deze wondplek, indien ze
had bestaan bij een volkomen gezond organisme, met een perfecte
stofwisseling, dezelfde treurige gang zou zijn gegaan?
De heelkracht van het gezonde organisme is altijd groot
genoeg om een plaatselijke beschadiging van het weefsel te
doen genezen. De plaatselijke beschadiging kwam van buiten
af, maar het niet willen genezen kwam van binnenuit. En deze
factor ‘van binnenuit’ zie ik in de eerste plaats als een deraillement,
indien het langdurig bestaat, zou het wel eens de
hoofdrol kunnen gaan spelen bij het ontstaan van kanker.”
Uit het bovenstaande blijkt dat de relatie tussen een wond
en het ontstaan van kanker al in die tijd bekend was. Dokter
Moerman legde op dat moment precies de juiste nadruk op
het verband tussen een gezonde stofwisseling, een goed
wondherstel en hiermee het voorkomen van kanker.
Moerman baseerde hier heel zijn kankertherapie op. Een therapie
gericht op het voorkomen van kanker door het lichaam gezond
te houden. Dit kan volgens hem met volwaardige voeding,
het Moermandieet en, indien nodig
aangevuld met de acht stoffen
die hij gevonden heeft gedurende
zijn onderzoeken.
In eerste instantie zijn deze acht
essentiële stoffen ontdekt tijdens
de experimenten met zijn gezonde
duiven, maar later nog eens bevestigd bij de behandeling
van zijn kankerpatiënten. Het lukte hem om met zijn dieet en
deze acht stoffen het lichaam weer gezond te maken, waardoor
het kankerproces kan vertragen, kan stoppen en zelfs
kan verdwijnen. Leerlingen van Moerman hebben op deze
manier eveneens successen geboekt.
´Wond die niet geneest´
We zijn nu zo’n 55 jaar verder. Hoe staat het er op wetenschappelijk
gebied nu voor met de relatie tussen wondgenezing,
kanker en voeding? Kan de visie van Cornelis Moerman standhouden?
De laatste jaren zijn er wetenschappelijke publicaties
verschenen over de overeenkomsten tussen het herstel van
een wond en het ontstaan van kanker. Daarnaast zijn er ook
publicaties verschenen over de resultaten van onderzoeken
die een duidelijke relatie laten zien tussen wondgenezing en
voeding. Deze meer analytische en moleculaire beschouwingen
laten overtuigend zien dat voeding alles te maken heeft met
Volwaardige voeding speelt
cruciale rol in herstelproces
het herstel van een wond en direct daaraan gekoppeld, het
ontstaan van kanker. Een snelle conclusie: Moerman heeft het
goed gezien.
De recent verschenen publicaties geven aan dat een efficiënte
wondgenezing van groot belang is. Als er geen juiste wondreparatie
optreedt, blijkt de vorming van kanker mogelijk te
worden gemaakt. Er is waargenomen dat er een nauwe relatie
bestaat tussen een langdurige (chronische) weefselbeschadiging,
ontsteking en het voorkomen van kanker. Tumoren
kunnen zich namelijk ontwikkelen op de plaats van een
chronische wond van de huid of in zweren in de mond.
Bekend zijn de duidelijke relaties tussen colitis en dikke darmkanker
en tussen een chronische leverontsteking en leverkanker.
In de maag is een duidelijk
verband aangetoond tussen
de bacterie die een maagzweer
doet ontstaan en het voorkomen
van maagkanker. Deze associaties
en de overeenkomsten tussen
het microscopische beeld van
wonden en kanker heeft geleid tot een uitspraak die ook prof.
Tendeloo tijdens de colleges in aanwezigheid van Moerman al
deed: ´Kanker is een wond die niet geneest.´
Nauwe samenwerking
Wat het proces van wondgenezing betreft wordt nog steeds
niet precies begrepen hoe dat in zijn werk gaat. Het is een
zeer complex proces dat van vele verschillende factoren in
de directe wondomgeving afhankelijk is. Alle betrokken cellen
communiceren onderling en door de nauwe samenwerking
van de verschillende soorten cellen wordt een genezing en
een reparatie tot stand gebracht. Een belangrijke rol is hier
weggelegd voor de aanwezige stamcellen.
Recente ontdekkingen suggereren dat het ´aanpakken´ van
deze stamcellen om wondgenezing te verbeteren, de kans op
het ontwikkelen van kanker verkleint. En voor dit aanpakken
zijn ´ingrediënten´ nodig. Ingrediënten die met name uit de
voeding dienen te komen.
6 7

Totaalpakket Moerman doet wond sneller genezen
Een optimale wondgenezing vereist een adequate voeding. Slechte
voeding gaat nauw samen met een afname van de genezing en
een verhoogde kans op een infectie. Het is algemeen bekend dat
slecht gevoede personen zweren (ulcera) en ontstekingen kunnen
ontwikkelen en daarbij een vertraagd wondherstel.
Wetenschappelijk is het interessant om mechanismen te onderzoeken
en elk onderdeel apart te bestuderen. Op deze manier is
van een aantal voedingsstoffen bekend geworden dat ze een positieve
invloed hebben op de verschillende fasen van wondgenezing.
Eiwitten, vetten, vitamines en water zijn hier de hoofdrolspelers.
Tevens is er een extra inname van essentiële vetzuren nodig.
Daardoor verbetert onze afweer, verminderen infecties en vindt
wondherstel sneller plaats. De omega 3 vetzuren hebben een
ontstekingsremmende werking.
Uiteraard is water een erg belangrijke speler in het herstel omdat
het zorgt voor een goede (bloed)doorstroming en de zeer belangrijke
zuurstofvoorziening in gezond weefsel, maar ook in het
genezende weefsel.
Om kanker te voorkomen is het dus van groot belang dat een
wond snel en op de juiste manier geneest. Moerman wist dat
dit goed te realiseren is met de juiste voedingsstoffen die aanwezig
zijn in volwaardige voeding. Ook de wetenschap heeft
het nu aangetoond.
Wanneer we het over wonden hebben, denken we hierbij in
eerste instantie aan wonden die we kunnen waarnemen met
het blote oog. Maar er bestaan ook wonden die we niet direct
kunnen zien, zoals de eerder genoemde ontstekingen die zich
bevinden in het maag­darmkanaal, in de luchtwegen, in de lever
of alvleesklier. Een goede wondgenezing is dus ook op die
plaatsen van het allergrootste belang. Zoals al eerder gezegd,
chronische (niet herstellende, langdurig bestaande) verwondingen
kunnen aanleiding geven tot het ontstaan van kanker.
Effectief reparatiemechanisme
De verschillende fasen van wondherstel, met name in de huid,
zijn zeer goed bestudeerd. Het blijkt een zeer dynamisch
geheel te zijn waarbij een zeer nauwe samenwerking bestaat
tussen epitheelcellen, cellen van de onderhuid en cellen afkomstig
van het beenmerg. Dit leidt tot het snel dichtgaan van
de wond en vervolgens tot het herstel van het weefsel.
Hierbij spelen de eerder genoemde stamcellen een belangrijke
rol door zich te vermenigvuldigen en er vervolgens voor te zorgen
dat de gevormde cellen pas hun specifieke eigenschappen
aannemen wanneer de beschadiging hersteld is. Het lichaam is
dus voorzien van een effectief reparatiemechanisme.
Om wondherstel zo snel mogelijk te doen plaatsvinden met zo
min mogelijk pijn en littekenvorming, is de rol van de voeding
essentieel. Het herstel van een wond moet in een zo natuurlijk
mogelijke omgeving plaatsvinden die bevorderlijk is voor
weefselreparatie en herstel. Voldoende zuurstof dient er aanwezig
te zijn en geen ontsteking. Ook stofwisselingsziekten
zoals diabetes mellitus type 1 en 2, bepaalde medicijnen en
een voedingspatroon met een tekort aan eiwitten, vitaminen,
mineralen en essentiële vetzuren zijn factoren die een herstel
kunnen belemmeren.
Het herstel van weefselbeschadiging is een zelfregulerend
proces. Wanneer de wond genezen is, stopt dit proces. Bij
De vitamines die door de wetenschappers als belangrijk worden
beschouwd bij het herstel van wonden zijn met name de vitamine
A, B, C, D, E en K.
Logisch denken
Dat voeding een duidelijke rol speelt bij het herstel van een wond
is niet meer te ontkennen. En dat kanker een wond is die niet
geneest, is vandaag de dag voor de wetenschap ook duidelijk. Nu
deze relatie zo duidelijk is en kanker steeds meer voorkomt, vindt
er met name op dit gebied uitgebreid onderzoek plaats en worden
er steeds weer nieuwe componenten gevonden die van belang zijn.
Moerman was daarin zijn tijd vooruit door logisch na te denken.
Het ‘recept’ bestond en bestaat nog steeds uit volwaardige voeding
met daarin alle vitaminen, mineralen, sporenelementen, essentiële
vetzuren, voldoende vocht (de verse sappen), goede eiwitten en
karnemelk vanwege de probiotica. Kortom, het Moermandieet.
Dit biedt een totaalpakket, zodat wonden sneller genezen en
kanker wordt voorkomen.
kanker echter is er sprake van een voortdurend activeren
(het proces stopt niet) van de wegen die zouden moeten
leiden tot herstel. Ontstekingscellen verdwijnen wanneer de
wond is genezen, maar dit is niet het geval bij de vorming van
kanker. Het tegengaan van de vorming van kanker kan dus
door het ontstekingsproces af te remmen. Bij wondherstel
vermenigvuldigen en verplaatsen de cellen zich naar de naar
plek waar ze nodig zijn. In het geval van kanker vinden deze
processen echter ongecontroleerd plaats. Gelukkig is bijsturing
mogelijk door de omgevingsinvloeden te handhaven die
bij een optimaal wondherstel aanwezig zijn.
Wetenschap die bekend voorkomt
In een vooraanstaand wetenschappelijk tijdschrift (EMBO
reports (2011) 12; 307­310) wordt de betekenis van voeding
onderstreept op een wijze die regelrecht doet denken aan
de visie van Cornelis Moerman:
“Micronutriënten
blijken veel beter te
werken wanneer ze
geconsumeerd worden
door middel van
een gebalanceerd
dieet, dan wanneer
ze via pillen worden
ingenomen.
De enige uitzondering
wanneer
supplementen
effectief kunnen
zijn, is wanneer er
ernstige tekorten zijn. Door het micronutriënten gehalte
te verhogen, biedt het gehele dieet grote verbeteringen in
de kwaliteit van het leven en het reduceren van mortaliteit
(sterfte).”
Kruiden
natuurlijke heelmeesters
Recept rozenbotteljam (moes)
Informatie: Marry Foelkel
Tekst: Petra Pronk
De rozenbottel: een must bij gewrichtsklachten
De natuur trekt zich niet veel aan
van een regenachtige zomer.
Inmiddels is het rozenbottelseizoen
gewoon in aantocht. De rozenbottel
is een van de lekkerste vruchten
uit de natuur. Niet alleen om te eten,
maar ook fantastisch voor de gezondheid.
Zeker bij gewrichtsklachten echt
een ‘must’
Roosvicee. Welk kind is er niet groot
mee geworden? Dit drankje, dat grote
hoeveelheden vitamine C bevat, werd
uitgevonden door een achterbuurman
van Marry Foelkel: professor Schoorl,
hoogleraar aan de Universiteit Wageningen
en woonachtig in Beekbergen.
Maar de gezonde eigenschappen waren
al eerder bekend. De Romeinen gebruikten
ze al als geneesmiddel tegen
beten van hondsdolle honden, terwijl
scheepslieden tijdens hun lange reizen
ladingen rozenbottels meenamen tegen
scheurbuik.
Ook in deze tijd staat de rozenbottel nog
volop in de belangstelling. De rozenbottel
is de vlezige vrucht van een roos die
groeit in Europa, Azië, Zuid­ en Noord­
Amerika. De struik groeit vooral op
kalkrijke grond, vandaar dat hij welig
tiert in Engeland en Denemarken. Zo
gauw de roos is uitgebloeid verschijnen
de vruchten. Ze kunnen verschillen van
kleur en vorm, maar ze hebben een ding
gemeen: samen met de duindoorn bezitten
ze het hoogste gehalte aan vitamine
C van alle inheemse vruchten. Ze bevatten
bovendien veel vitamine A, K, P en
B, en zijn rijk aan pectine, mineralen,
aminozuren en antioxidanten en zijn
een rijke bron van ijzer. Ze mogen nooit
in hun geheel gegeten worden, want
rozenbottels bevatten veel geelwitte,
harde zaden met scherpe haakjes die
de darmwand kunnen beschadigen.
Deze pitjes zijn wel geschikt om te persen.
Ze geven dan een vettige olie af.
Ontstekingsremmer
“De rozenbottel is een echte roosachtige,
verwant met appel, pruim en aardbei”,
zegt Marry. “In het schilletje van de roos
zit omega 7 vetzuur, een stof die de huid
laat glanzen en waar we in de toekomst
vermoedelijk meer van zullen horen.”
Rozenbottelolie is niet alleen goed voor
de huid, de vrucht staat vooral bekend
als een krachtige ontstekingsremmer.
“Een boer uit Denemarken herinnerde
zich dat zijn ouders altijd rozenbottelgelei
aten om de pijn in hun gewrichten te
verminderen. Hij gaf de Universiteit van
Kopenhagen opdracht om uit te zoeken
of daar een wetenschappelijke verklaring
voor was. En inderdaad, wat zijn
voorouders al wisten, werd wetenschappelijk
onderbouwd: de rozenbottel blijkt
een uitstekend medicijn tegen artrose en
artritis. Rozenbottels zijn dus krachtige
ontstekingsremmers. Goed tegen stijve
gewrichten. Natuurlijk kun je daar dure
pillen voor kopen, maar waarom zou je
als je er zelf puree van kunt maken?”
Klazien, de kookdocent van MMV,
gebruikt rozenbottelmeel als broodverbeteraar:
een beetje van dit meel zorgt
ervoor dat het brood beter rijst. En wat
weinig mensen weten: van rozenbottels
kun je ook heel lekkere wijn maken.
Minstens vergelijkbaar of zelfs lekkerder
dan champagne!
Inhoud: Marry Foelkel
Tekst: Petra Pronk
Jam maken zonder de vruchten te koken of te verhitten? Dat kan met dit recept.
Ingrediënten: een gelijke hoeveelheid rozenbottels en honing
Pluk rijpe rozenbottels. Haal de pitjes eruit. (Die zijn wegens de scherpe haakjes
onder andere geschikt om thee van te zetten, geschikt als hulp bij blaas­ en
nierstenen. De industrie perst hier een zeer fijne olie uit). Doe het vruchtvlees
door een roerzeef. Voeg gelijke delen honing toe. Roer elke dag tot er een verzadigde
massa is en alles een geheel is. Dit kan 5 tot 6 dagen duren. Dan heb
je een jam (of pasta of puree of moes) die meer dan een jaar houdbaar is. Van
deze moes kun je zowel broodbeleg als limonade en vruchtenthee maken. In
de Scandinavische landen eten ze het warm als soep en ‘s zomers koud met
een bolletje ijs er in. Wat kan gezond toch ongelooflijk lekker zijn!
8 9

Alle partijen wijzen op de sterk
stijgende kosten van de gezondheidszorg.
Een trend die voorlopig
aanhoudt. Al was het alleen maar
omdat de komende decennia steeds
minder werkenden de rekening betalen
voor steeds meer ouderen én steeds
meer chronisch zieken. De aanslag van
de zorgkosten op een modaal gezinsinkomen
stijgt van twintig procent nu, tot
bijna veertig procent in 2040. Willen we
Preventie in de verkiezingsprogramma’s
Zorg wordt onbetaalbaar,
maar echte keuzes blijven uit
CDA: ‘Van preventie naar zelfredzaamheid’
andere belangrijke collectieve voorzieningen
als veiligheid, infrastructuur en
onderwijs ook overeind houden dan
moet er iets gebeuren.
Achter deze open deur bevindt zich een
blinde muur. Want veel verder dan het
heen en weer schuiven van de rekening
komen de meeste partijen feitelijk niet.
Er lijkt consensus te bestaan over het
inkomen van specialisten. Dat moet
Nadat het CDA in de laatste regering het eigen anti­rookbeleid uitkleedde en de diëtist
uit het basispakket schrapte, blazen de christendemocraten nu minder hoog van de
toren. In het vorige program heette preventie nog ‘een vitaal aspect van de zorg’ en
moesten burgers ‘intensiever gemotiveerd worden’ door artsen en verzekeraars.
Van ‘preventieve interventies’ door huisartsen is in het huidige programma geen sprake
meer. Er is een ‘mentaliteitsverandering’ nodig en het CDA wil ‘samenwerking bevorderen
en komen tot een nationale agenda voor een gezonder Nederland.’
Associaties met het normen­ en waardendebat en het Innovatieplatform dringen zich op.
Ironisch genoeg betreft de meest duidelijke uitspraak het rookverbod. Dat ‘is een goede
preventiemaatregel en moet worden gehandhaafd.’
naar beneden. Het persoonsgebonden
budget (pgb) moet blijven, zorg dient
dicht bij huis georganiseerd, overbodige
behandelingen teruggedrongen en
preventie gestimuleerd te worden.
De links­rechts verhouding vinden we
terug in de verdelingsvraagstukken,
de ideeën over marktwerking en de
vraag of zorginstellingen winst mogen
uitkeren. De standpunten over preventie
in vogelvlucht.
D66:
‘Gezond gedrag belonen’
In vergelijking met het voorlaatste verkiezingsprogramma
staan veel wensen
van de partij van Pechtold nog overeind.
Soms is zelfs de formulering nog
exact dezelfde: ‘D66 steunt financiële
beloningen van gezond gedrag in de
zorgverzekeringswet.’
Andere financiële prikkels ziet deze
partij in hogere BTW op te vette, zoute
en gesuikerde producten. Daarbij
zouden er wettelijke normen moeten
komen voor het percentage zout in
levensmiddelen. Patiëntenorganisaties
ziet D66 liefst fuseren en uit de zorgpremie
gefinancierd.
Dieetadvisering en anti­rookprogramma’s
moeten weer terug in het basispakket en
D66 wil zorgverzekeraars ‘stimuleren om
te investeren in preventie.’ Bijvoorbeeld
door de regie te nemen in experimenten
‘met zorgbudgetten per inwoner van een
regio’. Verder wil D66 alternatieve vormen
van financiering uittesten ‘waarbij
de gezondheid van de patiënt centraal
staat en dit de basis vormt van de beloning
van samenwerkende zorgverleners
in een buurt of regio.’
Huisartsen staan grote veranderingen te
wachten, als het aan D66 ligt. Niet alleen
krijgen zij veel meer collega’s, door
het afschaffen van de numerus fixus bij
de studie geneeskunde, hun beloning
gaat ook op de schop. Die moet gericht
zijn ‘op het bevorderen van gezondheid
en het voorkomen van zorgvraag.’
Voor de vijfde keer in tien jaar tijd mag Nederland in september een nieuw parlement kiezen.
In het huidige politieke klimaat is het meer dan ooit de vraag welke standpunten in een
coalitie overeind blijven. Zie de versoepeling van het rookbeleid van de laatste regering.
Als de verkiezingsprogramma’s voorspellende waarde hebben dan laat de omschakeling naar
preventieve gezondheidszorg nog even op zich wachten. Tekst: Arjan van Groningen
CU: ‘Preventie in het basispakket’
Ook de ChristenUnie lijkt zich op het preventieve vlak wat bescheidener op te stellen.
Geen woord meer over het verbieden van kinderreclame voor ongezonde producten.
Of over het sluiten van winkels die leeftijdsregels overtreden. En de eisen van meer uren
bewegingsonderwijs en de verkoop van uitsluitend nog gezonde producten in schoolkantines?
Ze zijn verdwenen. Samen met prikkels in de zorgpremie die gezond gedrag
bevorderen. Toch blijft het thema een apart hoofdstukje waard. Ten eerste hoort preventie
nog altijd in het basispakket en wordt de versoepeling van het rookverbod teruggedraaid.
Verder belooft de CU zich ‘krachtig in te zetten op maatregelen die overgewicht,
diabetes en andere leefstijlgerelateerde aandoeningen voorkomen.’ Zelf suggereren ze
uitbreiding van het programma Jongeren Op Gezond Gewicht. Verder wil deze partij
‘bedrijven stimuleren minder zout, suiker en andere chemische additieven in bewerkte
producten te verwerken.’
In de directe gezondheidszorg lijkt de CU preventie vooral uit te leggen als het vroegtijdig
en correct diagnosticeren van ziektes om erger te voorkomen.
PvdA en SP: ‘Gezondheidsverschillen verkleinen’
Laagopgeleide mensen met een dito salaris leven korter en zijn langer ziek dan mensen
uit de ‘hogere’ sociale milieus. Met name SP en PvdA stellen dat aan de kaak. De socialisten
gaan net iets verder dan de sociaaldemocraten door te stellen dat ‘leefstijlinterventie
(…) geen betutteling’ is. De SP wil chronische ziekten voorkomen door ‘in te zetten op
fors minder jongeren die roken en drinken.’ Het ‘tegengaan van overgewicht, in het
bijzonder bij jongeren’ wordt genoemd, maar het terugdringen van zout en fout vet
gebeurt ‘samen met de voedingssector’.
De SP wil nog steeds de macht van de farmaceutische industrie inperken door strenger
optreden en een onafhankelijk onderzoeksfonds. Patiëntenverenigingen verdienen een
‘duurzame financiering.’ Het PvdA­program is minder consistent met het vorige. Woorden
als ‘gezonde voeding’ zijn dit keer niet in het zorghoofdstuk te vinden. Ook geen
uitspraak meer over het ontmoedigen van alcohol en drugsgebruik onder de jeugd.
Wel wil de PvdA ‘inspelen’ op sociaaleconomische gezondheidsverschillen door ‘zorg
op regionaal en lokaal niveau met openbare gezondheidszorg, welzijnswerk, onderwijs,
werk en wonen te verbinden.’
Even interessant en vaag omlijnd is het idee van ‘selectieve preventie’. Waarbij het de
bedoeling is ‘bevolkingsgroepen met een hoog risico op bepaalde aandoeningen’ gericht
te benaderen. De PvdA stelt dat Nederland 4,5 miljoen chronisch zieken telt en zoekt
naast preventie, integrale zorg en wetenschappelijk onderzoek ook heil in ‘een nationaal
actieprogramma chronische ziekten.’
SGP en VVD: ‘Eigen verantwoordelijkheid’
Groen Links en PvD:
‘Gezonde schoolkantine’
Ook Groen Links houdt merendeels vast
aan de eerder ingenomen standpunten
rond ziektepreventie. Weliswaar is de
wekelijkse drie uur gymles voor scholieren
afgezwakt tot ‘voldoende sportmogelijkheden
(…) organiseren’, de
‘gezonde schoolkantine’ promoveert
daarentegen tot een verplichting.
Met de industrie wil Groen Links onder
dreiging van wetgeving, tot ‘bindende
afspraken’ komen over het terugdringen
van ‘foute vetten’ en zout in het
eten. Datzelfde geldt voor een reclameverbod
op snoepreclames voor kinderen
onder twaalf jaar. De leeftijdsgrens voor
alcoholconsumptie moet omhoog naar
achttien jaar en het bezit van alcohol
door minderjarigen wordt wat Groen
Links betreft strafbaar.
Om gezonde voeding goedkoper te maken
bepleit Groen Links btw­vrijstelling
voor biologische groenten en fruit en
hogere belastingen op ongezond voedsel.
Overigens zou het o zo gezonde
vette visje in het hoge btw­tarief moeten
vallen. Troostprijs: ‘Kwalitatief hoogstaande
alternatieve zorg (…) moet
vrijgesteld blijven van btw­heffing.’
De Partij voor de Dieren neemt ‘preventieve
gezondheidszorg’ het meest serieus.
Zij steunt alle door Groen Links voorgestane
maatregelen en gaat nog verder
door te stellen dat verpleeg­ en ziekenhuizen
moeten ‘investeren in gezonde,
smakelijke en biologische voeding.’
Zowel SGP als VVD vinden leefstijl een kwestie van individuele verantwoordelijkheid. De overheid hoort zich daar niet in te mengen.
Preventie ligt in vrijblijvende informatieverstrekking en het tijdig herkennen van (gezondheids)problemen zodat erger voorkomen kan
worden. Voor alcohol maken de staatkundig gereformeerden een uitzondering. De leeftijdsgrens moet omhoog naar achttien, daaronder
is het bezit en gebruik strafbaar. Hogere belasting op alcohol, afschaffing van drankketen, happy hours, en stuntprijzen in supermarkten,
alcoholvrije openbare ruimte en schoolfeesten, meer alcoholpoli’s en uitgebreide vervolgtrajecten van nazorg en voorlichting:
de SGP haalt alles uit de kast om de jeugd tegen de gevaren van alcohol te beschermen.
10 11

Puur en
bioactief
shiitake mycelium
concentraat met betaglucaan
Mycelent - een nieuw en bijzonder geconcentreerd betaglucaanconcentraat
Bevordert het natuurlijk afweersysteem
van de lichaamscellen
SHIITAKE
Shiitake, Lentinula edodes, is een eetbare
paddenstoel die van nature voorkomt in China
en Japan en daar al eeuwen-lang gegeten
en gewaardeerd wordt.
Wereldwijd worden talloze studies gedaan
naar de werking van shiitake, die binnen de
traditionele Chinese geneeskunde (TCM) al
eeuwenlang als een opmerkelijke paddenstoel
beschouwd wordt.
De gezondheidsbevorderende effecten worden
toegeschreven aan de polysacchariden,
vooral de betaglucanen. Deze betaglucanen
hebben een regulerende invloed op het immuunsysteem.
Eén van de best beschreven
betaglucanen is lentinan.
MYCELIUM EN BIOACTIEF
BETAGLUCAAN
Mycelent bevat betaglucanen uit het mycelium
van de shiitake-paddenstoel (Lentinula
edodes). Mycelium is het deel van de padenstoel
dat onder de grond groeit.
Dit mycelium wordt gekweekt in een gesloten
en gecontroleerd fermentatieproces, waardoor
een puur, bioactief betaglucaanconcentraat
ontstaat, vrij van pesticiden en zware
metalen.
De drievoudige helix structuur van de betaglucanen
is belangrijk voor de werking. In het
gepatenteerde productieproces van Mycelent
blijft deze structuur zorgvuldig behouden.
STIMULEERT HET
IMMUUNSYSTEEM
Mycelent helpt het natuurlijke afweersysteem
en beschermt daarmee gezonde cellen en
weefsels.
Mycelent is vervaardigd volgens recente wetenschappelijke
inzichten.
AANBEVOLEN GEBRUIK:
1 tot 3 ml per dag. Kan makkelijk met vloeistof
ingenomen worden.
Mycelent is puur en volledig wateroplosbaar.
Hierdoor volstaat een lage dagelijkse inname.
Mycelent myceliumconcentraat van shiitake
(Lentinula edodes) bevat 0,1% betaglucanen.
Een verpakking Mycelent bevat 50 ml - goed
voor ca. 6 weken - en kost € 39,95.
Springfield Nutraceuticals, T 0186 626173 E info@springfieldnutra.com
Health through nature, science and innovation
Lijf & Leden
Leden van de Moermanvereniging vertellen hoe ze persoonlijk invulling geven aan het thema ‘gezond eten – gezond leven’.
‘ Het maakt veel uit op
welke brandstof je rijdt’
Ze was almaar moe en kreeg van
de huisarts een pilletje maar dat
hielp niet. Zelf kwam ze toen op
het idee om veel meer groenten en fruit
te gaan eten. En dat hielp wél. "Mijn
lichaam had geen gebrek aan dat stofje
in dat pilletje maar aan de stoffen die in
gezonde voeding zitten", concludeert ze
achteraf.
Het was een keerpunt in haar leven.
Jenny Baan uit Rijssen had een druk
bestaan als moeder van twee kleine kinderen
en als vrouw van een zelfstandig
ondernemer. Haar man had een rijdende
winkel en dat betekende dat er vaak
een handje geholpen moest worden.
's Nachts moest ze er nogal eens uit
voor de kinderen en dus was het niet
zo gek dat ze overdag zo moe was.
"Het is net als met een auto. Het maakt
heel veel uit op welke brandstof je rijdt."
Meer inzicht
Toen ze het belang van gezonde voeding
eenmaal had ontdekt, was haar interesse
gewekt. Ze las een advertentie waarin
een blad werd aangeprezen dat veel over
dit onderwerp publiceerde. Dat sprak
haar wel aan. Het bleek om het blad
van de Moermanvereniging te gaan.
"Zo kwam ik helemaal op het spoor van
gezond eten en gezond leven. Dat heeft
echt zo moeten zijn ", blikt Jenny terug.
Ze begon zich steeds meer in het onderwerp
te verdiepen en leerde vooral naar
haar lichaam te luisteren. Door veel te
lezen, deed ze de ene ontdekking na de
andere. "Wij hebben geen dashboard. In
de auto begint er een lampje te branden
als er een belangrijk onderdeel niet
meer werkt. Mensen hebben een ander
alarmsysteem. Daarin heb ik in de loop
der jaren meer inzicht gekregen. Het is
wel gebeurd dat ik aan iemand zag
dat het niet goed met hem ging en dat
mijn man zei: Jij ziet altijd van alles.
Maar een week later lag die man in
het ziekenhuis met een hartinfarct.”
Een ander voorbeeld betrof haar kleinzoontje.
Ze was helemaal weg van zijn
mooie bruine ogen met om de iris een
blauwe rand. Toch vertrouwde ze het
niet helemaal en ze ging op zoek naar
de betekenis van die blauwe rand. Zo
ontdekte ze dat dit een aanwijzing is
voor ijzertekort. Zo zijn er veel meer
kentekenen. Jenny: "Het oogwit, de
nagels en de huid leveren vaak ook
aanwijzingen op. Een beslagen tong is
evenmin een goed teken want dat duidt
vaak op schimmels of gisten."
Nooit vergeten
In de jaren negentig besloot ze zich aan
te melden als medewerker voor de telefonische
hulpdienst van MMV. Ze deed
dit werk met veel liefde. "Het één op één
contact vond ik buitengewoon waardevol.
Alleen al het aanhoren van iemands
verhaal is van grote betekenis."
Toen de hulpdienst in 2009 opging in de
Infolijn Alternatieve Geneeswijzen,
vond ze het moment aangebroken om
met het werk te stoppen. Ze hield er een
schat aan kennis aan over want ze kreeg
een opleiding en leerde ook veel bij.
Veel indruk maakte het telefoontje van
een dame van wie de echtgenoot kanker
in een vergevorderd stadium had. Ze
wilde uitvoerig worden geïnformeerd
over het Moermandieet. Aan het slot zei
de vrouw dat ze zelf arts was en “dat
wij niets meer voor hem kunnen doen.”
Jenny: "Ze was daarin heel eerlijk. Het
gesprek ben ik nooit vergeten."
Naam: Jenny Baan
Woonplaats: Rijssen
Lid sinds: 1977
Nu is de Jenny ambassadeur voor MMV
en leert ze nog steeds bij. Een van haar
docenten is Moermanarts Schram, die
ze roemt om zijn kennis.
Spannend
De Rijssense organiseerde ook bijeenkomsten
in haar woonplaats. Dat was
soms best spannend. Ze had een Moermanarts
uit de omgeving bereid gevonden
een lezing te verzorgen, maar ze had
slechts een handjevol aanmeldingen. Ze
zat er vooraf best over in maar tot haar
grote opluchting stroomde de zaal die ze
had afgehuurd helemaal vol.
Sinds ze dergelijke avonden organiseerde,
wordt ze zo links en rechts nogal eens
aangeschoten door mensen die zich niet
fit voelen. "Wat ik mensen vaak aanraad,
is om op vitamine D te laten prikken. Dat
bind ik ze dan echt op het hart, ook al zou
de huisarts het niet nodig vinden. Eigenlijk
kwam al die keren dat ik dat gedaan
heb, eruit dat mensen een tekort hadden
en dat ze zienderogen opknapten nadat
ze extra vitamine D waren gaan slikken.
Zo kan ik, ook al doe ik het telefoonwerk
niet meer, toch het nodige voor anderen
betekenen.”
13

Breng een stof in het lichaam die tumoren sloopt als er licht bij komt. Op dat principe is de fotodynamische
therapie gebaseerd. De oude Grieken kenden het al maar het zou toch nog tot de tweede helft van de
vorige eeuw duren voordat deze therapie succesvol in de strijd tegen tumoren kon worden toegepast.
Deel 3 in de serie over behandelingen tegen kanker die op energie zijn gebaseerd. Tekst: Jan van Klinken
Fotodynamische therapie:
slopen met
licht
Zelfs in het oude Egypte was bekend dat sommige
stoffen werkzaam worden als ze in contact met licht
worden gebracht. Om die reden smeerden patiënten
met de huidaandoeningen psoriasis en vitiligo zich in met
plantenextracten. Zodra die stoffen fel door de zon werden
beschenen, veranderden ze in geneeskrachtige middelen.
Niet toxisch
Pas in het begin van de 20e eeuw deed het zogeheten fotochemisch
principe zijn intrede in de ziekenhuisgeneeskunde.
In eerste instantie verliep het proces vrij traag. Dat veranderde
rond de jaren zestig toen een fluorescerende stof werd
ontwikkeld die hielp bij de diagnose van kanker. Daarna ging
het snel. Het bleek niet alleen mogelijk tumoren in kaart te
brengen maar ook te behandelen. Er kwamen diverse bruikbare
stoffen op de markt en fabrikanten stortten zich op de
productie van lichtbronnen. De fotodynamische therapie
(FDT) was een feit.
De stof die de patiënt in de bloedbaan of direct in het tumorweefsel
krijgt toegediend, is wel chemisch maar is op zichzelf
niet schadelijk. Vandaar dat FDT een niet­toxische tumortherapie
kan worden genoemd. De stof heeft als kenmerkende
eigenschap dat ze reageert op licht. Maar eerst moet ze
voldoende zijn opgenomen in het kankerweefsel. Dat kan
enkele minuten tot enkele dagen duren. De lichtgevoelige stof
wordt vervolgens geactiveerd door monochromatisch licht.
Dat bestaat uit één kleur. Het licht van een laserlamp is er een
voorbeeld van.
Onder invloed van het monochromatisch licht en van zuurstof
ontstaat een bepaalde reactie die kankercellen vernietigt. Ook
Therapie zonder
bijwerkingen en schade
de bloedvaten in de tumor zijn vaak niet tegen deze aanval
bestand, waardoor de toevoer van voedingsstoffen en zuurstof
stil komt te liggen. Het behandelde gebied zwelt op en het
afgestorven weefsel verdwijnt doorgaans vanzelf. Hierna volgt
een normaal genezingsproces.
Een groot voordeel van de fotodynamische therapie is dat er
vrijwel geen bijwerkingen zijn. Bijna alle patiënten kunnen
de therapie goed verdragen en er is geen sprake van resistentie,
zoals bijvoorbeeld bij chemotherapie. Soms kan de patiënt
binnen een dag naar huis. Schade aan organen die ‘schoon’
zijn, treedt niet op. Wel kan de behandeling van grotere tumoren
pijnlijk zijn. Dat geldt met name in het begin en tijdens
het uitvoeren van de therapie.
Meer ervaring
FDT is vooral geschikt voor tumoren ter hoogte van de huid of
aan de binnenkant van organen en holten. Dat komt doordat
het licht met de huidige laser­ en LED­technologie maar een tot
twee centimeter in het weefsel kan doordringen. Dermatologen
passen FDT toe bij de behandeling van huidkankers. Vergeleken
met chirurgie is de cosmetische schade veel beperkter. Verder
wordt FDT bijvoorbeeld ingezet bij tumoren in een vroeg
stadium en ter verzachting (palliatie) van symptomen. Gunstige
resultaten werden ook geboekt bij vergevorderde galbuiskanker
(in combinatie met stenting), bij slokdarmkanker en bij longkanker
in een vroeg stadium. Volledig is dit overzicht niet, ook
al doordat de therapie nog niet is uitontwikkeld en nieuwe toepassingen
in het verschiet liggen. Er moet nog meer ervaring
mee worden opgedaan en meer onderzoek worden gedaan om
alle effecten van FDT scherper in beeld te krijgen.
Tumoren aanvallen met energiebehandeling (3)
Heeft je oncoloog niet opgelet, dan heb je pech
Het is nog helemaal niet zo vanzelfsprekend
dat een patiënt die voor een
therapie met energie (zoals FDT) in
aanmerking komt, er ook mee wordt
behandeld. Veel hangt af van het betreffende
ziekenhuis en de behandelend
arts. Eigen initiatief van de patiënt
kan bepalend zijn voor de prognose.
De lezeres die in de vorige aflevering
aan het woord kwam, is een goed voorbeeld
van een patiënt die haar eigen weg
zocht. In Nederland had ze drie chemocycli
ondergaan zonder enig resultaat.
Ze week uit naar Duitsland, waar ze
exact dezelfde behandeling kreeg maar
dan aangevuld met hyperthermie. Plotseling
bleek de cytostatica aan te slaan.
Van een kansloze patiënt veranderde ze
zodoende in een kansrijke.
Speurtocht
Eigen initiatief is niet altijd eenvoudig.
Wie op zoek gaat naar informatie over
hyperthermie en andere op energie gebaseerde
behandelingen, moet rekening
houden met een speurtocht. Wat er op
internet is te vinden, is verbrokkeld en
doorgaans in medisch jargon gegoten.
Het zal veel patiënten de nodige hoofdbrekens
kosten om uit te vinden voor
welke behandeling zij in aanmerking
komen.
Zoals eerder gemeld, is deze situatie
sinds kort belangrijk verbeterd dankzij
Reliable Cancer Therapies (RCT), een
Zwitserse non­profit organisatie die
vanuit België werkt. Op de RCT­website
is in begrijpelijke taal een grote hoeveelheid
relevante informatie overzichtelijk
weergegeven. De man die dit project
vorm geeft, Erik Cabuy, is een biowetenschapper
die zich sterk voor deze materie
interesseert.
Het vergaren van informatie is zelfs voor
hem een probleem. Echte experts die
het hele terrein overzien, is hij niet tegengekomen.
Dat betekent dat ook onder
oncologen de kennis beperkt is. Cabuy:
“Vaak zie je dat ziekenhuizen hun eigen
ervaring opbouwen met een beperkt
aantal behandelingen. Daarvan is de
patiënt afhankelijk. Het is zeker niet per
definitie zo dat hij of zij de behandeling
krijgt die het meest aangewezen is.”
Als voorbeeld gebruikt hij ablatie, de
techniek waarbij de tumor met hitte
(of juiste koude) wordt vernietigd. “Elk
ziekenhuis heeft de apparatuur in huis
maar bij welke vormen van kanker die
wordt ingezet, is heel verschillend. Tref
je toevallig een arts die net van de op­
leiding afkomt en zich er verder in wil
verdiepen, dan heb je geluk. Heeft je
oncoloog de ontwikkelingen niet goed
bijgehouden, dan heb je pech.”
Vaktaal
Er zijn wel Europese richtlijnen, maar of
artsen zich er veel aan gelegen laten liggen,
betwijfelt Cabuy. Voor patiënten zijn
ze moeilijk toegankelijk vanwege de vaktaal.
Een uitzondering zijn de richtlijnen
van de Engelse gezondheidsorganisatie
NICE. Die publiceert publieksbrochures
op internet. Kennis van de Engelse taal is
uiteraard wel vereist.
Wat patiënten ook kunnen doen, is op
de homepagina van de RCT­site via
‘kankers’ en de soortnaam doorklikken.
Een andere optie is via ‘behandelingen’
doorklikken naar ‘energie gebaseerde
behandelingen’.
Een andere mogelijkheid die Cabuy
patiënten aanraadt, is op de pagina
‘energiegebaseerde behandeling’ van
de RCT­site op zoek te gaan naar de
informatie voor professionals. Daar is
een lijst met referenties te vinden die
soms aanknopingspunten biedt.
Zo wordt bij de referenties voor ablatie
verwezen naar een publicatie van radiologen
en artsen van het UMC. Zij hebben
de resultaten gemeten van ablatie
met radiofrequentie bij kleinere tumoren
in de borst. Hun bevinding is dat
ablatie in die gevallen een prima alternatief
is voor opereren en bestralen.
“Patiënten kunnen met dat soort informatie
hun voordeel doen”, aldus Cabuy.
www.nice.org.uk/patientsandpublic/
index.jsp
www.reliablecancertherapies.com
14 15

Recepten voor 4 personen
Het is mogelijk dat recepten en
ingrediënten niet in overeenstemming
zijn met uw persoonlijke dieet.
Raadpleeg bij twijfel altijd een arts.
Bessenlassi
Ingrediënten:
• 200 g bosbessen
• 200 g aardbeien of Japanse wijnbes
of framboos
• handje gojibessen
• 5 dl biogarde
• 1 mespunt vanillepoeder
• 1 druppel stevia
• 1 dl water
Bereidingswijze:
Maak de bosbessen en aardbeien
schoon en doe ze in de blender. Voeg
hier de biogarde, vanillepoeder en stevia
aan toe en zet de blender aan tot een
heerlijk zacht en smeuïg geheel is ontstaan.
Giet de lassi in vier glazen en
garneer het met wat gojibessen. Mocht
de lassi te dik worden, giet er dan nog
een scheutje water bij.
Venkelsoep met courgette
en wortel
Ingrediënten:
• 1 grof gehakte ui
• 1 grof gesneden venkelknol
• 1 grof gesneden courgette
• 1 fijngesneden wortel
• 1 geplette teen knoflook
• 2 el olijfolie
• zwarte peper
• 1 tl kurkuma
• 1 l kruidenbouillon
• 1 eidooier
• 1 el fijngehakt venkelgroen of peterselie
• bio-shoyu
Bereidingswijze:
Was de groenten en snijd ze grof.
Bewaar het venkelgroen. Verwarm de
olie in de soeppan, fruit daarin ui, knoflook,
peper en kurkuma. Voeg daarna de
venkel, courgette en wortel toe en smoor
nog 5 min. Voeg de kokende bouillon
erbij. Kook dit 5­7 min en maak het fijn
met de staafmixer. Doe de warmtebron
uit. Proef en maak op smaak met bioshoyu.
Neem een soepopscheplepel
met soep en roer daar de eidooier door.
Meng deze door de soep. Niet meer
laten koken.
Opdienen in een soepkom met wat vers
venkelgroen als garnering.
Lekker eten met Riëtte Janssen
Gerst met amandelen
Ingrediënten:
• 300 g gerst (12 uur weken)
• 4 fijngesneden rode uien
• 4 el olijfolie
• 1 tl kurkuma
• zwarte peper
• 9 dl water met 1 el bouillonpoeder
• tamari
• 3 cm verse gemberwortel
• 200 g amandelen (4 uur geweekt)
• 8 Oost-Indische kers-, malve- borage- of
madeliefjesbloemen
Bereidingswijze:
Was de gerst en daarna circa 12 uur
weken. Overgiet de amandelen met
kokend water en verwijder de schille­
tjes. Laat de amandelen daarna nog
4 uur weken.
Kook de gerst gaar met water en bouillonpoeder
in ± 40 min. Laat de gerst nog
10 min. nawellen totdat de korrels opengesprongen
zijn.
Neem een grote pan en smoor daarin
de uien met olijfolie, kurkuma, zwarte
peper en amandelen. Voeg de gare gerst
toe en smoor die even mee. Snijd de
gemberwortel klein en pers deze in de
knoflookpers. Voeg het gembersap bij
de gerst. Proef en maak op smaak met
meer gembersap en/of tamari. Neem
een bolvormige soepkop, doe daar de
gerst in, goed aandrukken. Neem een
groot bord, zet dit boven op de soepkop
en draai deze om. Leg om de bol de eetbare
bloemen. Maak zo 4 borden klaar.
Productinformatie: Amandelen behoren tot de rijkste bronnen van alfa­tocoferol, dat beschouwd
wordt als de meest efficiënte vorm van vitamine E. Deze vitamine werkt in ons lichaam als een
antioxidant, die vrije radicalen zuivert. Om de antioxiderende functie te optimaliseren is het aan
te bevelen voedsel rijk aan vitamine E samen met voedsel rijk aan vitamine C te consumeren.
Van alle notensoorten zijn amandelen ook het rijkst aan calcium. Daarnaast zijn ze ook een zeer
goede bron van magnesium, koper, zink, B6 en riboflavine (vitamine B2).
Bron:http://terramadre.webs.com/voedseluitdenatuur.htm
Bonte salade met geitenkaasdressing
(Gebruik alle ingrediënten of maak een
keuze uit wat beschikbaar is)
Ingrediënten:
• 200 g rucola of fijngesneden krulandijvie
• 1 rode paprika in blokjes
• 1 gele paprika in blokjes
• ½ komkommer in schijfjes
• 1 rode ui zeer fijngesneden
• 1 rauwe rode biet fijn geraspt
• handvol kleingesneden jong paardenbloemblad,
weegbree en vogelmuur
• handvol rode of groene melde
• 4 el pompoenpitten
• 4 el alfalfa of andere kiemen
• Oost-Indische kersbloemen of goudsbloemblaadjes,
of bloemen van kaasjeskruid
of borage.
Bereidingswijze:
Was de rucola of krulandijvie en droog
ze. Verdeel ze over de 4 borden. Verdeel
alle fijngesneden groenten over de
borden. Geef de dressing er los bij.
Garneer met pompoenpitten, kiemen
en bloemen. Serveer er zuurdesembrood
bij.
Ingrediënten geitenkaasdressing:
• 50 g geitenkaas van een rolletje
• 3 geweekte abrikozen
• sap van ½ sinaasappel
• dun schilletje van de sinaasappel
• ½ dl walnootolie, olijfolie of sesamolie
• 2 geplette tenen knoflook
• 1 dl biogarde
• zwarte peper
• 2 el verse peterselie of majoraan
Bereidingswijze:
Doe alle ingrediënten in een hoge kom
en maak er met de staafmixer een
smeuïge dressing van. Geef die bij de
salade. Wat over is maximaal 4 dagen
bewaren in de koelkast
Lauwwarme tuinboonsalade
Ingrediënten:
• 2 kilo tuinbonen
• 2 takjes vers bonenkruid
• 1 el paprikapoeder
• 1 tl gemalen koriander
• 3 geplette tenen knoflook
• 3 el olijfolie
• 100 g groene olijven
• 3 el fijngehakte verse koriander of
bonenkruid
Bereidingswijze:
Dop de jonge tuinbonen. Verwarm in
een hapjespan de olijfolie en smoor
daarin de fijngesneden knoflook met
koriander en paprikapoeder. Voeg 1½ dl
water toe met 2 takjes bonenkruid en
breng dit aan de kook. Doe de jonge
tuinboontjes erbij en kook ze gaar in
10 min. Verwijder de takjes bonenkruid.
Roer de olijven door de tuinboontjes en
de fijngehakte koriander of bonenkruid.
Tip: Bij dikke tuinbonen kan de tuinbonenschil
te hard zijn, verwijder ze na
het bereiden.
Appelsap met munt
Ingrediënten:
• 8 sappige appels uit de koelkast of 750 cl
appelsap
• 4 el citroensap
• 2 el gehakte munt
• 4 muntblaadjes ter garnering
Bereidingswijze:
Was de appels en pers ze in de sapcentrifuge
met de munt. Vermeng appelsap
met citroensap. Direct serveren.
Garneer elk glas met een muntblaadje.
Sappen met kruiden erin zijn niet lang
houdbaar.
Recepten insturen
Heeft u een lekker recept dat past
binnen de Moermankeuken?
Kok Riëtte Janssen ontvangt het
graag van u. Zij wil deze recepten
in deze rubriek gebruiken, zodat
anderen ook kunnen meegenieten.
Stuur uw recepten per mail naar
riettejanssen@hotmail.com.
16 17

Boek van Franse arts David Khayat nu in Nederlands vertaald
Antikankerdieet dat oncologen aan het denken moet zetten
Je zou wensen dat zijn voorbeeld door al zijn collega's wordt gevolgd. David Khayat(55) is een Franse oncoloog en hij
was het zat dat hij steeds met de mond vol tanden stond als patiënten vroegen of ze hun voeding moesten aanpassen
omdat ze kanker hadden. Dat hadden ze op internet gelezen. Khayat besloot zich grondig in de materie te verdiepen en
schreef er een boek over. Dat is op zich opzienbarend. Het boek is nu ook in het Nederlands beschikbaar. Er valt nog wel
wat op af te dingen. Tekst: Jan van Klinken
Khayat is niet zomaar een oncoloog in zomaar een ziekenhuisje.
Hij is hoofd van de afdeling Oncologie van
het Pitié­Salpêtrière ziekenhuis in Parijs en torent
binnen zijn vakgebied ver boven anderen uit. Hij leidde van
2002 tot 2007 het nationale programma tegen kanker en was
president van de Franse Federatie van Medisch Oncologen
(FFOM). Niet wat je noemt een grijze muis.
Des te opmerkelijker is het dat uitgerekend hij een boek schreef
over de betekenis van voeding in relatie tot kanker. Zo hoog
staat voeding niet genoteerd binnen zijn beroepsgroep. Heel
lang heeft het zelfs helemaal onderaan het lijstje gebungeld en
het is nog maar kort dat daar verandering in begint te komen.
Suiker en vlees
Aan zijn boek ging dat van die andere bekende Fransman
en die andere David vooraf: ‘Antikanker’ van David Servan­
Schreiber. Nou ja Fransman: eigenlijk was Servan­Schreiber,
die vorig jaar overleed, een Amerikaan met Franse wortels.
Wie de boeken van Khayat en Servan­Schreiber naast elkaar
legt, ziet vooral veel overeenkomsten. Maar er zijn ook
verschillen. Waar Servan­Schreiber indringend
waarschuwt tegen de consumptie van
suiker, doet Khayat daar vrij luchthartig
over. Hij zegt geen onderzoeken
te hebben kunnen vinden
waarin een keiharde relatie
wordt aangetoond tussen suiker
en kanker. Duidelijk is dat
hij het belang van de publicaties
van Robert Lustig niet
heeft onderkend. De jongste
publicatie van Lustig in
Nature heeft hij zelfs helemaal
gemist omdat zijn boek toen
al lang en breed was
geschreven. Wel jammer
want op dit onderdeel
gaat hij nu de mist in.
Op z’n minst had hij
uitgebreider op de
schadelijkheid van
fructose moeten
wijzen.
Een ander meningsverschil
tussen beide
auteurs betreft rood vlees. Servan­Schreiber geeft het welgemeende
advies om rood vlees met mate te consumeren, volgens
Khayat wordt vlees ten onrechte gedemoniseerd. Uiteraard
kent ook hij de grote internationale studie van het Wereld Kanker
Onderzoek Fonds uit 2007 waarin rood vlees wel degelijk
als risicovoedsel wordt aangemerkt. Maar hij stelt daartegenover
dat de waarschuwing vooral bedoeld is voor Amerikanen
die rood vlees bijkans per vierkante meter nuttigen. Matige
consumptie is volgens Khayat geen enkel probleem. Daarin
staat hij dicht bij de opvattingen van de voorstanders van het
oerdieet, onder wie Uitzichtmedewerker Gert Schuitemaker.
Die zegt er dan wel bij dat we vooral biologisch vlees moeten
consumeren. Khayat zal het daar vast wel mee eens zijn want
hij is een warm voorstander van biologische producten.
Boeiend is ook dat Khayat wijst op de grote verschillen in de
samenstelling van vlees. Bevat een ons runderfilet in Frankrijk
150 calorieën, in de VS zijn dat er 300. Een Nederlandse
biefstuk bevat 29 procent eiwitten en een Amerikaanse
slechts 17. Voor het vetgehalte in biefstuk is het omgekeerde
het geval. Het Nederlandse biefstukje heeft een vetgehalte
van 3 procent, het Amerikaanse bevat het achtvoudige. Een
gigantisch verschil.
Rode kleur
Vlees wordt ook niet overal op dezelfde manier bereid. Bij
Amerikanen is de grill of de barbecue favoriet. Daardoor
wordt de buitenkant zwart waardoor er in hoge mate kankerverwekkende
stoffen ontstaan. Er komt nog bij dat de Amerikanen
hun vlees erg lang laten doorbakken. Bij ons wordt bij
het bakken van vlees een laagje vet in de pan gebruikt waardoor
het vlees zachter blijft en er minder kankerverwekkende
stoffen gevormd worden.
En heem dan, de stof die vlees zijn rode kleur bezorgt? Die is
toch ook kankerverwekkend? Klopt, zegt Khayat. Dit gevaarlijke
effect kan evenwel vermeden worden door het bloed zoveel
mogelijk uit het vlees te verwijderen voordat het wordt bereid.
Een goede chef­kok zal dat ook doen. Een andere mogelijkheid
is een calciumtablet na de maaltijd te slikken. Dat neutraliseert
volgens hem het kankerverwekkend effect van heem.
Bijzonder is verder dat Khayat het licht voor wijn ruimhartig
op groen zet. Drie glazen per dag kunnen volgens hem geen
kwaad. Hij heeft naar zijn zeggen in de literatuur geen echte
bezwaren kunnen vinden. Kennelijk is het in de ban doen van
wijn in Frankrijk toch nog steeds zoiets als vloeken in de kerk.
Opmerkelijk is zijn dringende raad aan blonde mensen om
geen sinaasappelsap te nemen. Dat is niet zomaar een losse
flodder. Hij baseert zich daarbij op vrij uitgebreide wetenschappelijke
publicaties.
Waarschuwing voor roofvissen,
te veel zuivel en drinkwater
Moeilijk te volgen is Khayat in zijn uitspraken over de preventie
van kanker. Twintig procent van de kankers is te wijten
aan verkeerde voeding, luidt zijn conclusie. Dat is een schatting
die op zich aan de lage kant is maar vooruit. Merkwaardig
is echter dat hij in interviews vervolgens vrij geringschattend
doet over de betekenis van gezonde voeding op individueel
niveau. Volgens hem kan een individu niet zijn kans op kanker
met twintig procent verminderen door gezond te eten. Dat
komt, zo betoogt hij, doordat elk mens anders in elkaar steekt.
Dat is natuurlijk waar maar daarmee is het belang van goede
voeding nog niet gerelativeerd. Als sommigen de kans op kanker
slechts met een gering percentage kunnen terugdringen,
bijvoorbeeld vanwege hun genetisch profiel, moet voor anderen
die kans juist veel hoger liggen. Anders kom je gemiddeld
nooit aan die twintig procent.
Granaatappelsap
Khayat loopt erg warm voor granaatappelsap en dat is niet
zonder reden. Het heeft een sterke antioxidatieve werking,
voornamelijk door de hoge concentratie polyfenolen. Khayat
heeft hier sterke papieren. Volgens de Amerikaanse celbio­
Titel: ‘Het echte antikankerdieet’
Auteur: David Khayat
Uitgave: Lannoo
ISBN: 9789020940466
Omvang: 280 pag.
Prijs: € 19,99
loog Manuela Martins­Green kan een aantal stoffen in granaatappel
de groei van kankercellen belemmeren. Zij presenteerde
in 2010 een onderzoek dat onder haar leiding was
uitgevoerd en dat wereldwijd de aandacht trok. Bestanddelen
uit granaatappelsap blijken effectief te zijn tegen de vorming
van nieuwe bloedvaten die maken dat tumoren kunnen groeien
en uitzaaien.
Tot dusver bestaat er maar één klinisch onderzoek onder
kankerpatiënten. Dat is niet veel maar genoeg voor Khayat
om de granaatappel warm aan te bevelen. Granaatappelsap is
best prijzig. Voor 0,7 liter granaatappelsap (van het merk
POM) moet € 3,75 worden neergeteld. Behalve de prijs is er
nog een ander bezwaar. De polyfenolen in het sap zouden bij
veel mensen niet goed door de darmen worden opgenomen.
Wellicht loopt Khayat hier toch wat voor de muziek uit en is
meer onderzoek gewenst.
Omega 3
Beschermen omega 3­vetzuren tegen kanker? Hoewel al heel
wat voedingsdeskundigen ons hebben proberen te overtuigen
van de juistheid van die stelling, moet Khayat er weinig van hebben.
Hij heeft er geen bewijs voor kunnen vinden. Ook in de
bekende studie van het Wereld Kanker Onderzoek Fonds komt
omega 3 niet voor als bioactieve stof die beschermt tegen kanker.
Khayat waarschuwt zelfs tegen olie die rijk is aan omega 3­
en omega 6­vetzuren als ze in contact is gekomen met licht.
De olie wordt daardoor al snel ranzig en komt vol te zitten
met kankerverwekkende stoffen. Bewaar uw bakolie dus op
een donkere plaats in een verpakking die geen licht doorlaat
of maak de fles snel leeg (koop kleine flessen).
Verhitting
Ook verhitting kan de eigenschappen van olie veranderen
waardoor er giftige stoffen kunnen ontstaan. Dat geldt voor
alle soorten olie. Wel is er verschil tussen de ene olie en de
andere qua rookpunt. Dat is het moment waarop de olie
schadelijk wordt. Het volgende lijstje laat de verschillen zien:
18 19

Rookpunt (omslagpunt)
• Vierge zonnebloemolie 107
• Vierge sojaolie 160
• Vierge arachideolie 160
• Extra vierge olijfolie 160
• Arachideolie 227
• Geraff. kokosolie 232
• Palmolie 240
• Rijstolie 255.
Palm­ en rijstolie zijn dus echte aanraders. Khayat wijst
erop dat de temperatuur bij wokken wel kan oplopen tot
240 graden. Daar is dus bijna geen olie tegen bestand.
De auteur legt een verband met alarmerende cijfers bij
volkeren waar veel gewokt wordt. Onder hen komt veel
longkanker voor.
Het effect is wel af te zwakken door een ruime hoeveelheid
quercitine te gebruiken. Die stof zit onder andere
in kappertjes en uien. Bij bakken worden temperaturen
van 200 graden en hoger nooit gehaald.
Supplementen
Gematigd positief is Khayat over voedingssupplementen.
Een regelrecht voorstander is hij van het slikken van
selenium, zeker voor mannen boven de 50. Ook calcium
staat bij hem hoog genoteerd. Veel onderzoeken laten
zien dat calciumsupplementen de kans op dikke darm­
en endeldarmkanker met 20 tot 25 procent verlagen.
Andere voedingsmiddelen die hij hoog op zijn lijstje
heeft staan in de strijd tegen kanker zijn, behalve het al
genoemde granaatappelsap: kurkuma, groene thee, wijn,
tomaten, voedingsvezels, knoflook, ui, quercitine (o.a. in
kappertjes, lavas en Spaanse pepers). Aan het slot van
het boek is een lijst opgenomen met voedingsmiddelen
met een beoordeling door Khayat.
Op zijn ‘zwarte lijst’ staan roofvissen, teveel zuivel en drinkwater
met een te hoog gehalte aan arsenicum, nitrieten en
nitraten. Zijn advies: informeer bij uw gemeente of waterleidingbedrijf
of het leidingwater deze stoffen bevat. Ook
flessenwater is niet per definitie zonder risico.
Op het boek van Khayat valt het nodige af te dingen. Zo is
hij niet op de hoogte van de bezwaren die de laatste jaren
met name tegen ongefermenteerde soja zijn ingebracht.
Ook komen er diverse tegenstrijdigheden in het boek voor.
Koffie bevat volgens hem relatief veel acrylamide, dat
kankerverwekkend is. Toch vindt hij matig gebruik verantwoord.
Zo is er meer te noemen.
Khayat is wel een prominent oncoloog maar dat maakt
iemand nog niet tot een expert op het gebied van voeding.
Het belang van het boek is vooral dat het is geschreven
door iemand met een reguliere witte jas. De inhoud zou
veel van zijn collega’s toch aan het denken moeten zetten.
Het verzwegen verhaal over kanker
In ‘Het verzwegen verhaal over kanker’ vertelt prof.
dr. Brian S. Peskin, een autoriteit op het gebied
van gezondheid en voeding, u alles over de hypothese
van prof.dr. Otto Warburg. Om het gelijk van Warburg
te ondersteunen en te bevestigen heeft hij in dit ruim
vijfhonderd pagina’s tellende boek zeer vele weten­
schappelijke artikelen opgenomen en geciteerd.
Wetenschappelijke werken waar maar weinig aandacht
aan is geschonken door artsen, oncologen en andere
specialisten. Met behulp van deze artikelen legt hij de
lezer het belang uit van de Warburghypothese.
Ik heb u al eerder in Uitzicht het een en ander verteld
over prof.dr. Warburg en zijn hypothese over het
ontstaan van kanker; in dit boek kunt u er alles over
vinden. Kanker komt over de gehele wereld steeds meer
voor. De wetenschap vertelt ons dat het in onze genen zit
en dat daar maar heel weinig aan te doen is. Hier leest u
dat dit niet helemaal klopt en dat u er wel degelijk wat aan
kunt doen.
Zuurstofgebrek
In het begin van de twintigste eeuw ontdekte Nobelprijswinnaar
Otto Warburg, arts en fysioloog, de primaire
oorzaak van kanker: een tekort aan zuurstof. Warburgs
hypothese luidt in het kort als volgt: door een te laag aanbod
van zuurstof in de cellen gaan deze over op een andere
stofwisseling, zodat ze met beduidend minder zuurstof
kunnen overleven. Maar deze cellen hebben wel meer
suiker nodig om met deze zeer geringe hoeveelheid zuurstof
voldoende energie vrij te kunnen maken om te kunnen
voortbestaan. Wanneer deze situatie wat langer duurt,
veranderen deze cellen in kankercellen.
Essentiële vetzuren
Zuurstof is voor iedere cel in het lichaam van groot belang.
Zonder zuurstof is er geen leven mogelijk. Zuurstof dient
aangeboden te worden aan iedere lichaamscel en moet
dan vervolgens door de celmembraan getransporteerd
worden om gebruikt te kunnen worden in de cel. Het allerbelangrijkste
is uiteraard een omgeving met voldoende
zuurstof, transport van de zuurstof door het lichaam naar
de cellen toe (bewegen en een schone lucht hebben hier
een duidelijke positieve uitwerking op) én het transport
van de zuurstof door de celmembraan heen de cel in.
Bij deze stappen spelen de essentiële vetzuren – omega­3
en omega­6 vetzuren – een zeer belangrijk rol.
Essentiële vetzuren zijn vetzuren die het lichaam nodig
heeft om normaal te kunnen functioneren maar niet zelf
kan aanmaken. Met andere woorden, we moeten ze via de
voeding binnen krijgen. Deze vetzuren werden vroeger vitamine
F genoemd. Ze mogen niet bewerkt zijn want dan verliezen
ze de eigenschappen die belangrijk zijn om zuurstof te
binden en te transporteren. Niet alleen kanker heeft alles te
maken met essentiële vetzuren. Bij een aantal andere aandoeningen,
zoals hart­ en vaatziekten, spelen deze vetzuren
eveneens een zeer belangrijke rol. In een uitgebreid overzicht
wordt hier verder op ingegaan.
Gedegen werk
‘Het verzwegen verhaal over kanker’ is een boek van 544
pagina’s. Het boek is een gedegen werk met zeer veel referenties
die de misstanden in de relatie voeding en kanker aan de
kaak stellen. De echte oorzaak van kanker die Warburg voor
het eerst beschreven heeft, wordt onderbouwd en uitgelegd
zowel aan de leek als de professional.
Je kunt in dit boek lezen over zaken en onderzoeken die je zeer
waarschijnlijk niet van je reguliere arts zal horen. Een eeuw
geleden (!) is de informatie al beschreven door de Duitse arts
Otto Warburg. De wetenschapper Peskin is ‘bij toeval’ op die
documentatie gestuit. Hij heeft ze jaren bestudeerd en wetenschappelijk
gecheckt met bekende en met de meest recente
onderzoeken. Daarvan is dit boek het resultaat.
U zult zich uiteraard afvragen waarom de informatie van prof.
dr. Warburg en prof.dr. Peskin niet bij de huidige specialisten
bekend is. In dit boek leest u waarom. De conclusies van het
werk van Warburg en Peskin:
• Waarom kanker niet genetisch is.
• Dat er geen verband bestaat tussen hartaandoeningen en
kanker.
• Hoe je een tumor goedaardig houdt.
• Dat borstkanker is te voorkomen.
• Dat mammografie kanker niet vroeg opspoort en waarom
het schadelijk is.
Dieetadvies
Aan het slot van zijn beschouwingen over de invloed van essentiële
vetzuren geeft de auteur een dieet aan waarin het
mogelijk is om voldoende van deze vetzuren binnen te krijgen.
Dit doet hij in een programma, waarin eenvoudige kankerwerende
stappen beschreven worden. Er zijn duidelijke
overeenkomsten met het traditionele Moermandieet. Bijvoorbeeld:
eet geen producten die mogelijk kankerverwekkende
(carcinoge) stoffen bevatten; gebruik biologische, onbewerkte
producten. Weinig koolhydraten waaronder suikers en suikerhoudende
producten, maar wel dierlijke eiwitten uit bijvoorbeeld
eidooiers, kaas en rauwe melk. Dagelijks ontgiften is
een belangrijke stap in het programma.
Een speciaal programma is opgenomen voor mensen die kanker
hebben en voor hen die daarvan herstellend zijn. Ook zijn
er richtlijnen voor mensen die bestraling (gaan) krijgen. Een
voorbeeld van een globaal maaltijdplan voor zeven dagen
wordt gegeven aan het einde van het tweede deel van het
boek. Deel drie bevat bijlagen die dieper ingaan op de wetenschappelijke
basis en de medische onderzoeken die het belang
van essentiële vetzuren verduidelijken bij de verdediging
tegen kanker. Een boek dat zeer zeker de moeite van het
kennisnemen waard is.
Auteur: Brian S. Peskin
Titel: Het verzwegen verhaal over kanker
Uitgave: Succesboeken.nl
Prijs: € 49,50
Omvang: 544 pagina's
ISBN: 9789079872435
Nieuwe boeken
Enkele recent verschenen boeken die ik van harte kan aanbevelen,
breng ik graag onder uw aandacht. In het boek dat
ik in dit nummer van Uitzicht bespreek, wordt de oplossing
van het kankervraagstuk aangeboden in de vorm van essentiële
vetzuren: de sleutel tot het voorkomen en genezen van
kanker. Aan dit boek ligt de Warburghypothese ten grondslag.
Prof.dr. Otto Warburg heeft in het begin van de 20e
eeuw ontdekt dat een gebrek aan zuurstof de aanleiding
kan zijn tot het ontstaan van kanker.
Prof.dr. Brian Preskin probeert u in zijn boek uitgebreid te
informeren over het gelijk van Warburg en legt u in dit boek
uit waarom essentiële vetzuren een tekort aan zuurstof in
de cel kunnen voorkomen. Hij geeft u uiteindelijk een programma
dat wel erg veel lijkt op het Moermandieet.
Ook Moerman was al op de hoogte van het feit dat zuurstof
een belangrijke factor is in het ontstaan en voorkomen van
kanker. Denkt u maar eens aan zijn experimenten die geleid
hebben tot zijn therapie. Mogelijk is hij en ook de biochemicus
Johanna Budwig op het idee gebracht door de genoemde
onderzoeken en publicaties van Nobelprijswinnaar Warburg.
Het boek van Perskin is een wat meer wetenschappelijke
getint werk met zeer veel referenties en verwijzingen naar
eerder gepubliceerde artikelen.
20 21
Hans Stoop

Churg­Strauss
In deze rubriek gaat arts drs. Bob Hornstra in op de meest uiteenlopende
medische vragen. Schriftelijk gestelde vragen worden uitsluitend in deze rubriek
beantwoord en niet in een persoonlijk schrijven. Vragen met een algemene strekking
zijn altijd welkom. Voor dringende persoonlijke vragen: bel met Patiëntenvoor­
lichting 088-2424240.
‘Kunnen de meest gezonde voedingsmiddelen mensen met
een intolerantie voor salicylaten (fenolen) ziek maken?’
Deze vraag wordt gesteld door een mevrouw van wie
de dochter (29 jaar) in het voorjaar van 2011 de
diag nose Churg­Strauss (allergische granulomateuze
angitis) heeft gekregen. De moeder schrijft: “Er
zijn wat allergieën in de familie: een zusje heeft astma,
een ander zusje is lactose intolerant en kan
sommige groenten en vruchten zoals andijvie, wortelen,
kiwi’s, appels en dergelijke niet verdragen.
Mijn dochter heeft voordien nooit iets gemankeerd,
nooit enig teken van allergie behalve een reactie op
nikkel in sierraden. Zo rond de jaarwisseling 2009­
2010 werd ze opeens astmatisch. Ze reageerde niet
of nauwelijks op de standaard medicijnen die daarvoor
werden voorgeschreven, maar alleen op prednison.
Prednison was noodzakelijk want de astma
werd levensbedreigend. In juni 2011 zijn er poliepen
uit haar neus verwijderd. Ze is nu heel langzaam
aan het afbouwen van 50 mg naar 7,5 mg prednison,
samen met het medicijn Imuran (azathioprine). Ze
neemt wel een aantal supplementen waaronder
Phenol Assist. Op het ogenblik gaat het redelijk
maar ze is nog lang niet klachtenvrij. Wij vragen ons
af waar het nu door is gekomen en hoe we de oorzaak
kunnen aanpakken. Sommige onderzoekers
denken dat Churg­Strauss wordt uitgelokt door salicylaten
in de voeding. De meest gezonde voedingsmiddelen
zoals sinaasappelen, andijvie en de meeste
andere vruchten en groenten zijn hoog in de salicylaten,
een verbinding die de plant beschermt tegen
schimmels, bacteriën en insecten. De meest gezonde
voedingsmiddelen kunnen mensen met een intolerantie
voor salicylaten (fenolen) ziek maken; vandaar
de Phenol Assist, een enzym om deze stof te
kunnen verteren waardoor het mogelijk wordt gevarieerder
te eten. In de 35 jaar dat ik lid ben van de
MMV heb ik er nooit iets over gelezen, dat juist gezonde
voedingsmiddelen mensen ziek kunnen maken.
Churg­Strauss is dan ook een zeer zeldzame
ziekte. Denkt u ook dat we de oorzaak in deze richting
moeten zoeken? Een enzym dat zij teveel of als
een tekort bij zich heeft?”
Een patiënt met het syndroom van Churg­Strauss
heb ik nooit behandeld. In de literatuur wordt het
Vraag Antwoord
vergeleken met allergische vasculitis of ook wel hypersensitivity
vasculitis, waarbij vooral de kleinere
bloedvaatjes worden aangetast. Bij Churg­Straus is
inderdaad meestal een voorgeschiedenis van astma
aanwezig, naast eosinofilie. Eosinofilie betreft het
feit dat bepaalde witte bloedcellen in grotere aantallen
dan normaal in het bloed en in sommige weefsels
voorkomen. Deze vermeerderde eosinofiele leucocyten
kunnen wijzen op een late IgE­ gemedieerde
allergische reactie. Maar bij het syndroom van
Churg­Strauss heb je te maken met een groep patiënten
met onder andere meestal niet­allergische
rhinitis (ontsteking neusslijmvlies), neuspoliepen,
astma en huidaandoeningen. Of daarbij een intolerantie
voor acetylsalicylzuur bestaat is maar zeer de
vraag en is, naar mijn weten, ook nooit aangetoond.
Het feit dat uw dochter goed reageert op Imuran, een
immunosuppressivum (onderdrukker van het immuunsysteem
via het afremmen van de witte bloedcellen)
en op prednison, wijzen in de richting van
een immuniteitsprobleem. Over het algemeen maken
ook recente onderzoeken duidelijk dat we hier te
maken hebben met een auto­immuun ziekte. Daarbij
houdt het afweersysteem lichaamseigen cellen voor
vijandig, herkent ze niet (meer) als lichaamseigen,
bijvoorbeeld zoals voorkomt bij de ziekte van Crohn,
reuma en MS. Er zijn bij Churg­Strauss zogenaamde
biological response modifiers (waaronder bepaalde
interleukines) aangetoond in sommige weefsels; deze
kunnen o.a. lymfocyten stimuleren. Als dat gebeurt in
kleine bloedvaatjes treedt een soort chronische ontsteking
op die (systeem)vasculitis genoemd wordt en
waarvan de diagnose definitief kan worden bevestigd
door biopsie. Als het syndroom van Churg­Strauss
actief wordt, manifesteert zich dat vooral in de luchtwegen
(rhinitis) longen (astma), maar eventueel ook
in huid, darmen, zenuwen en het hart.
De aandoening is chronisch maar kan met medicijnen
(prednison, Imuran, methotrexaat) tot rust gebracht
worden. Bij vroegtijdige onderkenning en goede behandeling
van de ziekte kan schade aan organen
veelal nog beperkt blijven. Vermoeidheid komt, zoals
bij de meeste auto­immuunziekten, veel voor.
Of een enzym zoals in Phenol Assist een rol kan spelen
om salicylaten te ‘verteren’ waag ik te betwijfelen.
Het salicylatenverhaal is immers ook dubieus. Ik denk
eerder aan een of andere spontaan opgetreden genetische
mutatie of cytochroombeschadiging als de aan­
leiding tot deze ziekte, maar dat is maar een hypothese.
Een van de andere mogelijkheden is dat er
vaccinatieschade is ontstaan in het verleden, bijvoorbeeld
na de BMR of DKTP. U kunt misschien nog
achterhalen of uw dochter indertijd heeft gereageerd
op vaccinaties (koorts, dagen huilen, enz.). Naar onze
ervaring kan vaccinatieschade bij het ontstaan van
immuniteitsontregelingen als auto­immuunziekten
een rol spelen. Het gebeurt regelmatig dat we (met de
zogenaamde CEASE therapie) moeten detoxificeren
(het deleten van het celgeheugen), zelfs als de vaccinatie
jaren geleden heeft plaatsgehad.
Is u iets bekend over genoemde eosinofilie bij uw
dochter? Omdat ik geen ervaring heb met de behandeling
van Churg­Strauss kan ik u alleen maar
mogelijkheden aanbieden voor wat betreft therapie.
OPC (Anthogenol) is een plantaardig middel met
onder andere pijnboombast en extract van druivenpitten
en bevat de zogenaamde proanthocyanidinen.
Professor Masquelier heeft de belangrijke werking van
deze proanthocyanidinen indertijd aangetoond: een
anti­allergische werking (anti­histamine effect) en
verbetering van de conditie van de kleine bloedvaatjes.
Klink: Gezondheidszorg in greep van geld
De gezondheidszorg in ons land wordt beheerst
door financieel gewin. Niet de vraag waar de
patiënt het beste mee af is maar wat het oplevert
aan geld is doorslaggevend. Bovendien is van de
meeste reguliere medische behandelingen onvoldoende
onderzocht of ze wel helpen.
Die conclusies trekt oud­minister van Volksgezondheid
Ab Klink in het rapport ‘Kwaliteit als medicijn’.
Na gesprekken met ziekenhuisbestuurders, hoogleraren
en artsen geeft de oud­bewindsman, die
tegenwoordig consultant is bij een onderzoeks bureau,
aan hoe aanzienlijke besparingen in de zorg kunnen
worden bereikt. Als er niet rigoureus wordt ingegrepen,
dreigt de gezondheidszorg onbetaalbaar te worden.
Dat komt vooral doordat er steeds meer wordt
behandeld. De zorg kost nu 30 miljard euro per jaar.
Een gemiddeld gezin is een kwart van het besteedbaar
inkomen kwijt aan premies. Dat wordt de helft als de
Deze gecombineerde werking maakt Anthogenol mijns
inziens geschikt om bij Churg­Strauss in te zetten.
Coenzyme Q10 (bioquinol) heeft direct invloed op de
energieproductie in de cytochromen en is ook een
groot antioxidant. Bij vermoeidheid driemaal daags,
in dit geval, 100 mg. Wobenzyme of bromelaïne zijn
te overwegen omdat deze enzymen ontstekingen in
bloedvaten helpen voorkomen.
Belangrijk lijkt me ook hier de mogelijkheden die de
klassieke homeopathie kan bieden. Auto­immuunziekten
met hun vijandige reacties op lichaamseigen
cellen hebben een gelijksoortig beeld in de gestoorde
integriteit zoals die voorkomt bij het thema van
de Lanthaniden. Lanthaniden zijn in de homeopathie
recent ontdekte elementen van het periodiek
systeem met atoomnummer 57 tot 73. Deze elementen
hebben autonomie als hoofdthema. Lanthaniden
kunnen helpen de mens en zijn lichaam te leren zijn
eigen leven te leiden en helpen te ontdekken wat
‘eigen’ is. De Nederlandse homeopathische arts Jan
Scholten heeft hier baanbrekend werk verricht. Ik
raad u dan ook met klem aan hem te raadplegen of
dokter Alex Leupen werkzaam in het homeopathisch
centrum in Utrecht.
dreigende explosie van kosten niet wordt voorkomen.
Volgens Klink zitten er in het huidige systeem
prikkels die het voor artsen en ziekenhuizen aantrekkelijk
maken om zoveel mogelijk te behandelen.
Daardoor zijn de zorgkosten sterk gestegen en
zullen ze bij voortzetting van het huidige stelsel
alleen nog maar verder toenemen. Artsen worden
in het huidige concept betaald per verrichting.
Voor ziekenhuizen is bovendien omzet belangrijk. Zo
wordt volgens Klink veel zorg verleend die eigenlijk
onnodig en vermijdbaar is. Dat geldt zeker voor twintig
procent van alle handelingen. "Meer zorg is geen
betere zorg", schrijft Klink. Bij oudere patiënten kan
meer zorg zelfs schadelijk zijn, waarschuwt hij.
Aan preventie als belangrijke mogelijkheid om kosten
te besparen schenkt het rapport geen aandacht.
Ook de vraag of de patiënt bij andere vormen van
geneeskunde buiten de reguliere wellicht beter af is,
vermijdt Klink zorgvuldig. JK
22 23

In de
media
Helemaal terecht is de titel
van Jacques Perreti’s serie
niet. Want ‘De mannen die
ons vet maakten’ voert naast veel
‘slechteriken’, ook een hele serie
mannen en vrouwen ten tonele die
er alles aan gedaan hebben het tij te
keren. Zoals voedingswetenschapper
John Yudkin. Hij verzette zich al in
de jaren vijftig en zestig van de
vorige eeuw tegen het idee dat vooral
de consumptie van vet verantwoordelijk
zou zijn voor de toename van
hart­ en vaatziekten.
Zijn boek ‘Puur, wit en dodelijk’ uit
1972, over de gevaren van suiker,
was een inspiratie voor Robert Lustig
(zie ook Uitzicht 4) die in de film nog
eens uitlegt hoe de vork in de steel
zit. Fructose schakelt het ‘verzadigingshormoon’
leptin uit en transformeert
supersnel in fout vet. Suiker,
fructose in het bijzonder, is de rode
draad in de serie. Van de landbouwpolitiek
van Nixon, de daaruit voortvloeiende
maisoverschotten tot de
uitvinding van high fructose corn
syrup (hfcs) en de massale aanwending
ervan door de voedingsindustrie
en fastfoodproducenten.
Een voormalig lid van de Amerikaanse
gezondheidsraad doet een boekje
open over agressieve lobbypraktijken,
die in 2003 zelfs de Wereldgezondheidsorganisatie
op de knieën kreeg.
Mocht u de indruk hebben dat ‘de jeugd van tegenwoordig’ aanmerkelijk
molliger is dan dertig jaar geleden dan geven de statistieken u gelijk.
De gewichtstoename in de geïndustrialiseerde wereld is nu zo lang
gaande, dat de BBC de tijd rijp achtte voor een omvattend verhaal over de
achtergronden van de ‘obesitas epidemie’. De driedelige documentaireserie
‘The men who made us fat’ laat, aan de hand van tientallen interviews
met direct betrokkenen, zien waar het fout ging en fout blijft gaan.
De mannen die ons vetmestten
En we zien een mri­scan van de presentator
die aantoont dat hij twee liter vet
teveel in zijn buikholte meetorst. Precies
de inhoud van zo’n enorme colafles.
Super sized
Deel twee schildert de ontstaansgeschiedenis
van de alsmaar groter wordende
porties en verpakkingen. McDonalds introduceerde
daar in de jaren negentig
een eigen begrip voor: super sizing.
Waarbij de klant voor slechts een dollar
meer, honderden calorieën extra op zijn
bordje kreeg. Eigenlijk zegt één beeld
hier al genoeg: het 0,2 literflesje dat eind
jaren zestig nog gebruikelijk was, naast
zo’n emmer waarin het suikerwater
vandaag de dag over de toonbank gaat.
De aantrekkingskracht van de serie zit
hem voor een deel in al die oude snoep­
en snackreclames. Terugblikkend ontdekt
de argeloze consument welke overwegingen
er zoal ten grondslag lagen aan
bijvoorbeeld de gedaantewisselingen van
zijn favoriete chocoladesnack, de snicker.
Die werd eerst groter, toen nog groter en
plots zaten er twee kleintjes in dezelfde
verpakking. Wat blijkt, een open brief
van een clubje criticasters had het in een
nieuwsluwe periode tot de voorpagina’s
geschopt, waarna de fabrikanten razendsnel
een constructieve dialoog opstartten
met de dubbele candybar als resultaat.
Blije reclamefilmpjes maakten duidelijk
wat de bedoeling was. Delen met je
vrienden!
Gezondheidsgekheid
Diezelfde morele en commerciële
wendbaarheid staat centraal in het
laatste deel. Dat zoomt in op de
laatste trend waarin de voedingsindustrie
inzet op een gezond imago.
Te dik? Koop onze koekjes met 0 %
vet! Groene verpakkingen. Woorden
als gezond, natuurlijk, puur, vol en
romig die de suggestie wekken dat
we met verantwoorde producten van
doen hebben in plaats van een aanslag
op de gezondheid.
Beeld een fraaie zonnebloem op je
chips af en de gemiddelde consument
voelt zich toch iets minder schuldig,
weet de marketingman. Toegevoegde
vitamines, gebruik van ander vet,
light producten: de fabrikant presenteert
het als een reusachtige bijdrage
aan onze gezondheid.
En ze komen er mee weg. Het geloof
in zelfregulering, vrije keuze en
eigen verantwoordelijkheid zit diep.
Het moeizame interview met de
Britse minister van volksgezondheid
maakt duidelijk dat de fabrikanten
voorlopig nog zelf mogen bepalen
wat ze in hun fleurige verpakkingen
stoppen.
Tips? Mail ze aan:
Arjan@tekstproducties.nl
www.youtube.com – zoeken op:
the men who made us fat
Tekst: Arjan van Laar
www.ortho.nl
Gewrichtsklachten. Beschouw het hele lichaam!
Onlangs verscheen mijn nieuwste boek: ‘Gewrichten en Voeding’. Natuurlijk vanuit een
holistische visie geschreven. Nog steeds zijn medicijnen de klassieke manier om gewrichtsklachten
te lijf te gaan. Symptoombestrijding dus, zeker waar het gaat om de pijn tegen te
gaan. Maar beschouw pijnstillers en ontstekingsremmers echter altijd als een vluchtroute
voor noodgevallen. Ze hebben over het algemeen bepaald geen onschuldige bijwerkingen.
In het boek ga ik dus niet uit van de symptomen, maar laat ik zien dat het hele lichaam erbij
betrokken is. Hier ligt niet alleen de ingang om zo laat mogelijk met pijnstillers te beginnen,
maar zeker ook waar het gaat om preventie van beginnende gewrichtsklachten zoals
ochtendstijfheid. Ik ga uit van de holistische benadering. Deze krijgt gelukkig meer en meer
de wind in de zeilen. Zo vernam ik onlangs dat reumatologen ook beginnen met voeding en
voedingssupplementen te adviseren. Net zoals ik krijgen zij steun van het vele voedingsonderzoek
dat door de wetenschap wordt aangedragen. Dat is aanzienlijk. Wat we bijvoorbeeld
zien is dat de wetenschap aan universiteiten in sneltreinvaart op moleculair niveau
bouwstenen aandraagt om dit holistische model te onderbouwen. Het is absoluut de tijd om
‘eerst voeding, dan medicijnen’ ook in geval van reuma en verwante ziekten toe te passen.
Dat de huisarts en specialist eerst gaan kijken naar de vetzuurbalans! Dit betekent minder
omega 6­vetzuren (linolzuur in zonnebloemolie, slaolie en dieetmargarines) en meer omega
3­vetzuren uit vette vis, noodzakelijkerwijs aangevuld met visolie capsules. En wel in hoge
dosering en gedurende lange tijd, omdat het lichaam door de eenzijdige voeding met nauwelijks
vette vis is ‘uitgemergeld’. Op deze manier alleen wordt de balans omega­6/omega­3
in het immuunsysteem, in het bindweefsel en in het hele lichaam hersteld. Hiermee wordt de
oorzaak van gewrichtsklachten werkelijk aangepakt.
Maar niet alleen hiervan. Ooit gehoord van een ‘stille ontsteking’? De Engelse term luidt ‘low
grade inflammation’. Dit fenomeen kent men nog maar pas. Vanaf 2005 is er een explosieve
groei van wetenschappelijke publicaties. In het menselijk lichaam kunnen zich in alle weefsels
in het lichaam deze stille ontstekingen voordoen. Bijvoorbeeld in het vetweefsel. Vetweefsel
is niet zomaar passief ‘vet’. Het is een grote bron van ontstekingsstoffen die een enorme
belasting vormen voor het hele lichaam. Er is een direct verband met gewrichtsziekten als
reumatoïde artritis en artrose. Maar ook met andere ziekten die op – itis (­itis staat voor ontsteking)
eindigen zoals parodontitis (gebit), colitis (darm), vasculitis (bloedvaten), bronchitis
(luchtwegen), enzovoort. Maar zelfs hier blijft het niet bij. De stille ontsteking is ook een onderliggend
risico voor hart­ en vaatziekten, ouderdomsdiabetes, beroerte, ziekte van Alzheimer,
ziekte van Parkinson, astma, maagzweren, prikkelbare darmsyndroom en zelfs kanker.
‘Er is nog weinig bekend over het effect van voeding op reuma’, lees ik op de site van het
Reumafonds. Niets is minder waar! Voeding, voedingssupplementen en in het bijzonder de
omega­3 visvetzuren staan ons ter beschikking om de oorzaak aan te pakken. Wetenschappelijk
onderbouwd en holistisch. Niet alleen tegen stramme gewrichten, maar ook tegen
andere ongemakken die met het vorderen van de jaren komen.
Dr. Gert Schuitemaker
24 25

Oplossing
‘Kurkuma terecht razend populair’.
Dat is de oplossing van de puzzel in Uitzicht
2012/04. Uit medische hoek komt
er steeds meer belangstelling voor dit
bijzondere kruid. Dit kruid, dat een onderdeel
is van kerrie, wordt in oosterse
landen veel aan gerechten toegevoegd.
Maar het wordt er ook al eeuwen in de
geneeskunde gebruikt. Dat dit terecht is,
blijkt uit steeds meer onderzoeken. Recent
zelfs dat kurkuma een breed scala
van gunstige effecten heeft op kanker.
Mogelijk veel breder dan chemotherapie.
En zonder de giftige bijwerkingen
voor patiënten. Andere benamingen
voor kurkuma: koenjit, geelwortel, Indische
saffraan, turmeric (Engels). Kurkuma
is een 'gewoon' keukenkruid dat
vooral veel wordt gebruikt in de oosterse
keuken en een belangrijk onderdeel
is van kerrie (een mix van vele kruiden).
Kurkuma zorgt voor de gele kleur van
gerechten en geeft een mild bittere
smaak. Het wordt ook wel gebruikt als
kleurstof (E100; wat bewijst dat een Enummer
niet automatisch gelijkstaat
aan een chemische toevoeging). Er bestaan
wel tachtig verschillende soorten
kurkumaplanten. De meest gebruikte en
meest veelbelovende als het gaat om
medisch gebruik is curcuma longa. Deze
plant is familie van de gemberplant,
waarvan de wortel ook culinair en medicinaal
wordt gebruikt. De sterkst werkzame
stof van de wortel van de curcuma
longa is curcumine. Dat is dan ook de
stof die onderwerp is van diverse onderzoeken
naar de medische toepassing
van kurkuma. Er zijn al vele onderzoeken
verricht naar de werking en toepasbaarheid
van kurkuma. Hopelijk krijgt
dit een gunstig gevolg voor patiënten.
De prijzen gaan naar de volgende winnaars:
1e prijs: mevr. Linden, Nieuw­Lekkerland
2e prijs: mevr. Lodder, Heerde
3e prijs: dhr. Slagter, Burum.
De inzenddatum voor de puzzel in Uitzicht
2012/07 sluit 1 september 2012.
LET OP! Het inzenden van de oplossing
is alleen mogelijk door: overschrijving
van tenminste € 1,­ op ING rekening
6189, t.n.v. Moermanvereniging te
Alphen aan den Rijn. Vermeld uw
oplossing onder mededelingen.
Gert Tretmans
Tuinvaas 16
7609 ZT Almelo
tel. (0546) 56 94 11.
E­mail: gjwtretmans@gmail.com
Kruiswoordraadsel Uitzicht
1 1 1 1 2 1 3 4 5 6 7 8 1 9 10 1 1 1
1 1 11 12 1 13 1 14 15 1 1
1 16 17 1 18 19 20 1
21 22 23 1 24 25
26 27 1 28 29 1 30
31 32 1 33 34 35 36 1 37
38 39 40 41 42
1 43 44 1 45
46 1 47 48 49 50
51 52 53 54 55 56 57 58
59 60 61 62 63
64 65 66 1 67 68 1 69
1 70 71 1 72 73 74 75
1 1 76 77 78 79
80 81 82
68 61 16 4 65 70 18 77 8 25
64 42 26 28 77 24 32 40 55
81 33 42 26 57 52 53 74 33 65
Horizontaal:
1. ten afscheid 3. soepbeen 9. inkomstenbelasting 11. spier 13. landelijk 14. pagina
16. dal 18. sneeuwschaats 19. hoffelijk 21. inhoudsmaat 22. plaats in Zwiserland
23. preekstoel 24. in loco 26. bloeiwijze 28. garnituur 29. plaats in Noord­Brabant
30. heiblok 31. profeet 33. rivier in Spanje 35. dunne, doorschemerende plek
37. vis 38. stijf 41. voederbak 43. advies 44. prinses van den bloede 45. loven
47. niet hoog 49. beest 51. azijn 53. gast 55. muziekinstrument 57. taaie lekkernij
59. afgemat 60. voorkeur 61. nauw 63. regenscherm 64. zangnoot 65. van weinig
waarde 67. bot 69. het aangehaalde werk 70. bepaald soort onderricht 72. sul
74. verslag 76. apparaat voor de opslag van o.m. 40.000 muzieknummers 77. afgodspaal
79. slank en fijngebouwd 80. bijbeldeel 81. rapport 82. Gedeputeerde
Staten.
Verticaal:
1. hard vet 2. niets uitgezonderd 4. getij 5. wijnsoort 6. dwaas 7. steek 8. koude
lekkernij 9. zeereservaat aan de Costa Brava 10. zak 11. uitroep 12. spreektaalvorm
voor mijnheer 14. kortharige jachthond 15. dyne 16. tongvormig verbrandingsverschijnsel
17. een weinig 19. antilope 20. telwoord 21. kraakbeenvis 25. verbond
27. meisjesnaam 30. stroomopwaarts 32. lang, dun stuk hout 34. boom 36. kienspel
37. hoog bouwwerk 39. gravin van Holland 40. voertuig (Engels) 42. koordans
46. kledingstuk 48. klaar 49. duister 50. vogel 52. vepakking 54. klef 56. roofdier
58. drinkgerei 60. proefuitzending van een televisieuitzending 62. vertering
65. enquetebureau 66. smerig 67. bekneld 68. steekwapen 71. kunstmatige inseminatie
73. gravure 75. aankomend 77. voorzetsel 78. familielid
Als u de hele puzzel hebt ingevuld, kunt u ook de rest van de puzzel oplossen.
U leest dan tevens de uiteindelijke oplossing.
is het tijdschrift van MMV Natuurlijke
kankerpreventie en Ondersteunende
therapieën. Het verschijnt tien keer per
jaar en wordt gratis aan de leden van de
vereniging beschikbaar gesteld.
Verantwoording
De redactie van Uitzicht en het bestuur
van MMV brengen de inhoud ter kennis en
beoordeling; zij aanvaarden geen verantwoordelijkheid
voor de toepassing ervan.
Overname van artikelen door derden is
uitsluitend toegestaan met schriftelijke
toestemming vooraf. Redactie en bestuur
behouden zich het recht voor zonder opgave
van redenen teksten, advertenties en te
beantwoorden vragen te weigeren.
Eindredactie
Cor van Groningen
Medewerkers aan dit nummer:
Drs. Bob Hornstra, arts
Riëtte Janssen
Jan van Klinken
Arjan van Laar
Hans Nieuwstad
Petra Pronk
Dr. Gert Schuitemaker
Dr. Hans Stoop
Fotografie
Stef Breukel e.a.
Redactiecommissie
Truus Hartsink
Dr. Hans Stoop
Cor van Groningen
Redactieadres
Redactie Uitzicht
Hof van Azuur 30
2614 TB Delft
Advertenties
Advertentiemogelijkheden
en tarieven kunnen worden
aangevraagd bij:
J.P.H. Geraats
Louis Regoutstraat 36
6006 LL Weert
Telefoon (0495) 53 22 20
Inschrijving
Uitzicht ISSN 0169­9938
Uitzicht op internet
www.moermanvereniging.nl
E­mail: info@moermanvereniging.nl
Kopij volgend nummer:
Magazine 8/2012
vóór 8 september 2012
colofon
Korte berichten
Wel fiat voor pruimen, niet voor probiotica
De Europese voedselautoriteit EFSA
heeft toestemming gegeven aan producenten
om op de verpakking van gedroogde
pruimen te vermelden dat ze
goed zijn voor de darmen. Daarmee is
EFSA teruggekomen van een eerder
standpunt dat er onvoldoende bewijs
was. Om het effect te bereiken moet per
dag circa 100 gram aan gedroogde pruimen
worden gegeten.
Daarentegen hebben probiotica het niet
gehaald. Producenten zoals Danone, Yakult,
Chr. Hansen en Dupont­Danisco
mogen niet beweren dat probiotica goed
zijn voor onze gezondheid. EFSA bekeek
de aanvragen opnieuw na een eerdere
afwijzing, maar blijft bij het oordeel
dat er onvoldoende bewijs is. Er
Workshop in Beekbergen zaterdag 27 oktober
Te weinig bewegen net zo slecht als roken
Roken is lang gezien als de grote boosdoener
als het gaat om gezondheid,
maar er is reden om die stelling te herzien.
Wereldwijd sterven er ongeveer
evenveel mensen door gebrek aan beweging
als door roken (beide ruim 5
miljoen). Dat blijkt uit een themanummer
over bewegen van het medisch­wetenschappelijke
tijdschrift The Lancet.
Die opvallende conclusie is gebaseerd
op enquêtes van de WHO (WereldGezonheidsOrganisatie)
en epidemiologische
studies waarbij per land gekeken
was bijvoorbeeld een studie gedaan
naar patiënten met een infectie die met
antibiotica behandeld was. De studie
wees uit dat zij baat hadden bij probiotica.
Volgens EFSA betekent dit echter
niet automatisch dat probiotica ook
goed zijn voor de darmflora van gezonde
personen. Ook constateerde EFSA
een zwakte in de aangeleverde studies.
De Global Alliance for Probiotica (GAP),
de organisatie van producenten van
probiotica, reageerde vol onbegrip. Ze
begrijpt niet hoe ruim 7500 documenten
die het nut van probiotica onderbouwen,
categorisch zijn afgewezen. GAP
wijst erop dat de voordelen van probiotica
wel zijn erkend door gezondheidsautoriteiten
in diverse EU­lidstaten en
andere delen van de wereld.
Na het succes van de workshop op zaterdag 4 augustus jl. wil Klazien van der Toorren­
Deutekom (MMV kookdocente en ambassadeur) bij Marrys Bloemen­ en Kruidenhuis
in Beekbergen op zaterdag 27 oktober een vergelijkbare workshop houden met als
thema: ‘Immuunsysteem versterkende oorspronkelijke voeding’. Deze workshop is
vooral bedoeld voor hen die niet meer konden deelnemen op 4 augustus. Natuurlijk
zijn ook anderen welkom. De workshop gaat definitief door met minimaal 10 deelnemers;
er kunnen er maximaal 15 deelnemen.
Om 10.00 uur willen we starten met koffie of thee met iets lekkers erbij.
Marry Foelkel, Han en Klazien van der Toorren zullen een toelichting geven op de
producten die door Klazien zijn bereid. De deelnemers kunnen de recepten met een
toelichting over het belang van diverse ingrediënten mee naar huis nemen. De workshop
wordt omstreeks 14.00 uur afgesloten.
De kosten zijn € 20,­. Dit bedrag gaarne overmaken vóór 13 oktober 2012 op ING
(giro)rekening 5403314 t.n.v. Klazien van der Toorren­Deutekom. Voor nadere informatie
en/of opgave (graag met naam, adres, telefoon en e­mailadres): Klazien van der
Toorren­Deutekom, Meinsstraat 110, 3862 AE Nijkerk (Gld), telefoon (06) 10 12 84 08
of (033) 844 29 95 (beide met voicemail), e­mail: j.toorren@upcmail.nl.
werd naar het verband tussen bewegen
en het voorkomen van ziektes als darmkanker,
hart­ en vaatziekten en diabetes.
De onderzoekers schrijven dat er per
jaar zo’n 120.000 Europeanen minder
aan hartinfarcten zouden sterven als iedereen
zich aan de bewegingsrichtlijnen
van de WHO zou gehouden. De levensverwachting
in Nederland zou gemiddeld
met zo’n 4 maanden stijgen als we
meer zouden bewegen. En in individuele
gevallen zou dat getal nog flink omhoog
kunnen.
26 27

De Roode Roos B.V.
Magazijn voor orthomoleculaire voeding
Deze keer een andere selectie van
producten, welke door “De Roode Roos
B.V.” geleverd kunnen worden.
Hierdoor krijgt u een inzicht van ons ruime
assortiment, van meer dan 3500 producten
en 80 leveranciers.
Bestellen bij De Roode Roos B.V.
Alle producten worden in principe geleverd
met een korting van max. 25% ten opzichte
van de adviesprijs. Om te bestellen kunt u
gebruik maken van de lijst die hiernaast is
afgedrukt. Eventueel kunt u eerst een
fotokopie maken. Onze volledige catalogus
is op aanvraag verkrijgbaar.
Uw schriftelijke bestelling kunt u naar onze
postbus sturen. Vervolgens laten wij de
bestelling door TNT-Post bij u thuis
bezorgen.
Ook kunt u ons gratis naamnummer
0800-ROODEROOS (0800-7663376)
gebruiken.
Internetgebruikers kunnen een e-mail
versturen naar orders@derooderoos.com of
direct bestellen via onze webwinkel op
www.derooderoos.com
Vanaf nu biedt De Roode Roos u de
mogelijkheid uw bestellingen te betalen via
doorlopende machtiging voor automatische
incasso.
Een machtigingskaart hiervoor kunt u
opvragen via onze website:
www.derooderoos.com/machtigen
Prijswijzigingen voorbehouden
Vermeld hier uw
adresgegevens:
Uw naam: (Dhr/Mevr):
Adres:
Postcode & Woonpl.:
Telefoonnummer:
Nr
205 Multi vit.& mineralen (240 tab)
268 Bio-Quinon Q10 Super 30 mg (150 caps)
547 BioSil (30 ml)
Advertentie
586 MaxEPA (100 softgels)
1388 MultiVit Basic (module 1) (90 vcaps)
2308 DHA 250 (120 caps)
2836 MetaRelax (90 tab)
2999 Eye Q 500 mg (210 caps)
3273 Lignan Flax Oil Complex (473 ml)
3402 Optimal Prenatal DHA Formula (60 softgel
3492 Bio Bran MGN3 250 mg (50 tab)
3588 Symbioflor 1 (50 ml)
3654 Prostaatformule (60 tab)
3924 MagAsorb 150 mg (Magnesium als Citraat
4084 Women's Mood (30 caps)
4105 Levertraan Forte (60 softgels)
Plantina
Postbus 16035
2500 BA Den Haag
Telefoon 070-3010701
Fax 070-3010707
Fabrikant
Pharma Nord
Bio Minerals
Cardio Vasc. Res.
Alfytal
Now Foods
Metagenics
Springfield
Barlean's
Minami Nutrition
Medpro
Energetica Nat.
Best Choice
Lamberts
Care For Women
Bonusan
4126 Coriolus Versicolor-extract 750 mg (90 cap AOV
4398 Active Biodream (800 gram)
4456 Spirulina (180 tab)
4617 Solidago Complex Tinctuur (50 ml)
4630 Co Enzyme Q10 with MCT (60 vcaps)
4646 Super Greens (220 gram)
4754 Bio Nutriënt l-Tryptofaan (60 vcaps)
5400 Vitamine D3 15 mcg (90 softgel)
5696 Luchtweg Formule (60 vcaps)
5861 Delima Feminin (10 ovula)
5878 Glucosamine Summum (120 tab)
6096 CalAsorb (180 tab)
6097 Salvestrol Prostaat (60 caps)
6213 Elke Dag (90 tab)
6599 True Superfood (400 gram)
Lidmaatschap nr.:
Geboortedatum:
E-Mailadres:
Biodream
Marcus Rohrer
Zonnegoud
Viridian
VitaKruid
CellCare
Bonusan
VitOrtho
Pekana
Supplemed
Lamberts
Vitals
Vitals
Vitals
(evt.) voorschrift van:
Normaal
€ 98,75
€ 46,50
€ 30,50
€ 37,00
€ 20,75
€ 38,25
€ 23,99
€ 36,95
€ 19,95
€ 28,50
€ 65,00
€ 13,60
€ 11,50
€ 12,20
€ 19,95
€ 9,00
€ 31,70
€ 45,00
€ 13,32
€ 11,59
€ 37,25
€ 46,70
€ 21,90
€ 11,00
€ 19,95
€ 14,90
€ 35,90
€ 27,50
€ 39,95
€ 49,95
€ 65,00
Leden
€ 74,06
€ 34,87
€ 22,88
€ 27,75
€ 18,68
€ 28,69
€ 17,99
€ 27,71
€ 14,96
€ 21,38
€ 58,50
€ 10,88
€ 8,63
€ 9,15
€ 14,96
€ 6,75
€ 23,78
€ 36,00
€ 11,32
€ 8,69
€ 29,80
€ 39,70
€ 17,52
€ 8,25
€ 14,96
€ 11,18
€ 26,92
€ 20,62
€ 29,96
€ 37,46
€ 48,75
Deze boeken kunt u bestellen
bij de Moermanvereniging.
Wilt u één of meerdere boeken
toegestuurd krijgen, vul dan
duidelijk een girokaart in met
het juiste bedrag en de titels
van de gewenste boeken.
Geen geld opsturen!
Het gironummer waarop u
kunt bestellen is: 355.999 t.n.v.
De Moermanvereniging
Postbus 508
2400 AM Alphen aan den Rijn.
De prijzen zijn inclusief verzendkosten
binnen Nederland.
Daarbuiten wordt € 3,50 extra
berekend.
Advertentie
Topkwaliteit voedingssupplementen met een gezonde prijs
www.vitortho.nl
NIEUW!
BIOLOGISCH ACTIEF
De nieuwe producten van VitOrtho zijn met de grootste zorg
vervaardigd. Hierbij wordt rekening gehouden met mens en
natuur. Alle producten zijn zeer goed opneembaar door het
lichaam.
Boekenlijst
01. Dr. Moerman, een weg tot genezing,
C. van Groningen en A. Ronhaar € 11,30
02. U kunt meer dan u denkt, aanvullende maatregelen om
kanker te helpen voorkomen en genezen, Hans Moolenburgh sr. € 25,00
09. Verhütung und Heilung von Krebs, Jac. Landman € 6,80
10. Die Moerman­Krebs­Diät, E. Wannee­Immerzeel € 6,80
17. A solution to the Cancer Problem € 7,95
24. Kookboek, Lia v.d. Geest en Lydia Sleutel € 7,95
28. De actuele voedingstabel, wat zit waar in? € 9,50
29. Retrospectief onderzoek naar de effectiviteit van € 20,40
de Moermantherapie
37. Het Gouden boekje voor de Gezondheid, G.E. Schuitemaker € 12,50
Voor meer boeken van de heer Schuitemaker zie:
www.gezondeboeken.nl
41. Bondgenoot, autobiografie van een immuuncel, Henk Fransen € 12,75
42. De helende factor, Bob Th. Hornstra € 16,50
44. Voed je goed, voel je goed, Monique van den Assum € 4,95
45. Dvd ‘Geef ziekte geen kans, eet en leef gezond’, Kees Braam € 6,95
Koopt u onze verrassingstas! Met in ieder geval de complete jaaruitgave
van Uitzicht 2011. Leuke hebbedingetjes en heel veel informatie!
Een gezond en prachtig cadeau om weg te geven. € 15,00
Tanden poetsen loont
Kanker associeer je niet zo snel met tandplak,
maar toch is er een relatie. Mensen met veel
tandplak hebben op lange termijn een grotere
kans om te overlijden aan kanker dan mensen
zonder tandplak. Dat blijkt uit onderzoek van
het Zweedse Karolinska Instituut dat onlangs
werd gepubliceerd in het medisch­wetenschappelijke
tijdschrift BMJ Open. Eerder onderzoek
liet al een relatie zien tussen mondkanker en
ontstekingen in het lichaam. Dit onderzoek is
een nieuwe aanwijzing dat er een relatie bestaat
tussen een goede mondhygiëne en de
algehele gezondheid. Aan het Zweedse onderzoek
deden ruim 400 mensen tussen de 30 en
40 jaar mee.
28 29

algemene informatie
De Moermanvereniging voor natuurlijke kankerbestrijding stelt zich ten doel welzijn en belangen te
behartigen van patiënten die met de Moermantherapie worden behandeld, en zoveel mogelijk bekendheid
te geven aan deze therapie ter bestrijding van kanker.
Bestuur
Vriendelijk verzoek alle post bestemd
voor het bestuur te zenden aan:
Postbus 508
2400 AM Alphen aan den Rijn
Voorzitter:
Dave Schut
Eefde
Secretaris:
Johan Klumpenaar
President Wilsonlaan 33
4334 GB Middelburg
Telefoon: (0118) 63 59 89
E­mail: johanklumpenaar@xs4all.nl
Penningmeester:
Nico Sleeuwenhoek
De Eendracht 20
2614 LX Delft
Telefoon (015) 2562921
E­mail:
nico.sleeuwenhoek@hotmail.com
Marketing:
Sietze Blom
Buitenom 1
8314 AM Bant
Telefoon: (0527) 26 18 25
E­mail: info@sieblo.com
Interne contacten:
Jan Bor
Schoolstraat 1
4221 LR Hoogblokland
Telefoon: (0183) 56 36 28
E­mail: jbor777@xs4all.com
Jan Meijerink
De Bese 2
7722 PD Dalfsen
Telefoon (0529) 42 71 45
E­mail: jwj.meijerink@gmail.com
Wetenschap en artsencontact:
Hans Stoop
Coehoornstraat 40
4611 KS Bergen op Zoom
Telefoon: (0164) 25 04 61
E­mail: hansstoop@home.nl
Adviseurs:
Cor van Groningen
Bob Hornstra
Piet Sijpersma
Administratie/
algemene informatie
De administratie van de vereniging
wordt gevoerd door de heer
Wim Kuling.
Centraal Bureau:
Postbus 508
2400 AM Alphen aan den Rijn
Telefoon: (0172) 49 79 44 (werkdagen
tussen 09.00 uur en 13.00 uur)
Fax: (0172) 47 06 44
E­mail: info@moermanvereniging.nl
Aanmelding nieuwe leden
Schriftelijk bij het Centraal Bureau
of via de website.
Lidmaatschap
Nieuwe leden: € 25,­ per kalender jaar
(automatische incasso), € 29,­ per
kalender jaar (acceptkaart).
Voor Belgische leden minimaal
€ 37,­ (accept € 42,­) op rekening
ING bank 335­0078672­51 t.n.v.
Moerman vereniging.
Voor de overige leden in Europa
€ 37,­ (accept € 42,­), buiten Europa
€ 42,­ (accept € 47,­). Een kleine
‘overbetaling’ op de minimumcontributie
wordt zeer op prijs gesteld.
Contributie giro 42.39.229 t.n.v.
Moermanvereniging te Alphen aan
den Rijn. Opzegging lidmaatschap:
vóór 1 december van het lopende
jaar. Administratiekosten: € 3,50
wanneer een herinnering gestuurd
moet worden.
Losse nummers Uitzicht
Losse nummers kunnen (na)besteld
worden à € 5,25 per exemplaar.
Dit kan schriftelijk of telefonisch bij
het Centraal Bureau.
Internet
www.moermanvereniging.nl
E­mail: info@moermanvereniging.nl
Patiëntenvoorlichting
Telefoon: 088­2424240 (Infolijn)
Of voor algemene informatie over de
vereniging: (0172) 49 79 44
Informatie lezingen
en kooklessen
Schriftelijke vragen naar:
Postbus 508
2400 AM Alphen aan den Rijn
Postzegel insluiten.
Klachten van patiënten
Stichting Klachtrecht AAG (Artsenfederatie
Additieve Geneeskunde)
Vaartstraat 247, 1075 RM Amsterdam
Advertenties Uitzicht
Advertentietarieven kunnen worden
aangevraagd bij:
J.P.H. Geraats
Louis Regoutstraat 36, 6006 LL Weert
Telefoon: (0495) 53 22 20
E­mail: j.geraats@ziggo.nl
Stichting Steunfonds
Amnestie
Giro 3290997 t.n.v. de Stichting
Steunfonds Amnestie, Reijerskoop
291, 2771 BL Boskoop of via ING
bank, rekeningnummer 67.20.27.240
t.n.v. Stichting Steunfonds Amnestie
in Boskoop.
Bovenstaande rekeningnummers van
Stichting Steunfonds uitsluitend te
gebruiken voor giften.
De stichting Steunfonds Amnestie is
door de Belastingdienst erkend als
algemeen nut beogende instelling
(ANBI), sinds 01­01­2008. Een schenking
aan deze stichting is aftrekbaar
van de inkomstenbelasting (binnen
de daarvoor geldende regels).
Legaten
Wie het Steunfonds testamentair wil
gedenken, wordt aanbevolen gebruik
te maken van de volgende formulering:
‘Ik legateer aan de Stichting Steunfonds
Amnestie, gevestigd te Elst (Gld)
de som van €……… vrij van rechten en
kosten’.
Regio­secretariaten
Amsterdam en Wijde Omgeving
Mevr. T. Visser
Quellijnstraat 128
1073 XL Amsterdam
Telefoon: (020) 675 41 50
Gelderland
Mevrouw R. van Elk
Groot Vijverdal 21
6822 MB Arnhem
Telefoon: 06 44386268
Zeeland/West­Brabant
Dhr. H. Stoop
Coehoornstraat 40
4611 KS Bergen op Zoom
Telefoon: (0164) 25 04 61
Den Haag
Mevr. R. Rosier
Gerrit van de Veenlaan 216
2552 WN Den Haag
Telefoon: (070) 391 02 79
Friesland
Mevr. T. Meesters
Singel 7
8771 SV Nijland
Telefoon: (0515) 56 98 13
Groningen/Drenthe
Mevr. H. Prins
Schout Poelmanweg 32
9617 BX Harkstede
Telefoon: (050) 404 22 46
Limburg
De heer J.H.P. Peters
Oude Heerweg 145
5941 EK Velden
Telefoon: (077) 472 14 53
E­mail: jhmpet@home.nl
Noord­Holland Noord
Vacature
Overijssel
Dhr. G.J.W. Tretmans
Tuinvaas 16
7609 ZT Almelo
Telefoon: (0546) 56 94 11
Rotterdam
Dhr. M. Ouwehand
Statenweg 405
3039 HP Rotterdam
Telefoon: (010) 467 78 64
Mobiel: 06 23234874
Rijnmond/Westland
Vacature
(Zie ook colofon pagina 27)
> Vervolg van pagina 5
“Iedereen staat bloot aan straling. We zijn vergeven met WiFi en
andere apparaten. Elektromagnetische straling verzwakt het
immuunsysteem zonder dat je het merkt. Daardoor is iedereen
een potentiële kankerpatiënt.”
Dat lijkt de beleidsmakers overigens niet te deren. Agaath:
“Ik voel me enorm in de steek gelaten. Dit gaat in tegen fundamentele
mensenrechten: het recht op een veilige omgeving.
Ik voel me niet serieus genomen”
Ton van Lieshout vermoedt handelen tegen beter weten in.
“Een mobiel op het nachtkastje is vragen om problemen.
Dat is met wetenschappelijk onderzoek aangetoond. Maar
dat wordt weggewuifd. Net als het gevaar van roken en asbest
destijds. Er zijn grote financiële belangen mee gemoeid, want
de frequenties zijn duur verkocht, dus alle grote partijen hebben
er baat bij negatieve signalen onder het tapijt te vegen.”
Op de rit
Ondanks alle hobbels hebben Ton en Agaath hun leven inmiddels
weer enigszins op de rit. Omdat Agaath aan huis gebonden
was, begon ze op een gegeven moment clubjes aan huis te
organiseren. Dankzij het leven in de schone omgeving is haar
immuunsysteem zover bijgetrokken dat ze inmiddels zelfs
weer af en toe het huis uitkomt. “Ik kan weer boodschappen
doen zonder op de vlucht te slaan als ik een mobieltje zie. Die
paniek is gelukkig wel voorbij en ik denk dat ik ook wel weer
in de buurt van een WiFi kan komen, maar dat durf ik nog
niet.” Die positieve tendens is pas recent ingezet, mede dankzij
‘zuiverende elementen’. (zie www.wholismproject.nl).
De elektrostress heeft hun leven diepgaand beïnvloed, maar
naast alle problemen heeft het ook goeie dingen gebracht: door
alle perikelen is gezond leven inmiddels voor hen een vanzelfsprekendheid
geworden. Hier geen kant­en­klare pakjes uit de
supermarkt. Alleen maar biologische spullen van de bioboer.
“En we wonen nu heerlijk buiten in een prachtige gezonde
omgeving en kunnen gaan en staan waar we willen”, zegt Ton.
“Maar ik besef heel goed dat wij daarmee in een luxe positie
verkeren. Dat is niet voor iedereen weggelegd om zomaar je
huis te verkopen en ergens anders te gaan wonen.”
Het leven krijgt weer enigszins zijn normale routine terug,
maar met de normale trend van constante bereikbaarheid
doen ze niet mee. Ervaren ze dat niet als een gemis? ”Absoluut
niet”, verzuchten ze allebei. “We hebben in elke kamer een telefoon
aan een draadje en als we er met de auto op uit gaan
gaat het mobieltje mee. Maar die staat wel uit, want we gebruiken
hem alleen voor noodgevallen, en dat bevalt uitstekend.”
Activiteitenkalender
21 september – Wassenaar
Rondleiding door Beeldentuin Caldic Collectie
Plaats: Dennenlaan 9, 2244 AK Wassenaar,
Beeldentuin Caldic Collectie van kunstverzamelaar
Van Caldenborgh
Datum: 21 september
Kosten: geen; programma (inclusief drankjes)
wordt aangeboden door de familie Van
Caldenborgh
Verzamelen: Om 15.00 uur tussen poort en toegangshek
Aanmelden: atjongebreur@planet.nl of 070­3280480
(voor 10 uur of na 17 uur). Graag naam
en adres opgeven. Max. 20 personen.
Toekenning op volgorde van aanmelden.
De rondleiding duurt 2 uur en gaat over bosachtig
terrein en onverharde paden. Daarom is de wandeling
niet geschikt voor mensen die minder goed ter been
zijn. Rolstoelen niet toegestaan. Het maken van foto’s
is verboden.
In het volgende nummer van Uitzicht
• Kijkje in de keuken van hedendaagse kankergeneeskunde
• Magnesium(-ascorbaat en –citraat) aanrader
bij migraine
• Elektrotherapie biedt nieuwe kansen bij aanpak
kanker
30 31

Gezond leven
Gezond blijven
10% korting bij de
Roode Roos
Een leven lang vitaal!
Squalene is een bijzondere stof die
zowel in het menselijk lichaam als in de
natuur wordt aangemaakt. Het behoort
tot een speciale groep antioxidanten,
de zogenaamde isoprenoïden en
wordt uit de levertraan van de diepzee
dogfish verkregen. Squalene heeft het
vermogen om zuurstof toe te voegen aan
de menselijke cel. Hierdoor beschermt
het de cellen waardoor het lichaam
wordt behoed voor de ziekmakende
moleculen. Issho Genki® Squalene iP6
is een veelzijdig, natuurlijk en zuiver
voedingssupplement dat uw lichaam
weer in balans brengt.
Versnelt herstel
Toename
energie, vitaliteit
en uithoudingsvermogen
Beschermt tegen
vroegtijdige
veroudering van
de huid
Beschermt tijdens
chemotherapie en
bestraling
Beschermt cellen
en weefsels
Fyto-Life
van Hogendorpplein 28
5051 SR Goirle
T: +31 (0) 13 534 6437
F: +31 (0) 13 530 2247
E: info@fyto-life.nl
W: www.fyto-life.nl
www.isshogenki.com