download pdf - Kunstkrant

Beeldend kunstenaar Jan van Loon (Harlingen, 1938) viert het feit dat
hij 75 jaar is geworden. Vijf jaar geleden verscheen er ter gelegenheid
van zijn zeventigste verjaardag een kloek boek. Dit jaar is het een serie
tentoonstellingen in het Noorden, bij het CBK in Assen, in galerie Musch
in Anloo, een groot overzicht in Pictura in Groningen en in september
een kleine tentoonstelling in Yde.
tekst en foto: eric Bos
Jan van Loon met het Haagse schilderkistje.
Het werk van Jan van Loon kenmerkt zich door een
klassieke aanpak, een losse toets, een stevige kwaststreek
en een voorliefde voor portretten en landschappen.
Na jaren op de Academie Minerva in Groningen
les te hebben gegeven, is zijn docentschap
aan de Klassieke Academie voor beeldende kunst,
vooral als het om zijn lessen portretschilderen gaat,
een verrijking. Harry Tupan, onderdirecteur van het
Drents Museum beschrijft hem als een duizendpoot.
Een kunstenaar geworteld in drie noordelijke provincies,
zo zou je schilder en beeldhouwer Jan van
Loon kunnen noemen. Hij woont en werkt in Drenthe,
maar werd geboren in Friesland, groeide op in
Groningen en deed daar zijn opleiding aan de Academie
Minerva en vervolgens aan de Koninklijke Academie
in Den Haag. Hij wordt hooglijk gewaardeerd
om zijn vakmanschap en degelijkheid waarmee hij
vakkennis overdraagt, maar vooral omdat hij een beminnelijk
mens is. Dat werd ook duidelijk tijdens de
opening van zijn tentoonstelling afgelopen maand
in het CBK Drenthe bij galerie Vanderveen in Assen,
als opmaat tot een serie jubileumexposities. Veel van
Ruïne aan zee, 2013.
zijn studenten waren aanwezig, evenals collega’s
en medeleden van het Drents Schildergenootschap
waarvan Jan van Loon een van de oudst levende leden
is. Sinds kort maakt hij deel uit van de groep
Quasi-Realisten.
Kopstudies
Hij is kunstenaar van een ouderwets aandoende ambachtelijkheid,
in zijn grote kennis van de anatomie
en van de tekenkunst en de kunst van het aquarelleren.
Maar met een frisse eigentijdse manier van tegen
de dingen aankijken. Een schilderij van Jan van
Loon is dan ook direct te herkennen. Bij hem geen
fijngeschilderde, perfecte kopstudies of tot in elke
grasspriet vormgegeven landschappen. Zijn stijl is
stevig, bijna ruig te noemen. Hij houdt ervan veel te
suggereren en weinig tot in de puntjes uit te werken.
Als je met je neus op zijn landschappen of portretten
staat, valt de voorstelling uiteen in vlekken, vegen
en onbeschilderde details. Jan van Loon is geen vernieuwer,
maar een vakman die de grenzen binnen
het universum van zijn schilderkunst aftast en daar
geregeld spannende resultaten mee bereikt.
Portretten, landschappen en zeegezichten, dat is zijn
passie, wat in zijn leven veel reizen met zich meebracht,
onder andere naar Tenerife waar hij een compleet
leegstaand dorpje opkocht om daar schildervakanties
te houden, zoals elk jaar met studenten van
de Klassieke Academie.
Maar nu hij 75 is geworden, bereidt hij zich er op
voor niet meer steeds grote reizen te maken en vaker
stillevens te gaan schilderen. ‘Het verkleinen van
het onderwerp kan ook heel intensief zijn’, zegt hij
daarover. ‘Ik heb overigens ambities genoeg, ik wil
ook weer meer beelden maken. Het irriteert me dat
ik niet meer tijd en energie heb, want ik zou anders
nog veel meer doen. Ik ben geen depressief mens, wel
realistisch en een mensenleven is gewoon te kort. Toneelspelen
is iets wat ik nog op mijn verlanglijstje
heb staan, naar de toneelacademie. Overigens heb ik
een keer een 16 mm film gemaakt, op verzoek van
Hans van Seventer, voor de EO. Toen reisde ik nog
veel. Hans werd daar echter ontslagen, dus gaf ik
maar weer les, in Rotterdam en in Rijswijk op kweekscholen.
Zo belandde ik opnieuw in het onderwijs.’
Rode aarde
Met zijn partner en twee kinderen reisde Jan van
Loon een tijdje rond. ‘Een nomadenbestaan’, zoals
hij het noemt. De Rotterdamse kunstenaar Jan van
Heel bezorgde Van Loon aan de Costa Brava een onderkomen
in het huis van een beeldhouwster. ‘Maar
daar vonden we het te koud’, zegt hij. ‘Ik wilde naar
Spanje vanwege de rode aarde die ik terugzag op de
schilderijen van Jan van Heel. Een Deense schilder
raadde me aan naar Tenerife te gaan. ‘De bananen
en tomaten liggen daar voor het grijpen.’ Dat hebben
we gedaan, voor drie maanden een appartement
en maar schilderen. We zeiden: dat doen we volgend
jaar weer, eerst met een tentje. Dan begroeven we
ons schildermateriaal in de grond bij een vliegveld
en toen we er weer kwamen groeven we dat weer
kunstkrant mei/juni 2013 pagina 13
Jan van Loon, 75 jaar
Het meesterschap van het raak schilderen
Zomerse dag, 2005.
op. Vervolgens trokken we in een hutje en gingen op
zoek naar een permanent onderkomen. Zo is het allemaal
begonnen. Ik zou er nu wel drie maanden in
de winter willen zitten.’
Op de tentoonstelling in het CBK in Assen zijn enkele
Tenerifelandschappen te zien. Wat opvalt zijn
de weerkerende zwarte steenblokken die kenmerkend
zijn voor dat eiland. ‘Het is een vulkaan waar
je op zit, met een krater van 30 kilometer. Diederik
Kraaijpoel heeft daar nog veel inspiratie opgedaan
aan het eind van zijn leven.’ Toch zijn juist zijn belangrijkste
stillevens op Tenerife geschilderd.
Maar hij schildert ook Waddenlandschappen. Pure
natuurtaferelen waar het water een ladder lijkt te
vormen rechtstreeks naar de hemel. Alsof we oog in
oog staan met het begin van de Schepping. ‘Ik ben
altijd een Waddenschilder geweest’, zegt hij. ‘Die
enorme golven, de zee.’ Van Loon is een schilderdier
die het niet kan laten. Zelfs als hij les geeft, staat
hij nog te schetsen. Met zijn werk kan hij meerdere
tentoonstellingen tot de nok toe vullen. Niet dat zijn
werk niet verkoopt, het heeft te maken met zijn grote
productie.
Schilderkistje
De basis van zijn schilderen ligt in Den Haag. Uit die
tijd heeft hij nog een prachtig klein, antiek, donkerbruin
schilderkistje uit de tijd van de Haagse School.
Liefdevol demonstreert hij hoe dat werkt. Het heeft
het model van een sigarenkistje met een uitschuifbaar
palet en biedt plaats aan een klein paneel om
op te schilderen. Het is schilderkist, palet en miniatuurezel
tegelijk. ‘Dat is afkomstig van een overleden
schilder aan het Bezuidenhout. Die had een
groot atelier met allemaal spullen, skeletten onder
andere. Ik kon dat huren, maar dan moest ik de boel
wel eerst opruimen. Zo vond ik dit kistje.’
‘Je merkt dat de tijden veranderen, in galerieën,
maar ook in musea. Iedereen gaat op zoek naar
nieuwe, jonge kunstenaars. Maar wat is nieuw? Er
bestaat ook nog zoiets als kwaliteit.’ Jan van Loon
is overtuigd van zijn kwaliteit als kunstenaar. Maar
het gaat om nog iets anders dat zich verder uitstrekt.
Kunstenaar Diederik Kraaijpoel omschreef het vijf
jaar geleden zo: ‘Iets in één klap raak schilderen, dat
vereist meesterschap.’
Exposities
Jan van Loon: ‘Drentse kunstenaars en andere
mensen’ CBK/Vanderveen, Assen T/m 12 mei.
Op 3 mei opent een groepstentoonstelling
van de Noordelijke Aquarellisten in Galerie
Musch in Anloo. Op 4 mei opent een overzicht
van zijn werk in Pictura in Groningen.
In september een expositie met klein werk in
Galerie Brink 7 in Yde en in Vries.