'Opnieuw escalatie in NVO' - Melkvee Magazine nr. 7 2009

Opnieuw escalatie in NVO
Nadat Gerard Scheepens afgelopen december
uit het NVO-bestuur stapte, is ook
Henk Prins nu vertrokken. Waar Scheepens
struikelde over robuustheid, kon Prins zich
niet langer verenigen met de standpunten
van zijn achterban en de manier waarop ze
gebracht werden. Frustraties over de macht
van het CRV-bolwerk vormen de oorzaak,
zo blijkt uit een analyse.
Het blijft rommelen binnen de Nederlandse
Veeverbeteringsorganisatie (NVO), het orgaan
dat als doel heeft de belangen van de Nederlandse
rundveeverbetering te behartigen. Van
het aanvankelijk zevenkoppige bestuur, besloot,
nadat in december Gerard Scheepens al
was opgestapt, onlangs ook Henk Prins op te
stappen. De aanleiding zou zijn dat Prins zich
niet kon verenigen met de opstelling van een
aantal NVO-leden, waarvan hij in het bestuur
één van de vertegenwoordigers is. Het betreft
zowel de standpunten, alsmede de wijze waarop
deze door de leden werden verwoord. Tegelijkertijd
met het terugtreden heeft KI Kampen,
de organisatie waarvan Prins voorzitter
is, haar lidmaatschap van de NVO opgezegd.
Ingewikkelde structuur
Om Prins’ besluit te kunnen duiden, is allereerst
enig inzicht in de ingewikkelde structuur van
de NVO noodzakelijk. In het NVO-bestuur hebben
zeven mensen zitting. Namens CRV zijn
dat Evert Alderkamp, Noël van Leeuwe en Ate
Lindeboom, namens de onafhankelijke KI-ver-
16 42 nr.7 - augustus 2009
Toch zes
onderbalk-
kenmerken
verant-
woordelijk
voor
robuust-
heid
enigingen is dat Gerard Scheepens, namens de
onafhankelijke melkcontroleverenigingen Egbert
Henniphof en namens de onafhankelijke
stamboeken is dat Henk Prins. Daarboven staat
de onafhankelijke voorzitter Geart Benedictus.
Mochten de onafhankelijke of vrije organisaties
dus gezamenlijk tot een ander inzicht komen
dan CRV, dan kan bij de besluitvorming de
voorzitter de doorslag geven.
Behalve het voormalige NRS, tegenwoordig
de Animal Evaluation Unit van CRV geheten,
heeft Nederland slechts één ander offi cieel
erkend stamboek, het FHRS. Hoewel Henk
Prins voorzitter van KI Kampen is, vertegenwoordigde
hij dus offi cieel alleen het FHRS. KI
Kampen daarentegen werd vertegenwoordigd
door Gerard Scheepens. Het is opvallend dat de
voorzitter van KI Kampen, wier product in het
buitenland wordt vermarkt door CRV, optreedt
als vertegenwoordiger voor een stamboek dat
juist op gespannen voet leeft met CRV. FHRSvoorzitter
Dirk Endendijk verschaft graag helderheid.
FHRS
„Vanaf de oprichting van de NVO in 1998 zat ik
namens het FHRS in het bestuur”, vertelt Dirk
Endendijk, die uitlegt dat de NVO is ontstaan
omdat de overheid één aanspreekpunt wilde
om te overleggen over de veeverbetering. „Later
kwam de fusie tussen Holland Genetics en
het NRS. Toen het buitenland doorkreeg dat
de slager zijn eigen vlees ging keuren, haastte
CR Delta zich te melden dat de NVO de onafhankelijkheid
moest waarborgen.” Vanwege
de verschillende belangen liepen de discussies
binnen de NVO soms hoog op. „Op een gegeven
moment was er ruzie bij de NVO en daar
heb ik de schuld van gekregen”, stelt Endendijk.
„Toenmalig voorzitter Jan Cees Vogelaar
zei dat er gelekt was vanuit het bestuur. In de
krant had namelijk gestaan dat er herrie was
binnen de NVO. Hoewel ik vind dat er best
openheid van zaken mag worden gegeven,
was ik daar niet verantwoordelijk voor. Ook
niet indirect”, benadrukt Endendijk.
Toch werd hij naar eigen zeggen geslachtofferd.
„Vanaf dat moment mocht er niemand
van het FHRS meer in het bestuur, want anders
zou de NVO ontploffen”, aldus Endendijk. In
het belang van de NVO besloot het FHRS zich
toen tijdelijk terug te trekken. „Toch moest er
een zevende persoon in het bestuur komen.
Hoewel hij niemand vertegenwoordigde, is dat
Henk Prins geworden. Later, toen zijn termijn
was verstreken maar hij wel herkiesbaar was,
hebben de vrije verenigingen (alle bij de NVO
aangesloten organisaties behalve CRV, red.)
mij naar voren geschoven. Maar CRV wilde
dat niet en omdat CRV altijd een meerderheid
van stemmen heeft, bleef Henk Prins erin. Bij
de vrije verenigingen raakte Prins hierdoor
uiteraard wel draagvlak kwijt. Prins vertegenwoordigde
offi cieel het FHRS, maar in werkelijkheid
natuurlijk niet. Hij heeft mij nooit
gebeld en is waarschijnlijk vertrokken omdat
hij te veel druk voelde vanuit de vrije verenigingen.”
Harmonisering
Omdat CRV veruit de grootste van de bij de
NVO aangesloten organisaties is, heeft CRV
zowel op de ledenvergaderingen, als in de bestuursvergadering
de meeste stemmen. Voor
de anderen is het dan ook niet eenvoudig, eerder
onmogelijk, om een CRV-voorstel af te wijzen.
„Wij willen internationaal wat voorstellen
en zo zijn naast uier, benen en algemeen
voorkomen, destijds frame en type bedacht”,
stelt Dirk Endendijk als voorbeeld. Hij wijst
op de aanbeveling van de World Holstein Friesian
Federation, waarin hoofdinspecteur Arie
Hamoen namens Nederland zitting had, om in
het kader van de internationale harmonisering
vijf bovenbalkkenmerken te hanteren.
„Toen in de NVO bleek dat frame en type voor
90 procent hetzelfde waren, zei Gerard Scheepens
dat type dan wel kon verdwijnen. Evenals
Scheepens heeft ook voormalig CR Deltadirecteur
Jan Jansen een wetenschappelijke
achtergrond en om die reden was het zijn eer
te na om type dan toch in de benen te houden,

dus het kenmerk type verdween. Maar daardoor
liepen we internationaal uit de pas. Daarom
is robuustheid ingevoerd, een kenmerk dat
ook voor 90 procent gecorreleerd is aan frame.
Het oude type is nu gewoon weer terug. In het
buitenland noemen ze het Nederlandse kenmerk
robuustheid dan ook gewoon type”, weet
Endendijk.
Vooroordeel
Van de ‘huidige’ zeven bestuursleden, heeft alleen
KI Samen-directeur Gerard Scheepens
een wetenschappelijke fokkerijopleiding
genoten. Hoewel Scheepens herhaaldelijk
aangaf dat de berekening van robuustheid
niet juist kon zijn, vond hij binnen het NVObestuur
geen gehoor. De bestuursleden die
namens CRV zitting hadden in de NVO vertrouwden
op hun wetenschappelijk opgeleide
achterban en waren steevast tegen het voorstel
van Scheepens om het kenmerk af te schaffen.
Scheepens bleef volharden en wist de twee andere
bestuursleden uiteindelijk te overtuigen.
Het handhaven van het kenmerk druiste zó in
tegen zijn geweten, dat Scheepens aan NVOvoorzitter
Geart Benedictus de keuze liet. „Of
robuustheid eruit, of ik eruit.”
Hoewel Benedictus afgelopen december ruiterlijk
toegaf dat Scheepens als enige bestuurslid
op de hoogte was van de technische achtergronden,
besloot hij toch te stemmen vóór robuustheid,
waarop Scheepens opstapte. Dirk
Endendijk vergelijkt de gang van zaken met
een uitspraak van psycholoog René Diekstra.
„Alle mensen die niet op de hoogte zijn van
alle feiten, vormen geen oordeel, maar een
vooroordeel. En in geval van een vooroordeel
gaat men tegen de macht aanleunen.”
Robuustheid
Volgens de offi ciële lezing van CRV werd het
kenmerk robuustheid – via een overigens nooit
bekend gemaakte module – berekend uit de
vier onderbalkkenmerken voorhand, inhoud,
conditiescore en kruisbreedte. Waar Scheepens
aangaf dat de gepubliceerde fokwaarden
voor robuustheid onmogelijk het resultaat
konden zijn van deze vier kenmerken, is in de
NVO inmiddels bekendgemaakt dat er inderdaad
zes onderbalkkenmerken ten grondslag
liggen aan robuustheid. Ook hoogtemaat en
openheid spelen een rol. Opvallend aangezien
boeren de koeien niet groter wensten en juist
daarom het kenmerk robuustheid in het leven
werd geroepen.
„Het is jammer dat, nu ik weg ben, er wel openheid
van zaken komt. Het stelt me dan ook
zeer teleur dat de NVO-voorzitter sinds het bekendmaken
van de zes kenmerken, geen contact
met mij heeft gezocht”, aldus Scheepens.
„Hetzelfde geldt voor dochtervruchtbaarheid.
Mijn voorstel was om de verhouding tussen
tussenkalftijd en non-returnpercentage van 85
: 15 te wijzigen in 50 : 50. Met hand en tand
echter werd de zware weging van tussenkalftijd
verdedigd. Nu ik weg ben, is de verhouding
toch fi ftyfi fty geworden.”
Toon
CRV-directielid en NVO-bestuurslid Ate Lindeboom
wil niet ingaan op de kwestie. „Wij willen
ons eerst rustig beraden en na de vakantieperiode
gaan we verder kijken. Geart Benedictus
is de woordvoerder in deze.” Benedictus
bevestigt: „Eind augustus komt het bestuur bij
elkaar en dan kijken we hoe het verder moet.”
De voorzitter geeft aan dat er inderdaad zes
kenmerken ten grondslag liggen aan robuustheid.
„Aanvankelijk werd het kenmerk alleen
berekend met de vier onderbalkkenmerken.
Maar sinds de inspecteurs het kenmerk scoren,
gebruiken ze ook hoogtemaat en openheid
om daarmee de score bij te stellen. Ik heb
begrepen dat CRV nu de module bekend wil
maken aan de klankbordgroep van de NVO,
als daar interesse voor is. Waarom nu pas? Dat
vragen wij ons als bestuur ook af.”
Benedictus’ lezing met betrekking tot het opstappen
van Scheepens blijkt iets anders.
„Het feitelijk besluit om door te gaan met robuustheid
is in september al genomen, Gerard
Scheepens was toen niet aanwezig. Bij de volgende
bijeenkomst kwam Scheepens met het
mes op tafel. De andere twee vrije bestuursleden
zeiden dat ze zo niet wilden vergaderen,
waarop ik heb gezegd dat we dan bij ons besluit
van september zouden blijven.” Dat Benedictus,
ondanks dat hij Scheepens qua kennis
het hoogst achtte, zich niet achter de KI Samen-directeur
kon scharen, had te maken met
de toon waarop Scheepens zijn boodschap
bracht. „Als je bij voortduring woorden als liegen
en bedriegen gebruikt, kun je inhoudelijk
nog zoveel te vertellen hebben, de boodschap
komt dan niet over.”
Veel haat
De onlangs opgestapte Henk Prins onderschrijft
dat de onderlinge verstandhouding
slecht was. „Er was veel gekibbel vanuit de
Bene-
dictus:
‘Door
Schee-
pens’ toon
kwam zijn
boodschap
niet over’
Fokkerij
Door: Anne Hiemstra
Fotografi e: Ellen Meinen
kleine organisaties, met name ook richting
CRV en dat is al heel lang aan de gang. Ik
bemerkte veel haat richting CRV, terwijl we
gezamenlijk één doel hebben, de Nederlandse
veeverbetering. Begin juni kwamen we als
vrije organisaties bij elkaar en weer werd
robuustheid opgerakeld. Ik ben van mening
dat het kenmerk wel klopt en heb geen zin
er verder op in te gaan. Het is wel zo dat het
kenmerk voor verbetering vatbaar is”, aldus
Prins.
Theo Hollander van VVB Silvolde zit de vrije
vergaderingen (vergaderingen van alle bij de
NVO aangesloten organisaties, behalve CRV,
red.) sinds een half jaar voor. „Na het opstappen
van Scheepens hebben wij de NVO om een
time-out gevraagd, om zo meer vertrouwen te
krijgen. De strijd gaat vooral om de fokwaarden.
De klankbordgroep had aangegeven dat
het kenmerk robuustheid nog niet praktijkrijp
was en daarom nog niet gepubliceerd moest
worden. Toch heeft CRV dat gedaan. Robuustheid
is te vroeg gekomen.”
Uniformering
Hollander bevestigt dat de stemming rondom
robuustheid in het NVO-bestuur drie tegen drie
was en dat Benedictus, terwijl hij Scheepens de
meeste kennis toedichtte, voor CRV koos. „Zijn
onafhankelijkheid wordt nu in twijfel getrokken
door de vrije verenigingen”, aldus Hollander.
„En natuurlijk wordt er dan wel eens forse
taal gebezigd, maar dat kan ook niet anders. Je
kunt niet constructief denken tegen je geweten
in, dat geeft irritaties.” Desondanks zullen er
gewoon twee nieuwe kandidaten worden voorgesteld.
„Aan de vrije verenigingen zal het niet
liggen”, aldus Hollander, die uitlegt waarom
Dirk Endendijk tot dusver niet in aanmerking
kwam. „Vier jaar geleden heeft de NVO een
herstart gemaakt. Het hele bestuur inclusief
Endendijk is toen vervangen. Nu draagt het
FHRS Endendijk opnieuw voor.”
CRV lijkt de NVO vooralsnog niet echt serieus
te nemen, blijkt uit een recente reactie. „Omdat
andere fokkerijorganisaties ook met bedrijfsinspectie
beginnen, hebben we CRV vorig jaar
gevraagd om de uniformering openbaar te maken.
We hebben er enkele brieven aan gewijd
en pas onlangs te horen gekregen dat openbaarheid
niet aan de orde is, vanwege de instabiele
situatie bij de NVO”, aldus Hollander.
De aanhoudende roep om een onafhankelijk
NRS op de vrije vergaderingen is dan ook niet
vreemd.
augustus 2009 - nr.7 43 16