download pdf - Kunstkrant

A Dozen Roses, 1998.
het mantelpakje dat Jackie Kennedy droeg op de dag
van de moordaanslag op haar man.
Het beeld van Edmiers moeder is symbolisch voor de
actuele Amerikaanse kunst die gefixeerd is op persoonlijke
anekdotes en problematiek, op identiteitvraagstukken
en eigen emoties. De gangbare opvatting
lijkt dat de chaos van binnen zó groot is, dat
ze de behoefte overschaduwt om de onbeheersbare
buitenwereld in het beeldverhaal te betrekken. Na
een periode waarin barricaden werden beklommen
en het engagement werd gezocht, trekken jonge kunstenaars
zich terug in het eigen bastion. De wanorde
om hen heen is te complex en te onbevattelijk om er
nog iets mee te kunnen doen. De wereldverbeteraars
van weleer maakten plaats voor kunstenaars die zich
terugtrekken in de schijnveiligheid en overzichtelijkheid
van het eigen droomdomein.
Jeugdsentiment
Deze instelling levert oogstrelende, dromerige en
kinderlijk naïeve beelden op waarin de wereld van
Walt Disney nooit ver weg is. Als Disney inderdaad
de grootste kunstenaar aller tijden is (wat Frans
Haks, de inmiddels overleden oud-directeur van het
Groninger Museum, graag beweerde), dan is Edmier
ongetwijfeld de held van jongeren die de illusie van
veiligheid en intimiteit in de eigen tienerkamer
zoeken. Daar hangen de levensgrote posters van boybands-
en girlpower-exponenten. Daar zingen singer/
songwriters in spe melancholische liedjes, terwijl ze
zichzelf begeleiden op een gitaar.
Keith Edmier is de ongekroonde koning van ‘feel
good kunst’ en jeugdsentiment. Hij vertaalt de sfeer
van familiefilms met happy endings in hedendaagse
kunst. Zo richt hij een ‘levensecht’ standbeeld op
voor zijn jeugdvriendinnetje Jill Peters. Evenals veel
adolescenten koestert hij de idolen uit zijn jeugd.
Victoria Regia, second night bloom, 1998.
Amerikaanser kan het niet. Farrah Fawcett (van Charlie’s
Angels) en stuntman Evel Knievel blijven voor
Edmier altijd verbonden met zijn jeugd en persoonlijke
ontwikkeling. Ook oorlogshelden Emil Dobbelstein
en Henry Drope uit 1944 worden door hem via
een remake van hun standbeelden in 2000 opnieuw
geëerd.
Edmier verkondigt zijn artistieke statements zonder
cynisme en zelfspot. Zijn kunst is oprecht bedoeld als
balsem voor de Amerikaanse ziel. Zijn objecten zijn
monumenten voor een tijdperk en symbolen voor
verloren jeugd en verloren onschuld. Ze herinneren
aan een tijd waarin burgermansfatsoen en strenge
seksuele moraal onaantastbare deugden waren.
Tulpenmanie
De tentoonstelling in Haarlem zoomt ook in op Edmiers
fascinatie voor planten en bloemen. De opzienbare
objecten uit zijn cyclus van botanische werken
(waaronder Victoria Regia) haken in op Edmiers fascinatie
voor onderwerpen als vergankelijkheid, seksualiteit,
vruchtbaarheid, leven en dood. Ze worden
geëxposeerd in combinatie met enkele nieuwe sculpturen,
waarin de kunstenaar inhaakt op de Haarlemse
tulpengekte en die speciaal voor de expositie in De
Hallen zijn gemaakt. Ze worden getoond in samenhang
met enkele kunstwerken uit de museale collectie
waarin de tulpenmanie uit de 17de eeuw centraal
staat. In de filmzaal is de operafilm Cremaster 5 van
Matthew Barney te zien. Edmier en Barney werkten
intensief samen en zijn beiden gefascineerd door het
vanitasmotief dat zowel in de film als in de sculpturen
van Edmier uitgebreid aan bod komt.
■ Keith Edmier, t/m 26 mei in De Hallen Haarlem.
Informatie: www.dehallenhaarlem.nl
column
kleine kunstirritaties
Nostalgisch
Prrachtig, in één woord schittterend, klonk uit de kelen van
BN-ers die in praatprogramma’s gevraagd werden wat zij
van het nieuwe Rijksmuseum vonden. De ervaring die het
gerestaureerde gebouw met zijn schatten biedt, doet kennelijk
vergeten dat er tien jaar op de heropening werd gewacht.
Ontegenzeggelijk heeft het museum een mooie en rijke collectie.
Opgefrist en op een nieuwe manier tentoongesteld in
pas gerestaureerde zalen is dat zeer indrukwekkend. Maar het
gejubel is meer dan de cri de coeur van kunstliefhebbers die
hun ‘vrienden’ zo lang hebben moeten missen.
Het is alsof de restauratie precies op de juiste tijd af was.
Nederland verkeert in een crisis, niet alleen financieel, maar
ook wat waarden betreft. Is kunst/cultuur nog belangrijk, of
kunnen we het gewoon wegbezuinigen? Hebben we nu wel of
geen culturele identiteit? En dan is daar dat museum; kosten
nog moeite zijn gespaard om de kunst te laten schitteren en
het nationaal gevoel een flinke boost te geven. Er hangen
geweldige schilderijen uit onze Gouden Eeuw, vergezeld van
fraaie zilveren spullen en historische documenten, prachtig
uitgelicht om de grootsheid van dit kleine landje eens goed
tentoon te spreiden.
Ruud Gullit, de kunstkenner, zei onlangs op televisie: ‘Daar
hangt en staat alles waar we groot mee zijn geworden in het
verleden’. Gullit vergat even dat veel daarvan verband houdt
met het kolonialisme, waar zijn voorouders ernstig onder te
lijden hadden. Maar geschiedenis wordt nu eenmaal minder
pijnlijk naarmate de tijd verstrijkt. Zo is het vergeten dat het
gebouw van Cuypers, een kruising tussen kasteel, kathedraal
en stadspoort, in het Calvinistische Nederland van de 19de
eeuw veel te katholiek en nogal kitscherig werd gevonden.
Die vermenging van stijlen en soorten gebouwen is antiek
geworden, maar sluit ook goed aan bij de postmoderne
architectuur. De restauratie moest zich dan ook in de geest
van Cuypers afspelen. In de eerste film die Oeke Hoogendijk
over de verbouwing maakte, is te zien hoe een conservator de
muren van Cuypers liefdevol beklopt op zoek naar scheurtjes
en hoe een restaurator met eindeloos geduld de quasi middeleeuwse
wandschilderingen herstelt.
Het rare is dat ondanks deze historische aandacht alles in het
museum even oud of juist even nieuw lijkt te zijn geworden.
Ook al hangen en staan kunstwerken en andere voorwerpen
keurig op tijd gerangschikt, ze komen voor als van een tijdloze,
eeuwige kwaliteit. Nu hoort dit wel bij musea, waarin de
geschiedenis voor altijd wordt bijgezet, maar het heeft ook
te maken met het sterrenlicht van de nostalgie, waarin wij
dingen van vroeger bekijken. Wanneer dat ‘vroeger’ was, doet
er niet toe; alles was toen beter en mooier dan heden ten
dage. Het kleine meisje in één van de televisiespots van het
Rijksmuseum laat dit goed zien. Zij vindt alles zo mooi dat zij
wel moet huppelen! Voor haar komen al die dode dingen tot
leven; zij schrikt van een eng beeld alsof het een mens was en
vliegt weg in een tentoongesteld vliegtuig.
Zo ongeveer stellen wij ons het beleven van historische zaken
tegenwoordig voor. Onschuldig genietend van de rijke etalage
vol oude spullen, vergeten we onze dagelijkse sores en vliegen
weg in een mooie droom. Dat die droom meer zegt over ons
heden dan het verleden, is eigen aan de nostalgie. Iemand die
ooit een echte historische ervaring heeft gehad, weet echter
dat het daarbij juist om het moment gaat, waarin we contact
lijken te hebben met dat verleden zelf. Het is maar goed dat
de advertenties van het Rijksmuseum steeds met Rembrandts
zelfportret eindigen die even in een glimlach vertrekt om onze
culturele verdwazing.
Katalin Herzog
kunstkrant mei/juni 2013 pagina 5
Zie ook weblog http://kunstzaken.blogspot.com en
weblog Beautifulworld, katalinherzog.tumblr.com.
kleine kunstirritaties