Download het document PDF Format - 1.7 Mb - Crelan

Ondernemen
in land- en tuinbouw

2
Inhoudstafel
Voorwoord 7
Starten in de agrarische sector 8
1. Overname van een bestaand bedrijf of de oprichting
van een nieuw bedrijf 9
1.1 Voorbereiding 9
1.1.1 Zoektocht 9
1.1.2 Bedrijfseconomische doorlichting 9
1.1.3 Taxatie en analyse vergunningen 10
1.1.4 Financiering – extern kapitaal 11
1.1.5 Kies de juiste structuur voor uw bedrijf 11
1.2 Overname van de roerende goederen 11
1.2.1 Overnamecontract 12
1.2.2 Maatschapscontract of samenuitbating 12
1.2.3 Bedrijfsinventaris 13
1.2.4 Melding van het overnamecontract 14
+ Doel van de melding 14
+ De melding 14
+ Hoofdelijke aansprakelijkheid van de overnemer 14
+ Hoe zich als overnemer indekken: het fiscaal of sociaal certificaat 14
+ VLIF-steun bij overname van roerende goederen 15
1.3 Aankoop onroerende goederen 15
1.3.1 De verkoop uit de hand 16
+ De onderhandse verkoopovereenkomst 16
+ De notariële akte 16
+ De optie 16
+ De opschortende en ontbindende voorwaarde 16
1.3.2 De openbare verkoping 17
+ Verschil tussen verkoop uit de hand en openbare verkoping 17
+ Vrijwillige openbare verkoping 17
+ Gedwongen openbare verkoping 17
+ Commandbenoeming 18
1.3.3 Bodemsaneringsdecreet 18
+ VLIF-steun bij de overname van onroerende goederen 19
1.3.4 Postinterventiedossier 19
1.4 Pachtoverdracht 19
1.5 De milieuvergunning 20
1.5.1 Mogelijkheid tot hernieuwing van de milieuvergunning(en) 20
1.5.2 Overdracht van de milieuvergunning 20
1.6 Te vervullen formaliteiten 21

1.6.1 Algemene formaliteiten 21
+ Aanvragen van een ondernemingsnummer 21
+ Btw 21
+ Wat indien u een vennootschap wenst op te richten? 22
+ Openen van een zichtrekening 22
+ Sociaal statuut als zelfstandige 22
+ Statuut meewerkende echtgenoot 22
+ Aansluiting bij een ziekenfonds 23
1.6.2 Kennisgevingen aan het Agenstchap voor Landbouw en Visserij 23
+ Melding van overname via identificatiefiche 23
+ Melding van overdrachtquota 23
+ Overdracht agromilieuverbintenissen 23
1.6.3 Melding bij de Vlaamse Landmaatschappij 23
1.6.4 Kennisgeving bij Dierengezondheidszorg Vlaanderen vzw (DGZ-Vlaanderen) 24
1.6.5 Kennisgeving Rendac 24
1.6.6 Vlaamse Milieumaatschappij (VMM) 24
1.6.7 Licentie teruggave accijns (contingentnummer) 24
1.6.8 Verwittigen van leveranciers en klanten 24
1.6.9 Andere kennisgevingen 24
1.6.10 Kennisgeving aandelenoverdrachten 25
2. Ondernemingsplan 26
2.1 Wat is een ondernemingsplan? 26
2.2 Hoe is een ondernemingsplan opgebouwd? 26
2.2.1 Inleiding 26
2.2.2 Omschrijving van de activiteit 26
2.2.3 Marketing 26
2.2.4 Productieproces 26
2.2.5 Beleid 27
2.2.6 Financiële aspecten 27
+ Investeringsplan 27
+ Rendabiliteit 27
+ Financieringsplan 27
+ Liquiditeitsplan 28
+ Privé-uitgaven 28
2.2.7 Knelpunten 28
2.2.8 Administratie 28
2.2.9 De toekomst 28
2.3 Boekhouding 28
2.3.1 Bedrijfstechnische boekhouding 28
2.3.2 Bedrijfseconomische boekhouding 28
3

4
3. Vlaams Landbouwinvesteringsfonds (VLIF) 29
3.1 Algemeen 29
3.2 Steun bij de bedrijfsstart 29
4. Vennootschappen in land- en tuinbouw 30
4.1 Ondernemen als natuurlijke persoon 30
4.1.1 Natuurlijke persoon - “boeren zonder vennootschap” 30
4.1.2 Samenuitbating of maatschap - “boeren met gedeeld risico” 30
4.2 Ondernemen als rechtspersoon 31
4.2.1 Wat is een vennootschap? 31
4.2.2 Waarom een vennootschap oprichten? 31
+ Waarom een vennootschap oprichten? 31
+ Huwelijksvermogenstelsel 32
4.2.3 Welke vennootschapsvorm kiezen? 32
+ Vennootschapsvormen met onbeperkte aansprakelijkheid 33
4.2.4 Oprichting van een vennootschap 34
+ Hoe een vennootschap met beperkte aansprakelijkheid oprichten? 34
+ Hoe een vennootschap met onbeperkte aansprakelijkheid oprichten? 34
+ Omvorming van een eenmanszaak tot een vennootschap 34
+ Inbreng in natura 35
4.2.5 Vennootschappen en overdracht van de beroepsactiviteiten 35
+ Hoe een land- of tuinbouwbedrijf overdragen? 35
+ Overdracht van activa 36
+ Overdracht aandelen versus overdracht activa: voor- en nadelen 36
4.2.6 Einde van de vennootschap 37
4.3 Zelfstandige natuurlijke personen en de fiscus 37
4.3.1 Het fiscaal stelsel 37
+ Forfaitair stelsel 37
+ Het boekhoudkundig stelsel 37
4.3.2 Stopzettingsmeerwaarden 38
4.3.3 Registratierechten 38
4.3.4 Successierechten 38
+ Tussen erfgenamen in rechte lijn, echtgenoten en samenwonenden 39
+ Andere erfgenamen (niet in rechte lijn, tussen echtgenoten en tussen samenwonenden) 39
4.4 Vennootschap en de fiscus 40
4.4.1 Belastingen op de vennootschapswinst 40
4.4.2 Belastingdruk op inkomsten uit de vennootschap 40
4.5 Voor- en nadelen, vergelijkingspunten vennootschap – natuurlijke persoon 40
4.5.1 Vergelijking van de belastingtarieven 41
4.5.2 Fiscaal optimaliseren 41
4.6 Patrimoniumvennootschap 41
4.7 Landbouwspecifieke nadelen van bepaalde rechtsvormen 42

5. Financieringsmogelijkheden 43
5.1 Samenstelling van het bedrijfskapitaal 43
5.2 Kernbegrippen 43
5.2.1 Rendabiliteit 43
5.2.2 Solvabiliteit 43
5.2.3 Liquiditeit 43
5.2.4 Waarborgen 43
5.2.5 Looptijd 43
5.2.6 Gamma 43
5.3 Kernbegrippen 44
5.3.1 Terugbetaling 44
5.3.2 Rentevoet 44
5.4 Krediet op middellange termijn 44
5.4.1 Rentevoet 44
5.4.2 Terugbetaling 45
5.4.3 FM-krediet 45
5.5 Krediet op korte termijn 45
5.5.1 Het klassieke krediet op korte termijn 45
5.5.2 Seizoenlening 45
5.5.3 Hernieuwbaar kortetermijnkrediet 45
5.5.4 Agri-line 45
5.6 Kaskrediet of Business Rekening 45
5.6.1 Duur 46
5.6.2 Waarborgen 46
5.7 Lening voorafbetaling van belastingen 46
5.8 AGRI-FUTURE-pakket voor 1 ste installaties 46
5.8.1 Begeleiding op lange termijn 46
5.8.2 Een aangepaste financiering 46
5.8.3 Prefinanciering van premies 46
5.8.4 De FLEXI-cheque 46
5.8.5 Een tussenkomst in uw oprichtings- en beheerskosten 46
6. Aanwerven personeel 47
6.1 Administratieve verplichtingen bij de aanwerving van personeel 47
6.2 Arbeidsongevallenverzekering 47
6.3 Aansluiting bij een kinderbijslagfonds 47
6.4 Aansluiting bij een kas voor jaarlijkse vakantie 47
6.5 RSZ 47
6.6 Personeelsregister 47
7. Verzekeringen 48
7.1 Inleiding 48
7.2 Brandverzekering 48
5

6
7.3 Bedrijfspolis 48
7.4 Individuele verzekering tegen lichamelijk letsel 48
7.5 Verzekering gewaarborgd inkomen 48
7.6 Levensverzekering 48
7.6.1 Opbouw van een pensioenkapitaal 49
7.6.2 Kapitaalgarantie aan nabestaanden (bij overlijden van de verzekeringnemer) 49
7.6.3 Gemengde formules 49
7.6.4 Financiële formules met of zonder gewaarborgd rendement 49
8. Bankactiviteiten 50
8.1 Het beheer van uw dagelijkse betalingen 50
8.2 Zichtrekening en Businessrekening 50
8.3 Crelan-online.be 50
8.4 Dynaphone 50
8.5 Cash & More 50
8.6 Pluk de vruchten van uw spaargeld 50
9. Voorbeeld van verkoopcontract “overname van hoevebekleding” 51
10. Voorbeeld van inventaris roerende goederen (bedrijfsbekleding) 53
11. Nuttige namen, adressen en telefoonnummers 55
11.1 Groep Landbouwkrediet 55
11.2 Vlaamse Overheid – Landbouw en Visserij 55
11.3 Dierengezondheidszorg Vlaanderen vzw 56
11.4 Milieu-administratie 57
11.5 Milieufiscaliteit 58
11.6 Adviesbureaus, provinciale landbouwdiensten en onderzoekscentra 60
11.7 Algemeen Boerensyndicaat 61
11.8 RSVZ 61
11.9 Lijst van de sociale verzekeringsfondsen voor zelfstandigen 61

Voorwoord
Ondernemen in de agrarische sector is vandaag niet meer zo evident. De
tijd dat een zoon bijna automatisch in de sporen van zijn vader trad, behoort
definitief tot het verleden.
Dit heeft in de eerste plaats te maken met de enorme evolutie van de
sector, zoals de almaar groeiende kapitaalsbehoefte, de strengere en ingewikkelde
regelgeving (op gebied van ruimtelijke ordening, milieu, productierechten, fiscale
wetgeving,…), de toenemende prijsrisico’s en de steeds hogere individuele eisen die gesteld
worden aan agrarische ondernemers. Maar ook de algemene tendens van schaalvergroting in
de agrarische sector heeft een impact.
De agrarische sector is per definitie een dynamische sector, die zich steeds opnieuw moet
aanpassen aan nieuwe maatschappelijke verzuchtingen, veranderende marktomstandigheden,
nieuwe wetgeving, bijkomende milieunormering, krimpende marges,… Maar een goede ondernemer
wordt gestimuleerd door een aantal uitdagingen, en daaraan is in de agrarische sector
geen gebrek.
Landbouwkrediet draagt de land- en tuinbouwers een warm hart toe. Vandaar deze nieuwe
brochure met een pak nuttige informatie voor wie een land- of tuinbouwbedrijf wil starten of uitbreiden.
Laat dit echter duidelijk zijn: als u uw eigen bedrijf wilt opstarten, volstaat het niet deze
brochure door te nemen. De agrarische sector in het algemeen en de omkaderende wetgeving
in het bijzonder zijn zo complex, dat een grondige voorbereiding noodzakelijk is.
Laat u dus bijstaan door experts. En vergeet daarbij zeker uw Landbouwkrediet-agent niet. Hij is
een ervaren adviseur, maar ook de ideale gesprekspartner voor al uw vragen over financieringsmogelijkheden
of steunmaatregelen van de overheid.
Luc Versele
CEO Landbouwkrediet
7

8
Starten in de land- en tuinbouw
In theorie kan iedereen een bedrijf opstarten in de agrarische sector. Er zijn zo goed als geen
persoonsgebonden beperkingen of voorwaarden.
De realiteit levert echter omwille van de vereiste kennis, de talloze wettelijke beperkingen en
het kapitaalintensieve karakter, een totaal ander beeld op. Als een starter bijvoorbeeld steun
(subsidies) wil van het Vlaams Landbouwinvesteringsfonds, zijn er wel een aantal persoonsgebonden
voorwaarden en beperkingen (zie de brochure “VLIF-Reglementering in Vlaanderen.
Alles weten”, uitgegeven door Landbouwkrediet). Ook de wetgeving op het gebied van vergunningen,
mestbeleid, productierechten,… formuleert vele voorwaarden en beperkingen die
ervoor zorgen dat starten in de agrarische sector uiteindelijk niet zo eenvoudig is. Een land- of
tuinbouwbedrijf beginnen is bovendien een belangrijke beslissing, die in aanzienlijke mate het
verdere verloop van uw beroeps- en gezinsleven zal bepalen.
Het is dan ook essentieel dat u bij uw beslissing met zoveel mogelijk elementen rekening
houdt: bedrijfsstructuur, rentabiliteit, gezondheid en welzijn van de dieren, ruimtelijke
inplanting, uitbreidingsmogelijkheden, uitbatingsvorm, familiale situatie, financiering,….
Wanneer u start in de agrarische sector, moet u in ieder geval een zeer kritische houding
aannemen. Stel alles in vraag en ga niet uit van geruchten of halve waarheden. Win ook
voldoende advies in.
Van u wordt verwacht dat u niet alleen een technisch onderlegde bedrijfsleider bent, maar
ook een ondernemer, die daarenboven sterk is in de administratieve opvolging van allerhande
verplichtingen die verder in deze brochure ruimschoots aan bod komen.
In deze brochure proberen we u alvast een aantal antwoorden en hulpmiddelen aan te reiken.

1. Overname van een bestaand
bedrijf of de oprichting van een
nieuw bedrijf
1.1 Voorbereiding
1.1.1 Zoektocht
De overname van een land- of tuinbouwbedrijf vergt
een grondige voorbereiding en veel praten, nadenken,
rekenen, inlichtingen inwinnen,… Voor een beginnend
bedrijf is het immers enorm belangrijk dat het in optimale
omstandigheden kan starten. De grote meerderheid
van de starters in de agrarische sector vestigt
zich door de overname van een bestaand bedrijf. Toch
zijn er ook een aantal die een totaal nieuw bedrijf oprichten.
Het soort bedrijf en de locatie zullen bepalend
zijn voor de toekomst. Immers, door de verschillende
wetgevingen zijn de locatie en de bedrijfsstructuur niet
te onderschatten parameters. De overname van een
niet of minder rendabel bedrijf om het aan de hand
van structurele ingrepen levensvatbaar te maken is
niet (meer) evident, omdat het vergunningenbeleid, de
mestwetgeving, de quotareglementering en het beleid
inzake steun aan de investeringen (VLIF) een rem gezet
hebben op deze ontwikkeling. Overnames zijn dus nu
gericht op bedrijven waar de overlater gezorgd heeft
voor een goede structuur en waar de inkomensvorming
op relatief lange termijn nog gewaarborgd is. Daarom is
het altijd aangewezen om, zelfs wanneer u overweegt
het ouderlijk bedrijf over te nemen, een “second opinion”
van een specialist te vragen. Op die manier krijgt u onafhankelijk
advies over het bedrijf dat u op het oog hebt,
en informatie over de eventuele mogelijkheden van een
ander bedrijf.
Bij de zoektocht naar een gepast bedrijf is de ruimtelijke
ligging van zeer groot belang. Agrarische bedrijven met een
grote ruimtelijke impact van constructies zoals serres voor
glastuinbouw of intensieve veehouderijen krijgen steeds
moeilijker een vergunning, zelfs in agrarisch gebied.
Het Ruimtelijk Structuurplan van Vlaanderen, van de
provincie of van de gemeente kan hier meer duidelijkheid
verschaffen.
Bij het overnemen van veehouderijen moet tevens rekening
gehouden worden met de afstand tot geurhindergevoelige
gebieden (vb. woongebieden) of verzuringsgevoelige
gebieden (vb. groengebieden).
Indien u op zoek bent naar een over te nemen
bedrijf zijn relaties belangrijk. Er is geen centrale
databank waarin alle over te nemen bedrijven opgenomen
zijn. U kan zich uiteraard wenden tot een
aantal belangrijke spelers uit de agrarische sector,
zoals beroepsorganisaties, financiële instellingen,
adviesbureaus, veevoederbedrijven, melkerijen,
veilingen,… Ook verschijnen in de gespecialiseerde
pers geregeld advertenties met over te nemen bedrijven.
Er zijn uiteraard ook makelaars actief in de
agrarische sector. Maar hoe u ook aan uw informatie
raakt, vergeet nooit de drie gulden regels:
• laat uw hoofd niet op hol brengen;
• ga nooit over één nacht ijs;
• vraag steeds bijkomend advies van een onafhankelijke
specialist.
1.1.2 Bedrijfseconomische doorlichting
Een bedrijf wordt in de eerste plaats uitgebaat om winst
te maken. Met deze winst kan de bedrijfsleider voorzien
in zijn levensonderhoud.
Een starter zal bijgevolg de winstmogelijkheden van een
potentieel bedrijf grondig moeten onderzoeken. Deze
evidentie wordt binnen de agrarische sector nog steeds
te vaak over het hoofd gezien.
9

10
Het is niet zeker dat een bedrijf dat 40 jaar lang een
inkomen heeft gegenereerd voor de overlaters (ouders),
nog eens 40 jaar een inkomen kan genereren voor de
overnemer (dochter/zoon).
We raden daarom iedereen aan om in alle gevallen een
gedetailleerde bedrijfseconomische studie te maken. We
gaan daar verder op in in hoofdstuk 2 (Ondernemingsplan).
1.1.3 Taxatie en analyse vergunningen
Het is belangrijk om goed op de hoogte te zijn van wat
er te koop is, maar ook van wat de juiste prijs ervoor is.
De bepaling daarvan wordt ook wel “taxatie” genoemd.
Hierbij wordt onderzocht wat de materiële en economische
waarde is van een bedrijf.
Hier moet uiteraard gelet worden op de aanwezigheid
van de nodige vergunningen en rechten (milieuvergunningen),
stedenbouwkundige vergunning(en), quota en
premierechten, nutriëntenemissierechten,…).
Er moet ook niet alleen gekeken worden naar de bestaande
toestand van de bedrijfsgebouwen, maar ook
naar de noodzakelijke investeringen.
Een eerste indicatie is de materiële waarde van een
bedrijf, m.a.w. hoeveel kost het om een gelijk(w)aardig
bedrijf in dezelfde toestand op te bouwen. Hier wordt
gekeken naar gebouwd volume, gebruikte materialen,
afwerking, functionaliteiten,… Het resultaat is een quasi
objectieve schatting van de materiële waarde.
Daarnaast is er ook de bedrijfseconomische waarde.
Deze waarde weerspiegelt de mogelijkheden van het
“bedrijf” om een inkomen te genereren.
Het is erg belangrijk om een duidelijk onderscheid te
maken tussen deze twee waardebepalingen. Zo is het
perfect mogelijk dat een glasgroentenbedrijf een materiele
waarde heeft van € 800.000 maar dat het onmogelijk
is om deze waarde “terug te verdienen”, bijvoorbeeld
omdat bijkomende investeringen nodig zijn. De conclusie
moet dan zijn dat de werkelijke waarde van het bedrijf
lager ligt dan € 800.000.
Tevens kan niet genoeg beklemtoond worden:
een grondige analyse van de vergunningen is een
absolute noodzaak. Een land- of tuinbouwbedrijf
zonder vergunningen is wettelijk niet in orde! De
milieu- en de stedenbouwkundige vergunning(en)
zijn vanzelfsprekend de belangrijkste vergunningen
voor een land- en tuinbouwbedrijf. Wie een
veebedrijf gaat uitbaten zal ook rekening moeten
houden met het meststoffendecreet. Wegens de
complexiteit van de materie en de interferentie
van verscheidene wetteksten is het belangrijk voldoende
informatie in te winnen en laat men zich
best professioneel begeleiden om onaangename
verrassingen te vermijden. Zeker in de veehouderij
moet erg grondig nagegaan worden hoe het is gesteld
met de vergunningen:
• wanneer werd de vergunning afgeleverd?
• voor hoeveel dieren is een vergunning
afgeleverd?
• tot wanneer loopt de vergunning?
• zijn de dieren nog identiek gehuisvest als op
het ogenblik van de vergunning (cfr. bijhorend
milieuplan)?
• is een hernieuwing van de vergunning al bij
voorbaat uitgesloten omwille van verbods- of
afstandsregels?
• zijn de vergunningen voor de andere bedrijfscomponenten
in orde (bv. stookolietank)?
• zijn de mestbankaangiften correct ingevuld?
• is de mest in het verleden conform het mestdecreet
afgezet?
• mestopslag, nutriëntenemissierechten, mestverwerkingsplicht,…?
Maar omwille van de link met de milieuvergunning moet
ook de stedenbouwkundige vergunning nagezien worden.
Zijn alle bedrijfsgebouwen op legale wijze opgetrokken?
Zijn er zonevreemde inplantingen? In vele gevallen is het

zo dat de milieuvergunning vervalt indien er geen correcte
stedenbouwkundige vergunning is.
Een correcte inschatting van de situatie is voor de
ondernemer dan ook van levensbelang, zelfs bij
de overname van het ouderlijk bedrijf.
1.1.4 Financiering – extern kapitaal
Wie een bedrijf opstart of overneemt heeft “arbeid” en
“kapitaal” nodig. Arbeid wordt in de land- en tuinbouw
meestal door de bedrijfsleider en zijn gezin gepresteerd.
Om een overname of nieuwe investeringen mogelijk te
maken zijn ook financiële middelen nodig.
Belangrijk is dat je als starter al over een deel eigen
vermogen beschikt dat je bijvoorbeeld vooraf als
loontrekkende buiten de landbouw of als helper
op het bedrijf zelf hebt opgebouwd. Anderzijds
kan je terecht bij een financiële instelling die in
combinatie met overheidssteun van het Vlaams
Landbouwinvesteringsfonds (kapitaalpremies en/
of rentesubsidies en eventueel een waarborg) bijkomende
middelen kan verschaffen.
Vergeet ook niet om andere technieken te gebruiken om
de overname mogelijk te maken. Zo kan je de overlater
(zeker in familieverband) als verpachters inschakelen
waardoor je op korte termijn vermijdt om te moeten investeren
in gronden. Andere mogelijkheden betreffen het
afsluiten van een win-winlening wat een leningsformule
is tussen particulieren met bijzondere fiscale voordelen.
Last but not least kan je bij de overname van een ouderlijk
bedrijf voor de bepaling van de prijs eventueel ook
rekening houden met een “uitgesteld loon”. De afstammelingen
van een land- of tuinbouwarbeid(st)er (of van
zijn/haar echtgeno(o)t(e)) en de echtgenoten van deze
afstammelingen hebben daar namelijk recht op als ze
na de leeftijd van 18 jaar gedurende tenminste 5 jaar
doorlopend een niet beloonde normale arbeid op het
land- of tuinbouwbedrijf hebben verricht.
Dit uitgesteld loon is vastgesteld op de helft van het
brutoloon van een geschoolde land- of tuinbouwarbeid-
(st)er gedurende maximaal 10 jaar.
1.1.5 Kies de juiste structuur voor uw bedrijf
Heel wat bedrijven die worden opgestart met tussenkomst
van het Vlaams Landbouwinvesteringsfonds opteren om
te starten onder vennootschapsvorm. Het is heel belangrijk
dat van bij de start de juiste keuze wordt gemaakt.
Vooral voor de VLIF-tussenkomst, de overdracht van de
nutriëntenemissierechten, en de fiscaliteit is dit van belang.
Om deze keuze te maken heeft u een adviseur nodig
die met al deze wetgevingen vertrouwd is. De keuze
met betrekking tot de bedrijfsstructuur en onder andere
de financiële gevolgen ervan bij de overlater en overnemer
(bijvoorbeeld bij de overname van aandelen), heeft
belangrijke financiële gevolgen die in rekening moeten
worden gebracht bij de bepaling van de overnameprijs.
Anders riskeert u als koper-overnemer onaangename
verrassingen bij uw eerste fiscale aangiften.
1.2 Overname van de roerende
goederen
Als men het in gesprekken of in publicaties over “een
overname” heeft, wordt daar vaak de “overname of de
aankoop van de roerende goederen” mee bedoeld.
En inderdaad, in het verleden besteedde een starter die
zich voor de eerste maal vestigde als land- of tuinbouwer,
de meeste aandacht aan de overname van de roerende
goederen. En terecht!
Met de overdracht van de roerende goederen (ook wel
“de bedrijfsbekleding” genoemd) wordt de verantwoordelijkheid
over de exploitatie en de “ziel” van het bedrijf
overgedragen. Dit heeft niet alleen belangrijke economische
en juridische consequenties, maar ook een niet te
onderschatten sociale en psychologische impact. Hier
moet dan ook de nodige aandacht aan besteed worden.
11

12
1.2.1 Overnamecontract
Zoals we reeds hebben vermeld is het “overnamecontract”
juridisch een verkoopsovereenkomst. Er moet
dus duidelijk worden omschreven wat wordt verkocht
en aan welke prijs.
De roerende goederen van een land- of tuinbouwbedrijf
omvatten: dieren, materialen, machinepark, voorraden,
gewassen te velde, voorschotten aan teelten, navetten,
quota, leveringsrechten, vergunningen, nutriëntenemissierechten,
toeslagrechten, enz.
De roerende goederen kunnen geheel of gedeeltelijk
overgenomen worden. De overname kan bij onderhandse
overeenkomst tussen de overlater en de overnemer
gebeuren. Gewoonlijk worden ook een bedrijfsinventaris
en een kwitantie opgemaakt. Deze documenten (overnamecontract,
bedrijfsinventaris, kwitantie) zijn trouwens
noodzakelijk om in aanmerking te komen voor VLIF-steun
(zie verder).
De volgende gegevens moeten opgenomen
worden in het overnamecontract:
• de naam en het adres van de overnemer(s) en
de overlater(s);
• de oppervlakte en de ligging van het bedrijf;
• een beschrijving van de roerende goederen
met vermelding van de prijs. Hiertoe wordt als
bijlage een inventaris gevoegd. Deze inventaris
bevat informatie over:
- de dieren;
- het materieel;
- de voorraden;
- de vruchten te velde;
- de navetten;
- het recht op vergoeding voor bedrijfs-
gebouwen (art. 26 van de pachtwet);
• de datum waarop de hoeve vrij en ter beschikking
zal zijn van de overnemer(s);
• eventuele afspraken over het gebruiksrecht
van bedrijfsgebouwen en gronden (pacht,
pachtoverdracht);
• de regeling van de sociale en fiscale lasten
voor het lopende jaar;
• afspraken voor de te betalen pacht voor het
lopende jaar;
• er wordt vermeld in het kader van o.a. de btwwetgeving
of de overdracht een volledig bedrijf
betreft en wie bij verschillende btw-regimes de
btw-regularisatie op zich zal nemen;
• een duidelijke vermelding dat de overlaters
bereid zijn de melding inzake de overdracht
van de milieuvergunning (en eventueel de
nutriëntenemissierechten) te ondertekenen;
• een verklaring van de verkoper m.b.t. mogelijke
bodemverontreinigende activiteiten van het
verleden;
• een verklaring van de verkoper dat hij deze
overeenkomst zal overmaken aan de bevoegde
diensten van de belastingen, de RSZ en het
sociaal verzekeringsfonds waaraan hij zijn
bijdragen betaalt.
Het overnamecontract en de inventaris moeten
door beide partijen ondertekend worden nadat
ze er eigenhandig “Gelezen en goedgekeurd” op
hebben geschreven.
Merk op dat er verschillende malen gesproken wordt over
immateriële aspecten (“recht op vergoeding voor bedrijfsgebouwen”,
“te betalen pacht”, “overdracht milieuvergunning”).
Hieruit blijkt dat de verschillende aspecten van een
bedrijfsovername nauw verweven zijn met elkaar.
Achteraan in deze brochure vindt u als bijlage een voorbeeld
van een overnamecontract. Vanzelfsprekend kan een dergelijk
standaarddocument nooit voorzien in alle specifieke
situaties die kunnen voorkomen bij een overname!
1.2.2 Maatschapscontract of samenuitbating
Bij een gedeeltelijke overname van de roerende goederen
komt feitelijk een samenuitbating tot stand. Dit
betekent dat de overnemer en de overlater samen het
bedrijf leiden.
Dit zal bijvoorbeeld het geval zijn wanneer de overnemer
een bepaalde bedrijfstak overneemt en die vervolgens

autonoom leidt. Het is ook mogelijk dat de overnemer
ten belope van een bepaald percentage het volledige
bedrijf overneemt, waardoor de overnemer en de overlater
daadwerkelijk samen het hele bedrijf leiden.
In beide gevallen moet er naast het overnamecontract
ook een maatschapscontract opgesteld worden. In dit
contract worden de regels en afspraken voor de samenuitbating
vastgelegd.
De volgende afspraken worden best vastgelegd
in het maatschapscontract:
• afspraken over het eigendomsrecht en de terbeschikkingstelling
van de productiemiddelen
in de samenuitbating: de grond, de gebouwen,
het vee, de machines, het gereedschap en andere
productiemiddelen;
• afspraken over door de samenuitbating in de
toekomst aan te gane kredieten en in de toekomst
uit te voeren bedrijfsinvesteringen;
• afspraken over de wederzijdse aansprakelijkheid
van de partijen voor de goederen van de
gemeenschap;
• afspraken over het beheer en de vertegenwoordiging
van de gemeenschappelijke uitbating;
• afspraken over de inbreng van arbeid en de
daar tegenoverstaande arbeidsvergoeding;
• afspraken over het houden van een bedrijfsboekhouding,
het nemen van een financiële bedrijfsrekening
en de maandelijkse en jaarlijkse
afrekeningen;
• afspraken over het te leveren bedrijfskapitaal;
• afspraken over de eventuele ontbinding van de
samenuitbating en de verdeling op dat ogenblik
van de goederen en de schulden van de
samenuitbating.
De vennootschapswetgeving is van toepassing op een
samenuitbating of maatschap. Wat de fiscale wetgeving
betreft is enige voorzichtigheid geboden. Een maatschap
moet immers een nieuw btw-nummer aanvragen
en zeker wanneer er btw werd gerecupereerd op gebouwen
door de overlater moet vermeden worden dat
dit in de toekomst aanleiding zou kunnen zijn om btw te
herzien (terug te storten).
1.2.3 Bedrijfsinventaris
Een inventaris is een opsomming van alle over te laten
roerende materiële of immateriële goederen (quota) en
dieren.
Naargelang de stand van de productiecyclus op het
moment van de overname kan de waardering sterk verschillen
(cfr. invloed op het bedrijfskapitaal).
Gronden en gebouwen zijn onroerend en kunnen in
principe niet overgedragen worden via een onderhandse
overeenkomst zoals het overnamecontract. Het kan
daarom belangrijk zijn bepaalde inrichtingen als roerend
of onroerend te onderscheiden om registratierechten te
besparen. Stalinrichtingen, kraamhokken, voederinstallaties,
kalverbabyboxen,… kunnen gedemonteerd worden
en in een andere stal geplaatst worden. Voor zover
door de fiscus aanvaard, kunnen deze inrichtingen als
roerend beschouwd worden.
Gebouwen die door de overlater werden opgericht op
gepachte gronden, kunnen evenwel toch via een onderhandse
overeenkomst worden overgedragen, als een
“recht op vergoeding voor...”.
Een gedetailleerde inventaris van de overgenomen bedrijfsbekleding
is een absolute voorwaarde voor VLIFtussenkomst.
De VLIF-steun voor de overname van voorraden
wordt beperkt tot € 20.000 per bedrijf (€ 30.000
per bedrijf zonder vruchten te velde); die voor
vruchten te velde tot € 750 per hectare en die
voor navetten tot € 200 per hectare.
Achteraan in deze brochure vindt u – louter ter
illustratie – een voorbeeld van een bedrijfsinventaris.
Het spreekt vanzelf dat een dergelijk standaarddocument
nooit kan voorzien in alle specifieke situaties
die kunnen voorkomen bij een overname!
13

14
1.2.4 Melding van het overnamecontract
Doel van de melding
De melding van het overnamecontract aan de belastingadministratie
(directe belastingen en btw), de RSZ
en het sociaal verzekeringsfonds van de overlater is
verplicht. Deze maatregel moet voorkomen dat belastingplichtigen
met een fiscale of sociale schuld, aan hun
verplichtingen ontsnappen bij het overlaten van een
bedrijfspatrimonium. De betrokken diensten zijn immers
niet altijd op de hoogte van de overdracht van het
bedrijfspatrimonium. Ze zijn hierdoor niet in staat hun
rechten als schuldeiser te laten gelden en de door de
overlater verschuldigde belasting te recupereren vóór
de effectieve eigendomsoverdracht.
Daarom is de overname slechts tegenstelbaar aan de
betrokken diensten geruime tijd na de melding van de
gehele of gedeeltelijke overdracht van een bedrijfsactiviteit
(in volle eigendom of in vruchtgebruik). Deze maatregel
geldt zowel voor een overdracht door inbreng in
een onderneming als voor de overdracht op een andere
wijze, en zowel voor een kosteloze overdracht als voor
een overdracht tegen vergoeding.
De melding moet gebeuren door de contracterende
partijen.
De melding
De overdracht van de betrokken goederen is slechts
tegenstelbaar aan de Administratie vanaf het einde van
de maand volgend op die waarin de akte overgemaakt
werd aan de ontvanger van de directe belastingen van de
woonplaats of de maatschappelijke zetel van de overdrager.
Hetzelfde geldt inzake btw of op sociaal vlak.
De kennisgeving vormt het vertrekpunt voor de berekening
van die termijn en er kan nog beslag gelegd worden
op de roerende goederen van de overlater zolang
de termijn niet verstreken is. Bij gebrek aan kennisgeving
begint de termijn nooit te lopen en kan er op elk
ogenblik beslag gelegd worden. Indien de koper de verkoper
reeds betaalde is hij dus zijn geld kwijt zonder dat
hij goederen verkregen heeft.
Voorbeeld: Als de kopie van de akte van overdracht van
een landbouwbedrijf neergelegd is op het kantoor van
de ontvanger op 9 april 2011, eindigt de termijn op 31
mei 2011. Tot deze datum kan beslag worden gelegd
op de roerende goederen uit de inventaris, en dit ten
beloop van de schulden van de overdrager.
Hoofdelijke aansprakelijkheid van de overnemer
De overnemer is daarnaast ook nog hoofdelijk aansprakelijk
voor de sociale en fiscale schulden in hoofde van
de overlater, ook na de hierboven vermelde termijn.
De betrokken ontvanger kan dan ook vanaf het
einde van de voornoemde termijn van de overnemer
de betaling van de vervallen sociale en
fiscale schulden van de overdrager vorderen. De
aansprakelijkheid van de overnemer is wel als
volgt beperkt:
• de geëiste betaling mag de prijs van de overdracht
niet te boven gaan;
• bovendien is ze beperkt tot het bedrag dat
reeds door de overnemer betaald is vóór het
verstrijken van de voornoemde termijn.
Daarom is het uitdrukkelijk aan te raden om, ingeval de
nodige certificaten (zie 1.2.4) ontbreken, de invoegetreding
van de akte (overdracht én betaling) uit te stellen
tot na het verstrijken van de termijn van (ten hoogste)
2 maanden.
Hoe zich als overnemer indekken: het fiscaal of
sociaal certificaat
Het is te verkiezen dat de overlater een zogenaamd
“fiscaal of sociaal certificaat” aanvraagt. Daarin wordt
bevestigd dat op de dag van de aanvraag van het certificaat
geen enkele fiscale of sociale schuld ten laste van
de overdrager gevestigd was.
Dit certificaat wordt aangevraagd bij het ontvangkantoor
van de directe belastingen, het ontvangkantoor van
de btw, de RSZ (bij tewerkstelling van personeel) en het
sociaal verzekeringsfonds van de overlater. Immers, een
certificaat maakt de akte tegenstelbaar aan de betrokken
dienst en ontheft de overnemer van de hoofdelijke
aansprakelijkheid.

Het certificaat moet door de overdrager in twee exemplaren
worden aangevraagd aan de bevoegde dienst.
De betrokken dienst beslist binnen een termijn van dertig
dagen na de indiening van de aanvraag of hij al dan niet
het certificaat aflevert.
Het certificaat is slechts dertig dagen geldig. Daarna
vervalt het.
VLIF-steun bij overname van roerende goederen
Voor de overname van de roerende goederen kan in
welbepaalde gevallen VLIF-steun verkregen worden.
Hiertoe moet de bedrijfsleider (overnemer) echter voldoen
aan verschillende voorwaarden. Dit zijn onder
andere voorwaarden m.b.t. leeftijd, beroepsbekwaamheid,
arbeidsbesteding en inkomenssituatie.
Maar ook het betrokken bedrijf krijgt een aantal voorwaarden
opgelegd. Zo moet het bedrijf “economisch levensvatbaar”
zijn. Tevens moet het beschikken over de
nodige geldige stedenbouwkundige en milieuvergunningen
én moeten de normen inzake hygiëne en dierenwelzijn
gerespecteerd worden.
Als aan alle voorwaarden voldaan wordt, kan steun verkregen
worden ten bedrage van max. € 70.000 als volgt
berekend:
een investeringspremie t.b.v. 50% op maximum
€ 60.000 bij een natuurlijk persoon en op € 80.000 bij
de aankoop van aandelen van een vennootschap.
Deze premie wordt in 2 gelijke delen en over
2 jaar uitbetaald:
• een rentetoelage t.b.v. maximum 4% op
€ 192.773,491, gedurende 10 jaar bij overname
bedrijf in persoonlijke naam;
• een rentetoelage t.b.v. maximum 4% op
€ 144.580,121, gedurende 10 jaar bij overname
bedrijf door aankoop aandelen;
• een waarborg: aanvullend op de eigen waarborgen
kan een gewestwaarborg verkregen
worden t.b.v. 80% van het betoelaagd kredietbedrag,
en dit gedurende maximum 15 jaar.
Voor de overname van de roerende goederen in het kader
van een samenuitbating kan in welbepaalde gevallen
VLIF-steun verkregen worden. Hiertoe gelden dezelfde
voorwaarden als bij de volledige overname van de roerende
goederen (bedrijfsbekleding). Bij een overname in
meerdere fasen kan de steun enkel verkregen worden
op de eerste fase, tenzij de volgende fasen zich binnen
de 6 maand na vestiging plaats vinden.
Voor meer informatie over deze steunmogelijkheden
verwijzen we u graag naar de brochure “VLIF-reglementering
in Vlaanderen. Alles weten.”, uitgegeven door
Landbouwkrediet.
1.3 Aankoop onroerende goederen
De onroerende goederen omvatten in deze context de
gronden, de gebouwen en de roerende goederen die
juridisch gezien onroerend zijn geworden door aanhechting
(bv. melkinstallatie, koelcel).
Het verwerven van onroerende goederen in eigendom
is geen noodzakelijke voorwaarde om een agrarisch bedrijf
te kunnen uitbaten. Onroerende goederen kunnen
ook gepacht worden. Dit kan ofwel door een voortzetting
van een bestaande pacht (pachtoverdracht) ofwel
via een nieuw pachtcontract (zie 1.4).
Bij de aankoop van onroerende goederen is het belangrijk
om hun juridische status te onderzoeken. Zijn alle
bedrijfsgebouwen op legale wijze opgetrokken? Zijn er
zonevreemde inplantingen? Gelden er gebiedsgerichte
verscherpingen op de landbouwgronden? Zijn er belangrijke
verbouwingen nodig waarvan we de btw willen
recupereren,…
Het zijn allemaal zaken die absoluut moeten beoordeeld
worden bij de overdracht van de onroerende goederen.
15

16
1.3.1 De verkoop uit de hand
Vanuit juridisch oogpunt is een onroerend goed verkocht
zodra er tussen de koper en de verkoper een akkoord
tot stand is gekomen over de prijs en het voorwerp van
de verkoop.
De onderhandse verkoopovereenkomst
Het akkoord tussen de koper en de verkoper wordt
meestal “voorlopige verkoopovereenkomst” of “compromis”
genoemd. Deze benamingen zijn echter misleidend.
Vaak gaat men er van uit dat dit compromis
“voorlopig” is, en dat enkel de notariële akte definitief is.
Dit is een foute veronderstelling! De prijs en de verkoopsvoorwaarden
liggen immers met een verkoopovereenkomst
definitief vast, zowel voor de koper als
voor de verkoper. Het is daarom beter te spreken van
een “onderhandse verkoopovereenkomst”.
De notariële akte
De notaris maakt van de onderhandse verkoopovereenkomst
een akte en verleent de verkoop hiermee een officieel
karakter. De opmaak van deze notariële akte moet
plaatsvinden binnen de 4 maanden na het afsluiten van
de onderhandse verkoopovereenkomst; zoniet vervalt
de onderhandse verkoopovereenkomst.
Bij de opmaak van de notariële akte is de notaris gebonden
door de bepalingen van de onderhandse overeenkomst.
Desgevallend kan deze gewijzigd worden om
aan dwingende wettelijke voorschriften te voldoen en
zal de notaris voorstellen ze aan te vullen waar dit nuttig
of raadzaam is.
Elke verkoop, schenking of andere overdracht van een
eigendom dient in een hypotheekkantoor te worden
“overgeschreven”. De ambtenaar (de hypotheekbewaarder)
die met deze taak belast is, kan enkel notariële
akten “overschrijven”.
De optie
Stel dat u interesse hebt voor een bepaald goed, maar
er nog niet 100% zeker van bent dat u het gaat kopen.
Anderzijds laat u niet graag de gelegenheid aan u voor-
bijgaan. In dat geval kan u aan de eigenaar-verkoper
een optie vragen. Dit is een eenzijdige verbintenis van
de eigenaar waarmee hij bevestigt het goed niet aan
een derde te zullen verkopen binnen een bepaalde termijn
(bv. 1 week of 14 dagen).
Beslist u binnen deze periode tot aankoop over te
gaan, dan laat u dit schriftelijk weten aan de verkoper.
Dit noemt men dan het “lichten” van de optie. Meestal
wordt overeengekomen dat dit per aangetekende brief
moet gebeuren. Eenmaal de optie gelicht, is de verkoop
definitief.
Wordt daarentegen de optie niet gelicht binnen de bepaalde
termijn, dan is er geen verkoop en is de eigenaar
opnieuw vrij om het goed te verkopen aan wie hij wil.
Omdat na het lichten van de optie automatisch de verkoop
volgt, is het noodzakelijk dat alle modaliteiten van
de verkoop (onder meer de prijs, de betalingstermijn en
de voorwaarden) reeds nauwkeurig in de optie zijn opgenomen.
Teneinde de eigenaarverkoper ertoe te bewegen een
dergelijke optie toe te staan, zal de kandidaat-koper
hiervoor soms moeten betalen. Wordt de optie niet gelicht,
dan behoudt de eigenaar deze som als een soort
schadeloosstelling. Wordt de optie wel gelicht, dan zal
dit bedrag gelden als eerste voorschot. Aldus wordt rekening
gehouden met de belangen van beide partijen.
Zoals bij de onderhandse verkoopovereenkomst, moet
ook hier uiterlijk vier maanden na het lichten van de optie
de notariële akte volgen.
De opschortende en ontbindende voorwaarde
De opschortende voorwaarde is een clausule in de
overeenkomst waarmee de koper en de verkoper hun
akkoord nog laten afhangen van de vervulling van een
voorwaarde. Meestal wordt deze voorwaarde gesteld
door de kandidaat-koper. Hij kan b.v. bedingen dat de
verkoop alleen doorgaat als hem een krediet wordt toegekend.
De opschortende voorwaarde in de verkoopovereenkomst
is in dit geval het toestaan van een financiering.
De opschortende voorwaarde kan bijvoorbeeld ook het
bekomen van een stedenbouwkundig attest zijn, even-

tueel gekoppeld aan een milieuvergunning, waarbij binnen
een bepaalde termijn wordt bevestigd wat de bestemming
van de grond is.
De optie en de opschortende voorwaarde kunnen ook
van nut zijn indien het bodemattest nog niet voorhanden
zou zijn.
1.3.2 De openbare verkoping
Verschil tussen verkoop uit de hand en openbare
verkoping
Zoals hiervoor reeds werd aangehaald, wordt bij een
verkoop uit de hand de notariële akte slechts voorbereid
nadat er een akkoord is tussen de verkoper en de
koper, en soms pas na de vervulling van een opschortende
voorwaarde.
Bij een openbare verkoping daarentegen is er geen aanloopperiode,
maar zal de notaris, indien de eigenaar ermee
akkoord gaat, het goed dadelijk toewijzen aan de
meestbiedende. Op het ogenblik van de toewijzing is
de verkoop gesloten en wordt de akte in de verkoopzaal
opgemaakt en ondertekend. De kosten moeten de
volgende dag betaald worden. Voor de betaling van de
koopsom heeft de koper meestal één maand de tijd.
Daarna moeten verwijlintresten betaald worden. Deze
regeling wordt voorgelezen op de verkoopdag zelf.
Belangrijk is dat u als koper bij de toewijzing geen
bedenktijd meer kunt vragen of geen opschortende
voorwaarde kunt bedingen. U koopt of u
koopt niet. Zorg er daarom voor dat u zich vóór
de definitieve koopdag grondig informeert.
Neem indien nodig vooraf contact met een agent van
Landbouwkrediet. Die zal u kunnen vertellen tot welk
bedrag u kan bieden. Dit hangt af van de waarde van
het te koop gestelde goed en uiteraard ook van uw financiële
mogelijkheden.
Vrijwillige openbare verkoping
Wanneer een eigenaar de keuze heeft tussen een verkoop
uit de hand, en een openbare tekoopstelling en
kiest voor de laatste mogelijkheid, dan spreken we van
een “vrijwillige” openbare verkoping.
Sinds 1 januari 2010 gebeurt dit in principe in 1 zitdag.
In één zitdag
Indien de verhoopte prijs wordt bekomen, wordt het eigendom
dezelfde dag verkocht. Indien dit niet het geval
is, kan een tweede zitdag worden vastgelegd waar een
hoger bod kan worden uitgebracht dat minstens 10%
hoger is.
Een premie is enkel nog mogelijk wanneer de notaris
een instelprijs vastlegt en wanneer de persoon die eerst
deze instelprijs biedt ook effectief koopt. Er worden dus
geen premies meer uitbetaald aan wie niet koopt.
De opdracht om over te gaan tot een vrijwillige
openbare verkoping kan steeds ingetrokken
worden door de eigenaar, zonder dat hij daarvoor
enige verantwoording moet afleggen.
Gedwongen openbare verkoping
Tegenover een vrijwillige openbare verkoping staat een
“gedwongen” of “gerechtelijke” openbare verkoping. Hier
beslist de eigenaar van het goed niet zelf om het te verkopen,
maar zijn het zijn schuldeisers die dit vorderen op
basis van een vonnis of van een authentieke akte.
Een gedwongen openbare verkoping wordt gehouden
in één enkele zitdag met de mogelijkheid van een hoger
bod nadien. Wanneer de biedingen onvoldoende zijn,
kan een tweede zitdag vastgesteld worden.
De toewijzing geschiedt steeds onder de opschortende
voorwaarde van de afwezigheid van een hoger bod.
Binnen de 15 dagen kan iedereen een opbod doen via
de gerechtsdeurwaarder. Dit opbod moet 10% bedragen
van de laatst geboden prijs met een minimum van
€ 250 en een maximum van € 6.200.
Er zijn dus twee mogelijkheden:
• er komt geen opbod binnen de 15 dagen ➞ de laatste
bieder wordt de definitieve koper;
17

18
• er is wel een hoger bod ➞ de notaris stelt een nieuwe
en definitieve zitdag vast. Op deze zitdag kan iedereen
weer aan de biedingen deelnemen en zal er toegewezen
worden aan de hoogstbiedende.
Commandbenoeming
Zowel bij een vrijwillige als bij een gerechtelijke openbare
verkoping heeft de uiteindelijke koper de mogelijkheid
om een “command” (= lastgever) aan te stellen. Dit
betekent dat hij verklaart het goed niet voor zichzelf te
hebben gekocht, maar voor een derde, die onbekend
wenste te blijven bij de openbare biedingen. Deze commandbenoeming
gebeurt via een notariële akte, die
moet ondertekend worden vóór 10 uur de dag na het
definitief worden van de verkoping, om te vermijden dat
tweemaal kosten moeten betaald worden.
1.3.3 Bodemsaneringsdecreet
Om de verwerver van gronden te beschermen, wordt de
overdrager verplicht om, alvorens een overeenkomst te
sluiten betreffende de overdracht van gronden, een bodemattest
aan te vragen bij de Openbare Afvalstoffenmaatschappij
voor het Vlaamse Gewest (OVAM). Indien
gronden overgedragen worden, gelden welbepaalde
verplichtingen in het kader van het bodemsaneringsdecreet.
Het bodemsaneringsdecreet definieert wat precies onder
overdracht van gronden dient te worden verstaan:
• de overdracht onder levenden van het eigendomsrecht
op gronden;
• het aangaan of beëindigen van een huur, handelshuur-,
pacht-, bruikleen- of concessieovereenkomst
op een niet-risicogrond voor een gecumuleerde duur
van meer dan 9 jaar;
• het vestigen en beëindigen van een erfpacht of opstalrecht;
• het aangaan van een onroerende leasing met betrekking
tot een grond en de beëindiging van de onroerende leasing
met of zonder lichting van de aankoopoptie;
• het beëindigen van een onroerende leasing van een
gebouw en grond met lichting van de aankoopoptie;
• de fusie van vennootschappen waarvan één eigenaar is
van verontreinigde grond, of de splitsing van een vennootschap
die eigenaar is van verontreinigde grond;
• het vestigen en beëindigen van vruchtgebruik en van
recht van gebruik en bewoning;
• de huur e.d. van “risicogrond” indien de totale termijn
1 jaar overschrijdt;
• het overdragen onder de levenden van diverse rechten
zoals gebruik, huur, leasing,… (met onder meer ook de
inbreng in éénhoofdige rechtspersoon van eigendom,
huur, leasing, gebruik,…);
• de inbreng van een algemeenheid of een bedrijfstak,
voor zover daarbij grond is betrokken;
• het opstellen van statuten van het gebouw zoals bedoeld
in artikel 577-4 van het Burgerlijk Wetboek, en
het acteren van de instemming van de mede-eigenaars
met de afwijking zoals bedoeld in artikel 577-3,
eerste lid, van het Burgerlijk Wetboek. Dit omvat bijvoorbeeld
appartementsgebouwen, kantoren in kantoorgebouwen,
bungalows in bungalowparken,…
Een aantal zaken worden expliciet niet beschouwd
als een overdracht van grond:
• de inbreng in een gemeenschappelijk huwelijksvermogen
van eigendom, huur, gebruiksrecht,
leasing,…;
• de huur van particuliere woningen, indien er
zich geen risico-activiteiten bevinden;
• de verlenging van huur tot meer dan 9 jaar indien
in het begin van de huur een bodemattest
aangevraagd was.
De overdracht onder de levenden van het onverdeeld
mede-eigendomsrecht op een gedeelte van het gebouw,
wordt niet beschouwd als een overdracht van
grond voor de toepassing van het bodemsaneringsdecreet
voor zover er zich in het betrokken gedeelte van
het gebouw of in de gemeenschappelijke bestanddelen
van het gebouw geen risico-activiteit bevindt/bevond.
De overdracht van gronden waarop een inrichting gevestigd
is of was, of waar een activiteit wordt of werd
uitgevoerd die opgenomen is op de lijst van activiteiten
en inrichtingen die bodemverontreiniging kunnen

veroorzaken, is sinds 1 oktober 1996 slechts mogelijk
na een oriënterend onderzoek.
Als uitzondering geldt dat er evenwel geen nieuw
bodemonderzoek moet plaatsvinden indien een
oriënterend bodemonderzoek binnen twee jaar
voor de overdracht werd uitgevoerd, en indien
sinds dit onderzoek geen activiteiten hebben
plaatsgevonden die tot bijkomende bodemverontreiniging
kunnen leiden.
Na de uitvoering van het oriënterend onderzoek deelt
de overdrager zijn intentie tot overdracht mee aan de
OVAM. Bij deze melding voegt hij het verslag van het
oriënterend onderzoek.
Indien de OVAM meent dat er – op basis van het oriënterend
bodemonderzoek of op basis van de gegevens
uit het register van verontreinigde gronden – ernstige
aanwijzingen zijn dat de gronden in die mate verontreinigd
zijn dat er een saneringsplicht kan zijn, dan maant
zij de overdrager binnen een termijn van zestig dagen
aan om tot de uitvoering van een beschrijvend onderzoek
over te gaan. Indien de OVAM zestig dagen na
de melding geen aanmaning heeft afgeleverd, kan de
overdracht plaatsvinden.
VLIF-steun bij de overname van onroerende goederen
Voor het verwerven van bedrijfsgebouwen kan in welbepaalde
gevallen VLIF-steun verkregen worden. Hiertoe
moet de bedrijfsleider (overnemer) echter voldoen aan
verschillende voorwaarden. Dit zijn onder andere voorwaarden
m.b.t. beroepsbekwaamheid, arbeidsbesteding
en inkomenssituatie.
Maar ook het betrokken bedrijf en de sector krijgen een
aantal voorwaarden opgelegd. Er is VLIF-subsidie mogelijk
als de aangekochte bedrijfsgebouwen minder dan
15 jaar oud zijn.
Voor meer informatie over deze steunmogelijkheden
verwijzen we u naar de brochure “VLIF-Reglementering
in Vlaanderen. Alles weten.”, uitgegeven door Landbouwkrediet.
1.3.4 Postinterventiedossier
Sinds 1 mei 2001 is het bij de constructie van gebouwen
wettelijk verplicht een “postinterventiedossier” te
laten samenstellen door een veiligheidscoördinator. Dit
dossier geeft aan op welke manier een gebouw moet
gebruikt en onderhouden worden.
Hoewel het geen wettelijke verplichting is, raden we de
overnemer van een onroerend goed aan om contractueel
te bedingen dat het eventueel aanwezige postinterventiedossier
mee overgedragen wordt.
1.4 Pachtoverdracht
Bij de overname van een bedrijf dient de overnemer te
kunnen beschikken over een bepaalde oppervlakte aan
gronden. Deze gronden kunnen gepacht worden van
de overlater die eigenaar is van de betreffende gronden
of de overlater kan voor de gronden die hij pacht zijn
pachtrechten overdragen aan de koper van zijn bedrijf.
Gronden kunnen mondeling verpacht worden maar
bij een overname is een schriftelijke pachtovereenkomst
omwille van de rechtszekerheid aangewezen.
Een notariële pacht met een eerste gebruiksperiode
van 18 jaar is te overwegen omdat
dit zowel voor de verpachter interessant is omwille
van de hogere pachtprijs en de fiscale vrijstelling, als
voor de pachter-overnemer die over een gegarandeerde
gebruiksperiode beschikt.
Bij overdracht van pacht door de overlater aan de overnemer
is in principe steeds de schriftelijke en voorafgaande
toestemming nodig van de verpachter-eigenaar.
In enkele specifieke situaties is dit niet vereist. De overdracht
van een bestaand pachtcontract zonder schriftelijke
en voorafgaande toestemming van de verpachter
is slechts mogelijk in drie gevallen:
1. De overnemer en de overlater zijn naaste familieleden,
d.w.z. afstammelingen en schoonkinderen,
of afstammelingen en schoonkinderen van de
echtgeno(o)t(e). Er zijn twee systemen te onderscheiden:
19

20
Pachtoverdracht zonder pachtvernieuwing
• overdracht van het gehele pachtgoed aan een
“naast familielid”;
• de overnemer treedt in alle rechten en verplichtingen
van de oorspronkelijke pachter;
• de overdrager blijft hoofdelijk gehouden t.o.v. de
verpachter.
Pachtoverdracht met pachtvernieuwing
(bevoorrechte pachtoverdracht)
• overdracht van het gehele pachtgoed aan een
“naast familielid”;
• de overnemer treedt in alle rechten en verplichtingen
van de oorspronkelijke pachter, met dien verstande
dat er bovendien een “pachtvernieuwing” is. Dit houdt
in dat een nieuwe eerste pachtperiode van 9 jaar
begint te lopen ten voordele van de overnemer;
• de verpachter moet door de oorspronkelijke pachter
én binnen de drie maanden na de overname op
de hoogte gebracht worden. De namen en adressen
van de overnemers moeten daarbij worden
vermeld. De mededeling dient te gebeuren met een
aangetekende brief of bij deurwaardersexploot.
2. Bij een gemeenschappelijke uitbating van een pachtgoed
door verschillende pachters, kan bij de stopzetting
door één van hen, de pacht worden verdergezet
door de andere(n).
3. Wanneer de overdracht gebeurt aan een landbouwvennootschap,
dient geen toestemming gevraagd te
worden aan de verpachter indien de beherende vennoot
de oorspronkelijke pachter of een naast familielid
is. In dit geval wordt de exploitatie door de beherende
vennoot gelijkgesteld aan een persoonlijke exploitatie.
In alle andere gevallen is steeds de schriftelijke én voorafgaande
toestemming nodig van de eigenaar-verpachter.
1.5 De milieuvergunning
1.5.1 Mogelijkheid tot hernieuwing van de
milieuvergunning(en)
Een milieuvergunning wordt toegestaan voor een welbe-
paalde termijn (normaliter 20 jaar). Vóór 1 januari 2000
moest een nieuwe vergunning worden aangevraagd tussen
18 en 12 maanden vóór het verstrijken van de lopende vergunning.
Tot 1 januari 2000 werd de einddatum van de milieuvergunning
dus beschouwd als een vaststaand gegeven.
Door de wetswijziging van 11 mei 1999 (in voege
sinds 1 januari 2000) is de situatie echter veranderd.
Momenteel is het mogelijk een nieuwe vergunning
aan te vragen vóór de achttiende maand
voor het verstrijken van de milieuvergunning, indien:
• Een overname van de inrichting is gepland;
• De exploitant een belangrijke verandering beoogt
van de inrichting waarvoor de vergunning werd
afgeleverd.
Op deze manier kan een grotere rechtszekerheid verkregen
worden m.b.t. de vergunningssituatie. Immers, bij een
overname overschrijdt de financieringstermijn in de meeste
gevallen de einddatum van de milieuvergunning. Het
aanvragen van een nieuwe vergunning kan dus opnieuw
zekerheid verschaffen voor een periode van 20 jaar.
De procedure voor de hernieuwing is dezelfde als die voor
een nieuwe aanvraag: een volledig dossier moet ingediend
worden bij de vergunningverlenende overheid, met name
de Bestendigde Deputatie van de provincie of het College
van Burgemeester en Schepenen van de gemeente van
de aanvrager, naargelang het type vergunning.
1.5.2 Overdracht van de milieuvergunning
De overdracht van de aan het bedrijf afgeleverde milieuvergunning
moet vóór de overnamedatum gemeld worden
aan de vergunningverlenende overheid. De overnamedatum
is gelijk aan de startdatum van de exploitatie of
de datum waarop de vergunningsplichtige inrichting in
bedrijf wordt genomen.
De melding dient te gebeuren met een speciaal formulier
dat u kunt bekomen op het gemeentehuis. Het
formulier moet verstuurd worden naar het College van
Burgemeester en Schepenen of naar de Bestendige
Deputatie naargelang het type vergunning.

1.6 Te vervullen formaliteiten
Bij de overname moet tevens aan een reeks instanties
worden gemeld dat de uitbater van het betreffende
land- of tuinbouwbedrijf is gewijzigd. Het gaat hier zowel
over typische agrarische overheidsinstanties (bijv. de
Mestbank) en fiscaal-economische diensten (bijv. btw)
als handelsrelaties (bank, leveranciers,…).
1.6.1 Algemene formaliteiten
De belangrijkste algemene formaliteiten worden hier besproken.
Aanvragen van een ondernemingsnummer
Het ondernemingsnummer vervangt het vroegere handelsregisternummer.
In tegenstelling tot voorheen moeten
alle land- en tuinbouwers (zelfs al zijn ze geen handelaar)
een ondernemingsnummer aanvragen. Ditzelfde nummer
kan, op verzoek van de belastingplichtige, geactiveerd
worden als btw-nummer. Het ondernemingsnummer op
zich mag niet gebruikt worden als btw-nummer zonder
dat het hiervoor eerst is geactiveerd. De aanvraag moet
gericht worden aan een ondernemingsloket.
Onderstaande lijst van ondernemingsloketten geeft enkel
de coördinaten van de maatschappelijke zetel van elk ondernemingsloket
weer. De volledige lijst van de erkende
ondernemingsloketten vindt u op www.mineco.fgov.be,
rubriek Ondernemingen & Zelfstandigen.
ACERTA ONDERNEMINGSLOKET vzw
Buro & Design Center
Heizel Esplanade, Postbus 65 - 1020 Brussel
BIZ ONDERNEMINGSLOKET vzw
Koningsstraat 269 - 1030 Brussel
EUNOMIA vzw
Kolonel Bourgstraat 113 - 1140 Brussel
FORMALIS vzw
Lombardstraat 34-42 - 1000 Brussel
SECUREX ONDERNEMINGSLOKET -
GO-START vzw
Tervurenlaan 43 - 1040 Brussel
H.D.P. ONDERNEMINGSLOKET vzw
Koningstraat 196 - 1210 Brussel
PARTENA ONDERNEMINGSLOKET vzw
Anspachlaan 1 - 1000 Brussel
ZENITO ONDERNEMINGSLOKET vzw
Spastraat 8 - 1000 Brussel
U.C.M. ONDERNEMINGSLOKET vzw
Adolphe Lacomblélaan 29 - 1030 Brussel
Op al uw documenten dient u uw ondernemingsnummer
te vermelden.
Btw
Het btw-nummer kent u door de eerste “0” (nul) van het
ondernemingsnummer weg te laten.
U dient zich nog steeds aan te melden bij het plaatselijk
btw-kantoor als btw-plichtig.
Wanneer u zich aanmeldt, is het heel belangrijk om de
bankvolmacht voor het terugkrijgen van btw-tegoeden
zo snel mogelijk in orde te brengen. Deze volmacht geeft
aan de btw-diensten de opdracht om het btw-tegoed te
storten op een rekening naar keuze.
De btw-plichtige kan kiezen uit twee stelsels:
het algemeen stelsel en het forfaitair stelsel.
Het algemeen stelsel:
In dit stelsel moet men, afhankelijk van het omzetcijfer,
maandelijks of per kwartaal een btwaangifte
indienen. Bovendien dient men jaarlijks
een btw-listing op te maken en aan het btwkantoor
over te maken. Een btw-listing is een lijst
van alle klanten met het omzetcijfer en hun btwnummers.
21

22
Het grote voordeel van het algemeen stelsel is
dat men bij zware investeringen (bijvoorbeeld
nieuwe installaties of stallen) waarop een hoog
btw-tarief van toepassing is, die btw onmiddellijk
volledig kan terugkrijgen, terwijl de verkoop van
geproduceerde goederen onderworpen is aan
een laag btw-tarief.
Het forfaitair stelsel:
In dit stelsel moet men geen btw-aangiften indienen.
Wel dient men jaarlijks een btw-listing in te
dienen.
Wanneer men voor dit stelsel kiest, heeft men
geen recht op teruggave van de betaalde btw.
De ontvangen btw mag men wel houden en dient
ter compensatie van de betaalde btw.
Een van de belangrijkste redenen om voor
het forfaitair stelsel te kiezen is de eenvoudige
administratie.
Men kan vrij overstappen van het forfaitair naar het algemeen
stelsel. In het andere geval moet men eerst drie
jaar het algemeen stelsel gevolgd hebben. Bij de overstap
van het ene naar het andere systeem moet de btw
op de waarde van de goederen geregulariseerd worden.
Hiervoor raadpleegt u best een accountant.
Wat indien u een vennootschap wenst op te richten?
Indien u een vennootschap wenst op te richten dient u uw
statuten neer te leggen bij de Griffie van de Rechtbank van
Koophandel. Het zal ook deze instantie zijn die het ondernemingsnummer
van uw vennootschap zal afleveren. Nadien
dient u zich evenwel nog steeds aan te melden bij het
plaatselijk ondernemingsloket en btw-kantoor.
In de praktijk verloopt de oprichting van een vennootschap
via de notaris. Alleen bij een landbouwvennootschap
zonder inbreng van onroerende goederen kan
uzelf of een andere adviseur de nodige stukken opmaken
en neerleggen bij de bevoegde griffie.
Openen van een zichtrekening
Wanneer u start met een eigen zaak dient u een zichtrekening
bij uw bank te openen. Deze rekening is best
gescheiden van uw privé-rekening en u gebruikt ze dan
enkel voor verrichtingen in verband met uw toekomstige
onderneming.
Op alle documenten en handelspapieren van uw onderneming
(brieven, facturen, enz.) moet u uw rekeningnummer
samen met de naam van uw financiële instelling
en van uw eigen onderneming vermelden.
Sociaal statuut als zelfstandige
Elke zelfstandige dient zich aan te sluiten bij een sociaal
verzekeringsfonds. Dit moet voor het starten van de
zelfstandige activiteit gebeuren op straffe van een boete.
Door deze aansluiting krijgt de zelfstandige recht op:
• de terugbetaling van ziektekosten;
• dagvergoeding in geval van werkonbekwaamheid
(vanaf tweede maand);
• een pensioen als zelfstandige;
• faillissementsverzekering;
• kraamgeld en kinderbijslag.
Statuut meewerkende echtgenoot
Iemand wordt als de meewerkende echtgenoot van een
zelfstandige beschouwd als:
• hij/zij partner is van een zelfstandige (via een
huwelijks- of samenlevingscontract);
• hij/zij effectief meehelpt in de zaak;
• en hij/zij een beperkt inkomen uit een andere
activiteit heeft.
De medewerkende echtgeno(o)t(e) is verplicht
zich aan te sluiten bij het volledige statuut van een
zelfstandige. Dit betekent dat ook zij recht zullen
hebben op een eigen pensioen, uitkeringen voor
arbeidsongeschiktheid en invaliditeit, moederschapsbescherming,
enz. Uiteraard betekent dit
wel dat deze ook sociale bijdragen zal moeten
betalen. Echtgenoten die evenwel geboren zijn
voor 1 januari 1956 zijn enkel verplicht om bijdragen
voor arbeidsongeschiktheid en invaliditeit te
betalen (“mini-statuut”). Zij kunnen zich wel vrijwillig
voor het ”maxi-statuut” verzekeren.

Het grote voordeel van het nieuwe statuut is dat de
meewerkende echtgenoot in geval van echtscheiding,
overlijden of faillissement niet meer in de kou blijft staan.
Hij/zij zal dus recht hebben op een eigen pensioen, op
uitkeringen voor arbeidsongeschiktheid en invaliditeit,
op moederschapsbescherming, op tussenkomsten
voor gezondheidszorg,… Bovendien kan hij/zij een eigen
vrij aanvullend pensioen opbouwen.
Aansluiting bij een ziekenfonds
Naast de aansluiting bij een sociaal verzekeringsfonds is
een aansluiting bij een ziekenfonds noodzakelijk.
1.6.2 Kennisgevingen aan het agentschap
voor Landbouw en Visserij
Melding van overname via identificatiefiche
Wanneer een exploitatie wordt overgenomen, moet dit
via de zogenaamde identificatiefiche gemeld worden
aan de Provinciale Buitendiensten van de afdeling Markt
en Inkomensbeheer van het Agentschap voor Landbouw
en Visserij (ALV). Het formulier bevindt zich op het
bedrijf van de overlater en moet door zowel overnemer
als overlater ingevuld en ondertekend worden. Indien de
overlater dit formulier niet meer vindt kan een duplicaat
worden gevraagd.
Een overname die via dit formulier wordt gemeld aan
het ALV, wordt ook doorgegeven aan de Vlaamse Landmaatschappij
(VLM) in het kader van de mestbank en de
beheersovereenkomsten VLM.
Melding van overdracht quota
Daarnaast moet ook aan het Ministerie van Landbouw
gemeld worden dat eventuele aanwezige quota (melk- en
zoogkoeienquota) overgenomen worden. Dit doet u via
speciale formulieren die u kan verkrijgen bij de (provinciale)
buitendiensten of op de website: http://lv.vlaanderen.
be onder de rubriek ‘Mijn Bedrijf’ Ook bij een gedeeltelijke
overname is de melding verplicht (vader-zoonbedrijf).
Overdracht agromilieuverbintenissen
Lopende agromilieuverbintenissen kunnen overgedragen
worden aan de overnemer door een formulier ‘overdracht
agromilieuverbintenissen’.
1.6.3 Melding bij de Vlaamse
Landmaatschappij
Een melding van overname via de identificatiefiche aan
het Agentschap voor Landbouw en Visserij, wordt via
hen doorgegeven aan de Vlaamse Landmaatschappij.
Mestbank
Bij een overname blijven alle rechten en plichten die
voortvloeien uit de dierlijke productie en het gebruik
van cultuurgronden aan de overlater verbonden tot de
datum waarop de bedrijfsovername schriftelijk aan de
Mestbank gemeld is.
Dit is zeer belangrijk! Zorg er dus steeds voor dat bij de
overname van een veehouderij de mestputten en -opslagen
leeg zijn.
De Mestbank zal na de ontvangst van de overdrachtsverklaring
aan de overnemer een overzicht bezorgen
van de verplichtingen waaraan hij op basis van de bepalingen
van het mestdecreet moet voldoen.
Zo zal de overnemer – indien de overdracht tijdig gemeld
is aan de Mestbank – vooraf goed geïnformeerd zijn over
de aangifteplicht, de beschikbare nutriëntenemissierechten,
de eventuele mestverwerkingsplicht, enz.
Voor de overname van nutriëntenemissierechten dient
door de overlater en de overnemer een gezamenlijk
dossier te worden ingediend bij de provinciale afdeling
van de Vlaamse Landmaatschappij, voor de datum van
overname.
Beheersovereenkomsten
Indien de overlater met betrekking tot bepaalde percelen
of perceelsranden die hij/zij in gebruik heeft, beheersovereenkomsten
afgesloten heeft met een natuurvereniging
of met een bepaalde administratie van het
Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap, dan zullen
deze beheerscontracten moeten overgedragen worden
aan de overnemer van het bedrijf.
Voor meer informatie hierover kunt u terecht bij de
Vlaamse Landmaatschappij, Gulden Vlieslaan 72,
1060 Brussel (tel. 02/543.72.00 - fax 02/543.73.99).
23

24
1.6.4 Kennisgeving bij Dierengezondheids-
zorg Vlaanderen vzw (DGZ-Vlaanderen)
De overname, stopzetting of verhuizing van een bedrijf met
rundvee, varkens, schapen, geiten, hertachtigen of pluimvee,
moet steeds gemeld worden aan DGZ-Vlaanderen.
Dit dient te gebeuren via de beslagfiche. Dit document
bevindt zich op het bedrijf van de overlater of kan aangevraagd
worden bij DGZ-Vlaanderen (www.dgz.be).
Info: DGZ Vlaanderen vzw – Dienst Identificatie
en Registratie, Deinse Horsweg 1, 9031 Drongen
(tel. 070/22.00.23 – fax 070/22.01.22).
1.6.5 Kennisgeving RENDAC
Ook het vilbeluik RENDAC nv dient van een bedrijfsovername
op de hoogte gebracht te worden met het
oog op de overdracht van het RENDAC-abonnement.
Volgende gegevens moeten gemeld worden:
• naam van overlater en overnemer;
• adresgegevens;
• datum van overdracht;
• btw-nummer(s);
• Aansluitingsnummer RENDAC nv.
Info: RENDAC nv, Fabriekstraat 2, 9470 Denderleeuw
(tel. 053/64.02.11 - fax 053/64.03.60).
1.6.6 Vlaamse Milieumaatschappij (VMM)
De wijzigingen zijn ook van belang voor de waterheffingen
(dit betekent zowel de heffing op waterverontreiniging als
de heffing op het gebruik van grondwater) en moeten dus
schriftelijk meegedeeld worden aan de Vlaamse Milieumaatschappij,
A. Van der Maelestraat 96, 9320 Erembodegem
(tel. 053/72.62.11 - fax 053/77.71.68).
In geval van een bedrijfsovername met plichten en rechten
worden ook openstaande saldi bij de VMM integraal
overgenomen.
Bij een overname dient ook de drinkwatermaatschappij
zo vlug mogelijk geïnformeerd te worden.
1.6.7 Licentie teruggave accijns
(contingentnummer)
Land- en tuinbouwers kunnen bij het Ministerie van
Financiën een contingent verkrijgen voor korting op hun
aankopen van energieproducten (bijvoorbeeld aardgas,
diesel en elektriciteit). Bij een bedrijfsoverdracht moet
de overlater aan de overheid die de contingentnummers
verleent (Ministerie van Financiën, Administratie
der Douanen en Accijnzen) melden dat hij (de overlater)
het bedrijf stopzet. De overnemer moet vervolgens een
nieuw contingentnummer aanvragen. Hiervoor kan hij
bij hetzelfde Ministerie de nodige aanvraagformulieren
bekomen.
1.6.8 Verwittigen van leveranciers en
klanten
Bij een volledige overname is het aangewezen de leveranciers
van goederen en diensten en de klanten in te
lichten. Dit gebeurt best schriftelijk met vermelding van
alle nodige gegevens:
• naam en adres;
• btw-nummer;
• rekeningnummer;
• vast en mobiel telefoonnummer.
1.6.9 Andere kennisgevingen
Naast bovenstaande instanties kunnen nog andere meldingen
verplicht zijn. Deze hebben dan te maken met:
• suikerbietenquota: dient via de suikerfabriek overgedragen
te worden op naam van de nieuwe uitbater;
• keuring van spuittoestellen;
• zelfverwerking en rechtstreeks verkopen van zuivel-
en of pluimveeproducten;
• registratienummer Dienst Teeltmateriaal;
• handelaars-bereiders van aardappelen;
• mengen van veevoeders op eigen bedrijf (zelfmengers);

1.6.10 Kennisgeving aandelenoverdrachten
Tenslotte bezit u als land- of tuinbouwer wellicht een
aantal eigendomsbewijzen of aandelen van coöperatieve
afzetkanalen (veiling, zuivelcoöperatie, slachthuis,
suikerfabriek). De melding van overname (of bedrijfsstart)
gebeurt best schriftelijk met vermelding van alle
nodige gegevens:
• naam en adres;
• btw-nummer;
• rekeningnummer;
• vast en mobiel telefoonnummer.
25

26
2. Ondernemingsplan
De eerste misvatting over het ondernemingsplan is dat
het een instrument zou zijn om de bank(en) te overtuigen
voldoende geld ter beschikking te stellen van de
ondernemer. Niets is minder waar!
Het ondernemingsplan is in de eerste plaats een
werkinstrument voor de kandidaat-ondernemer
zelf. Het dwingt u namelijk om even stil te staan en
na te denken. Het structureert uw plannen, expliciteert
risico’s,…
Schrijf uw ondernemingsplan zoveel mogelijk zelf. U
kunt natuurlijk wel hulp aan adviseurs vragen. Zorg er
dan wél voor dat u zelf een duidelijke toelichting kunt
geven aan uw bank.
2.1 Wat is een ondernemingsplan?
Een ondernemingsplan is een document waarin de toekomst
(bijvoorbeeld de eerstkomende 5 jaren) van de
onderneming cijfermatig wordt beschreven. Het is dus
inderdaad de bedoeling om bijvoorbeeld te berekenen
hoeveel varkens, tomaten, melk,… er verkocht zullen
worden tijdens het eerste jaar. En het tweede jaar. En
het derde jaar...
De productie alleen is niet voldoende. Er moet ook een
prijs op papier gezet worden. Het is natuurlijk onbegonnen
werk om bijvoorbeeld de varkens- of tomatenprijzen
te voorspellen voor de komende 5 jaar. Een ondernemingsplan
heeft dan ook niet de pretentie om de
toekomst te voorspellen. Het is enkel de bedoeling om
een eerlijke en realistische inschatting te maken.
2.2 Hoe is een ondernemingsplan
opgebouwd?
Een ondernemingsplan kan op verschillende manieren
opgesteld worden. Hieronder wordt een voorbeeld van
structuur weergegeven. Het is slechts een voorbeeld.
U bent als ondernemer vrij om uw eigen ondernemingsplan
op te stellen.
2.2.1 Inleiding
Hierin beschrijft u in grote trekken wat uw plannen zijn.
U kunt hier ook uw motivatie om te starten in de agrarische
sector in opnemen.
2.2.2 Omschrijving van de activiteit
Hier wordt dieper ingegaan op de te ontwikkelen activiteit.
Betrek ook uzelf hierin. Het gaat hier niet over het
bedrijf op zich. Hier staat vooral de activiteit, de ervaring
en de beroepsbekwaamheid die u in deze activiteit in te
brengen hebt centraal.
2.2.3 Marketing
In vele gevallen is de startende ondernemer opgegroeid
in de landbouw. Dit betekent dat hij de sector door en
door kent. Maar het kan ook betekenen dat het tijd
is om de oogkleppen af te werpen, en de sector van
op afstand te bekijken. Is er overproductie? Wat zijn
de prijsverwachtingen op middellange termijn? Welke
milieumaatregelen zijn op komst? Allemaal vragen die
u helpen om de sector kritisch te beoordelen. Ook hier
kan het nooit kwaad om extern advies in te winnen.
In dit kader is het ook nuttig om te vermelden of u een
specifieke aanpak heeft. Hebt u eigen verkoopkanalen?
Doet u aan thuisverwerking?
2.2.4 Productieproces
Het bedrijf staat hier centraal. Op welk locatie bevindt het
zich? In welke staat zijn de bedrijfsgebouwen? En het
machinepark? Wat hierbij ook belangrijk is, is de situatie
m.b.t. allerlei vergunningen. We trappen een open deur
in als we zeggen dat het belang van de vergunnings-

toestand moeilijk kan overschat worden: milieuvergunning,
stedenbouwkundige vergunning, nutriëntenemissierechten,
quota, bedrijfsplafonds… Er zijn zodanig
veel beperkingen in de agrarische sector dat u overal
rekening moet mee houden.
Het al dan niet voorhanden zijn van de nodige vergunningen
en productiemiddelen is van levensbelang voor de
startende ondernemer in de agrarische sector. We raden
u zelfs met klem aan om altijd – ook bij een overname van
het ouderlijk bedrijf – extern advies in te winnen.
2.2.5 Beleid
Wie draagt de eindverantwoordelijkheid op het bedrijf?
Hebt u werknemers nodig? Wie zorgt er voor de administratie?
Welke juridische vorm gaat uw onderneming aannemen?
Een eenmanszaak, een landbouwvennootschap,
een bvba? Welk fiscaal stelsel gaat u volgen: het algemene
of het forfaitaire? Als ondernemer bent u niet enkel bezig
met het dagelijks werk op het bedrijf, er zijn duizend-enéén
zaken waarin u een beslissing moet nemen.
2.2.6 Financiële aspecten
Investeringsplan
Het investeringsplan heeft tot doel om alle geplande investeringen
op een rijtje te zetten. Onder investeringen
verstaan we de eenmalige uitgaven die verbonden zijn
aan de overname of de bedrijfsstart.
Hier ziet u welke kosten of investeringen hier
o.m. opgenomen moeten worden:
• de overname van de roerende goederen;
• de aankoop van de onroerende goederen;
• het ereloon van de notaris en de registratierechten;
• de dossierkosten voor de financiering;
• de kosten voor de waarborgvestiging (hypotheek/landbouwvoorrecht);
• de aankoop van nieuw materieel of levende have;
• het omlopend kapitaal of bedrijfskapitaal (zie
verder).
Het totale bedrag van het investeringsplan geeft u een
overzicht van alle uitgaven en geeft aan hoeveel geld u
nodig hebt om de plannen te realiseren (zie 2.6.6).
Rendabiliteit
Zoals reeds eerder aangehaald is het aangewezen om
een gedetailleerde bedrijfseconomische studie te maken.
In deze studie wordt een financiële planning opgesteld,
waarin de inkomsten en kosten over een periode
van bijvoorbeeld 5 jaar geraamd worden. Wees daarin
realistisch!
Op deze manier weet u van welke parameters de eventuele
winst of verlies zal afhangen. U kunt bijvoorbeeld
uitrekenen hoeveel uw winst zal stijgen/dalen indien de
marktprijzen zouden stijgen/dalen met 5%.
Een dergelijke rendabiliteitsstudie is geen absolute voorspelling.
Het is meer een instrument dat u in staat stelt
om op een nuchtere manier na te denken over de financiële
consequenties van de bedrijfsvoering. Het bereidt
u tevens voor op het financieringsgesprek met uw financiële
instelling.
Financieringsplan
U hebt een aantal plannen. Die plannen kosten meestal
geld. Hoe krijgt u dit geld bij elkaar? Indien u geld ontleent,
wordt bovendien verwacht dat u het terugbetaalt.
Hoe u het nodige geld bij elkaar gaat krijgen, en hoe u
het achteraf gaat terugbetalen, dat moet aan bod komen
in het financieringsplan. Dit zijn enkele elementen
die erin kunnen opgenomen worden:
• inbreng van eigen middelen;
• uitgesteld loon;
• bedrag en looptijd van kredieten bij de bank, en
aard van de kredieten (investeringskrediet, korte
termijnkrediet, kaskrediet,…);
• betalingsuitstel leveranciers;
• VLIF-steun.
Uiteindelijk hangt het van de rendabiliteit van het bedrijf
af, of het geleende geld kan terugbetaald worden.
27

28
Liquiditeitsplan
Hierbij is het ook belangrijk dat u de nodige aandacht
besteedt aan de liquiditeiten. Een bedrijf kan perfect
“rendabel” zijn en toch op een bepaald moment in geldnood
raken. U kan met deze situatie best op voorhand
rekening houden.
Zo is op een agrarisch bedrijf het “omlopend kapitaal”
omvangrijk. Wanneer u (een) teelt(en) opstart, zijn er
uitgaven vooraleer u kunt oogsten: meststoffen, sproeistoffen,
zaaigoed, loonwerken, voeder,...
Deze kosten moeten meegerekend worden bij het opstellen
van het investeringsplan. Zoniet kunt u na enkele
maanden liquiditeitsproblemen krijgen.
Privé-uitgaven
Het is ook belangrijk om na te gaan hoeveel geld u wilt
overhouden. Of, met andere woorden, hoeveel geld wilt
u privé kunnen uitgeven? Ook daar zult u over moeten
nadenken.
2.2.7 Knelpunten
Risico’s zijn er altijd en overal, maar het kan verhelderend
werken om de risico’s van uw onderneming even
op een rijtje te zetten. Vervolgens gaat u na hoe u zou
reageren indien er zich iets voordeed, en onderzoekt u
wat de consequenties zouden kunnen zijn. Het is onmogelijk
om alle risico’s uit te sluiten – laat dat duidelijk
zijn. Maar het kan nooit kwaad om er in de mate van het
mogelijke op te anticiperen.
2.2.8 Administratie
Een ondernemer beschouwt zijn administratie vaak als
een noodzakelijk kwaad. Gevolg: de administratie wordt
nogal eens verwaarloosd. Die administratie is nochtans
nodig. Niet alleen voor de overheid maar ook om als
ondernemer zelf goed te kunnen opvolgen wat er binnen
het bedrijf gebeurt. Wie geen oog heeft voor de
technische of financiële opvolging van zijn bedrijf, kan
nooit op tijd ingrijpen bij een negatieve evolutie. Geen
goede ondernemer zonder een goede administratie, is
het devies.
Hoe ziet u de toekomst evolueren? Plant u nog
een aantal investeringen voor de eerstkomende
jaren? Gaat u een bedrijfstak meer ontwikkelen
dan een andere? Gaat u overschakelen op een
andere productiemethode? Dit zijn relevante vragen
waar u rekening moet mee houden in uw
planning.
2.3 Boekhouding
Zoals gezegd is het ondernemingsplan een werkdocument.
Eenmaal u gestart bent, zult u echter uw bedrijf
continu moeten opvolgen. Daarom is het ten zeerste
aan te raden om een boekhouding te voeren. Deze
boekhouding stelt u als bedrijfsleider in staat om uw bedrijfsresultaten,
zowel technisch als economisch, op te
volgen, te evalueren en desgewenst bij te sturen.
2.3.1 Bedrijfstechnische boekhouding
De bedrijfstechnische boekhouding verleent inzicht in
de technische resultaten van het bedrijf (aantal biggen
gespeend per zeug, voederconversie, liters melk per
koe,…). Deze technische resultaten hebben in de agrarische
sector een belangrijke impact op de rendabiliteit.
Het continu bijhouden van een bedrijfstechnische boekhouding
is dan ook een absolute must.
2.3.2 Bedrijfseconomische boekhouding
De bedrijfseconomische boekhouding drukt de resultaten
van het bedrijf uit in geld. Het bijhouden en opvolgen
van de bedrijfseconomische resultaten is van levensbelang
voor de bedrijfsvoering. Het is niet voldoende
te weten of de technische resultaten goed zijn. Het is
noodzakelijk dat u ook een inzicht hebt in de geldstromen
binnen het bedrijf. Als u moet ingrijpen, moet u ook
kunnen inschatten waar er moet ingegrepen worden.
Indien u beroep doet op VLIF-steun moet u trouwens verplicht
een boekhouding bijhouden. Deze kan ook vervangen
worden door een fiscaal bewijskrachtige boekhouding
waarbij in de loop van het boekjaar de verschillende goederen-
en geldstromen systematisch worden geregistreerd
en jaarlijks een begin- en eindinventaris, een balans en een
gedetailleerde resultatenrekening opgesteld worden.

3. Vlaams Landbouw-
investeringsfonds (VLIF)
3.1 Algemeen
Het VLIF ondersteunt het investerings- en structuurbeleid
in de agrarische sector.
De wijze van steunverlening is de laatste jaren ingrijpend
gewijzigd. Er werd een systeem ontwikkeld waarin investeringen
die gefinancierd worden met eigen middelen,
een kapitaalpremie genieten, en investeringen die
gefinancierd worden met een krediet, een rentesubsidie
die aangevuld wordt met een kapitaalpremie.
Enerzijds is er zogenaamde vestigingssteun die een natuurlijk
persoon (bedrijfsleider) geniet wanneer hij aankopen
doet m.b.t. zijn vestiging of installatie. Anderzijds is
er investeringssteun waarvoor ook bestaande land- en
tuinbouwers (natuurlijke personen of vennootschappen)
in aanmerking komen bij welbepaalde investeringen.
3.2 Steun bij de bedrijfsstart
Voor startende land- en tuinbouwers is er zowel bij de
overname van een bestaand bedrijf als bij het opstarten
van een nieuw bedrijf steun. Meer specifiek kunnen de
volgende investeringen gesubsidieerd worden:
• overname van de bedrijfsbekleding;
• aankoop van materieel;
• bouwen en inrichten van bedrijfsgebouwen;
• aankoop van bedrijfsgebouwen;
• modernisering van bedrijven;
• investeringen ten gunste van het milieu en het
dierenwelzijn.
Wie zich vestigt als bedrijfsleider van een vennootschap
(beherende vennoot, zaakvoerder,
bestuurder) verkrijgt steun bij de overname van
de aandelen van de betreffende vennootschap.
Deze steun wordt toegekend in verschillende stelsels
en onder verschillende vormen: overheidswaarborg,
rentesubsidie en kapitaalpremies.
Als u als starter subsidies wenst te verkrijgen,
moet u wél rekening houden met een aantal persoonsgebonden
voorwaarden en beperkingen.
Voor meer informatie over deze steunmogelijkheden
verwijzen we graag naar de brochure “VLIF-reglementering
in Vlaanderen. Alles weten”, uitgegeven door
Landbouwkrediet.
29

30
4. Vennootschappen in land-
en tuinbouw
Eens uw plannen voor de oprichting of de overname
van een land- of tuinbouwbedrijf vaste vorm gekregen
hebben (cfr. hoofdstuk 1) en uit het ondernemingsplan
blijkt dat uw project levensvatbaar is (cfr. hoofdstuk 2),
moet u nog bepalen in welk juridisch kader u uw bedrijfsactiviteit
gaat uitoefenen. Gaat u uw bedrijf leiden
Natuurlijke persoon
Vennootschap
Voordelen
» eenvoudige administratie
» minder jaarlijkse kosten
» fiscaal vriendelijker
» betere successieplanning
» goed financieel overzicht
» bij overdracht blijft de vennootschap
bestaan, voor derden verandert er niets
» bescherming zaakvoerder in geval van
faillissement
In dit hoofdstuk zullen we deze voor- en nadelen bespreken en situeren.
4.1 Ondernemen als natuurlijke
persoon
4.1.1 Natuurlijke persoon - “boeren zonder
vennootschap”
Dit is de eenvoudigste ondernemingsvorm: de ondernemer
zorgt zelf voor kapitaal en leidt de zaak alleen.
als een natuurlijke persoon, of heeft u er belang bij uw
activiteiten onder te brengen in een vennootschap?
De voor- en nadelen van beide uitbatingsvormen situeren
zich op diverse vlakken en zijn soms tegengesteld. Een
overzicht:
Nadelen
» fiscaal onvriendelijk bij hoge winsten
» faillissement bedrijf impliceert
altijd ook persoonlijk faillissement
(onvermogend verklaring)
» volledige boekhouding
» jaarlijkse kosten (neerlegging balans)
» bij overdracht worden de lusten en de
lasten van het verleden overgenomen
(meestal meer lasten dan lusten)
4.1.2 Samenuitbating of maatschap -
“boeren met gedeeld risico”
Deze oneigenlijke vennootschap kan gebruikt worden
tussen verschillende personen, veelal familie. De statuten
van deze ondernemingsvorm worden best zo uitgebreid
mogelijk opgesteld.
Alle vennoten zijn onbeperkt aansprakelijk. De vennootschap
of maatschap heeft geen rechtspersoonlijkheid
en kan onderhands (zonder notaris) opgericht worden.
Omdat een maatschap geen rechtspersoonlijkheid
heeft betekent dit dat bij wijziging ervan (intrede of uit-

trede van vennoten of leden) er heel wat administratieve
formaliteiten – o.a. nieuwe btw-nummer – moeten vervuld
worden.
4.2 Ondernemen als rechtspersoon
4.2.1 Wat is een vennootschap?
Een vennootschap, of een rechtspersoon, is niets meer
dan de creatie van een nieuwe “persoon”. In feite is een
vennootschap een juridisch vehikel (rechtspersoonlijkheid)
om een duidelijk onderscheid te kunnen maken
tussen de controlerende natuurlijke persoon, en zijn
bedrijf. Dit gebeurt in essentie omwille van de risico’s
die verbonden zijn aan het ondernemen. De creatie van
een rechtspersoon legt de verantwoordelijkheid bij die
rechtspersoon, zodat de natuurlijke persoon zijn privévermogen
en eventueel ook zijn verantwoordelijkheid
(aansprakelijkheid) kan afschermen of beperken (onbeperkte
of beperkte aansprakelijkheid). Een vennootschap
is ook een ideaal middel om de samenwerking
tussen verschillende natuurlijke personen te organiseren
en vast te leggen.
De personen die een vennootschap oprichten worden
de oprichters genoemd. Het oprichten van een vennootschap
brengt een zekere verantwoordelijkheid met
zich mee (oprichtersaansprakelijkheid).
De link tussen de natuurlijke persoon en de
rechtspersoon bestaat in de eerste plaats via de
aandelen. De aandelen zijn in feite niets meer
dan het eigendomsbewijs van de vennootschap.
De personen die aandelen bezitten worden ook
vennoten genoemd. Het zijn de aandeelhouders
(of vennoten) die het nodige kapitaal (werkingsmiddelen)
bij elkaar brengen.
De eventuele winst die de vennootschap maakt,
wordt hetzij opnieuw in de vennootschap geïnvesteerd,
hetzij binnen de vennootschap gereserveerd,
hetzij uitgekeerd aan de aandeelhouders.
De uitkering van de winst aan de aandeelhouders
gebeurt via de uitbetaling van een dividend.
Het bestuur (de leiding) van de vennootschap is in
handen van de bestuurders (of zaakvoerders), die niet
noodzakelijk aandelen in handen hebben.
4.2.2 Waarom een vennootschap oprichten?
De landbouwsector maakt, zoals alle andere sectoren,
deel uit van een snel veranderende maatschappij. Langs
diverse kanalen wordt de landbouwer bestookt met allerlei
reglementeringen: de milieu- en stedenbouwkundige
vergunningen, het mestdecreet, de quotaregels,…
De nagestreefde schaalvergroting maakt de sector meer
dan vroeger kapitaalintensief. Daartegenover staat een
steeds afnemend rendement. Met andere woorden, de
risico’s nemen toe. Hierdoor neemt het belang toe om
een duidelijk onderscheid te maken tussen het privévermogen
en het bedrijf, en daarom kan het aangewezen
zijn de bedrijfsactiviteit onder te brengen in een vennootschap.
Waarom een vennootschap oprichten?
De keuze om een vennootschap op te richten is nooit
een eenduidige keuze. Er zijn steeds argumenten vóór
en argumenten tegen. Deze moeten steeds goed afgewogen
worden. Zo kan het zijn dat de oprichting
van een vennootschap een goede zaak is om fiscale
redenen. Toch moet steeds gekeken worden naar alle
consequenties. Een ogenschijnlijk voordeel kan volledig
teniet worden gedaan door de daaraan onrechtstreeks
gekoppelde nadelen. Het is dus zaak om u goed te informeren
en de keuze vanuit verschillende oogpunten
te onderzoeken.
De voordelen situeren zich voornamelijk op volgende
vlakken:
• flexibiliteit: u kunt de eigenschappen van de vennootschap
voor een groot stuk zelf invullen, zodat u echt
een vennootschap kan oprichten die op maat van u of
van uw bedrijfsactiviteit is gemaakt.
• overdraagbaarheid: de overdracht van een vennootschap
gebeurt via de overdracht van aandelen. Dit
is een stuk eenvoudiger dan de overdracht van de
roerende en onroerende goederen (registratierechten)
van een bedrijf. Zo kunnen bijvoorbeeld de aandelen
ook gespreid in de tijd overgedragen worden.
31

32
• beperkte aansprakelijkheid: het is de vennootschap
zelf die aansprakelijk is voor de bedrijfsactiviteit. Dit
houdt in dat het ondernemersrisico beperkt blijft tot de
vennootschap. Hier moet wel aan toegevoegd worden
dat ingeval externe financiering gevraagd wordt,
bijvoorbeeld persoonlijke borgstellingen deze beperkte
aansprakelijkheid (gedeeltelijk) teniet doen.
• fiscaliteit: normaliter ligt de gemiddelde belastingdruk
in een vennootschap lager dan de gemiddelde aanslagvoet
in de personenbelasting.
Naast de voordelen zijn er echter ook nadelen:
• hogere vaste kosten: de oprichting van een vennootschap
brengt kosten met zich mee, die u anders niet hebt;
• hogere jaarlijkse uitgaven: kosten boekhouder veel hoger;
• meer administratie: door de bedrijfsactiviteit onder te
brengen in een vennootschap moet je in de meeste
gevallen voldoen aan een aantal specifieke wetgevingen
(boekhouding, btw-aangifte,…) waardoor het administratief
werk sterk toeneemt;
• geen mogelijkheid tot afschrijven bij overname van
aandelen: indien u de aandelen van een vennootschap
overneemt, kan u de investering die daarmee
gepaard gaat niet afschrijven;
• specifieke agrarische wetgeving: de land- en tuinbouwsector
wordt geconfronteerd met een zeer specifieke
wetgeving die in vele gevallen geen of weinig
rekening houdt met de vennootschapswetgeving (en
omgekeerd): bv. pachtwetgeving.
Huwelijksvermogenstelsel
Wie zijn activiteiten wenst onder te brengen in een vennootschap
moet ook even stilstaan bij het huwelijksvermogenstelsel.
In een vennootschap behouden de
oprichters en de aandeelhouders een zekere vorm van
aansprakelijkheid waarbij hun privévermogen niet altijd
volledig afgeschermd wordt. Dit geldt evenzeer voor de
echtgenoten van de oprichters-aandeelhouders.
Wanneer zij gehuwd zijn volgens het stelsel van gemeenschap
van goederen, zijn beide partners in onverdeeldheid
eigenaar van de aandelen. Wanneer echtgenoten
gehuwd zijn volgens het stelsel van scheiding van
goederen, zijn beiden automatisch vennoot.
Het is echter ook mogelijk dat het verwerven van de
aandelen, of de oprichting van de vennootschap gebeurt
met gelden uit het eigen vermogen, zodat ook
de aandelen tot het eigen vermogen van een van de
echtgenoten behoort. Dit kan een aantal belangrijke
consequenties hebben, en dit zowel op gebied van aansprakelijkheid,
als op gebied van een aantal specifieke
wetgevingen die van kracht zijn binnen de sector.
4.2.3 Welke vennootschapsvorm kiezen?
De land- of tuinbouwer die zijn activiteiten wenst onder
te brengen in een vennootschap kan kiezen uit verschillende
vennootschapvormen. Welke vennootschapsvorm
hij uiteindelijk zal kiezen hangt af van persoonlijke
factoren. De land- en tuinbouwer zal m.a.w. op basis
van de specificiteiten van elke vennootschapsvorm
(administratie, aansprakelijkheid, startkapitaal, successieplanning,
enz.) zelf moeten uitmaken welke vennootschapsvorm
voor hem de meest geschikte is.
Ook factoren van technische aard spelen een rol bij de
keuze van een vennootschapsvorm. Zo legt het wetboek
van vennootschappen, al naargelang het type
vennootschap, een aantal boekhoudkundige en fiscale
verplichtingen op die vaak belastend zijn voor de vennoten/zaakvoerders.
In wat volgt zullen we de verschillende vennootschapsvormen
overlopen en telkens de karakteristieken, de
voordelen en de nadelen bespreken.
Vennootschapsvormen met beperkte aansprakelijkheid
We onderscheiden 3 belangrijke rechtsvormen, de naamloze
vennootschap (nv), de besloten vennootschap met
beperkte aansprakelijkheid (bvba) en de coöperatieve
vennootschap met beperkte aansprakelijkheid (cvba).
Onderstaand schema geeft een overzicht van de voor- en
nadelen, en de bijzondere kenmerken van elke specifiek
rechtsvorm.

nv
bvba
cvba
nv
bvba
cvba
Voordelen
» eenvoudige overdracht aandelen
» mogelijkheid tot beperking
oprichtersaansprakelijkheid
» een bestuurder kan ook een
rechtspersoon zijn
» éénpersoonsvennootschap
mogelijk
» laag startkapitaal
» een zaakvoerder kan statutair
benoemd worden, d.w.z. zeer
moeilijk afzetbaar
» laag startkapitaal
Bijzondere Kenmerken
» minimum 3 bestuurders (elke bestuurder moet voldoen aan voorwaarden VLIF)
» bestuurders worden voor maximum 6 jaar benoemd
» minimumkapitaal € 61.500
Vennootschapsvormen met onbeperkte
aansprakelijkheid
» eenvoudig in- en uittreden
» eenzelfde persoon kan slechts 1 eenpersoons-bvba hebben
» statuten kunnen opvolger aanstellen
» minimumkapitaal € 18.550 waarvan € 6.200 volgestort bij oprichting
» zaakvoerder kan voor onbepaalde duur aangesteld worden
» het aantal vennoten en hun inbreng is veranderlijk
Binnen de land- en tuinbouw kunnen we twee belangrijke
rechtsvormen onderscheiden: de landbouwvennootschap
(lv) en de coöperatieve vennootschap met
onbeperkte en hoofdelijke aansprakelijkheid (cvoha).
Nadelen
» hoog startkapitaal
» meerdere bestuurders
» niet aangepast aan
landbouwwetgeving (o.a. pacht,
VLIF,…)
» volledige boekhouding
» jaarlijkse kosten (neerlegging balans)
» bij overdracht worden de lusten en de
lasten van het verleden overgenomen
(meestal meer lasten dan lusten)
» aandelen zijn altijd op naam
De landbouwvennootschap (lv)
De landbouwvennootschap is een vennootschap naar
burgerlijk recht, die is opgenomen in het wetboek van
vennootschappen (art. 789 e.v.):
• zij wordt aangegaan, hetzij tussen uitsluitend beherende
vennoten, ofwel tussen één of meer beherende en
33

34
één of meer stille vennoten. De beherende vennoten
verrichten lichamelijke arbeid; stille vennoten brengen
kapitaal in. Bovendien kunnen alleen natuurlijke personen
vennoot worden.
• het minimumkapitaal van een landbouwvennootschap
bedraagt € 6.150, dat vanaf de oprichting volledig volgestort
moet worden (kiest men voor vennootschapsbelasting
dan moet het volstorte kapitaal € 30.950
worden).
• de aandelen van een landbouwvennootschap zijn op
naam. Ze kunnen slechts overgedragen worden bij
overlijden of onder de levenden met toestemming van
alle beherende vennoten enerzijds, en van de meerderheid
van de stille vennoten anderzijds.
• aansprakelijkheid: de beherende vennoten zijn ten
opzichte van de vennootschap aansprakelijk voor de
fouten die zij in de uitoefening van hun opdracht begaan,
zelfs indien zij hun taken verdeeld hebben.
• beherende vennoten zijn ten opzichte van derden
hoofdelijk aansprakelijk voor schade als gevolg van
overtreding van de vennootschapswet.
• algemene vergadering: de vergadering wordt voorgezeten
door de oudste in leeftijd onder de aanwezige
beherende vennoten.
• fiscaal stelsel: de landbouwvennootschap heeft de
keuze tussen het stelsel van vennootschapsbelasting
of van personenbelasting.
De coöperatieve vennootschap met onbeperkte
en hoofdelijke aansprakelijkheid (cvoha)
• in tegenstelling tot de cvba, kan de cvoha opgericht
worden bij onderhandse akte (zonder notaris) indien
geen onroerende goederen worden ingebracht; de
vennoten zijn persoonlijk en hoofdelijk aansprakelijk
voor de schulden van de vennootschap.
4.2.4 Oprichting van een vennootschap
Hoe een vennootschap met beperkte aansprakelijkheid
oprichten?
De vennootschap moet worden opgericht bij een voor
een notaris verleden authentieke akte. De personen die
bij de oprichtingsakte verschijnen, worden als oprichters
beschouwd. De oprichters dienen vóór de oprichting
een financieel plan aan de notaris te overhandigen.
Als de vennootschap binnen de 3 jaar failliet gaat en uit
het financieel plan blijkt dat het oprichtingskapitaal ontoereikend
was, kan de rechtbank de oprichters eventueel
aansprakelijk stellen.
Hoe een vennootschap met onbeperkte
aansprakelijkheid oprichten?
Voor de oprichting van een landbouwvennootschap
kan zowel een authentieke akte als een onderhandse
oprichtingsakte opgesteld worden. De oprichting wordt
bekendgemaakt in het Belgisch Staatsblad binnen de
15 dagen na de neerlegging.
De oprichting van een coöperatieve vennootschap met
onbeperkte en hoofdelijke aansprakelijkheid gebeurt
eveneens schriftelijk. Voor deze vennootschapsvorm
mag dit een bijzondere onderhandse akte zijn.
Wanneer bij de oprichting onroerende goederen in een
lv of een cvoa worden ingebracht is wel de tussenkomst
van een notaris vereist.
Omvorming van een eenmanszaak tot
een vennootschap
Indien een vennootschap wordt opgericht, is op de inbreng
die wordt vergoed door aandelen geen registratierechten
verschuldigd.
Bij inbreng van onroerende goederen die gedeeltelijk
of geheel gebruikt worden voor privébewoning is dit
steeds 10%. Dit is ook het geval indien samen met onroerende
goederen leningen worden ingebracht.
De oprichting van de vennootschap leidt meestal
ook tot de stopzetting van de eenmanszaak.
Op dat ogenblik is die aan een speciaal regime
van stopzettingsmeerwaarden onderworpen.
Hier komen we verder nog op terug (zie 4.3.2).

Inbreng in natura
Een inbreng die niet uit geld bestaat, komt slechts in
aanmerking voor een vergoeding met aandelen die het
maatschappelijk kapitaal vertegenwoordigen, als de inbreng
bestaat uit vermogensbestanddelen die naar economische
maatstaven kunnen worden gewaardeerd,
bijvoorbeeld landbouwmachines, stal, veestapel. Deze
inbreng wordt inbreng in natura genoemd.
Bij een inbreng in natura wordt voor de oprichting van
de vennootschap een bedrijfsrevisor aangewezen door
de oprichters, tenzij het om een landbouwvennootschap
of cvoha gaat.
In een bijzonder verslag zetten de oprichters uiteen
waarom de inbreng in natura van belang is voor de
vennootschap.
4.2.5 Vennootschappen en overdracht
van de beroepsactiviteiten
Zoals eerder vermeld, biedt een vennootschap de mogelijkheid
om de eigendomsoverdracht van de ene generatie
op de andere geruisloos, geleidelijk, flexibel en
kosteloos te laten verlopen.
Hierdoor is de omvorming van een eenmanszaak naar
een vennootschap vaak ingegeven door de problematiek
inzake opvolging.
Een familiaal land- of tuinbouwbedrijf dat niet is ondergebracht
in een vennootschap (eenmanszaak) kan
reeds op voorhand overgedragen worden aan één of
meer erfgenamen. Het grote nadeel daarvan is dat de
overnemer bij wet verplicht is de andere erfgenamen
een opleg te betalen.
Die financiële verplichting kan er toe leiden dat er geen
financiële ruimte meer overblijft om investeringen te
doen, zodat de continuïteit van het bedrijf alsnog in gevaar
komt.
Een vennootschap is een betere garantie voor
de continuïteit: een overlijden laat de juridische
entiteit van de vennootschap onaangeroerd. Er
wordt niet meer gesproken over de verdeling
van goederen. De aandelen vertegenwoordigen
de goederen. Bij een overlijden blijft de vennootschap
op zich gewoon bestaan, enkel de aandeelhouders
veranderen. Indien de overleden
persoon tevens de zaakvoerder is, moet uiteraard
ook een nieuwe zaakvoerder aangesteld
worden. Maar het bedrijf als bedrijf ondergaat
geen enkele wijziging.
Hoe een land- of tuinbouwbedrijf overdragen?
Naargelang het land- of tuinbouwbedrijf al dan niet is
ondergebracht in een vennootschap, kan de overdracht
gebeuren via de overdracht van de aandelen of via de
overdracht van de (roerende) activa.
Overdracht van de aandelen
Hier moet een onderscheid gemaakt worden tussen de
overdracht van ouders aan kinderen of een overdracht
aan derden.
Bij een overdracht tussen ouders en kinderen staat de
eigendomsoverdracht tussen de generaties centraal. Dit
wordt successieplanning genoemd. Deze planning houdt
in dat vóór het overlijden nagegaan wordt op welke wijze
en binnen welk tijdsbestek de eigendomsoverdracht het
best kan verlopen. Fiscale overwegingen kunnen hier een
rol spelen. Maar ook het feit dat de ouders op deze manier
mee kunnen bepalen wat er met het bedrijf (de aandelen
en de controle) gebeurt na hun dood. Bovendien hoeft het
niet noodzakelijk zo te zijn dat de ouders reeds vóór hun
overlijden de controle over het bedrijf verliezen.
Enkele mogelijkheden zijn:
• alle aandelen worden aan de kinderen geschonken
bij notariële akte. Dit heeft tot gevolg dat er schenkingsrechten
verschuldigd zijn (3% bij schenking in
rechte lijn en tussen echtgenoten, 2% bij schenking
van aandelen van familiale ondernemingen);
• ingeval van een cvba en een cvoha is de overdracht
van aandelen strikt geregeld in de statuten
en moet dus ook voldaan worden aan deze statuten.
U hebt bij de opstelling van de statuten wel
een grote vrijheid;
35

36
• de ouders kunnen een testament opmaken. Dit
houdt wel het gevaar in dat de ouders zolang
ze in leven zijn, het testament kunnen herroepen
(en daarbij geen rekening hoeven te houden met
de reeds door de kinderen geleverde prestaties).
Hierdoor hebben de kinderen het bedrijf pas
echt in handen na het overlijden van de ouders;
• er bestaat een mogelijkheid om van de aandelen
enkel de naakte eigendom te schenken aan
de kinderen (behoud medezeggenschap). De
ouders houden levenslang het vruchtgebruik.
Hierdoor behouden de ouders stemrecht en
het recht op een dividend uit de vennootschap;
• bij een verkoop van de aandelen aan één van
de kinderen, kan men bijvoorbeeld de overnamesom
kwijtschelden; uiteraard moet op dat
ogenblik ook een financiële regeling getroffen
worden met de andere kinderen;
• bij verkoop van aandelen aan derden is het uiteraard
de overeengekomen prijs die primeert.
De overlater ontvangt dit bedrag privé. Er zijn in
principe geen belastingen op verschuldigd. Een
overdracht van aandelen kan bij gewone onderhandse
akte. Dat bij een overdracht van aandelen
de wederzijdse rechten en plichten van alle partijen
duidelijk moeten worden omschreven in de
onderhandse overeenkomst, spreekt voor zich.
Overdracht van activa
In dit geval worden enkel de aanwezige activa van een
bedrijf verkocht. Dit kunnen zowel de activa van een
eenmanszaak als van een vennootschap zijn. De overnemende
partij betaalt de prijs en daarmee is de kous af.
Overdracht aandelen versus overdracht activa: voor-
en nadelen
De overname van een land- of tuinbouwbedrijf kan, voor
zover de overnemer de keuze heeft, dus gebeuren via de
overdracht van aandelen of van de activa. Er zijn steeds
argumenten voor en argumenten tegen, te beginnen met
de financiering. In beginsel is een aandelentransactie het
eenvoudigst: een akkoord over de prijs volstaat. De externe
financiering van een aandelentransactie is echter
niet eenvoudig: de kredietinstelling kan en mag immers
niet de onderliggende activa als onderpand nemen.
Eventueel te verstrekken waarborgen dienen buiten de
aandelentransactie om te worden gevonden.
De externe financiering van de overdracht van louter de
activa is eenvoudiger aangezien de overgenomen activa
als waarborgen voorhanden zijn.
De overdracht van activa is echter wel onderworpen
aan een ingewikkeld stelsel van stopzettingsmeerwaarden.
Hier komen we later op terug (zie 4.3.2).

Andere voor- en nadelen zijn:
Voordelen
Nadelen
Aandelenoverdracht
4.2.6 Einde van de vennootschap
Het leven van een vennootschap kan op diverse manieren
tot een einde komen: dit kan op vrijwillige basis,
maar het kan ook gedwongen.
• Vrijwillige ontbinding van een vennootschap
Ook hier dient een onderscheid te worden gemaakt:
- de mogelijkheid bestaat dat in de statuten van de
vennootschap is bepaald dat de vennootschap
maar voor een bepaalde periode is opgericht;
- de algemene vergadering van de aandeelhouders kan
ook beslissen om de vennootschap te vereffenen.
• Onvrijwillige ontbinding van een vennootschap
Hier zijn ook een aantal mogelijkheden:
- wanneer de vennootschap failliet wordt verklaard;
- wanneer het nettoactief van de vennootschap
onder het minimum voorziene kapitaal is gedaald,
kan iedere belanghebbende de ontbinding van de
vennootschap voor de rechtbank vorderen.
4.3 Zelfstandige natuurlijke
personen en de fiscus
» alle bestaande vergunningen en
contracten worden overgenomen
» voor de buitenwereld verandert er
niets, de juridische entiteit blijft
dezelfde
» overname van de vennootschap
met de lusten en de lasten
» eventuele “lijken in de kast”
» de overnemer kan zijn
overnamesom niet afschrijven
» krediet op privénaam
In dit hoofdstuk wordt de relatie behandeld tussen de
fiscus en de natuurlijke persoon die op zelfstandige
basis een bedrijfsactiviteit uitvoert (eenmanszaak).
In een volgend hoofdstuk wordt de relatie met de fiscus
behandeld wanneer dezelfde bedrijfsactiviteit uitgeoefend
wordt binnen een vennootschap.
4.3.1 Het fiscaal stelsel
Forfaitair stelsel
Overdracht activa
» men koopt op factuur en weet dus wat
men koopt
» de overnemer kan de overname
afschrijven
» contracten moeten eventueel
opnieuw onderhandeld worden
» stopzettingsmeerwaarden voor de
verkoper (zie 4.3.2)
» overdracht van alle vergunningen
is nodig
Binnen het forfaitair systeem wordt de land- of tuinbouwer
belast op basis van een gemiddelde winst (de zogenaamde
semi-brutowinst) per productie-eenheid (per
hectare, per zeug,…). Deze forfaitaire grondslagen van
aanslag voor de landbouwers, worden in overleg met de
betrokken beroepsverenigingen vastgelegd. De meeste
land- en tuinbouwers opteren voor dit systeem.
De verplichte administratie is uiterst beperkt. Elk jaar
moet een belastingaangifte ingevuld en ingestuurd worden
waarbij op basis van de bedrijfsomvang en een
aantal extra aftrekbare kosten de bedrijfswinst en dus
ook de te betalen belasting berekend wordt.
Het boekhoudkundig stelsel
De landbouwer kan eveneens kiezen voor de normale
regeling. Dit wil zeggen dat de landbouwer als een normale
eenmanszaak wordt beschouwd.
37

38
Hierbij moet de natuurlijke persoon een bewijskrachtige
boekhouding voeren waarin alle opbrengsten en kosten
worden opgenomen en waaruit bijgevolg zijn werkelijke
bedrijfswinst kan afgeleid worden.
Wanneer de landbouwer een vennootschap heeft opgericht,
heeft hij geen keuze. Hij is onderworpen aan de wet
Voor- en nadelen van forfaitair of boekhoudkundig stelsel
Voordelen
Nadelen
4.3.2 Stopzettingsmeerwaarden
Wanneer een eenmanszaak wordt stopgezet en ingebracht
in een vennootschap, dan wil dit in de praktijk
zeggen dat de voorheen uitgeoefende werkzaamheden
definitief worden stopgezet. In dat geval wordt het
stelsel van de stopzettingsmeerwaarden van toepassing.
Stopzettingsmeerwaarden zijn in essentie meerwaarden
die gerealiseerd worden bij de verkoop van
de eigendommen. Deze eigendommen hebben een
welbepaalde boekhoudkundige waarde. Indien de verkoopprijs
hoger ligt dan deze waarde, spreken we van
een stopzettingsmeerwaarde.
Aangezien deze meerwaarden nog nergens belast werden,
heft de fiscus hier een meerwaardebelasting op.
Afhankelijk van het moment en de reden van stopzetting
zal de belastingdruk bepaald worden.
4.3.3 Registratierechten
Forfaitair stelsel
» eenvoudige administratie
» belast op het gemiddelde van de
sector, kan in het voordeel spelen
» belast op het gemiddelde van de
sector, kan in het nadeel spelen
De natuurlijke persoon die zijn land- of tuinbouwbedrijf
op de boekhouding en automatisch ook aan de vennootschapsbelasting.
Uitzondering hierop is de landbouwvennootschap.
Landbouwvennootschappen hebben in
tegenstelling tot andere vennootschapsvormen de mogelijkheid
om te kiezen voor het forfaitair stelsel wanneer
ze niet kiezen voor de vennootschapsbelasting.
Boekhoudkundig stelsel
» volledige boekhouding: goed
financieel overzicht
» fiscale optimalisatie: via o. a. de
afschrijvingen
» verliezen kunnen overgedragen
worden
» meer administratie
wenst onder te brengen in een vennootschap, moet op
de waarde van de (in de vennootschap) ingebrachte
(onroerende) goederen in principe geen registratierechten
betalen. Er kan wel 10% registratierecht verschuldigd zijn
wanneer onroerende goederen en schulden worden ingebracht
of bij inbreng van een privéwoning.
Op de overdracht van aandelen zijn geen registratierechten
verschuldigd. Dit is één van de voordelen van een
vennootschap. De overdracht van de eigendomsrechten
op onroerende goederen, weliswaar onder de koepel van
een vennootschap, kunnen overgedragen worden zonder
dat er registratierechten moeten betaald worden.
4.3.4 Successierechten
Successierechten zijn een belasting op een erfenis.
Aangezien het vermogen dat omgaat in de land- en tuinbouwsector
aanzienlijk is, is het erg belangrijk om deze
kwestie goed te regelen. Er zijn immers mogelijkheden
om de overdracht van het vermogen van de ene op de
andere generatie ook bij leven te regelen (zie 4.2.5.).

Tussen erfgenamen in rechte lijn, echtgenoten en samenwonenden
Onderstaande tabel bevat het tarief in rechte lijn (vader-zoon-kleinzoon),
tussen echtgenoten, en tussen
samenwonenden (die minstens 1 jaar samenwonen).
Andere erfgenamen (niet in rechte lijn, tussen echtgenoten en tussen samenwonenden)
Dit tarief wordt per rechtverkrijgende toegepast op het
netto-aandeel in de onroerende goederen enerzijds, en
op het netto-aandeel in de roerende goederen anderzijds
volgens de overeenstemmende gedeelten zoals
voorkomend in de eerste kolom.
Tarief in rechte lijn, tussen echtgenoten en tussen samenwonenden
van € 0,01 tot € 50.000
van € 50.000 tot € 250.000
boven € 250.000
Onderstaande tabel geeft de tarieven weer tussen andere personen dan in “rechte lijn, echtgenoten en samenwonenden”.
3%
9%
27%
Tarief tussen andere personen dan in rechte lijn, echtgenoten,
tussen samenwonenden en tussen echtgenoten
van € 0,01 tot € 75.000
van € 75.000 tot € 125.000
boven € 125.000
Tussen broers en zusters
30%
55%
65%
Tussen anderen
45%
55%
65%
39

40
4.4 Vennootschap en de fiscus
In dit hoofdstuk wordt de relatie behandeld tussen de
fiscus en de vennootschap waarbinnen de bedrijfsactiviteit
wordt uitgeoefend.
4.4.1 Belastingen op de vennootschapswinst
Het bedrijfsresultaat (de winst) wordt uiteraard belast.
De tarieven die hier van toepassing zijn worden behandeld
in hoofdstuk 4.5.
Hierna bespreken we hoe de inkomsten die een natuurlijke
persoon verwerft uit een vennootschap fiscaal behandeld
worden.
4.4.2 Belastingdruk op inkomsten
uit de vennootschap
• Inkomsten uit arbeid: het loon dat uit de vennootschap
wordt opgenomen, evenals de tantième (loonbestanddeel
afhankelijk van de winst) die toegekend
kan worden bij de verdeling van het resultaat, zijn
onderworpen aan het progressief tarief in de personenbelasting.
• Voordelen in natura: wanneer blijkt uit de exploitatie
van de vennootschap dat de zaakvoerder/bestuurder
een kosteloos voordeel geniet (bijvoorbeeld huur,
personenwagen, nutsvoorzieningen), dan wordt het
hieraan toegekende voordeel ook aan het progressief
tarief in de personenbelasting onderworpen.
Beide voorgaande vergoedingen zijn ook
onderworpen aan sociale bijdragen van zelfstandigen.
• Dividenden: de vennoten die zichzelf een dividend
uitkeren bij de resultaatverdeling, betalen
hierop meestal 15% roerende voorheffing.
Dit is de eindbelasting voor de genieter.
Het moet gaan om dividenden van aandelen die
na 1 januari 1994 zijn uitgegeven en die aan een
aantal bijkomende voorwaarden beantwoorden.
We vermelden als voornaamste:
- dat bij de uitgifte een beroep werd gedaan op
het publieke spaarwezen;
- of dat de aandelen op naam werden uitgegeven;
- of dat de aandelen sinds de uitgifte in open
bewaargeving werden gegeven bij een financiele
instelling.
Indien niet voldaan wordt aan één van deze
voorwaarden, bedraagt de roerende voorheffing
25%.
• Op de rente die wordt betaald op de lening die
de zaakvoerder heeft uitstaan op de vennootschap,
is eveneens een roerende voorheffing
van 15% verschuldigd.
• De huur die wordt betaald door de vennootschap
aan de zaakvoerder/bestuurder, wordt
belast als onroerend inkomen uit de verhuur
aan personen/vennootschappen die het goed
voor hun beroep gebruiken. In principe is de
huur slechts ten beloop van 60% (gebouwen)
of 90% (gronden) van de huurgelden belast
tegen het progressief tarief in de gewone
personenbelasting. Voor aan de vennootschap
verpachte goederen gelden een aantal gunstmaatregelen
waardoor de te betalen belasting
bij de verhuurder aanzienlijk lager kan zijn.
4.5 Voor- en nadelen, vergelijkingspunten
vennootschap –
natuurlijke persoon
De keuze om de bedrijfsactiviteit uit te oefenen binnen
een vennootschap heeft uiteraard voor- en nadelen
waaronder een aantal fiscale. Echter, enkel de overstap
maken omwille van louter fiscale overwegingen is
meestal niet relevant. Correct advies inwinnen is dus de
boodschap.

4.5.1 Vergelijking van de belastingtarieven
In de personenbelasting bestaat een belastingvrij minimum
(0%) dat gebaseerd is op de gezinssituatie (alleenstaand,
gehuwd, aantal kinderen ten laste,…) en daarnaast een
schaal van progressieve tarieven (van 25 tot 50%) te
verhogen met gemiddeld 7% gemeentebelasting. Voor
land- en tuinbouwers geldt een speciaal tarief van
16,5% voor Europese premies en toelagen, naast een
aantal tijdelijke gunstmaatregelen omwille van de crisis.
In de vennootschapsbelasting variëren de tarieven van
ongeveer 25 tot 34%. Er zijn geen bijzondere tarieven
voor Europese premies, behalve een gunstmaatregel
omwille van de crisis met betrekking tot VLIF-steun.
Fiscaal gezien zou het interessant kunnen zijn om de
overstap naar een (kmo-)vennootschap te overwegen
vanaf een belastbaar inkomen van ongeveer € 20.000.
Dit is echter te eenvoudig voorgesteld. In de praktijk
wordt meestal gekozen voor vennootschapsbelasting
bij schommelende inkomsten en bij netto-inkomsten
vanaf € 40.000.
4.5.2 Fiscaal optimaliseren
Zoals reeds gesteld variëren de tarieven in de vennootschapsbelasting
tussen 25 en 34%. Dit is aanmerkelijk
lager dan in de personenbelasting (zonder vennootschap)
maar er moet rekening gehouden worden met
het feit dat dit geen eindbelasting is. Uw belasting blijft
enkel beperkt tot dit percentage wanneer u deze gelden
in de vennootschap houdt en eventueel aanwendt voor
nieuwe investeringen (bvb. aankoop gronden,…). De
vennootschapsbelasting zal dus eerder interessant zijn
voor bedrijven met hoge inkomsten, al dan niet afwisselend
in goede en slechte jaren.
De manier waarop uw fiscaal adviseur de winsten laat
terugvloeien naar uw privévermogen is daarbij van essentieel
belang. Dit kan zoals hierboven uitgelegd via
loon, huur, rente of een dividend.
De tariefstructuur is op zich niet alleen van belang. Ze
vormt vooral het vertrekpunt van een optimalisatie van
winsten die in de vennootschap blijven en vergoedingen
die uitgekeerd worden aan de zaakvoerder(s) en
aandeelhouder(s) voor de terbeschikkingstelling van
hun arbeid en kapitaal.
Tips en voorbeelden:
• De zaakvoerder(s) ontvangen minstens een
loon waardoor hun belastingvrij minimum in de
personenbelasting wordt ingevuld;
• Een pacht aan de vennootschap wordt gunstig
belast bij de verpachter en vormt een (aftrekbare)
kost bij de vennootschap;
• Een opstal-, erfpacht of vruchtgebruikconstructie
waardoor kosten ten laste van de vennootschap
vallen en u op termijn eigenaar wordt van het goed.
4.6 Patrimoniumvennootschap
• Waarom een patrimoniumvennootschap oprichten?
- Wanneer er een aanzienlijk onroerend vermogen is, kan
een patrimonium-vennootschap interessant zijn om een
goed overzicht te behouden bij het beheer van het onroerend
vermogen. Het doorschuiven naar de volgende
generatie wordt een stuk eenvoudiger. Om een versnippering
van onroerend goed in de toekomst te vermijden,
is het ook een interessant instrument.
- Wanneer onroerend goed in een aparte vennootschap
wordt aangehouden, wordt het financieel ook een stuk
eenvoudiger om een landbouwbedrijf over te laten.
• Belangrijk nadeel van een patrimonium-vennootschap:
- Eens onroerend goed is ingebracht in een vennootschap
is het zeer moeilijk om het opnieuw uit de
vennootschap te halen.
• Aangezien het onroerend goed in de vennootschap
werd afgeschreven, is de boekwaarde lager dan de
realisatiewaarde. Dit wil zeggen dat, indien het onroerend
goed wordt verkocht, op de meerwaarde
vennootschapsbelasting is verschuldigd. Deze kan
eventueel gespreid worden in de tijd wanneer er herinvesteringen
gebeuren in afschrijfbare activa.
Tevens moet de koper van het onroerend goed de
41

42
toepasselijke registratierechten van 10% betalen.
In sommige gevallen moet de verkrijger maar 1% registratierecht
betalen. Ook hier zal het van belang zijn
om tijdig advies in te winnen om van dit gunsttarief te
kunnen genieten.
• Onroerend goed in de personenbelasting:
- De meerwaarde wordt normaal niet belast wanneer
het goed behoort tot het privé-eigendom van de betrokkene
en er geen speculatief karakter kan worden
toegeschreven aan de verkoop.
- Als het onroerend goed werd gebruikt voor de werkzaamheden
en werd afgeschreven, dan wordt de
meerwaarde in principe mee belast met de gewone
bedrijfswinsten, uitgezonderd bij stopzetting (zie stopzettingsmeerwaarden,
zie 4.3.2).
4.7 Landbouwspecifieke nadelen
van bepaalde rechtsvormen
Wat soms over het hoofd wordt gezien, is dat er in de
agrarische sector zeer specifieke wetgevingen gelden
zodat steeds moet nagegaan worden of de overstap
naar een rechtsvorm geen onverwachte gevolgen heeft.
In dit kader is het ook belangrijk om er op te wijzen dat
de diverse wetgevingen in de agrarische sector de landbouwvennootschap
in vergelijking met de andere vennootschapsvormen
als een buitenbeentje behandelen.
Pachtwetgeving
• De pachtwetgeving is eveneens van toepassing bij de
verhuur van onroerende goederen aan een vennootschap.
Wél moet de exploitatie gebeuren door de bestuurders
(van de vennootschap), en niet alleen door
haar aangestelden.
• Indien een land- of tuinbouwer zijn exploitatie wenst
over te dragen aan een vennootschap, is er geen
sprake van bevoorrechte pachtoverdracht. Dit houdt
dus in dat er een schriftelijke en voorafgaande toestemming
moet zijn van de verpachter bij pachtoverdracht
aan de vennootschap. Deze vereiste geldt niet
bij overschakeling naar een landbouwvennootschap.
VLIF-reglementering
• Om VLIF-steun te kunnen genieten moet de vennootschap
voldoen aan een aantal voorwaarden:
- de hoofdactiviteit moet statutair bepaald zijn en
moet betrekking hebben op de productie van
land- of tuinbouwproducten en de verhandeling van
hoofdzakelijk op het eigen bedrijf voortgebrachte
producten;
- de vennootschap moet opgericht zijn voor onbepaalde
duur of voor een duur van tenminste 20 jaar;
- de aandelen moeten op naam zijn;
- elke zaakvoerder of bestuurder moet tenminste
25% van de aandelen bezitten (niet bij een lv);
- de zaakvoerders en de bestuurders moeten onder
de vennoten aangewezen worden;
- elke beherende vennoot, zaakvoerder, bestuurder
of afgevaardigde bestuurder moet voldoen aan
de voorwaarden inzake inkomen, arbeidsduur en
bekwaamheid.
• Bij een bedrijfsovername is enkel de overname van
aandelen subsidiabel, en dit voor zover zowel de natuurlijke
persoon (tijdbesteding, beroepsinkomsten en
beroepsbekwaamheid) als de vennootschap voldoen
aan de voorwaarden. Tevens kan enkel steun verkregen
worden naar rato van de subsidiabele bezittingen
van de vennootschap, en moet de vennootschap een
positief eigen vermogen hebben.
Melkquotareglementering
• De overdracht van melkquota van een natuurlijke persoon
naar een vennootschap, wordt beschouwd als een
transfer van melkquota. Dit betekent ook dat rekening
moet gehouden worden met stopzettingsmeerwaarden
en afschrijvingsmogelijkheden.
Voor meer informatie over de steunmogelijkheden
verwijzen we graag naar de brochure “VLIF-reglementering
in Vlaanderen. Alles weten”, uitgegeven
door Landbouwkrediet.

5. Financieringsmogelijkheden
Maar weinig banken zijn vertrouwd met de complexe
realiteit van de land- en tuinbouw. Alleen een gespecialiseerde
bankier zal met kennis van zaken met ondernemingen
uit die sector kunnen praten over het vak,
de mogelijkheden en de uitdagingen. En op dat vlak
bekleedt Landbouwkrediet een unieke positie in België.
Want met dienstverlening aan de landbouw heeft het
naam gemaakt.
5.1 Samenstelling van het
bedrijfskapitaal
De installatie, de aankoop van gronden, de oprichting
van gebouwen en zelfs het dagelijkse beheer van een
bedrijf vergen veel kapitaal. Land- en tuinbouwers beschikken
vaak niet over voldoende eigen kapitaal en
doen dus een beroep op investeringskredieten om een
onderneming op te richten of ze winstgevend te maken.
De rol van geleend geld in het bedrijf wordt steeds
belangrijker. Landbouwkrediet heeft een heel gamma
aan kredieten ontworpen, specifiek voor de land- en
tuinbouwers. Wat ook uw behoeften zijn, onze agenten
kunnen een oplossing uitwerken die helemaal is aangepast
aan uw situatie.
Alvorens de verschillende mogelijkheden te overlopen
die u door Landbouwkrediet worden geboden, bespreken
we een paar belangrijke aspecten die van belang
zullen zijn voor uw kredietaanvraag.
5.2 Kernbegrippen
5.2.1 Rendabiliteit
Dit is zonder twijfel het voornaamste aspect van een
krediet. Bij een kredietaanvraag wordt de rendabiliteit
van de geplande investering onderzocht door middel
van een begroting van de geraamde kosten en opbrengsten.
5.2.2 Solvabiliteit
De solvabiliteitsratio is de verhouding tussen het eigen
vermogen (de eigen bezittingen en het kapitaal van de
zaak) en het totaal vermogen (= de vreemde middelen
(het geleende geld) + het eigen vermogen). Het eigen
vermogen zou moeten volstaan om de risico’s van het
bedrijf te dekken. Een solvabiliteitsratio van 20% is een
minimum voor een gezonde startbasis, doch deze cijfers
zijn zeer relatief. Ze zijn afhankelijk van de grootte, de toestand
en de aard van de onderneming.
5.2.3 Liquiditeit
De liquiditeit is de verhouding tussen enerzijds de beschikbare
of de op korte termijn realiseerbare middelen
(facturen die kunnen geïnd worden, goederen die kunnen
verkocht worden) en anderzijds de op korte termijn
te betalen schulden. Bij de aanvraag van een krediet
dient men rekening te houden met de liquiditeit op het
ogenblik van de aanvraag, maar ook met de kredietbehoeften
tot aan de ontvangsten van de opbrengsten,
zodat er zich geen problemen kunnen voordoen. Het
is dus aangewezen een schatting te maken van de
liquiditeitsbehoeften per maand, per trimester en op het
ogenblik van de ontvangsten van de opbrengsten.
5.2.4 Waarborgen
Een krediet wordt toegestaan op basis van de door
de ontlener gegeven waarborgen. Er zijn verschillende
waarborgen mogelijk: hypotheek, landbouwvoorrecht,
inpandgeving, borgstelling door het VLIF, persoonlijke of
wederzijdse borgstelling, enz.
5.2.5 Looptijd
De looptijd van een krediet hangt af van de bestemming
van het krediet (de looptijd van het krediet moet overeenstemmen
met de economische levensduur van het
te financieren goed) en de terugbetalingsmogelijkheden
van de ontlener.
5.2.6 Gamma
Een investering kan veel verschillende gedaanten aannemen.
Daarom kunt u bij Landbouwkrediet uw investeringskrediet
kiezen uit een uitgebreid gamma formules:
43

44
• 1/1/1: een investeringskrediet met een variabele rentevoet,
die elk jaar herzien wordt;
• 3/3/3: een investeringskrediet met een variabele rentevoet,
die om de 3 jaar herzien wordt;
• 5/5/5: een investeringskrediet met een variabele rentevoet,
die om de 5 jaar herzien wordt;
• 10/5/5: een investeringskrediet met een variabele rentevoet,
die pas na 10 jaar voor de eerste keer herzien
wordt, en daarna om de 5 jaar;
• Fix 3: een investeringskrediet op 3 jaar met een vaste
rentevoet;
• Fix 5: een investeringskrediet op 5 jaar met een vaste
rentevoet;
• Fix 7: een investeringskrediet op 7 jaar met een vaste
rentevoet;
• Fix 10: een investeringskrediet op 10 jaar met een
vaste rentevoet;
• Fix 15: een investeringskrediet op 15 jaar met een
vaste rentevoet;
• Fix 20: een investeringskrediet op 20 jaar met een
vaste rentevoet;
• Fix 25 en Fix 30: twee investeringskredieten met een
vaste rentevoet op 25 resp. 30 jaar, specifiek voor de
aankoop van landbouwgrond.
5.3 Krediet op lange termijn
Een krediet op lange termijn wordt toegestaan voor 10
tot 25-30 jaar. Het wordt gebruikt voor de financiering
van investeringen zoals:
• de aankoop van gronden, gebouwen en woningen;
• de overname van de bedrijfsbekleding van een land-
of tuinbouwbedrijf;
• het bouwen of verbouwen van stallingen, serres,...
5.3.1 Terugbetaling
De terugbetaling van het krediet op lange termijn gebeurt
via degressieve of constante annuïteiten. In het
geval van degressieve annuïteiten wordt elk jaar een
gelijk deel van het kapitaal afgelost. De intresten verminderen
dus elk jaar en bijgevolg ook het af te lossen
bedrag. Het belangrijkste voordeel van dit systeem is
dat het terug te betalen bedrag beduidend lager ligt dan
bij het systeem met vaste annuïteiten. Let wel: in het
systeem met degressieve annuïteiten liggen de terugbetalingen
in het begin hoger dan bij vaste annuïteiten. Het
krediet kan ook afgelost worden via zesmaandelijkse,
driemaandelijkse of maandelijkse terugbetalingen. Wie
kiest voor een van deze vormen van terugbetaling, betaalt
minder dan wie slechts een keer per jaar betaalt.
De kredieten op lange termijn worden vaak toegestaan
onder de vorm van een kredietopening. De ontlener kan
bijgevolg een beroep doen op de gevestigde waarborgen
bij een nieuwe investering ten beloop van het reeds
terugbetaalde kapitaal.
Het systeem met degressieve annuïteiten heeft op dit
vlak een streepje voor omdat u met dit systeem sneller
kapitaal afbouwt (dat u bijgevolg ook sneller ruimte krijgt
om beroep te doen op dezelfde waarborgen).
5.3.2 Rentevoet
De rentevoet kan worden herzien, jaarlijks of om de 3, 5
of 10 jaar, afhankelijk van de formule die werd gekozen
bij de afsluiting van het contract. Voor de investeringskredieten
kan men ook opteren voor tarieven die gegarandeerd
zijn voor een periode van 15 of 20 jaar. Voor de
bestemming ‘aankoop landbouwgrond’ is tevens een
vaste rentevoet voor 25 of 30 jaar mogelijk.
5.4 Krediet op middellange termijn
Het krediet op middellange termijn wordt toegestaan
voor maximum 10 jaar. Het wordt gebruikt voor de financiering
van investeringen zoals:
• de aankoop van materieel en uitrustingen (landbouwmachines);
• de aankoop van vee;
• de samenstelling van bedrijfskapitaal.
5.4.1 Rentevoet
Zoals voor kredieten op lange termijn zijn er voor deze
op middellange termijn diverse formules voor de herziening
van de rentevoet: jaarlijks, om de 3 of om de 5 jaar. Er bestaat
ook de mogelijkheid om een vaste rentevoet voor de
volledige looptijd van het krediet af te sluiten.

5.4.2 Terugbetaling
Voor de terugbetaling van een krediet op middellange
termijn kan geopteerd worden voor degressieve (verminderende)
bedragen of constante (elk jaar hetzelfde
bedrag) aflossingen. Die worden jaarlijks, om de zes
maanden, om de drie maanden of maandelijks verricht.
5.4.3 FM-krediet
Naast het klassieke krediet op middellange termijn, zijn
ook kredieten ontwikkeld voor specifieke gevallen, zoals
het “FM-krediet”. Het FM-krediet of “krediet voor de
financiering van land- en tuinbouwmaterieel” loopt over
maximum 7 jaar voor de aanschaf van nieuw materieel,
en 5 jaar voor tweedehandsmaterieel. Het te financieren
bedrag moet minstens € 12.500 zijn. Het bedrag van het
FM-krediet is beperkt tot het totaalbedrag van de factuur.
Specifiek aan deze kredieten is dat het gefinancierde
materieel als onderpand wordt genomen. Voor een bedrag
van minder dan € 12.500 stelt Landbouwkrediet een
lening op afbetaling voor. De lening op afbetaling is trouwens
een oplossing voor alle financieringsbehoeften van minder
dan € 12.500.
5.5 Krediet op korte termijn
Het krediet op korte termijn wordt toegestaan voor een
looptijd van maximum 1 jaar. Er bestaan verschillende
vormen. Het wordt gebruikt voor de financiering van investeringen
zoals de aankoop van:
• zaad- en plantgoed;
• voeders;
• meststoffen;
• brandstoffen.
5.5.1 Het klassieke krediet op korte termijn
Het klassieke krediet op korte termijn wordt verstrekt voor
de financiering van exact omschreven eenmalige uitgaven,
om landbouwers die kampen met een tijdelijk tekort aan
liquide middelen te helpen, tot de verwachte inkomsten
binnenkomen. Het krediet op korte termijn wordt ook toegestaan
als voorschot op een gevraagd krediet.
5.5.2 Seizoenlening
De seizoenlening is een eenvoudige en voordelige oplossing
voor de financiering van uitgaven die noodzakelijk zijn om
de jaarlijks terugkerende productie op te starten of te ondersteunen.
De seizoenlening is bestemd voor de financiering
van uitgaven die nodig zijn tijdens de productiecyclus van
akkerbouwgewassen, groenten- of fruitteelt, of die voortkomen
uit het houden van zoogdieren. Het krediet loopt
over minimum 6 en maximum 12 maanden. Het bedrag
van de lening is minimum 10.000 EUR; het maximum is
afhankelijk van het soort productie.
5.5.3 Hernieuwbaar kortetermijnkrediet
Het hernieuwbaar kortetermijnkrediet wordt verstrekt
voor de financiering van de productie- of afmestingscycli
op varkens- en rundveebedrijven. Het is een kredietopening
voor onbepaalde duur, wat betekent dat de voorschotten
automatisch hernieuwd worden zolang aan de
vereiste criteria is voldaan. De looptijd van elk voorschot
en het maximaal te financieren bedrag zijn afhankelijk van
de aard van de productie.
5.5.4 Agri-line
De voorfinanciering van de MTR-premie kan gebeuren
door middel van een Agri-line. Deze kredietvorm laat toe
om het tekort aan bedrijfskapitaal in de landbouwonderneming
te financieren onder de vorm van een kredietlijn
met meerdere trekkingen.
5.6 Kaskrediet of Business
Rekening
Een kaskrediet is een kredietopening gekoppeld aan
een zichtrekening. Wie een kaskrediet heeft, kan op zijn
rekening tot een bepaald bedrag “in het rood gaan”.
Deze limiet wordt op voorhand vastgelegd. Dankzij een
kaskrediet kunnen ondernemers over bedrijfskapitaal
beschikken.
45

46
5.6.1 Duur
De duur is in principe onbeperkt. De intresten worden dag
aan dag berekend; de creditintresten zijn gelijk aan deze
van de zichtrekening terwijl de debetintresten afhankelijk
zijn van de evolutie van de rente op korte termijn.
5.6.2 Waarborgen
De te geven waarborgen zijn dezelfde als deze voor een
klassiek krediet (zie 5.2.4).
5.7 Lening voorafbetaling van
belastingen
Land- en tuinbouwers hebben de mogelijkheid vrijwillig
vooraf hun belastingen te betalen. Hierdoor kan belastingverhoging
vermeden worden en bestaat de mogelijkheid
van belastingvermindering, als meer voorafbetaald
werd dan nodig om de verhoging te vermijden.
Om deze verhoging te vermijden, kan de belastingplichtige
voorafbetalingen doen voorafgaand aan de vier volgende
data: 10 april, 10 juni, 10 oktober en 20 december.
Hoe vroeger de stortingen, hoe meer belastingen
men bespaart.
Indien de land- of tuinbouwer de voorafbetalingen niet
kan realiseren met eigen middelen, kan hij beroep doen
op een specifieke lening voor de voorafbetaling van belastingen
(VAB). Bij Landbouwkrediet kan hij kiezen uit
drie formules. Om van een maximale belastingvermindering
te kunnen genieten, verricht Landbouwkrediet bij
elke formule één storting op 10 april.
In alle gevallen leent de land- of tuinbouwer tegen een
voordelige rentevoet. De looptijd en de datum van de
eerste terugbetaling van de lening variëren afhankelijk
van de gekozen formule:
• Formule VAB+, terugbetaling van 10 januari tot
10 december (12 maanden);
• Formule VAB 8, terugbetaling van 10 mei tot 10
december (8 maanden);
• Formule VAB 12, terugbetaling van 10 mei tot 10
april het jaar nadien (12 maanden).
Iedere formule heeft zijn eigen rentevoet. Deze wordt ieder
jaar aangepast in functie van de markevolutie.
5.8 AGRI-FUTURE-pakket voor
1 ste installaties
5.8.1 Begeleiding op lange termijn
Wij onderzoeken uw project tot in de kleinste details en
adviseren u bij alle aspecten van uw boekhouding en
bedrijfsbeheer.
5.8.2 Een aangepaste financiering
De diepgaande analyse van uw project samen met onze
agent of relatiegelastigde, laat ons toe u een flexibel en
volledig financieringsaanbod voor te stellen.
5.8.3 Prefinanciering van premies
Als u aanspraak maakt op toeslagrechten of andere
subsidies dan stellen we u de volledige prefinanciering
van deze bedragen voor.
5.8.4 De FLEXI-cheque
Bij Landbouwkrediet weten we dat een landbouwer
soms met moeilijkheden geconfronteerd wordt.
Daarom bieden we u een FLEXI-cheque aan waarmee
u uw afbetalingsplan zonder administratieve kosten kan
laten aanpassen.
5.8.5 Een tussenkomst in uw oprichtingsen
beheerskosten
Starten met een bedrijf gaat gepaard met talrijke en soms
dure formaliteiten. Soms is het aangewezen een beroep
te doen op experts, bijvoorbeeld voor de opmaak van het
overnamecontract, het aanvragen van vergunningen,…
Ook dan wil Landbouwkrediet als een partner aan uw zijde
staan en bieden wij u een tussenkomst in de kosten die
u eventueel moet maken bij het opstarten van uw bedrijf.

6. Aanwerven personeel
6.1 Administratieve
verplichtingen bij de aanwerving
van personeel
De hele personeelsadministratie, het storten van de
RSZ-bijdragen en de uitbetalingen van het loon kunnen
op verzoek van de uitbater gedaan worden door een
erkend sociaal secretariaat.
6.2 Arbeidsongevallenverzekering
Als werkgever bent u verplicht om een arbeids-ongevallenverzekering
af te sluiten voor uw personeel.
6.3 Aansluiting bij een
kinderbijslagfonds
Elke werkgever (en werknemer) dient bijdragen te betalen
aan een kinderbijslagfonds. Binnen de 90 dagen na
de aanwerving van een personeelslid kan u aansluiten
bij een fonds naar keuze.
6.4 Aansluiting bij een kas voor
jaarlijkse vakantie
Het jaarlijks vakantiegeld voor arbeiders wordt betaald
door de kas voor jaarlijkse vakantie. Indien u arbeiders
tewerkstelt moet u dus zo snel mogelijk na de aanwerving
aansluiten bij een dergelijke kas.
Het vakantiegeld voor bedienden wordt rechtstreeks
uitbetaald door de werkgever.
6.5 RSZ
Elke werkgever dient een inschrijvingsnummer bij de
RSZ te hebben. Bij uw eerste aanwerving moet u dit
nummer dus aanvragen. RSZ-bijdragen zijn verschuldigd
door zowel werkgever als werknemer.
6.6 Personeelsregister
In een aantal sectoren geldt de verplichting om een aanwezigheidsregister
bij te houden. Dit is onder meer zo in
de tuinbouwsector. De werkgever moet hierin de prestaties
van de werknemers en hun identificatiegegevens
noteren.
47

48
7. Verzekeringen
7.1 Inleiding
Zoals iedere privépersoon moet ook een land- of tuinbouwer
zich verzekeren tegen bepaalde risico’s. De wet
verplicht hem zijn motorvoertuigen en zijn personeel te
verzekeren.
Daarenboven zijn er bepaalde verzekeringen die opgelegd
worden door een contract of overeenkomst. Dit is
onder meer het geval voor de brandverzekering en de
schuldsaldoverzekering bij de aanvraag van een krediet.
Daarnaast kan het voor land- en tuinbouwers ook interessant
zijn om een levensverzekering te onderschrijven.
Deze term dekt diverse verzekeringsvormen, zoals
de verzekering bij overlijden, de verzekering bij leven, of
ook de reeds eerder vermelde schuldsaldoverzekering.
De overlijdensverzekering waarborgt de rechthebbenden
een kapitaal indien de verzekerde overlijdt tijdens
een vastgelegde periode. Met een verzekering bij leven
kan men een kapitaal opbouwen voor een bepaalde
gelegenheid, zoals de beroepsinstallatie van een kind of
het bereiken van de pensioenleeftijd. Gemengde verzekeringen
zijn een combinatie van de twee voorgaande.
Tenslotte zijn ook de specifieke risico’s die eigen zijn
aan elk bedrijf verzekerbaar. Zo mag u zeker niet vergeten
het machinepark te verzekeren. En u laat best
de polis uitbreiden met burgerlijke aansprakelijkheid en
rechtsbijstand, zodat u bij een ongeval niet in de problemen
komt.
Het aanbod aan verzekeringsformules is zeer uitgebreid.
We bespreken hierna de meest voorkomende
types.
7.2 Brandverzekering
De brandverzekering dekt schade door brand aan
gebouwen en de inboedel. In een brandpolis worden
meestal nog andere waarborgen vastgelegd, zoals
storm- en hagelschade, waterschade, diefstal,…
7.3 Bedrijfspolis
Bij de exploitatie van uw land- of tuinbouwbedrijf kan u
ongewild schade toebrengen aan derden. Deze risico’s
worden gedekt door een bedrijfspolis. Het principe is
vergelijkbaar met een familiale verzekering die uw burgerlijke
aansprakelijkheid dekt.
7.4 Individuele verzekering tegen
lichamelijk letsel
Op een land- of tuinbouwbedrijf werken is niet zonder
risico’s. Werken met machines en vee kan leiden tot
grote of kleine ongevallen. Bij een ongeval zal de verzekering
een bepaalde som uitkeren, die contractueel
bepaald wordt bij het aangaan van het contract. Dit kan
gaan van de terugbetaling van geneeskundige verzorging
tot de uitbetaling van een kapitaal bij overlijden of
van een premie ingeval van tijdelijke of blijvende arbeidsongeschiktheid.
Het verzekeringscontract bepaalt de modaliteiten en de
bedragen die zullen uitgekeerd worden.
7.5 Verzekering gewaarborgd
inkomen
Een zelfstandige die omwille van ziekte (of ongeval) niet
in staat is om arbeid te verrichten, ontvangt de eerste 3
maanden geen vergoeding van zijn ziekenfonds. Bovendien
is de vergoeding nadien eerder beperkt. Daarom
kan het aangewezen zijn om een aanvullende verzekering
“gewaarborgd inkomen” af te sluiten.
7.6 Levensverzekering
De levensverzekering is tegenwoordig een vlag die vele
ladingen dekt. Elke levensverzekeringsformule probeert

te beantwoorden aan de verwachtingen van de verzekeringnemer.
Welke verwachtingen kunnen we onderscheiden?
7.6.1 Opbouw van een pensioenkapitaal
Door een levensverzekering af te sluiten kan u een extralegaal
pensioen opbouwen. Een appeltje voor de dorst
dat na afloop van uw loopbaan van pas kan komen.
Het wettelijk pensioen voor een zelfstandige ligt immers
maar rond € 500.
7.6.2 Kapitaalgarantie aan nabestaanden
(bij overlijden van de verzekeringnemer)
Enkel bij overlijden van de verzekerde wordt een kapitaal
uitgekeerd.
Bij een tijdelijke overlijdensdekking stort de verzekeraar
alleen een kapitaal indien de verzekerde tijdens de looptijd
van het contract overlijdt. Dat contract kan worden
onderschreven voor een erg korte of een langere looptijd.
De schuldsaldoverzekering (SSV) is een specifieke
tijdelijke overlijdensdekking die vaak afgesloten wordt
naar aanleiding van een krediet. De schuldsaldoverze-
kering zal bij overlijden van de kredietnemer het kredietsaldo
aan de financiële instelling betalen, zodat de
nabestaanden zich geen zorgen moeten maken over de
terugbetaling van de betreffende lening.
7.6.3 Gemengde formules
Hierbij worden de twee bovenstaande formules gecombineerd
in één en dezelfde levensverzekering.
De “gemengde levensverzekering” waarborgt een pensioen-
en een overlijdenskapitaal.
De “verzekering met vaste looptijd” garandeert de uitkering
van een kapitaal op het einde van het contract, of
de verzekerde nu nog in leven is of niet.
7.6.4 Financiële formules met of zonder
gewaarborgd rendement
Er bestaan ook allerlei verzekeringsformules die vooral
de nadruk leggen op de rendabiliteit en minder op het
sociale aspect van de verzekering. Ze zijn dan ook te
vergelijken met bancaire beleggingsproducten.
49

50
8. Bankactiviteiten
8.1 Het beheer van uw dagelijkse
betalingen
Voor een goed beheer moet u over de juiste hulpmiddelen
beschikken. Landbouwkrediet biedt u een gamma
moderne en betrouwbare betaalmiddelen aan, waarmee
u bovendien ook nog tijd wint.
8.2 Zichtrekening en
Businessrekening
De zichtrekening van Landbouwkrediet met bijhorende
klassieke betaalmiddelen zoals debet- en kredietkaarten,
overschrijvingen en cheques, laten u toe om snel
en in alle veiligheid uw verrichtingen uit te voeren. De
gebruikskosten zijn beperkt en voor Fidelio-cliënten
zelfs gratis!
8.3 Crelan-online.be
Crelan-online.be, het e-bankingsysteem van Landbouwkrediet,
kunt u 7 dagen op 7 gebruiken waar u ook
bent. Het enige dat u nodig heeft is een computer, een
internetverbinding en een Digipass. Crelan-online.be
biedt tal van mogelijkheden: van een enkelvoudige of
meervoudige overschrijving tot het beheer van permanente
opdrachten en domicilieringen. Zelfs de opvolging
van uw kredietsituatie is mogelijk.
8.4 Dynaphone
Wordt u liever toegesproken door een charmante stem die
Disclaimer
u door al uw verrichtingen begeleidt? Dan is Dynaphone,
onze phone-bankingdienst iets voor u. Het is volledig gratis
en eveneens 7 dagen op 7 bereikbaar.
8.5 Cash & More
De agentschappen van Landbouwkrediet zijn uitgerust
met terminals voor selfbanking. Deze gebruiksvriendelijke,
veilige en performante Cash & More-terminals zijn
alle dagen toegankelijk van 6 uur tot 23 uur. U kunt er
geld afhalen, maar ook andere verrichtingen doen, zoals
de naam al aangeeft.
Word Fidelio, en doe zelf een maximum aan verrichtingen
via Crelan-online.be, Dynaphone of Cash
& More. Elke Fidelio-cliënt die een actieve gebruiker
is van Crelan-online.be krijgt bovendien een vast
bedrag van € 5 per jaar op zijn rekening gestort!
8.6 Pluk de vruchten van uw
spaargeld
In ons uitgebreide beleggingsgamma vindt u ongetwijfeld
de formule die het best bij u past. Landbouwkrediet
beschikt over alle klassieke producten zoals spaarboekjes
en termijnrekeningen, maar biedt uiteraard ook een grote
keuze aan beleggingsfondsen en beveks. Uw keuze is
afhankelijk van uw beleggingshorizon en het risico dat u
wilt nemen. Ook pensioensparen is een aanrader, daar
sommige formules u onmiskenbare fiscale voordelen kunnen
opleveren.
Deze brochure heeft enkel tot doel de land- en tuinbouwers te informeren en te helpen bij de uitbating van hun bedrijf. De land- en tuinbouwers kunnen
zich niet op de inhoud van deze brochure verhalen om mogelijke tekortkomingen in hun bedrijfsvoeringen te verrechtvaardigen.
Landbouwkrediet aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele schade voortvloeiend uit het gebruik van deze brochure of de toepassing van adviezen.

9. Voorbeeld van verkoopcontract
“overname van hoevebekleding”
Tussen de ondergetekenden:
(naam, geboortedatum, geboorteplaats), en zijn echtgenote
(naam, geboortedatum, geboorteplaats) wonende
te (volledig adres)
Hierna vermeld als “de kopers” enerzijds,
en
(naam, geboortedatum, geboorteplaats), en zijn echtgenote
(naam, geboortedatum, geboorteplaats) wonende
te (volledig adres)
Hierna vermeld als “de verkopers” anderzijds,
is overeengekomen wat volgt:
1. De kopers kopen hierbij van de verkopers de volledige
bekleding van hun landbouwbedrijf, gelegen
te (volledig adres bedrijfszetel), met een oppervlakte
van….................... ha ..................… are.
2. In deze verkoop zijn begrepen alle dieren, machines,
materieel, stocks, afsluitingen, vruchten te velde,
navetten andere rechten en de reeds gedane bewerkingen
bestaande op (datum inventaris), uiteengezet
in bijgevoegde inventaris.
In deze verkoop zijn niet begrepen:…
3.. De verkoop gebeurt tegen de prijs van… euro (bedrag
in cijfers en letters). Onder voorbehoud van wat
wordt bepaald in punt 10 van deze overeenkomst
moet het verkoopbedrag ten laatste zes maanden
na de overnamedatum betaald zijn. Na deze periode
is de wettelijke intrest verschuldigd, zonder enige uitdrukkelijke
ingebrekestelling.
4. De verkopers verklaren hierbij dat het bedrijf vrij en
ter beschikking zal zijn van de kopers op …………….
(datum overname).
5. De verkopers verklaren uitdrukkelijk dat vanaf de on-
dertekening van dit contract, zonder medeweten en
uitdrukkelijke toestemming van de overnemers, geen
enkel dier, geen enkele machine, niets van het materieel,
geen enkel product, noch om het even welke
andere zaak van het bedrijf en de bijhorende landerijen
en weiden verwijderd zal worden.
6. Partijen gaan akkoord dat tot op ..................................
de verkopers de hoeve zullen uitbaten en tot deze
datum aansprakelijk zullen zijn voor alle fiscale en
sociale lasten m.b.t. de exploitatie. De belasting op
mogelijke meerwaarden is ten laste van de verkoper.
In toepassing van art. 11 van het BTW-wetboek is op
de overdracht van een algemeenheid van goederen
of van een bedrijfsafdeling geen BTW verschuldigd.
De eventuele BTW-regularisatie overeenkomstig
BTW-aanschrijving nr. 5 van 1979 zal uitgevoerd
worden door de koper die hiervan de kost of de opbrengst
zal op zich nemen. De verkopers verbinden
er zich toe alle nuttige documenten (o.a. facturen
m.b.t. de overgenomen goederen) op vraag van de
koper te verschaffen.
7. De kopers zullen, in toepassing van art. 19 van het
Decreet van 28 juni 1985, de overname van de aan
het bedrijf toegekende milieuvergunning(en) melden
aan de overheid die de vergunning heeft verleend.
De verkopers verbinden zich ertoe de melding
van de overname van de aan het bedrijf toegekende
milieuvergunning(en) mee te ondertekenen.
Wanneer de melding van overname niet integraal geacteerd
wordt door de vergunningverlenende overheid
en/of de Vlaamse Landmaatschappij kennis
geeft dat een reductie zal worden toegepast, kunnen
de kopers op grond hiervan dit verkoopcontract laten
ontbinden zonder dat ze een schadevergoeding hoeven
te betalen.
51

52
8. Samen met dit verkoopcontract en afhankelijk ervan,
wordt door de verkopers met de kopers een pachtovereenkomst
opgemaakt voor de (bedrijfsgebouwen en)
gronden met een oppervlakte van… ha .................…
are ...............… ca , voor een eerste pachtperiode
van minimum 9 jaar, die aanvangt op (datum) tegen
de wettelijk toegelaten maximum pachtprijs.
De verkopers maken zich ook sterk voor het feit dat
de kopers van de eigenaars van (de bedrijfsgebouwen
en van) alle afzonderlijke gronden en weiden een
pacht zullen bekomen ofwel door middel van een
pachtoverdracht, ofwel van een nieuw pachtcontract.
De pachtprijs voor het pachtjaar ……...............….
zal proportioneel verdeeld worden tussen verkopers
en kopers.
9. De verkopers verklaren dat er op de gronden die deel
uitmaken van het bedrijf, in het verleden geen activiteit
heeft plaats gevonden die voorkomt op de lijst
vermeld in bijlage 1 Vlarebo (V. Bl Reg. 5 maart 1996)
en er bijgevolg geen voorafgaand bodem-oriënterend
onderzoek vereist is. Indien dit toch het geval zou blijken
te zijn, dan kan de overnemer ofwel een bodemoriënterend
onderzoek laten verrichten op kosten
van de verkopers ofwel de koop laten ontbinden.
Een eventuele wettelijk verplichte sanering als gevolg
hiervan is ten laste van de verkopers.
10. De verkopers verbinden er zich toe dit contract
aangetekend te versturen aan de ontvanger van de
directe belastingen en de BTW van de woonplaats
van de verkopers, aan het sociaal verzekeringsfonds
van de verkopers en (bij tewerkstelling van
personeel) aan de RSZ. Zij zullen de bewijzen van de
aangetekende zendingen bezorgen aan de kopers.
In geval één van bovengenoemde diensten beslag
legt op de goederen die het voorwerp van
deze overeenkomst uitmaken, beschikken de kopers
over de mogelijkheid om op grond hiervan de
overeenkomst eenzijdig te ontbinden. Alle eventueel
reeds betaalde koopsommen zullen hen automatisch
en van rechtswege terugbetaald worden.
Ter aanvulling van punt 3 van deze overeenkomst
komen de partijen uitdrukkelijk overeen dat in geval
er niet samen met het verkoopcontract een certificaat
of attest kan worden verzonden waarin wordt
gesteld dat er geen sommen meer verschuldigd zijn
aan de betrokken diensten, er geen enkele betaling
door de kopers dient te gebeuren vóór het einde
van de maand volgend op de maand waarin de
kennisgeving is gebeurd.
11. De verkopers zullen op vraag van de kopers alle
nodige documenten overmaken (of ondertekenen)
aan de bevoegde administratieve diensten van de
Vlaamse of federale overheid m.b.t. de identificatiekaart,
Sanitel, quotumoverdrachten, nutriëntenemissierechten,
MTR-rechten, enz. De verkopers
verbinden er zich toe ieder document te ondertekenen
dat de overdracht van deze rechten aan de
kopers moet mogelijk maken.
12. De kosten van deze overeenkomst zijn ten laste van
de kopers.
13. Dit contract zal door de partijen te goeder trouw worden
uitgevoerd. Indien er moeilijkheden rijzen, zullen
deze in der minne worden opgelost, ofwel worden
voorgelegd aan de bevoegde rechtbank van het gerechtelijk
arrondissement…………………………….
Opgesteld in drievoud. Een exemplaar is bestemd voor
elk van de ondertekenende partijen. Het derde exemplaar
bestemd voor de registratie.
Opgemaakt te (plaats) op (datum ondertekening).
(handtekening voorafgegaan door “Gelezen en goedgekeurd”)
De verkopers De kopers

10. Voorbeeld van inventaris roerende
goederen (bedrijfsbekleding)
Inventaris van de bedrijfsbekleding van het bedrijf gelegen te (plaats) en behorende bij het overnamecontract van hoevebekleding
tussen de heer/mevr. (naam + voornaam) en zijn/haar echtgeno(o)t(e), en de heer/mevr. (naam + voornaam) (de
verkopers), en de heer/mevr. (naam + voornaam) en zijn/haar echtgeno(o)t(e) de heer/mevr. (naam + voornaam) (de kopers)
d.d. (datum ondertekening verkoopcontract “overname van hoevebekleding”).
1. DIEREN
Runderen:
Melkkoeien
Zoogkoeien
Volle vaarzen
Vaarzen > 1 jaar en < 2 jaar
Kalveren > 6 maand en < 1 jaar
Kalveren < 6 maand
Dekstieren
Mestvee
Varkens:
Zeugen in productie
Jonge zeugen
Biggen (0 - 20 kg)
Mestvarkens (20 - 50 kg)
Mestvarkens (50 - 110 kg)
Pluimvee:
Leghennen
Mestkuikens
Andere dieren
2. MATERIEEL
Tractoren:
Aantal Waarde Waarde / Tak
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
=
=
=
=
=
=
=
=
=
=
=
=
=
=
=
=
=
Totaal dieren:
Merk Type PK Bouwjaar Prijs
Machines:
Omschrijving Type Bouwjaar Prijs
53

54
Machines:
Omschrijving Type Bouwjaar Prijs
3. VRUCHTEN TEN VELDE
Teelt Ha, are
x
x
Prijs / ha Prijs
Totaal vruchten ten velde:
4. VOORRADEN
Soort in ton
x
x
Prijs / ton Prijs
Totaal voorraden:
5. INSTALLATIES
Beschrijving
x
x
Prijs
6. NAVETTEN EN PRIJZIJ
Ha, are Teelten
x
x
Prijs / ha Prijs
7. ANDERE
Alle overgenomen goederen zijn door beide partijen gekend en goedgekeurd.
Opgemaakt te (plaats) op (datum ondertekening).
De verkopers De kopers
Totaal materieel:
Totaal installaties:
Totaal navetten en prijzij:
Algemeen Totaal:

11. Nuttige namen, adressen en
telefoonnummers
11.1 Groep Landbouwkrediet
Landbouwkrediet
Sylvain Dupuislaan 251 - 1070 Brussel
Tel.: 02/558.71.11
E-mail: info@landbouwkrediet.be
website: www.landbouwkrediet.be
CCAB – Centrum Agrarische Bedrijfsleiding
Ambachtsweg 18a
9820 Merelbeke
Tel.: 09/244.64.53
www.ccab.be
11.2 Vlaamse Overheid – Landbouw en Visserij
• Departement Landbouw en Visserij, Agentschap voor Landbouw en Visserij, Instituut voor Landbouw- en
Visserijonderzoek, Vlaams Centrum voor Agro- en Visserijmarketing
Ellipsgebouw (5de verdieping)
Koning Albert II-Laan 35, bus 40
1030 Brussel
Tel.: 02/552.77.00 - Fax 02/552.77.01
E-mail: communicatie@lv.vlaanderen.be
• Provinciale buitendiensten en bevoegde ambtenaren m.b.t. Vlif:
- Structuur en Investeringen Vlaams-Brabant
Diestsepoort 6, bus 102 - 3000 Leuven
Tel.: 016/66.61.70 - Fax 016/66.61.41
Veerle Blommaert, ingenieur
E-mail: veerle.blommaert@lv.vlaanderen.be
- Structuur en Investeringen Antwerpen
Vlaams Administratief Centrum - Lange Kievitstraat 111-113, bus 72 - 2018 Antwerpen
Tel.: 03/224.92.20 - Fax 03/224.92.01
André De Rop, ingenieur
E-mail: andre.derop@lv.vlaanderen.be
55

56
- Structuur en Investeringen Limburg
Vlaams Administratief Centrum - Koningin Astridlaan 50, bus 6 - 3500 Hasselt
Tel.: 011/74.26.30 - Fax 011/74.26.69
Koenraad Jespers, ingenieur
E-mail: koenraad.jespers@lv.vlaanderen.be
- Structuur en Investeringen Oost-Vlaanderen (arrondissementen Gent en Oudenaarde)
Burgemeester Van Gansberghelaan 92 - 9820 Merelbeke
Tel.: 09/272.22.40 - Fax 09/272.22.41
Georges Van Nieuwerburgh, ingenieur
E-mail: georges.vannieuwerburgh@lv.vlaanderen.be
- Structuur en Investeringen Oost-Vlaanderen (arrondissementen Aalst, Dendermonde, Sint-Niklaas en Eeklo)
Burgemeester Van Gansberghelaan 92 - 9820 Merelbeke
Tel.: 09/272.22.40 - Fax 09/272.22.41
Jean De Neef, ingenieur
E-mail: jean.deneef@lv.vlaanderen.be
- Structuur en Investeringen West-Vlaanderen (arrondissementen Brugge, Diksmuide, Oostende en Veurne)
Baron Ruzettelaan 1 - 8310 Brugge
Tel.: 050/20.76.50 - Fax 050/20.76.59
Danny Persyn, ingenieur
E-mail: danny.persyn@lv.vlaanderen.be
- Structuur en Investeringen West-Vlaanderen (arrondissementen Ieper, Kortrijk, Roeselare en Tielt)
Baron Ruzettelaan 1 - 8310 Brugge
Tel.: 050/20.76.50 - Fax 050/20.76.59
Willy Beghein, ingenieur
E-mail: willy.beghein@lv.vlaanderen.be
11.3 Dierengezondheidszorg Vlaanderen vzw
• DGZ Torhout,
Industrielaan 29
8820 Torhout
Tel.: 050/230.530
• DGZ Drongen
Deinse Horsweg 1
9031 Drongen
Tel.: 09/216.71.11
• DGZ Lier
Hagenbroeksesteenweg 167
2500 Lier
Tel.: 03/489.74.75

11.4 Milieu-administratie
• Bestendige deputaties:
- Antwerpen
Koningin Elisabethlei 22
2018 Antwerpen
Tel.: 03/240.50.11
- Limburg
Universiteitslaan 1
3500 Hasselt
Tel.: 011/23.71.11
- Oost-Vlaanderen
Gouvernementstraat 1
9000 Gent
Tel.: 09/267.80.11
- Vlaams-Brabant
Provincieplein 1
3010 Leuven
Tel.: 016/26.70.11
- West-Vlaanderen
Provinciehuis Boeverbos, Koning Leopold III laan 41
8200 St –Andries
Tel.: 050/40.31.11
• Departement Leefmilieu, Natuur en Energie
Koning Albert II–laan 20 bus 8
1000 Brussel
Tel.: 02/553.80.11
E-mail: info@lne.be
• Buitendiensten Afdeling Milieuvergunningen:
- Antwerpen
Lange Kievitstraat 111-113 bus 61
2018 Antwerpen
Tel.: 03/224.64.81 - Fax: 03/224.64.51
E-mail: milieuvergunningen.ant@lne.vlaanderen.be
- Limburg
Koningin Astridlaan 50 bus 5
3500 Hasselt
Tel.: 011/74.25.80 - Fax: 011/74.25.99
E-mail: milieuvergunningen.lim@lne.vlaanderen.be
57

58
- Oost-Vlaanderen
Apostelhuizen 26K
9000 Gent
Tel.: 09/235.58.20 - Fax: 09/235.58.49
E-mail: milieuvergunningen.ovl@lne.vlaanderen.be
- Vlaams-Brabant
Diestsepoort 6 bus 72
3000 Leuven
Tel.: 016/66.60.40 - Fax: 016/66.60.45
E-mail: milieuvergunningen.vbr@lne.vlaanderen.be
- West-Vlaanderen
Koningin Astridlaan 29 bus 7
8200 Brugge
Tel.: 050/40.43.11 - Fax: 050/39.10.51
E-mail: milieuvergunningen.wvl@lne.vlaanderen.be
• Openbare Afvalstoffenmaatschappij voor het Vlaamse Gewest (OVAM)
Stationsstraat 110
B-2800 Mechelen
Tel.: 015/284.284 - Fax 015/203.275
E-mail: info@ovam.be
• Vlaamse Milieumaatschappij (VMM)
A. Van de Maelestraat 96
9320 Erembodegem
Tel.: 053/72.64.45 - Fax 053/71.10.78
E-mail: info@vmm.be
• Vlaamse Landmaatschappij (VLM) – Mestbank
Gulden Vlieslaan 72
1060 Brussel
Tel.: 02/543.72.00 - Fax: 02/543.73.99
- Mestbank hoofdbestuur
Gulden Vlieslaan 72
1060 Brussel
Fax: Mestbank: 02/543.73.98
• Provinciale afdelingen:
- Antwerpen
Cardijnlaan 1
2200 Herentals
Tel: 014/25.83.00

- Limburg
Koningin-Astridlaan 10
3500 Hasselt
Tel.: 011/29.87.00
- Vlaams-Brabant
Diestsepoort 6 bus 74
3000 Leuven
Tel.: 016/66.52.00
- Oost-Vlaanderen
Ganzendries 149
9000 Gent
Tel.: 09/224.85.00
- West-Vlaanderen
Velodroomstraat 28
8200 Brugge
Tel.: 050/45.81.00
11.5 Milieufiscaliteit
Verhoogde investeringsaftrek
Ministerie van Financiën
Administratie der Directe Belastingen
Financietoren bus 33
Kruidtuinlaan 50
1010 Brussel
Tel.: 02/210.21.11
Energiebesparende investeringen
Vlaams Energieagentschap
Koning Albert II-laan 20 – bus 17
1000 Brussel
Tel.: 02/553.46.00 - Fax: 02/553.46.01
E-mail: energie@vlaanderen.be
Website: http://www.energiesparen.be
Milieuvriendelijk onderzoek en ontwikkeling
Vlaamse Overheid: Departement Leefmilieu, Natuur en Energie
Graaf de Ferraris-gebouw, Koning Albert II-laan 20, bus 8, 1000 Brussel
Tél: 02/553.80.23 - Fax: 02/553.80.55
59

60
11.6 Adviesbureaus, provinciale landbouwdiensten en onderzoekscentra
CCAB – Centrum Agrarische Bedrijfsleiding
Ambachtsweg 18a
9820 Merelbeke
Tel.: 09/244.64.53
www.ccab.be
Provinciale Dienst voor landbouw en plattelandsbeleid - Antwerpen
Koningin Elisabethlei 22
2018 Antwerpen
Tel.: 03/240.58.37
E-mail: dlp@admin.provant.be
Landbouwdienst van de Provincie Limburg
Universiteitslaan 1
3500 Hasselt
Tel.: 011/23.74.40
E-mail: landbouw@limburg.be
Provincie West-Vlaanderen
Dienst Economie – Landbouw en Visserij
Provinciehuis Olympia
Koning Leopold-III laan 66
8200 Sint-Andries
Tel.: 050/40.33.54
E-mail: landbouwenvisserij@west-Vlaanderen.be
Provincie Oost-Vlaanderen
Dienst Landbouw & Platteland
Gouvernementstraat 1
9000 Gent
Tel.: 09/267.86.78
E-mail: landbouw@oost-vlaanderen.be
Provincie Vlaams-Brabant
Dienst Land- en Tuinbouw (landbouwbeleid)
Provincieplein 1
3010 Leuven
Tel.: 016/26.72.72 (contactpersoon: Ine Vervaeke)
E-mail: landbouw@vlaamsbrabant.be

Provinciaal Onderzoeks- en Voorlichtingscentrum voor Land- en Tuinbouw
Ieperseweg 87
8800 Rumbeke - Roeselare (Beitem)
Tel.: 051/27.32.50 - fax: 051/24.00.20
Instituut voor Landbouw- en Visserijonderzoek (ILVO)
Burg. van Gansberghelaan 96, bus 1, 9820 Merelbeke
Tel.: 09/272.25.00 - Fax: 09/272.25.01
E-mail: ilvo@ilvo.vlaanderen.be
Bodemkundige Dienst van België
Willem De Croylaan 48
3001 Heverlee
Tel.: 016/22.54.26
Provinciaal Ontledings- en Onderzoeksstation voor Land- en Tuinbouw
Sint-Niklaasstraat 17
1310 Terhulpen
Tel.: 02/656.09.70
BLIK vzw
Tüv Nord Integra
Statiestraat 164
2600 Berchem
Tel.: 03/287.37.60
11.7 Algemeen Boerensyndicaat
H. Consciencestraat 53A
8800 Roeselare
Tel.: 051/26.08.20 - Fax: 051/24.25.39
E-mail: abs.roeselare@absvzw.be
11.8 RSVZ
Rijksinstituut voor de Sociale Verzekeringen der Zelfstandigen
Jan Jacobsplein 6
B-1000 Brussel
Tel.: 02/546.42.11 - Fax: 02/511.21.53
11.9 Lijst van de sociale verzekeringsfondsen voor zelfstandigen
Groep S
Poincarélaan 78
1060 Brussel
Tel.: 02/555.15.20 - Fax: 02/555.15.45
E-mail: infosvk@groeps.be
http://www.groeps.be
61

62
XERIUS
Brouwersvliet 4 - bus 2
2000 Antwerpen
Tel.: 078/15.00.15 - Fax: 03/226.12.66
E-mail: info@xerius.be
http://www.xerius.be
Zenito
Spastraat 8
1000 Brussel
Tel.: 02/238.04.11 - Fax: 02/238.04.12
E-mail: sociaalverzekeringsfonds@zenito.be
http://www.zenito.be
Partena
Anspachlaan 1 (Philips Toren)
1000 Brussel
Tel.: 02/549.73.00 - Fax: 02/223.73.79
E-mail: mkt.svz@start.partena.be
http://www.partena.be
Acerta
Buro & Design Center
Heizel Esplanade PB 65
1020 Brussel
Tel.: 02/475.45.00 - Fax: 02/773.16.03
E-mail: contact.svf@acerta.be
http://www.acerta.be
Securex-Integrity
Sint-Michielswarande 30
1040 Brussel
Tel.: 02/729.92.22 - Fax: 02/729.92.20
E-mail: merode@securex.be
http://www.securex.be
Attentia sociaal verzekeringsfonds vzw
Torhoutsesteenweg 384
8200 Brugge
Tel.: 050/40.65.65 - Fax: 050/40.65.99
E-mail: info.svas@attentia.be
http://www.attentia.be
Multipen
Zeutestraat 2B
2800 Mechelen
Tel.: 015/45.12.60 - Fax: 015/45.12.68
E-mail: info@multipen.be
http://www.multipen.be

HDP
Koningsstraat 196
1000 Brussel
Tel.: 02/289.68.02 - Fax: 02/289.68.49
E-mail: infosvf@hdp.be
http://www.hdp.be
Steunt elkander
Kolonel Bourgstraat 113
1140 Brussel
Tel.: 02/743.05.10 - Fax: 02/734.04.79
E-mail: svk@steuntelkander.be
http://www.steuntelkander.be
Caisse d’Assurances sociales de l’UCM
Chaussée de Marche 637 (Nationale 4)
5100 Namur (Wierde)
Tel.: 081/32.06.11 - Fax: 081/30.74.09
Postadres: B.P. 38 - 5100 Namur (Jambes)
E-mail: cas@ucm.be
http://www.ucm.be
Nationale Hulpkas voor de sociale verzekeringen der zelfstandigen
Jan Jacobsplein 6
1000 Brussel
Tel.: 02/546.45.22
Tel.: vennootschappen: 02/546.45.53 en 02/546.45.51 - Fax: 02/513.04.13
E-mail: mailcnh@rsvz-inasti.fgov.be
E-mail vennootschappen: cnh-sov@rsvz-inasti.fgov.be
http://www.rsvz-inasti.fgov.be/nl/helpagency/index.htm
63

Deze brochure werd gerealiseerd door de dienst
Marketing van Landbouwkrediet.
Reproductie voor eigen of intern gebruik is toegestaan.
Bronvermelding is verplicht.
De gegevens in deze brochure zijn louter informatief.
Landbouwkrediet verschaft deze informatie te goeder
trouw, maar kan niet aansprakelijk gesteld worden voor
eventuele onvolledigheden of onjuiste informatie.
info@landbouwkrediet.be
www.landbouwkrediet.be
64
V.U.: Rik Duyck – Sylvain Dupuislaan 251 – 1070 Brussel – 11/2011.