Gelet - Gemeente Zaventem

MOTIE LUCHTHAVEN
GEMEENTERAAD ZAVENTEM 20.10.2003
Aangenomen in gemeenteraadszitting van 20 oktober 2003 met 24 stemmen voor
( 13 VLD , 2 SP’A ,4 CD&V, 2 AGALEV , 2 Vl.BLOK en 1 VU ) en 3 stemmen tegen
( UF )
1.
Overwegende dat de luchthaven van Zaventem een economische motor en groeipool
uitmaakt voor Zaventem en voor de hele regio ;
Overwegende dat de tewerkstelling die hiermede gepaard gaat op de luchthaven, bij de
luchtvaartmaatschappijen en bij alle toeleveringsbedrijven, essentieel is en blijft ;
Overwegende dat het van essentieel belang is dat de tewerkstelling maximaal moet
worden gevrijwaard ;
Overwegende dat met het oog op deze tewerkstelling enerzijds en rendementsvereisten
anderzijds de capaciteit van de luchthaven ten volle moet kunnen worden benut ;
2.
Overwegende dat wanneer een luchthaven zich in bewoond gebied bevindt ten allen tijde
moet worden rekening gehouden met het veiligheidsaspect ;
3.
Overwegende dat krachtens artikel 8 van het Europees Verdrag van de rechten van de
mens ( E.V.R.M.) éénieder recht heeft op de eerbiediging van zijn privé – leven en
gezinsleven ;
4.
Overwegende dat de aanwezigheid van een luchthaven - in de mate dat zij gesitueerd is
in bewoond gebied – ontegensprekelijk en noodzakelijkerwijs voor de omwonenden
hinder met zich meebrengt ;
Overwegende dat deze hinder allerlei vormen kan aannemen ( geluidshinder, geurhinder ,
kerosine – uitstoot, enz … ) ;
1

Overwegende dat specifiek met betrekking tot de geluidshinder niet alleen moet worden
rekening gehouden met de hinder veroorzaakt door opstijgende en landende vliegtuigen,
maar tevens met de hinder ingevolge het grondlawaai ;
5.
Overwegende dat verder als uitgangspunt kan en mag worden aangenomen dat de hinder
– voorzover zij bepaalde grenzen niet overschrijdt - rechtvaardig en billijk wordt
gespreid ;
6.
Overwegende dat het Hof van Beroep van Brussel op 10 juni 2003 een arrest velde –
waarbij de gemeente Zaventem geen procespartij was en de gemeente aldus “ akte “
neemt van de inhoud van dit arrest, niets min noch meer ;
Overwegende dat volgens het Hof van Beroep van Brussel “ een maximale billijke
spreiding van het geluidsimpact betekent dat iedereen op gelijke afstand van de
luchthaven evenveel vliegtuiglawaai ondervindt, binnen capaciteits – en
veiligheidsbeperkingen “ ;
Overwegende dat het Hof van Beroep van Brussel aldus van oordeel was dat de
concentratie van nachtvluchten boven de Noordrand is strijd was met artikel 8
E.V.R.M. ;
7.
Overwegende dat los van voornoemd principe ( met name evenveel hinder voor iedereen
die op gelijke afstand van de luchthaven woont) , er ook hinder kan ontstaan die elke
redelijke grens overschrijdt en dienvolgens onaanvaardbaar is ;
Dat wanneer hinder op zich dermate bovenmatig is zij onaanvaardbaar is en alsdan
evenzo een inbreuk wordt gepleegd op artikel 8 E.V.R.M. ;
2

8.
Overwegende dat Minister Anciaux ter uitvoering van voornoemd arrest van 10 juni
2003 van het Hof van Beroep van Brussel een spreidingsplan heeft opgesteld welke in
september 2003 werd voorgesteld en welke – onder voorbehoud van verdere
verfijningen en uitwerking – als basis zou dienen voor een maximale en billijke spreiding ;
Overwegende dat dit plan als uitgangspunt neemt < de geluidshinder over een bepaalde
gemeente of wijk voortvloeiend uit het gebruik van een welbepaalde baan en/ of
welbepaalde route > op grond van in dit plan vastgestelde wegingsfactoren ;
Overwegende dat dit plan aansluitend hierop de onmiddellijke omgeving van de
luchthaven indeelt in 6 zones die in het verlengde liggen van de start – en
landingsbanen ; Dat voor deze zone’s het gebruik van de banen effect sorteert terwijl
voor de verder gelegen woongebieden én het gebruik van de banen én de aangehouden
vliegroutes effect sorteren ;
Overwegende dat aansluitend verder wordt rekening gehouden met (1) de verschillen
tussen dag, avond en nacht, (2) de verschillen in geluidsniveau tussen landen en opstijgen
en (3) de verschillen in geluidsniveau tussen lichte en zware vliegtuigen ;
9.
Overwegende dat het plan er vooreerst van uitgaat dat vermits er zes zones aansluiten
op het verlengde van de onderscheiden banen “ de spreiding perfect zou zijn als
iedere zone overvlogen wordt door 16,7 % van het totale aantal gewogen vluchten ”
( 16,7 % x 6 = 100 ) ;
Overwegende dat daarbij als onderscheiden “wegingsfactoren “ worden gebruikt de
hinder als gevolg van :
• dagvluchten
• avondvluchten
• nachtvluchten
• type van vliegtuig ( waarbij elk type een verschillend Quota Count heeft voor
opstijgen en landen)
Overwegende dat dienvolgens het spreidingsplan geen rekening houdt met de onderlinge
verschillen tussen de onderscheiden zone’s, zoals het feit dat de geluidshinder op zich
verschilt in functie van de afstand gelegen tussen het punt van de baan waarop het
vliegtuig landt of vertrekt en het overvlogen woongebied ;
3

10.
Overwegende dat moet worden vastgesteld dat dit plan op geen enkele wijze
rekening houdt met de hinder welke het gevolg is van het grondlawaai ;
Overwegende dat het gebruik van de luchthaven permanent – dag en nacht –
geluidshinder produceert die niet rechtstreeks het gevolg is van het opstijgen of het
landen ; Dat motoren moeten proefdraaien, dat vliegtuigen op banen taxiën , dat een
vliegtuig grondlawaai produceert op het ogenblik dat het aanzet voor opstijgen , alsook
op het ogenblik dat de motoren afremmen na de landing ;
Overwegende dat deze geluidshinder blijvend en permanent is , dag en nacht ;
Overwegende dat deze hinder zeer reëel is voor alle bewoners in de onmiddellijke
omgeving van de luchthaven ; Dat deze hinder vermindert voor de bewoners die
verderaf wonen en onbestaand is voor bewoners in later overvlogen gebieden ;
Overwegende dat de precieze locatie van deze hinder bovendien varieert al naargelang
het gebruik van de banen en de windrichting ;
Overwegende dat het Hof van Beroep van Brussel in het arrest van 10 juni 2003 zich
hierover enerzijds uiteraard niet concreet heeft uitgesproken, maar anderzijds toch als
principe vooropstelde < dat iedereen op gelijke afstand evenveel of even weinig
vliegtuiglawaai moet ondervinden >
Overwegende dat het begrip “ vliegtuiglawaai” ook het < grondlawaai > omvat zodat het
grondlawaai uiteraard en noodzakelijkerwijs bij de opstelling van een plan met
betrekking tot de geluidshinder als parameter in aanmerking moet worden genomen ;
Overwegende dat nu het spreidingsplan op geen enkele wijze rekening houdt met de
hinder voortvloeiend uit dit grondlawaai dit plan een essentiële bron van
geluidshinder niet in overweging neemt, dienvolgens op zich al niet op een correcte
wijze beantwoordt aan het basisprincipe zoals vooropgesteld in het arrest en aldus
vanuit dit oogpunt onaanvaardbaar is ;
Overwegende dat de bouw van een terminal voor het proefdraaien van motoren dit
grondlawaai zou inperken, zij het slechts gedeeltelijk, nu immers ook moet worden
rekening gehouden met het grondlawaai ten gevolge van het taxiën, het opstarten van
motoren voor de start en het afremmen van de motoren na de landing ;
Dat in het spreidingsplan hiermede op geen enkele wijze wordt rekening gehouden ;
Overwegende dat het voorliggend spreidingsplan om die reden moet worden aangepast
en zoals het voorligt niet kan en mag worden uitgevoerd ;
4

11.
Overwegende dat krachtens artikel 10 van de grondwet alle Belgen gelijk zijn voor de
wet ;
Overwegende dat krachtens artikel 11 van de grondwet de rechten van alle Belgen op
gelijke wijze zonder discriminatie moeten verzekerd worden ;
Overwegende dat in een geluidsplan dienvolgens moet worden rekening gehouden met
een rechtvaardige billijke spreiding over alle Belgen zodat ook het Brussels Gewest op
een gelijke wijze een rechtmatig billijk deel van de geluidslast dient te dragen ;
Overwegende dat in dit verband terzijde moet worden opgemerkt dat de geluidsnormen
van het Brussels en Vlaamse Gewest niet op elkaar zijn afgestemd ;
Overwegende dat deze laatste vaststelling op geen enkele wijze afbreuk kan doen aan
de grondrechten die krachtens artikel 10 en 11 van de Grondwet aan alle Belgen op
gelijke wijze moeten worden verzekerd ;
Overwegende dat het voorliggend spreidingsplan geen billijke spreiding inhoudt ten
aanzien van alle Belgen, bewoners van het Brussels gewest inbegrepen ;
Overwegende dat het voorliggend spreidingsplan op deze gronden een schending inhoudt
van artikel 10 en 11 van de Grondwet ;
12.
Overwegende dat wat betreft het geluidsspreidingskadaster op basis van simulaties de
geluidscontouren berekend zullen worden ;
Overwegende dat de stappen in het spreidingsplan zullen worden weergegeven in drie
geluidskaarten :
• de geluidscontouren na invoering optimaal baangebruik en de spreiding via
bestaande routes ( tot 22.01.2004)
• de geluidscontouren na invoering van nieuwe nog meer uitwaaierende routes
( van 22.01.2004 tot 18.03.2004)
• de geluidscontouren na invoering van de nieuwe routes ( vanaf 18.03.2004)
5

Overwegende dat ook hier geen rekening wordt gehouden met de hinder voortvloeiend
uit het grondlawaai in algemene zin zoals hierboven omschreven ;
Overwegende dat zich de vraag stelt in welke mate het plan nu rekening houdt met de
actueel voorhanden zijnde resultaten van metingen enerzijds en het actueel
voorliggend geluidsspreidingskadaster anderzijds ;
13.
Overwegende dat omwille van veiligheidsredenen enerzijds en een totaal
bovenmatige en dus onaanvaardbare geluidshinder anderzijds in het verleden de
baan 25 L nooit werd gebruikt bij vertrek ( behoudens overmacht /
noodomstandigheden) ;
Overwegende dat het spreidingsplan nu plots voorziet dat baan 25L elke
zaterdagnacht als enige vertrekbaan zal worden gebruikt tussen 23.00 – 07.00 u ;
13.1.
Overwegende dat de baan 25 L slechts een lengte heeft van 3211 m ;
Overwegende bovendien dat de dorpskern van de deelgemeente Zaventem ten noorden
van de spoorwegverbinding Brussel – Leuven in het onmiddellijke verlengde is gelegen
van de baan 25 L ; Dat de eerste woningen ( Steenokkerzeelstraat ) gelegen zijn op
amper 250 meter van het uiteinde van de baan 25 L ;
13.2.
Overwegende dat deze dorpskern vooreerst reeds zeer veel hinder ondervindt van het
grondlawaai, waarmede het voorliggend plan op geen enkele wijze rekening houdt ( zie
hoger ) ;
Overwegende dat bij vergelijking kan worden gekeken naar de baan 25 R ; Dat deze
baan een lengte heeft van 3638 m en de woningen van zone 1 ( Diegem / Haren) bij
benadering 300 meter verder zijn gelegen, hetzij samen bij 4000 m ; Dat de afstand
tussen het vertrekpunt van de baan 25 L en de woonhuizen van voornoemde dorpskern
van Zaventem minder dan 3500 m bedraagt ;
6

13.3.
Overwegende dat het gebruik van baan 25 L bij vertrek volgens het thans
voorliggend spreidingsplan dienvolgens inhoudt dat de vliegtuigen na vertrek over
een hoogte van amper 150 meter deze dorpskern van Zaventem zullen overvliegen –
en dit bovendien elke zaterdag de gehele nacht !
Overwegende dat aldus sprake zou zijn van < overscherende vliegtuigen > in de
letterlijke betekenis van het woord ;
13.4
Overwegende dat het overvliegen van voornoemde dorpskern op voornoemde wijze
bovendien beangstigend is ; Dat het geproduceerd geluid van optrekkende motoren
van vliegtuigen die plots boven de daken op een hoogte van slechts 150 meter opduiken
dermate beangstigend is dat de bewoner de indruk krijgt dat het vliegtuig in de woning
zal binnen vliegen ;
Overwegende dat dit gevoel nog wordt verstrekt bij nacht – wanneer men zich in bed
bevindt ;
Overwegende dat dit gevoel totaal onbestaand is voor gebieden die zich iets verderaf
bevinden ;
13.5
Overwegende dat dergelijke toestand totaal onaanvaardbaar is / zou zijn ;
Overwegende dat de hinder en angst welke aldus zou worden veroorzaakt in elk geval
ook onbetwistbaar in strijd is met artikel 8 E.V.R.M. ;
Overwegende dat hier terzijde moet worden opgemerkt dat de dorpskern van
Zaventem ten noorden van de spoorweg Brussel – Leuven een oude dorpskern betref, die
er reeds lang was voor de luchthaven ;
7

Overwegende dat de Overheid aldus bij het gebruik van baan 25 L alle regels zou
schenden inzake bovenmatige ( d.i. onaanvaardbare ) burenhinder ( artikel 544
Burgerlijk Wetboek ), zoals reeds herhaaldelijk bevestigd door het Hof van Cassatie
( eerste ingebruikname ) ;
Overwegende dat dit gegeven dermate essentieel is dat het spreidingsplan het
principieel in wezen erkent waar het stelt ( letterlijk citaat ) :
“ baan 25 L is niet bruikbaar tijdens de dag en tijdens de meeste nachten omdat
° er geen taxiweg is naar het einde van de baan om te vertrekken
° er geen landingssysteem ILS is geïnstalleerd
° en omwille van de zeer korte nabijheid van Zaventem tot de luchthaven die leidt
tot “ buitengewone hinder “ “
Overwegende dat het spreidingplan dit gegeven van “ buitengewone hinder “ trouwens
terecht niet weerhoudt m.b.t. enige andere zone ;
Dat waar als principe terecht wordt vooropgesteld dat een baan niet kan worden
gebruikt wegens buitengewone hinder die elke aanvaardbare grens overschrijdt, dit
uiteraard geldt voor alle dagen en nachten ;
Dat het gebruik van baan 25 L op enige wijze ( behoudens overmacht of
noodomstandigheden) leidt tot de onbewoonbaarheid van voornoemde dorpskern ;
13.6
Overwegende dat – ten overvloede en aanvullend – dit een onaanvaardbare aanslag zou
betekenen op het eigendomsrecht met betrekking tot de reeds vele lang bestaande
woningen ;
8

13.7
Overwegende dat – ten overvloede en aanvullend – m.b.t. het gebruik van de baan 25 L
vragen moeten worden gesteld bij het veiligheidsaspect ;
Overwegende dat het de voorbije twintig jaar geen uitzondering is dat een vliegtuig
ergens ter wereld bij landing of vertrek van de baan schuift ; Dat een afstand van
slechts 250 meter tussen het einde van de baan 25 L bij vertrek en de woonhuizen van
deze wijk alsdan met zich zou meebrengen dat het vliegtuig in de wijk schuift ;
Overwegende dat de overweging < dat de kans hiertoe uiterst klein is > niet opweegt
tegen de afweging dat de Overheid door een opname van baan 25 L als gewone
vertrekbaan een onaanvaardbaar risico neemt ;
Overwegende dat de Overheid aldus een fout, minstens een onvoorzichtigheid begaat ;
13.8
Overwegende dat alle voornoemde overwegingen en afwegingen de Overheid er in het
verleden trouwens hebben toe gebracht baan 25 L uit te sluiten als vertrekbaan ;
Overwegende dat het dan ook totaal onbegrijpelijk en bovendien onaanvaardbaar is dat
baan 25 L dan plots zaterdagnacht opduikt als vertrekbaan !
Overwegende dat in het plan dienaangaande geen enkele overweging is terug te vinden ;
Overwegende dat het plan bovendien op dit contradictorisch is ;
Overwegende dat baan 25 L dan ook zonder de minste discussie als vertrekbaan
moet worden uitgesloten , behoudens overmacht of noodomstandigheden ;
9

14.
Overwegende dat wat betreft de deelgemeente Sterrebeek de baan 20 volgens het
spreidingsplan ’s nachts zal worden gebruikt bij vertrek :
- maandag van 23.00 tot 03.00 uur
- dinsdag samen met baan 25R van 23.00 tot 07.00 uur
- woensdag samen met baan 25 R van 23.00 tot 07.00 uur
- donderdag samen met baan 25 R van 23.00 tot 07.00 uur
- vrijdag van 23.00 tot 03.00 uur
- zaterdag -
- zondag samen met baan 25 R van 23.00 u tot 07.00 uur
Overwegende dat volgens het spreidingsplan baan 02 zal worden gebruikt bij aankomst :
- maandag van 03.00 tot 07.00 uur
- vrijdag van 03.00 tot 07.00 uur
- zaterdag van 07.00 tot 23.00 uur ;
-
Overwegende dat Sterrebeek op dit ogenblik reeds de grootste concentratie van
nachtvluchten te verwerken heeft ( 50% )
Overwegende dat deze situatie op zich aansluit bij de actuele toestand waarbij de
banen 20/25 R ook elke nacht worden gebruikt met dien verstande evenwel
(1) dat de nachtoperaties zich op heden situeren tussen 23.00 uur – 06.00 uur
( i.p.v. 07.00 uur) waarbij moet worden opgemerkt dat tussen 06.00 – 07.00 uur
reeds enkele lijnvluchten en in vakantieperioden heel wat charters vertrekken ;
wat voor de deelgemeente Sterrebeek een aanzienlijke verzwaring van de
toestand inhoudt
(2) dat in het spreidingsplan baan 20 niet meer zal worden gebruikt zaterdagnacht
wat voor de deelgemeente Sterrebeek een verlichting inhoudt
10

(3) die evenwel volledig teniet en daarentegen aanzienlijk wordt verzwaard
- door het feit dat vrijdagnacht baan 20 als vertrekbaan wordt gebruikt
van 23.00 – 03.00 uur en baan 02 als aankomstbaan van 03.00 – 07.00 uur
wat een aanzienlijke verzwaring inhoudt
- door het feit dat in het spreidingsplan baan 02 elke zaterdag als enige
baan zal worden gebruikt voor aankomst overdag van 07.00 u – 23.00 uur ;
- door het feit dat in het spreidingsplan baan 20 elke zondag als enige baan
zal worden gebruikt als vertrekbaan overdag van 07.00 u – 23.00 uur ;
Dat dit voor een uiterst zware overlast zal zorgen in vergelijking met de toestand
op heden !
11

OM DEZE REDENEN
KEURT DE GEMEENTERAAD VAN ZAVENTEM VOLGENDE MOTIE GOED :
1. In het geluidsplan is ten onrechte geen rekening gehouden met het grondlawaai in
de ruime betekenis van het woord ( hinder voortvloeiend uit proefdraaien –
taxiën – opstart voor vertrek na afremming na landing) als “ wegingsfactor “.
2. In elk spreidingsplan moet overeenkomstig artikel 10 en 11 van de Grondwet
worden rekening gehouden met een billijke spreiding van de hinder over alle
Belgen, zodat ook het Brussels Gewest een rechtmatig aandeel van alle
geluidsoverlast voor zijn rekening neemt ;
3. Het spreidingsplan moet rekening houden met de resultaten van het
geluidsspreidingskadaster ;
4. Het gebruik van baan 25 L als vertrekbaan over deelgemeente Zaventem is
om redenen van veiligheid en zoals door het plan zelf aangeduide
‘ bovenmatige ‘ geluidshinder in strijd met artikel 8 E.V.R.M. en artikel
544 B.W. totaal onaanvaardbaar, en kan onder geen enkel beding worden
toegestaan, behoudens noodomstandigheden en overmacht ;
5. Het spreidingsplan behoudt ten onrechte de te hoge concentratie van
nachtvluchten over Sterrebeek ( 50 % ) .Het spreidingsplan voorziet thans
verder in een niet toelaatbare concentratie van vluchten in het weekend over
Sterrebeek ;
6. De gemeente Zaventem vraagt Minister Anciaux met aandrang het speidingsplan
aan voornoemde fundamentele bezwaren aan te passen voordat aan het plan enige
uitvoering wordt gegeven ;
Zaventem 20 oktober 2003
12