19.09.2013 Views

Jan STEvEn van WingERDEn - FHI, federatie van ...

Jan STEvEn van WingERDEn - FHI, federatie van ...

Jan STEvEn van WingERDEn - FHI, federatie van ...

SHOW MORE
SHOW LESS

You also want an ePaper? Increase the reach of your titles

YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.

5<br />

PERioDiEk<br />

BRanchEmagazinE<br />

Fhi, FEDERaTiE <strong>van</strong> TEchnologiEBRanchES<br />

DEcEmBER 2012, JaaRgang 21<br />

<strong>Jan</strong> <strong>STEvEn</strong><br />

<strong>van</strong> <strong>WingERDEn</strong><br />

10 18 34<br />

De serendipiditeit<br />

<strong>van</strong> fundamenteel<br />

onderzoek<br />

EntErmEd, Od mEdical En Od SEcurity<br />

“love baby,<br />

bodyscan”<br />

Technologietoppers<br />

Eppo Bruins, Jos Pâques,<br />

Wybren Jouwsma<br />

Rotterdam Science<br />

Tower voor life science<br />

bedrijven


2<br />

Inhoud<br />

25<br />

12<br />

sepa en Iban<br />

komen er<br />

onherroepelIjk aan<br />

Grootste technoloGIe<br />

beurs <strong>van</strong> nederland<br />

31<br />

de chemIsche<br />

transIstor<br />

37<br />

topsectoren<br />

wassen neus<br />

Periodieken<br />

Redactioneel 3<br />

interview 4<br />

kort nieuws 8<br />

haagse Babbel 10<br />

conjunctuur 15<br />

Technologie toppers 18<br />

hET instrument 2012 25<br />

industriële Elektronica 28<br />

column Paul Petersen 29<br />

industriële automatisering 32<br />

laboratorium Technologie 34<br />

column Freek Rooze 35<br />

medische Technologie 37<br />

Fun & educatie 40<br />

Boekrecensie 41<br />

Personalia 42<br />

agenda 42<br />

ledenkring 43<br />

Geld speelt<br />

Geen rol<br />

Kees Groeneveld<br />

redactioneel<br />

De tijd <strong>van</strong> Olie B. Bommel is wel een beetje voorbij. ‘Heer <strong>van</strong><br />

Stand’ en ‘geld speelt geen rol’, het zijn teksten die niet meer<br />

kunnen. Hebben we dan ook niet meer <strong>van</strong> die slimme Tom Poes<br />

mannetjes, <strong>van</strong> die jonge gassies die leven op de zak <strong>van</strong> zo’n<br />

Heer <strong>van</strong> Stand voor wie geld geen rol speelt? Je zag hem echt<br />

nooit werken. Een beetje bijdehand doen en dan weer lekker<br />

aanschuiven bij een ‘eenvoudige doch voedzame maaltijd’.<br />

Helaas, ook voor echte slimmerikken wordt het dezer dagen<br />

gewoon hard werken, sappelen. Wijsneuzen als Mark en Diederik<br />

die denken het te redden met een paar dagen kwartetten met<br />

Wouter. Ze komen er echt niet mee weg.<br />

‘Verleiden tot<br />

technologie’<br />

Toch zit er wel wat in. Wijsneuzen die worden vrijgesteld om slim<br />

te kunnen zijn en verder niet te veel productiefs hoeven te laten<br />

zien. Zelfs een rooie politicus als <strong>Jan</strong> Vos zegt in dit nummer<br />

<strong>van</strong> Signalement dat we jongelui maar moeten verleiden tot<br />

technologie via hoge salarissen. Is dat nou het enige? Mag het<br />

niet meer gewoon voor het genoegen Heren <strong>van</strong> Stand te slim<br />

af te zijn? Dat is toch eigenlijk nog veel beter dan bakken geld<br />

verdienen, je helemaal niet druk hoeven te maken om geld.<br />

Was ook wel een beetje bizar deze week. Schrijf je een recensie<br />

over het boek ‘What money can’t buy’ en dan klinkt er een<br />

radioreclamespot door de kamer over ‘de week <strong>van</strong> het geld’,<br />

“inclusief echt zakgeldcontract”! Kom op nou mensen, we<br />

betalen, sorry, ont<strong>van</strong>gen, tegenwoordig negatieve rente op onze<br />

staatsleningen. Leve Olie B. Bommel!<br />

Zorg is inderdaad onbetaalbaar, altijd al geweest. Kom maar<br />

op met fundamenteel onderzoek. We willen meer nieuwe<br />

bioprocesinstallaties. Met of zonder geld, onze technologie gaat<br />

door. <br />

3


4<br />

<strong>Jan</strong> Steven <strong>van</strong> Wingerden<br />

“even wat regelen<br />

werkt niet”<br />

c.v.<br />

<strong>Jan</strong> Steven <strong>van</strong> Wingerden werd 10 jaar geleden bij<br />

OD Leeuwarden binnengehaald als managing director.<br />

Was daarvoor onder andere operations manager bij<br />

een bedrijf in grafische apparatuur. In 2008 nam hij<br />

samen met twee partners OD Leeuwarden over, wat<br />

ondertussen een naamsverandering had ondergaan en<br />

was opgesplitst in Entermed, OD Security en OD<br />

Medical. <strong>Jan</strong> Steven woont in Buitenpost, is vader <strong>van</strong><br />

twee kinderen en, zoals het een goed Fries<br />

ingezetene betaamt, een zeer enthousiast zeiler.<br />

vraag een willekeurige ondernemer hoe het gaat, grote kans dat u hoort:<br />

“Fán-tás-tísch! Kan niet beter!” Zo niet <strong>Jan</strong> Steven <strong>van</strong> Wingerden, managing<br />

director <strong>van</strong> Entermed, OD Medical en OD Security in Leeuwarden. Een goedlachse<br />

optimist. Maar ook een realist, een ondernemer die niet onder stoelen of banken<br />

steekt dat het soms helemaal niet zo fán-tás-tísch gaat. Maar nooit één seconde spijt<br />

<strong>van</strong> het avontuur waar hij tien jaar geleden aan begonnen is. Met Entermed is <strong>van</strong><br />

Wingerden lid <strong>van</strong> de <strong>FHI</strong>-branche voor medische technologie.<br />

OD Security? Was dat niet het bedrijf achter<br />

de veelbesproken bodyscanner die enige<br />

tijd geleden zo in het nieuws was? Jazeker,<br />

de SOTER, afgeleid <strong>van</strong> het Oud-Griekse<br />

woord σωτήρ, dat zoveel als redder of<br />

beschermer betekent. Staat momenteel op<br />

menig internationaal vliegveld te pronken<br />

en was, correctie is, zonder te overdrijven,<br />

baanbrekend. Zoals wel vaker gebeurt, is<br />

de SOTER min of meer door toeval ontstaan.<br />

Door een samenloop <strong>van</strong> omstandigheden.<br />

Wat dat betreft zijn er parallellen te zien<br />

tussen het uiteindelijk succesvolle product<br />

en de uiteindelijk succesvolle ondernemer<br />

(σωτήρ, what’s in a name). Als er namelijk<br />

iets is wat de carrière <strong>van</strong> <strong>Jan</strong> Steven<br />

<strong>van</strong> Wingerden kenmerkt sinds zijn<br />

aantreden bij wat toen nog OD Leeuwarden<br />

heette, dan is het wel het trotseren en<br />

overwinnen <strong>van</strong> tegenslag. Wat daar voor<br />

nodig is? Doorzettingsvermogen, moed,<br />

ondernemerssouplesse, een grenzeloos<br />

optimisme en de bereidheid om <strong>van</strong> je oude<br />

door Paul <strong>van</strong> nieuwenburg<br />

gewoonten af te stappen. Goed, laten<br />

we voor de verandering eens niet bij het<br />

begin beginnen, maar bij de actualiteit,<br />

bij de SOTER.<br />

cool ding. Ziet er hightech uit!<br />

“Ja, mooi he. Het is mijn love baby! Heb<br />

ik niet <strong>van</strong> mezelf hoor, love baby, maar ik<br />

vind het wel een passende term.”<br />

<strong>Jan</strong> Steven lacht breeduit. Hij doelt op het<br />

onvoorspelbare proces tussen conceptie<br />

en bevalling, waarbij er iets ontstaat<br />

zonder dat je weet wat het gaat worden,<br />

maar waar je je uiteindelijk enorm mee<br />

verbonden voelt. Althans, dat denk ik.<br />

Ik vraag er verder maar niet naar, bang<br />

dat ik door te veel ratio in te brengen (of<br />

zoals u wilt: stomme vragen te stellen) de<br />

ontspannen en vooral openhartige sfeer <strong>van</strong><br />

ons gesprek verstoor en we afdalen naar<br />

obligaat techno-geneuzel.<br />

Wat doet ie eigenlijk die soTeR?<br />

“Hij spoort bolletjes op. Nou ja, dat wil<br />

zeggen, de douane op Heathrow in Londen<br />

had grote problemen met bolletjesslikkers,<br />

veelal uit Jamaica. Dat was de aanleiding<br />

voor de uiteindelijke ontwikkeling <strong>van</strong><br />

de SOTER. Wat hij doet is een full-body<br />

scan maken door een extreem lage dosis<br />

ioniserende straling <strong>van</strong> twee microsievert<br />

gedurende tien seconden door een persoon<br />

te jagen. Aan de ene kant staat een<br />

röntgenapparaat, aan de andere kant een<br />

detector. Verdachte personen worden daar<br />

tussendoor geleid en je ziet meteen of ze<br />

iets in hun lichaam verborgen houden of<br />

niet. Erg efficiënt dus.”<br />

Heathrow?<br />

“Vliegveld Heathrow was onze<br />

opdrachtgever. Daar is hij als eerste getest<br />

en geplaatst. Ondertussen staat ie op alle<br />

vliegvelden in de UK and beyond. Behalve<br />

in Nederland.”<br />

Why’s that?<br />

“Tja, regels hè. Hier in Nederland doen<br />

ze het nog op de oude manier. Is er een<br />

verdachte, dan wordt ie meegenomen naar<br />

een aparte ruimte. Vervolgens moet er<br />

gewacht worden totdat men in het AMC<br />

gereed is om een scan te maken. Kost<br />

gruwelijk veel tijd en is niet alleen erg<br />

lees verder op pagina 6<br />

5


6<br />

arbeidsintensief, maar ook enorm belastend<br />

voor de verdachte. Stel je voor dat ie<br />

onschuldig is. Heb je hem of haar uren voor<br />

niets vastgehouden. Tja… wij hebben hier<br />

nog niet zo’n cultuur, maar in Engeland en<br />

andere landen ‘sewen’ ze je meteen.”<br />

Klinkt als: goed idee,<br />

ontwikkelen maar en hoplakee<br />

daar staat ie. Kassa!<br />

“Ja, niet dus! We hadden een deal met<br />

Heathrow dat ze het prototype na een<br />

half jaar testen zouden kopen. Keuren ze<br />

‘m af! Omdat hij niet voldeed aan de eis<br />

dat hij maar één button zou hebben. Wij<br />

hadden dat figuurlijk opgevat, terwijl zij het<br />

letterlijk bedoelden. Is ook wel te begrijpen.<br />

Zo’n scanner moet eenvoudig te bedienen<br />

zijn. Met het oog op risico’s <strong>van</strong> allerlei aard<br />

zit er telkens iemand anders achter om hem<br />

te bedienen. Hoe simpeler hoe beter.”<br />

Flinke stress dus?<br />

“Nou! Zou het opeens niet doorgaan zeg!<br />

Ja, toen was het bikkelen geblazen. Binnen<br />

twee weken hadden we het ontwerp<br />

aangepast. En nu staan ze dus overal.”<br />

dat bikkelen, dat ligt je?<br />

“Als het moet, maar het is geen tweede<br />

natuur. Ik kom uit een professioneel milieu,<br />

waarin diplomatiek handelen het adagium<br />

was. Het was vooral zaak om de dialoog<br />

gaande te houden. Kon ik als de beste,<br />

is er een probleem, stuur <strong>Jan</strong> Steven er<br />

maar op af. Komt het wel goed. Die manier<br />

<strong>van</strong> werken heb ik meegenomen toen ik<br />

hier begon. Maar bleek in deze nieuwe<br />

omgeving lang niet altijd te werken. Om<br />

een voorbeeld te geven, bij mijn aanstelling<br />

hadden we besloten om ons op één aspect<br />

toe te leggen: het op de kaart zetten<br />

<strong>van</strong> onze expertise op het gebied <strong>van</strong><br />

tuberculose. Onder een nieuwe naam: OD<br />

Medical. Alle andere activiteiten zouden<br />

we afstoten. Nu moet je weten dat OD<br />

Leeuwarden voorheen, voordat het werd<br />

overgenomen door de investeerder die mij<br />

weer aantrok als managing director, een<br />

onderdeel was <strong>van</strong> Delft Instruments en<br />

met name leverde aan andere bedrijven uit<br />

de Delft Instruments-groep. Alles werd in<br />

huis gemaakt. Bij mijn komst was dat nog<br />

steeds het geval. We zaten dus met een<br />

plaatwerkfabriek die we kwijt wilden. Dat<br />

dacht ik in een half jaartje wel geregeld<br />

te hebben. Mis, dat kostte me twee jaar.<br />

Met iedereen rekening houden en even<br />

wat regelen werkte hier dus niet. Wat een<br />

gedoe zeg, vakbonden, personeel, ik werd<br />

er gek <strong>van</strong>. Niet lang daarna, in eenzelfde<br />

situatie, heb ik het volledig anders<br />

aangepakt. Rigoreuzer. Ik heb de bonden<br />

verteld dat we het op mijn manier zouden<br />

doen, anders ging de stekker er uit. Een<br />

dag later was het geregeld. Ja, ik leer snel.”<br />

En weer lacht <strong>Jan</strong> Steven breeduit. Wat ik<br />

al eerder meende op te merken, zie ik nu in<br />

volle glorie. Hij lijkt als twee druppels water<br />

op Gerrit Komrij. Spitting image! Althans<br />

als hij lacht, wat hij veel en uitbundig doet.<br />

Je lijkt op Gerrit Komrij!<br />

“Die dichter? Hans Wiegel, daar word ik<br />

nog wel eens mee vergeleken. Maar Gerrit<br />

Komrij…. Hoor ik voor het eerst.”<br />

Ja, wat gaan we nou krijgen? Gerrit<br />

Komrij, man. Briljante dichter, messcherpe<br />

waarnemer, eminent chroniqueur <strong>van</strong> onze<br />

samenleving, cultuur-paus. Wie wil daar<br />

nou niet op lijken. Bovendien, ik zie het<br />

toch! Dan is het zo. Overigens vind ik dat<br />

ikzelf erg veel op Michel Jackson lijk, toen<br />

ie nog leuk was, zo ergens tussen zijn<br />

zevende en achtste nosejob. I’m bad…!!<br />

Maar dat terzijde.<br />

een moeizame eerste periode<br />

begrijp ik.<br />

“Absoluut. En het afstoten <strong>van</strong> dat<br />

bedrijfsonderdeel was niet het enige dat<br />

stroef verliep. Stel je voor, je komt <strong>van</strong><br />

buitenaf bij een bedrijf waar<strong>van</strong> de gouden<br />

jaren eigenlijk al sinds de ontmanteling <strong>van</strong><br />

Delft Instruments ver achter je liggen. Het<br />

personeel, het management, verwacht dat<br />

jij alles weer terugbrengt naar zoals het<br />

vroeger was. Blijkt dan dat je een nieuwe<br />

visie hebt, dan ben je al gauw de gebeten<br />

hond. Ik heb toen ook de onvergeeflijke<br />

fout gemaakt om het zittende management<br />

aan te houden. Tip: nooit doen! Meteen<br />

ver<strong>van</strong>gen. Aan<strong>van</strong>kelijk had ik het nog niet<br />

zo in de gaten, maar toen ik op een gegeven<br />

moment bij een klant was samen met de<br />

voormalige algemeen directeur die de functie<br />

<strong>van</strong> commercieel directeur op zich had<br />

genomen, werd al heel snel pijnlijk duidelijk<br />

dat er heel erg veel fout zat. Al met al liepen<br />

in die tijd de conflicten hoog op. En waren de<br />

bedrijfsresultaten navenant.”<br />

nog meer stress. en een onblije<br />

investeerder lijkt me zo.<br />

“Ik heb het er met hem over gehad. Als hij<br />

me in die tijd de laan uit had gestuurd, had<br />

ik dat kunnen begrijpen. Maar dat gebeurde<br />

niet. Omdat hij vertrouwen in me had. En<br />

natuurlijk omdat hij anders helemaal niks<br />

zou hebben.”<br />

dus?<br />

“Dus gingen we door. Langzaam maar zeker<br />

trokken we het schip vlot. In een notedop: in<br />

2006 namen we Entermed over. Dat stelde<br />

ons in staat om een nieuwe marktgebied<br />

te betreden, namelijk dat <strong>van</strong> behandel- en<br />

diagnose-units voor KNO-artsen. Vanuit OD<br />

Medical hebben we producten overgenomen<br />

<strong>van</strong> Tefa Portanje. Daarmee wilden we onze<br />

propositie verbreden en ons een entree<br />

verschaffen in ziekenhuizen. Ondanks de<br />

interne trubbels lukte dat. En toen was daar<br />

2008. Het jaar <strong>van</strong> de management buyout.<br />

Ik heb toen samen met twee partners de<br />

hele winkel overgenomen. Onze focus stond<br />

ondertussen, los <strong>van</strong> alle ontwikkelingen,<br />

nog steeds op tbc. Het rendement was laag,<br />

maar we waren wel marktleider in thoraxscanners.<br />

Nu wil het geval dat Nucletron,<br />

één <strong>van</strong> de oud-Delft Instruments-bedrijven<br />

waar wij aan leverden, bezig was met de<br />

ontwikkeling <strong>van</strong> een hightech thoraxscanner<br />

voor de Derde Wereld. Ik geloofde<br />

daar niet in. Volgens mij was daar veel meer<br />

“Ge<strong>van</strong>genissen zijn onze<br />

grootste markt!”<br />

behoefte aan onverwoestbare low-tech<br />

scanners. Daar hebben wij ons toen vol op<br />

gestort.”<br />

Mooi, eindelijk eens iets wat <strong>van</strong><br />

een leien dakje ging!<br />

“Nee joh! Nucletron was daar helemaal niet<br />

blij mee. Dus daar gingen we weer, opnieuw<br />

gedoe. Maar, zoals het spreekwoord luidt,<br />

als de nood het hoogst is.... komt de redding<br />

soms uit de lucht vallen. Stel je voor, ik zit<br />

op een vliegveld, maak kennis met een man<br />

die in ‘test-kits’ doet die de douane gebruikt<br />

om drugsmokkelaars te grazen te kunnen<br />

nemen, en hij stelt, nadat ik hem over onze<br />

lowtech thorax-scanners heb verteld, voor om<br />

ze samen aan vliegvelden te slijten. Hij de<br />

contacten, ik de body-scanners, wereldidee!”<br />

Wereldidee! en een<br />

businesspartner waar je oud<br />

mee zou kunnen worden.<br />

“Eh, nee. Na verloop <strong>van</strong> tijd bleek de<br />

samenwerking niet op te leveren wat ik<br />

er<strong>van</strong> had verwacht en zijn we allebei ons<br />

weegs gegaan. Maar de geest was uit de<br />

fles. Via via kwamen we in contact met<br />

Heathrow en de rest is geschiedenis.”<br />

die soTeR gaan we dus op<br />

alle vliegvelden in de hele<br />

wereld zien?<br />

“Op vliegvelden en – ik hoop voor jou<br />

dat je ze daar nooit hoeft te zien – in<br />

ge<strong>van</strong>genissen. Ook over de hele wereld.<br />

Ge<strong>van</strong>genissen zijn ons grootste markt.<br />

Het eerste verzoek kwam uit Australië.<br />

Een zelfmoord na een ‘stripsearch’ in een<br />

ge<strong>van</strong>genis in Canberra had daar veel stof<br />

doen opwaaien. De SOTER was dus zeer<br />

welkom. Vanuit Canberra is het balletje<br />

verder over de wereld gaan rollen.”<br />

Klinkt goed. Mag ik er dan toch<br />

een beetje <strong>van</strong> uit gaan dat de<br />

zorgen <strong>van</strong> de eerste jaren<br />

voorbij zijn en je je organisatie<br />

stevig op de rails hebt staan?<br />

“Dat mag.”<br />

Je ben dus een zorgenvrij mens?<br />

“Welnee joh, het loopt lekker, maar er is<br />

altijd wel iets om over te tobben. Neem de<br />

SOTER, we krijgen straks forse concurrentie<br />

<strong>van</strong> diverse grote partijen. Probeer je dan<br />

maar eens als klein bedrijf staande te<br />

houden. Gaat wel lukken, maar realiseer<br />

je wel dat door de stand <strong>van</strong> de euro en<br />

laten we hem vooral niet vergeten – onze<br />

Geert – het waanzinnig lastig is om in het<br />

buitenland voet aan de grond te krijgen.<br />

Maar goed, dat is ondernemen. En dat is<br />

leuk. Nooit één seconde spijt <strong>van</strong> gehad!” <br />

7


8 9<br />

kort nIeuws kort nIeuws kort nIeuws kort nIeuws kort nIeu<br />

nieuwe voorwaarden<br />

fiscale eenheid ‘flex-bv’<br />

De voorwaarden voor het aangaan <strong>van</strong> een fiscale eenheid voor de vennootschapbelasting<br />

in verband met ‘flex-bv’ worden aangepast naar aanleiding <strong>van</strong> het<br />

‘lenteakkoord’.<br />

Voor het aangaan <strong>van</strong> een fiscale eenheid moet de<br />

moedermaatschappij minimaal 95% bezitten <strong>van</strong> de aandelen<br />

in de dochtermaatschappij. Hieraan is nu toegevoegd dat<br />

dit bezit minimaal 95% <strong>van</strong> de statutaire stemrechten moet<br />

vertegenwoordigen.<br />

De nieuwe mogelijkheden <strong>van</strong> de zogenoemde flex-bv zouden<br />

zonder deze toegevoegde voorwaarde stemrechtloze aandelen<br />

toegang geven tot de fiscale eenheid. <br />

Bron: Inzake uw zaken, PWC, oktober 2012<br />

Zin in exporteren?<br />

omdat de wereld snel verandert, heeft agentschap nl een vernieuwd exportboekje<br />

uitgebracht.<br />

Een boekje in handformaat, gratis, bevattend regels en wetten, klein en informatief, maar<br />

vooral met praktische tips. Het geeft een handleiding hoe een goede start gemaakt kan<br />

worden met een exportplan, hoe kansen op nieuwe markten benut kunnen worden, hoe<br />

zakenpartners te vinden zijn, hoe men zich juridisch en financieel moet voorbereiden, en hoe<br />

men op de hoogte blijft <strong>van</strong> internationale kansen en ontwikkelingen. Altijd handig.<br />

Het boekje is gratis aan te vragen of te downloaden. <br />

www.agentschapnl.nl /startenmetexport<br />

Geen loonsverhoging,<br />

maar een eenmalige bonus<br />

Als het aan werkgeversvereniging AWVN ligt, slaat men volgend jaar twee vliegen in een<br />

klap door een eenmalige belastingvrije bonus <strong>van</strong> 2 procent <strong>van</strong> het salaris uit te keren, in<br />

plaats <strong>van</strong> loonsverhoging. Extra bestedingsruimte zonder oplopende loonkosten, wie wil dat<br />

nou niet? De politiek bijvoorbeeld, die bij toestemming 1 miljard euro aan inkomensbelasting<br />

aan de neus voorbij ziet gaan. Daarnaast reageren ook de vakbondsvertegenwoordigers<br />

terughoudend. <br />

Bron: Inzake uw zaken, PWC, oktober 2012<br />

Entrepeneurs Exchange<br />

Beursorganisatie NYSE Euronext<br />

onderneemt een nieuwe poging om meer<br />

middelgrote en kleinere bedrijven een<br />

beursnotering te laten aanvragen. Omdat<br />

deze categorie bedrijven traditioneel<br />

afhankelijker is <strong>van</strong> bankenfinanciering<br />

en nu op zoek moet naar alternatieven is<br />

de verwachting dat de animo voor een<br />

beursnotering de komende jaren aanzienlijk<br />

zal stijgen. Aan het einde <strong>van</strong> dit jaar<br />

moet de Entrepeneurs Exchange <strong>van</strong> start<br />

gaan, een pan-Europese schermenbeurs<br />

waar deze bedrijven een aandelenemissie<br />

kunnen doen of een obligatielening kunnen<br />

uitschrijven. Meer dan bij de al bestaande<br />

NYSE Alternext zullen de eisen voor het<br />

prospectus aanzienlijk worden versoepeld.<br />

Ook zal de Entrepeneurs Exchange<br />

Stijging<br />

minimumloon<br />

per januari 2013<br />

Het wettelijk minimumloon voor werknemers <strong>van</strong> 23 jaar en<br />

ouder zal per 1 januari 2013 stijgen <strong>van</strong> € 1.456,20 per maand<br />

naar € 1.469,40 per maand. Het wettelijk brutominimumloon<br />

voor werknemers <strong>van</strong> 23 jaar en ouder bij een volledig<br />

dienstverband wordt per 1 januari 2013: € 1.469,40 per<br />

maand / € 339,10 per week / € 67,82 per dag.<br />

Voor jeugdlonen voor jongeren <strong>van</strong> 15 tot en met 22 jaar geldt<br />

een staffel. Zo krijgen jongeren <strong>van</strong> 15 jaar 30 procent <strong>van</strong> het<br />

wettelijk minimumloon en jongeren <strong>van</strong> 22 jaar ont<strong>van</strong>gen<br />

85 procent <strong>van</strong> het wettelijk minimumloon. <br />

Bron: http://www.penoactueel.nl<br />

worden gekoppeld aan vergelijkbare<br />

beursinitiatieven in andere Europese<br />

landen. Om zo meer liquiditeit te kunnen<br />

aantrekken en breder gespreid index<br />

beleggen mogelijk te maken. <br />

Bron: Inzake uw zaken, PWC, oktober 2012


10<br />

Haagse Babbel<br />

11<br />

de serendipiditeit <strong>van</strong><br />

fundamenteel onderzoek<br />

<strong>Jan</strong> vos, kamerlid Partij <strong>van</strong> de arbeid<br />

door daan Groeneveld<br />

den Haag heeft er een technologisch<br />

gedreven ondernemer bij, als<br />

kamerlid wel te verstaan. <strong>Jan</strong> vos,<br />

geboren Rotterdamer, sinds 20<br />

september 2012 lid <strong>van</strong> de Tweede<br />

Kamer voor de Pvda, was ‘serial’<br />

ondernemer, verbaast zich positief over<br />

de arbeidsethos <strong>van</strong> politici. “Ik heb als<br />

ondernemer zeker niet stilgezeten, maar<br />

als ik kijk naar wat hier gebeurt; dat<br />

gaat allemaal even een streepje sneller.”<br />

Zegt zijn positivisme iets over het<br />

huidige politieke klimaat? of komt het<br />

gewoon doordat we vos treffen kort na<br />

een klinkende verkiezingsoverwinning<br />

en in de euforie drie dagen voor de<br />

bekendmaking <strong>van</strong> het regeerakkoord?<br />

en waarom heeft deze socialist die<br />

maatschappijgeschiedenis studeerde<br />

eigenlijk de portefeuille ‘Regionale<br />

economie, Industriebeleid, Innovatie,<br />

energie en Klimaat´? een gesprek –<br />

achteraf gezien – in de kruitdampen <strong>van</strong><br />

het regeerakkoord.<br />

“Twee Pvda-ingenieurs aan de<br />

formatietafel”<br />

<strong>Jan</strong> Vos is naar eigen zeggen ‘een<br />

rode ondernemer met een groen<br />

hart’. Zijn politieke carrière begon<br />

al op de basisschool. “Mijn moeder<br />

herinnerde mij er laatst aan hoe ik<br />

als kind <strong>van</strong> acht de telefoon opnam,<br />

‘met Lubbers’.” Eigengereid was<br />

Vos voortdurend. Organiseerde een<br />

studentenprotest. Gevolg: kamervragen<br />

over buitensporig geweld <strong>van</strong> de politie.<br />

Werd jongerenvertegenwoordiger bij de<br />

Verenigde Naties. Begon zich af te vragen<br />

waar het geld eigenlijk verdiend werd<br />

en trok naar New York onder het motto<br />

‘if you can make it there, you can make<br />

it anywhere’. “Veel sociaal-democraten<br />

hadden destijds een wat eenzijdige kijk op<br />

geld verdienen met technologie. Dat is nu<br />

wel anders. Bij de kabinetsformatie zaten<br />

namens de PvdA twee ingenieurs aan de<br />

tafel, Samsom en Dijsselbloem.”<br />

In New York wam Vos terecht bij een<br />

innovatief internetbedrijf dat werkte<br />

met venture capital. “Waarde creëren<br />

in je bedrijf, waardoor het meer geld<br />

oplevert dan er in is gegaan. Dat vond<br />

ik fascinerend. Ik schreef een alternatief<br />

business plan en presenteerde het aan<br />

de directie met de woorden: jullie volgen<br />

mijn plan en ik krijg aandelen, of ik<br />

vertrek. Ik kon vertrekken. Toen heb ik<br />

dat plan maar in Nederland uitgevoerd.”<br />

Vos richtte een ICT-bedrijf en een<br />

investeringsmaatschappij op, beiden met<br />

een sociaal maatschappelijke doelstelling.<br />

Met zijn ICT-bedrijf ontdekte Vos het<br />

belang <strong>van</strong> technologische innovatie.<br />

“Er zaten daar slimme natuurkundigen<br />

te programmeren. Dan zie je dat<br />

kennisvoorsprong concurrentievoordeel<br />

oplevert waarna je gewoon een andere prijs<br />

kunt vragen. Zo gaat het met technologie.<br />

Hoe hoogwaardiger de technologie, hoe<br />

meer innovatie, des te meer waarde<br />

er wordt toegevoegd. Dat betekent<br />

economische groei, waarna je weer kunt<br />

innoveren. Zo moet je voorop lopen, het is<br />

“De bank, dat gaat ‘t ‘em<br />

niet meer worden”<br />

de kern, de crux <strong>van</strong> de economie.”<br />

<strong>FHI</strong> bepleit al langer in Den Haag het<br />

belang <strong>van</strong> technologie op waarde te<br />

schatten en we vragen Vos naar de idee<br />

om <strong>van</strong> afgestudeerde hbo’ers en wo’ers<br />

het multipliereffect voor de economie te<br />

meten en daarmee de onderwijsbudgetten<br />

te sturen.<br />

“Je kunt dat meten, maar kijk naar de<br />

salarissen. Dan zie je dat ingenieurs<br />

gewoon beter betaald worden dan andere<br />

hoogopgeleiden. Dat betekent dat ze<br />

beter gewaardeerd worden door de markt,<br />

niet in de laatste plaats omdat ze ook<br />

productief zijn. Het is een kwestie <strong>van</strong><br />

marktmechanisme.” Economisch gezien<br />

wordt technologie tegenwoordig dus<br />

volgens Vos wel degelijk gewaardeerd. Dat<br />

er te weinig vaklui zijn is volgens Vos een<br />

cultureel fenomeen. “Het is lange tijd niet<br />

hip geweest om techneut te worden, maar<br />

ook daarin zie je tegenwoordig een omslag.<br />

De bank gaat ‘t ‘em niet meer worden de<br />

komende tien, twintig jaar. Daar ben je niet<br />

meer hip mee. Als het aan mij en de PvdA<br />

ligt leggen we die sector de komende jaren<br />

nog verder aan banden.”<br />

En hoe stimuleert de kersverse regering de<br />

aandacht voor technologie? “Zorgen voor<br />

goede technische opleidingen. Mensen<br />

duidelijk maken dat een technische<br />

opleiding de beste garantie is voor een<br />

goede baan. Ik vind het enorm belangrijk<br />

om uit te dragen dat de technologiesector<br />

het hart is <strong>van</strong> de economie. Innovatie,<br />

technologie, creativiteit, dat is de toekomst.<br />

Het topsectorenbeleid kent de gouden<br />

driehoek <strong>van</strong> overheid, bedrijfsleven<br />

en wetenschap. Wetenschap wordt<br />

meer naar het bedrijfsleven getrokken.<br />

Aan de andere kant zijn de mooiste<br />

vindingen voortgekomen uit fundamenteel<br />

onderzoek.” Vos bezigt daarbij het woord<br />

serendipiteit: “Je zoekt naar iets, maar<br />

onderweg vind je iets anders. Een prachtige<br />

weg tot innovatie.”<br />

De combinatie innovatie, industriebeleid,<br />

energie en klimaat in zijn portefeuille is niet<br />

toevallig. Het regeerakkoord belooft zestien<br />

procent duurzame energie in 2020. Nu is<br />

dat vier procent. Vos zal het druk krijgen.<br />

“Duitsland is het voorbeeld, waarom<br />

hebben zij 24 procent duurzame energie en<br />

wij maar vier? Het ene antwoord is, omdat<br />

wij aardgas hebben, het andere dat we het<br />

gewoon niet willen. Daar moet verandering<br />

in komen.”<br />

“vno en Fnv zijn niet losgezongen”<br />

We zijn benieuwd wat Vos vindt <strong>van</strong><br />

het poldermodel. “Je ziet dat de grootst<br />

mogelijke moeite wordt gedaan om in<br />

gesprek te blijven met VNO-NCW en<br />

FNV. We geloven als politici heel sterk<br />

in draagkracht in de samenleving.<br />

Dan heb je zulke organisaties nodig,<br />

anders weet je niet wat er gebeurt.”<br />

Maar dat veronderstelt natuurlijk dat<br />

die organisaties zelf draagvlak hebben.<br />

Vos: “Dat draagvlak is misschien niet zo<br />

groot als dertig jaar geleden. Maar het<br />

is er wel, ze zijn niet losgezongen.” De<br />

uitsmijter, hoe houden we de lijn tussen<br />

de ondernemer en de minister-president<br />

zo kort mogelijk? “Als politici moeten<br />

we in contact blijven met de mensen om<br />

wie het gaat. De burgers en bedrijven,<br />

maar ook de belangenorganisaties en het<br />

maatschappelijk middenveld. En uiteindelijk<br />

maken we de afweging hier, en dat gebeurt<br />

echt hier, in Den Haag. Dan kiezen we<br />

ervoor om een bepaald pad in te gaan. Dat<br />

is niet automatisch het pad <strong>van</strong> de polder,<br />

anders dan het ooit was.”


12<br />

sePa en Iban komen<br />

er onherroepelijk aan<br />

Bedrijven dreigen<br />

straks niet meer te<br />

kunnen betalen en<br />

incasseren.<br />

Het idee? Één gezamenlijke betaalmarkt, voor zowel consumenten als bedrijven,<br />

om zo overal in europa op dezelfde manier te kunnen betalen; de single euro<br />

Payments area, sePa.<br />

In Nederland lopen ondernemers achter<br />

met de voorbereiding op betalen met<br />

SEPA-betaalproducten, zoals IBAN, het<br />

International Bank Account Number. Uiterste<br />

consequentie kan zijn dat per 1 februari 2014<br />

niet langer kan worden betaald of geld kan<br />

worden ont<strong>van</strong>gen.<br />

VNO-NCW, MKB-Nederland en De<br />

Nederlandsche Bank organiseerden op<br />

4 oktober een extra ingelaste bijeenkomst<br />

voor de aangesloten brancheorganisaties.<br />

Frank Elderson, voorzitter <strong>van</strong> het Nationaal<br />

door daan Groeneveld<br />

Forum SEPA ‘NFS’ en directielid <strong>van</strong> DNB,<br />

riep daar de brancheorganisaties op om de<br />

achterban te wijzen op de noodzaak tijdig<br />

met voorbereidingen te starten. Signalement<br />

geeft hierbij aan deze oproep gehoor.<br />

sePa en Iban, wat houdt<br />

het in?<br />

Aan de SEPA-verordening valt niet te<br />

ontkomen voor wie in Europa op legale<br />

wijze geld wil blijven betalen en ont<strong>van</strong>gen.<br />

Gebruik <strong>van</strong> Europese standaarden wordt<br />

verplicht. De belangrijkste standaard is<br />

het International Bank Account Number,<br />

IBAN, de nieuwe standaard voor<br />

bankrekeningnummers. Er komen ook nieuwe<br />

Europese standaarden voor betaalmiddelen,<br />

zoals overschrijvingen en incasso’s. Met name<br />

de incasso’s worden anders dan tot nu toe.<br />

En voor betaalopdrachten die men bij de bank<br />

aanlevert wordt een ander bestandsformaat<br />

noodzakelijk, het ISO 20022 XMLformaat.<br />

Dit betekent dat organisaties hun<br />

administratie, software en bedrijfsvoering<br />

moeten aanpassen. Zonder maatregelen<br />

is er straks geen betalingsverkeer meer<br />

mogelijk. De huidige rekeningnummers en<br />

betaalmiddelen zijn na 1 februari 2014 niet<br />

meer te gebruiken. Het is belangrijk dat<br />

bedrijven, overheden, verenigingen en alle<br />

andere organisaties op tijd actie nemen en<br />

zich voorbereiden.<br />

veel ondernemers onvoldoende<br />

op de hoogte<br />

Gebeurt dat ook? Wanneer is ‘op tijd’? Uit<br />

de SEPA-monitor ‘najaar 2012’ blijkt dat<br />

de bekendheid met IBAN is toegenomen:<br />

89% <strong>van</strong> de MKB’ers en 100% <strong>van</strong> de<br />

middelgrote bedrijven is bekend met<br />

IBAN. Ook heeft 57% <strong>van</strong> de MKB’ers<br />

een beeld <strong>van</strong> de veranderingen die<br />

de nieuwe betaalstandaarden voor het<br />

bedrijf meebrengen, terwijl een half jaar<br />

geleden slechts 30% wist wat er moet<br />

gebeuren. Toch heeft nog steeds ruim<br />

een derde (37%) <strong>van</strong> de MKB’ers en 7%<br />

<strong>van</strong> de middelgrote bedrijven geen inzicht<br />

in de veranderingen die SEPA met zich<br />

meebrengt. Daadwerkelijke voorbereidingen<br />

zijn nog bijna niet getroffen: ruim driekwart<br />

(78%) <strong>van</strong> de MKB’ers is nog niet begonnen<br />

met voorbereidingen voor de Europese<br />

standaarden voor incasso en 70% is<br />

onvoorbereid op de komst <strong>van</strong> de Europese<br />

standaarden voor overschrijvingen. Frank<br />

Elderson is bezorgd over de resultaten<br />

<strong>van</strong> het onderzoek omdat ‘IBAN een grote<br />

impact kan hebben op het bedrijf’.<br />

Iban Impact-check<br />

Voor wie niet precies weet waar hij aan<br />

toe is, heeft het NFS, Nationaal Forum<br />

SEPA-migratie, een ‘IBAN Impact-check’<br />

ontwikkeld. Dit is een online hulpmiddel<br />

dat bedrijven laat zien welke stappen<br />

genomen moeten worden om klaar te zijn<br />

voor de overgang op IBAN. De Impact-<br />

Check houdt rekening met de verschillende<br />

betalingsystemen die bedrijven kunnen<br />

hebben. De noodzakelijke aanpassingstijd<br />

voor bedrijven varieert <strong>van</strong> enkele<br />

maanden tot zelfs anderhalf jaar. Door<br />

het invullen <strong>van</strong> elf specifieke vragen<br />

komt de onderneming uit in één <strong>van</strong> de<br />

drie categorieën die aangeeft hoe groot<br />

de impact is en welke maatregelen de<br />

onderneming moet uitvoeren. De vragen<br />

hebben onder andere betrekking op het<br />

gebruik <strong>van</strong> software voor overboekingen,<br />

acceptgiro’s, batchtransacties en het gebruik<br />

<strong>van</strong> internetbankieren. De ondernemer<br />

krijgt kort uitleg over rele<strong>van</strong>te zaken voor<br />

de onderneming en wordt opgeroepen om<br />

tijdig contact op te nemen met de bank of<br />

softwareleverancier.<br />

Op uitnodiging <strong>van</strong> Richard <strong>van</strong> Zwol,<br />

Secretaris-Generaal <strong>van</strong> het ministerie <strong>van</strong><br />

Financiën werd de eerste IBAN Impact-<br />

Check ingevuld door Hans Biesheuvel,<br />

voorzitter <strong>van</strong> MKB-Nederland. De<br />

organisatie kwam uit in categorie 3, wat<br />

betekent dat de activiteiten voor de overstap<br />

op IBAN gemiddeld een jaar tot anderhalf<br />

jaar in beslag nemen. Biesheuvel is niet<br />

verbaasd over de uitslag: “De stappen<br />

die uit de IBAN Impact-Check komen<br />

laten duidelijk zien dat het verstandig is<br />

om op tijd te beginnen. Wij zijn bij MKB-<br />

Nederland daarom al enige tijd druk bezig<br />

om de nodige activiteiten rondom IBAN,<br />

overschrijvingen en incasso’s te organiseren<br />

en uit te voeren. Wij hebben bijvoorbeeld de<br />

bank en softwareleverancier benaderd over<br />

de aanpassingen die nodig zijn.” <br />

Wie wil weten hoe het in zijn<br />

eigen organisatie gesteld is met<br />

betrekking tot alle komende<br />

veranderingen kan via<br />

www.overopiban.nl zelf de<br />

IBAN impact-check uitvoeren.<br />

Wie meer achtergronden wil weten,<br />

het nationaal migratieplan <strong>van</strong> de NFS<br />

is te vinden op site www.sepanl.nl<br />

Bedrijven die grote hoeveelheden <strong>van</strong><br />

rekeningnummers <strong>van</strong> medewerkers,<br />

leveranciers, klanten en/of andere<br />

relaties in één keer willen omzetten<br />

naar IBAN kunnen gebruik maken<br />

<strong>van</strong> de tijdelijke website<br />

www.ibanbicservice.nl<br />

Op www.overopiban.nl/toolkitvoor-bedrijven<br />

is beeldmateriaal te<br />

vinden dat gebruikt kan worden door<br />

bedrijven voor de eigen communicatie.<br />

<strong>FHI</strong> houdt een workshop over het<br />

thema IBAN en SEPA. Wat verandert<br />

er in de betaalproducten en wat<br />

doen de banken? Bewustwording<br />

en tijdsplanning, hoe dient een<br />

onderneming dit aan te pakken? Ook<br />

de volgende onderwerpen komen<br />

aan de orde: het feitelijk gebruik <strong>van</strong><br />

girale Europese betaalproducten,<br />

machtigingen, ontwikkeling <strong>van</strong><br />

softwarepakketten en samenwerking<br />

tussen bedrijf, softwareleverancier<br />

en bank.<br />

Datum en locatie:<br />

29 januari 2013, <strong>FHI</strong>, Leusden<br />

13


28/29/30 MEI MEI 2013 JAARBEURS UTRECHT<br />

Deelnemen<br />

Deelnemen<br />

Deelnemen aan<br />

aan<br />

aan<br />

aan<br />

de<br />

de<br />

de<br />

de E&A<br />

E&A<br />

E&A<br />

E&A beurs?<br />

beurs?<br />

beurs?<br />

Ga<br />

Ga<br />

Ga snel snel naar:<br />

Ga snel naar:<br />

naar:<br />

WWW.EABEURS.NL<br />

WWW.EABEURS.NL<br />

WWW.EABEURS.NL<br />

WWW.EABEURS.NL<br />

CompLEtE<br />

ELEktRoNiCA<br />

CompLEtE ELEktRoNiCA<br />

CompLEtE<br />

ELEktRoNiCA<br />

vERENigD ELEktRoNiCA<br />

vERENigD<br />

vERENigD<br />

DESkUNDighEiD<br />

DESkUNDighEiD<br />

om DESkUNDighEiD<br />

om DE DE hoEk hoEk<br />

om om DE DE hoEk hoEk<br />

WWW.EABEURS.NL<br />

WWW.EABEURS.NL<br />

WWW.EABEURS.NL<br />

WWW.EABEURS.NL<br />

industriebeeld: stemming ondernemers verder verslechterd<br />

De stemming onder de ondernemers in de industrie<br />

is in oktober verder verslechterd. Het producentenvertrouwen<br />

kwam uit op -7,7, tegen -6,7 een<br />

maand eerder. De gemiddelde dagproductie <strong>van</strong><br />

de Nederlandse industrie was in augustus 2012<br />

0,6 procent lager dan een jaar eerder. De industrie<br />

behaalde in augustus 1,3 procent meer omzet dan een<br />

jaar eerder. De omzet op de buitenlandse markt kromp<br />

iets, terwijl de omzet op de binnenlandse markt hoger<br />

was dan in augustus 2011. De samenstelling <strong>van</strong> de<br />

werkdagen was in augustus 2012 gunstiger dan in<br />

augustus 2011. Het positieve effect hier<strong>van</strong> op de<br />

ontwikkeling <strong>van</strong> de omzet wordt geraamd op ruim<br />

1 procent.<br />

Bron: CBS <br />

Omstandigheden<br />

industrie wisselend<br />

PRoducTIeGRoeI en PRoducenTenveRTRouWen<br />

saldo % positieve en negatieve antwoorden<br />

20_<br />

10_<br />

0_<br />

-10_<br />

-20_<br />

De omstandigheden voor de industrie laten in oktober 2012 een gemengd<br />

beeld zien in vergelijking met een maand eerder. Voor alle indicatoren is<br />

ten opzichte <strong>van</strong> september nieuwe informatie beschikbaar gekomen.<br />

Het consumentenvertrouwen, de Europese industriële productie en Duitse<br />

industriële orders verbeterden. Het producentenvertrouwen verslechterde,<br />

evenals de consumptie door huishoudens en het exportvolume.<br />

Alle indicatoren liggen onder de langjarig gemiddelde ontwikkelingen<br />

die wordt aangegeven door de vetgedrukte blauwe lijn.<br />

Bron: CBS <br />

De Nederlandse economie kromp in het derde kwartaal<br />

<strong>van</strong> 2012 met 1,1 procent ten opzichte <strong>van</strong> een kwartaal<br />

eerder. Ten opzichte <strong>van</strong> een jaar eerder is de economie<br />

in het derde kwartaal met 1,6 procent gekrompen. De<br />

uitvoer <strong>van</strong> goederen en diensten is in het derde<br />

kwartaal met 1,6 procent gegroeid ten opzichte <strong>van</strong> een<br />

jaar eerder. In het tweede kwartaal groeide de uitvoer<br />

nog met 4,4 procent. De uitvoer <strong>van</strong> Nederlands<br />

product kromp met 1,7 procent. De wederuitvoer,<br />

waaraan Nederland relatief minder verdient, groeide<br />

daarentegen met 3,9 procent. De investeringen in vaste<br />

activa lagen 6,4 procent lager dan een jaar eerder. Ook<br />

de investeringen in machines en installaties krompen.<br />

Bron: CBS <br />

-30_<br />

n|d|j|f|m|a|m|j|j|a|s|o|n|d|j|f|m|a|m|j|j|a|s|o|n|d|j|f|m|a|m|j|j|a|s|o|n|d|j|f|m|a|m|j|j|a|s|o<br />

‘08 2009 2010 2011 2012<br />

bRuTo bInnenlands PRoducT<br />

6<br />

I II III IV<br />

%-volumemutaties<br />

4<br />

2<br />

0<br />

-2<br />

-4<br />

-6<br />

2008<br />

IndusTRIeRadaR oKTobeR 2012<br />

NL:<br />

consumptie<br />

NL: consumentenvertrouwen<br />

nederlandse economie krimpt in derde kwartaal met 1,1 procent<br />

I II III IV<br />

2009<br />

NL: export<br />

I II III IV<br />

2010<br />

T.o.v. zelfde kwartaal vorig jaar (linkeras)<br />

T.o.v. voorgaande kwartaal seizoensgecorrigeerd (rechteras)<br />

I II III IV<br />

2011<br />

NL: producentenvertrouwen<br />

I II III<br />

2012<br />

conjuctuur<br />

EU-27:<br />

industiële<br />

productie<br />

Duitsland:<br />

industiële orders<br />

3<br />

2<br />

1<br />

0<br />

-1<br />

-2<br />

-3<br />

15


16 17<br />

cloudcomputing,<br />

juridisch ‘under control’?<br />

Het extern hosten <strong>van</strong> data, e-mails of applicaties is financieel en operationeel gezien een uitkomst. Het is<br />

relatief betrouwbaar, schaalbaar, snel, wereldwijd benaderbaar, allemaal helemaal geweldig! In de praktijk<br />

is het onvermijdelijk dat daarbij systemen worden gebruikt buiten de eu, in de verenigde staten bijvoorbeeld.<br />

nu wil het geval dat de overheid in de vs geen enkele privacy bescherming biedt, terwijl elk bedrijf in europa<br />

daartoe wel verplicht is. een patstelling dus. Wat te doen?<br />

Steeds meer mensen werken met google<br />

docs, dropbox of icloud. Cloud-leveranciers<br />

bieden een oplossing om naast de<br />

opslag <strong>van</strong> data ook een e-mail server te<br />

draaien, de boekhouding online te doen<br />

of applicaties te runnen voor bijvoorbeeld<br />

tekstverwerking. Hoe zit het dan met<br />

verantwoordelijkheid en aansprakelijkheid?<br />

Moedermaatschappijen eisen vaak dat alle<br />

IT oplossingen centraal door hen gehost<br />

worden.<br />

Twee zaken zijn <strong>van</strong> belang. Allereerst<br />

is het niet zonder meer toegestaan om<br />

persoonsgerelateerde informatie, e-mails,<br />

buiten de EU op te slaan. Ten tweede zijn<br />

goede afspraken met de beheerder <strong>van</strong> data<br />

cruciaal voor het geval de liefde over is, of<br />

nog erger…<br />

safe Harbour list<br />

Landen buiten de EU kunnen doorgaans<br />

niet de vereiste bescherming bieden<br />

<strong>van</strong> persoonsgevoelige informatie, zoals<br />

e-mailadressen. Dat geldt voor landen als<br />

China en India maar ook voor de Verenigde<br />

Staten. De overheid daar kan zichzelf<br />

probleemloos toegang verschaffen tot alle<br />

opgeslagen data. Binnen de EU betekent<br />

zoiets een flagrante schending <strong>van</strong> de<br />

privacy.<br />

Hier is een dunne oplossing voor gevonden<br />

in de VS. Bedrijven kunnen zelf bepaalde<br />

waarborgen inbouwen en zich op de “Safe<br />

Harbour List” laten plaatsten. Indien data<br />

beheerd wordt door bedrijven op die lijst,<br />

dan zou daarmee voldaan kunnen zijn aan<br />

de wettelijke bepalingen in Nederland. Of<br />

dat ook werkelijk zo is valt te betwijfelen.<br />

Sinds kort voldoet ook Google niet meer<br />

aan de Europese eisen betreffende privacy,<br />

terwijl dat bedrijf toch op de “Safe Harbour<br />

List” staat.<br />

Voorts is het mogelijk om met een cloudleverancier<br />

een standaardcontract te<br />

tekenen dat is opgesteld door de EU. Bij<br />

bedrijven die deze overeenkomst hebben<br />

getekend is in beginsel de data in juridisch<br />

‘veilige’ handen.<br />

afspraken met databeheerders<br />

Het is belangrijk om garanties tot<br />

probleemloze migratie vast te leggen om<br />

de dataopslag zelf te kunnen doen of bij<br />

een ander onder te brengen. Ook moet er<br />

zekerheid zijn dat data beschikbaar blijft<br />

wanneer een databeheerder in surseance<br />

geraakt of failliet gaat. Bovendien is<br />

<strong>van</strong> belang garanties over het maximale<br />

dataverlies en de maximale downtime<br />

overeen te komen (zie de checklist elders<br />

op deze pagina). Wordt data buiten de EU<br />

opgeslagen, dan is het zaak de standaard<br />

overeenkomst te laten tekenen. Overigens<br />

blijft ieder wel zelf verantwoordelijk dat<br />

zijn onderneming bij de opslag en het<br />

doorgeven <strong>van</strong> gegevens handelt conform<br />

de Nederlandse wetgeving. Kortom het<br />

buiten de EU hosten is juridisch gezien<br />

eigenlijk niet aan te bevelen. Overigens is<br />

de kans op problemen voor <strong>FHI</strong>-lidbedrijven<br />

waarschijnlijk minimaal.<br />

Voor wie vervolgens extern gaat hosten is,<br />

naast de privacy issues, een aantal meer<br />

operationele kwesties <strong>van</strong> belang die wel<br />

op een degelijke, juridische steekhoudende<br />

wijze geregeld dienen te worden. Scherp<br />

zijn en blijven dus… <br />

Checklist Cloud Computing:<br />

❑ Met wie doet u zaken? Waar is die partij geregistreerd? Solvabiliteit? ISO 27001?<br />

❑ Is Nederlands recht <strong>van</strong> toepassing?<br />

❑ Wat is de up- en downstream snelheid (en kunt u dat controleren?)<br />

❑ Wat is de maximum downtime per jaar, maand en dag?<br />

❑ Wat is de maximale hersteltijd na een server crash? Zijn daar scenario’s voor?<br />

❑ Wat is de maximale periode waarover u data kunt kwijtraken?<br />

❑ Wie belt u bij problemen? Wat is de gegarandeerde responstijd?<br />

❑ Wat te doen bij surseance, faillissement, beslag op uw servers bij de<br />

databeheerder?<br />

❑ Kunt u zonder hulp of in weerwil <strong>van</strong> de leverancier uw data veilig stellen en<br />

ergens anders stallen?<br />

door mr. ing. Frank Meijers, advocaat Flexadvocaten, partner juridische dienstverlening <strong>FHI</strong><br />

Zo gezegd<br />

zo geschreven...<br />

“Wie zijn grond bewerkt, heeft genoeg te eten. Wie lucht najaagt,<br />

wordt gevoed met armoede.”<br />

Koning Salomo, in het Bijbelboek Spreuken, omstreeks 950 voor christus.<br />

“Tegenslag hoort erbij in New York. Daarmee vergeleken verbaast<br />

mij die totale verbijstering in Nederland dat het nu tegenvalt.<br />

Nederland is bezweken aan de gedachte dat het leven<br />

gegarandeerd probleemloos zou kunnen zijn.”<br />

Heleen mees, onderzoeker en publicist, in nederlands dagblad <strong>van</strong> zaterdag<br />

15 september 2012.<br />

“Als de markt eenmaal gaat, gaat hij ook over de hele breedte.<br />

Je trekt jaren aan de staart <strong>van</strong> een tijger en ineens draait hij<br />

zich om en gaat hij met je aan de haal. Daarna weet je niet waar<br />

je het zoeken moet.”<br />

cees links, grondlegger <strong>van</strong> de WiFi-technologie en oprichter/ceo <strong>van</strong> ic-ontwikkelbedrijf<br />

GreenPeak, in fd., OutlOOK Special <strong>van</strong> september 2012.<br />

“Het optimisme <strong>van</strong> ingenieurs spreekt mij als historicus enorm<br />

aan: problemen zijn er om op te lossen. Ze hebben een heerlijke<br />

‘can do’ mentaliteit.”<br />

dick Benschop, president-directeur Shell nederland, in technisch Weekblad <strong>van</strong><br />

22 september 2012.<br />

“De mensen die weten wat er werkelijk mis mee is, wonen<br />

allemaal zelf in landen met massaconsumptie, en kopen de hele<br />

tijd dingen.”<br />

michael Palin, oprichter <strong>van</strong> monty Python, reisjournalist en auteur, in fd. OutlOOK <strong>van</strong><br />

september 2012.<br />

“Ik probeer altijd in termen <strong>van</strong> hoop te blijven denken, al duurt<br />

de ellende veel langer dan je zou willen. Een cynicus heeft op<br />

korte termijn wel gelijk, maar hij inspireert niemand.”<br />

leendert Verheij, president Gerechtshof den Haag, in nederlands dagblad <strong>van</strong><br />

donderdag 4 oktober 2012.<br />

“Veel terreinen in de samenleving, zoals de zorg en het onderwijs,<br />

zijn te veel geëconomiseerd. Kwantitatieve beoordeling, in cijfers<br />

en tabellen, heeft er de plek ingenomen <strong>van</strong> kwalitatieve<br />

beoordeling, gebaseerd op vertrouwen en gesprekken... Het werkt<br />

onderlinge concurrentie, wantrouwen en uiteindelijk fraude in de<br />

hand... Succesvol zijn is belangrijker dan eerlijk zijn.”<br />

Paul Verhaeghe, hoogleraar psychodiagnostiek aan de universiteit <strong>van</strong> Gent, in nrc<br />

Handelsblad <strong>van</strong> zaterdag 6 oktober, naar aanleiding <strong>van</strong> zijn boek ‘identiteit’.


18<br />

technoloGIe toppers<br />

In dIscussIe<br />

de researchgeld verdeler, de<br />

boerenwijsneus en de techneut die<br />

ondernemer werd<br />

verhalen <strong>van</strong> mensen<br />

en kabouters<br />

door daan Groeneveld<br />

de directeur <strong>van</strong> technologiestichting sTW, eppo bruins en twee heavy<br />

ondernemers, Wybren Jouwsma <strong>van</strong> bronkhorst High-Tech en Jos Pâques <strong>van</strong><br />

Paques rond de tafel bij <strong>FHI</strong> in leusden. drie mannen die het belang onderschrijven<br />

<strong>van</strong> samenwerking, niet om afspraken te maken, maar om écht samen te werken.<br />

bedrijf, politiek, wetenschap en brancheorganisatie, ze zijn niet <strong>van</strong> elkaar<br />

los te koppelen wil het goed blijven gaan in nederland. Kennis, communicatie,<br />

marketing, maar bovenal mensen en kabouters blijken de toverwoorden tot succes.<br />

opmerkelijk detail, bruins is de wetenschapper, beide ondernemers ontvingen elk<br />

een eredoctoraat aan de Tu delft.<br />

de kerk <strong>van</strong> sneek<br />

Laten we beginnen met een verhaal.<br />

Verteld door Jos Pâques, die met zijn<br />

bedrijf ‘Paques’ in de jaren zeventig<br />

opslagsilo’s bouwde voor landbouw,<br />

toen overstapte naar het verkopen<br />

<strong>van</strong> mestvergistingsinstallaties, zich<br />

in de jaren tachtig richtte op anaerobe<br />

waterbehandeling en in de jaren negentig<br />

zware metalen uit afval begon te<br />

verwijderen. Kortom, iemand om naar te<br />

luisteren. Hij legt uit wat ondernemen is:<br />

“Ik ben geboren in Woudsend, ongeveer<br />

acht kilometer <strong>van</strong> Sneek. Daartussenin<br />

lagen alleen maar meren en slootjes.<br />

Aan de horizon was de kerk <strong>van</strong> Sneek<br />

te zien. Als je daar heen wilde en je liep<br />

er rechtstreeks op af, dan kwam je nooit<br />

aan. Je liep een sloot of moeras in of iets<br />

dergelijks. Je kon ook proberen niet het<br />

moeras in te lopen, maar dan kwam je<br />

natuurlijk nooit in Sneek aan.” De link met<br />

ondernemen? “Als kleine ondernemer heb<br />

je twee horizonnen. De eerste is, ik moet<br />

morgen salarissen betalen, maar die vent<br />

heeft zijn rekening aan mij nog niet betaald.<br />

De andere horizon is, waar ben ik over vijf<br />

jaar? Waar wil ik heen met mijn bedrijf, wat<br />

is mijn visie? Welke horizon prioriteit heeft<br />

wisselt misschien wel per tien minuten.”<br />

Waar kan ik mijn spullen kwijt?<br />

Friesland is een terugkerend onderwerp<br />

in het gesprek. Hoewel de naam Wybren<br />

Jouwsma heel wat meer Fries aandoet<br />

dan de naam Jos Pâques, noemt de laatste<br />

de eerste een ‘ex-Fries’, omdat hij al lang<br />

niet meer in Friesland woont. “Pardon!?”<br />

reageert Jouwsma. “Je wordt toch nooit<br />

een ex-Fries?” zegt Eppo Bruins verbaasd.<br />

Ook Wybren Jouwsma heeft trouwens een<br />

les voor ondernemers: “Kijk naar de markt.<br />

Houdt in de gaten waar je de dingen voor<br />

doet. Beginnende ondernemers denken<br />

vaak, ‘als mijn product klaar is, dan gaat<br />

de wereld voor mij open’. Maar dat is dus<br />

niet zo. Kijk verder dan die ene klant.<br />

Stel de vraag, als die klant afhaakt, ‘waar<br />

kan ik mijn spullen dan wel kwijt’? Je<br />

moet breed inzetten en niet specifiek iets<br />

prachtigs maken voor een enkele klant.<br />

Daarnaast zijn marketing, communicatie<br />

en kennisoverdracht belangrijke woorden.<br />

Wanneer een ondernemer gaat groeien<br />

ontstaan er intern meteen problemen. De<br />

mensen die de producten moeten verkopen<br />

vinden het heel moeilijk de kennis <strong>van</strong> de<br />

ontwikkelingsafdeling zich zodanig eigen<br />

te maken, dat ze begrijpen waar het over<br />

gaat. Hoe ingewikkelder het product, hoe<br />

moeilijker het uit te leggen is in de markt.<br />

Ook voor Bronkhorst blijft deze vraag<br />

steeds actueel. Hoe krijgen we de kennis<br />

<strong>van</strong> de ontwikkelingsafdeling naar de<br />

mensen die dicht bij de klanten staan?”<br />

“Je snapt niet dat niet elke ondernemer<br />

dat doet, maar voor mij was de beslissende<br />

factor dat ik op een bepaald moment een<br />

technoloog, een procestechnoloog in dienst<br />

heb genomen.” Pâques’ statements hebben<br />

altijd iets anekdotisch.<br />

lees verder op pagina 20<br />

Eppo Bruins<br />

Wybren Jouwsma<br />

Jos Pâques<br />

19


20<br />

technoloGIe toppers<br />

In dIscussIe<br />

Natuurkundige Eppo Bruins is sinds<br />

1 mei 2008 directeur <strong>van</strong> de<br />

technologiestichting STW. De<br />

stichting financiert<br />

toepassingsgericht wetenschappelijk<br />

onderzoek via een aantal<br />

verschillende overheidsbudgetten.<br />

Bruins promoveerde in 1995 aan de<br />

Universiteit Utrecht, werkte bij<br />

onderzoeksinstituut FOM en was<br />

directer <strong>van</strong> LION, het Leids<br />

Instituut voor Onderzoek in de<br />

Natuurkunde. Bij de laatstgehouden<br />

verkiezing voor de Tweede Kamer<br />

werd hij als nummer vijf op de<br />

kandidatenlijst voor de ChristenUnie<br />

net niet verkozen.<br />

Wybren Jouwsma is technisch<br />

directeur, grootaandeelhouder en<br />

medeoprichter <strong>van</strong> Bronkhorst<br />

High-Tech. Het technologiebedrijf is<br />

sinds 1981 gespecialiseerd in<br />

hoogwaardige flow-meet- en<br />

regelsystemen en uitgegroeid tot<br />

een wereldwijd opererende<br />

organisatie met in totaal 450<br />

werknemers. Jouwsma is altijd zelf<br />

direct betrokken geweest bij r&d in<br />

samenwerking met universiteiten,<br />

kennisinstellingen en klanten. In<br />

januari 2006 ontving hij een<br />

eredoctoraat aan de TU Delft.<br />

Jouwsma vervulde en vervult vele<br />

bestuurlijke functies. Hij was<br />

mede-oprichter en voorzitter <strong>van</strong><br />

MinacNed, maakte deel uit <strong>van</strong> het<br />

Innovatieplatform onder leiding <strong>van</strong><br />

<strong>Jan</strong> Peter Balkenende en is nog<br />

steeds bestuurslid <strong>van</strong> de <strong>FHI</strong>branche<br />

voor Industriële elektronica.<br />

“meer dan de helft,<br />

roepen de Friezen”<br />

De derde man aan tafel is dus Eppo Bruins,<br />

behalve wetenschapper, de politicus <strong>van</strong><br />

het stel. Hij stond net één treetje te laag<br />

op de lijst <strong>van</strong> de ChristenUnie om in de<br />

Tweede Kamer te komen, maar vervolgt<br />

nu zijn rol als directeur <strong>van</strong> STW met<br />

nimmer aflatende inzet. Hij herkent het<br />

punt <strong>van</strong> Jouwsma: “Vanuit de academia<br />

wordt nauwelijks beseft dat marketing en<br />

communicatie, dat verhaal over Japan, de<br />

helft is <strong>van</strong> het traject naar geld verdienen.<br />

‘Meer dan de helft’ roepen de beide Friezen<br />

tegelijkertijd.<br />

Japanners<br />

Verhaal over Japan? O ja! Nog zo’n verhaal<br />

<strong>van</strong> Jos Pâques: “Een licentienemer <strong>van</strong><br />

ons in Japan betaalde loyaal zijn minimum<br />

royalty elk jaar en verkocht helemaal<br />

niks. Wij op onderzoek uit. Bleek dat<br />

de mensen <strong>van</strong> de licentiehouder niet<br />

begrepen waarom wij zo veel beter zijn<br />

dan de concurrenten! Een gevolg <strong>van</strong><br />

slechte communicatie: zij spraken niet zo<br />

goed Engels, wij geen Japans. Daarnaast<br />

is er zo’n acht uur tijdsverschil, je kunt<br />

niet zo makkelijk bellen. Maar het meest<br />

belangrijke aspect was cultureel: zij vragen<br />

niet zo maar wat. Zo werkt het in Japan<br />

niet. Ik ben erheen gegaan en we hebben<br />

dat uitgelegd in een emotionele discussie<br />

die een hele ochtend duurde. ’s Avonds<br />

zaten we in het restaurant met de directie<br />

<strong>van</strong> het bedrijf. Zij spraken Engels en<br />

ze vertelden mij: ‘I think the problem is<br />

because of our lack of communication’.<br />

Hij herhaalde het hele verhaal dat ik die<br />

morgen gehouden had: we hebben een<br />

taalprobleem, we hebben een tijdprobleem,<br />

en tja, wij kunnen ook niet zo makkelijk<br />

wat vragen. Vervolgens kwam hij met<br />

dezelfde oplossing die ik ’s morgens had<br />

aangedragen. ‘Wat zou u er <strong>van</strong> denken<br />

meneer Pâques, als één <strong>van</strong> uw mensen<br />

een paar jaar in ons kantoor komt werken<br />

om ons te helpen.’ Probleem opgelost.”<br />

Ik ben maar een klein<br />

schakeltje<br />

Samenvattend; als je een product hebt, is er<br />

eerst nog een boel bloed zweet en tranen<br />

nodig voordat het geld binnenstroomt. Of is<br />

een cursus marketing voldoende? Jos Pâques:<br />

“Het is meer dan marketing.” Eppo Bruins:<br />

“Dat is precies de reden waarom we bij STW<br />

al het onderzoek willen doen in samenwerking<br />

met eindgebruikers. Omdat we beseffen<br />

dat je niet kunt zeggen, ‘wetenschap<br />

doet het eerste stapje, dan pakt iemand<br />

anders het wel op en dan komt TNO met<br />

het volgende stapje’. Op het moment dat<br />

ze nog niet kunnen waar ze <strong>van</strong> dromen<br />

moeten onze wetenschappers al in contact<br />

staan met de eindgebruikers. Zo maak<br />

je de wetenschappers bewust: ‘ik ben<br />

maar een klein schakeltje. Ik kan dit wel<br />

prachtig vinden, maar als ik dit kan, staan<br />

we nog maar op 1 procent <strong>van</strong> het traject’.<br />

Jos Pâques valt bij: “Het is geen kwestie<br />

<strong>van</strong>, eerst fundamenteel onderzoek, dan<br />

toegepast onderzoek en dan toepassing. Zo<br />

werkt de praktijk niet. Eerder andersom. Je<br />

komt bij een klant en er is een probleem, je<br />

denkt erover na en je gaat in oplossingen<br />

denken. Dertig jaar geleden zijn wij bij<br />

Paques begonnen met het leveren <strong>van</strong><br />

oplossingen en nog steeds wordt er<br />

fundamenteel onderzoek gedaan naar hoe<br />

het dan precies werkt en waarom het dan<br />

zo werkt. Wat natuurlijk ook belangrijk is.”<br />

“Planners en doeners,<br />

maar het belangrijkste<br />

zijn de kabouters”<br />

Eppo Bruins: “Uit jullie woorden maak ik<br />

op dat je dus schapen met vijf poten nodig<br />

hebt. Mensen die kunnen communiceren,<br />

overtuigen en brutaal durven zijn, en<br />

daarnaast ook technologisch geniaal<br />

zijn. Hoe leidt je die op?” Volgens Jos<br />

Pâques moeten docenten meer verstand<br />

<strong>van</strong> ondernemen krijgen: “Het is een<br />

feit dat meer ondernemers op school<br />

hebben gezeten dan dat er docenten in<br />

ondernemingen gewerkt hebben.” Wybren<br />

Jouwsma legt uit dat de kracht <strong>van</strong> een<br />

bedrijf zit in de combinatie <strong>van</strong> kwaliteiten<br />

<strong>van</strong> verschillende mensen: “Je hebt zowel<br />

planners als doeners nodig, maar misschien<br />

wel de belangrijkste categorie zijn de<br />

kabouters. De onafhankelijke geesten die<br />

een plaag vormen voor het management,<br />

maar wel de mooiste dingen smeden.”<br />

sTW als scoutingsmachine<br />

Eppo Bruins en Jos Pâques zijn tijdens het<br />

gesprek in veel opzichten twee handen op<br />

een buik. Opmerkelijk, een topambtenaar<br />

en een self made man. De spreuk<br />

‘kennis zit in mensen’, wordt uit beider<br />

monden genoteerd. Bruins: “Beleid moet<br />

menselijker worden. Als STW hebben wij<br />

de opdracht voortdurend te herkennen op<br />

welk moment kennisoverdracht plaatsvindt.<br />

Beleidsmakers zijn daarbij te veel gericht<br />

op hoeveel octrooien je vestigt, hoeveel<br />

starters komen er uit je onderzoek. Tellen,<br />

tellen, tellen. Terwijl het gaat om de<br />

lampjes die boven de hoofden <strong>van</strong> mensen<br />

oplichten op het moment dat ze met elkaar<br />

praten binnen de wereld <strong>van</strong> wetenschap<br />

en technologie. STW moet ruimte voor<br />

zulke ontmoetingen creëren en de lampjes<br />

boven de hoofden herkennen: STW als<br />

lees verder op pagina 22<br />

21<br />

Op basis <strong>van</strong> door Pâques ontwikkelde<br />

procestechnologie, werd samen met<br />

Shell een nieuwe joint venture opgezet<br />

onder de naam Paqell. Het proces <strong>van</strong><br />

Pâques voor het anaerobe ontzwavelen<br />

<strong>van</strong> biogas uit afvalwater werd geschikt<br />

gemaakt voor de wereld <strong>van</strong> (aard)gas<br />

en olieproductie. In een Youtube filmpje<br />

wordt zichtbaar gemakt hoe dit proces<br />

verloopt http://www.paqell.com/video


22<br />

technoloGIe toppers<br />

In dIscussIe<br />

Ondernemer Jos Pâques was 18 jaar<br />

toen hij in het bedrijf voor<br />

landbouwwerktuigen <strong>van</strong> zijn vader<br />

ging werken. Op zijn 23e werd hij<br />

volledig eigenaar <strong>van</strong> het bedrijf. De<br />

focus verschoof eerst naar de bouw<br />

<strong>van</strong> silo’s en daarna naar<br />

procesinstallaties voor het biologisch<br />

reinigen <strong>van</strong> water en afvalstromen.<br />

Pâques is nu lid <strong>van</strong> de raad <strong>van</strong><br />

commissarissen en directeur externe<br />

betrekkingen <strong>van</strong> het bedrijf in Balk<br />

dat inmiddels een wereldfaam heeft<br />

opgebouwd. Een partnerschap met<br />

professor Lettinga <strong>van</strong> de<br />

Universiteit Wageningen was een<br />

belangrijke stap. Jos Pâques werd<br />

begin 2012 benoemd tot eredoctor<br />

aan de TU Delft.<br />

grote scoutingmachine voor het technische<br />

bedrijfsleven.”<br />

Pâques is het er helemaal mee eens: “Het<br />

gaat om mensen. Je kunt alles vastleggen<br />

in systemen en innovatieschema’s, hoe dat<br />

precies allemaal gaat begrijp ik niet eens,<br />

maar het gaat om mensen, om passie en<br />

geloof. Het er gaat om dat ik geloof dat ik<br />

kan bereiken wat ik voor ogen heb.”<br />

Bruins: “Het geloof en de droom die daar<br />

achter zit.”<br />

een wetenschapper op de<br />

werkvloer<br />

Wanneer we proberen een ander<br />

onderwerp aan te snijden, blijkt dat<br />

de heren toch steeds terugkomen op<br />

dezelfde kernpunten. Communicatie, dat<br />

kennis in mensen zit, en dat goed beleid<br />

mensenbeleid is. Ook waar het gaat<br />

om samenwerking tussen universiteiten<br />

en bedrijven.<br />

Wybren Jouwsma heeft het probleem<br />

<strong>van</strong> te weinig kennisoverdracht <strong>van</strong>uit<br />

universiteiten naar zijn bedrijf uiteindelijk<br />

weten op te lossen: “We hebben gezorgd<br />

dat één <strong>van</strong> onze mensen één dag in de<br />

week les geeft op de universiteit. Hij<br />

begeleidt studenten en promovendi. Nu<br />

zien we dat kennisoverdracht veel meer<br />

oplevert voor het bedrijf. Waarom kan een<br />

vent <strong>van</strong> de universiteit niet eens even in je<br />

bedrijf gaan zitten. Communicatie.”<br />

Dat klinkt simpel als wat, maar hoe kom<br />

je nou zo ver? “Hij is gewoon honderd<br />

procent bij ons in dienst, de universiteit<br />

betaalt niets. Aan de andere kant hebben<br />

wij mensen <strong>van</strong> de universiteit rondhangen<br />

die blijven voor een week of twee en daar<br />

betalen wij ook niets voor. Ga dat nou niet<br />

proberen te regelen met uren, want dan<br />

raakt ons Nederlandse regelsysteem weer<br />

in de war. Toen we hiermee begonnen zei<br />

Foto: Ivar Pel<br />

Demonstratieopstelling uit het onderzoek <strong>van</strong> STW-promovendus dr. Mathieu Odijk, die een model <strong>van</strong> een lever op een chip bouwde.<br />

de universiteit: ‘het kan eigenlijk niet, want<br />

hij is niet verzekerd bij ons’. En hij mocht<br />

ook niet aan de apparatuur komen, want<br />

stel je voor dat het apparaat opgeblazen<br />

wordt. Daar stapten we overheen en nu is<br />

het een werkend systeem.”<br />

Eppo Bruins legt uit dat STW tegenwoordig<br />

met harde deadlines werkt voor het<br />

beoordelen <strong>van</strong> onderzoeksvoorstellen.<br />

De doorlooptijden zijn verkort naar nog<br />

geen vier maanden. Bruins belooft dat<br />

binnen de topsectoren, wanneer er op maat<br />

thematisch calls worden georganiseerd, de<br />

doorlooptijden nog korter worden.<br />

Tegelijkertijd ziet hij de aanvraagdruk<br />

enorm toenemen. Er worden veel meer<br />

plannen geschreven dan waar geld voor<br />

beschikbaar is. Excellente plannen moeten<br />

soms worden afgewezen. Ongeveer<br />

een kwart <strong>van</strong> de aanvragen wordt<br />

gehonoreerd. Paques en STW hebben<br />

goede ervaringen met elkaar. Bruins<br />

vertelt: “Wat we met Paques hebben<br />

gedaan, zij wilden op het gebied <strong>van</strong><br />

vetzuren een platform, een nieuwe route<br />

ontwikkelen. Zij wilden wetenschappelijk<br />

onderzoek én waren bereid een groot deel<br />

te financieren. Dat is wat mij betreft ook<br />

het nieuwe denken binnen STW en het<br />

topsectorenbeleid. Bedrijven die zeggen,<br />

‘Dit thema is belangrijk en we financieren<br />

mee’. Vervolgens gaat STW aan de slag om<br />

samen een programma ontwikkelen.<br />

“We zijn met z’n<br />

allen ‘wij”<br />

We vragen de heren achtereenvolgens naar<br />

het maatschappelijk belang en de toekomst<br />

<strong>van</strong> technologie. Het levert interessante<br />

oneliners op. Met name Eppo Bruins heeft<br />

hier natuurlijk over nagedacht. “De ander<br />

bestaat niet, we zijn met z’n allen ‘wij’. Als<br />

we de andere werelddelen niet de welvaart<br />

gunnen die wij hebben, is Europa aan zijn<br />

einde. De grondstoffen hebben we niet.”<br />

Jos Pâques: “De belangrijkste grondstof<br />

is het menselijk brein” Jouwsma: “Dat is<br />

allemaal koolstof wat daarin zit hoor!”<br />

Bruins vervolgt zijn betoog: “We<br />

exporteren momenteel het individualisme<br />

naar de niet-westerse wereld. Op een<br />

gegeven moment zal men in China en<br />

Japan en daarna ook in Afrika het idee<br />

overnemen dat kopiëren een schande is,<br />

en dat creativiteit en innovatie het meest<br />

oplevert. Op dat ogenblik zullen andere<br />

landen net zo inventief en creatief worden<br />

als wij. Tegen die tijd zullen we moeten<br />

accepteren dat we een onderdeel vormen<br />

<strong>van</strong> één grote creatieve machine.” Jos<br />

Pâques denkt dat wij dat niet meer mee<br />

zullen maken. “In China en Japan maken<br />

ze prachtige dingen, maar ze kunnen<br />

het niet zelf bedenken. Het hiërarchisch<br />

systeem is daar te belangrijk. Die cultuur<br />

verander je niet zo maar één, twee, drie”.<br />

Hij kan zich overigens wel vinden in het<br />

‘wij’-verhaal <strong>van</strong> Eppo Bruins. “Schaf<br />

ontwikkelingssamenwerking maar af en<br />

gooi alle grenzen open, we zijn met elkaar<br />

verantwoordelijk.”<br />

Over het maatschappelijk belang <strong>van</strong><br />

technologie? Jos Pâques: “Of het nou gaat<br />

om landbouw, water, energie, welk gebrek<br />

aan grondstof dan ook. We stevenen op<br />

deze aardbol af op grote problemen. Ik<br />

kan maar één sector bedenken die dat kan<br />

oplossen en dat is de technologiesector.” <br />

23


Voor iedereen met<br />

een passie voor<br />

technologie<br />

Ont<strong>van</strong>g nu<br />

2 nummers<br />

De Ingenieur<br />

gratis (t.w.v. € 15,-)<br />

De Ingenieur is het tijdschrift<br />

over technologie en is het<br />

lijfblad voor iedereen met een<br />

passie voor techniek. De<br />

Ingenieur biedt de nieuwste<br />

technologische ontwikkelingen,<br />

het laatste technologische<br />

nieuws en de nieuwste gadgets.<br />

Bestel via www.deingenieur.nl/gratisproefabonnement of bel naar 0900-0401354 HET Instrument 2012 trok 12.648 professionals in vier dagen. HET Intrument is een tweejaarlijks hoogtepunt in de technologiemarketing <strong>van</strong><br />

Na twee nummers stopt de toezending automatisch. Deze actie geldt alleen als u de laatste zes maanden geen gratis proefnummers heeft ont<strong>van</strong>gen <strong>van</strong> De Ingenieur en<br />

zolang de voorraad strekt. Door het invullen <strong>van</strong> uw gegevens geeft u toestemming aan Veen Magazines om u op de hoogte te houden <strong>van</strong> haar producten en diensten.<br />

de branches Industriële Elektronica, Industriële Automatisering en Laboratorium Technologie. Standhouders wenden al hun creativiteit aan<br />

om de aandacht <strong>van</strong> de bezoeker te vestigen op hun propositie.<br />

25


26<br />

De grootste technologiebeurs <strong>van</strong> Nederland werd eind september door <strong>FHI</strong> georganiseerd in Amsterdam RAI. Technology X-pedition was het<br />

thema <strong>van</strong> HET Instrument 2012. Dit was uitgewerkt in tours op de beursvloer en in twintig seminars met in totaal honderdtwintig sprekers,<br />

<strong>van</strong> hoogleraar tot productspecialist. De presentaties zijn te downloaden <strong>van</strong> www.hetinstrument.nl. Crisisgedachten gaan in zo’n week naar<br />

de achtergrond en iedereen concentreert zich op de mogelijkheden voor de toekomst.<br />

27


28 iE industriële elektronica<br />

energie<br />

efficiency<br />

belangrijkste<br />

uitdaging<br />

voor<br />

datacenters<br />

Het enorme succes <strong>van</strong> de door de <strong>FHI</strong>-branchegroep ‘IT Room<br />

Infra’ georganiseerde conferentiedagen bewijst dat er iets aan<br />

de hand is in dat marktsegment <strong>van</strong> de industriële elektronica. In<br />

de laatstgehouden editie <strong>van</strong> de conferentie in de Rotterdamse Kuip,<br />

op 6 november, bleek dat het beheersen <strong>van</strong> de enorme hoeveelheid<br />

energie die het groeiende aantal datacenters slurpen, de grootste<br />

uitdaging is voor de nabije toekomst. Met name de presentatie<br />

<strong>van</strong> IbM-man erwin <strong>van</strong> overbeek zette de toon. Het probleem dat<br />

hij <strong>van</strong>uit zijn positie bij IbM zag opdoemen is zo groot, dat <strong>van</strong><br />

overbeek een believing follower is geworden <strong>van</strong> al Gore.<br />

alle draait om Pue<br />

Hoewel er vraagtekens zijn te plaatsen bij het ongepast in de marketing<br />

gebruiken <strong>van</strong> het begrip, gaat het in de presentaties en de discussies steeds<br />

over de PUE-waarde. ‘De Power Usage Effectiveness is een maatstaf voor<br />

de efficiëntie <strong>van</strong> een datacenter, waarbij het totale stroomgebruik wordt<br />

gedeeld door het opgenomen vermogen <strong>van</strong> de servers. De waarde geeft een<br />

indicatie over welk deel <strong>van</strong> de energie wordt gebruikt door zaken als koeling,<br />

processors en verlichting’ aldus blogger Dimitri Reijerman op Tweaker.net. “Een<br />

lage PUE-waarde duidt op een efficiënt opererend datacenter.”<br />

In zijn presentatie in De Kuip vertelde <strong>van</strong> Overbeek dat Amsterdam inmiddels<br />

35 datacenters telt die samen 10% <strong>van</strong> het stroomverbruik <strong>van</strong> alle bedrijven<br />

in de hoofdstad opsoeperen. Amsterdam wil de PUE <strong>van</strong> de bestaande<br />

datacenters <strong>van</strong> 1,4 terugbrengen naar 1,3 voor de nieuwe centers. Op<br />

tweakers.net geeft Reijerman door dat ‘Google stelt dat zijn datacenters circa<br />

50 procent minder energie gebruiken dan een gemiddeld rekencentrum, met<br />

een PUE-waarde <strong>van</strong> 1,14. In 2008 behaalde Google nog een PUE-waarde <strong>van</strong><br />

1,21 met zijn datacenters.’ Het lijkt op opbieden, maar het gaat om de relatieve<br />

verbetering en een probleem is het voor iedereen.<br />

Het plaatje aan de linkerzijde <strong>van</strong> tweaker.net, illustreert<br />

het een en ander. Belangrijk is dat op 6 november bleek<br />

dat alle bedrijven in de keten <strong>van</strong> leveranciers in de<br />

IT Room Infra markt heel hard aan de weg timmeren<br />

met allerlei mogelijke oplossingen voor het probleem.<br />

Zie voor de presentaties <strong>van</strong> 6 november www.itroominfra.nl Foto: Ronald Koelink<br />

door Kees Groeneveld<br />

Paul Petersen<br />

column<br />

Een oud-collega <strong>van</strong> mij is een inbound marketing specialist.<br />

Zijn naam is Edwin Vlems en ik werkte met hem bij een<br />

marktonderzoekbureau. Hij is nu marketing manager bij MCB<br />

Nederland en maakt hun klanten erg enthousiast met goede,<br />

actuele en toegespitste informatie. Het trendonderzoek <strong>van</strong> <strong>FHI</strong> is<br />

één <strong>van</strong> zijn bronnen voor die informatie.<br />

Maar goed, mijn bedoeling is te schrijven over inbound marketing.<br />

Zoals te verwachten is deze marketingfilosofie overgewaaid uit de<br />

Verenigde Staten. In mijn woorden samengevat: het is de bedoeling<br />

om gevonden te worden. In plaats <strong>van</strong> zenden - en impliciet<br />

bedoelen de volgers <strong>van</strong> de filosofie storen - naar de markt, moet<br />

de inhoud <strong>van</strong> ‘de zender’ zo interessant zijn, dat de markt erop<br />

afkomt.<br />

Het tegenovergestelde noemen de volgers outbound marketing.<br />

Daar worden reclames, advertenties, direct mailing en cold calling<br />

mee bedoeld. Je zou kunnen zeggen dat inbound marketing prima<br />

past bij de internettijd. Je moet gevonden worden op basis <strong>van</strong><br />

jouw content. De promotie wordt dan gedaan in social media,<br />

blogs, Search Engine Optimalization en dergelijke. De meest<br />

optimale vorm is dat iemand wijst op de bron <strong>van</strong> een ander, zodat<br />

die promotie niet <strong>van</strong> ‘de zender’ komt.<br />

Eigenlijk wat ik nu doe voor Edwin Vlems.<br />

Edwin weet wel dat ik hier een beetje sceptisch over ben. In de<br />

inbound marketing praat je ook niet meer over concurrentie, want<br />

die bestaat natuurlijk niet. Outbound marketing is niet mooi, maar<br />

conversie <strong>van</strong> website bezoekers naar klanten wel. In mijn ogen<br />

kun je het beestje gewoon beter bij zijn naam noemen: marketing.<br />

Welke wegen je ook bewandelt, leveranciers en klanten willen<br />

elkaar op een gepaste manier vinden, zodat ze toegevoegde<br />

waarde aan elkaar leveren. Marketing blijft marketing en we<br />

komen echt niet in een NewConomy. Het goede <strong>van</strong> de inbound<br />

marketing filosofie is dat men op zoek gaat naar nieuwe wegen.<br />

Hoe kunnen we blogs gebruiken? Hoe zetten we social media in?<br />

Hoe kan internet onze marketing versterken?<br />

<strong>FHI</strong> heeft een start gemaakt met webinars, een app en een nieuwe<br />

mobiele site voor www.instrumentengids.nl, om zelf een stapje te<br />

vernieuwen. In 2013 willen we internetmarketing verder versterken<br />

in overleg met de leden. Een extra weg in marketing. <br />

p.petersen@fhi.nl<br />

Inbound<br />

marketInG<br />

29


PANIEK!<br />

WANT ER MOET VANDAAG<br />

EEN ADVERTENTIE WORDEN<br />

AANGELEVERD.<br />

MAAK NU KENNIS MET<br />

DE COMMUNICATIEWINKEL<br />

De wintersport staat<br />

weer voor de deur<br />

Kom binnen voor een persoonlijk reisadvies.<br />

Kom langs in de winkel en vraag onze vakantieadviseurs naar de voorwaarden!<br />

Nu ook<br />

op zondag<br />

geopend<br />

dCP-195C dCP-195C All-in-one All-in-one inkjet inkjet<br />

Afdruksnelheid: Afdruksnelheid: 33 33 / / 27 27 ppm ppm (mono (mono / / kleur) kleur)<br />

Papiercapaciteit: Papiercapaciteit: 100 100 vel vel<br />

4 4 gescheiden gescheiden inktcartridges<br />

inktcartridges<br />

scherm scherm<br />

17.3” 17.3”<br />

320 320 GB GB<br />

3 3 GB GB<br />

Harddisk Harddisk<br />

GEHEUGEN<br />

GEHEUGEN<br />

WindoWs WindoWs 7 7<br />

HoME ME PREMiUM PREMiUM<br />

64-bit 64-bit<br />

reisburo Swillens<br />

vv oo oo rr jj aa aa rr ss aa cc tt ii ee ss<br />

Presario Presario CQ71-310sd<br />

CQ71-310sd<br />

Full Full HD HD<br />

Brig BrigHtview<br />

sc scHerm!<br />

intel ® celeron ® eleron Dual-core mobile<br />

DvD rw lightscribe<br />

webcam<br />

1 jaar pick up and return<br />

wireless lAN<br />

® Dual-core mobile<br />

ightscribe<br />

1 jaar pick up and return<br />

AN<br />

2_Stoepbordposter_680x980.indd 1 25-01-2010 14:53:11<br />

logo logo DeAler DeAler<br />

69,-<br />

Harmony 525<br />

universele afstandsbediening<br />

Bedien tot 10 apparaten<br />

ultiem gebruiksgemak<br />

499, -<br />

uw PArtNer<br />

iN NijmegeN eN omgeviNg<br />

kijk oP www.mcDos.Net<br />

AA aa nn bb ii ee dd ii nn gg ee n n zz ii jj n n gg ee ll dd ii g g tt oo t t ee n n mm ee t t 22 7 7 ff ee bb rr uu aa rr i i 22 00 11 0 0 oo f f zz oo ll aa nn g g dd e e vv oo oo rr rr aa aa d d ss tt rr ee kk t t . . DD e e oo p p dd ee zz e e pp oo ss tt ee r r vv ee rr mm ee ll dd e e pp rr ii jj zz ee n n<br />

z i j n i n c l B t w . . AA ff ww ii jj kk ii nn gg ee n n ii n n pp rr ii jj zz ee n n , , tt ee kk ss tt ee n n ee n n aa ff bb ee ee ll dd ii nn gg ee n n vv oo oo rr bb ee hh oo uu dd ee n n . . v o o r m e e r i n f o r m a t i e z i e w w w . m c d o s . n e t .<br />

MEER WETEN?<br />

Bel of mail Rogier Gilkes,<br />

T. (033) 450 20 25 of<br />

rogier@marketguide.nl<br />

of neem een kijkje<br />

op onze website,<br />

www.marketguide.nl<br />

39,-<br />

COMMUNICATIEWINKEL VAN MARKETGUIDE<br />

De Communicatiewinkel is een nieuw online marketingconcept,<br />

waarmee op zeer eenvoudige wijze professionele communicatie-<br />

middelen samengesteld kunnen worden, variërend <strong>van</strong> print tot<br />

online. De Communicatiewinkel is uitermate geschikt voor franchise-<br />

en dealerorganisaties.<br />

DE VOORDELEN OP EEN RIJ:<br />

• Lage opstartkosten<br />

• Lage implementatiekosten per middel<br />

• Snel en zeer gebruiksvriendelijk<br />

• 24 uur per dag bereikbaar<br />

• Optimale huisstijlbewaking<br />

• Voordelig voor de gebruiker<br />

IN DE PRAKTIJK:<br />

Faunaland, WERU, Toerkoop, Remia, Bloemenbureau Holland en<br />

diverse andere organisaties.<br />

Valutaboulevard 30, Amersfoort / T. (033) 450 20 25 / info@marketguide.nl / www.marketguide.nl<br />

Samen met partners Muntz/cross channel communicatie en Revenew/online marketing en technologie, hanteert MarketGuide de All Active-aanpak.<br />

All Active is een resultaatgerichte werkwijze die u verzekert <strong>van</strong> de juiste specialisten. Die u verzekert <strong>van</strong> succes.<br />

de chemische transistor<br />

Bij procesintensificatie in de chemie is ‘opschalen’ een bottleneck. Professor Ton Backx<br />

<strong>van</strong> de TU Eindhoven liet in het conferentieprogramma <strong>van</strong> HET Instrument zien hoe<br />

wordt geëxperimenteerd met een ‘chemische transistor’. Het chemisch transport en<br />

de daadwerkelijke reactie worden losgekoppeld en separaat gestuurd, under control<br />

gehouden. Op de foto de open reactor die wordt gebruikt voor de chemische transistor<br />

experimenten. Op de chip is een platina katalytisch stripje te zien met vergulde contacten.<br />

Foto: Bart <strong>van</strong> Overbeeke<br />

31


32 iA industriële automatisering<br />

aanpassing eu richtlijnen<br />

levert plussen en minnen op<br />

voor instrumentleveranciers<br />

binnen het bestaande kader <strong>van</strong> wettelijke richtlijnen <strong>van</strong> de europese unie is door de europese commissie recent een<br />

aantal aanpassingen geformuleerd. verschillende amendementen, die kracht <strong>van</strong> wet zullen krijgen, zijn gunstig voor<br />

de instrumentenbranche. er blijven in het framewerk nog wel wat zaken over die beter zouden kunnen en moeten.<br />

Gunstig is dat er nu de mogelijkheid komt<br />

om, bij het leveren <strong>van</strong> instrumenten, te<br />

verwijzen naar informatie op de website<br />

en adresgegevens op de verpakking<br />

te vermelden of in de begeleidende<br />

documenten op te nemen. Het afdwingen<br />

<strong>van</strong> markttoezicht met bijbehorende boetes,<br />

is ook een wens <strong>van</strong>uit de branche die<br />

wordt ingewilligd.<br />

Derde positieve punt is het accepteren <strong>van</strong><br />

eigen geaccrediteerde keurders binnen<br />

ondernemingen. De mogelijkheid die wordt<br />

toegelaten voor fabrikanten om gegevens op<br />

verzoek elektronisch te verstrekken, is ook in<br />

de lijn <strong>van</strong> wat de branche wil. De mogelijkheid<br />

om reeds in de handel op voorraad zijnde<br />

artikelen alsnog te verkopen, ook nadat<br />

voor deze instrumenten een nieuwe richtlijn<br />

in de nationale wetgeving is opgenomen,<br />

door vincent <strong>van</strong> der Wel<br />

is ook een welkome tegemoetkoming. Er<br />

is een overweging geformuleerd die zegt:<br />

“Wanneer een enkele EU conformiteitsverklaring<br />

specifieke problemen veroorzaakt<br />

door de complexiteit of de om<strong>van</strong>g <strong>van</strong> die<br />

EU verklaring, dan moet het mogelijk zijn die<br />

te ver<strong>van</strong>gen door een individuele conformiteitsverklaring,<br />

<strong>van</strong> toepassing voor dat<br />

specifieke instrument.” Ook die tekst is in<br />

lijn met de wensen <strong>van</strong> de branche.<br />

De instrumentenbranche kan blij zijn met<br />

deze resultaten. Wat minder reden tot<br />

blijdschap geeft is dat de Metrologierichtlijn<br />

niet in stemming is gebracht, <strong>van</strong>wege een<br />

meningsverschil tussen de juristen <strong>van</strong> de<br />

Commissie en het parlement. Toch mag<br />

wel verwacht worden dat de genoemde<br />

aanpassingen in de richtlijn meegenomen<br />

zullen worden.<br />

Dat in het framewerk de clausule is<br />

opgenomen dat instrumenten geschikt<br />

moeten zijn voor ‘toepassingen die<br />

redelijkerwijs te voorzien zijn’ roept vragen<br />

op. Een dergelijke formulering kan zowel<br />

een blanco cheque betekenen of als een<br />

zwaard <strong>van</strong> Damocles blijven hangen.<br />

Doel <strong>van</strong> de aanpassingen is overigens<br />

stroomlijning <strong>van</strong> de regelgeving<br />

binnen Europa en de regelgeving voor<br />

verschillende goederen. Het kader<br />

is inmiddels zo ingericht dat, nu de<br />

Commissie intern overeenstemming heeft,<br />

het Europees parlement de uitkomst<br />

ongewijzigd moet accorderen. <br />

Process automation user associations<br />

gaan samenwerken in europa<br />

vier verschillende europese organisaties <strong>van</strong> gebruikers <strong>van</strong> procesautomatiseringsapparatuur<br />

en -systemen hebben elkaar opgezocht om te praten over<br />

samenwerking. eI, eXeRa, naMuR en de in nederland gevestigde WIb ontmoetten<br />

elkaar recent in brussel.<br />

De vier organisaties representeren samen<br />

meer dan tweehonderd <strong>van</strong> de belangrijkste<br />

eindgebruikers <strong>van</strong> procesautomatisering.<br />

Vanuit die achtergrond zijn er grootse<br />

mogelijkheden wat betreft het delen <strong>van</strong><br />

kennis en het bundelen <strong>van</strong> krachten. De<br />

meeste eindgebruikerbedrijven, maar ook<br />

veel aanbieders <strong>van</strong> producten en systemen,<br />

zijn wereldmarktspelers. Niet meer dan<br />

logisch dus dat User Associations het er<br />

absoluut over eens waren dat het tijd werd<br />

om nader samen te werken.<br />

De eerste resultaten? Er werd overeenstemming<br />

bereikt over het regelmatig<br />

Huntsman kiest<br />

Plant one als<br />

pilotlocatie<br />

Het multinationale chemieconcern Huntsman investeert miljoenen<br />

in een pilotinstallatie in het Rotterdamse innovatiecentrum<br />

Plant One. De installatie zal chemische tests uitvoeren met als<br />

doel milieuvriendelijkere katalysatoren te ontwikkelen dan de<br />

huidige. European Operations Director Max <strong>van</strong> der Meer: “Deze<br />

ontwikkeling leidt tot het schoner en energiezuiniger produceren<br />

<strong>van</strong> chemicaliën in Rotterdam en de installatie zal ingezet worden<br />

om snel effectieve tests te kunnen uitvoeren voor verschillende<br />

eindgebruikers. Door het gebruik <strong>van</strong> andere katalysatoren kan het<br />

gebruik <strong>van</strong> zuren als homogene katalysatoren gereduceerd worden.<br />

Dit kan de energiebehoefte in de chemieketen alleen in Nederland<br />

al met 130 TJ verminderen. Wereldwijd zijn die cijfers helemaal<br />

aanzienlijk.” Juist omdat de installatie geschikt is voor verschillende<br />

bedrijven wordt de investering gesteund <strong>van</strong>uit de overheid via<br />

Havenbedrijf Rotterdam, TNO en ISPT, Institute for Sustainable<br />

Process Technology.<br />

Het project past binnen het kader <strong>van</strong> het innovatiebeleid <strong>van</strong> de<br />

overheid. De verplaatsing <strong>van</strong> de installatie <strong>van</strong> Huntsman <strong>van</strong> de<br />

Verenigde Staten naar Rotterdam is een opmerkelijk succes in dat<br />

beleid. Niet alleen maakt het project op termijn Nederland en de<br />

rest <strong>van</strong> de wereld schoner en duurzamer, nu al wordt Nederland<br />

uitwisselen <strong>van</strong> informatie en er werden<br />

gebundelde werkgroepen opgezet in de<br />

velden functionele veiligheid, draadloze<br />

automatisering, IT security, een selectie <strong>van</strong><br />

field flow devices en alarm management.<br />

Dat was meer dan men voorafgaande aan de<br />

bijeenkomst had verwacht.<br />

Daarnaast is inmiddels ook EEMUA,<br />

‘Engineering Equipment and Materials<br />

Users Association’, met de genoemde<br />

partijen in gesprek over een uitgebreidere<br />

samenwerking. EEMUA is een internationale<br />

organisatie die belangrijke gebruikers<br />

<strong>van</strong> technische apparaten en materialen,<br />

inclusief automatiseringstechnologie,<br />

representeert.<br />

De WIB is al vele jaren een gewaardeerde<br />

samenwerkingspartner <strong>van</strong> de <strong>FHI</strong>-branche<br />

voor Industriële Automatisering. <br />

www.exera.com<br />

www.wib.nl<br />

www.namur.de<br />

www.evaluation-international.com<br />

hierdoor aantrekkelijker voor onderzoek in procestechnologie<br />

en daarmee voor de ontwikkeling en toepassing <strong>van</strong> nieuwe<br />

procesregelapparatuur.<br />

Vorig jaar startte op hetzelfde terrein, waar voorheen ICI was<br />

gevestigd, de bouw <strong>van</strong> een nieuwe fabriek voor de verwerking <strong>van</strong><br />

plantaardige palmolie tot alcoholen. Wilmar Oleochemicals gaat,<br />

als Nederlandse firma die deel uitmaakt <strong>van</strong> het Aziatische concern<br />

Wilmar International, biologische halffabrikaten produceren zoals<br />

zeep, chocola en cosmetica. Aan onder andere Huntsman zullen<br />

straks vetalcoholen geleverd worden.<br />

Deze ontwikkeling past in de trend dat het grote petrochemische<br />

complex in Europoort een transitie ondergaat in de richting <strong>van</strong><br />

energyefficient en biobased productie. <br />

33


34 lT laboratorium technologie<br />

life science lab<br />

de lucht in<br />

een wolkenkrabber in Rotterdam waar ooit ambtenaren huisden, is in rap tempo<br />

omgebouwd tot gea<strong>van</strong>ceerd centrum voor bedrijven in de medische technologie<br />

en laboratorium technologie. Het pand stond al een tijdje leeg en is op 4 oktober<br />

officieel heropend als ‘Rotterdam science Tower’, RsT.<br />

De eerste bedrijven die zich hebben<br />

gevestigd zijn het in virusonderzoek<br />

gespecialiseerde Viroclinics, bekend <strong>van</strong><br />

Ab Osterhaus, Incubater II, Biosciences<br />

en Skyline Diagnostics. De opening is<br />

een eerste stap in de ontwikkeling <strong>van</strong><br />

een cluster voor medische innovatieve<br />

ontwikkeling in Rotterdam. Initiatiefnemers<br />

zijn Erasmus MC, vastgoedonderneming<br />

Fortress en de gemeente Rotterdam. Het is<br />

hun ambitie om een hotspot te creëren voor<br />

de internationale life sciences.<br />

Weg uit de crisis<br />

De ambitie blijkt al uit de titel <strong>van</strong> het<br />

debat dat vooraf ging aan de opening:<br />

‘Weg uit de crisis: innovatie en modern<br />

vakmanschap’. Tijdens de opening werd<br />

een convenant getekend ter oprichting<br />

<strong>van</strong> een kennisplatform voor verdere<br />

ontwikkeling <strong>van</strong> het medische cluster in<br />

Rotterdam. Dit convenant werd gesloten<br />

door BIRD Recruitment, Erasmus MC,<br />

Erasmus Universiteit Rotterdam, Fortress,<br />

Gemeente Rotterdam, Hogeschool<br />

Rotterdam, JOIN ontwikkeling, Laurens,<br />

Medical Delta Multiplier, ROC Zadkine,<br />

Stadshavens Rotterdam, Viroclinics<br />

Biosciences en het Valorisatieprogramma<br />

Rotterdam. De volgende stap in deze<br />

samenwerking is de ontwikkeling <strong>van</strong> de<br />

Science Boulevard Coolhaven. Dat staat<br />

voor 2014 op de planning.<br />

Hotspot<br />

Filosofie achter het initiatief is, het al<br />

bestaande spectrum aan life science<br />

bedrijvigheid in Rotterdam te versterken<br />

en zo een ‘toonaangevende positie in<br />

Nederland en in Europa te vervullen<br />

als knooppunt <strong>van</strong> medische expertise’,<br />

zoals de website <strong>van</strong> de RST vermeldt.<br />

De Rotterdam Science Tower dient het<br />

middelpunt te worden <strong>van</strong> de hotspot<br />

door daan Groeneveld<br />

die zich uitstrekt <strong>van</strong>af het Erasmus MC<br />

in westelijke richting tot en met Merwe-<br />

Vierhavens in het stadshavengebied.De<br />

toren is volledig heringericht en geschikt<br />

gemaakt voor bedrijven gericht op life<br />

science innovaties en spin-offs <strong>van</strong> het<br />

Erasmus Medisch Centrum en de Erasmus<br />

Universiteit. De herontwikkeling sluit aan<br />

bij de Rotterdamse aanpak <strong>van</strong> kantorenleegstand,<br />

die samen met vastgoedpartijen<br />

is ontwikkeld. Sinds 2011 is ruim 70.000 m2 verouderde kantoorruimte getransformeerd.<br />

Alle initiatieven komen in samenwerkingsverbanden<br />

tot stand.<br />

Te hoog<br />

Gebruik maken <strong>van</strong> elkaars kennis en<br />

ervaring en bereidheid die te delen, zijn<br />

kritische succesfactoren. In het geval <strong>van</strong><br />

de Rotterdam Science Tower is op die basis<br />

een creatieve oplossing gevonden voor het<br />

feit dat sommige laboratoriuminstallaties<br />

te hoog waren voor de bestaande<br />

verdiepingen: met de aanleg <strong>van</strong> vier<br />

enorme schachten werd dit verholpen.<br />

Deze bedrijvigheid heeft geresulteerd in<br />

een werkruimte <strong>van</strong> 15.000m2 voorzien <strong>van</strong><br />

alle noodzakelijke facilteiten voor moderne<br />

high tech laboratoria. De ruimtes worden<br />

verhuurd aan zowel startende ondernemers<br />

als aan groeiende en grote bedrijven in de<br />

life sciences sector. Het is de bedoeling<br />

binnen een jaar het gebouw volledig<br />

verhuurd te hebben. <br />

Investeren<br />

In crIsIstIjd<br />

Freek Rooze<br />

column<br />

In zijn boek General Theory of Employment, Interest and<br />

Money legde econoom John Maynard Keynes (1983-1946) uit<br />

waarom overheden moeten investeren als het slecht gaat<br />

met de economie. Anticyclisch investeren heet dat. Keynes<br />

opvattingen vonden in veel landen gehoor en brachten in<br />

de jaren ’50 en ’60 grote bloei. Hijzelf werd wereldberoemd.<br />

Hoewel er na die tijd weer nieuwe opvattingen de kop op<br />

staken, staat het idee <strong>van</strong> investeren in crisistijd, sinds de<br />

kredietcrisis, weer helemaal op de kaart.<br />

Wat goed is op macro-economisch niveau, kan ook goed<br />

zijn in de micro-economie. Uit onderzoek blijkt inderdaad<br />

dat bijna 30 procent <strong>van</strong> de bedrijven in crisistijd niet<br />

alleen kosten reduceert, maar ook (anticyclisch!) investeert.<br />

Ze snijden gericht en investeren om de kwaliteit en<br />

de prestaties <strong>van</strong> de onderneming te verbeteren. Het<br />

overgrote deel reduceert echter alleen maar kosten. Soms<br />

met de botte bijl. Menigmaal is die helaas zo bot, dat de<br />

effectiviteit <strong>van</strong> de organisatie afneemt en er waarde<br />

wordt vernietigd.<br />

Investeren in crisistijd heeft voordelen. Kosten <strong>van</strong><br />

investeringen zijn doorgaans lager dan in een tijd <strong>van</strong><br />

groei. Veel bedrijven hebben op dit moment minder<br />

werk en gaan daarom akkoord met betere condities.<br />

Dat biedt kansen. Als uw concurrenten niet investeren,<br />

kunt u kwalitatief een voorsprong opbouwen. Investeer<br />

in uzelf, in de kwaliteit <strong>van</strong> de medewerkers en in de<br />

bedrijfsprocessen. Dan zal uw organisatie bij een weer<br />

aantrekkende economie volledig op scherp staan. Ook<br />

ontstaan er tijdens een recessie vaak nieuwe, creatieve<br />

ideeën, die beter inspelen op marktbehoeften. Profiteer<br />

daar<strong>van</strong>.<br />

Aan de andere kant vraagt anticyclisch investeren om<br />

een gedegen afweging <strong>van</strong> de risico’s. Niet elk bedrijf kan<br />

investeren in een tijd <strong>van</strong> economische teruggang. Soms<br />

is het een kwestie <strong>van</strong> overleven. Maar als ik de geluiden<br />

op de beurs HET Instrument goed heb beluisterd, valt dat<br />

laatste in onze branche gelukkig mee. Laat u daarom niet<br />

door angsten leiden. Investeer in kwaliteit. Dan kijkt u later<br />

lachend op de crisis terug. <br />

Freek Rooze<br />

a.f.rooze@salessupport.nl<br />

35


ReveNew helpt u bij het bedenken, realiseren en succesvol maken <strong>van</strong> al<br />

uw internetactiviteiten. Verder brengt ReveNew de kansen en de risico’s<br />

<strong>van</strong> internetactiviteiten in beeld en realiseert internetoplossingen op maat.<br />

Hierdoor behaalt u een maximaal rendement uit uw internetinvestering.<br />

U kunt ReveNew voor al uw internetactiviteiten inschakelen, zo heeft u<br />

slechts één adres op weg naar uw internetsucces.<br />

Neem vrijblijvend contact op of ga naar www.revenew.nl<br />

Samen met partners Muntz/cross channel communicatie en Marketguide/web based marketing tools, hanteert Revenew de All Active-aanpak.<br />

All Active is een resultaatgerichte werkwijze die u verzekert <strong>van</strong> de juiste specialisten. Die u verzekert <strong>van</strong> succes.<br />

e overheid moet veel meer geld investeren in het topsectorenbeleid rond<br />

‘dmedische technologie. dat is de manier om de gezondheidszorg betaalbaar,<br />

<strong>van</strong> hoogstaande kwaliteit en voor iedereen toegankelijk te houden’. dat<br />

concludeerde de community <strong>van</strong> bedrijven en instituten die zijn aangesloten bij<br />

het publiek-private samenwerkingsverband cTMM. Het ‘center for Translational<br />

Molecular Medicine’ organiseerde op 9 oktober, in perscentrum nieuwspoort<br />

een debat met een aantal leden <strong>van</strong> de Tweede Kamer over de toekomst <strong>van</strong><br />

technologische innovatie in de medische sector.<br />

medische technologie mt<br />

<strong>Jan</strong> raaijmakers:<br />

“Topsectorenbeleid MT<br />

wassen neus”<br />

Om nieuwe, kostbare geneesmiddelen en<br />

therapieën te kunnen blijven aanbieden,<br />

is er een urgente behoefte om de<br />

effectiviteit daar<strong>van</strong> beter te kunnen<br />

voorspellen. Tegelijkertijd zijn dringend<br />

nieuwe methoden gewenst om ziekten in<br />

een vroeger stadium op te sporen. Tom<br />

Oostrom, directeur <strong>van</strong> de Nierstichting<br />

en voorzitter <strong>van</strong> de Samenwerkende<br />

Gezondheidsfondsen: “Vroegdiagnostiek<br />

werkt kostenbesparend. Als mensen<br />

eenmaal klachten hebben, vallen de<br />

ziektekosten veel hoger uit. Zo kost<br />

nierdialyse jaarlijks maar liefst 80.000 euro<br />

per patiënt.” En hoogleraar Cardiologie<br />

Ygal Pinto (AMC): “Er is enorm veel te<br />

winnen als je eerder kunt ingrijpen.”<br />

Meer investeren in medische innovatie<br />

is dus dringend gewenst, concludeerde<br />

onder andere <strong>Jan</strong> Raaijmakers, Vice<br />

President External Scientific Collaborations<br />

Europe <strong>van</strong> GlaxoSmithKline: “Nu is<br />

het topsectorenbeleid voor de medische<br />

technologie een wassen neus. De overheid<br />

draait de geldkraan voor veelbelovend<br />

onderzoek halverwege de rit dicht,<br />

terwijl Nederland tot voor kort nota bene<br />

als lichtend voorbeeld gold voor het<br />

buitenland.”<br />

En Joop Sistermans, voorzitter <strong>van</strong> de<br />

Raad <strong>van</strong> Toezicht <strong>van</strong> CTMM: “CTMMonderzoek<br />

werkt niet alleen in hoge mate<br />

kostenbesparend voor de zorg, maar<br />

nieuwe hoogwaardige technologieën zijn<br />

als exportproduct ook goed voor de BV<br />

Nederland.”<br />

Bij D66 vond het pleidooi in ieder geval<br />

gehoor. Tweede Kamerlid Pia Dijkstra:<br />

“Ruimte geven aan innovatie is heel<br />

belangrijk. Als het gaat om 150 miljoen<br />

euro die de overheid moet investeren,<br />

lijkt mij dat geen probleem. Ik ga hierover<br />

praten met onze financieel woordvoerder.”<br />

Het woord is nu aan de politiek, en daar<br />

zit gelijk de crux; als alleen Pia Dijkstra<br />

goed is geïnformeerd en de urgentie <strong>van</strong><br />

het onderwerp beseft, zal er alsnog weinig<br />

gebeuren. <br />

CTMM is een Nederlands publiekprivaat<br />

samenwerkingsinitiatief. Alle<br />

Nederlandse universitair medische<br />

centra, enkele universiteiten en meer<br />

dan 85 bedrijven werken actief samen<br />

om nieuwe vindingen sneller aan het<br />

bed <strong>van</strong> de patiënt te brengen. CTMM<br />

telt momenteel 112 partners.<br />

37


advertentie<br />

pagina <strong>van</strong> de ridder<br />

door luc Knaven<br />

medische technologie mt<br />

Freeriders bezorgen<br />

medische technologie<br />

slechte naam<br />

Met enige regelmaat wordt in de media melding gemaakt <strong>van</strong> incidenten rondom medische hulpmiddelen. Incidenten<br />

die betrekking hebben op vervalsingen, ontbrekende ce-markering, ongewenste beïnvloeding <strong>van</strong> zorgprofessionals<br />

of zelfs fraude. opvallend is dat het hier vaak zogenoemde ‘freeriders’ betreft; bedrijven die niet bij een brancheorganisatie<br />

zijn aangesloten. Hiermee bezoedelt een kleine groep de goede naam <strong>van</strong> de verder professioneel opererende medische<br />

technologie sector.<br />

De Nederlandse brancheorganisatie voor<br />

Medische Technologie, aangesloten bij<br />

<strong>FHI</strong>, schat dat ongeveer tien tot vijftien<br />

procent <strong>van</strong> de sector bestaat uit ‘freeriders’.<br />

Deze bedrijven zijn niet aangesloten op<br />

essentiële informatiestromen en veiligheidsalerts<br />

<strong>van</strong>uit de brancheorganisatie en zijn<br />

niet gecommitteerd aan de landelijke GMH<br />

gedragscode. Het motief om zich niet aan te<br />

sluiten blijft onduidelijk. De kosten kunnen<br />

het niet zijn. Een gemiddeld abonnement<br />

bij de golfclub kost meer dan de bijdrage<br />

voor branchelidmaatschap.<br />

De brancheorganisatie werkt hard en<br />

effectief aan kennisoverdracht en aan het<br />

verhogen <strong>van</strong> de professionaliteit binnen<br />

de sector. Kwaliteit en veiligheid zijn<br />

hot topics. Intensieve scholingstrajecten<br />

waarborgen dat medische bedrijven over<br />

de juiste kennis beschikken. Het gaat dan<br />

over zaken als de CE-MDD, milieuregels<br />

zoals ROHS & WEEE/AEEA, tracebility,<br />

recall en post market surveillance,<br />

risico’s <strong>van</strong> counterfeit, infectiepreventie,<br />

onderhoudsprotocollen en de GMH code.<br />

Uit eigen ervaring binnen de brancheorganisatie<br />

is voor <strong>FHI</strong> duidelijk dat veel<br />

freeriders niet of slecht geïnformeerd<br />

zijn over geldende milieuwetgeving en<br />

nauwelijks op de hoogte zijn <strong>van</strong> essentiële<br />

kwesties die in de sector spelen. Het is<br />

niet verbazend dat veel <strong>van</strong> de recente<br />

problemen met medische hulpmiddelen zich<br />

juist in de groep <strong>van</strong> freeriders afspelen.<br />

Het wordt hoog tijd dat binnen de<br />

zorgmarkt het kaf <strong>van</strong> het koren wordt<br />

gescheiden. Professionele zorginstellingen<br />

zouden zich veel meer dan nu het geval is<br />

moeten afvragen met wie zij eigenlijk zaken<br />

doen. Ziekenhuizen en zorgverzekeraars<br />

zouden minimaal moeten eisen dat een<br />

leverancier is aangesloten bij de GMH<br />

gedragscode. Zo verzekert men zich <strong>van</strong><br />

veilige en maatschappelijk verantwoorde<br />

inkoop. Bedrijven die de kennis en<br />

informatiestroom <strong>van</strong> brancheverenigingen<br />

ontberen, zouden expliciet aan de klanten<br />

moeten aantonen hoe bij hen de kennis en<br />

continuïteit rondom veiligheid, kwaliteit,<br />

specifieke wetgeving en aansprakelijkheid<br />

afdoende wordt gewaarborgd. <br />

39


40 41<br />

fun&educatIetechnoloGIeboekbesprekInGfun&educatIetecnolo<br />

boekrecensie door kees Groeneveld<br />

Een amerikaans pleidooi voor<br />

minder marktwerking!<br />

De Amerikaan Michael Sandel schijnt in de<br />

VS zalen vol zakenlieden te trainen in moreel<br />

besef. Dat is opmerkelijk in de <strong>van</strong> oorsprong<br />

‘cowboy-cultuur’. In zijn boek “What Money<br />

Can’t Buy, The Moral Limits of Markets” lees<br />

je hoe deze man denkt en redeneert. Je zou<br />

het bijna traditioneel Europees noemen, maar<br />

zijn manier <strong>van</strong> schrijven, overtuigen, blijft<br />

toch wel echt Amerikaans.<br />

Sandel heeft een heel sterk punt te pakken. In<br />

de periode na de koude oorlog, het tijdperk<br />

<strong>van</strong> Reagan en Thatcher, Clinton en Blair, de<br />

periode <strong>van</strong> het markttriomfalisme, is het<br />

geloof in de werking <strong>van</strong> marktmechanismen<br />

zo dogmatisch geworden, dat het uit de hand<br />

is gelopen. Dat heilige geloof in de markt<br />

wankelt nu volgens Sandel. Veel economen<br />

blijven het prediken, maar het blijkt vaak niet<br />

boekbespreking<br />

tentoonstelling<br />

te kloppen, aldus Randel. Er zijn nu eenmaal<br />

zaken die je niet in geld kunt uitdrukken.<br />

Hele reeksen voorbeelden somt Sandel op.<br />

Zijn stelling is dat je elke keer opnieuw de<br />

vraag moet stellen of je inderdaad ergens een<br />

prijs aan moet hangen, bijvoorbeeld het recht<br />

om niet in de rij te hoeven staan of het recht<br />

om een zitting <strong>van</strong> het parlement bij te<br />

wonen. Moeten ouders een kind betalen voor<br />

normaal gedrag, als het kind normaal zijn<br />

huiswerk maakt, of voor het recht om je kind<br />

naar een bepaalde school te kunnen laten<br />

gaan waar de opleiding beter is.<br />

Steeds beargumenteert Sandel dat<br />

marktwerking kan leiden tot oneerlijkheid,<br />

- als je het niet kunt betalen, dan krijgt jouw<br />

kind een mindere opleiding - en dat<br />

marktwerking een goed corrumpeert, minder<br />

instrumentatie in het Procesveld<br />

Instrumentatie in het Procesveld, gaat over alle<br />

meet- en regelapparatuur die zich bevindt in de<br />

onmiddellijke nabijheid <strong>van</strong>, of direct verbonden is<br />

aan, het proces. In dit boek wordt het belang <strong>van</strong><br />

correct en nauwkeurig meten en regelen besproken<br />

en geïllustreerd met praktijkvoorbeelden. Hierbij<br />

worden <strong>van</strong>uit deskundige achtergrond meerdere<br />

‘good practices’ belicht. De keuze <strong>van</strong> de juiste<br />

apparatuur is belangrijk, maar in dit boek staat<br />

Sikko de Jong ook stil bij juiste montage en<br />

toepassing. Immers, de fraaie eigenschappen <strong>van</strong><br />

een ‘fit-for-purpose’ instrument met prima<br />

interesse in een eetbare tijdmachine?<br />

In Naturalis te Leiden loopt tot en met 6 januari 2013 de tentoonstelling ‘Designers & Artists 4 Genomics’.<br />

Prijswinnende levende kunstprojecten, die bij een eerste kennismaking verwondering en vragen oproepen.<br />

Wat dacht u <strong>van</strong> levend pigment, een urinedagboek, een interactief plantmedium of een eetbare tijdmachine?<br />

De kunstenaars werkten samen met genomics instituten die onderzoek doen naar de genen <strong>van</strong> mensen,<br />

dieren, planten en micro-organismen. De tentoonstelling Designers & Artists 4 Genomics staat op de 5e<br />

verdieping in de zaal Onderzoek in Uitvoering. <br />

naturalis Pesthuislaan 7, leiden / www.naturalis.nl / www.da4ga.nl<br />

waard maakt, handel in menselijke organen.<br />

Sandel heeft dus een punt. Maar naarmate je<br />

langer leest in het boek gaat het je toch een<br />

beetje tegenstaan. Al die voorbeelden, iedere<br />

keer die eindeloos uitgesponnen redenering.<br />

Soms denk je dat het borrelpraat is waarmee<br />

geprobeerd wordt een wetenschappelijke<br />

onderbouwing te formuleren. Maar tegelijk is<br />

het een heftig boek. Mooie afsluiter toch wel<br />

weer om de commercialisering <strong>van</strong> de<br />

maatschappij, die leidt tot een tweedeling, te<br />

karakteriseren als de ‘skyboxification of<br />

American life’. Goed om kennis <strong>van</strong> te nemen,<br />

maar je leest het niet echt voor je plezier. <br />

ISBN: 9780374983918 / www.bol.com<br />

specificatie, kunnen volledig teniet worden gedaan<br />

door een verkeerde montage. Dit boek is<br />

geschreven <strong>van</strong>uit dit uitgangspunt. Het is een<br />

praktisch handboek voor de plant technician,<br />

operator, installation supervisor, engineer of<br />

student. Herkenbaar en <strong>van</strong>uit de praktijk<br />

geschreven. <br />

ISBN: 9789076128009 / Boek te bestellen via:<br />

http://marleentje.wufoo.com/forms/instrumentatie-in-hetprocesveld/<br />

boekbespreking<br />

de innovatiebrouwerij<br />

<strong>van</strong> idee naar vernieuwing<br />

Jelle Kok en Noks Nauta hebben<br />

gedurende een jaar een groep<br />

creatievelingen begeleid bij het realiseren<br />

<strong>van</strong> hun ideeën. Tijdens deze<br />

bijeenkomsten ontstond het idee dat hun<br />

methode voor meer mensen nuttig zou<br />

kunnen zijn. Dit boek is bedoeld om<br />

mensen met ideeën houvast te geven in<br />

het proces dat zij zullen moeten doorlopen<br />

om tot realisatie <strong>van</strong> hun idee te komen.<br />

De naam Innovatiebrouwerij slaat op een<br />

proces <strong>van</strong> bereiding: een idee is niet af,<br />

vergelijk het met een ruwe diamant die<br />

keer op keer geslepen moet worden<br />

voordat de waarde er<strong>van</strong> zichtbaar is.<br />

En zoals het spreekwoord al zegt, er moet<br />

‘leven in de brouwerij’ worden gebracht:<br />

een nieuw idee zorgt voor een nieuw<br />

perspectief en een nieuwe toekomst. Door<br />

het volgen <strong>van</strong> de stappen in het<br />

realisatieproces, met behulp <strong>van</strong> nuttige<br />

voorbeelden en oefeningen, kom je steeds<br />

dichter bij je doel. Met dit boek blijft een<br />

idee niet een droom, maar wordt het de<br />

realiteit. <br />

ISBN 9789026522338 / www.pearson-nl.com<br />

vergaderfaciliteiten<br />

bij fhI op landgoed<br />

leusderend<br />

Voor haar leden biedt <strong>FHI</strong> de mogelijkheid tegen<br />

geringe kosten gebruik te maken <strong>van</strong> vergaderfaciliteiten.<br />

U kunt de vergaderzalen gebruiken<br />

met koffie, thee, frisdrank en alle gewenste<br />

extra faciliteiten.<br />

Wanneer u gebruik wenst te maken <strong>van</strong> een <strong>van</strong><br />

de vergaderzalen, neem dan contact op met het<br />

<strong>FHI</strong>-bureau; Iemeke Kunst of Shirley <strong>van</strong> Schaarenburg,<br />

telefoon: (033) 465 75 07. Uiteraard is de<br />

beschikbaarheid beperkt tot de periodes dat er<br />

geen branche-vergaderingen zijn.<br />

www.fhi.nl/vergaderfaciliteiten


42<br />

personalIa aGenda branchenIeuws personalIa aGenda branchenIeuws<br />

personalIa aGenda<br />

branchenIeuws nIeuwe<br />

leden<br />

Aad Veenman is met<br />

terugwerkende kracht per<br />

1 juni 2012 benoemd tot<br />

opvolger <strong>van</strong> Ruud Lubbers<br />

als voorzitter <strong>van</strong> de Raad<br />

<strong>van</strong> Toezicht <strong>van</strong> ECN/NRG. Aad Veenman maakt<br />

sinds 1 juni 2008 deel uit <strong>van</strong> deze Raad. Eerder<br />

was hij president directeur <strong>van</strong> NS en bestuursvoorzitter<br />

<strong>van</strong> Stork<br />

Aad Veenman<br />

Johan Vonk is benoemd als<br />

nieuwe algemeen directeur<br />

bij Betronic Solutions BV. In<br />

deze functie is hij<br />

eindverantwoordelijk voor<br />

het strategische en operationele beleid <strong>van</strong><br />

Betronic Solutions. Hij zal, samen met het<br />

management-team, het bedrijf verder positioneren<br />

als de ‘electrical engineering’ en ‘supply chain<br />

management’ onderneming met kennis/kunde op<br />

het gebied <strong>van</strong> energie, energie conversie,<br />

elektrisch vervoer, regeltechniek en telematica.<br />

Johan Vonk Claudia Pronk Anton H. Schaaf Miša Džoljic<br />

Na het verstrijken <strong>van</strong> zijn<br />

reguliere zittingsperiode<br />

<strong>van</strong> 6 jaar heeft dr. Hans<br />

<strong>Jan</strong>ssen tijdens de Algemene<br />

Ledenvergadering <strong>van</strong> de<br />

NVKC de voorzittershamer overgedragen aan dr.<br />

Claudia Pronk-Admiraal. In het jaar dat de NVKC<br />

65 jaar bestaat is zij nu de eerste vrouwelijke<br />

voorzitter <strong>van</strong> de vereniging.<br />

Op 1 oktober is ir. Anton H.<br />

Schaaf , Voorzitter <strong>van</strong> de<br />

Raad <strong>van</strong> Bestuur <strong>van</strong> Océ<br />

N.V., benoemd tot lid <strong>van</strong> de<br />

Raad <strong>van</strong> Toezicht <strong>van</strong> de<br />

Universiteit Twente. Hij neemt de plaats in <strong>van</strong><br />

Ellen de Brabander. Vanaf 2006 is Schaaf verbonden<br />

aan Océ N.V., eerst als Chief Technology &<br />

Operations Officer. Sinds april 2012 is hij ceo <strong>van</strong><br />

deze onderneming. Daarnaast is hij onder meer<br />

bestuurslid <strong>van</strong> de Technologiestichting STW.<br />

Met ingang <strong>van</strong> 1 november<br />

is professor dr. Miša Džoljic,<br />

benoemd als nieuwe rector<br />

magnificus en CEO <strong>van</strong><br />

Nyenrode Business<br />

Universiteit. Voorafgaand aan zijn benoeming op<br />

Nyenrode Business Universiteit was Miša Džoljic lid<br />

<strong>van</strong> de Raad <strong>van</strong> Bestuur <strong>van</strong> het Academisch<br />

Medisch Centrum in Amsterdam en vice-decaan<br />

<strong>van</strong> de Medische Faculteit <strong>van</strong> de Universiteit <strong>van</strong><br />

Amsterdam.<br />

Mr. Simone Davina is <strong>van</strong>af<br />

1 augustus benoemd tot<br />

General Counsel Legal &<br />

Compliance <strong>van</strong> Siemens<br />

Nederland. In haar functie<br />

zal zij deel uitmaken <strong>van</strong> het Executive<br />

Management. Mevrouw Davina volgt in deze<br />

functie de heer Fred <strong>van</strong> der Drift op.<br />

Simone Davina Frans <strong>van</strong> der Helm Gerard <strong>van</strong> de Aast Pauline Smeets Titia Siertsema<br />

Tijdens het STW-Jaarcongres<br />

op 11 oktober reikte<br />

secretaris-generaal Chris<br />

Buijink <strong>van</strong> het ministerie<br />

<strong>van</strong> EL&I de Simon Stevin<br />

Meester-prijs uit aan professor dr. Frans <strong>van</strong> der<br />

Helm <strong>van</strong> de TU Delft. Tijdens zijn dankwoord<br />

droeg Van der Helm een prototype <strong>van</strong> een<br />

bionisch pak. Het pak registreerde verschillende<br />

functies in zijn lichaam terwijl hij sprak. Op twee<br />

grote schermen achter hem was daardoor onder<br />

meer te volgen hoe hoog zijn hartslag was en waar<br />

hij zijn ogen op richtte. Van der Helm is expert op<br />

het gebied <strong>van</strong> bio-robotica. Hij leidt het landelijke<br />

onderzoeksprogramma NeuroSIPE, en het<br />

landelijke onderzoeksprogramma H-haptics.<br />

Royal Imtech wil Gerard <strong>van</strong><br />

de Aast met ingang <strong>van</strong><br />

april 2013 benoemen tot<br />

chief executive officer.<br />

Van de Aast is nu nog<br />

werkzaam als bestuursvoorzitter <strong>van</strong> bouwbedrijf<br />

VolkerWessels. Hij is/wordt de opvolger <strong>van</strong> René<br />

<strong>van</strong> der Bruggen.<br />

Oud-Kamerlid Pauline<br />

Smeets uit Sittard is per<br />

1 november Directeur<br />

Services bij zorginstelling<br />

Mondriaan te Heerlen.<br />

Smeets zat bijna 10 jaar voor de PvdA in de Tweede<br />

Kamer. Ze was jarenlang lid <strong>van</strong> de vaste<br />

Kamercommissie <strong>van</strong> Economische Zaken en in die<br />

rol onderhield ze veel contact met <strong>FHI</strong>.<br />

De ledenraad <strong>van</strong><br />

UNETO-VNI heeft ingestemd<br />

met de benoeming <strong>van</strong> Titia<br />

Siertsema als nieuwe<br />

voorzitter <strong>van</strong> de<br />

brancheorganisatie per 1 januari 2013. Siertsema is<br />

nu nog algemeen directeur <strong>van</strong> de vereniging. Ze<br />

volgt Marcel Engels op in deze functie. Engels blijft<br />

wel actief als vertegenwoordiger <strong>van</strong> UNETO-VNI<br />

bij de Europese brancheorganisatie.<br />

fhI-actIvIteIten<br />

Netherlands<br />

MicroNanoConference<br />

10 & 11 december 2012<br />

Laboratorium Technologie voor<br />

Dummies<br />

29 januari 2013<br />

Future Technology Today<br />

31 januari 2013<br />

(onder voorbehoud)<br />

EMC-dag voor installateurs<br />

5 februari 2013<br />

User Interface Design Seminar<br />

6 februari 2013<br />

Laborama<br />

www.laborama.be<br />

Groot-Bijgaarde (B)<br />

14 & 15 maart 2013<br />

Pittcon<br />

www.pittcon.org<br />

Philadelphia, PA (USA)<br />

17 t/m 21 maart 2013<br />

Hannover Messe<br />

www.hannovermesse.de<br />

Hannover (D)<br />

8 t/m 12 april 2013<br />

Lasys<br />

www.lasys-messe.de<br />

Stuttgart (D)<br />

3 t/m 5 juni 2013<br />

Redactie<br />

Bureau <strong>FHI</strong><br />

Jethro Brussaard<br />

Daan Groeneveld<br />

Kees Groeneveld<br />

Paul <strong>van</strong> Nieuwenburg, MUNTZ<br />

Redactieadres<br />

Postbus 366, 3830 AK LEUSDEN<br />

Telefoon: (033) 465 75 07<br />

Fax: (033) 461 66 38<br />

Internet: www.fhi.nl<br />

E-mail: info@fhi.nl<br />

Zorgtotaal<br />

13 t/m 15 maart 2013<br />

Sense of Contact<br />

10 april 2013<br />

LabAutomation<br />

april 2013<br />

Electronics & Automation<br />

28 t/m 30 mei 2013<br />

Industrial Ethernet<br />

mei 2013<br />

InternatIonale beurZen<br />

en conGressen<br />

colofon<br />

High Tech Equipment<br />

Engineering Workshop<br />

mei/juni 2013<br />

Flow, Analyse & Control Show<br />

11 & 12 juni 2013<br />

Vermogenselektronica<br />

18 juni 2013<br />

(onder voorbehoud)<br />

Voor de meest actuele stand <strong>van</strong> zaken: www.fhi.nl/activiteiten.<br />

Biotechnica<br />

www.biotechnica.de<br />

Hannover (D)<br />

8 t/m 10 oktober 2013<br />

Productronica 2011<br />

www.productronica.com<br />

München (D)<br />

12 t/m 15 november 2013<br />

Analytica<br />

www.analytica.de<br />

München (D)<br />

1 t/m 4 april 2014<br />

Advertentieverkoop<br />

www.muntz.nl<br />

Telefoon (033) 450 20 20<br />

Vormgeving<br />

MUNTZ<br />

Cartoon<br />

Studio Artjan<br />

Druk<br />

Drukkerij Van de Ridder<br />

Hoewel bij deze uitgave de uiterste zorg is nagestreefd, kan voor eventuele (druk)fouten en<br />

onvolledigheden niet worden ingestaan en aanvaarden de auteurs, redactie en het bureau<br />

<strong>van</strong> <strong>FHI</strong> geen aansprakelijkheid.<br />

TEVEL Components en Systems overgenomen door Eric Sülter<br />

In maart is TEVEL Components en Systems overgenomen door Eric Sülter. Oprichter<br />

Lambert ten Velde blijft nog drie jaar bij het bedrijf betrokken. Tevel Components<br />

richt zich op componenten en de toepassingen er<strong>van</strong>: meetinstrumenten,<br />

aandrijfsystemen en besturingen. Tevel Systems bedenkt turnkey oplossingen voor<br />

automatiseringsvraagstukken.<br />

Honeywell koopt branchegenoot Saia-Burgess<br />

Het Amerikaanse Honeywell koopt branchegenoot Saia-Burgess en verstevigd hiermee zijn positie in de<br />

gebouwautomatiseringsmarkt. Beide bedrijven zijn lid <strong>van</strong> de <strong>FHI</strong>-branche voor Industriële Automatisering en<br />

<strong>van</strong> de vorig jaar opgerichte branche voor Gebouw Automatisering. De overnametransactie moet eind januari<br />

2013 afgerond zijn. De producten <strong>van</strong> Saia-Burgess zullen als onderdeel <strong>van</strong> Honeywells ‘‘Environmental and<br />

Combustion Controls (ECC)’ divisie worden verdeeld op de Europese, Afrikaanse en Middenoosten markt.<br />

MAX designers verhuisd<br />

Het industrieel ontwerpbureau MAX designers is verhuisd naar De Fabriek<br />

<strong>van</strong> Delfshaven. Het nieuwe adres is per 22 November 2012: Mathenesserdijk<br />

416G, 3026 GV, Rotterdam. Overige gegevens zijn niet gewijzigd. MAX<br />

designers timmert aan de weg met onder meer machines voor Tempress en<br />

kunststof bruggen voor de havens <strong>van</strong> Rotterdam. Zie www.maxdesigners.nl.<br />

Het PI Jaarboek 2013 is uit!<br />

PI Nederland, de vereniging <strong>van</strong> bedrijven die Profibus promoten, heeft een nieuw<br />

jaarboek uitgebracht. Naast de nodige hoeveelheid branchegerichte informatie<br />

en leuke artikelen, bevat het PI Jaarboek 2013 nieuws <strong>van</strong> de vereniging, veel<br />

technische know-how en een overzicht <strong>van</strong> PI-leveranciers en hun bedrijfsprofielen.<br />

Het meer dan vijftig pagina’s tellende naslagwerk is een uitgave <strong>van</strong> PI Nederland<br />

in samenwerking met het vaktijdschrift Automatie | PMA. Het PI Jaarboek 2013 is<br />

opvraagbaar bij Ronald ten Boden, r.ten.boden@fhi.nl.<br />

Texim Europe en Inventek Systems tekenen Europese distributie-overeenkomst<br />

Texim-Europe, lid <strong>van</strong> de branche voor Industriële Electronika, en Inventek Systems hebben een Europese<br />

distributie-overeenkomst getekend voor de complete portfolio WiFi- and GPS-modules <strong>van</strong> Inventek. De modulen<br />

zijn vooral bedoeld voor fabrikanten die draadloze verbinding aan hun product willen toevoegen, maar die geen<br />

uitgebreide ervaring hebben met WiFi- of HF-technieken.<br />

Samenwerkingsverband SPIE Controlec en Flowid<br />

SPIE Controlec Engineering en MinacNed-lid Flowid tekenden in september een intentieverklaring voor een<br />

strategisch samenwerkingsverband. Beide partijen willen voor het uitvoeren <strong>van</strong> projecten gebruik maken<br />

<strong>van</strong> elkaars expertise en knowhow om zo de nodige synergie te bereiken. De implimentatie <strong>van</strong> ‘spinning disc<br />

reactoren’, een technologie met grote potentie voor vele toepassingen in de procesindustrie, is de hoofdinzet<br />

voor dit samenwerkingverband.<br />

Applikon Biotechnology bouwt nieuw in Delft en China<br />

Applikon Biotechnology, lid <strong>van</strong> de <strong>FHI</strong>-laboratoriumbranche, is eind<br />

september gestart met de nieuwbouw <strong>van</strong> een bedrijfspand op het<br />

hightech science park ‘Technopolis’ in Delft. Directeur Erik Kakes geeft<br />

hiermee een duidelijk signaal af dat Applikon Biotechnology de toekomst<br />

met vertrouwen tegemoet ziet. Tegelijkertijd bouwt de internationaal<br />

opererende leverancier <strong>van</strong> bioreactorsystemen een productiefaciliteit in<br />

China <strong>van</strong> waaruit het de snelgroeiende Aziatische markt zal bedienen.<br />

Industriële Elektronica<br />

Sense observation Systems B.V.<br />

Lloydstraat 5<br />

3024 EA ROTTERDAM<br />

Industriële Automatisering<br />

FFEW B.V.<br />

Duikerweg 7a<br />

5145 NV WAALWIJK<br />

Omron Electronics B.V.<br />

Wegalaan 61<br />

2132 JD HOOFDDORP<br />

Zilvertron<br />

Achterwetering 7b<br />

2871 RK SCHOONHOVEN<br />

Imtech Marine Netherlands B.V.<br />

Sluisjesdijk 155<br />

3087 AG ROTTERDAM<br />

Laboratorium Technologie<br />

Rimed B.V.<br />

Kopstuk 4<br />

6836 EW ARNHEM<br />

Eendenparkweg 35A-2<br />

3852 LC ERMELO<br />

RETSCH Benelux<br />

Kontichsesteenweg 17<br />

2630 AARTSELAAR<br />

Prolyse B.V.<br />

Sluisweg 1b<br />

5102 VA DONGEN<br />

43


All Active<br />

Samen met partners Revenew/online marketing en technologie en Marketguide/web based marketing tools, hanteert Muntz de All Active-aanpak.<br />

All Active is een resultaatgerichte werkwijze die u verzekert <strong>van</strong> de juiste specialisten. Die u verzekert <strong>van</strong> succes.<br />

Muntz helpt merken verder<br />

Muntz biedt het allerbeste op het gebied <strong>van</strong> reclame. En trouwens<br />

ook op het gebied <strong>van</strong> branding, online marketing, direct marketing<br />

en de meeste andere communicatietechnieken. Dat kunnen we<br />

omdat we All Active zijn: een unieke werkwijze die uitgaat <strong>van</strong> het<br />

activeren <strong>van</strong> alle kennis, ervaring en talent die we in huis hebben.<br />

Een werkwijze dus die succes onvermijdelijk maakt.<br />

In het filmpje op onze website leggen we in anderhalve<br />

minuut precies uit wat All Active is. En waarom uw merk<br />

er zo enorm bij gebaat zou zijn.<br />

muntz.nl

Hooray! Your file is uploaded and ready to be published.

Saved successfully!

Ooh no, something went wrong!