1995-17-01 - Vrienden van Blijdorp

Balans per 31 december 1994
Activa
Liquide middelen
Kas fI
Giro
Bank
Waarde goederen
Waarde magazijn
Reeds betaalde rekeningen
Nog te ontvangen
Passiva
Reeds ontvangen contributie
Te betalen rekeningen
Te betalen BTW
Voorzieningen Azië/Gorilla's
Voorzieningen aanslag VPB
Vermogen
Toelichting:
338
59.962
5..Il...2MQ
1) afschrijving over 5 jaar
2) wegens late verschijning Vriendennieuws 94-4
Resultaat 1994
fl
fI
fl
fl
begroting 1994
Ontvangen
Contributies fI 200.000
Giften 30.000
Rente 18.000
Reizen 10.000
Verkoop goederen 150.000
Gorilla-aktie 30.000
Vermind. voorzieningen VPB
Nadelig saldo 1.0QQ
fl 439.000
Uitgaven
Vriendennieuws fl 42.000
Adm . leden 8.000
Adm. diversen 12.500
Reizen 10.000
Inkoop goederen 75.000
InNerkoopkosten 10.000
Afschrijving magazijn
Ku ifhertenverblijf
Stokstaartjesverblijf
Diversen 1.500
Voorzieningen Azië/Gorilla's 215.000
Voorzieningen aanslag VPB 65 .000
Voordelig saldo
fl 439.000
Toelichting:
1) inclusief aktie
1993
645.939
90.245
3.349
6.690
746.223
136.918
1.805
1.215
570.000
33.000
3.285
746.223
fI 2304
97.175
illJlli.2.
en begroting
staat van baten
en lasten 1994
fl 202.325
30.134
21.209
34.935
162.023
30.868
7.000
fl 488.494
fl 44. 782
9.968
6.141
32.366
86.385
7.536
2.605
113.598
2.244
180.000
2.869
fI 488.494
fl
fl
fI
fl
1994
714.541
80.072
8.0001)
3.808
806.421
6.911 2 )
13.024 2 )
4.333
750.000
26.000
6.153
806.421
1995
begroting 1995
fl 225.000
60.000 1 )
20.000
35.000
175.000 '
2.500
fl 517.500
fI 50.000
12.000
8.000
35.000
75.000
8.000
2.000
100.000
2.500
225.000
fI 517.500
Walvisex
Van 29 april tot en met oktober 1995 organiseert
de Diergaarde een grote tentoonstelling over walvissen in de
Rivièrahal. Een 28 m. lange "levensechte" blauwe vinvis uit
Zürich domineert de tentoonstelling. Net als bij de tentoonstellingen over dinosaurussen en
mammoeten (1992/1993) worden er ook bewegende modellen getoond, zoals een zwemmende
Basilosaurus (een uitgestorven achterneef van walvissen), een reuzeninktvis die een prooi
aanvalt en een reusachtig kloppend walvishart. Daarnaast zijn er delen van skeletten te zien en
meer dan 100 realistische schilderijen over walvissen en walvisjacht van Rob van Assen.
Laatste nieuws
Geen ijsbeert jes in 1995! De verzorger trof Mien en Katrien, helaas, zonder jongen aan.
Blijdorp krijgt zeeotters in de collectie! Eind februari arriveert een jong mannetje dat op
de kust van Alaska is aangespoeld.

fok zo voorspoedig, dat de accommodatie al
twee keer is uitgebreid. Ook de cheetahs
zorgden er herhaaldelijk, ook vorig jaar nog,
voor nageslacht. De dierentuin beschikt verder
over een roofdierengebouw, een
(mens)apenhuis, een giraffen huis, een dolfinarium
en si nds vorig jaar over een geheel
vernieuwd olifantencomplex, compleet met
De specialist voor uw touringcarreis,
zoals:
• Dagtochten • Bruiloften
• Personeelsreizen • Schoolreizen
• Excursies • Meerdaagse reizen
01883 . 31220
accommodatie voor een bul. Net als in Blijdorp,
kunnen de vrouwtjes ook hier vrij in
het bi nnenverblijf rondlopen. De Allwetterzoo
is dus écht een dierentuin, waar de
bezoeker een hele dag kan doorbrengen.
Om het weer hoef je er niet weg te blijven;
er is ook binnen genoeg te zien, én, je loopt
buiten droog als het regent!
Rijksstraatweg 36 . Hellevoetsluis . Telex 29610 . Fax 01883 . 12368
Nieuwe
bank nodig?
VSBeBANK
Daar kom je verder mee.
Vijfdaagse dierentuinreis naar
Engeland, 24 t/m 28 mei 1995
De Vereniging Vrienden van Blijdorp organiseert, op veler verzoek, van 24 tot en
met 28 mei 1995 een vijfdaagse dierentuinreis naar Engeland (Kent en Londen). Op he! programma
van deze aantrekkelijke meerdaagse excursie staan bezoeken aan de dierentUinen
van Bekesbourne (Howletts), Lympne (Port Lympne), - beiden van John Aspinall - , en Londen
(London Zoo). Vooral het bezoek aan Howletts (19 juli 1987) viel, zoals velen zich
zullen herinneren, letterlijk in het water. Deze reis biedt u de mogelijkheid om deze prachtige
dierentuin en "Londen" onder hopelijk fraaiere weersomstandigheden wederom te
bezichtigen. Het totale reisprogramma luidt als volgt:
Vertrektijd: 08.00 uur (Conradstraat, Rotterdam)
Aankomsttijd: 22.00 uur (in Rotterdam)
1 e dag
(24 mei): Reisdag van Rotterdam naar Londen via overtocht
Duinkerken - Ramsgate (Sally Line).
2 e dag
(25 mei): Bezoek aan Howletts Zoo Park (en stad Canterbury?).
3 e dag
(26 mei): Bezoek aan London Zoo (en stadsrondrit?).
4 e dag
(27 mei): Bezoek aan Port Lympne Zoo Park.
Se dag
(28 mei): Dag van vertrek uit Groot-Brittannië.
Overtocht Ramsgate - Oostende. Afscheidsdiner aan boord.
Dit programma heeft, bij het ter perse gaan van dit Vriendennieuws, nog een voorlopig
karakter. Nadere details zullen later volgen.
De deelnemers zu llen 4 nachten op
half-pension-basis (logies, ontbijt, diner) in
een Londen's 3-sterren hotel verblijven. De
entreeprijzen van de te bezoeken dierentuinen
zijn NIET in de reissom begrepen.
Jaarkaart-houders van de Diergaarde wordt
verzocht genoemd dokument op reis mee te
nemen in verband met bezoek aan London
Zoo.
De reissom, gebaseerd op een arrangement
in een 2-persoonskamer, bedraagt:
voor leden fl. 600,00, voor niet-leden (die
daarmee automatisch lid zijn voor het
lopende jaar) ft. 640,-.
Voor een 1-persoonskamer
(beperkt beschikbaar) geldt een toeslag van
fl. 140,00 p.p.
111
In de reissom zijn begrepen:
vervoer van Rotterdam naar
Engeland v.v. per luxe touringcar en
boot
vervoer naar de dierentuinen in het
programma opgenomen
overnachtingen (4x) en
ontbijt/diner (hp)
an nuleringsverzekering
Niet inbegrepen zijn:
lunches
uitgaven van persoonlijke aard
fooi voor de chauffeur
toegang tot de dierentuinen
reis- en bagageverzekering

Nieuws uit Diergaarde Blijdorp
De belangijkste wijzigingen in het dieren bestand van Diergaarde
Blijdorp van oktober t/m december 1994 waren de volgende:
Ontvangen:
62 doopvontschelpen,
19 harnasmeervallen,
1 lepelsteur, 15 roodvinzalmen,
20 zebravisjes,
10slijkspringers, 1 kaaimansnoek,
3 poetsvissen,
3 bonte pijlgifkikkers,
21 Puerto Rico boomkikkers,
4 Griekse
landschildpadden, 4 Moorse landschildpadden,
1 Chinese weekschildpad,
1 Ambonese doosschildpad, 1 Chinese driestreepschildpad,
1 vierteenschildpad,
1 geelwangschildpad, 1 anolis, 1 Fiji leguaan,
2 Madagascar leguanen, 1 grijze rattenslang,
2 Children's pythons, 2 ringpythons, 1 Amerikaanse
waterslang, 2 rose pelikanen,
2 wolnekooievaars, 1 roeiroei, 1 Stella lori,
4 grijze roodstaartpapegaaien, 1 Papoea jaarvogel,
1 toco toekan, 1 Papoea beo, 4 tector
wevers, 2 rotskangoeroes, 1 toepaja, 1 dwergoeistitie,
1 pinché-aapje, 1 doodshoofdaapje,
2 viscacha's.
Geboren: 1 woudschildpad,
1 gladrandklepschildpad, 1 Madagascar
spinschildpad, 4 zwartvoetpinguins, 1 javaanse
patrijs, 1 groen javahoen, 2 roeiroeis,
2 manenduiven, 1 zwartnekvruchtenduif,
2 gestreepte muisvogels, 2 driekleurglansspreeuwen,
1 muskuslori, 1 hooded parkiet,
2 kowari's, 1 zandwallaby, 2 rode reuzenkangoeroes,
1 Goodfellow-boomkangoeroe,
1 potto, 3 slanke lori's, 2 dwergoeistities,
1 java aap, 3 mantelbavianen, 1 colobusaap,
3 Egyptische stekelmuizen, 1 Afrikaanse relmuis,
3 stokstaartjes, 2 genetkatten,
3 jagoearundi's, 1 okapi, 1 javaanse kantjil,
1 nijlgau, 1 gemsbok, 1 zwarte paardantilope,
1 Arabische oryx.
Gestorven: 1 schorpioen, 1 Arabische
grondhaai, 1 koraalduivel, 4 Panamese
harnasmeervallen, 1 vieroogvis, 1 tapirvis,
1 poetsvis, 1 Cubaanse boomkikker,
1 Fijikikker, 1 Chinese vuurbuikpad,
1 Terekayschildpad, 1 Chinese driestreep-
doosschildpad, 1 Nieuwguinese slangehalssch
ildpad, 1 Ambonese doosschildpad,
1 Moorse landschildpad, 16 Spaanse
muurhagedissen, 1 witlippython, 2 zwartvoetpinguins,
1 struisvogel, 1 bergeend,
2 krooneenden, 1 sikkeleend, 1 Hawaiigans,
1 javaanse patrijs, 1 hooded parkiet, 1 hyaci
nth ara, 1 Mauritiusduif, 1 Mantsjoerijse
kraanvogel, 1 Wallichfazant, 2 driekleurglansspreeuwen,
1 kluut, 1 kowari,
5 zandwallabies, 1 grijze reuzenkangoeroe,
1 mutslangoer, 2 mantelbavianen, 1 tweevingerige
luiaard, 1 viscacha, 3 Egyptische
stekelmuizen, 7 Nijlroezetten, 1 Europese otter,
3 stokstaartjes, 1 jagoearundi, 1 grote
koedoe, 2 bizons, 1 nijlgau, 1 zwarte
paardantilope, 1 damagazelle, 1 Arabische
oryx.
Verzonden: 6 Griekse landschildpadden,
2 Aziatische moerasschildpadden,
2 gladrandklepschildpadden, 4 vierteenschildpadden,
1 rotshagedis, 1 anolis,
4 chuckwalla's, 2 Afrikaanse doornstaartagames,
2 Timor waterpythons, 6 nandoes,
6 ooievaars, 2 zwarte zwanen, 2 jufferkraanvogels,
4 bergeenden, 4 mandarijneenden,
4 roeiroeis, 1 smidsplevier, 1 manenduif,
1 Salvadorifazant, 4 blauwe oorfazanten,
1 Germain pauwfazant, 9 Wallich fazanten,
1 Koklass fazant, 1 javaanse patrijs, 4 kluten,
1 Pallas zeearend, 2 langsnavelkakatoes,
1 edel papegaai, 6 grijze roodstaartpapegaaien,
2 geelkuifkakatoes, 1 kookaburra, 1 toco
toekan, 3 witte spechten, 14 blauwe eksters,
1 rode reuzen kangoeroe, 3 grijze reuzen kangoeroes,
4 zandwallabies, 1 muismaki,
2 dwergoeistities, 1 pinché aap, 21 mantelbavianen,
2 moeraskatten, 1 Bengaalse kat,
1 jagoearundi, 1 loewak, 2 kleine panda's,
2 leeuwen, 29 Nijlroezetten, 1 driekleureekhoorn,
2 Chapman zebra's, 1 netgiraffe,
1 poedoe, 1 witliphert, 2 grote koedoes.
Het belangrijkste internationale
nieuws in Diergaarde Blijdorp zal de meeste
mensen waarschijnlijk ontgaan zijn: de geboorte
van een Madagascar spinschildpadje
op 11 oktober jongstleden; een wereldprimeur
in de dierentuinwereld! in april lag
opeens een onbekend schildpadden-eitje in
de broedmachine; niemand wist waar het
vandaan kwam of wie het erin gelegd had.
Maar na een maand of zes werd bewaarheid
waar men al stilletjes op gehoopt had, na vergelijking
met andere eieren; het was
inderdaad een Madagascar spinschildpadje!
De spinschildpad is niet alleen een ernstig in
zijn voortbestaan bedreigde diersoort, maar
ook buiten Madagascar is Blijdorp de enige
tuin ter wereld waar deze soort levend te bewonderen
valt. Hier delen de 4 volwassen
spinschildpadden hun verblijf met enkele Madagascarleguanen,
die vorig jaar al voor
nageslacht zorgden. De jonge spinschildpad
heeft een eigen onderkomen gekregen in de
reptielenopfok en krijgt misschien binnenkort
gezelschap van een or meerdere soortgenoten.
Er liggen namelijk nog meer eieren in de
broedmachine!
Op 18 december werd er voor de
achttiende keer in Blijdorp een okapi geboren.
Het jong is een mannetje en heeft de
naam Banguru gekregen. De moeder van het
jong, Moera, is zo'n 15 jaar geleden in
Blijdorp geboren, en heeft sindsdien 7, allemaal
mannelijke(!), jongen gekregen,
waaronder een (dode) tweeling in 1993. Vader
is Kiburi die ongeveer 7 jaar geleden in
Basel (Zwitserland) ter wereld kwam. Ook
het andere okapi-vrouwtje in Blijdorp, de in
1991 in Bristol geboren Lisala, werd door Kiburi
gedekt en verwacht rond juli haar eerste
jong. iedereen hoopt dat dat een vrouwtje is,
want er is een overschot aan mannelijke okapi's
in dierentuinen.
Niet direct zichtbaar, maar toch een
mooi staaltje van dierentuinmanagement is
het transport van 3 kleine panda's naar hun
land van herkomst, India. De 3 kleine panda's
zijn 2 mannetjes en een vrouwtje. Ze
zijn geboren in Keulen, Madrid en Rotterdam
en door coördinatrice Angela Glatston
uitverkoren om naar de dierentuin van
Darjeeling te gaan. In de toekomst hoopt
men in india een fokprogramma voor de kleine
panda, zoals dat al vele jaren in Europa
functioneert, op te zetten.

Kumari zat klem in de deuropening. Dat had
tot gevolg dat men niet naar binnen kon om
Kumari terug te duwen. Ook bakker Ham verroerde
geen vin meer, zo verbaasd was hij!
Intussen deed de jongedame zich te goed
aan de moorkoppen, roomsoezen , etc. Nu
de toegang van de winkel versperd was, wisten
Joop v.d. Beijl en z'n assistent niets
anders te doen dan te trachten Kumari aan
haar staart achteruit te trekken, wat na een
kwartiertje gelukte tot grote pret van het inmiddels
toegestroomde publiek.
Banketbakker Ham nam deze ongewilde
snoeperij goed op en trakteerde Rajah, die
geduldig had staan wachten, op zijn broodje.
Hij stopte Rajah tevens nog een paar restjes
toe van de overgebleven gebakjes, waarna de
dierenverzorgers met hun olifantjes de weg
vervolgden naar Heineken. Daar werd gewogen:
het gewicht van Rajah bedroeg 525 kg.
en van Kumari 485 kg. Mogelijk dat hiervan
een kilo of drie moest worden afgetrokken
wegens het onrechtmatig eten van koekjes en
gebakjes. Later hebben we dit voorval, speciaal
voor een aantal fotografen nog een keer
herhaald. Maar bakker Ham had er toen wel
voor gezorgd dat het olifantenslurfje nergens
bij kon komen. Dit hele gebeuren werd tevens
verwoord in een speciaal kinderboekje
onder de titel "Twee olifanten op stap", in
een oplage van 250.000 exemplaren. Dit als
follow-up naar aanleiding van het bioscoopfilmpje
en de landelijke pers. Het werd ook
aan kleuterscholen toegezonden.
P.s.
In het voortreffelijk uitgevoerde boekje
"Taman Indah" staat een foto van Bakker
Ham met z'n winkeljuffrouw. Het onderschrift
is m.i. niet op z'n plaats. Kunstjes
maken door dieren is een heel ander hoofdstuk.
K. van Zwieten
Nieuws uit andere dierentuinen
Verzameld door Marc Damen
Safaripark Beekse Bergen in Hilvarenbeek
meldt de geboorte van liefst 12
jonge hyenahonden ! Hyenahonden komen
voor op de grasvlakten van Afrika maar worden
langzamerhand met uitsterven bedreigd.
Dit doordat ze veel last hebben van ziekten
die mensen (en vooral dieren!) uit andere delen
van de wereld meebrengen, zoals
hondsdolheid. Ook in gevangenschap verloopt
de fok moeizaam, vanwege de nogal
complexe groepsstructuur waarin deze dieren
leven. Daardoor kan men niet zomaar
een paar dieren bij elkaar zetten. Beekse Bergen
is EEP-coördinator voor de hyenahond.
Ook de hyenahonden van Artis, die overigens
ook uit Beekse Bergen komen, kregen
in oktober 1994 tien(!) jongen.
Ander "groot" nieuws is de geboorte
van de vijftiende witte-of breedlipneushoorn
in Safaripark Beekse Bergen . De eerste werd
in 1976 geboren. Momenteel is Beekse Bergen
bezig met de bouw van een nieuwe
neushoornstal. Deze zal plaats bieden aan
ca . 15 neushoorns, waaronder 2 stieren. De
opening van de stal, inclusief een voor het publiek
toegankelijke ruimte, wordt medio april
verwacht.
Afgelopen jaar was vooral een goed
vogeljaar voor Burgers' Zoo. Voor het eerst is
er succesvol gefokt met zonnerallen, zeker
geen alledaagse gebeurtenis in dierentuinen.
Er werden al eerder jongen van deze soort geboren,
maar die kreeg men niet groot. Tot
men op het idee kwam om de jongen guppies
te voeren. Ook opmerkelijk is de
geboorte van 2 slangehalsvogels, welke door
de ouders worden grootgebracht. Hopelijk is
dit het begin van een succesvolle fok. Uit Artis
kwam een koppel boloko's of blauwe
duikers het verblijf van de bongo's verlevendigen.
In oktober hebben 12 dierentuinen in
totaal 33 addaxen, of Mendesantilopen, naar
Marokko gestuurd, om uitgezet te worden in
het Marokkaanse nationale park Sous-Massa.
De dieren waren afkomstig uit de dierentuinen
van Berlijn, Dresden, Stuttgart,
Hannover, Magdeburg, München, Osnabrück,
Frankfurt/Main, Gelsenkirchen en 2
Franse en een Deense dierentuin. Het is overigens
niet de eerste keer dat dit plaatsvindt;
ook al in de tachtiger jaren organiseerde de
Zoo van Hannover (de EEP-coördinator) al
dergelijke herintroductieprojecten voor addaxen
.
Op 16 oktober werd in de Zoo van
Frankfurt weer eens een gorilla geboren. De
moeder, Rebecca, werd zelf in 1982 in de
Zoo van Krefeld geboren. Frankfurt houdt het
internationale stamboek én het EEP van de
gorilla's bij en berichtte dat er in 1993 totaal
325 dieren in Europa geregistreerd stonden;
in dat jaar werden er in Europa 17 jongen geboren.
Verder kroop op 29 oktober 1994
weer eens een kiwi uit het ei .
In Tierpark Nürnberg werden op 1
oktober jl. 5(!) cheetahs geboren, waarvan er
eentje met de hand opgevoed wordt. De vader
van deze jongen is al15 jaar oud! De
fokgroep zeekoeien heeft ook in 1994 weer
van zich doen spreken; er werden 2 jongen
geboren en liefst 6 zeekoeien zijn naar andere
dierentuinen in Japan, Singapore en
Tierpark Berlin gegaan. Uit Amsterdam kwam
een jong vrouwtje de fokgroep versterken en
in het voorjaar van 1995 gaan nog 2 vrouwelijke
zeekoeien naar Tierpark Berlin . Verder
waren de belangrijkste geboorten in 1994
een mannelijke Maleise tapir op 27 mei en 3
Koritrappen.
Geen geboorte maar wel een absolute
sensatie was een ei bij de schoenbekooievaars
in Wilhelma in Stuttgart. Het
ei moest helaas via een operatie verwijderd
worden en het was kapot. Het vrouwtje stierf
14 dagen later. Dit is wel de eerste keer (voor
zover bekend) dat een schoenbekooievaar
buiten Afrika een ei produceert.
Zoals de Vrienden tijdens de excursie,
dit voorjaar, wel zullen zien, heeft de
Allwetterzoo in Münster sinds vorig jaar een
geheel vernieuwd olifantenhuis, waarin ook
ruimte is voor een bul. Deze is op 8 juli
aangekomen uit de dierentuin van Ramat
Gan (Israël), is in 1986 geboren en luistert
naar de naam Alexander.
Wuppertal heeft zich de laatste jaren
duidelijk gespecialiseerd in diersoorten, die
zeldzaam in dierentuinen zijn. Zo arriveerden
er de afgelopen jaren bongo's, bonobo's,
koningscheetahs, babiroessa's, penseeloorzwijnen,
geelrugduikers (helaas alweer
overleden) en een okapi. Als nieuwe sensatie
ontving men in juli een mannelijke Bairds tapir.
Tomka, zoals het dier heet, komt uit de
dierentuin van Cincinnati en is circa 10 maanden
oud. Ook ontving men een trio kiangs
(een wilde ezel) uit München, Praag en Tierpark
Berlin.
Steeds meer dierentuinen gaan ertoe
over om de witte neushoorns in het bestand
te vervangen door zwarte. Witte neushoorns
zorgen meestal pas voor nageslacht als ze in
een groepje worden gehouden, enkele uitzonderingen
daargelaten. Zo verhuisden de
witte neushoorns van Krefeld, Leipzig en Hannover
naar andere tuinen om vervangen te
worden door zwarte. In dat rijtje voegt zich
nu ook de Zoo Dortmund, waar men een
vrouwelijke zwarte neushoorn uit Zürich ontving,
geboren in 1992. Verder is er hier net
als vorig jaar een tamandoea (of boommiereneter)
geboren.
I n Zürich werd op 14 november
1994 een mannelijke Aziatische olifant geboren.
Hij is Upali gedoopt, ca. 150 kg zwaar(!)
en zoon van Ceyla Himali. In juli werd hier
ook al een zwarte neushoorn geboren.
In Basel werd op 16 oktober een (helaas,
mannelijke) okapi geboren. De moeder
van dit dier heet Henny.
In Port lympne (GB), dat door de
Vrienden in mei van dit jaar bezocht zal worden,
is de Aziatische olifanten bul Assam in
een narcose gestorven in juni 1994. Assam
was Ramon's half jaar oudere halfbroer en
was ook een bewezen fokbul; een des te groter
verlies!
Howletts Zoo Park, net als Port Lympne
eigendom van John Aspinall, maakt dit
verlies echter weer enigszins goed door de geboorte
te melden van 2 Afrikaanse olifanten.
Op 24 mei 1994 werd het mannetje Osh uit
moeder Sarah geboren en op 27 juli 1994
het vrouwtje Issa uit Lara. Overigens komt de
meeste eer toch de Zoo van Ramat Gan
(Israël) toe, want daar zijn de vrouwtjes gedekt.
Ze zijn pas begin 1994 (hoogzwanger)
naar Howletts gekomen.

de gehele Afrikaanse populatie op maximaal
15.000 vogels wordt getaxeerd, maar waarvan
Frankfurt er wel een aantal had en
misschien heeft zitten. Blijdorp "betrapte" ik
op lelkraanvogels en op een geïmproviseerd
onderkomen vol heremietibissen waarvan nu
in Marokko wordt geprobeerd de laatste paar
honderd wilde vogels voor uitsterven te behoeden.
Enfin, dat was een jaar of tien terug,
toen de tuin dermate verouderd was dat ik
dacht: "dat was de laatste keer!". Waarschijnlijk
mede door een ervaring enkele weken
eerder. Op weg naar Kazachstan waren we in
Tiflis, in de Kaukasus, in een dierenhouderij
verzeild geraakt. Dit sloeg alles: beren en een
leeuw in een traliekooitje niet groter dan het
interieur van een personenauto en (het doel
van onze reis) jufferkraanvogels in een onderkomen
van douche-afmetingen. Gelukkig
zagen we ze later boven de steppen van Centraal-Azië.
Welnu, nieuwsgierigheid naar alle
vreemde bouwsels die ik, passerend, zag verrijzen,
lovende recensies van Blijdorpvriend
K. de Grijp, collega's en mijn ouders, deden
mij, zomer 1994, toch weer tot een bezoek
besluiten. Veel was nieuw en de vleermuizen-
grot, de Amoerpanters, het verblijf van Iberische
wolven en , natuurlijk, Taman Indah Zien
me op een rustiger dag terug voor een diepgaander
bezoek en onderzoek. De langste
tijd bracht ik door bij de bongo's, ingeschaard
op de oude bantengweide (waar
waren die?). Dat was een verrassing! Net als
destijds bij de Sumatraanse neushoorn in Kopenhagen,
kon ik van die schitterende, tot de
verbeelding sprekende, uit West- en centraal
Afrika afkomstige antilope geen afscheid nemen.
Om voor bongo's het juiste leefgebied
te herscheppen zou Blijdorp die bantengweide
moeten transformeren in een oerwoud.
En dat brengt me op de toekomst. Onbekend
met wat in het kader van Blijdorp's masterplan
nog uit de bus gaat komen, valt te
wensen dat daarbij wel het Sahara-biotoop
zal zijn. Met een fauna die als bijna geen andere
heeft geleden van de mens! Maar hoe
dan ook, die zondagochtend in juli 1994
heeft mijn ca. tien jaar eerder gerezen cynisme
jegens zoos wel aardig doen afnemen.
Maar klaar ben ik er nog niet mee!
GLO
Afrikaanse olifant, Zoo Kopenhagen, 1965.
De Miljoenpoot
De miljoenpoot behoort evenals de
duizendpoot tot de trachee-dieren. Deze
naam is afgeleid van de organen die de ademhaling
verzorgen. Tracheeën zijn instulpingen
van de opperhuid, met vertakkingen naar inwendige
organen, spieren enz. waardoor
deze rechtstreeks van zuurstof worden voorzien.
Het bloed hoeft deze funktie niet te
vervullen en bezit dus ook geen haemaglobine.
Het bloed van deze dieren is dan ook
kleurloos. Een andere bijzonderheid van tracheedieren
is, dat bij vervellingen de
tracheeën mee vervellen omdat zij een deel
van de opperhuid vormen. Het aantal soorten
is onbekend omdat er nog steeds nieuwe
soorten worden ontdekt, vooral in tropische
gebieden.
Het lichaam bestaat in het algemeen
uit gelijkvormige segmenten die elk een paar
poten dragen. Bij de onderklasse van de Diplopoda,
waartoe ook de miljoenpoten
behoren, zijn de segmenten paarsgewijs versmolten.
Zo ontstaan dubbelsegmenten met
elk twee paar poten. Het lichaam is rolrond
en spiegelglad, terwijl de segmenten telescoopsgewijs
in elkaar schuiven. De
miljoenpoot heeft, zoals u zelf kunt vaststellen,
(u vindt hem in een bak in de linker
ingang van de Rivièrahal) geen miljoen poten.
Het aantallichaamssegmenten bedraagt
hoogstens 121. Verder kunt u zien dat het
eerste segment geen poten draagt, het tweede
tot vierde segment elk een paar poten
heeft en de rest van de segmenten elk twee
paar poten. Aan de kop is verder op te merken
dat het dier meerdere enkelvoudige
ogen heeft. Het formaat van miljoenpoten varieert
van enkele centimeters tot de
vingerdikke en wel 20 cm. lange tropische
exemplaren.
Een bijzonderheid bij de miljoenpoten
is dat, na de bevruchting van de
vrouwtjes, de mannetjes niet sterven, maar
vervellen waarna de geslachtsorganen nog
slechts rudimentair aanwezig zijn. Zij maken
een "tweede jeugd" door en na de tweede
vervelling zijn het weer volwaardige mannen.
De miljoenpoten
houden van de vochtige
omgeving zoals die te vinde.o
is in bossen en in
kreupelhout, dus, in het algemeen
op plaatsen waar
op de bodem een laag aanwezig
is die het vocht
vasthoudt. De dieren leven van
dood plantaardig materiaal,
vruchten, enz. Ook "vergrijpen"
zij zich wel eens aan
levende struiken en andere
gewassen. In Afrika trapt
men deze dieren dan ook
vaak dood als men ze ziet. In tegenstelling
tot de miljoenpoten die vegetarisch
leven, zijn er ook soorten duizendpoten
die vleeseters zijn en zelfs actief jagen op
prooi.
De miljoenpoten beschikken over
een tweetal afweermechanismen tegen vijanden.
Het eerste is het bekende oprollen.
Gekombineerd met het spiegelgladde lichaam
is het dier dan moeilijk op te pakken.
Het tweede is het gebruik van chemische
afweermiddelen. Hierbij worden vies smakende
of sterk ruikende stoffen afgescheiden
zodat bijvoorbeeld een aanvallende vogel, na
de eerste keer, wel uitkijkt om het nog een
keer te proberen. Bij sommige soorten zijn
de afscheidingen zelfs giftig.
Miljoenpoten zijn door hun voedingswijze
nuttige dieren die zorgen voor de
omzetting van dood plantaardig materiaal in
humus. Dit belang is in Kenia uitgebreid onderzocht
toen de cementfabriek in Bamburi,
ten noorden van Mombasa, de afgegraven
oude koraalriffen, die tegenwoordig hoog en
droog liggen, ging herinrichten tot natuurgebied.
Uit dit onderzoek bleek dat de
aanwezigheid van ,dieren als de miljoenpoot
een eerste vereiste' vormt voor een goed funktioneren
van het gehele kringloopsysteem.
AI met al weer een interessant dier,
hoewel veel mensen het een "engerd " vinden.

De Poitou-ezel
Dierentuinbezoekers in Duitsland en
Frankrijk zijn de laatste jaren vertrouwd geraakt
met de Poitou-ezel. Een groot, langharig
bruin dier, dat nooit ergens in het wild
geleefd heeft, maar als merkwaardig huisdierras
zeker recht heeft op een plaatsje in de
dierentuin. Het dier dankt zijn naam aan de
regio Poitou in Frankrijk, waarvan de stad Poitiers
min of meer het middelpunt is.
Poitou-ezels zijn daar al eeuwenlang gehouden
voor het fokken van muildieren. Het ging
dus niet zozeer om de ezels maar om de
kruising ven een ezel hengst met een paardmerrie.
Het omgekeerde (paardehengst x
ezelmerrie) komt ook voor, maar dat levert
een muilezel op en dat is een dier met weinig
positieve eigenschappen. Het muildier
daarentegen is wel heel bijzonder. Zij komen
in de natuur niet voor omdat zij onvruchtbaar
zijn. Daarom schreef Darwin al : "het lijkt wel
of de mens hier de natuur verbeterd heeft".
Het muildier verenigt in zich de gunstige eigenschappen
van de beide ouders. Kortweg
kunnen we zeggen dat een muildier de
kracht heeft van een paard en de voet-vastheid
van een ezel. Dat maakt het dier
bijzonder geschikt voor militaire doeleinden
in bergachtig terrein. Het houden van Poitouezels
was dan ook in feite indirect een
militaire aangelegenheid en voltrok zich ook
bepaald niet in het openbaar. Op veemarkten
waren ze nooit te zien en de handel liep
via speciale tussenpersonen. De enige functie
van de Poitou-ezelin was het voortbrengen
van Poitou-hengsten (de z.g. " baudet de Poitou")
en de voornaamste functie van de
Poitou-hengst was het zwanger maken van
een paard merrie. Daarvoor had men in Frankrijk
een zwaar gebouwd paardenras,
aangeduid als Mulassier en vergelijkbaar met
het Brabantse trekpaard. Nu is het kruisen
van verschillende diersoorten in het algemeen
niet eenvoudig. Het is tegennatuurlijk
en gebeurt dus ook alleen onder abnormale
omstandigheden. Dergelijke omstandigheden
kan de mens creëren. Zodra het mogelijk was
een "baudet de Poitou" van zijn moeder te
scheiden werd het dier in een donkere
schuur afgezonderd. Hij kreeg stevig voedsel,
maar weinig buitenlucht. Een ezel hengst, die
eens in z'n leven de geur van een tochtige
ezelin had opgesnoven, was voor de
muildierteelt vrijwel verloren. Ook voor de
Poitou-ezel geldt de uitspraak van Aristoteles:
"voor een ezel is de ezelin het schoonst". Het
leven van deze vreedzame dieren was dus
niet bepaald benijdenswaardig. En van de
Mulassier-merrie, die voorbestemd was om
muildieren voort te brengen, kan wel hetzelfde
gezegd worden. Van enige genegenheid
voor de "baudet" was natuurlijk geen sprake.
Om te voorkomen dat bij de paring de
hengst door een trap van de merrie zou worden
verwond, werd het paard in een verdiept
gareel met de achterpoten vastgebonden . In
onze tijd zou iets dergelijks zeker tot protestacties
hebben geleid, maar daar is nu geen
aanleiding meer voor. De tijd van het muildier
als bondgenoot in oorlogstijd is voorbij.
In de tweede wereldoorlog was nog een echt
muildier-korps
aktief, zoals te
zien is op de
postzegel ter
herdenking
van de slag bij
Garigliano.
Daarna was het afgelopen met de vraag naar
muildieren en verliep ook de Poitou-ezelfokkerij.
Gelukkig heeft men in Frankrijk nog net
op tijd ingezien, dat ook dergelijke cultuurrassen
het waard zijn om behouden te
blijven. Er werd een stichting "Sabaud" opgericht
(Association pour la Sauvegarde du
Baudet de Poitou) die o.a. met behulp van
een stamboekregister er in is geslaagd het
voortbestaan van de Poitou-ezel veilig te stellen.
H. Ruwhoff
Het ideale arrangement
voor partijen
personeelsfeestjes
en gezelschappen
Diner met
avondrondleiding
Voor meer informatie:
Diergaarde
Blijdorp
Van Aerssenlaan 49
3039 KE Rotterdam
Telefoon 010 - 443 14 16

Na de geboorte van Bernhardine (1984) en Yasmin
(1 990), heeft I rma op 1 maart wederom aan een gezonde
dochter het leven geschonken. Moeder en kind maken
het heel goed temidden van hun verwanten. Zoals u
weet is Irma door onze Vereniging aan de Diergaarde
geschonken.
Het bestuur van de Vereniging Vrienden van Blijdorp
feliciteert de Diergaarde -in het bijzonder de verzorgers
van de olifanten-, maar ,natuurlijk, ook u, beste
Vrienden, met deze fantastische gebeurtenis.