pdf (7.4 Mb) - Nederlandse Vereniging voor Ruimtevaart

AN: DE NEDE /GING VO UI
en
DE NEDERLANDSE VERENIGING VOOR RAKETONDERZOEK (NERO),
eide verenigingen, zijn aangeslofen bij de afdeling Ruimtevaart van de Koninklijke
Nederlandse Vereniging voor Luchtvaart (K,N,V,v, L,)

Het eerste nummer na de zomer is vooral gewijd aan een ,cvlootschouw'" van de nog bestaande
ruimteschepen (en van degene die in de laatste tijd zijn gelanceerd) en van de raketten die
hen in hun baan gebracht hebben,
We openen de reeks van artikelen met een verslag van Ir, Kempers, onze toekomstige secIe--
taris over het symposium te Louveciennes
De Redactie,
Op het twaalfde internationale ruimtevaactcongres van de I,A.F., dat van 1 tot 7 oktober 1961
te Washington gehouden wordt, is onze vereniging vertegenwoordigd door onze voorzitter,
dr- ir J,M, J, Kooy,
Verslag van het symposium georganiseerd door de Internationale
A st ronaot i s ch e Ac adem i e
door Ir, R,T,W, Kempers.
Op 19, 20 en 21 juni 1961 hield de Internationale Astronautische Academie (IAA) zijn eerste
bijeenkomst op een landgoed te Louveciennes, even ten Westen van Parijs, Op dit eerste
symposium werden baanproblemen. besproken betrekkinghebbendeop vluchten naar demaanende plu-
neten; kunstmanen, en de terugkeer in de aarde dampkring,
ongeveer 80 deelnemers kwam bijna de helft uit Frankrijk zelf en ruim een vijfde uit
nigde Staten, Verder waren aanwezig: 6 Italianen, 6 West-Duitsers, 3 Engelsen,
erlanders, 2 Belgen, 2 Tsjechen en een deelnemer uit Bulgarije, Nieuw-Zeeland, Noord-
d, Oostenrijk en Yoego-Slavie. De collega's uit de Soviet-Unie konden niet deelnemen
wegens drukke werkzaamheden,
Na een introductie van Prof, von Karman, in zijn functie van directeur van de IAA, waarin hij
o.a, stelde dat gebroken Engels en gebroken Frans voor alle deelnemers waarschijnlijk het
beste zou zijn te volgen, spraken de heren Brun en Libby een welkomstwoord uit"
Hierna hield Prof, von Karman een inleiding tot de lezingen, Hij deelde o,a, mede dat het
werk van de IAA voor ongeveer drie jaar mogelijk was gemaakt door een subsidie van de Gug-
genheim Stichting, Na deze periode zullen andere financieringsmiddelen moeten worden ge-
vonden, Dit eerste symposium werd gewijd aan enige van de belangrijkste ruimtevaartproblemenn,
namelijk de keuze Iran de optimale baan voor ruimtevoertuigen en het probleem van de terug-
keer in de aardse dampkring, Met betrekking tot het eerste punt merkte hij op dat de Engelsen
kscheiden zijn in hun streven daar zij spreken over interplanetaire vluchten in plaats van
over sterrenvluchten (astronahtica),
51

thoden en theoretische mogeli~kheden worden besproken-mam geen ,haidware",
In het volgende gedeelte van dit verslag Zullen de diverse voordrachten zeer in het kort wo
den weergegeven Er wordt noQ de aandacht op gevestigd, dat de voordrachten in extenso
zullen worden gepub1icee.d in de komende af1eve-i ngen van Ast- onauflca Acta
Rest nog te vermelden dat de sfew t jdens het symposium zeer geanimeerd was, nlei 'n de
laaiste plaats door de gezamenli'ke maal:;-den en het ter beschikking staan van een zwernbad
teniusbanen en prachhg wee?,
pl.aneer te kunnen wozden gebach?. De
baangegewns h.ei op aa de De afstan
de banen van de aade
ngen zes onafhank
zelfs mei. n'umer eke mtegrd emethoden ncu
kunnen z jn he'r baanvlak van de kunsrmaan
s uitvoe haci Bovendten zou het gewenst
.rtgen bv om het IE doen samenvallen mei
l;jkheid, die waard is te wo;den bestudeerd, ss het gebruik maken -vav meer voe-tuigen,
Dit kan bv als volgt worden gedacht, Het e genlijke voertuig TOU kunnen ksi-aan uif vier
individuele voei tuigen die iezamen de baan naai de doelplaneet volgen Elk deze- voertuige
is voorz-en van radas, telecommunicatie-appa atuui en rcrketjes VOOT he wriztgen van de
orjZntat;e, EL, nadering van de doelplaneet wo! den de vie- voestuuigen van elkaa. gescheiden,
ondeihnge Doppler-metingen, kunnen nu de pa:ameters van de baan van het af
tuig om de doelplaneet heen wo den bepaald NU wordt het tweede voertuig cdg
vinden, uit,
onale banen van een voertuig on
oplossingen van het c,osresponderende 3-lichamen probleem,

In het gekozen voorbeeld wordt het voertuig - aarde - maan probleem gesplitst in een voer-
tuig - aarde en een voertuig - maan probleem,
Het aarde -~ maan systeem wordt benaderd door een bolvormige maan in een cirkelbaan om
het middelpunt van een bolvormige aarde te laten bewegen, Het voertuig wordt aangenomen
zich te bewegen onder de aantrekkingskracht van hetzij de aarde, hetzij de maan (verwaar-
lozen van de invloed van de zon is wel toelaatbaar, daar de gradiënt van het zonnegravita-
tieveld in de omgeving van de aarde slechts gering is), De invloedssfeer van de maan wordt
geacht niet verder te reiken dan een halve maandiameter plus ongeveer 65000 km,
De baan van een voertuig wordt dan berekend van het einde van de voortstuwingsfase na de
start tot aan het bereiken van de lunaire invloedssfeer, gebruik makende van het bekende
aardse gravitatieveld, Het gedeelte van de baan binnen de lunaire invloedssfeer wordt ver-
volgens bepaald door alleen het gravitutieveld van de maan in rekening te brengen, enz,
Verschillende typen van banen zijn doorgerekend met behulp van een digitale rekenmachine
van het type Pegasus, Hierdoor werd bv, reeds een eerste inzicht verkregen in het verband
tussen snelheidsvector en plaats van het voertuig op elk moment, en in de tolerantie-eisen
te stellen aan verschillende baanparameters aan het einde van de voortstuwingsfase,
oeckel van het NASA
or ~u~mte~o~~~uige
de max:maal mogelijke reisopdxachten aan ruimtevoertuigen voorzien van electrische voort-
stuwingssystemen vereist het bestuderen van banen in gravitatievelden van zeer uiteenlopende
sterkte terwijl de stuwkracht in werking is, In de nabijheid van planeten bv, kan de stuwver-
snelling drie tot vijf orden van grootte kleiner zijn dan de plaatselijke gravitatieversnelling,
maar op grote afstand van de zon en de planeten kunnen deze versnellingen zelfs van de-
zelfde orde van grootte zijn, Oplossingen van de bewegingsvergelijkingen onder invloed van
stuwkracht werden aangegeven en besproken, Zowel cons tante als veranderlijke stuwversael-
lingen werden beschouwd en methoden voor het laten voldoen van de vergelijkingen aan te-
voren vastgestelde eindvoorwaarden werden besproken,
Er werd aangetoond, dat voor retourvluchten naar de planeten grote besparingen in de vlucht- I ,
duur kunnen worden verkregen door zg, indirecte heliocentrische banen te volgen.
Het bleek dat voor retourvluchten naar Mars een vluchtduur kan worden bereikt met elec-
trisch voortgestuwde voertuigen vergelijkbaar met die van voertuigen met conventionele
raketmotoren, doch met een aanzienlijke gewichtsbesparing,
eerbaarheid werd gedefinieerd als de vrije keuze van grootte en richting van de stuw-
bij een gegeven eindsnelheid, Als voorbeeld werd de meest economische overgang van
e ene elliptische baan in de andere uitgewerkt, alsmede hetzelfde vraagstuk voor twee
hyperbolische banen, Een interessante bijzonderheid in het laatste geval is, dat het mogelijk
blijkt te zijn de baan op zodanige wijze langs het aantrekkende hemellichaam te kiezen,
dat het voertuig wordt afgebogen in de gewenste reisrichting en hierbij zelfs nog een snel-
heidsvermeerdering meekrijgt.
De ontwikkelde methode, analoog aan die van Mayer, is goed bruikbaar voor navigatie en
manoeuvreren in de ruimte, maar niet voor de startfase,
De volgende spreker was
sv Een voorbeeld hiervan is het
ruimtestation in een satellietbaan om de aarde,
en
53

De verschillende mogelijke opstijg- en naderin
sproken, evenals de beste starttijd, het geb1uj.k
de opstijg- of naderingsfase en de bestucing in
voortgestuwd en volgt de berekend
lijn naar het doel gestuwd), Zowel
bruikbaaz te zijn, Tenslotte legde de spreker er de nadmk op dat rendez
technisch reeds goed uitvoerbaar i
is voor de ontwikkeling van de bemande iuimievaart,
Bii de voorafgaande voordrachten sloot die van D,F, Luwden van de Universiteh ban Can-
van ruimtevoertulgen
werd door de spreker uitgebreid teneinde ook baangedeelten te kunnen invoeren gedurende
welke slechts een gereduceerde stuwkracht werkt, In een gravitatieveld met een aantîekkingspunt
wordt een dergelj jk baangedeelte tot een spiraal vervormd De vraag of de overgang
van de ene Kepleriaanse baan in de andere economischer zou kunnen geschieden door
worden beantwoord
niveisiteit te Luik ovej ,,
'" Zoals bekend zijn meer-imtevoertuigen,,
Het bepalen
van het gunstigste moment van ontbranding en van afwerpen van elke t~ap is van primair
belang voor het verkrijgen van het giootste voortstuwingsrendement Als limjetgeval werd
een oneindig groot aontal trappen met onelndjg korte brandduur beschouwd, Het doorrekene
van een dergelijk limietgeval geeft het theoretische maximum aan van de te
taties en nuttige lading en kan als lichtlijn worden gebruikt voor het ontwe
met een reël aantal trappen, De theorie werd uitgebreid van een verticale opstijgbaan tot
een Kepleriaanse baan in een gelijkmai-ig gravitatjeveld, Bovendien werd het mogelijk ge
aan kpaalde eindvoorwaasden te voldoen bij het ontbranden en afwerpen van de laatste t
De eerste middaglezing van de tweede symposiumdag werd gehouden door
van het Bureau des Longitudes (het Astronomische en Meteorologische In
e benadering van hei pro
Slechts weinige van de bestaande analytische methoden voor het berekenen
toringen van kunstmanen zijn geschikt voor het invoeren van verstoringen
van hogere orde" De meest geschikte methode is volgens de inleider die van Von Zeipel,
Een verstoringsterm van de derde orde wosdf bijvoorbeeld geintroduceeid door de asymmetrie
van het Noorderli jke en het. Zuidelijke halfrond, Andere baanversto;ingen die moeilijk analytisch
zijn op te lossen zijn die, veroorzaakt door ai-mosfeIiische weel stand en stdingpk. De methode van Von Zeipel evenwel kan zodanig worden uitgebreid, dat de bovengenoem 2
effecten kunnen woiden ingevoerd in de vergelijkingen, De oplossing hmvan blijfc evenwel
moeilijk door de optredende dive
Ing arnbosough, belichtte in aansl
plat
de baan van een st st ma an^^ Tol
grijkste verstoring van een satellietbaan veroorzaakt door atmos-ferische
weerstand. Zoals bekend werkt deze weerstandskracht het sterkste nabij het
perigeum waardoor een elliptische baan geleidelijk wordt
an met ongeveer gelijke perigeumaf
het nodig een vereenvoudigd model e atmosfeer aan te
54
i
I

De belangrijkste gebruikte veronderstellingen zijn de navolgende:
a) de luchtdichtheid varieert exponentieel met de hoogte in het gebied tussen de perigeumhoogte
en 100 km hierboven,
b) de oppervlakken van constante luchtdichtheid zijn ellipsoiden met geringe excentriciteit,
c) de dichtheid verandert niet met de tijd,
De laatste veronderstelling is niet zeer realistisch, maar voor het beschouwde probleem wel
toelaatbaar, Numerieke resultaten werden gegeven voor de contractie van bepaalde banen
onder invloed van een afgeplatte atmosfeer, Aangetoond werd, dat deze invloed het geringste
is voor banen over de equator en het grootste voor banen over de polen, De resultaten hangen
ook sterk af van de geografische breedte van het perigeum en van de baanexcentriciteit,
Gewoonlijk is de invloed van de atmosferische afplatting gering, maar afwijkingen tot 30%
kunnen optreden in bepaalde uitzonderingsgevallen,
het Astronomische Instituut te Ondrejov, Tsjecho-Slowakije,
ucs satelliet”, De zg, 24-uurs satelliet is een kunstmaan in
equator met een omlooptijd van 24 uur, gaande van West
Oost, Een dergelijke kunstmaan heeft de eigenschap steeds boven hetzelfde punt van
aarde te blijven jthangen‘;, Wegens de grote afstand van de satelliet tot de aarde (om-
eeks 36,000 km) is de invloed van de maan relatief belangrijk, De bewegingsvergelijkingen
van de satelliet werden opgelost volgens de theorie van het 3-lichamen probleem (aarde -
maan - satelliet), De numerieke integraties werden uitgevoerd op een electionische, digitale
rekenmachine van het type Oezal I De beginvoorwaarden van de baan werden zodanig gekozen
dat de satelliet zich na de eerste 24 uur precies boven hetzelfde punt op aarde zou bevinden,
Het bleek dat na deze omloop de satellietsnelheid te groot was,, Dit werd gecorrigeerd door de
beginsnelheid iets te verkleinen Tevens bleek de baan niet precies cirkelvormig te kunnen
worden, De invloed van de tweede en derde harmonischen en van mogelijke onrondheid van de
aarde langs de evenaar op de satellietbaan werden bestudeeId,
Munchen behandelde de
heorie van de wee~$iand b
‘’u De baan van Echo I is zeer belangwekkend aangezien door de grote af--
metingen en de geringe massa van de satelliet de stralingsdruk van de zon een belangrijke
invloed heeft, Kort na de lancering doorkruisde de satelliet drie meteoorstromen, Door per-
foratie van de scrtelliethuid is vermoedelijk een deel van de gasvulling ontsnapt, De theorie
van een weerstand biedende tussenstof kan niet alleen worden toegepast op de wrijving in
de hogere luchtlagen maar ook op het verlies aan massa tengevolge van het ontsnappende gas,
it geval moet de excentriciteit van de baan toenemen,
kon worden aangetoond dat de grote verandering van de excentriciteit van de Echo I baan
evolge van de stralingsdruk afhangt van de plaats van het perigeum en het apogeum ten
chte van de richting van de zon, Indien het apogeum in de aardschaduw ligt neemt de
excentriciteit toe en de perigeumhoogte neemt sterk af., Dit zal de levensduur van de satel-
liet nadelig beinvloeden, Dit effect wordt evenwel gedeeltelijk gecompenseerd gedurende de
tijd dat het perigeum in de aardschaduw ligt, Dan neemt namelijk de excentriciteit af en de
perigeumhoogte blijft nagenoeg onveranderd,
Door vergelijking met de waargenomen baanparmeters van de Echo I kon de juistheid van de
opgestelde theorie kwalitatief worden nagegaan, Andere baanverstoringen werden niet in
aanmerking genomen,
Op de laatste symposiumdag werden problemen besproken betre
keer naar de aarde, De eerste voordracht in de reeks werd geh
of Technology in de VSt, Hij behandelde ,
I’” Bestudering van terugkeerbanen bij verschillende hoeken en snelheden

heeft aangetoond dat doorgaans elke baan meer dan een gspiek optreedt bE de
terugkeer door de dampkring, en het vertïagings vedoop is VOO- de gootte
van de eerste vertragingspiek Hie dooi is het eerder mogelijk tijdens de tesugkeei door de
dampkring die baan te kiezen die de kleinste vertragingspeik geeft Dit is van belang dam,
wanneer de baanverandermg door een jmpds wordt teweeggebfacht, het economische- is
deze impuls eerder te geven Grafieken werden verkregen die het verband aangeven tussen
de terugkeersnelheid en de maximale baanhoek voor een gegeven maximum van de eey ste
ve-trag-ngspfek De betekenis van 1. ,ktmodulatie VOO: het verqoien van de terugkeerbaanhoek
werd besproken,
Voor een gegeven maximum van de ee-(ste veg tragingspiek verandert de terugkeerhoek slechts
weinig wannees: de teïugkeeisnelheid verandert van de circuhe tot de ontsnappingssnel -
heid De terugkeerodoopbaan behoeft slechts te worden bepaald met het oog op de juiste
teiugkeerhoek en de gunstigste oveigang van de oorspronkelijke baan naar de terugkeeromloopbaan
kan worden verkiegen dooi rmpulsen in de apoge
inlannee de eerste vertragingspiek achie- de -ug is kan het
(en hierdoor de tweede vert,agingspiekj worden voorkomen
anen voot I
VOE i uig zelf radio-actief WOJ den en secunda,re straling gaan afgeven,
Dit veischijnsel wordt gevaarlijk indien het ruimtevoertuig geruime tijd in een parkeerom
loopbaan moet blijven, bv, voor het uitwisselen van gedetailleerde gegevens voordat de
landingsfase begint,
De meeste ruimtevluchten in ons zonnestelsel zullen in het vlak van de aardbaan liggen
(ecliptica) De spreker stelde evenwel voor de terugkeer in de aardse dampkring in een
polaire baan te doen plaatsvlnden door de overgangsbaan een geiinge inclinatie te geven.
nengordel komen te liggen, met de opeenvolgende apogea buiten, tussen en binnen
stralingsgordels, Een andere oplossing is een enkele rem-ellips met het apogeum
de gordels op een hoogte van ongeveer 8,000 km,
Enige nuttige terugkeerbanen werden berekend met gebruikmaking van een digitale re
machine, zowel voor ballistische voertuigen als voor voertuigen met een verhouding
lift en weerstand gelijk aan een, In het laatste geval kan de bestuurder zijn baan wij
en eventueel zijn perigeumhoogte vergroten door positieve lift toe te passen gevolgd
afnemende atmosfeer aan te nemen waarvan de effectieve hoogte gering is verg
aardstraal. Dit maakte het mogelijk de invloed van de beginvoorwaarden op de
aan de beschikbare hoeveelheid stuwstoffen in de omloopbaan,
eens beschouwd

1
I
j
!
l
i
I
!
j
I
1
i ,
I
De hierdoor geintroduceerde extca afwijkingen kunnen klein worden gehouden door de landingsplaats
te kiezen dichtbij de geografische breedte van de knooppunten in de omloopbaano
roglio van de Universiteit van Rome over de esturings- en IQndings-
i terugkeerbonen“, Door gebruik te muken van en analoge wet, eerder
ontwikkeld door de spreker, werden de nauwkeurigheidseisen beschouwd verbonden aan de
beginvoorwaarden van de terugkeerbaan.. Hiertoe werden deze voorwaarden bepaald door
middel van de twee invarianten van de Kepleriaanse grenskegelsnede, De invloed van een
verstoring weikend in de richting van de baan werd nagegaan met behulp van de theorie van
de kleine verstoringen,, Enige typerende toepassingen werden bespzoken,
De rij van officiele sprekers werd gesloten do
n de V.Si-, Het onderwerp van zijn VOO
erugkeerbaan bii on snappingssnel heid”, De 00
eenvolgens het. verkleinen van de baanhoek zonder de toelaatbare vertraging te overschri jden,
het teiugveien uit de atmosfeer tegen te gaan of onder controle te houden, en tenslotte het
.ngsgebied te bereiken,, Veel vaiiatie In de te volgen temgkeerprocedure wordt mogelijk
i de effeciieve hittebescheTmjng van toekomstige terugkeervoertuigen,
e eerste plaats wexd het gebm ik van gecombineerde lift-- en weeiMandmodulatie door
stundve; ande14ng van het voejtuig besp:Token Een procedme werd beschreven waarin onafhan-
kelijke controle in dwms. . en langsafstand mogelljk was met een voertuig dat alleen rol-
besiu-.jng heeft. Dit is waalschijnlijk het eenvoudigste systeem daar geen aerodynamische
stuu dakken nodig zijn, Demping om de dd.e assen blijkt evenwel nog steeds nodig te z%jn,
hetzij door middel van stuurvlakken, hetzij van stfiwstralen,; De baantoleranties bij rolbe-
sturing zijn kleiner dan bij invalshoekbestuzing,
Drie verschillende voertuigontwerpen werden vergeleken voor wat betreft het dynamische ge-
dxag tijdens de terugkeer doac de dampkring., Het werd vastgesteld dat terugkeermanoeuvres in
veel gevallen zelfs mogelijk zijn zonder kunstmatige demping in het besturingssysteem.,
Tijdens de discussieperiode als besluit van het geslaagde symposium stelde Van
de Tsjechnische Academie voor Wetenschappen een nieuwe, dimensieloze parameter voor in
analogie met de getallen van Mach, Reynolds en anderen, Deze parameter
V
Deze parameter ’f (- )2 ’ zou 8tgetal van Kepler” kunnen worden genoemd,
“k
Professor von Karman stelde in zijn slotwoord evenwel vast dat deze parameter beter .getal
van Pesek” zou kunnen worden gedoopt,
Juni 8
Juni 16
* * *
door G,J.A, Arink
Lancering DISCOVERER XXIV vanaf Vandenberg Air Force Base,
Het doel was het beproeven van een nieuw baan-controle systeem,
Door het weigeren van de tweede trap werd de satellietbaan niet bereikt,
Lancering DISCOVERER XXV vanaf basis Vandenberg, Calif,
In een polaire baan op 402 tot 225 km, hoogte,
Het gewicht van de satelliet is 950 kg,
Doel van de proef was het bestuderen van de invloed van het verblijf in de ruimte
op verschillende metalen, en straling- en micrometeoriet metingen,
57
-

Na 33 omw werd de instrumenten--capsule gebo gen uit de Paciflc
Juni 28 De Ruimtevamtcommissi ad heeft haor goedkeu mg ge ~
geven aan pes Kennedy* oqamma da+ onde andc e
el.! et tegen 1970, De commis-
Jun1 29 Lancering
de vrel-de van dit type dat dent om
een wereldomvattend
p te huwen. De satelliet ois u:tgej
(System foi Nuclea Auxilimy Power)
voor de energievoorziening van 2 van de 4 zenders,
De batterij werkt op Plutonium 238. weegt 2 kg-, en heeft een ovale vorm
(13 x 14 cm.,) Vermogen 2 kW,
TBANSIT IVa weegt 80 kgui afmetingen: diameter 110 cm,, hoogte 79 cm,
Baangegevens: perigeum 860 km,
apogeum 1002 km.
hoek met equator 67 grd,
omlooptijd 103,7 min,
2 Een satelliet voor het meten van de rontgenstraling van de zon,
Satellietgewicht 18 kg,
Diameter van*de satelliet 51 cm,, bolvormig,
3, Een atelliet voor intensiteitsmeting van de Van Allen gordels,
Sate cht 25 kg,
Diamter 41 cm, hoogte 33 cm,
De scheidjng van de GREB I11 en de INJUN satelliet functioneerde niet, zodat
nu samen een baan beschrijven tussen 860 en 1020 km,, hoek met equator
67 grd,, omlooptijd 103,8 min,
De start vond plaats vanaf Cape Canaveral,
Juli 7 Lancering DISCOVERER XXVI vanaf basis Vandenberg in een han op 810 tot 23
km hoogte door middel van een THOR-AGENA B-RAKET,
Omlooptijd 95 min., hoek met de equator 82,93',
De 135 kg, zware satelliet bevatte proefstukken van Silicon, ijzer, bismuth, yt-
tryum etc,, welke werden blootgesteld aan de invloeden in de ruimte en tevens
meetinstrumenten voor micrometeorieten,
De instrumentencaps 32 omw, in de lucht geborgen,
Het AGENA B--toest abilisatie-inrichting van de satelliet zal nog
enige monden in zijn ,han blijven en zendt nog metingen uit over de ionendi
heid en erosie,
Juli 12
58
De russische prof, Anna Masevitsj en dr, Kjodarev hebben het zoeken naar de ver-
dwenen Venusraket met behulp van de radiotelescoop van Jodrell Bank opgegeve
Lancering MIDAS I11 vanaf Point Arguella, Calif,., met een Atlas Agena B in een
cirkelvormige baan op 2960 km hoo
De MIDAS is bestemd an infra-rode straling veroorzaakt do
raketlanceringen en nucleair
ligt daarom ook over de grot
russische raketbasis achter
Het gewicht is 1572 kg,

Juli 21
Juli 21
Juli 27
Lancering TIROS I11 vanaf Cape Canaveral met een Thor Delta in een baan op 680
tot 720 km,
De satelliet is bestemd voor het nemen van wolkenfoto‘s en intensiteitsmeting van
infra-rode straling om gegevens te krijgen over de warmtehuisbuding van de aarde,
Satellietgewicht is 128 kg-
n de Mercury .Liberty Bell 7” cabine met een Redstone raket, Aan
boord was de 35-jarige kapt, van de luchtmacht Virgil I,
De vlucht duurde 16 min, de bereikte hoogte was 190 km
Afgelegde afstand 491 km,, max, snelheid 8500 km/h,
Nadat de cabine op het water was neergekomen had Grissom op de normale manierr,
weg te trekken, het veiligheidsluik willen openen, Hij wilde hierme
wachten tot een helicopter boven de cabine was, maar na 2,5 min, ontplofte door
onbekende oorzaak de springlading die was aangebracht om in noodgevallen het
aarna begon de cabine water te maken, Grissom klom uit de cabine
helicopter aan een kabel opgehesen, De cabine zonk vrijwel terstond,
maar de gedane metingen zijn geregistreerd door grondstations zodat alleen
de aan boord opgenomen films verloren zijn gegaan, In de cabine waren!t,o,v, de
Freedom 7 de volgende veranderingen aangebracht:
Een groot venster (50 x 20 cm,) i,pl,v, 2 kleine vensters van 20 x 20 cm,
Springbouten voor het snel openen van het zijluik ,
Overzichtelijker indeling van de instrumentenpanelen,
Electrisch servomechanisme voor de handbesturing bij het manoevreren,
Hieronder volgen enige gegevens over de vlucht van Grissom (MR-4) met ter vergelijking
die van de vlucht van Shepard (MR-3),
max, hoogte (km)
afgelegde afstand (km)
snelheid bij einde verbranding (kdh)
duur van de vlucht (min)
afwijking tijdstip einde verbranding van nom,waarde (sec)
duur gewicht sloos heid (mins ecu )
max, vertraging bij terugkeer (9)
hoek van de cabine-as met de horizontaaltijdens vrije
vlucht (graden)
MR-3
186,3
486
8307
15
-0,5
4,41
11
14,5
m-4
190
49 1
8500
16
O,3
5.18
10,2
Lancering DISCOVERER XXVII, De draagraket moest 60 sec, na de start om nog
onbekende reden vernietigd worden,
Van in totaal 27 starts gelukten er 18, terwijl van de 15 pogingen om de capsule
te bergen er 6 gelukt zijn,
Start van de derde MINUTEMAN-ICBM met vaste brandstof, De raket legde een afstand
af van 8000 km, Bij de eerste start op 102a’61- wrd 57ûûh, afgelegd,
tweede proef op 19.5.’61 mislukte door explosie van de tweede trap na ontsteking,
De nominale reikwijdte van de raket, die later uit ondergrondse silo’s of vanaf
spoorwagons gestart kan worden bedraagt 11,000 km,
Lengte avan de raket
18 m
max, diameter 1,8 m
star tgew icht
27 tot 32 ton
34

motoren:
eerste trap, stuwkracht
tweede trap
derde trap
Juli 28 Heden werd een overeenkomst gesloten tussen de NASA en erican Telephone
And Telegraph Co, voor de start van actieve verbindingssatellieten, gewicht 60 kg,
in april en oktober 1962,
ation of America voor het lanay
in juli 1962 in een vergevorderd
stadium gekomen. Het betreft hier een
lvormige satelliet die in een
verbinding tot stand gen
tussen de VS. en Engeland en Frankrijk, waar momenteel reeds
60
km, I
apogeum 76480 km,
satellietgewicht 37 kg,
z.g. molenwiek type, satellietomhulsel uit fiberglas
satelliet diameter
max, &am, gemeten ove
2 Watts zender; 50 gege
ana€ Cape Canaveral met een THOR DELTA raket
de gedragingen van protonen en neutronen in de ruimte
interplanetaire magnetische velden en de invloed op de de
de Van Allen gordels
variaties in de sterkte van de zonnewind en de invloed op interplanetair plasma

Voor de energievoorziening zorgen 5600 zonnecellen
ten is de eerste van een serie van 4,
levensduur is 9 jaar; d m,v, een aantal minitrack-s tations is gedu-
rende 90% van de omloop contact met de satelliet mogelijk, gedurende de eerste
waarnemingen continu plaats hebben daarna evt, nog periodiek,
e Astronautische Academie verleende de Guggenheimprijs aan
Dr, Love11 directeur van de radiotelescoop te Jodrell Bank,
t medegdeeld dat er geen gedeeltelijke ruimtevluchten als van
Shepard en Grissom meer gemaakt zullen worden, Dit jaar nog zal een poging worbemande
satellietvlucht te realisereL
GER I vanaf Cape Canaveral met een ATLAS AGENA B raket
RANGER I, ontwikkeld door Jet Propulsion Lahratory, is de eerste van een serie
van 5 toestellen en tot nu toe het meest gecompliceerde ruimtetoestel, Het heeft
19520 electronische onderdel en waaronder een veelzijdige bes turingsaut omaat
welke een rekenmachine bevat die het tijdstip van in totaal 10 mmoevres bepaalt.
Het toestel heeft een lengte van 3,3 m, en weegt 306 kg, dat alsvolgt verdeeld is:
electronische uitrusting 110 kg,
meetinstrumenten (8 metingen) 64 kg.>
vleugelvormige oppervlakken met zonne cellen 23 kgu
constructie 109 kg,
RANGER I bevat de volgende meetinstrumenten:
magnetometer
ionen-kam er
lyman alpha telescoop
detector voor kosmische stof
3 instrumenten voor electrostatische analyse
intensiteitsmeter röntgenstraling
detector voor deeltjes met middelbare energie
meting van de wrijvingsweerstand die het toestel ondervindt"
Het was de bedoeling dat RANGER I in een satellietbaan zoy komen met een
apogeum van ca, 1,000,000 km, en een perigem van enige honderden km,
Daartoe moest de Atlas raket na de start in een bepaalde positie komen waarna
de tweede trap de RANGER in zijn baan moest brengen.. Hoewel de tweede trap
wel ontbrandde, bracht hij het ruimteschip niet verder, De RANGER is kennelijk
nog verbonden met de draagraket, Hij beschrijft in 91 min, een satellietbaan tussen
160 en 480 km"
RANGER I1 is gepland voor een baan om de zon, Beide starts dienen behalve voor
het doen van wetenschappelijke waarnemingen voornamelijk voor het testen van
het toestel,
RANGER 111, IV en V zullen ca, 26 kg, instrumenten op de man brengm met een
harde landing, waarbij de landhgsschok door een omhulsel van balsahout moet
worden opgenomen zodat de apparatuur in tact blijft,
De uitrusting zal bestaan uit:
1 seismometer
2 thermometers
2 versnel lings meters
batterijen, zenders en antennes,
61

De instrumentencapsule zal op ongeveer 21,000 m boven het maanoppervlak door
de RANGER worden afgestoten, wamna de snelh
misec, teruggebracht wordt
t een remraket van 2500
zal bij de landing vernield
ra en zen ~
der bevinden welke elke 10
Als het toestel op 300 km, boven het maanoppervlak gekomen is wordt een radar _-
hoogtemeter ingeschakeld, De televisie wordt op 25 km. hoogte uitgeschakeld.
Het RANGER-toe gestabiliseerd met een aantal stikstofstraalbuizen.
De energievoorzien rt door fotocellen die op twee vleugelvormige oppeivlakken
zijn aang en steeds naar de zon gericht zijn,
Aug, 25 Lancering EXPLO I11 met een viertraps SCOUT-raket vanaf de basis Wallops
Island in Virginia, De 50 kgo wegende satelliet welke o,a, dient voor micsometeorietmetingen
is de
werd,
ede satelliet die met een vast dstof raket gestart a,
L
Auf, 31 De eerste lancering van een MINUTEIVIAN ICBM uit een ondergrondse silo is heden
mislukt I
* * * *
De Soviet Unje heeft ovei het ruimteschjp VOSTOK I de volgende gegevens bekend gemaakt
Totaal gewicht 4725 kg; startplaats BaykonuJ (47 grd, NUB,, 65 qd, OLL, ): landingsplaats
bij Smelovka, omg. van Saiai-ov; stuwksacht starti-aket 570 ton
aantal moLoFen 6
niet aangegeven of deze getallen betrekking hebben op de
gehele Taket of alleen op de booster,
Momenteel woldt door de fi ma's Gener eci:Sc, Conva;? en Martin en door het NASA A
Reseach Cente? gewerkt aan een ontwerp vooo het 3 persoons APOLLO--toestel, waartoe
14,l iJ'60 een opdracht werd vei stteki-, Het ontwerp is geppli tst in ve-schillende delen nl,
cabine, voortstuwings-- en besturingsgedeelte, om het toestel voos vel schillende taken te
kunnen gebruiken, waco'~loo~ de volgende benamingen zijn gekozen,
bemande satellietvlucht APOLLO A
bemande vlucht rond de maan APOLLO B
bemande maanlanding APOLLO C
Voor het realiseien van de laatste taak zal gebruik gemaakt worden van een motor met
rlahle stuwkracht,
I
Blijkens een mededeling van de NASA zal nog dit jaar een ionenstraalmotor met een stuw-
kracht van 0,45 pond, van de fa, Hughes, met een SCOUT.-raket gelanceerd worden voor e
hoogtevlucht tot 3200 km, Gedurende deze 30 min, durende vlucht wjl men op hoogten bove
300 km, metingen doen betreffende de warmteuitwisseling, de neutralisering van de straal,
de erosie van de electroden en de stuwkracht,

Bij het Space Technology Center dat momenteel door General Electric Co, in Valley Forge,
Pa, gebouwd wordt, is een Space Environment Simulation Laboratory in aanbouw dat in
December a,s, gereed zal komen, Het voornaamste onderdeel hiervan is een tank, dim, 10 m,
hoogte 16,5 m,, waa
onderworpen kunnen
vacuum lo-' mm, Hg.
zonlichtenergie 1500 Watt/m2
tempeiatuui -2 15' C,
Deze installatie, welke unie
van materjulen die zij nu met de door haar gebouwde
goedkope7 en systematischer uit te voeren.
* * * *
door G,J,A, ArP"nk
een gewicht van 2,5 ton
de rujmte existeren, zoals.
en naaf gegevens van o,a
mer
rTebevis:on and Infrared Obsen at-on Satellite)
stellen de beproeving
tellieten uitvoert vee!
Dit LS de benam,ng van een serLe sarellie-en die in opdracht van de NASA en het US --
Weather Bupeau door de Radio Co poratio rica, As'co---Electzon,c P-oducts Div, ontwikkelt
weidt, Het is de bedoe1,ng met de lieten d m v continue waa~neming een
samenhangend beeld te krijgen van de optredende wolkenformaties en bewegagen en de
wa
De
mtehu shoudlng van de urnde..
functies ban de satelllet-appaiatuu- zijn,
opnemen er bewaren van telev I sic-beelden
uitzenden ian zowel geaccumulee:de als d;*ecte televmebeelden op commando vanaf
de aarde
het aangei=en van de noo-d cht:ng en plaats van de wolkenfoto's
ontbangen en bewaren van gep-ogrammeerde bevelen voor het nemen van opnama 3 jdens
de iolgende omwentelmg
omzetten van zonl-ch in elect xhe ene gie VOO: de s: oomvoo-zienmg ban de apparatuU
met:ng van dra--(ode ska1 ng tel bepalang van de verhouding tussen de totale door de
aa de van de zon ontvangen eneig e en de doos de aarde en atmosleer teruggekaats te
energe, (alleen T TOS I1 en 111)
In onderstamde tabel zijn enige gegetens OVF' de 3 tot heden gelancee*de Tkos sotellieten
verzameld. ZLj njn allen nog in hun baan.. m ac op i7 6 '60 vrel de zende: van de aoot-
hoekcamera van Tiros I uit
Star tdatum
draagraket
satellietgewicht (kg.)
afmetingen I diameter (m)
hoogte (m)
Tiros I Tiros I1 Ti-os I11
1.4, 60 23.11:60 12,7.'60
Thor-Able Thor--Delta Thor-Delta
125
1 ,O7
0.48
i27 i28
1,06
0,48
63

i
Bovenaanzicht van de apparatuur van Tiros 2:
(1) Groothoek T,VI cameia? (2) Kleinhoek T,V, camera (tele-opnamen); (3) Bandrecorders voor beeld en opnamege
gevens onder doorzichtige plastic stofkappen; (4) Infra-rood systeem, 5 kanaals radiometer; (5) Electronica voor
infra-rood systeem; (6) Electronische klokken voor het regelen van de volgorde van de opnamen; (7) Relais VOO
het magnetische stabiilsatiesysteem voor de stand van de satelliet-as; (8) Kontroleapparatuur voor het elec-
tronische systeem; (9) Infra-rood gevoelige cel voor het bepalen van de horizongi(l0) Electronischecrrcurts voor
de camera's; (11) Electronische circuits voor de T.V. bandrecorders; (12) Schakelaars voor talemetrie; (13) An-
tenne ,.diplexer", hieronder bevinden zich de batterijen: (14) Automatische signaal generator,: (15) Zekeringen
en stroomrageiaar,
64

groothoekcamera
kleinhoekcamera’s
ca 130 x k30 km.
Er zijn 2 gelijke, onafhankelijk we-kende televis,ecamexa’s ingebouwd me: een 13 mm Vidi -
con opnamebuis waarvan de een een gebied van ca 1300 x 1300 km en de ander een kleiner
gedeelte daaruit kan opnemen
De-.lensopening is 1,5 resp, 1,8; belichtingstijd 0,0015 sec,: stroom veFbruik 9 Watt,
Met uitzondering van de Vidicon buizen en de eerste trap vcm de Video-versterker is de
camera opgebouwd met transistors Dooi: de uitgang ban de televisiecame-a wordt de ire---
ntze van een oscillato- gemodukerd en &t resubteat dan opgenomen op een Myla--
ameband 13 mm bieed: i21,6 m lang, met een snelhead van 125 cm’sec
ide camera’s hebben hun e gen 2 Watt F,M --zendei en worden als z-1 in het bereik van
een onnangst-station komen Lanuf de aarde ;n- en u,tgeschakeld,
ises e s
Voor het stabiliseren van de derde t-up (vaste bxndstof) was een rotabe van 120 t,p,m
noodzakelijk terwijl voor het maken van goede opnamen slechts 8 tot 14 t p m toelaatbaar
is Daarom weid een reminrichting aangebiachr die bestaat ui: 2 diamen.au1 aan kabrls
bevestigde gewichten welke gevierd worden totdat een rotatie van 12 t p m beieikt is,
waarna de gewichten losgemaakt worden
Bíj Tiros I werd geconstateeid dat het magneetveld 7,an de aaide de draaingsas verandrrde
zodat Tiros I1 een eigen magneetveld werd gegeven
65

Om het voortdurend afnemende toeranta de gestelde grenzen te houden zijn aan de
omtrek 18 vaste brandstofelementen aangebracht met een spec, impuls van 0,57 sec. welke
paarsgewijs vanaf de aarde kunnen worden ontstoken en waarmee het toerental telkens met
2 t,p,rn, kan worden vergroot,
De precessie en slingering welke altijd in m f mindere mate bij het scheiden van sate1
liet en derde trap optreden moeten eveneens te dempen zijn, daar zij, indien groter dan I
graad, de kwaliteit van de beelden en de nauwkeurigheid van de plaatsbepalingsappa
aanzienlijk verminderen, -
Hiervoor werden 2 evenwijdig aan de satellietas verschuifbare gewichten van 55 gram
gebracht waarmee de precessie en slingering binnen circa 0,5 graad gehouden kunnen wor
De baanbepaling geschiedt met twee 30 mW zenders en een aantal over de aarde verspreide
z,g, minitrack-ontvangststations. Deze zenders geven tevens informatie over temperatu
veranderingen in de satelliet, de ladingstoestand van de batterijen en andere gegevens
de toestand van de uitrusting; deze gegevens worden gelijktijdig door beide zenders uit
zonden.
Om de opnamerichting vast te leggen wordt door infrarood-gevoelige cellen de
bepaald; doordat zij de warmte straling van de aarde bij elke omwenteling van
als impuls waarnemen. Het begin en einde van de impuls maskeren de beide ho
hieruit volgt de rotatie-snelheid en de stand van de satelliet t.o,v, de acrrde,
66

zonlicht; de impulsen hiervan worden teg
et vochtige en droge
e opnamen hebben een
Voos dit project zullen 4,300 kg, zware: satellieten gelanceerd worden met 3 televisjeca--
mera's en I electrostatische camera welke continu een 60 km, brede strook van het aard--
oppervlak waaneemt en vastlegt,
De satellieten zullen t.o.vv het aardmiddelpunt gestabiliseerd zijn om een nauwkeuriger
lokatie van de beelden mogelijk te maken dan bij de Tiros gerealiseerd kon worden,
Zij zullen in een poolbaan gestart worden met een Atlas Agena Eraket, waarschijnlijk
begin 1962,
67

T,V electronica (15) Zendantennes, (16) Ontvancjontenne (17) Zonnecellen voor hef bepalen von de positie
van de saie1lie.i i o v, de zon (18) Zonnecellen voor energievoorziening (19) Dempmechanisme VOO: precessie-
slingeringen na de scheiding van soteiliet en derde trap (20) RotatieFemmechanisme. (21) Raketten VOOF het
versnellen van de rotarie.
1 * *
pen uit de huidige
de overzichtelijkheid getracht een onderwerp in een keer volledig
Deze keer is als onderwerp gekozen de momenteel belangrijkste ontwikkeling in de U,S,A,,
n de Army Ballistic Missile
Agency (ASMA) een studie o
akelen van een aantal vloeibare brandstof
I Daarop kreeg het k'abrication
Laboratory van de
958 van de Advanced Research Projects Agency
(ARPA) de definiti
bouwen van 4 dergelijke boosters, bestemd om als
jn een enige tonnen zware satelliet
te lanceren,
e ARPA overgedragen aan de I\IAbA daar er
geen militaire behoelte aan deze grote raket bestond,
In de loop der jaren zijn grote veranderingen in het project aangemocht, Achtereenvolgens
ontstonden de versies Al, AZ, A3, Bi, Cl, CL, C3 en DI.
riiervan zijn de versies A en B thans verlaten, Cl en C2 zijn momenteel in ontwikkeling
zullen hier besproken worden,
Ue Saturn Cl bestaat uit : le trap: booster, aanduiding SI
70
Ze trap: SlV
Je trap: SV(Centaur)

Saturn , le trap: booster SI
Le trap S11
je trap, SIV
4e trap, SV
1 gelijk aan de Le en 3e trap
) van Cl,
De laatste trap wordt niet gebruikt bij lanceringen van
aardsatellieten
De aandui romijnse cijfers is gebaseert op het oorspronkelijke 5 traps ontwerp en
wordt nog aangehouden,
ge tanks van de booster bestaan uit een 15J m. lange centrale tank (diameter Ziti/ m,
constructief gelijk aan de Jupiterraket) en 8 aan de .buitenzijde daar tegenaan geplaatste
tanks (dia, 1,8U m gelijk aan de Hedstone) waarvan er 4 samen met de centrale tank
dienen voor het opslaan van de vloeibaIe O2 en die dezelfde lengte hebben, de overige
4 tanks zijn voor het opslaan van de kerosine; de lengte hiervan is 14,Y m. Aan boven en
onderzijde zijn de tanks verbonden door een constructie van aluminiumprofielen waaTaan
ook de motoren bevestigd worden.
l'engevolge van de zeer lage temperatuur van de vloeibare UL worden de tanks bij het
tanken ca. 7 cm, korter, zodat de kerosine-tanks vrij moesten worden opgehangen. Alle
tanks zijn vervaardigd van ALplaat dat gedeeltelijk chemisch is uitgefreesd, Ue wanddikte
van de centrale tank is 6 mm,, van de buitenste tanks Lij mm, Ue tanks staan met elkaar
in verbinding zodat het vloeistofniveau in alle tanks gelijk daalt, In de constructie koven
de tanks bevinden zich 51 fibergl rs voor het opslaan van stikstof dat in de
iterosinetanks gelaten wordt om de knaar de stuwstofpompen te verhogen ter
vermijding van cavitatie, Voor het zetten van de U2 tanks wordt de U;! zelf ge-
bruikt, Het wordt na het hoofdven n verdampt in een warmtewisselaar in de
uitlaat van de stuwstotpompturbine,
Voor de voortstuwing zorgen 8 motoren van de firma Hocketdyne type HI, die elk üb ton
stuwkracht leveren.
71

Het in gereedheid brengen van de Redsfone-raket met Mercury-cabine voor de vlucht van Grissom op 21 iuli,
Cliche in bruikleen afgestaan door Haarlems DagbladIOprechte Haarlemsche Courant,
72

Het is interessant hlerbij op te maken dat dezelfde firma momenteel een motor beproeft
(type Fl) met een stuwkracht van 680 ton, Bij een proef op 6 april j,l welke 13 sec, duurde
werd een recordstuwkracht van 745 ron bereikt; de verbrandingskamerdruk bedroeg 61 uta,
6 van deze motoren zullen gebruikt worden in de NOVA-booster (tot. stuwkracht 4000 ton)
welke na 1968 in ontwikkeling zal komen,
De Hi motor is een verbeterde versie van de S3 motor welke reeds in de Atlas, Thor en
Jupiter raket werd gebruikt, In het midden van de booster zijn 4 motoren vast gemonteerd
op een steekcirkel met een straal 0,98 m, zodat hun hartlijn een hoek van 3 graden maukt
met de verticaal, De 4 andere motoren zitten op een cirkel met straal 2‘43 m, Zij zijn
draaibaar opgehangen voor de besturing en controle van de raket, De gemiddelde hoek met .
de verticaal is 6 graden en zjj zj jn draaibaar over circa 7 graden, Een bijzonder constructiekenmerk
van de motor js dat dc tutbopomp voor de stuwstoffen naasi de verbrandingskamer
is geplaatst LpL van erboven waardoor de veel storingen veroorzakende verbindingsstukken
en flexibele slangen konden vervallen of korter wordeno De s tuwkrachtregeling geschiedt
d,m,v. kleppen in de stuwstofleidingen i,pl,v, met ventielen,
De turbopomp wordt aangedreven door een gasgenerator welke vaste brandstof gebruikt,
Door deze en andere vereenvoudigingen heeft men kans gezien het aantal onderdelen vcm de
motor ca, 9@/0 te verminderen hetgeen een veel grotere betrouwbaarheid oplevert,
Door het stmtsignaal wordt de lading van de gasgenerator, 3 kg, ammoniumnitraat, ontstoken,
het gevormde gas drijft de turbine van de stuwstofpomp aano Nadat de benodigde druk is
opgebouwd openen de kleppen in de stuwstofleidingen en tevens een membraan in de toevoerleiding
van het hypergole ontstekingsmjddel, aluminiumtriethyl, dat daarna in de verbrandingskamer
wordt gespoten waana de verb.randing begint. D,muvJ dit eenvoudige systeem
werkt de motorI nam uit een gLOGt
9776, Van de optredende storingen
echter bij de definitieve uitvoering een groot aantal sensoren ingebouwd die bij afwijkingen
de gehele motor uitschakelen, Het vliegprogramma van de raket kan ook uitgevoerd worden
als een van de 8 motogen tijdens de vlucht ujtvaa!t; het optredende resulterend momat kan
geconigeerd worden door de andere motoren, Na de 2e helft van de vlucht kan zelfs nog een
tweede motor uitvallen,
De prijs van een motor is ca,, $ 200d000, Ofschoon het oorspronkeljjk de bedoeling was de
booster na de lancering te bergen en te reviseren is hjervan voorlopig wegens de daaraan
verbonden kosten afgezien,
De motoren van de booster worden per paar (2 diametraal tegenover elkaar gelegen motcren)
met een tijdsinterva! van ?4 secL ontstoken om de romp niet jn eens mei de totde stuwkiacht
te belasten,
In me: 1960 werd de opdracht ($ 65 mill;oenj voor de bouw van de eerste 10 ‘cGeste1ien gegeven
aan de Dcuglas Anrcrafi Co, Daa; de on-iwikkelling pas begonnen is z,n nog niet
veel bijzondeiheden bekend, De s”rwstcffen z:jn vloeibae 02 en vloesbare Hz, De 02 Is
opgeslagen in een el!jpsoide--\o:mige tank, de H2 in een daarbboveil gelegen cil,ndxische
tank, De tanks zijn gemaakt van Al,plaat en hebben inwendig verstiIvingsrmgen dte tevens
djenen voor het dempen van de ~~loeistofslingeiingen (sloshing), Voor het aan&;;-- IJ ven van
de StUWStGfpOmp wordt de H2 zelf gebruikt; de H2 dooisnoomt In het begin de warme
leidingen en de uit buizen bestaande wanden van de verbrandingskamer en straalbuis, verdampt
en expandeert daarna jn een tuibine die via een tandwielovea.brengmg de pomp aandsi;fr,
73

De 6 motoren zijn d,m,v een versterki
-zijde van de 02 tank bevestigd,
De LR 115 moto
voor de Centaur-raket is
Eerst was het de bedoeling geweest in plu
4 uit dit type ontwikkelde LR 119 motoren, maar daar deze nog niet aan de verwachtingen
voldeed werd hiervan afgezien De zeer lage temperatuur van vloeibare H2 ( -2
veroorzaakte vele nieuwe problemen bij de constructie,
VQ urn
Deze trap zal als 2e trap van een Atias raker (Atlas-Centauri nog dit jaar geianceerd WOTden,
Deze combinatie zal in staat zi;n ca, 4 ton nuttige last in een satel2.etbaan te brengen
of 580 kg op ontsnappingssnelheid,
De SV trap is door Convair Astronautics volgens hetzelfde pzincipe als de Atlas raket gebouwd;
d w.z, de romp besTaat U L l ~ mm dik staalplaai: en s door inwendige druk verstijft,
2e vorm en plaatsing van de tanks en ook de 2 motoren z n hetzelfde als bL- S IV Opmerkelijk
is dat het totale gewicht plus nuttÍge last Goter is dan de stuwkracht, waaruit een
met het oog op de constructie voorde!2ge, kleine max, versnelling maax ook een !ahge
brandtijd van meer dan 5 min, volgtc
trap.
Een opdracht voor de bouw van deze trap is, voor zover mij hekend, nog niet uitgegeven,
Wel is reeds de constructie vcm de J2 motor bjj Rocketdyne begonnen,
De montage van de v
Space Ft,ghi Center
aangevoerd, De transport
metingen moest het trans
Santa Monica, Californi
Iviississippi, Ohio en T
gint zij evenals de
naar de Golf van Mexjcol om
installaties niet ver van de 1
gers y
Het spreekt vanzelf dat een
delen en eenheden van bes!;
De motoren worden eerst afz
raket vindt plaats op het Marshall
delen worden van zeer ver
ng, Doos de geweldige af-
ist van de Douglas fabriek jn
ar de Golf Van Mexico en langs de
le, Na de beproeving en montage be--
ral; langs bovengenoemde rivieren terug
en over de Banana-rivier naar de los-
transport met grote opleg-
statische en dynamische beproevjng van alle onderlang
is voor het slagen van een vlucht,
dooi de fabrikant getest op de proefstand, Dan gesc
de montage en statische beproeving van booster en trappen op het MSFC, Op 29 april 1960
vond de eerste proef met de ee oster met 8 motoren plaats, welke 8 sec, duurde, Bij
de volgende 7 proeven werd d
ewijs vergroot tot 122 sec, Alle motoren
werkten bij de 8 proeven zon

i
De 3e booster is momenteel in aanbouw, In totaal zullen 10 Saturn raketten voor testdoel-
einden gestart worden, waarvan de eerste 3 alleen uit een booster met nabootsingen van
de overige trappen zullen bestaan- Het startplan ziet er alsvolgt uit:
1961 1962 1963 1964
1 3 5 1
In 1964 zal Saturn CI gebrniksgereed zijn en
gelanceerd worden,
De startplaats voor de Saturn op Cape Cana
een controle-bunker met een dak van 2,5 m
voltreffer, en verder een montage toren
verrijdbaar is met een snelheid van
radio-helmen en krijgen hun instruc
toren wordt de raket met 8 steunen vas tgeh
Bij storing in een motor worden alle motoren
Binnenkort zal een tweede dyn, proefstand v
proefstand voor de gehele Saturn raket
voorbereid opdat het startprogramma n
explosie,
e bouw van een
De verschillende mogelijkheden van de Satur lijken uit onderstaande tabel;
gewicht in tonnen
taak c2
satelliet op 160 km, hoogte 20
satelliet op 500 km, hoogte 10 16
ruimte-sonde (ontsnanelheid) 4 7
24 h. satelliet 2 2 418
maanlanding 181 2,4
De Saturn CI zal in de eerste plaats dienen voor het lanceren van zware aazdsatellietenL
Met de C2 versie kunnen grote, bemande satelliet--laboratoria zoals
toestel gestart worden, Hiervoor zijn dan echter slechts 3 trap
project Is door de NASA bedoeld als vervolg van de Mercury, E
de z,g, 24 h. satelliet die, gelanceerd in een equator-baan stationair boven een bepaald
punt van het aardoppervlak staat Een systeem van 3 satellieten zou een wereldomvattend
radio- en televisienet mogelijk maken, hetgeen thans door de American Telephone And
Telegraph Co, wordt bestudeerd,
and uc
Hiervoor is door de NASA de Prospector gepland, die een automatkcch lab, met een zachte
landing op de maan zal brengen, Een modificatie voorziet in de landuig van een mobiel lab,
dat vanaf de aarde bestuurd zal worden.
75

Saturn C2 zal verder dienen om het eerst als aardsatelliet te beproeven' Apollo-toestel-ineen
baan om de maan te brengen, van waaruit het gehele maan-oppexvlak bestudeerd kan war-
den,
76
Een visie van de 3 pers, Apollo-cabine waarvoor
General Electric, Convair en Martin alsmede het
NASA Ames Research Center een studfe-.
opdracht gekregen hebben,
Cliché in bruikleen afgestaan door Haarlems
Oagblad/Oprechte Haarlemsche Courant,
Ook de derde fase van het maan-onder-
zoek de bemande landing, kan met Sa-
turn C2 gerealjseerd worden als men de
dezde trap in een satell etbaan natankt,
Daarvoor zouden 5 tankraketten nodig
zijn, evenals het ontwikkelen van een
rendez-vous techniek I die mgew ikkeld
schijnt, maar ook bij latere fasen >an de
ruimtevaart grote voordelen met zich mee-
brengt, Een studieopdracht voor een
dergelijke rendez--vous techniek werd
onlangs doer de NASA verstiekt aan de
fa, Lockheed, waab, de mogelijkheid
onderzocht zal worden om de nuttige
lasten van een Tho. Agena B en een
Atlas Agena B raket elkaar te laten ont-
moeten in een satellletbaan,
lonetoire vluchten, (1965)
Hiewoox zuilen Voyager -toestellen als
nuttige last van de Saturn C2 iaket sate1 -
lietbanen om Mars en Venus bereiken en
vandaarui t kleine sondes met televzsie-
camera's en spectsomete-s naar het
planeetoppervlak zenden,
Het testen van een :onensrraalmotor met
een stuwkracht van 0,05 kg" die werkr
op de 30 kW SNAP 8 radio-isotoop bat-
Tern] met een Saturn C2 in 1965,
Met de deÏde trap ban de toekomstige Sa-
turn Di versSe zal .n 1965 het kader
ban P-o ect Rover een nukleaire vooit--
stuwing beproefd wo-d
I en,
De hierbij gebru,k;e reaczcr van he+
type KIWI wordt momensee! bep;oeft doo-
de Aeîron Div van de fa, Aerojet op de
pioeftereinen van de Atomic Enesgy
CommAssjon in Nebada Duwbij wordt
vloeibare H2 doa de rGactor gevoerd,
verdampt en daarna In een srzaalbuis
geleld EI werden hiermee reeds proeven
met een duur van 5 mln genomen,

Het geheel vormt dus een zeer veelzijdig progiamma dat de NASA in staat zal stellen zeer
grote prestailes te leveien aan de voorbereiding waavan thans hard wordt gewerki,
Ûegevens G CL ontleend aan, RaketenTechnik und Raumfahrtforschung
USIS nieuwsbulletins
De Samn C3 zal bestaan uit.. booster SI (opgevoerde stuwkiacht)
SI1 hap (als bjj C2)
SIII. nieuw ie ontwlkkelen
SIV als bij C2
Satux DI zal bestaan ujt: booster SI (opgevoerd)
s I1
Rover-aggsegaat (zie onder 7d)
De NASA heeft onlangs de volgende wijzigingen in het Saturn-project bekend gemaakt.
De eeiste 3 Saturn CI toestellen zullen bestaan uit de booster SI met nabootsingen van de
2 bovenste {zappen, De totale lengte van deze raket 5s 49 m,
De volgende 3 toestellen blijven eveneens ongewijzigd, en hebben ,,actieve" bovenste
trappen,
De volgende 4, de laatste van de eerste serie van 10, zullen bestaan uit de booster, met
opgevoerd vermogen, en de SIV trap, Waartoe de volgende constructieve veranderingen aan-
gebracht worden:
De booster-tanks worden 1,80 m langer, wacrrdoor 45 ton stuwstof meer getankt kan worden
Wegens de kleinere lengte van de raket zijn stabilisatie--vlakken noodzakelijk,
Met deze uitvoering zal een model van het Apollo--toestel in een satelliet-baan gebracht
worden; de totale lengte van de raket wordt in deze uitvoering dan 46 ma , startgewich:
500 ton,
Hierdoor kan dus reeds met Saturn CI het 3 pers, Apollo-toestel gestart wo;denu
Vandaar dat de Saturn CII versie bij de nieuwste veranderingen van het amerikaanse ruimte-
vaartprogramma 1s vervallen,
Voor een bemande vlucht rond de maan zal nu de CIII versie met een Apollo B toes tel ge-
bruikt worden, De CIII raket krijgt een njeuwe booster welke 5s uitgerust met 2 of 3 FI mo-
toren met elk een stuwkracht van 700 ton, Daarmee kan de CIII raket ca 12 ton nuttige
last op ontsnappingssnelhej d brengen,
Voor de bemande maanlanding met Apollo C zal de NOVA-raket gebruikt worden, waaxan
de eerste trap 8 F I motoren heeft en de bovenste bappen overeenkomen met het Saturn CIII
toestel, Het gewicht van Apollo C zal 50 tot 70 ton zijn,
3i-8-"61
Volgens gegevens van de Amerikaanse voorlichtingsdienst bevinden zich op 15 september
1961 32 Amerikaanse ruimtevoertuigen in de ruimte:
Pioneer 4 en 5 beschrijven een baan om de zon,
Zonder signalen uit te zenden draaien Explorer 1,6,8,9,10, Vanguard 2, Tiros 1, Transit 1-43,
NRL; Echo 1, Smos 2, Discoverer 20, 21, 23 en 26 om de aarde; met werkende zender(s)
doen dit Vanguard 1,3, Explorer 7j11,12j13! Midas 2,3, Transit 2-A1 4--A, Courier 1-43;
Tiros 2:3, Injun-Greb en Ranger 1, in totaal dus 15 satellieten met werkende zender en
15 zonder,

Uit de berichten van de Amerikaanse voorlichtingsdienst ne men wij het volgende artikel
over:
door Robert Stevens
rzoek van de ruimte staat nog .n zip kmderschoenen: maar in een
geen vier jacu: werden door de Verenigde Staten toch heeds 50 wecenschapp
lieten met succes gelanceerd - 50 van geboelige instlumenten Loorziene ruzmrevaartu gen
die slechts met behulp van ijle rad~ogol~,en contact met de Aa-de ondeihouden De nieuwe
kennls die deze :ondwenteiende observatoria verzamelen en uvenden s zo ove)*stelpend,
dat geleeïden vaak iaen ncd$g hebben om deze :e analyseren.
Het nieuwe i-i:dperk houd: een onbeg,ensde belofTe vcoi de mensheld n Nu mei de 50-ste
Ame dkaanse satelliet - Exp oe, XI11 I- een mi:!pCia’ _L be e k , s he 1 d e ei? :e pauze
en achgemm te men - na IE gaan wal beak, we-d en cck welke de ge1,c gen z’ n op maal -
schappeil k terrein,
rumen en bevac rende n omhcog te brengen wc d;
aketren, De geschied el s eeds Tee oud In de
g VICII~ 18.12 we d doct etle gebicc’k gemaaki ban ake en mam
pas de Tweede We;e!door!.cg lebelde Take- ten cp tan qc’e be, ouwbucc he d en een be..
schrdkke2 ke uitwe:k ng -
Toestand na afiocjp van de
aTa de gespariner, -n erna onale
-ringen dje z ch in de mLde ne GOI~C~ -
boe-ing baan hadden gebroken, cnde7yond de -aker- -on:w kke’ng Tn de V S en de Sow er
Unie grote belangsdlmg en aanmoed g ng van de iegesingen Elk der be*de landen was .can
oordeel dat het niet kon toes aan dat her undae ’and een ;oc sppong zou &halen met be-
wekkmg iot de snelheld warmee een H--bcm naa; v; andel* k gebied kan wmden geb acht
De V S, had de bom hei- ewst en w,s de afmefmgen e.tvcn L ie k ;e .e m ndeen, erw: 1
de Soweet bom gscor en omiiang :k moesien daa cm een zee sce-ke iakei
bouwen om hun bom te ve~~~ce*en; d nden het mei een vee1 khneae stellen,
Intussen wa, en de i-0orbe-e dingen ionaie Geofys sch Jaa, (:u12 ’57 roe
decembes ‘581 -eeds *n volle gang In deze pe-iode van g o,e ronneblekken -act,vlieir zouden
belang Ike waarnemingen n waden ver;ich, met bet-ekkjng tot zon en zonnesrrallng,
de aarde, de damphing en mw, Vcoi hei. eew stonden h,e ~OGT iakerten ter beschikkag
De Sowgets waen vo ns enkek van hun qo~e Take; ren wetenschappelijke
doele*nden +e gebidkens de Amerikanen besloten de , Vanqucvd”, een volkomen nieuwe
i-&et, uiisluttend ten behceve van het IGJ te ontwikkelen
op 4 ok obe 1957 baeht de Sowjet Unie Spoetnik I in een baan rond de acrde” De indzuk
dte d i feit over de gehele weield maake kan nie+, woTden overschat Op 3 november Ian-
ceeiden de Sowje8s &oe-nik 11: de eerste woog 83,6 kg, de iweede 508,3 kg, ’
De eersie Ame;

beu-ren,s moe wc den beschobwd EZke nleuwe setell er ber\ulilt een bepaalde opd-ach; en
b engt ons een s ap nade- -c de bemande
He7 's dus-cm d ensz 'g n hei km -" p c er -"GG- p e - een cve~z ch e geven tan wo
As be4e.k~ en wdk doe! mei elke Iance-ing wc-dt nagesteeld.
Explore- I was de ee;s+e Ameilkaanse satellei Hlermee we_d her bes (aan van een s ra--
Lngsgo_dei rond de Arde -- een onrdekkjng die algemeen als de belmg,,,ksre km het Inte-na
onale Geofyslsch Jaa wordy beschouwd De Explcw-eeks was ge ch~ op een .lie- -
scheldenhe-d van geofyslsche expeilmenren Behalve met delectcis VOO- kosmsche s:a!en
(waalmee de Van Allen s-_a?.-ngsgorde.i werd geconsto-ee-di we den de erf Expjore s VOO -
z.en ;/an insxumenten \Cor de mer ng van xempe-am en, magnet sche velden, m comeTecr_eten,
de bovenste luchrlagen en van zonnewinden,
Door de mer behulp van de satelljeien verkzegen gegevens konden ge*ee,den de u wwezLgheld
vaststellen can een r~ngvozm?ge elekekche si.oom fond de Aa-de boyen de quatc-
Er werd geconstawerd dat her bGVenSh2 deel van de st:a:_ngsgordd b het opsreken vcm
zonnestormen elektrisch geladen deeltjes afgeeft en daa mee hei nooder- en zuideT1:cht
doet ontstaan" Ook werd een samenhang ontdekt Tussen luchtdruk en de hoeveelheid warmye
die door de Aarde wordt afgegeven, Explorer X toonde aan dat magnetische velden zich
nog tot OP 179,000 km afstand uitstrekken en veel sterker zijn d werd aangenomen.,
79
s

€en Explorer met de laatste trap van een Scout-raket in zijn baan, bestemd VOOP het bepalen van aantallen en
gewicht van mic:ometeorieten, met 5 verschiîìende soorten detectoren.
Het bestaan van zonnewinden, snelbewegende wolken van geladen deeltjes afkomstig van
de zon, werd bevestigd en tegelijkertijd werd vastgesteld dat deze winden het magnetisch
veld van de zon dichter bij de Aarde brengen, Dit zijn slechts enkele ontdekkingen die aan
de Explorers te danken zijn,
J
De drie satel1:eten van deze serie hebben ook geofysische gegevens opgeleverd. Vanguard I
was, met zijn gewicht van 1,46 kg,, misschien wel de opmerkelijkste tot dusver gelanceerde
satelliet Het was de eerste waaibij zonnecellen voor de opwekking van energie werden toe-
gepast: de radio-uitzendlngen kunnen nog voor onbepaalde tijd voortgaan, De baan is zo
weinig aan ve-anderingen onderhevig, dat de levensduur wordt geraamd op tussen 200 en
1000 jaar Gennge verander;ngen in de beschreven baan leidden tot de ontdekking dat zon-
hcht een aanmerkelijke indruk uitoefent - een bevinding van grote wetenschappelijke be-
tekenis en waarmee rekening moet wocden gehouden bij de berekening van satellietbanenb
80

Het testen van een ballon bestemd voor het nagaan van de invloed van verschillende verfstoffen op het tempera-
tuursverloop van de sat
Met behulp van deze kleine satelliet kon worden aangetoond dat de atmosfeer zich verder
uitstrekt dan vroeger werd aangenomen en dat zonne-activiteit veranderingen in de atmos-
feer veroorzaakt, welke mogelijk van invloed zijn op het weer, Het onderzoek n ar de ver-
anderingen in de omloopsbaan van Vanguard I heeft er toe geleid dat op de bestaande land-
kaarten correcties moesten worden aangebracht omdat de Aarde enigszins peervormig is -
in het zuiden iets verdikt en in het noorden iets toelopend, Daardoor moesten ook ver-
anderingen worden aangebracht in de raming van de uitzetting aan de equator*
Vanguard 11, die bestemd was om ruwe televisie-foto's van het aardse wolkendek te maken,
schommelde te veel in zijn baan, waardoor het maken van foto's niet mogelijk was, Met
Vanguard I11 werd een onderzoek ingesteld naar magnetische velden, de stralingsgordels
en micrometeorieten,
81

tgezonden signalen
n dat de Sowjets de
kosmische straling en micrometeo
ceerde,
n kunnen verstrekken en zou d
dekking op hun naam hadden k
elden, positieve
De Amerikaanse zonnesbtblliet, Pioneer 111, bevestigde later dit vermoeden) Dit heeft er
weer toe geleid dat er verschil van mening ontstond over de kwestie wie feitelijk de buiten-
Met inbegrip van Spoetnik I1 die de hond Laika aan boord had, werden door de Sowjet Unie
ter voorbereiding van hun twee bemande ruimtevluchten zes satellieten gelanceerd, De tweede
was een zuiver technische proef. Een op te vangen capsule werd van de satelliet in de ruimte
losgemaakt, maar sprong in een hogere baan in plaats van naar de Aarde terug te keren,
De vijf andere satellieten hadden honden en andere levende wezens aan boord,
Een ervan kwam langs onvoorziene weg in de dampkring terug en verbrandde door wrijving
met de lucht, De overige vier landen in een vooraf bepaald gebied van de Sowjet Unie,
Op 12 april 1961 lanceerden de Russen Majoor Yuri Gagarin in Wostok I voor het maken van
de eerste bemande ruimtevaart. De satelliet legde een baan om de Aarde af en landde daarna
veilig in de Sowjet Unie. Vier maanden later bracht Majoor Gherman Titow een volle dag in
de ruimte door en keerde naar de Aarde terug na 17 omlopen,
(De Verenigde Staten hebben Kapitein-Luitenant Alan Shepard en Kapitein Virgil Grissom
de ruimte ingezonden, maar hun ruimtevaartuigen beschreven geen baan rond de Aarde, zodat
deze prestaties niet in dit satellietenoaerzicht kunnen worden opgenomen.)
82

erei ,s in de eerste plaa4s bes;emd om pdceven ten aanzien van de defensie
:e nemen, cfschoon met deze satellieten cok 10' \cm n-el-mil :a, e wetenschappe;t!ke
p:aehemh.gen zr in gedaan Het i100 aarnsie dcel ian deze eeks (tot dusver 19 lmce ngeni
s het be'gen van een capsule vanu de besckteben baan, op 11 augustus 1960 geli*kte mei
capsule ;n ziin baan.
Van de 15 pog:ng
De Agena boven van de Discoverer s werd de ee-ste rakei waozmee het moge!:jk
Wac de moi-or in e af te zeiten en we sjarien Enkele \cm de sateelliei-en bevaten
m5cro--organismen, sporen, mensel "ke cellenb chemische stoffen en metalen teneinde de inwerking
daarop kosmische stralen en de Van Allen gordel na te gaan Een pakket met lichtgevoelig
materiaal, dat meegegeven was met Discoverer XVII, belandde jn een zonnestorm
en bij ontwikkeling bleek dat de zon koolstof-, zuurstof-, magnesium- en ijzeratomen uit-
t is de serie ru
het zonnestels
nen van de Aard
-- een te grote af
werden gegevens
Pioneer V werd i
door Met de inst de Pioneer V weiden s ontdekt en gemeten, kosmische
en zonnestraling n en temperaturen"
De belangrijkste resultaat v p een zorgvuldig gecoor-
djneerd experime
los UIT het zonne-oppervlak, Een omvang-jjke wolk van elektrisch geladen gassen baande
zich een weg naar de Aarde en ontmoette Pioneer V op zijn weg, De instrumenten ontdekren
de wolk en registreerden ook een vermindering van de kosmische straling zbiang de satelliet
zich in de wolk bevond., Toen de wolk de Aarde bereikte meldden de tellers in de ballon een
zelfde vermindering van de kosmische straling en dit toont aan dat door het magnetisch veld
van de wolk zwakke kosmische deeltjes worden afgebogen, Dit gaf de oplossing van het
reeds lang bestaande mysterie, waarom de kosmische straling plotseling vermindert tijdens
een zonnestorm,
gen die worden gelanceerd om de omstandigheden te onderzoeken
van de Aarde Pioneer IV wed in een zonnebaan tussen de ba-
cht; hi: kwam binnen een afstand van 59,700 km van de man
.gde een recoid voor
km kwamen signden
rer VI1 vesvolgde juist zijn weg door de buitenste Van Allen gordel toen hij door de
isch geladen wolk werd bereikt, De instrumenten gaven een scherpe daling aan van de
g in de gordel, welke na enkele omlopen werd gevolgd door een even scherpe stijging
en nog later door een geleidelijke daling tot het normale stralingsniveau, Tegelijkertijd ver-toonde
zich boven de noordelijke en zuidelijke streken op Aarde uitgestrekt poollicht,
Voor het eerst hadden geleerden nu een duidelijk inzicht van de onderlinge verhouding tussen
zonnestormen en poollicht, De wolk bracht de buitenste gordel in sterke beroaing, waardoor
de meeste geladen deeltjes ervan in de bovenste luchtlagen werden
ontstond het bekende oplichten aan de polen Deeltjes met laag energieniveau uit de wolk
vulden de gordel weer am,
Ofschoon de Pioneers I en I11 de eerste instrumenten-capsules waren, die diep in de ruimte
zijn doorgedrongen, worden zij hier niet onder de geslaagde satellieten gerangschikt, omdat
ze, na een hoogte van ruim 100uOOO km te hebben bereikt, naar de Aarde terugv' &e 1 en*
3

Wel mag, de ontdekking van de buitenste Van Allen gordel, met behulp van Pioneer I11 ge-
noemd worden en door Pioneer I van de dichtheid der meteorieten in de ruimte en de schom-
melingen van het magnetisch veld,
Door de Sowjet Unie zijn met succes vier ruimtevaartuigen tot dep in het heelal gelanceerd
- op zichzelf opmerkelijke prestaties Loenik I passeerde tussen Mars en de Aarde op zijn
weg in een baan om de zon de maan binnen een afstand van 10,000 km, Met instru~enten
werden gegevens verkregen over interplanetair gas, zonnestraling, magnetische veldenn,
micrometeorieten en kosmische straling, Sowjet geleerden maakten bekend dat de maan geen
magnetisch veld heeft binnen het bereik van Loenik Io dit zou e1 op wijzen dat de maan
niet zoals de Aarde in gesmolten toestand is ontstaan, wat tot dusver werd aangenomen,
Loenik I1 werd rechtstreeks op het oppervlak van de maan afgevuurd en dit vestigt heT ver-
moeden dat de Sowjets in het bezit ztjn van een raketgeleidingsstelsel ban QGte nauwkeu-
righeid, De instrumenten wa en ongeveer dezelfde als van Loenik I Op zeer giote hoocjre we:d
een natriumwolk in de ruimte gebracht, die ban de Aade af zichjbaar was, Met een ban zijn
instrumenten werden gedu-ende de gehele vlucht stromen gemeten d. e ve ccriaak, wo-den
dooz geioniseerde deeltjes: deze st omen namen bi; d chre benade- ng van de maan ice Al
mogelijke veiklarrng werd doog de Sowe! geleerden de aanwez,gheld van een .onosfeer aan
genomen, zoals deze ook iond de Au-de boo-komt, Aanvankel ik weid dom de Sow,ets geen
magnetjseh veld van de maan bemeld, latei verklaarden z,rj dat een zee:: Twak .veld kon
worden aangetoond,
Loenik I11 maakte in een sTwk gerekie baan e en vlucht om de maan en kon de steeds van
ons afgewende achterzijde van de maan OP foto's vastleggen, Deze fGto's werden aan boozd
van de Loenik automatisch ontwikkeld en bij nadermg van de Aarde uitgezonden,
Het was de bedoelrng dat Loenik IV in de nabijheid van Venus sou komen en van die enovme
afstand gegevens naar de Aade zou doorseinen Het was het eeiste ruimte\aariuig dat werd
gelanceerd vanaf een zogenaamde parkeerbaan of ruimtesration Daartoe werd eersT een
satelliet in een baan rond de Aade gebracht en vervolgens op een nauwkeurig berekend
ogenblik werd Loenik IV vanaf de Spoetnik-rakst gelanceerd, De Loenik scheen inderdaad
met grote nauwkeurigheid op Venus af te stormen, maar op een afstand van 6,4 miljoen km
van de Aarde werd de radio-communicatie verbroken,
De Sowjets richtten aan het Britse observatorium Jodrell Bank, dat de sterkste radio-
telescoop ter wereld bezit, het verzoek het contact te herstellen (nadat zij eerder een Brits
en Amerikaans aanbod om het contact te onderhouden hadden afgewezen), Alle Britse
pogingen bleven evenwel vergeefs,
Dit project heeft de exploratie van de maan ten doel, De eerste (technische) lancering vond
plaats op 23 augustus 1961, De satelliet bereikte een parkeerbaan, maar de tweede lancering
vanaf dit ruimtestation mislukte; de Ranger I beschrijft nu een baan rond de Aarde,
Communicatie-projecten (VS,)
Het Amerikaans streven nieuwe communicatiestelsels tot ontwikkeling te brengen heeft tot
dusver geleid tot de lancering van een aantal satellieten van verschillend type,
Op 18 december 1958 werd met behulp van een ,,Score" satelliet voor de eerste maal de
menselijke stem vanuit de ruimte overgebracht. Een boodschap van President Eisenhouwer,
opgenomen op een magnetische bund, werd door de .Score" uitgezonden, Bovendien werden
teletype-boodschappen tussen grondstations ontvangen en gerelayeerd.
84

De Ranget-satelliet zoals hii gelanceerd wordt met een Atlas Booster an een Agena- 5- raket met beschriiving
van de onderdelen,
Echo I, een opblaasbare ballon van 30 meter doorsnede, werkt nog steeds als een reflector
van radiogolven; hij beschrijft een baan op een hoogte van 1600 km Geslaagde proeven zijn
genomen met de overbrenging van radio-uitzendingen en van foto's,

Een Echo li ~ sorelliet, die in 1962 zal worden gelanceerd, ;n zijn uiieindeiiike gedaante gefotografeerd De d:cmeter
van de bo! is 41 rn" de reeds gelanceerde Echo I had een diometer van 30 in>
an de T ros sei-e zi 'n tot op heden dse experimentele meteoso~cgsche sarel!ieten gelaneel
d (Eeldel was een poging met Vanguard I1 een ruwe fcto van her wclkendek op -e nemen
mislukt, moa; Explorer VI heeft hei eerr5-e televisiebeeld van hei- aardse wclkendek cpgenomen
en u,tgezcnden) De Tms--saielLeten hebben íeeds mee; dan 5Ov0O0 foro's u! rgezonkn en
scheiden
daaimee de meteo-clcgen geholpen veisch llende SOG !en stc-men '*an elkaa fe ~ndic
Het weid zelfs enige malen mogeli k met behulp van de uLtgezonden bee?den mer g-cte nauw-
keu-1ghe.d een stc m re vGorSpe&n Doo- m,ddel \an ins;-umen"en voor ~nf~arode s Ia! ng aan
boord van de Ti-os I1 en I11 kon de warmtebalans van de Aaide nauwkeurig waden bepaald,
Met deze instrumenten was het mogeli-k de temperatuur op Aaide ie meten vanaf een hoogie
van 640 km,
87

Van deze experimen
gebracht, Het is de
gatiestelsel te ontw
planeet zeer nauwkeu
Aan de Transit satellieten zijn verscDeid
eerste satelliet, waarmee een experiment
Deze satelliet was ook de eerste die deel u
ieten zijn er reeds vier in een baan rond de Aarde
standigheden bruj kbaa navi--
jk de afstanden op deze
aten aan te brengen,
'I te danken, Zo was Transit 11-a de
and (Canada) werd uitgevoerd,
een ,i tweeling" lancering met be-
hulp van een aandrijfraket, Transit IV-a heeft de eerste door kernenergie van elektrische
stroom voorziene ins tallatie aan boord, die naar verwachting verscheidene jaren kan blijven
werken: energiebron is hier het niet-explosieve plutonium-238, Deze vierde Transit maakte
deel uit van een tedrieling" lancering: twee van de drie satellieten scheidden zich niet van
elkaar, Met de Transits wordt ook een onderzoek naaï de X-straling ingesteld, die afkomstig
is van de zon, naar kosmische stralen en radiogolven, (Door de Sowjet Unie zijn geen navigatie-
satellieten gelanceerd) >
atellieten ten behoeve van
Van de Midas-serie zj jn twee experimentele satellieten voor de opsporing van geleide projectielen
gelanceerd, Z
waarmee dus de hete ui
ceerplaatsen gelocalise
mogelijk zijn de lanceri
tielen te ontdekken en daardoor het
tijdstip van waarschuw
, Er is ook een experimentele Samos satelliet in omloop - een voorloper van een surveillance
stelsel dat dient om militaire voorbereidingen tijdig op het spoor te komen,
Donderdag, 31 augustus, werd wederom een Discoverer met succes gelanceerd, Het is de be-
doeling de capsule over enkekdagen in de omgeving van Hawai op te vangen,
Afgezien van deze laatste, kortstondige satelliet zijn er thans 30 Amerikaanse satellieten
in omloop, waarvan ongeveer de helft nog steeds in radio-contact met de Aarde staat,
1Vu Ruimtevaart, het orgaan van de N,V.R6 tevens het orgaan van NERO is geworden, zullen
vele N.V,R,--leden zich wellicht afgevraagd hebben wie of wat deze nieuwe vreemde eend
in de bijt wel is, Ondergetekende, sinds geruime tijd lid van beide verenigingen, wil trachte
op deze vraag een eerste antwoord te geven in de vorm van een globaal overzicht van de
tegenwoordige activiteiten van NERO. Vanzelfsprekend zou een soortgelijke uiteenzetting
over het werk van de N,V,R, ten behoeve van de NERO-leden hier eveneens op zijn plaats
zijn, Door allerlei omstandigheden is ondergetekende echter tot op heden nauwer betrokken
geweest bij het werk van NERO, dan bij dat der N.V.R., zodat hier volstaan moge worden met
het uitspreken van de wens dat deze leemte t,z.t, door een meer ter zake kundig N.V,R.-lid
zal worden aangevuld,
De arbeidsterreinen van de N,VoR. en NERO vormen twee elkaar gedeeltelijk overlappende
gebieden, Daarnaast zijn er echter ook terreinen van onderzoek welke duidelijk behoren tot
een der beide verenigingen,

E en be!angsîellmg gote raketten, bestemd VGGI askonautisch gebruik, hebben zij evenwel
I Daaleniegen behoren problemen als na1 gatie in de ruimte, baanbeIekeningen, enz,
tot het gebied van de N V R,, cl. za! cok het NERO-lid de ontwikkelingen op dit
oG-gaans met belangsiel Ihg T, olgen, Ande, zi Ids zullen stuwkxachtsdiag:ammen,
sxt sche test-banken en de mst!xmentoi_ie daaïvan, gedaanten van brandholten in vasie-
brandstof-raketten. osc;!!erende verbnandrng, e,d, meer ;n het bijzonder tot het ten-ein van
NERO ge-ekend kunnen worden, Het zijn .ioo-al de problemen en hei experimateerweik op
dit telre n, die momenteel het voornaamsie werk van NERO vo-imen.
U, et aa d is dit n et het enige Ei wo:dt eveneens gewerkt aan geinstiumenteeide raketten
welke, behahe i.001- waarnemingen d4e
metecrdogsche, straltngs en ~ adio--w
cm hie-mee pt-oblemen beidfende aut
e+ zelf kireffen, ook bes
'ngen ie doen, Ook ligt h
e-- en dstands-besfa in
Specroc' de dooi afdeling Delf: i samenwei-k ng met de T,Hd afd, Vliegtuigbouwkunde te
bouwen raketten zijn bestemd om hoogten !e beselken waarop b \ me+ succes ult-av;oletwaarnem
ngen In de st-atosfeer gedaan e! ng Leiden gebouwde
en ncg +e bouwen akefien L k lwtemd \GG lance- ng rhans meer #n
he, b, zcndey bestemd cm +e en pe8fec; ,on@Fn \clli de
i de?e g& u ksklaa
"en he; s:ad,um ken waam s;at,sc- he yes s ncod7ake
i
Het de de plc ec' wcwaan de aidejing Leiden :haps we kz besraa uJt: !e de cntw kkeltng
.ion de nz urnenwcopsuler IICG de Del' se ake; en
2t. de ca w kkellng van de g cnd ns lo ES weke het s gncal kan de oke moeTen opQmgen
een en deccde en
e!ecr cnxa
EiI~ccmmunLca-ie, ,mpu7s er kiek,
si-e'lirig hebben. kunnen h e- psecxes de taak k-: >geR welke z , cmh.e en en welke hun h
meedoen verliezen zich iaak In de veelhe d van p obiemen en we kiraamhulen, wacrdoo- zJ
zelden . e-e wezkelijks waaidevols
sf een van de belang:-iks
ei expev amente en n ve-en,g ngst erband"
alleen experimente dat men 7ich kan concenr-esen op her ondewe p waa mm
z ch he meest VOO.. in e-esse De ande e zaken, welke men ande s ebeneens ze3 *e hand
IOU moelen nemen en financle?en, kan men nu aan ande e beden or e- !aten,
E. z n de volgende wenkpcepen:
Z Mechanische werkqoep
Deze houdt zich bezig mek de bouw van de wie mechanische opstelLngen welke het NERO-
werk ke-gen, Ook de eigenl jke bouw van zaketien val+ hleonde " Het we;k vmiee;t van hei
maken van de zwaarste staalconsnucties van de testbank tot het fljnsre p:ec~sLe-,nstïumenn:-
makerswerk van de neuskegels en de meetapparatuur+
89

2) Natuurkundige werkgroep,
Deze werkgroep pakt de veelheld van theoretische berekeningen en problemen aan: ontwikkelt
en bouwt electronische apparatuur en staar de mechanische werkgroep zonod,g bij b-j het
ontwerpen en berekenen van door hem ie bouwen apparatuu; De voornaamste adiv:teLten van
deze werkgroep lrggen echter op electTonJsch terrein"
Het werk variert van liet bouwen van de eenvoudigste apparaatjes tot de bestudering van de
moeilijkste problemen op impuls-, rekenmachine-, en meertechdsch terrein,
3) De chemische (brandstof) werkgroep
Haar voornaamste taak ligt op het terrein van brandstoffen en van ontst ekingsmechanismen, Ook
de theoretische problemen welke aan het verbrandingsproces en de mtscoming door de uitlaat
vastzitten hebben haar aandacht
4) De fotografische werkgroep
De voornaamste taak van deze werk-oep is om het werk van NERO m een foto-- en film-\ el--
slag vast te leggen, Een filmvel slag dat aan zekere esTheiische eisen moet voldoen, m ac o
duidelijk, instructief en voo-al wetenschappelijk verantwooÏd moet zijn Bovendien moet d
werkgroep hei branden van de raketten ljjdens de statische tests filmen en het resultaat voor
bestudering do01 de andere werkgoepen geschikt maken (foto's uit de film vergroten enz,) Het
filmen van de raket tijdens de brandtijd is o,m, van groot belang omdat vanaf de plaats waar
men in dekking ligt, de raket niet kan zien,
Ook worden door deze werkgroep meetresultaten gefotografeerd voorzover dit niet door de na-
tuurkundige werkgroep gedaan wordt,
Over elk der werkgroepen hopen der resp, voorzitters een uitvoeriger artikel te schrijven, Onder-
getekende zal in een volgend nummer uitvoeriger op het werk van de natuurkundige werkgroep
ingaan, Ook uit de verslagen van de NERO-activiteiten kan de lezer overigens een vrij dui--
delijk beeld krijgen van de verrichtingen der werkgroepen,
MOAu Kerkhoven,
Na langdurige voorbereidingen vond op 27 juli j-1, de eerste brandstoftest van NERO plaats
op het testterrein .Leeuwendal".
In wezen ging het hierbij niet zozeer om het testen van de brandstof, als wel om het ,)inspe-
len" van onze opstelling voor het maken van stuwkrachtsdiagrammen en het meten der brand-
tijd,
Het tijdstip ,,O" was gesteld op 14-00 uur, We waren op die ochtend in alle vroegte uit Leide
vertrokken met een auto volgestouwd met electronische apparatuur en filmmateriaal, Het was
omstreeks 10 uur, toen onze auto het testterrein opdraaide. Spoedig daarna arriveerde ook de
rest van het gezelschap. Alle aanwezigen zetten hun handtekening onder de verklaring, dat
zij geheel op eigen risico bij de test aanwezig zouden zijn.
Iedereen ging toen aan de slag, Aangezien er van te voren een werkindeling was gemaakt,
wist elkeen, wat hem te doen stond, De auto werd uitgeladen, de tenten voor de apparatuur
werden opgesteld op de daarvoor bestemde plaats, snoeren en kabels werden uitgerold en ver-
bindingen gelegd en al deze bedrijvigheid werd gefilmd en gefotografeerd.
Het is wellicht interessant om eens te vertellen welke apparatuur daar na verloop van enige
tijd stond opgesteld,
Er was een bandopname apparaat voor het registreren van het geluid van de raket.
90

Een toongenerator, onderdeel van de in het vorige nummer van ,,Ruimtevaart" beschreven op-
stelling voor het maken van stuwkrachtsdiagrammen, benevens een eveneens daartoe beho-
rende versterker plus voedingsapparaat.
wel met teleobje
Dit laatste was
de brugschakeling van de meetopstelling rede-
an de raketmotor aangebracht. De stroomkring van
ze kring gesloten bleek, nam iedereen zijn plaat-
engte geblauwd was,
gelegen. Met een sterke kijker b
et onderdrukken. Achter de rake

seconde gefilmd, he geen enkele bijzonder spectaculaire opnamen opleverde, De
onre ge lma ti gheden,
zij bestaat uit de Heren Wolff en van Leeuwen, De heer WolEf zal een korte toespraak hou
over het werk van NERO en daarna de NERO-film vertonen.
NERO hoopt hiermede de goede betrekkingen et de D,R,G. on
* * *
OP D
js fl,
P,R,O, Peller
een boeiend geh
llustratjes verle
- deze verded een levensbesch
en voorstande
karakter draagt zull
re si*ual;e ie
De veitaling is in goed nederlands: het verhaal geeft nergens, de uiieenz
enkele plaats de indruk vertaling te zih
De uitgave IS met grote toewijding verzorgd en zeer royaal u3gevoerd,
92
C i W y Dorns eiffen,