2009-4 Laat de Bijbel tot je spreken - Groei

Geestelijke vorminG, vernieuwinG & missionaire Gemeenteopbouw
Jaargang 13 | Nummer 4 | Prijs e 2,25
Materiaal voor 13 weken geloofsopbouw
4
Winter 2009
Laat de
Bijbel tot je
spreken

Suggesties voor gespreksgroepen
op basis van vier ontmoetingen
1. God is een sprekende God
In het eerste blok, bestaande uit drie artikelen,
wordt allereerst nagedacht over God,
de Schepper, die ook een relationele God
wil zijn. Een God die spreekt en verlangt
dat we antwoord geven op zijn spreken en
Hem leren vertrouwen. Wel wordt benadrukt
dat dit inhoudt dat we dan apathie,
trots en vooroordelen moeten afleggen en
leren met verwachting Gods Woord te lezen.
We mogen bidden voor oren die horen
en ogen die zien.
2. Achtergronden van de Bijbel
In dit tweede onderdeel (opnieuw drie
artikelen) krijgt het ontstaan van de Bijbel
aandacht en de vraag hoe wij persoonlijk
de betrouwbaarheid hiervan kunnen ontdekken.
Wat doen we bijvoorbeeld met ons
wantrouwen? En wat is de geschiedenis
Inhoudsopgave
4
8
16
22
28
God stelt zich aan ons voor
Ds. o. bottenbley
Als we niet zoeken, zullen
we ook niet vinden
Dr. john stott
U hebt mijn oren voor U geopend
Drs. Yme Horjus
Het ontstaan van de Bijbel
leo en rina van den Heuvel
Waar gaat de Bijbel over?
mr. drs. timon ramaker
van de verschillende bijbelvertalingen?
Wat is belangrijk om te weten?
3. Het Oude en het Nieuwe
Testament
Het Oude en het Nieuwe Testament hebben
met elkaar te maken maar hoe moeten
we beide testamenten leren lezen?
Waarom is Jezus degene die de verbinding
legt en hoe kunnen we meer zicht krijgen
op het meest belangrijke? Zie de artikelen
7-9.
4. Gods Woord in de praktijk
In de artikelen 10-13 wordt vooral ingegaan
op de dagelijkse omgang met
Gods Woord. Willen we erdoor veranderd
worden en er tijd voor nemen zodat Gods
Geest ons tot een ‘levende brief’ van Jezus
kan omvormen?
32
38
42
48
54
Wegwijs in verschillende bijbelvertalingen
Drs. nico van velzen
Twee testamenten
Ds. arenda Haasnoot
Jezus verbindt Oud en Nieuw
Ds. tim vreugdenhil
Tijd nemen om te luisteren naar
God
Herman van wijngaarden
Groeien in geloof
Dr. billy Graham
Laat de Bijbel
tot je spreken
In de Bijbel komen we vaak de uitspraak
tegen: ‘Zo zegt de Here…’ God spreekt en
handelt met gezag. Ook blijkt dat Hij als
sprekende God een vertrouwensrelatie
wil, waarbij God de Schepper als een hemelse
Vader met ons kan omgaan.
In het Nieuwe Testament lezen we over
Jezus, Gods Zoon, die ook wel het levende
woord van God genoemd wordt. Hij liet
zien wie God is en was volkomen aan het
Woord van zijn Vader toegewijd.
Kijk eens wat vaker in de
spiegel van Gods Woord
paul abspoel
Ons leven: een levende brief
van Christus?
marleen ramaker
De smaak te pakken krijgen
Henk binnendijk
verder in dit nummer:
Overzicht hulpmiddelen bij
het bijbellezen
Voor elke dag
90-dagen-dagboek
naar jezus kijken en luisteren
Van de redactie
Dit boek is voor iedereen die op zoek
is naar een antwoord als het gaat om
vragen die mensen God zouden willen
stellen. (Ga voor informatie over
dit boek naar pagina 78.) Het maakt
deel uit van het materiaalpakket in
het kader van de
missionaire cursus
Christianity
Explored.
Ark Media i.s.m.
GROEI |166 pag. |
E 12,95 | ISBN
9789033818981
2 3
60
64
68
74
80
In zijn spreken en zijn manier van leven.
Hij deed niets zonder de Vader. Daarom
heeft Hij het recht ons op te roepen om
Hem en zijn Woord lief te hebben en te
gehoorzamen. Daarbij belooft Hij zijn
Geest die onze ogen en oren wil openen
voor de waarheid. Een belangrijk gebed is
dan: Heer, open onze ogen en oren, zodat
we zien en horen.
P.S. Voor iedereen die meer zicht wil hebben op het aanbod van mogelijke hulpmiddelen, stelde
de redactie een selectie samen, zie pagina 72.
NIEUW!

God stelt zich
aan ons voor
God spreekt, God is betrouwbaar,
Gods woorden zijn betrouwbaar.
Overdenking
Ds. Orlando Bottenbley
God spreekt. God heeft gesproken en Hij is nog steeds een sprekende
God. Hij heeft gesproken in het verleden, we hebben zijn
woorden die in de Bijbel gevat zijn. Maar hoe moeten we die Bijbel
op zijn juiste waarde schatten? En een tweede vraag die minstens
zo interessant is: spreekt God vandaag nog? Zo ja, hoe dan? Via een
hoorbare stem, via intuïtie of uitsluitend via de Bijbel?
Als je je aan iemand voorstelt, begin
je met je naam te noemen. Je
schudt elkaar de hand, je noemt je
naam en de ander noemt ook zijn naam.
Als je langer met elkaar gaat optrekken,
vertel je elkaar daarna vast ook wel je
‘geschiedenis’, je verleden. Waar kom
je vandaan, waar ben je geboren, waar
heb je gewoond, waar ben je naar school
gegaan, wat heb je allemaal gedaan in je
leven tot op heden? Zo weet je iets van
elkaar en kun je elkaar een beetje ‘plaatsen’
en vertrouwen geven.
Eigenlijk gebeurt hetzelfde in de Bijbel:
God stelt zich aan het begin van de Bijbel
aan ons voor. We moeten weten wie Hij is
en wat Hij gedaan heeft. We moeten zijn
geschiedenis leren kennen en we moeten
vertrouwen krijgen in Hem.
Schepping
Het voorstellen gebeurt in de hele Bijbel
door, maar het begint in Genesis, het
eerste boek van de Bijbel. God vertelt
ons, eerbiedig gesproken, over zijn begin.
“In het begin schiep God de hemel en de
aarde. De aarde was nog woest en doods, en
duisternis lag over de oervloed, maar Gods
geest zweefde over het water” (Genesis 1:1
en 2) en “God keek naar alles wat Hij had
gemaakt en zag dat het zeer goed was”
(Genesis 1:31).
Hij was er aan het begin. En Hij schiep
de hemel en de aarde. Met deze woorden
begint Gods introductie van Hemzelf en
met deze woorden begint zijn spreken.
Met deze eerste verzen uit het bijbelboek
Genesis vertelt God ons ook over het begin
van alle dingen. Hij vertelt ons dat Hij
alles gemaakt heeft en daarmee vertelt
Hij ons ook over ons eigen begin. Iedereen
is nieuwsgierig naar zijn eigen begin. Wie
ben ik, waar kom ik vandaan, wat doe ik
hier. Dat zijn kernvragen die iedereen zich
stelt. En God vertelt ons op bladzijde een
van de Bijbel waar we vandaan komen en
wie we zijn. God zei: “Laten wij mensen
maken die ons evenbeeld zijn, die op ons
lijken. God schiep de mens als zijn evenbeeld,
als evenbeeld van God schiep Hij hem, mannelijk
en vrouwelijk schiep hij de mensen”
(Genesis 1: 26a en 27).
God vertelt ons op bladzijde
een van de Bijbel waar we
vandaan komen en wie we zijn.
Verderop in de Bijbel komt dit gegeven
over de schepping vaker terug. “Zie ik de
hemel, het werk van uw vingers, de maan
en de sterren door U daar bevestigd, wat is
dan de sterveling dat u aan hem denkt, het
mensenkind dat U naar hem omziet? U hebt
hem bijna een god gemaakt, hem gekroond
met glans en glorie, hem toevertrouwd het
werk van uw handen en alles aan zijn voeten
gelegd” (Psalm 8:4-7).
“De hemel verhaalt van Gods majesteit, het
uitspansel roemt het werk van zijn handen”
(Psalm 19:2).
Als je soms geneigd bent om te vergeten
wie je bent, wie God is en dat Hij aan
het begin van alles staat, dan herinneren
deze verzen je daar weer aan. Het is als
het ware een herbevestiging; in de eerste
plaats aan het volk van Israël, dat onderweg
is en het spoor bijster raakt. Maar
4
5

ook een herbevestiging aan ons vandaag,
wanneer we de Bijbel lezen: God heeft
alles gemaakt!
God spreekt rechtstreeks tot de
mens
In het Oude Testament lees je regelmatig
dat de Heer zich sprekend richt tot de
Profeten hadden vaak vermanende
boodschappen, maar ook regelmatig
woorden van bemoediging en troost.
mensen. Hoorde Abraham een innerlijke
stem of hoorde hij God echt spreken? We
weten het niet zeker, maar je krijgt wel
de indruk dat het om een hoorbare stem
ging. “Toen God zag dat de aarde door en
door slecht was, dat iedereen een verderfelijk
leven leidde, zei hij tegen Noach…” (Genesis
6:13).
“De HEER zei tegen Abram: Trek weg uit je
land, verlaat je familie, verlaat ook je naaste
verwanten, en ga naar het land dat ik je zal
wijzen” (Genesis 12:1).
“Toen sprak God deze woorden…” (Exodus
20:1).
“De HEER sprak persoonlijk met Mozes, zoals
een mens met een ander mens spreekt” (Exodus
33:11).
God spreekt door middel van
leefregels
Als je met God kennisgemaakt hebt en
weet dat Hij alles geschapen heeft en ook
aan het begin van jouw leven staat, is dat
belangrijke informatie voor je. Maar het
is niet voldoende om ook te weten hoe je
leven moet en hoe je met God moet omgaan.
Daarvoor is meer kennis nodig.
Al vroeg lees je in de Bijbel dat God zich
voorstelt als een betrouwbare, machtige
en grote God. En je leest over de leefregels
die Hij de mens voorhoudt. Ten tijde van
Mozes krijgt het volk een uitgebreid pak-
ket van leefregels. De God die ons geschapen
heeft, gaat ons vertellen hoe dit leven
geleefd moet worden. Bij ‘leefregels’ of
‘geboden’ moet je niet alleen denken aan
do’s en don’ts, maar meer aan afspraken
over een relatie. God wil allereerst een
relatie aangaan met zijn volk (let eens op
de eerste vijf leefregels) en daarna vertelt
Hij hun hoe ze het beste kunnen leven en
tot hun recht kunnen komen.
God spreekt door middel van
profeten
Halverwege de geschiedenis van het volk
van Israël zien we profeten optreden. Het
volk is doof geworden voor de woorden
van God en voor zijn uitstekende leefregels.
Ze leven naar hun eigen goedvinden
en lijden nederlaag op nederlaag. Maar
God laat hen niet vallen. Zijn liefde brengt
Hem ertoe om zich op een andere manier
tot hen te richten: de profeten, mannen
uit het midden van het volk, staan op en
spreken woorden van God.
“Maar”, zo sprak de HEER bij monde van
de profeet Haggai, “is de tijd dan wel gekomen
om zelf in mooi afgewerkte huizen
te wonen? En dat terwijl mijn huis nog een
ruïne is! Dit zegt de HEER van de hemelse
machten: Welke weg zijn jullie eigenlijk ingeslagen?
Ga naar de bergen, haal daar hout
en bouw mijn huis weer op. Met vreugde zal
ik het aanvaarden en er Mij in al mijn luister
tonen – zegt de HEER” (Haggai 1:3,4,7,8).
Deze profeet heeft een waarschuwing
voor het volk. Profeten hadden vaak
vermanende boodschappen, maar ook
regelmatig woorden van bemoediging en
troost.
God spreekt door zijn Zoon
In het Nieuwe Testament zie je het hoogtepunt
in het spreken van God: Hij stuurt
zijn Zoon. “Op velerlei wijzen en langs
velerlei wegen heeft God in het verleden tot
de voorouders gesproken door de profeten,
maar nu de tijd ten einde loopt heeft Hij tot
ons gesproken door zijn Zoon” (Hebreeën
1:1 en 2).
De Here Jezus heeft ruim dertig jaar op
aarde rondgewandeld en Hij heeft in die
tijd veel gesproken en geleerd. Dit is allemaal
opgetekend in de evangeliën. Maar
niet alleen zijn woorden vormden het
spreken van God. Zijn daden waren eveneens
een heel krachtig spreken.
God spreekt vandaag
Met Gods spreken in het Oude en het
Nieuwe Testament is de openbaring afgesloten.
We weten nu wie God is, Hij heeft
zich uitvoerig voorgesteld: Hij heeft ons
verteld dat Hij aan het begin van de wereld
staat, dat Hij alles geschapen heeft.
Hij heeft ons lessen over zichzelf geleerd
door de geschiedenis van het volk van
Israël. Hij heeft ons zijn onweerstaanbare
liefde getoond in de komst en de rondwandeling
van Jezus op deze aarde. En Hij
heeft ons in de overige nieuwtestamentische
brieven en boeken gesproken over
de manier waarop wij moeten leven als
christen. En last but not least: al dit bovenstaande
is voor ons op schrift gesteld.
We hebben het totale spreken van God
vervat in één boek: de Bijbel. Schepping,
leefregels van Mozes, profeten, komst
en leven van Jezus, het staat voor ons te
lezen in dit boek van God: voor ons de
allerbelangrijkste bron en gids en handleiding
voor dit leven.
In het bovenstaande heb je in grote lijnen
gelezen dat God in het verleden gesproken
heeft en dat Hij nog altijd spreekt,
meestal door middel van de Bijbel, zijn
Woord. In dit artikel is niet dieper ingegaan
op de inhoud van Gods spreken. Dat
gaat in de komende artikelen wel gebeuren.
Maar als je regelmatig Gods Woord
leest, kom je daarin een liefdevolle God
tegen, die door alles heen niets anders
zoekt dan het welzijn van zijn volk. De
God die spreekt blijkt een liefhebbende
Vader te zijn, die ondanks veelvuldig
falen en blunderen van zijn volk, toch
weer opnieuw begint, hen vergeeft en
hen bijstaat op de weg door dit leven. We
ontmoeten bovendien een God die woord
houdt en die betrouwbaar is. Zijn ja is ja,
zijn neen is neen.
Om over na te denken / gespreksvragen:
1. Denk eens na over iemand met wie je
kortgeleden kennis hebt gemaakt. Hoe
verliep die kennismaking? Wat weet je
van je nieuwe kennis en wat weet hij/
zij van jou? Hoe is het contact verdergegaan,
heeft het zich verdiept en zo ja,
langs welke weg?
2. Verdiept je relatie met God zich? Maakt
Hij zich verder aan je bekend? Hoe? Lees
bijvoorbeeld Psalm 119. Valt het je op
dat de psalmist zich niet alleen naar
theoretische kennis over God richt, maar
dat hij zielsgraag God wil dienen en zich
wil houden aan Gods woord?
GROEI – JAARGANG 2009 – NR. 4
6 7
Info
Overdenking
Ds. Orlando Bottenbley is voorganger van de
Vrije Baptistengemeente in Drachten, een
snelgroeiende gemeente, die het Woord van
God en de prediking daarvan centraal heeft
staan. Hij heeft een sterke gemeentevisie.
Daar waar mogelijk worden de ervaringen die
hij in Drachten opdoet, met andere gemeenten
en voorgangers gedeeld. Orlando is getrouwd
en heeft vier kinderen, in de leeftijd
tussen de 21 en 30 jaar.
Citaat
De zonde kan alleen worden gebagatelliseerd
wanneer de heiligheid van God
luchtig wordt opgevat; wanneer van
God minder gemaakt wordt dan Hij
werkelijk is.
Prof. Dr. Paul Wells
Uit: De ergernis van het kruis, De Banier –
Bunnik

8
Als we niet zoeken,
zullen we
ook niet vinden
“In den beginne schiep God”. De eerste vijf woorden van de
Bijbel zijn meer dan een inleiding tot het scheppingsverhaal of
het boek Genesis. Zij vormen de sleutel tot het verstaan van de
Bijbel in zijn totaliteit. Zij vertellen ons dat de religie van de
Bijbel de religie van het initiatief van God is.
U
kunt God nooit overrompelen.
U kunt Hem nooit voor zijn. Hij
doet altijd de eerste stap. Hij is er
altijd ‘in den beginne’. Voordat de mens
zelfs maar bestond, heeft God gehandeld.
Voordat de mens aanstalten maakt
God te gaan zoeken, heeft God de mens
al gezocht. In de Bijbel zien we niet de
mens tastend zoeken naar God, maar zien
we God zijn handen uitstrekken naar de
mens.
Veel mensen stellen zich God voor als
Iemand die heel ver weg op een comfortabele
troon zit, gereserveerd, ongeïnteresseerd
en onverschillig ten opzichte
van de nood van de stervelingen, en die
misschien alleen na lang aandringen ertoe
gebracht kan worden iets voor hen
te doen. Dat is een volkomen verkeerd
beeld. In de Bijbel openbaart God zich als
Iemand die, lang voordat de mens zelfs
maar op de gedachte komt zich tot God te
wenden en nog steeds in zonde en diepe
duisternis is, het initiatief neemt, opstaat
van zijn troon, zijn glorie aflegt en afdaalt
om de mens net zolang te zoeken totdat
Hij hem vindt.
God nam het initiatief
Dit soevereine handelen van God openbaart
zich op vele manieren. Hij was het
die het initiatief nam in de schepping,
toen Hij het heelal en al wat daarin is tot
aanzijn riep. “In den beginne schiep God de
hemel en de aarde” (Genesis 1:1). Hij was
het die het initiatief nam in de openbaring,
door zowel zijn wezen als zijn wil
aan de mensheid kenbaar te maken: “Nadat
God eertijds vele malen en op vele wijzen
tot de vaderen gesproken had in de profeten,
heeft Hij nu in het laatst der dagen tot ons
gesproken in de Zoon” (Hebreeën 1:1-2).
Hij was het die het initiatief nam in de
verlossing, door in de persoon van Jezus
Christus mannen en vrouwen te komen
verlossen van hun zonden: “God… heeft
omgezien naar zijn volk en heeft verlossing
gebracht” (Lucas 1:68).
God heeft geschapen. God heeft gespro-
God leren vertrouwen
Dr. John Stott
ken. God heeft gehandeld. Deze uiteenzetting
van Gods initiatief op drie verschillende
gebieden geeft in het kort de godsdienst
van de Bijbel weer. (…)
God heeft gesproken en gehandeld in
Jezus Christus. Hij heeft iets gezegd.
Hij heeft iets gedaan. Dat houdt in dat
christen-zijn geen vroom gekwezel is. Het
is niet een verzameling religieuze ideeën,
noch een opsomming van voorschriften.
Het is een evangelie (blijde boodschap) -
om met Paulus te spreken: “Het evangelie
van God … aangaande zijn Zoon Jezus
Christus, onze Heer” (Romeinen 1:1-4). Het
is niet in de eerste plaats een uitnodiging
aan de mens iets te doen, maar bovenal
een proclamatie van datgene wat God in
Christus gedaan heeft voor mensen zoals
wij.
God heeft gesproken
De mens heeft een niet te bevredigen
nieuwsgierigheid, zijn verstand is zo gemaakt,
dat het niet kan rusten. Het gluurt
altijd in het onbekende. De mens jaagt
met enorme energie naar kennis. Zijn
leven is een ontdekkingsreis. Hij is altijd
In de Bijbel zien we niet de mens
tastend zoeken naar God, maar zien
we God zijn handen uitstrekken
naar de mens.
aan het speuren, ontdekken, onderzoeken,
navorsen. Hij zal het eeuwig ‘waarom?’
van een kind nooit ontgroeien.
Als het menselijk verstand zich bezig gaat
houden met God, is het echter verbijsterd.
Het tast in het donker. Het ploetert
hulpeloos en machteloos rond. (…) En de
situatie zou zo gebleven zijn als God niet
het initiatief had genomen er verbetering
in te brengen. De mens zou voor altijd
agnostisch zijn gebleven en inderdaad
9

met Pontius Pilatus gevraagd hebben:
“wat is waarheid?” zonder ooit te wachten
op een antwoord, omdat hij niet zou
durven hopen er één te krijgen. Hij zou
aanbidden, omdat dat in zijn aard ligt;
maar al zijn altaren zouden, net zoals dat
in Athene, het opschrift dragen: “Aan een
onbekende God.”
Maar God heeft gesproken. Hij heeft het
initiatief genomen om zichzelf te openbaren.
Het christelijk dogma van de openbaring
is in wezen redelijk. God heeft voor
ons verstand ‘ontsluierd’ wat anders een
geheimenis zou zijn gebleven. Hij heeft
zich gedeeltelijk geopenbaard in de natuur:
“De hemelen vertellen Gods eer, en het
uitspansel verkondigt het werk zijner handen”
(Psalm19:2).
“Hetgeen van God gekend kan worden, is
in hen openbaar, want God heeft het hun
geopenbaard. Want hetgeen van Hem niet
gezien kan worden, zijn eeuwige kracht en
goddelijkheid, wordt sedert de schepping
God heeft gesproken. God heeft
gehandeld. Van deze goddelijke woorden
zijn het verslag en de verklaring in
de Bijbel te vinden. En voor de
meeste mensen blijft het daarbij.
der wereld uit zijn werken met het verstand
doorzien, zodat zij geen verontschuldiging
hebben” (Romeinen 1:19-20).
Dit wordt gewoonlijk Gods ‘algemene’
openbaring genoemd (omdat ze overal
aan alle mensen geschiedt) of ‘natuurlijke’
openbaring (omdat ze in de natuur
geschiedt). Maar dat is niet genoeg. Zij
maakt zeker zijn bestaan bekend, en ook
iets van zijn goddelijke macht, glorie en
trouw. Maar als de mens God persoonlijk
wil leren kennen, zijn zonden vergeven
wil zien, en wil komen tot een persoonlijke
relatie met God, heeft hij meer uitgebreide
en praktische openbaring nodig.
In Gods openbaring van zichzelf moeten
ook zijn heiligheid, liefde en macht om te
verlossen van de zonde zichtbaar worden.
Het heeft God behaagd ook dit te geven.
Het is een ‘bijzondere’ openbaring, omdat
ze gegeven werd aan één volk in het bijzonder
(Israël), door middel van speciale
boodschappers (de profeten in het Oude
en de apostelen in het Nieuwe Testament).
Het is ook een ‘bovennatuurlijke’ openbaring,
omdat ze kwam door middel van een
proces dat over het algemeen ‘inspiratie’
wordt genoemd; en ze kwam voornamelijk
tot uiting in de persoon en het werk
van Jezus.
De manier waarop de Bijbel deze openbaring
uitlegt en beschrijft is zeggen dat
God ‘gesproken’ heeft. De eenvoudigste
manier om contact met elkaar te hebben
is door middel van het gesprek. In onze
woorden onthullen we wat er in ons
omgaat. Dat geldt nog veel meer voor
God, die zijn oneindige Geest aan onze
begrensde geest heeft willen openbaren.
(…)
Openbaring
De mens leert God niet kennen door zijn
eigen wijsheid, maar door Gods Woord.
Niet door middel van het menselijk verstand,
maar door de goddelijke openbaring.
Omdat God zichzelf in Christus geopenbaard
heeft, kan de christen vrijmoedig
naar agnostici en bijgelovigen gaan en
tegen hen zeggen zoals Paulus tegen de
Atheners op de Areopagus, “Wat gij dan,
zonder het te kennen vereert, dat verkondig
ik u” (Handelingen 17:23-24).
Het geschil tussen wetenschap en religie
komt hieruit voort dat men dit belangrijke
punt niet heeft ingezien. De empirische
methode is voor het grootste gedeelte
niet te hanteren op het gebied van de religie.
De wetenschappelijke kennis neemt
toe door observatie en experiment. Dit is
mogelijk door waarnemingen van de vijf
zintuigen. Maar als we het bovennatuurlijke
onderzoeken, zijn er niet onmiddellijk
gegevens voorhanden. God is noch
tastbaar, noch zichtbaar, noch hoorbaar.
Toch is er een tijd geweest dat Hij verkoos
te spreken en een lichamelijke gestalte
aan te nemen die gezien en betast kon
worden. Daarom begon Johannes zijn
brief met de verklaring: “Hetgeen was van
den beginne, hetgeen wij gehoord hebben,
hetgeen wij gezien hebben met onze eigen
ogen, hetgeen wij aanschouwd hebben en
onze handen getast hebben... verkondigen
wij ook u...” (1 Johannes 1:1 en 2).
God heeft gehandeld
De blijde boodschap van het christendom
beperkt zich niet tot een verklaring dat
God gesproken heeft. Zij bevestigt ook dat
God gehandeld heeft. God heeft in beide
gevallen het initiatief genomen vanwege
de aard van de nood van de mens. Want
we zijn niet alleen onwetend; we zijn
zondig. Daarom is het niet voldoende
dat God zich aan ons openbaart om een
einde te maken aan onze onwetendheid.
Hij moest ook iets doen om ons van onze
zonden te verlossen. Hij begon daarmee
in de tijd van het Oude Testament. Hij
riep Abraham weg uit Ur, maakte hem en
zijn afstammelingen tot een volk, verloste
hen van de slavernij in Egypte, sloot een
verbond met hen op de Sinaï, bracht hen
door de woestijn naar het beloofde land,
en leidde en onderwees hen als zijn uitverkoren
volk. Maar dit alles was slechts
een voorbereiding op zijn veel grotere
daad, namelijk de verlossing in Christus.
De mens moest bevrijd worden, niet uit
de Egyptische slavernij, of uit de Babylonische
ballingschap, maar uit de ballingschap
en de slavernij der zonde. Dit was
Jezus’ belangrijkste doel hier op aarde. Hij
kwam als Verlosser.
“Gij zult Hem de naam Jezus geven. Want
Hij is het die zijn volk zal redden van hun
zonden” (Matteüs 1:21).
“Dit is een getrouw woord en alle aanneming
waard, dat Christus Jezus in de wereld
God leren vertrouwen
gekomen is om zondaren te behouden...”
(1 Timoteüs 1:15).
“Want de Zoon des mensen is gekomen om
het verlorene te zoeken en te redden” (Lucas
19: 10).
Hij was als de herder die het ene schaap
dat de kudde kwijt was geraakt miste, en
die eropuit ging om het te zoeken totdat
Hij het vond (Lucas 15:3-7). Het christendom
is een verlossingsgeloof, en in de
niet-christelijke godsdiensten is er niets
wat vergeleken kan worden met deze
boodschap van een God die liefhad en die
kwam tot een wereld van verloren zondaren,
en ervoor stierf.
Het antwoord van de mens
God heeft gesproken. God heeft gehandeld.
Van deze goddelijke woorden zijn
het verslag en de verklaring in de Bijbel
te vinden. En voor de meeste mensen
blijft het daarbij. Wat hen betreft hoort
wat God gezegd en gedaan heeft thuis in
de geschiedenis; de Bijbel leeft niet voor
hen. God heeft gesproken, maar hebben
wij naar Hem geluisterd? God heeft gehandeld,
maar hebben wij daar iets aan
gehad? (…)
We moeten bereid zijn Gods wil te
doen als Hij deze openbaart.
Toch heeft Jezus beloofd: “Zoekt en gij zult
vinden.” Als we niet zoeken, zullen we ook
niet vinden. De herder zocht totdat hij het
verloren schaap gevonden had. De vrouw
zocht totdat ze haar verloren penning
gevonden had. Waarom zouden wij er
minder voor moeten doen? God verlangt
ernaar gevonden te worden, maar alleen
door diegenen die Hem zoeken.
We moeten ijverig zijn in het zoeken. “De
mens is zo lui als hij durft te zijn,” schreef
Emerson. Maar het gaat hier om een zo
10
11

ernstige zaak dat we onze aangeboren
luiheid en lusteloosheid moeten overwinnen
en op onderzoek uitgaan. God heeft
weinig geduld met beuzelaars, maar “Hij
beloont hen die Hem ernstig zoeken” (Hebreeën
11:6).
Apathie en trots afleggen
We moeten nederig zijn in het zoeken.
Apathie is voor sommigen misschien een
struikelblok, trots is een nog veel groter
en vaker voorkomend struikelblok. We
moeten erkennen dat onze geest, omdat
deze beperkt is, niet in staat is God uit
eigen kracht te ontdekken zonder dat
Hij zichzelf openbaart. Dit wil niet zeggen
dat we moeten ophouden rationeel
te denken. Integendeel, we worden door
Stel u dus open voor de mogelijkheid
dat u het bij het verkeerde
eind zou kunnen hebben en Christus
het bij het juiste.
de psalmist gemaand niet te zijn als een
paard of een muildier zonder verstand,
We moeten ons verstand gebruiken, maar
we moeten ook de beperkingen ervan
erkennen. Jezus heeft gezegd: “Ik dank
U, Vader, Heer van hemel en aarde, dat Gij
deze dingen voor de wijzen en verstandigen
verborgen hebt, doch aan kinderen hebt
geopenbaard.”
Dat is een van de redenen waarom Jezus
van kinderen hield. Je kunt hun iets leren.
Ze zijn niet trots, verwaand en kritisch.
Wij hebben de open, nederige en ontvankelijke
geest van een klein kind nodig.
We moeten eerlijk zijn in het zoeken. We
moeten naderen tot datgene wat zegt de
openbaring van God zelf te zijn, niet alleen
zonder trots, maar ook zonder vooroordelen;
niet alleen nederig, maar ook
open. Elke student weet hoe gevaarlijk
het is een onderwerp te benaderen met
vooropgezette ideeën. Toch staan veel
vragenstellers klaar met hun oordeel over
de Bijbel. Maar Gods belofte geldt alleen
voor wie Hem oprecht zoekt: “Dan zult gij
Mij zoeken en vinden, wanneer gij naar Mij
vraagt met uw ganse hart” (Jeremia 29:13).
We moeten ons vooroordeel dus opzijzetten
en ons openstellen voor de mogelijkheid
dat er in het christelijk geloof toch
wel iets waars zon kunnen zitten. We
moeten in gehoorzaamheid zoeken. Dat
is de moeilijkste opdracht die we hebben.
We moeten er tijdens het zoeken
op bedacht zijn niet alleen onze ideeën
te moeten herzien, maar ook ons leven
te moeten veranderen. De bijbelse boodschap
bevat een morele uitdaging. Als
die boodschap waar is, moet de uitdaging
aangenomen worden. U kunt God
niet vrijblijvend aan een nauwkeurig
onderzoek onderwerpen. U kunt Hem
niet onder een microscoop leggen of een
telescoop op Hem richten en zeggen: ‘Wat
interessant!’ God is niet interessant. Hij
brengt iets in je teweeg. Hetzelfde geldt
voor Jezus Christus.
Kleur bekennen
We hadden gedacht Hem intellectueel te
kunnen onderzoeken; en we komen tot de
ontdekking dat Hij ons geestelijk onderzoekt.
De rollen zijn omgedraaid... we bestuderen
Aristoteles en worden daardoor
intellectueel verrijkt; we bestuderen Jezus
en worden op de meest radicale wijze
in geestelijke verwarring gebracht... We
worden gedwongen innerlijk een moreel
standpunt in te nemen ten opzichte van
Jezus… Een mens kan Jezus misschien
bestuderen met intellectuele objectiviteit,
maar hij kan dit niet doen vanuit een
moreel neutraal standpunt. We moeten
kleur bekennen. Daar komen we na onze
ontmoeting met Jezus niet meer onderuit.
We zijn begonnen in de rust van de studeerkamer;
we worden opgeroepen naar
het veld van de morele beslissing.
Dat bedoelde Jezus toen Hij, zich richtend
tot enkele ongelovige Joden, zei: “indien
iemands diens wil doen wil, zal hij van deze
leer weten, of zij van God komt, dan of Ik uit
Mijzelf spreek.” De belofte is duidelijk: we
kunnen te weten komen of Jezus Christus
de waarheid sprak of niet, of wat Hij
leerde uit de mens was of niet. Maar aan
die belofte is een morele voorwaarde verbonden.
We moeten bereid zijn niet alleen
te geloven maar ook te gehoorzamen. We
moeten bereid zijn Gods wil te doen als
Hij deze openbaart. (…)
Zoeken ongeacht consequenties
We moeten alle apathie, trots, vooroordeel
en zonde afleggen, en God zoeken,
ongeacht de consequenties. Van alle hindernissen
die we, als we gericht zoeken,
op onze weg tegen kunnen komen, zijn
de laatste twee het moeilijkst te nemen:
intellectueel vooroordeel en morele koppigheid.
Het zijn beide uitingen van
angst, en angst is de grootste vijand van
de waarheid. Angst werkt verlammend
op het zoeken. We weten dat het een
onwelkome ervaring zou zijn als we God
zouden vinden en Jezus Christus zouden
aannemen. Het zou betekenen dat we
onze levensbeschouwing en onze levenswijze
geheel zouden moeten herzien. En
een mengeling van intellectuele en morele
lafheid doet ons aarzelen. We vinden niet,
omdat we niet zoeken. En we weten dat
de enige zekere manier om niet te vinden
is: niet zoeken.
Stel u dus open voor de mogelijkheid dat
u het bij het verkeerde eind zou kunnen
hebben en Christus het bij het juiste. En
als u eerlijk, nederig en gehoorzaam God
wilt zoeken, ga dan naar het boek dat
pretendeert zijn openbaring te zijn. Ga
dan in het bijzonder naar de evangeliën,
die het verhaal van Jezus Christus vertellen.
Geef Hem de kans een ontmoeting
met u te hebben en te bewijzen dat Hij
echt is. Kom met volledige openheid van
hart en geest, bereid om God te geloven
en te gehoorzamen als Hij u overtuigt.
Lees het Evangelie van Marcus of dat van
God leren vertrouwen
Johannes. U zou zo’n evangelie in een ruk
moeten lezen, bij voorkeur in een moderne
vertaling, om het ten volle op u te
laten inwerken. Dan zou u het langzaam
kunnen herlezen, een hoofdstuk per dag.
Voor u gaat lezen, bid dan ongeveer in
deze trant: “God, als u bestaat (wat ik niet
weet) en dit gebed kunt horen (wat ik ook
niet weet), wil ik U zeggen dat ik eerlijk
op zoek ben naar de waarheid. Laat me
zien of Jezus uw Zoon is en de Verlosser
van de wereld. En als U me overtuigt, wil
ik me aan Hem toevertrouwen, als mijn
Heiland, en Hem volgen als mijn Heer”.
Niemand kan zoiets bidden en dan teleurgesteld
worden. God is aan niemand nog
iets verschuldigd. Hij antwoordt allen
die oprecht en eerlijk zoeken. Christus’
belofte is duidelijk genoeg: “Zoekt en gij
zult vinden.”
Om over na te denken / gespreksvragen:
1. Welke struikelblokken kunnen in ons
denken en gevoelsleven een belemmering
zijn in het zoeken van de waarheid?
2. Wat is mijn ervaring met Jezus’ belofte
‘Zoekt en gij zult vinden?’ en met zijn
uitspraak in Johannes 7:17?
GROEI – JAARGANG 2009 – NR. 4
12 13
Info
Dit fragment uit het
boek De basis van het
bijbelse geloof van
dr. John Stott is met
toestemming van de
uitgever (Novapres
– Hoenderloo, 188
pag., € 6,90, ISBN
9789063187033) overgenomen.
Lezing van het hele boek is van
harte aanbevolen.

Accent
Een pleidooi voor eerlijkheid
Als je met vragen over religie op de proppen
komt en iemand antwoordt: “O, maar alle godsdiensten
leiden naar God.”, tien tegen een dat
hij bijna niets over zijn eigen religieuze achtergrond
weet, en nog minder over andere. Als
hij zegt: “Ik ben niet zo’n godsdienstig type”,
kun je er gerust van uitgaan dat hij er zich
helemaal niet in verdiept heeft of er wel een
godsdienstig type bestaat en hoe zo iemand
eruit zou moeten zien. Als hij zegt: “Jezus
was gewoon een fantastische leraar, maar ook
niet meer dan dat”, denk dan niet dat hij ooit
onderzocht heeft wat Jezus precies beweerde.
Wanneer je iemand hoort zeggen: “Ik doe mijn
best – meer kan ik toch niet doen?”, dan weet
je één ding zeker: hij doet z’n best niet (wie
van ons doet dat wel?) maar is niet eerlijk
genoeg om daarvoor uit te komen. Begrijp je
waarom ik niet zo erg onder de indruk ben van
deze uitvluchten? Ze zijn zo oppervlakkig. Ze
laten zien dat mensen er, in het algemeen,
tevreden mee zijn om niet na te denken over de
echt belangrijke vragen van leven en dood.
Wil jij je onderscheiden van de massa en je
eigen mening vormen? Durf jij het bewijs te
onderzoeken? Durf jij je af te vragen hoe betrouwbaar
je ideeën zijn over God en de reden
van je bestaan, over leven en dood? Kunnen
ze het gewicht van je leven en toekomst
dragen? Tenslotte zijn dit wel de wezenlijke
vragen. Het maakt een enorm verschil of er
een God is of niet. Of Hij zichzelf bekendgemaakt
heeft of niet. Of Hij ons zal accepteren
of niet. Of we een toekomst na de dood hebben
of niet.
Je hoofd in het zand steken, je uitvluchten
keer op keer herhalen zonder ze kritisch te
toetsen, is gewoonweg niet voldoende. Het
Oude Testament
zegt een paar
rake dingen over
mensen die zich
verbergen in
leugens, en hoe
de schuilhoek van
hun bedrog door
hagel wordt vernietigd
(zie Jesaja
28:15-17). Heb jij
ook zo’n schuilplaats?
Het Nieuwe
Testament (Matteüs 7:24-27) beschrijft het
verschil tussen de man die het huis van zijn
leven op een rots bouwde en degene die op
het zand bouwde. De regen en de wind en de
vloed bestormen beide huizen, maar alleen het
huis op de rots is bestand tegen de aanval.
Zou het kunnen dat jij op het zand aan het
bouwen bent?
Mensen willen eigenlijk niet te veel over God
weten en het is heel slim om het agnosticisme
aan te hangen, of God in ieder geval
op afstand te houden. Het zou te veel van je
vragen en te ongemakkelijk voor je zijn als hij
dichterbij kwam. Maar zijn nabijheid lijkt juist
datgene wat we onder ogen moeten zien. Jezus
confronteert ons ermee. En je komt er niet
mee weg Jezus over een kam te scheren met
de grote profeten of de goede mensen van de
wereld. Het oude dilemma blijft: óf hij is God
óf hij is niet goed. Geen ‘goed mens’ claimt de
dingen die hij claimde. Geen ‘goed mens’ staat
op uit de dood.
Michael Green
Uit: Dat geloof je toch niet?, Plateau –
Barneveld
Echt of onecht?
Ds. C.G. Geluk schreef
over het ‘leren onderscheiden
van de
geesten’, over dat wat
van God is en dat wat
niet overeenkomstig
Hem en zijn Woord
is. Met de titel wil hij
weergeven dat naast de
werkelijkheid van God
er ook een werkelijkheid
is waarbij misleidende
geesten en krachten een schijnwereld
bewerken die aantrekkelijk lijkt maar toch
een vertekend beeld geeft en de waarheid
weerspreekt. Wat is dan van de Geest en hoe
kan onderscheidingsvermogen ontwikkeld en
ontplooid worden? Wijst de Bijbel er ook niet
op dat gelovigen waakzaam moeten zijn en
dat allerlei inzichten en ervaringen vragen om
bezinning en toetsing? De auteur benadrukt
dat de Geest hierin wil leiden en dat de Geest
nooit het Woord van God zal tegenspreken. In
zijn boek gaat hij in op veel vragen die vanuit
de praktijk vaak gesteld worden.
Voorhoeve – Kampen | 158 pag. € 13,50 |
ISBN 9789029718950
Beeldboek
Sinds twee jaar is de catechesemethode
Geloof.nu op de markt. Dit materiaal voor
zes jaar geloofsonderwijs voor jonge mensen
tussen de 12 en 18 jaar is goed doordacht
van opzet. De jongeren worden in deze jaren
gestimuleerd om God te gaan liefhebben en
dat te laten zien in woord en gedrag. Een
aantal gebruikers is zo enthousiast over het
materiaal dat ze het
toegankelijk hebben
gemaakt voor jongeren
met begrips- en
leerproblemen, maar
ook voor doven.
Dit resulteerde in
het Beeldboek dat
onlangs verscheen.
Het is geschreven
in eenvoudige taal
Boeksignalement
en wordt ondersteund door veel tekeningen.
De handleiding voor de catecheet is ook
aangepast. Geloof.nu heeft met het Beeldboek
een primeur omdat dit de eerste methode voor
jongeren met een verstandelijke beperking is.
Alhoewel het boek voor een bepaalde doelgroep
is verschenen, kan het ook uitermate
goed in het ‘gewone’ catechesewerk gebruikt
worden. Jongeren groeien op in een beeldcultuur
en kunnen met behulp van dit materiaal
de hoofdlijnen van de stof goed onthouden.
Voor meer informatie over de inhoud en
achtergrond van deze catechesemethode,
inzage in het materiaal maar ook voor extra
verwerkingsopdrachten verwijzen we graag
naar www.geloofnu.nl
Buijten & Schipperheijn – Amsterdam |
96 pag. € 19,50 | ISBN 9789058813978
Manga Messiah
Veel jongeren hebben
geen idee wie
Jezus is. Ook ouders
kunnen zich zorgen
maken over kinderen
die moeilijk te
bereiken zijn met de
boodschap van het
evangelie. In een
populaire Japanse
tekenstijl, die in veel
jongerenprogramma’s
werd opgepakt, is nu een stripboek verschenen
over het leven van Jezus Christus. Daarbij
wordt de bijbelse boodschap gevolgd en wordt
de essentie van Jezus’ komst, leven, sterven
en opstanding belicht. Niet op een vrijblijvende
manier maar met de oproep om Hem te
gaan navolgen.
Johannes Multimedia – Amerongen | 288 pag.
€ 9,90 | ISBN 9789057982187
14 15

U hebt mijn oren
voor U geopend…
Bij sommige christenen vertoont de relatie met de Bijbel
veel overeenkomst met een doodgebloed huwelijk. De
partners zijn formeel nog niet gescheiden, maar leven in
de werkelijkheid van alledag langs elkaar heen. In een
dergelijk huwelijk leef je dan nog wel in één huis, maar je
verwacht eigenlijk niets meer van elkaar. Het ontbreken van
verwachting betekent de dood in de pot voor de relatie. De
verveling slaat toe en er is alleen maar sprake van een routinematige
omgang me elkaar. Je bent op elkaar uitgekeken,
zonder dat je dat misschien wilt toegeven.
Het bijbellezen van mensen kan op
diezelfde manier in het slop zitten.
Er is misschien nog wel een
gewoonte van een dagelijkse bijbellezing,
want gewoontes kunnen lang voortleven,
maar het hart is er niet meer bij. De
verwachting ontbreekt. Maar ook bij het
bijbellezen geldt dat waar de verwachting
ontbreekt, de dood in de pot komt. Wie
niets meer van de Bijbel verwacht, vindt
ook niets meer in de Bijbel. Want vinden
veronderstelt zoeken. En waar niets meer
wordt verwacht, wordt ook niet meer
gezocht. Nu kun je niet zeggen dat zulke
Luisteren naar God
Drs. Yme Horjus
christenen niet meer godsdienstig zijn,
want je kunt alle waarheden nog wel op
een rijtje hebben, maar het heeft eerder
iets van de vanzelfsprekendheid van tradities
dan van een levensstijl die dagelijks
gevoed wordt door nieuwe ontdekkingen
en vondsten.
Op de automatische piloot
Dit is niet iets dat alleen modale bijbellezers
overkomt. Ook mensen die beroepsmatige
bijbellezers zijn zoals predikanten
en voorgangers, kunnen te maken krijgen
met het verschijnsel dat ze de Bijbel alleen
maar dat horen zeggen wat ze al
Wie niets meer van de Bijbel verwacht,
vindt ook niets meer in de Bijbel.
weten. Ik moet zelf ook altijd weer waken
voor de sleur en de routine die kunnen
toeslaan op het moment dat mijn bijbellezen
op de automatische piloot terechtkomt.
Hoe leg ik mijn oor te luisteren op
de Schrift, zodat ik nog eens ophoor van
nieuwe dingen? Hoe ben ik ingesteld op
verrassingen, waarop ik niet had gerekend?
Hoe ben ik in staat te lezen met
verwachting, zodat naast de oude dingen
ook de nieuwe dingen uit de voorraadkamer
van de Schrift tevoorschijn komen?
Geen clichés en
vanzelfsprekendheden
In Psalm 40 gaat het over de oren waarmee
je hoort. En over de ogen waarmee
je ziet. Hoe je God hoort spreken en hoe
je Hem ziet handelen. David is er vol van
hoe God ingreep in zijn persoonlijke situatie.
Dan is het allemaal niet gewoon en
alledaags meer. Als je in je eigen leven
iets zichtbaar ziet worden van Gods
doen en laten, is geloof in God niet een
voorspelbaar ritueel of een herhalen van
clichés en vanzelfsprekendheden.
16 17

18
“Vol verlangen heb ik op de HEER gewacht
en Hij boog zich naar mij toe, Hij heeft mijn
roep om hulp gehoord.”
Het gaat in Davids leven om een bijzonder
grote uitredding. God trok hem uit de
kuil van het graf, uit de modder, uit het
slijk en zette hem neer op een rots. En
dat wil hij kwijt aan de grote gemeente,
aan het volk dat bijeen is. Hij wil het niet
verhelen – zo lezen wij letterlijk in vers
11 – hoe liefdevol, hoe trouw God is. Het
moet gehoord worden wat David voor een
God heeft! Maar hij kan maar nauwelijks
de woorden vinden.
“Niemand is te vergelijken met U! Wil ik
erover spreken, ervan verhalen, het is te veel
om op te sommen.”
Waar ik vooral de aandacht bij wil bepalen
is die passage over de offers, waar we
in vers 7 over lezen. Op het eerste gezicht
prikkelt het lezen van dit vers van Psalm
40 niet direct onze fantasie. Eigenlijk
denk je het al te weten wat er staat. Kun
je iets anders verwachten dan een zwaar
accent op de offers die nodig zijn om de
relatie tussen ons en God op te schonen?
David heeft het geheim van een
waarachtige relatie met God ontdekt.
Hij heeft zich de oren laten openen.
“Offers en gaven verlangt u niet, brand- en
reinigingsoffers vraagt u niet. Nee, u hebt
mijn oren voor u geopend…”
Al direct worden we op het verkeerde
been gezet. Dat is verrassend! Daar hoor
je nog eens van op. Achter de vanzelfsprekendheid
van de offercultus wordt
hier een groot vraagteken geplaatst. Geen
slachtoffers, spijsoffers, brandoffers en
zondoffers. Horen wij dat goed? Psalm 40
staat toch in het Oude Testament? Is dat
niet dat deel van de Bijbel waarin God
met zijn volk Israël omgaat door middel
van een voorgeschreven offerdienst in
tabernakel en tempel?
Routinegodsdienst
Ja, maar zelfs in het Oude Testament is
het protest te horen tegen een geperfectioneerd
systeem van gebod op gebod,
regel op regel, offer op offer. Je kunt de
relatie met God onderbrengen in een uitgebalanceerd
geheel van godsdienstige
plichtplegingen die je van alles vrijwaren
en die je een boekhoudkundige vereffening
verschaffen voor je tekortkomingen.
David heeft ontdekt wat de ware aard van
de offeraar en de ware betekenis van het
offer is. Hij ontkent niet de noodzaak van
het offer, maar stelt de gezindheid van de
offeraar en de intentie van het offer aan
de orde. David wil tot uitdrukking brengen
dat al die verschillende en verscheidene
offers niet het eerste en het eigenlijke
zijn van wat God van zijn kinderen
vraagt. Het eerste en het eigenlijke is hun
hart, hun leven. Je kunt dan wel het heiligdom
platlopen en met offers ronddraven,
maar het gaat God om de gezindheid
van ons hart. Steeds weer moest God, de
Heer, constateren: ‘dit volk eert mij met
de lippen, terwijl het zijn hart verre van
mij houdt’. De echo van deze klacht klinkt
zelfs diep door in het Nieuwe Testament.
Keer op keer hebben de profeten het volk
Israël moeten terugroepen van een routinegodsdienst
waar het hart uit verdwenen
was.
Waarheid in een tussenzin
David heeft het geheim van een waarachtige
relatie met God ontdekt. Waar het
om begonnen moet zijn. Zijn ontdekking
zit in een tussenzinnetje: ‘U hebt mijn
oren voor u geopend.’ Het staat er zomaar
tussen, als een tussenwerpsel. Zo is het
tenminste door de vertaling van 1951
zichtbaar gemaakt. Tussen twee parallelle
zinnen: ‘In slachtoffer en spijsoffer hebt
Gij geen behagen’ en ‘brandoffer en zondoffer
hebt Gij niet gevraagd’, staat ineens
in alle opvallendheid in de vertaling van
1951 die zin: ‘Gij hebt mij geopende oren
gegeven.’ Alsof David zichzelf in de rede
valt. Alsof hij zich wil haasten om te benadrukken
waar het uiteindelijk om gaat.
David dankt God dat Hij hem geopende
oren heeft gegeven. David dankt God dat
hij door Gods genade ontkomen is aan
het ritualisme dat hij overal om zich heen
ziet. Hij dankt God dat hij Gods bedoelingen
mocht gaan inzien en begrijpen. Dat
hij Gods stem is gaan verstaan. Hij heeft
zich de oren laten openen.
Uitgegraven oren
In de Naardense bijbel van ds. Pieter
Oussoren wordt de klankkleur van het
Hebreeuwse woord uit de doeken gedaan.
‘Maar U groef gangen naar mijn oren.’ Dat
is wat er eigenlijk staat. Graven, uithollen.
‘U hebt mij de oren uitgegraven.’ De
gehoorgang moest worden uitgediept.
Misschien zeggen wij wel: zijn oren moesten
worden uitgespoten! Daarom kan
David nu verstaan wat Gods wil is.
En wat heeft David dan leren zien? Dat
ritualisme geen ware godsdienst is, maar
dat het God te doen is om onszelf, om je
persoon. Het is niet het offer als plichtpleging,
maar het offer van je eigen hart.
Offergave is ten diepste overgave. David
heeft ontdekt – en zo heeft God zijn oren
uitgegraven – dat hij niet kon zeggen: ‘ik
bied U hierbij de voorgeschreven offers
aan’, maar dat je moet zeggen: ‘hier ben
ik om uw wil te doen’. De zin en betekenis
van de boekrol is niet de vervulling van
de religieuze voorschriften, maar de offergave
van jezelf aan God. ‘Hier ben ik om
uw wil te doen.’
Storing van de ontvangst
Uitgegraven oren! Hoe nodig hebben wij
die. Om Gods bedoelingen te onderkennen
en ons niet te verliezen in een godsdienst
van de cultische vereffening. Uitgegraven
oren! In de Tweede Wereldoorlog
luisterden mijn grootouders stiekem naar
Radio Oranje. Hun radio hadden ze goed
Luisteren naar God
verborgen in hun binnenschip en haalden
die tevoorschijn op de momenten dat
bekend was dat Radio Oranje in de lucht
was. Maar door atmosferische storingen
zonk de stem uit Londen steeds weer weg
en moesten ze aan de afstemknop blijven
draaien om weer een goede ontvangst te
krijgen. Dat gebeurt mij overigens ook
als ik door Nederland rijd met mijn auto.
Vanuit Ede komend moet ik zo’n beetje
bij Zwolle aan de ontvangstknop gaan
draaien om weer een goede afstemming
op het station te krijgen. En soms zijn er
van die merkwaardige verzwakkingen van
De lucht is vol van ideeën, geluiden,
opvattingen en filosofieën die de stem
van God wegdrukken.
de ontvangst doordat er ruis op de lijn zit
of onderbrekingen van het signaal. Misschien
komt dit wel doordat ik een vijftien
jaar oude auto met dito radio bezit.
God verschaft zich toegang
Zo is het ook met ons bijbellezen en ons
dienen van God. Atmosferische storingen
belemmeren het ontvangen van de stem
van God. De lucht is vol van ideeën, geluiden,
opvattingen en filosofieën die de
stem van God wegdrukken. Laten wij dan
ook samen mogen bidden om het zuivere
verstaan van Gods wil. ‘Heer, wil mijn
oren uitgraven, zodat ik weet wat U wilt
zeggen.’ Dit is een gebed dat God graag
verhoort, omdat Hij niets liever wil dan
dat wij Hem dienen uit een toegewijd en
oprecht hart. Door zijn heilige Geest verschaft
Hij zich toegang tot ons hart, boort
hij onze oren uit, graaft een gang naar
ons binnenste.
Deze psalm is voluit Messiaans, omdat
deze woorden in het Nieuwe Testament
betrokken worden op de Here Jezus.
19

20
In Hebreeën 10, vanaf vers 5, vinden we
deze passage bijna letterlijk terug. Daar
worden ze de Here Jezus in de mond
gelegd. ‘Bij zijn komst in de wereld zegt
Hij…’ Dan volgen al die woorden over de
offers en het volbrengen van de wil van
God. “Slachtoffer en offergave hebt gij niet
gewild… Toen zei Ik: zie, hier ben Ik – in de
boekrol staat van Mij geschreven – om uw
wil, o God, te doen.”
Bijzondere vervulling
‘Bij zijn komst in de wereld, zegt Hij…’
De schrijver van de Hebreeënbrief zegt
dat Jezus niet verrast was door het lijden
dat over Hem kwam. Jezus beschikte over
uitgegraven oren. Hij had volmaakt luisterende
oren. Hij kende het programma
van zijn hemelse Vader en maakte zich
daaraan helemaal ondergeschikt. Bij zijn
komst in de wereld sprak Hij: “Vader, Ik
ben volkomen bereid. Ik wil mijn leven geven,
want Ik wil mijn volk heiligen door mijn
bloed!” Deze verzen van Psalm 40 hebben
een bijzondere vervulling gekregen in het
offer van Jezus. Hier vinden we een stuk
Nieuwe Testament in het Oude! Zoals in
het geheel van de Hebreeënbrief het Oude
Testament te vinden is in het Nieuwe.
Finetuning
Laten wij mogen bidden om uitgegraven
oren om Gods stem te verstaan en zijn wil
te doen. Het begint ermee dat wij ons willen
afstemmen. Er moet sprake zijn van
‘finetuning’. Dat betekent luisteren dwars
door de atmosferische storingen heen.
Steeds weer aan de knop draaien om de
stem op te pikken. De ontvangst optimaliseren.
De wacht bij het Woord betrekken,
niet al denken dat je het al weet wat er
staat, maar luisteren en nog eens luisteren.
Bidden en nog eens bidden: Heer,
graaft U de gangen naar mijn oren. Open
mijn oren en open mijn hart om uw wil te
verstaan.
Om over na te denken / gespreksvraag:
Lees Psalm 40:1-4. Wat lezen we over de
houding van David (vers 2), over Gods
handelen (vers 3) en de uitwerking daarvan
in vers 4.
GROEI – JAARGANG 2009 – NR. 4
Info
Drs. Yme Horjus, predikant Baptistengemeente
Ede-De Kei, voorheen rector van
het Baptisten Seminarium.
Citaten
Laten we de Bijbel niet naar onze
eigen hand zetten. Maar laten we onze
handen zo veranderen dat er altijd een
Bijbel in past. Zo kunnen we altijd met
een schoon geweten voor God staan.
Monique Samuel
Uit: Bruiswater, Yes – Zoetermeer
Veel van wat de Bijbel te zeggen heeft
is verpakt in losse boodschappen: een
woord van bemoediging, een woord over
Gods heerlijkheid, een woord met morele
aanwijzingen. Door de heilige Geest
krijgen deze woorden een onontkoombaar
persoonlijke lading. U leest ze en
weet dat ze op u slaan. God spreekt tot
u door deze woorden.
Tegelijkertijd brengt de Bijbel een algemene
boodschap over Gods bemoeienis
met het menselijk geslacht, beginnende
bij Adam en Eva en verder de eeuwen
door. Met de hulp van de heilige Geest
kan ik mijn eigen levensverhaal plaatsen
in dit grote plan. Ook al overzie ik niet
alle details, ik ervaar een groeiende
zekerheid dat God in dit grote geheel
mijn leven op het oog heeft.
Tim Stafford
Uit: Het geheim van Gods vriendschap, Medema
– Vaassen
Van bidden word je altijd beter
In de serie Hot items
schreef ds. Laurens
Jan Vogelaar een
verhelderend en
overzichtelijk boekje
over gebedsgenezing
en het omgaan
met ziekte in het
algemeen en vooral
met de zieken in de
Gemeente. De inhoud
is uitgebalanceerd
en doet recht aan bijbelse uitgangspunten.
Ook houdt het een oproep in om tot een eigen
doordachte mening te komen en alert te zijn
op uitglijders in ons denken en handelen. De
auteur is predikant in de Hervormde gemeente
van Noorden en als redactielid betrokken bij
het HGJB-tienerblad Spirit. In dezelfde serie
verscheen Mijn God is uniek over het hoe en
waarom van zending, geschreven door Jaap
Haasnoot, die tot 2005 namens de GZB en
Wycliffe Bijbelvertalers in Ethiopië werkte en
nu medewerker is bij de EZA.
Yes – Zoetermeer | 48 pag. € 5,00 |
ISBN 9789023923091
Waarom is er lijden?
In de serie Kwesties
van geloof
verscheen een
helder en eerlijk
geschreven boek dat
ingaat op allerlei
veelgestelde vragen
over het lijden. De
auteur James Jones
erkent dat het leven
moeilijk is, waarbij
verdriet en lijden
vragen oproepen die
gesteld moeten kunnen worden. Toch gelooft
de auteur dat door de eeuwen heen het geloof
in God betekenis heeft gegeven aan het
bestaan van mensen die lijden. Aan de hand
van vragen en vormen van lijden belicht hij
diverse aspecten van fysiek, psychisch, emoti-
Boeksignalement
oneel en geestelijk lijden. Dat God niet op een
afstand bleef wordt toegelicht aan de hand
van Jezus’ komst, leven, sterven en opstanding.
Citaat: “Jezus maakte de wereld bekend
dat God allesbehalve een ongevoelige tiran is,
maar van ons houdt als een goede vader en
elke pijn voelt waaraan wij lijden” (pag. 60).
Ark Media – Amsterdam | 110 pag. € 10,95 |
ISBN 9789033818653
Triggers
Dit fris doordachte
en uitgevoerde
boek voor jongeren
is gericht op het
zelf op zoek gaan
naar de boodschap
van de Bijbel,
want hoe pak je
het bijbellezen
aan? Herman van
Wijngaarden benadrukt
hierbij zes
belangrijke stappen, waarbij de eerste letters
van elke stap het woord solvat vormen. 1. Stil
worden, waarbij je letterlijk en figuurlijk zoekt
naar ruimte voor God in je denken en leven.
2. Open handen, wat inhoudt dat je je bewust
bent dat je van God moet willen ontvangen.
3. Lezen. Niet snel, maar met aandacht.
Daarbij wordt soms wat achtergrondinformatie
gegeven. 4 Vragen stellen. Bij het lezen in de
Bijbel mag je er eerlijk mee omgaan. Dit leidt
vanzelf naar stap 5: antwoorden. Wanneer we
openstaan voor de inhoud van de Bijbel is het
ook belangrijk om aan de slag te gaan met dat
wat duidelijk is geworden. Stap 6: toepassen,
handelen op dat wat God aanreikt zodat het je
manier van leven gaat beïnvloeden door het
werk van Gods Geest. Het boekje reikt oefenstof
aan voor 28 dagen.
Yes! – Zoetermeer | 69 pag. € 7,00 |
ISBN 9789023923107
21

Het ontstaan van
de Bijbel
De vraag naar het ontstaan van de
Bijbel is heel breed. Je kunt
denken aan wanneer, door
wie en onder welke omstandigheden
de oorspronkelijke
tekst geschreven is, aan de
tijden en culturen waarin de
tekst geschreven is, aan de
schrijfmaterialen waarmee
en waarop geschreven is,
aan de overlevering van de
tekst, of aan de oorsprong
van de tekst: is deze van
mensen afkomstig of door God
geïnspireerd. En als je het hebt
over inspiratie, hoe verhoudt zich
dan de goddelijke inspiratie tot de
menselijke invloed op de tekst.
In dit artikel kijken we naar de
‘buitenkant’ van het ontstaan,
dus o.a. naar de tijd
van ontstaan, schrijvers en
schrijfmaterialen, en naar
de totstandkoming van de samenstelling
van de Bijbel, de canon.
De Bijbel is geschreven over een
periode van zo’n 1500 jaar, door
ca. 40 verschillende schrijvers. De
eerste schrijver, Mozes, leefde rond 1400
voor Christus (volgens andere bijbelonderzoekers
rond 1200 voor Christus), en
de laatste schrijver, de apostel Johannes,
schreef zijn geschriften in de jaren negentig
van de eerste eeuw.
De schrijvers waren heel verschillende
mensen met verschillende beroepen. Er
waren staatslieden (o.a. Mozes, Daniël),
koningen (David, Salomo), schriftgeleerden
(Ezra, Paulus), een arts (Lucas), vissers
(Petrus, Johannes), een belastingambtenaar
(Matteüs) en een schapenfokker
(Amos), om maar een aantal te noemen.
De boeken werden deels in Israël, maar
ook op andere plaatsen geschreven, zoals
in Rome, Klein-Azië, Babylonië, en onder
allerlei omstandigheden.
De 27 boeken van het Nieuwe Testament
zijn geschreven ná Christus, tussen ca. 45
en 95. Ook hier zijn er heel verschillende
schrijvers, zoals Lucas, een arts, Paulus, een
theoloog, Petrus, een visser, en Jakobus,
waarschijnlijk de broer van Jezus.
Het Oude Testament is in het Hebreeuws
geschreven, op enkele stukjes na die in het
Aramees geschreven zijn. Het Nieuwe Testament
is geschreven in het Grieks, en wel het
zogenaamde koinè-Grieks, dat wil zeggen:
de gewone Griekse omgangstaal, niet in een
of andere verheven religieuze taal.
Schrijfmateriaal
De Bijbel werd oorspronkelijk geschreven
op verschillende materialen. De alleroudste
verhalen zijn waarschijnlijk nog op
kleitabletten geschreven. Verder werd
geschreven op steen, gelooid leer, papyrus
en perkament. Papyrus werd gemaakt van
een bepaald soort riet. De papyrusplanten
werden verwerkt tot stroken, die wel iets
leken op papier, en waar je op kon schrijven.
Stroken papyrus werden aan elkaar
geplakt tot een hele lange strook, en die
werd dan op een stok gerold. Zo kreeg je
dus de boekrol. De Syrische havenplaats
Byblos was een belangrijk handelscentrum
voor papyrus. Vermoedelijk noemde
men daarom een geschrift dat van papyrus
was gemaakt een byblos of biblos
(boek). Het verkleinwoord is biblion, en
het meervoud daarvan is biblia (boekjes).
Daar is het woord bijbel van afgeleid.
Informatief
Leo en Rina van den Heuvel
Perkament was een kostbaar en veel
duurzamer schrijfmateriaal dan papyrus,
gemaakt van bewerkte huiden van dieren.
Enige tijd na het begin van onze jaartelling
ontstond de gewoonte om vellen
schrijfmateriaal niet meer op een rol te
doen, maar een aantal vellen aan elkaar te
bevestigen in de vorm van een boek zoals
we dat nu kennen. Men noemde dat een
codex.
Vorming van de canon
Waarom behoren bepaalde boeken tot de
Bijbel en andere niet? Wie heeft bepaald
welke boeken wel en welke boeken niet
tot de Bijbel behoren, en op grond waarvan?
We hebben het dan over de canon en
over canonieke boeken.
Het woord canon komt van een Hebreeuws
woord qaneh en een Grieks
woord kanoon; dat woord betekent riet,
meetriet, maatstaf, liniaal, richtsnoer,
regel. Met de canon bedoelen we de lijst
van boeken die tot de Bijbel behoren. Het
zijn de boeken waarvan we geloven dat
ze door God geïnspireerd zijn, en daarom
gezaghebbend zijn.
Het woord canon wijst dus enerzijds op
de maatstaf die werd aangelegd om na te
gaan of boeken echt geïnspireerd en dus
gezaghebbend waren, en anderzijds wijst
het erop dat de boeken die tot de canon
behoren een gezaghebbende richtsnoer
voor ons leven zijn.
We kennen ook de apocriefe boeken. Dat
zijn boeken die in dezelfde tijd, of later,
ontstaan zijn als de boeken van de Bijbel,
maar die niet opgenomen zijn in de canon
van de Bijbel. Het zijn religieuze geschriften,
maar niet met hetzelfde gezag als de
boeken van de Bijbel, van de canon.
De Katholieke Kerk heeft tijdens het concilie
van Trente in 1546 een aantal apocriefe
boeken wél als gezaghebbend bestempeld
en als de zogenaamde deuterocanonieke
boeken in de Bijbel opgenomen. Dat zijn
de volgende boeken: Tobit, Judit, Ester
(Grieks), 1 en 2 Makkabeeën, Wijsheid,
Jezus Sirach, Baruch, Daniël (toevoeging).
22 23

Hoe kwam de canon tot stand?
In de eerste plaats is het belangrijk op te
merken dat boeken geen gezag kregen
doordat ze in de canon werden opgenomen.
Ze werden in de canon opgenomen
omdat ze dat gezag overduidelijk hadden,
omdat ze geïnspireerd bleken te zijn, en
niet andersom. Het proces van het vaststellen
van de canon was daardoor vooral
een proces van herkennen en erkennen
van die boeken die er al in hoorden.
Hoe herkende men dan zulke boeken?
Daar waren verschillende criteria voor. We
zetten de belangrijkste op een rij.
Het meest belangrijke criterium was de
vraag of het boek geschreven was door,
of te herleiden was tot het gezag van een
erkende profeet (Oude Testament) of apostel
(Nieuwe Testament). Zowel de boeken
van het Oude Testament als die van het
Nieuwe Testament zijn inderdaad te her-
leiden tot het gezag van een profeet of
apostel. En profeten en apostelen ontleenden
hun gezag aan God zelf of aan Jezus
Christus zelf.
Een ander criterium was of de inhoud van
het boek klopte met de rest van de erkende
boeken. In het Oude Testament was de
Thora (Genesis t/m Deuteronomium) de
eerste verzameling boeken met een absoluut
goddelijk gezag. Alle canonieke boeken
van de rest van het Oude Testament
steunen op en zijn op de een of andere
wijze een toepassing of uitwerking van
de Thora. Zo kun je ook stellen dat de
nieuwtestamentische boeken allemaal
overeenstemmen zowel met het Oude
Testament alsook een uitwerking zijn van
het onderwijs van Jezus.
Een derde vraag was: Zijn het gezag en
de kracht van God merkbaar in het boek?
Wanneer we Hebreeën 4:12 en 2 Timoteüs
3:15-17 lezen, blijkt hieruit dat het Woord
van God levensveranderend, dynamisch
en krachtig is. Men keek dus niet alleen
naar het gezag waarmee het boek sprak
en naar de uitwerking ervan. Dat geldt
zowel voor de boeken van het Oude als
van het Nieuwe Testament.
Verder was wat het Nieuwe Testament betreft
het belangrijk om na te gaan hoe het
boek ontvangen werd door de oorspronkelijke
geadresseerden. De reactie van de
ontvangers van het boek was een belangrijke
toetssteen voor de echtheid en het
gezag van het boek (zie 1 Tessalonicenzen
2:13). Overigens kon het lang duren voordat
men dit wist. Boeken waren gericht
aan mensen op heel verschillende plaatsen
die ver uit elkaar lagen, en gezien de
veel tragere communicatiemogelijkheden
vroeg het soms veel tijd om te achterhalen
hoe het daar was ontvangen. Al deze
criteria samen hielpen om te ontdekken of
een boek echt geïnspireerd was en tot de
canon gerekend moest worden.
Rond het jaar 400 voor Christus was de
canon van het Oude Testament min of
meer voltooid. Voor zover we weten waren
toen in ieder geval de boeken die in
de nu bekende canon staan daarin opgenomen.
In de Griekse vertaling van het
Oude Testament (de Septuaginta, afgekort
LXX) worden meer boeken opgenomen,
maar de vraag is of ten tijde van Jezus aan
die boeken hetzelfde Goddelijke gezag
werd toegeschreven. In ieder geval was
dat wel het geval met de boeken die we
nu kennen als het Oude Testament. Er
zijn in de eerste 100 jaar na de jaartelling
nog wel discussies geweest onder Joodse
geleerden over sommige boeken die zich
in de canon bevonden. Een bevestiging
door die Joodse geleerden van de huidige
oudtestamentische canon vond plaats
tijdens een vergadering in Jamnia rond 90
na Christus.
Interessant is dat de Joodse geschiedschrijver
Flavius Josephus verwijst naar
de canon en schrijft over de inspiratie en
het gezag ervan. In een oud-Nederlandse
uitgave van zijn geschriften staat o.a.:
“Aldus kan er dan niets zekerder weezen,
dan de schriften die onder ons voor
achtbaar zyn gehouden, naardien zy aan
geene strydigheid konnen onderworpen
zyn, omdat men niets goed keurt dan
‘t gene de Profeeten al voor veele eeuwen,
volgens de zuivere waarheid, door
inblazing en beweging van Gods Geest
geschreeven hebben.”
en iets verder, als hij spreekt over de
Joodse canon:
“... welken wy zulk een eerbiedigheyd
toedraagen, dat er nog nooit iemand de
stoutheid gehad heeft, om er iets af, of
toe te doen, of het allerminste daarin te
veranderen. Want wy merken ze aan als
Godlyk, en noemen ze zo; wy belyden dat
wy die schriften onschendelyk onderhouden,
en dat wy, des noods zynde, gaern
het leeven daarvoor willen laaten...”
Met de canon bedoelen we de lijst van
boeken die tot de Bijbel behoren. Het
zijn de boeken waarvan we geloven
dat ze door God geïnspireerd zijn, en
daarom gezaghebbend zijn. Info
De samenstelling van het Nieuwe Testament
zoals we die nu kennen, is – in grote
lijnen – al heel spoedig nadat de boeken
geschreven zijn, tot stand gekomen. Al in
de tweede, derde en vierde eeuw na Christus
vind je verwijzingen naar de complete
lijst van boeken in het Nieuwe Testament,
waaruit blijkt dat al in een heel vroeg
stadium het Nieuwe Testament zoals we
het nu kennen, werd geaccepteerd als het
gezaghebbende Woord van God. De officiele
vastlegging daarvan kwam in 397 op
de synode van Carthago.
Deze belangrijke feiten zijn essentieel in
het nadenken over de vraag hoe de Bijbel
is ontstaan. Maar hoe kunnen we voor
onszelf groeien in vertrouwen dat God
Informatief
en zijn Woord te vertrouwen zijn? Dat
die ontdekkingsreis heel persoonlijk mag
zijn? Lees in dit verband het volgende
artikel (pag. 28-31).
Om over na te denken / gespreksvragen:
1. Lees Jeremia 36:1-18. Wat leer je uit
dit hoofdstuk over het ontstaan van de
Bijbel? Hoe zijn de reacties van de verschillende
hoorders? Waarom reageerden
ze zo? Hoe is jouw eigen reactie op het
Woord van God?
2. Lees Matteüs 7:24-29. Jezus beschrijft
twee typen mensen. Wat is het verschil
tussen beide? Soms lijken we op de man
die op zand bouwde, soms op de man die
op de rots bouwde. Geef voorbeelden uit
eigen leven.
3. Lees Johannes 12:44-50. Wat leer je
hier over het gezag en de kracht van het
woord van Jezus? Welke waarschuwing
staat in dit gedeelte? Welke belofte(n)
vind je hier? Wat betekent dit gedeelte
voor jou vandaag? Wat doe je ermee?
GROEI – JAARGANG 2009 – NR. 4
Leo en Rina van den Heuvel hebben veel
ervaring opgedaan met geloofscursussen
en kringenwerk. Zij werken vanuit Stichting
Bouwstenen voor je leven, van waaruit veel
materiaal is ontwikkeld. Voor meer informatie
zie www.bouwstenenvoorjeleven.nl of tel.
0183-402048.
In het kader van dit artikel verwijzen de auteurs
naar: Verantwoord Bijbelgebruik, John Boekhout,
Buijten & Schipperheijn – Amsterdam. Het
ontstaan van de Bijbel, Evangelische Omroep –
Hilversum. Jezus, feit of fictie, Josh McDowell,
Barnabas – Heerenveen. Bewijs genoeg, Lee
Strobel, Gideon – Hoornaar. Wat & Waarom ik
geloof, Martin Tensen, Coconut – Almere.
24 25

26
Accent
Gods Woord vraagt respect
We moeten de Heer vrezen. We moeten een
overweldigend, dwingend ontzag en eerbied
voor de heilige God hebben. De vreze des Heren
is het begin der wijsheid: zij geeft ons het
juiste perspectief op Gods soevereine heerschappij
over de schepping, een besef van Gods
macht en perfectie, waarbij gewone mannen en
vrouwen in het niet vallen, voor zijn wonderlijke
genade buigen en Hem aanbidden en eren.
En de ‘vreze des Heren’ was het geheim van de
jonge kerk. De eerste christenen waren joden
die doorkneed waren in de wet. Deze eiste
van hen dat ze heilig zouden zijn, omdat een
heilig God in hun midden woonde. Zij wisten
wat de aanwezigheid van een almachtige God
in hun midden betekende.
Lucas beschrijft wat het gevolg was toen
Ananias en Saffira op de vloer neervielen en
stierven, omdat ze tegen God hadden gelogen,
omdat ze het heilige hadden gebagatelliseerd:
“En een grote vrees kwam over de gehele
gemeente en over allen, die dit hoorden. En
door de handen van de apostelen geschiedden
vele tekenen en wonderen onder het volk; en zij
waren allen eendrachtig bijeen… Doch van de
anderen durfde niemand zich bij hen aansluiten,
maar het volk stelde hen hoog. En des te
meer werden er toegevoegd, die de Heer geloofden,
tal van mannen zowel als vrouwen…”
(Handelingen 5:11-13).
De vrees voor de Heer zou niet bijzonder hoog
scoren op het lijstje met de kerkgroeistrategieen
van de moderne kerk. Maar in de jonge kerk
kwamen juist daardoor velen tot geloof.
“De gemeente dan door geheel Judea, Galilea
en Samaria had vrede; zij werd opgebouwd en
wandelde in de vreze des Heren, en zij nam in
aantal toe door
de bijstand van
de Heilige Geest”
(Handelingen
9:31).
We kunnen het
ontzag door het
hele boek Handelingen
voelen.
De aanbidding
en eerbied, de
overtuiging dat
Christus is opgestaan en terug zal komen, de
levendige, volmaakte vreugde over hun geloof
is in elk vers duidelijk merkbaar. Het was een
geloof dat stoelde op een reeks adembenemende
paradoxen: God was mens geworden;
leven door de dood; een heerlijke, intieme
aanbidding van de Heer die ze met een heilig
ontzag liefhadden.
De eerste christenen waren zo met deze
eerbied vervuld dat ze met heilige overgave
de vijandige wereld aankonden. Niets was
belangrijker, zelfs hun leven niet.
Als de kerk in het Westen weer tot leven wil
komen, moet zij haar identiteitscrisis oplossen,
voor de waarheid uitkomen, haar visie
hernieuwen… en, wat belangrijker is dan al
het andere, zij moet de vreze des Heren terugvinden.
Dit is het enige wat ons tot heilige
overgave zal brengen, waardoor we genoeg
moed zullen hebben kerk te zijn, ongeacht wat
de maatschappij om ons heen denkt of doet.
De vreze des Heren is het begin…”
Charles Colson
Uit: Het Lichaam, Gideon – Hoornaar
Omgaan met lijden
Ds. C. van der Leest,
gereformeerd predikant
(vrijgemaakt) in
Groningen, schreef een
diepgaand boek over
lijden, waarbij allerlei
vragen serieus genomen
worden en vanuit het
licht van de Bijbel
besproken worden. Zijn
bedoeling is niet een
theologische discussie,
maar een bezinning op vragen vanuit de
pastorale praktijk zoals: hoe kun je lijden in je
leven een plaats geven en hoe moet je tegen
God en zijn nabijheid aankijken in het geval
van ellende, waar is Hij dan en waarom vindt
het plaats?
Het zijn geen vrijblijvende vragen omdat ze
ieder mens vroeg of laat persoonlijk raken. De
auteur probeert niet met simpele antwoorden
te komen maar gaat aan de hand van het
bijbelse getuigenis in op wezenlijke aspecten
rondom het leren omgaan met verdriet, moeite
en verwarring. Zo noemt hij de Psalmen waarin
“met heftigheid maar liefst achttien maal aan
God ‘waarom?’ wordt gevraagd en veertien
maal ‘hoe lang nog?’”
De Vuurbaak – Barneveld | 96 pag. € 9,90 |
ISBN 9789055604166
Twaalf buitengewone vrouwen
Als vervolg en aanvulling op Twaalf gewone
mannen over Jezus’ discipelen, schreef de
theoloog en leraar John MacArthur ook een
boek over twaalf vrouwen. Bij de moeilijke
afweging koos hij voor twaalf vrouwen die
cruciaal waren in de
verlossingsgeschiedenis.
De verschillende
karakterbeschrijvingen
en levensomstandigheden
boeien en wijzen op
Gods geduld en trouw
dwars door alles heen.
De auteur wijst in zijn
schetsen naar Chris-
Boeksignalement
tus, de bron voor onze redding en toekomst.
Zijn genade wil gewone mannen en vrouwen
‘buitengewoon’ laten zijn. De twaalf vrouwen
die besproken worden zijn: Eva, Sara, Rachal,
Ruth, Hanna, Maria, Anna, de Samaritaanse
vrouw, Marta en Maria, Maria van Magdala en
Lydia. Een boek met een schat aan informatie,
ook voor degenen die meer zicht willen krijgen
op de rode draad van Gods handelen met de
mens en de gave van zijn Zoon Jezus Christus.
Het Zoeklicht – Doorn | 232 pag. € 15,95 |
ISBN 9789064511196
De archeologie van de Bijbel
Wetenschapper en
archeoloog James K.
Hoffmeier schreef dit
boek aan de hand
van drie hoofdthema’s.
Allereerst
een inleiding in
de archeologie en
haar toepassing in
het Oude Testament
(het ontstaan van
de archeologie – de Bijbel, archeologie en
interpretatie – het ontstaan van de wereld en
Israël – Israël in en uit Egypte). In het tweede
gedeelte staat het land Israël centraal en zijn
geschiedenis rondom rechters, profeten en
koningen. In deel drie wordt daarna de tijd
van het Nieuwe Testament belicht en Jezus’
komst, leven en werk. Citaat: “De archeologie
kan waardevolle informatie aanreiken waardoor
we de Bijbel beter gaan begrijpen en waardoor
hij voor ons gaat leven. Dit boek wil u aan
de hand van het Oude en Nieuwe Testament
kennis laten maken met zeer oude, maar ook
heel recente ontdekkingen die licht werpen op
de Bijbel.” Het is goed verzorgde en rijk geïllustreerde
uitgave.
Ark Boeken – Amsterdam | 192 pag. € 24,95 |
ISBN 9789033818790
27

28
Waar gaat
de Bijbel over?
De kern van de Bijbel is dat
God met mensen wil omgaan.
De Bijbel zelf geeft een verklaring:
het beweert door God zelf geïnspireerd
te zijn. Christenen van alle
eeuwen geloven dat God zelf de eigenlijke
auteur van de Bijbel is. Hij heeft de
verschillende menselijke auteurs ingezet
om door hun leven en schrijven heen te
spreken tot mensen. Maar waar wordt die
eenheid dan door gevormd? Waar gaat
het in de Bijbel om? Wat is de rode draad
door al deze verschillende boeken heen?
De kern van de Bijbel is dat God met mensen
wil omgaan. De Bijbel vertelt over de
geschiedenis van het contact tussen God
en mensen. In het Oude Testament gaat
het vooral om Gods contact met het volk
Israël en het Nieuwe Testament vertelt
erover hoe God nu met de hele wereld
contact wil hebben. Iedereen is door God
geschapen om met Hem op een persoonlijke
manier om te gaan en vanuit deze
relatie mens te zijn in goede verhouding
tot andere mensen en de natuur.
Wantrouwen
Vanaf het ontstaan van de Bijbel is echter
duidelijk dat dit niet zomaar kan. Mensen
hebben namelijk vanaf het begin wantrouwen
gehad naar God toe en wilden
liever de touwtjes van hun leven in eigen
handen houden. In het derde hoofdstuk
van het boek Genesis kun je hier meer
over te lezen. Dat vertelt van de zogenaamde
zondeval: het moment waarop
de mensen niet meer naar God luisterden,
maar hun eigen gang wilden gaan. Het
bijbelse verhaal vertelt dat hiermee de
‘kosmische strijd’ tussen goed en kwaad
ons leven is binnengedrongen. Dat is vast
een bepaald moment geweest in de oergeschiedenis,
maar tegelijkertijd herken
God leren vertrouwen
Mr. drs. Timon Ramaker
Het is fascinerend om te zien dat de 66 boeken van de Bijbel – die
over een periode van meer dan 1000 jaar door minstens veertig auteurs
geschreven zijn – desondanks een eenheid vormen. Dit is misschien wel
de grootste interne aanwijzing dat er met de Bijbel iets bijzonders aan
de hand is.
ik dat moment heel vaak in mijn eigen
leven. Volgens mij biedt het bijbelse onderwijs
over de zondeval een heel goed
plaatje van de menselijke situatie.
Als het gevolg van dit wantrouwen is de
relatie tussen God en mensen verstoord.
Genesis vertelt daarover: er kwam angst,
Het bijbelse verhaal vertelt dat hiermee
de ‘kosmische strijd’ tussen goed en
kwaad ons leven is binnengedrongen.
schaamte voor zichzelf en naar anderen,
er kwam ruzie en trots en mensen gingen
hun eigen godjes maken. Ook dit is toch
een heel herkenbaar beeld voor mensen
van nu. Iedereen heeft zo z’n godjes: misschien
is het je carrière, je kinderen, je
auto of acceptatie door je vrienden. De
Bijbel waarschuwt echter keer op keer dat
deze eigengemaakte godjes je klemzetten.
Het lijkt mooi, maar je verliest je vrijheid
en menselijke waardigheid en wordt slaaf
van je godje. De moderne psychologie
ziet dergelijke mechanismen ook, maar
ik denk dat de Bijbel een veel diepere
diagnose geeft, omdat de kern van het
probleem is dat we ons vertrouwen in
iets gesteld hebben dat veel te klein is. In
plaats van dat we leven met de levende
God die ons gemaakt heeft en van ons
houdt, leven we met onze eigengemaakte
of ingebeelde godjes.
Contact
De Bijbel laat zien hoe God in de geschiedenis
van het volk Israël met mensen be-
29

30
zig is en ernaar verlangt om weer hartencontact
te hebben. Het is echter vanaf het
begin van de Bijbel duidelijk dat dat niet
meer zomaar kan. Wantrouwen is niet zomaar
overwonnen. Daarvoor gaat het te
diep. Er is een afstand tussen mensen en
God gekomen, die mensen zelf niet meer
kunnen overwinnen. Hoe ze ook hun best
doen. Uit zichzelf kunnen mensen God
niet meer vinden. Vergeet nooit over wie
we het hier hebben: misschien denken wij
Met de opstanding van Jezus stond
de dood – de verstoring van het
leven – als het ware in z’n hemd.
vaak heel groot over onszelf, maar we zijn
met de woorden van Genesis maar ‘aardmannetjes’
(de eerste mens heette Adam,
wat in het Hebreeuws ‘aarde’ betekent),
gemaakt uit aarde. God is niet zomaar je
‘buddy’ of kosmische knuffelmuur, maar
onze Schepper, de oorsprong van alles,
de bron van al het leven (volgens Genesis
vormde hij Adam uit aarde en blies
hem de levensadem in). De Bijbel vertelt
nu over deze grote Schepper-God die als
een minnaar het hart van zijn ontrouwe
geliefde terug wil winnen (lees het boek
Hosea hier eens over!).
Jezus
Vanaf het begin van de Bijbel werkt God
toe naar een oplossing die alleen Hijzelf
bedacht zou kunnen hebben: Hij wordt
zelf mens en zal zo als onze broer ons
de weg wijzen naar God toe. Daar gaat
het over in het Nieuwe Testament. In
vier verslagen wordt ons over het leven
van Jezus verteld, die volgens de Bijbel
zelf en volgens de miljoenen mensen die
hem daarna gevolgd zijn de Zoon van
God is. Jezus leerde zijn leerlingen om
God als Vader aan te spreken. Letterlijk
betekent het woord dat Hij gebruikte iets
als ‘pappa’. Het Aramese woord heeft een
vertrouwelijke klank. Dat was ongehoord
in de religieuze cultuur van die dagen.
Jezus was controversieel, want tegenover
de religiositeit van zijn tijd (en die van
alle tijden is) wijst Hij erop dat God geen
religie, maar een relatie wil.
Jezus geeft veel onderwijs – onderwijs dat
de wereldgeschiedenis heeft veranderd
– maar Hij heeft meer gedaan. De kern
van zijn leven is dat Hij, de enige mens
die nooit los van God is geweest, gedood
is door religieuze en wereldlijke machten
van zijn tijd. Het onvoorstelbare was
gebeurd. De volmaakte mens was gedood
en ontmaskerde daarmee eigenlijk al het
kwaad dat er na de zondeval in de wereld
was. Niet alleen toen, maar ook nu. Het
zette religie en machtsspelletjes in hun
hemd. Niet alleen in het groot, maar ook
in ons eigen leven. Jezus heeft zichzelf
totaal gegeven uit liefde voor mensen.
Hij koos niet voor zelfbehoud, maar gaf
zichzelf – helemaal. Hij was hierin geen
watje, maar een toonbeeld van kracht.
Volgens de Bijbel hield op het moment
van zijn dood de hele kosmos de adem in.
Stel je ook voor: als Jezus echt de Zoon
van God was, die door mensen – schepseltjes
van de levende God – gedood wordt,
dan is dat toch de meest adembenemende
gebeurtenis uit alle tijden?
Adembenemend
Nee, er is volgens de Bijbel een andere
gebeurtenis die nog meer adembenemend
is. Volgens de Bijbel, en dit verslag is gebaseerd
op vele ooggetuigen, is Jezus de
zondag na die vrijdag waarop Hij stierf,
uit de dood opgestaan. Jezus de Zoon van
God stierf, maar werd weer levend. Hij
overwon de dood.
Het kwaad leek even gewonnen te hebben,
maar het uiterste negatieve kon
honderd procent goedheid en leven niet
tot zwijgen brengen. Met de opstanding
van Jezus stond de dood – de verstoring
van het leven – als het ware in z’n hemd.
Volgens de Bijbel zijn met deze adembenemende
gebeurtenis ook de gevolgen
van de scheiding tussen God en mensen
tenietgedaan. Het is moeilijk om te begrijpen
hoe dat precies gebeurd is. Theologen
hebben het op verschillende manieren proberen
te verklaren en doen daarmee soms
voorkomen alsof ze het helemaal begrijpen,
maar ik vraag me af of dat kan... Van
sommige dingen weet je op een gegeven
moment dat ze waar zijn zonder te weten
hoe het precies werkt. Bij Jezus’ sterven
en opstanding was er iets kosmisch aan de
hand dat onze wereld overstijgt. Mensen
kunnen daar iets van begrijpen, zonder
precies theoretisch te kunnen beschrijven
hoe het werkt. Misschien dat de mythologische
kracht in bijvoorbeeld de verhalen
van Tolkien of C.S. Lewis ons soms wel
meer vertelt over de strijd tussen goed en
kwaad dan allerlei theologische wetenschap.
Veel verklaringen helpen je iets van
dit geheim te ontdekken, maar ten diepste
blijft het een fascinerend geheim.
Ik zou je willen aanraden om het bijbelverhaal
eens onbevangen te lezen en
voor zichzelf te laten spreken. Misschien
herken je dat Jezus’ dood en opstanding
je confronteert met jezelf, misschien met
de gevolgen van het negatieve in je leven,
maar misschien ook met de liefde van God
voor jou. Jezus’ sterven was immers ultieme
liefde voor anderen. Misschien dat je
ontdekt dat Jezus’ sterven en opstanding
je de mogelijkheid geeft voor het eerst
eerlijk te worden tegenover jezelf over
je angsten en teleurstellingen, over pijn
en eenzaamheid. Misschien merk je ook
dat Hij een weg heeft gebaand door alle
rotzooi en ellende heen naar nieuw leven,
naar een leven vol liefde en perspectief,
naar nieuwe relaties met God zelf, naar
jezelf, andere mensen en de natuur.
Geest van Jezus
In de brieven die in het Nieuwe Testament
staan, vertellen Jezus’ leerlingen over Hem
en de betekenis van zijn leven voor ons
nu. Ja, want nadat Jezus aan veel mensen
verschenen is, is Hij weer naar God
gegaan. Het Nieuwe Testament vertelt
God leren vertrouwen
daarover in het boek Handelingen. Na zijn
hemelvaart (zo noemen christenen deze
gebeurtenis) heeft God zijn heilige Geest
aan mensen gegeven, die niets minder is
dan de Geest van Jezus zelf. De hele Bijbel
is uitgemond in de vervulling van de oude
belofte dat God in ons wil wonen. Maar
Hij kan dat niet tegen je eigen wil in. Als
je met God wil leven moet je Hem uitnodigen
en accepteren dat Hij alleen met jou
kan leven dankzij Jezus. Dat is het begin
van de vernieuwing van het leven. Want
die goede schepping met echte relaties
waar het mee begon, staat God nog steeds
voor ogen.
Misschien roept het bovenstaande veel
vragen op of blijven het vage theorieën
voor je. Ik zou je dan willen aanmoedigen
om zelf eens een verslag over het leven
van Jezus te lezen en wat Hij zelf over zijn
missie heeft gezegd.
De Bijbel geeft dus een moraal, maar ook
veel méér…
De Bijbel geeft dus een levensvisie, maar
ook veel méér…
De Bijbel plaatst de lezer voor God.
Het is een brief die je in zijn hart laat
kijken en die jouw hart wil raken.
Om over na te denken / gespreksvraag:
Wat lezen we in Johannes 1:1-14 over Jezus
Christus? En waartoe worden we opgeroepen?
GROEI – JAARGANG 2009 – NR. 4
Info
Dit artikel is hoofdstuk 5 uit Sprekend Boek, geschreven
door Timon Ramaker. Het is een boek dat zicht kan geven
op het ontstaan en de betrouwbaarheid van
de Bijbel. Naast elf informatieve hoofdstukken
volgt een 40-dagen-ontdekkingstocht
door het evangelie van Johannes die ook in
het 90-dagen-dagboek van dit nummer zijn
opgenomen. Heel goed bruikbaar voor persoonlijke
overdenking maar ook in gespreksgroepen
en in het onderwijs.
31

32
Wegwijs in
verschillende
bijbelvertalingen
Wie een Nederlandstalige bijbelvertaling
zoekt, kan tegenwoordig
kiezen uit een breed assortiment.
Bijbels in allerlei soorten en maten
staan in de boekhandel keurig in het
gelid op de plank. De oude Statenvertaling
staat broederlijk naast de
Nieuwe Bijbelvertaling, de roomskatholieke
Willibrordvertaling naast
de Groot Nieuws Bijbel en de Nieuwe
Vertaling van 1951 van het Nederlands
Bijbelgenootschap. En dan is
er ook nog Het Boek en de Naardense
Bijbel, vertaald door ds. P.
Oussoren, en wie een bijbel zoekt in
dialect, kan ook al heel wat vinden.
Er is zoveel, dat de aspirant-koper
aarzelt, welke uitgaven hij moet
aanschaffen.
Vanouds was er de Statenvertaling,
maar er zijn inmiddels zoveel
nieuwere vertalingen op de markt
gekomen, dat de keus steeds moeilijker
wordt. Waarop moet je letten bij het kopen
van een bijbel?
Het is nuttig iets te weten van de totstandkoming
van een bepaalde vertaling
en vooral van de uitgangspunten van
de vertalers. De ene vertaler geeft de
voorkeur aan een prettig leesbare tekst,
een ander wil juist zo dicht mogelijk bij
de grondtaal blijven, wat soms een wat
moeizaam Nederlands oplevert. De belangrijkste
vraag is echter of de vertaling
echt betrouwbaar is.
Vertalen
Ieder die wel eens bezig geweest is met
het vertalen van een tekst vanuit een
vreemde taal, weet dat dit een moeilijke
bezigheid is. Dat geldt zeker voor het
vertalen van de Bijbel, ja, daar zijn de pro-
blemen nog groter. Het Oude Testament is
geschreven in het Hebreeuws en een klein
gedeelte in het Aramees, het Nieuwe Testament
in het Grieks. Het is een oosters
boek en bij de vertaling moet je daarmee
terdege rekening houden. De cultuur uit
de tijd van de bijbelschrijvers verschilt
immers sterk van de onze.
Wie zo eens wat bijbelvertalingen met
elkaar vergelijkt, komt al gauw tot de conclusie,
dat elke vertaling tussen de twee
uitersten in zit van ‘zo letterlijk mogelijk’
of ‘zo vrij en begrijpelijk mogelijk’.
De eerste manier van vertalen, waarbij
men ernaar streeft de woorden van de
grondtaal zo letterlijk mogelijk weer te
geven in het Nederlands, noemt men
‘formeel-equivalent’ of ook wel ‘concordant’.
Dit laatste woord betekent letterlijk
‘eensgezind zijn’. ‘Formeel’ slaat op de
vorm: men blijft ook wat de vorm betreft,
zo dicht mogelijk bij de oorspronkelijke
tekst. Simpel gezegd: het is een ‘woordvoor-woord-vertaling’,
waarbij ook de
zinsbouw uit de grondtekst herkenbaar
blijft. Equivalent wil zeggen: gelijkwaardig.
Men zoekt dus naar een vertaling die
zo veel mogelijk gelijkwaardig is aan wat
er in de grondtekst staat. Men spreekt dan
ook wel van brontekstgetrouw.
Voorbeeld 1: Amos 4:6 “Daarom heb Ik
ulieden ook reinheid der tanden gegeven
in al uw steden en gebrek aan brood in al
uw woonplaatsen; nochtans hebt gij u niet
bekeerd tot Mij, spreekt de HEERE” (Statenvertaling).
Voorbeeld 2: 1 Petrus 1:13 “Omgord
daarom de lendenen van uw verstand, wees
nuchter en hoop volkomen op de genade…”
(Herziene Statenvertaling).
De tweede manier van vertalen houdt
in, dat men zo goed mogelijk de strekking
van de tekst tracht weer te geven,
zonder veel rekening te houden met de
Hebreeuwse of Griekse manier van zeggen.
Dat heet ‘dynamisch-equivalent’
Informatief
Drs. Nico van Velzen
vertalen. (Dynamisch komt van het Griekse
dynamis = kracht en equivalent =
gelijkwaardig.) Je zou dat een ‘gedachtevoor-gedachte’-vertaling
kunnen noemen.
Deze vertaalmethode noemt men ook wel
doeltaalgericht.
Voorbeeld 1: Amos 4:6 “God, de Heer, zegt:
‘Ik liet jullie honger lijden, in geen van jullie
steden was voedsel, overal heerste gebrek.
Toch keerden jullie niet naar mij terug”
(Groot Nieuws Bijbel).
Voorbeeld 2: 1 Petrus 1:13 “Laat uw geest
daarom voortdurend paraat zijn, wees
waakzaam en vestig al uw hoop op de genade…”
(Nieuwe Bijbelvertaling) Of: “Wees
dus paraat, houd uw hoofd koel en beheers
u” (Groot Nieuws Bijbel).
Equivalent wil zeggen: gelijkwaardig.
Men zoekt dus naar een vertaling die
zo veel mogelijk gelijkwaardig is aan
wat er in de grondtekst staat.
Natuurlijk streeft elke vertaler naar een
zo goed mogelijke weergave van de tekst
in het Nederlands, maar het maakt veel
verschil van welke vertaalmethode men
uitgaat. Om bij het voorbeeld uit 1 Petrus
1 te blijven: Wat Petrus schreef, was destijds
ook geen gewone omgangstaal. Hij
maakt een toespeling op de uittocht uit
Egypte in de nacht van het pascha. In de
vlotte vertaling van de NBV en GNB komt
dat belangrijke aspect niet uit.
De dynamisch-equivalente methode is
meer dan een vertaaltechniek. Ze gaat
uit van een specifieke ‘kijk op mens en
bijbel’. Er zit een bepaalde filosofie en
theologie achter, die doorwerkt in de
vertaling. Daarbij gaat het niet alleen
over de taal, maar ook over de aard van
de communicatie en het karakter van de
Bijbel. De aanhangers van deze methode
willen meer dan alleen maar een vlotte,
33

34
goed leesbare vertaling. Zij pleiten voor
uiteenlopende vertalingen die gericht
zijn op verschillende doelgroepen. Om die
groepen te bereiken, gaat men vaak zeer
ver in de aanpassing van de tekst. Met andere
woorden: men let meer op de lezers
dan op de precieze vorm van de bijbelse
boodschap.
De vraag of de Bijbel het
geïnspireerde Woord van God is,
wordt heel verschillend beantwoord.
De meeste bijbelgenootschappen hebben
deze ideeën achter de dynamischequivalente
methode overgenomen en dat
verklaart, dat er zoveel soorten vertalingen
voor verschillend lezerspubliek op de
markt komen. Bovendien hebben bijbelvertalers
vaak nieuwere inzichten op het
gebied van taal- en literatuurwetenschap
en de theologie, en dat is te merken. De
kennis van het Hebreeuws en Grieks is
enorm toegenomen; de opvattingen over
het ontstaan van de Bijbel lopen zeer
uiteen; de vraag of de Bijbel het geïnspireerde
Woord van God is, wordt heel verschillend
beantwoord. Dat alles vindt zijn
neerslag in de vertaling van de Bijbel.
Nu is het onmogelijk in kort bestek de
vele bijbelvertalingen die na de 17e-eeuwse
Statenvertaling verschenen zijn, te
bespreken. Toch wil ik proberen de lezer
een beetje wegwijs te maken in bijbelvertalend
Nederland. Bijzondere aandacht
besteed ik ook aan het project ‘Herziening
Statenvertaling’, waaraan al jaren gewerkt
wordt. Eind 2010 hoopt men met
deze herziening klaar te zijn.
Bijbelvertalingen in het
Nederlands
Nederland heeft een rijke traditie op het
gebied van bijbelvertalingen. Al kort na
de uitvinding van de boekdrukkunst (om-
streeks 1440) verschijnen er bijbels in de
landstaal. In 1477 is dat de tweedelige
‘Delftse Bijbel’ (alleen het Oude Testament
en zonder de Psalmen) en een jaar later
komt in Keulen een vrijwel volledige bijbelvertaling,
in het Westnederduits en
het Nederrijns, van de pers. Deze ‘Keulse
Bijbel’ is een vertaling van de Latijnse
Vulgata.
Reformatie
Onder invloed van de reformator Maarten
Luther, die rechtstreeks uit de grondtalen
Grieks en Hebreeuws een fraaie vertaling
van de Bijbel maakte, ontstaat er ook in
onze gewesten belangstelling voor een
bijbel in de volkstaal. Al in 1522 verschijnen
de eerste reformatorische vertalingen
van gedeelten van het Nieuwe Testament.
Met de opkomst van het gereformeerde
protestantisme neemt de vraag naar een
betrouwbare bijbelvertaling toe. In 1556
geeft Jan Utenhove het Nieuwe Testament
uit, rechtstreeks vertaald uit het Grieks.
Met deze uitgave begint eigenlijk de geschiedenis
van de latere Statenvertaling.
Op de Nationale Synode van Dordrecht
(1618-1619), staat als eerste punt op
de agenda: een nieuwe bijbelvertaling.
Besloten werd een geheel nieuwe bijbelvertaling
vanuit de grondtekst te maken.
Deskundige en gelovige vertalers en ‘reviseurs’
werden aangesteld, die taalkundig
en theologisch zeer gewetensvol te werk
gingen.
Het vertalen was werk van lange adem:
pas in 1632 is de vertaling van het Oude
Testament voltooid en in 1634 ook het
Nieuwe Testament. De nieuwe vertaling
werd door de Staten-Generaal goedgekeurd,
aanbevolen en bekostigd. Vandaar
later de naam Statenbijbel. Op 17 september
1637 wordt het eerste exemplaar van
de nieuwe vertaling plechtig aangeboden
aan de Staten-Generaal.
De predikanten waren zeer ingenomen
met de nieuwe vertaling en ze prezen die
op de kansel en tijdens het huisbezoek
dan ook van harte aan. In veel gezinnen
werd een bijbel in de Statenvertaling
aangeschaft. De overheid had verordend,
dat deze vertaling niet alleen in de kerk
gelezen zou worden, maar ook in de scholen.
Dat laatste droeg er veel toe bij, dat
de Statenbijbel bij velen bekend en geliefd
werd. Bijbelteksten dienden zelfs als oefenstof
bij het lezen en schrijven.
Zo werd de Statenbijbel binnen enkele
decennia in kerk, school en gezin een
veel gelezen en gewaardeerd boek. Met
recht is opgemerkt: “De Statenvertaling
verscheen als een monument, dat de eeuwen
zou verduren. Zij zou aan geslacht
na geslacht de verrassende gelegenheid
geven te ontmoeten de eeuwige God,
sprekende in de Nederlandse taal” (prof.
dr. D. Nauta).
Nieuwe bijbelvertalingen
In de 19e eeuw benoemde de Synode van
de Nederlandse Hervormde Kerk een commissie
die een poging moest doen de Statenvertaling
taalkundig te herzien, maar
die daarbij ook rekening diende te houden
met de resultaten van de moderne wetenschap.
Toen het Nieuwe Testament klaar
was (1866), bleek het kerkvolk niet bereid
deze vertaling te accepteren. Te modern,
vond men. Dat hadden de vertalers zelf in
hun inleiding duidelijk gemaakt, door te
stellen, “dat, wat men in deze schriften
(van het NT) leest, niet te beschouwen is
als het woord van God in eigenlijke zin”.
Aan het eind van de 19e eeuw is er nog
een serieuze poging gedaan om met een
geheel nieuwe vertaling van de Bijbel te
komen, waarin de nieuwste wetenschappelijke
inzichten, in het bijzonder die van
de bijbelwetenschap, verwerkt zouden
moeten worden. Er werd daarbij niet
naar aansluiting met de Statenvertaling
gezocht. Dat was van de vrijzinnige vertalers
ook niet te verwachten. Het resultaat:
de Leidse Vertaling. (O.T. 1899-1901 en
N.T. 1912).
Informatief
Aan de universiteit van Utrecht doceerden
de hoogleraren H.Th. Obbink en A.M.
Brouwer. Ook zij hebben een (verkorte)
Bijbel in nieuwe vertaling gemaakt (1921-
1927), de zgn. Utrechtse vertaling (of:
Vertaling Obbink-Brouwer). Van deze vertaling
is dankbaar gebruikgemaakt bij het
werk aan de zgn. Nieuwe Vertaling van
Wie een eerbiedwaardige tekst
gaat herzien, moet uiterst
voorzichtig te werk gaan.
1951, een editie die door het Nederlands
Bijbelgenootschap is uitgegeven. Wie
deze uitgave leest, zal spoedig bemerken
dat het taalgebruik vrij nauw aansluit bij
dat van de Statenvertaling. Kritiek kwam
er van de zijde van de Gereformeerde
Bond in de Hervormde Kerk en uit andere
kleinere kerkgenootschappen die per se
vast wilden houden aan de Statenvertaling.
Aan het begin van de 21e eeuw verscheen
in 2004 de Nieuwe Bijbelvertaling (NBV),
waarbij vooral gelet is op verstaanbaarheid
en leesbaarheid, overigens zonder de
grondtekst uit het oog te verliezen. Opvallend
was ook de grote belangstelling voor
de woord-voor-woord-vertaling van ds. P.
Oussoren, de zgn. Naardense Bijbel (2004).
In kringen van de Vergadering van Gelovigen
wordt ook veel gebruikgemaakt van
de zgn. Voorhoeve-bijbel, een vertaling
van het Nieuwe Testament. De uitgever
H.C.Voorhoeve Jzn. heeft in 1877 de eerste
editie van deze vertaling op de markt
gebracht. Vandaar de naam. Verschillende
revisies volgden, de laatste in 1982. Nu
wordt deze bijbel uitgeduid als de ‘Telos-
Vertaling’.
Grote verbreiding, vooral in evangelische
kringen, kreeg ook Het Boek. Dit is echter
35

36
geen vertaling van de Bijbel, maar een parafrase
naar het voorbeeld van The Living
Bible. De eerste druk verscheen in 1988.
Ook in rooms-katholieke kring zijn er
goede vertalingen verschenen: de Petrus
Canisiusvertaling (1e druk N.T. 1929 en
O.T. 1937-1939). Vanaf 1961 heeft de Katholieke
Bijbelstichting gewerkt aan een
Niet alleen het Nederlands is veranderd,
ook de kennis van Hebreeuws en Grieks
is enorm toegenomen.
geheel nieuwe vertaling, die bekend is
geworden als de Willibrordvertaling, een
vlot leesbare, stilistisch zeer verantwoorde
uitgave, waarvan in 1995 een geheel
herziene druk verscheen.
Herziening van de Statenvertaling
Tot op heden zijn nog veel lezers zeer gehecht
aan de Statenvertaling, ondanks het
feit dat de taal ervan steeds moeilijker te
begrijpen is. Achteraf gezien is het te betreuren,
dat op de Synode van Dordrecht
niet besloten is, dat de taal elke vijftig
jaar herzien zou moeten worden. Nu is
er in de loop der eeuwen heel wat aan
de taal gesleuteld, maar dat was meestal
het werk van uitgevers, die in onbruik
geraakte woorden en uitdrukkingen stilzwijgend
hebben veranderd.
Wie een eerbiedwaardige tekst gaat herzien,
moet uiterst voorzichtig te werk
gaan. Vooral op emotioneel vlak liggen
de zaken heel gevoelig. Dat heeft in 1977
ook de zogenoemde commissie-Tukker
gemerkt. Onder leiding van ds. W.L. Tukker
hadden een aantal theologen en
neerlandici uit de rechtervleugel van de
Gereformeerde Gezindte zich gewaagd
aan een voorzichtige modernisering van
het taalgebruik van de Statenvertaling.
Het werd een verantwoorde bewerking,
maar de herziening was lang niet grondig
genoeg gebeurd. Ook was er nogal wat
weerstand, zodat deze herziening nooit
echt in gebruik geraakt is in de kringen
waarvoor ze was bedoeld.
Met name in de kring van de Gereformeerde
Bond in de Nederlandse Hervormde
Kerk groeide echter later toch
de overtuiging dat een herziening van
de Statenvertaling nodig was, juist om
deze goede en betrouwbare vertaling
voor de latere generaties te behouden. De
taalkloof werd steeds groter en met name
jongeren hadden moeite met het lezen
en begrijpen van de tekst. Catecheten en
leraren klaagden daarover. Over de kerkelijke
grenzen heen zijn toen contacten
gelegd, waarna een stichting in het leven
geroepen is, met bestuursleden uit de
Nederlandse Hervormde Kerk (nu PKN), de
Christelijke Gereformeerde Kerken en de
Gereformeerde Gemeenten, al dan niet op
persoonlijke titel.
In juni 2002 is deze Stichting (HSV) begonnen
aan de herziening. Tientallen deskundigen
op het gebied van de Nederlandse
taal, de klassieke talen en de theologie
gingen aan het werk
Nu kan men een oude tekst uit 1637 niet
zomaar gaan hertalen. Men moet er dan
ook de grondtekst naast leggen, maar dat
is nog niet voldoende. Er is meer nodig,
namelijk een grondige herziening. Niet alleen
het Nederlands is veranderd, ook de
kennis van Hebreeuws en Grieks is enorm
toegenomen. De statenvertalers zouden
zeker van deze kennis gebruikgemaakt
hebben. Er moet meer gebeuren dan wat
verouderde woorden en zinsconstructies
vervangen. “We moeten als het ware
weer met de statenvertalers rond de tafel
gaan zitten en gezamenlijk opnieuw
de oorspronkelijke tekst gaan lezen. Dat
kunnen we doen door naast de grondtekst
ook de kanttekeningen bij de SV te bestuderen
en aan de hand van beide bronnen
de tekst vers voor vers te herzien”, aldus
het bestuur van de HSV.
De Herziene Statenvertaling is beslist
geen nieuwe vertaling, al wordt dat wel
eens gesuggereerd. Deze herziening is
niets meer en niets minder dan een restauratie
van de Statenvertaling, waarbij
de oorspronkelijke principes, interpretaties
en bedoelingen van de statenvertalers
zo veel mogelijk gehandhaafd blijven.
Slotconclusie
Het is voor lezers die de grondtalen niet
machtig zijn een voordeel, dat er zoveel
bijbelvertalingen beschikbaar zijn. Zo kan
men beter doordringen in wat er eigenlijk
staat, hoewel doeltaalgerichte vertalingen
nog wel eens versluierend werken.
Dat er zoveel bijbelvertalingen zijn, heeft
echter ook een groot nadeel. Degenen die
de goede gewoonte hebben bijbelteksten
uit het hoofd te leren (met het hart, ‘by
heart’, zeggen de Engelsen zo mooi),
vragen zich af welke vertaling ze daarbij
moeten gebruiken. Ook op school en catechisatie
speelt dat probleem. Ik ben van
mening, dat voor bijbelstudie en memorisatie
een brontekstgetrouwe vertaling de
voorkeur verdient. De herziene Statenvertaling
bijvoorbeeld.
GROEI- JAARGANG 2009 – NR. 4
38 Toen antwoordden sommigen der
Schriftgeleerden en Farizeeën, zeggende:
Meester! wij willen van U wel
een teken zien.
39 Maar Hij antwoordde en zeide tot
hen: Het boos en overspelig geslacht
verzoekt een teken; en hun zal geen
teken gegeven worden, dan het teken
van Jonas, den profeet.
40 Want gelijk Jonas drie dagen en
drie nachten was in den buik van den
walvis, alzo zal de Zoon des Mensen drie
dagen en drie nachten wezen in het
hart der aarde.
41 De mannen van Ninevé zullen opstaan
in het oordeel met dit geslacht, en zullen
hetzelve veroordelen; want zij hebben
zich bekeerd op de prediking van Jonas;
en ziet, meer dan Jonas is hier!
Om over na te denken / gespreksvragen:
Hieronder staat een gedeelte uit het gesprek
van Jezus met de Schriftgeleerden en
Farizeeën (Matteüs 12:38-41).
1. Lees deze fragmenten nauwkeurig door
en schrijf de verschillen in vertaling op.
2. In vs. 39 vertaalt de SV ‘het boos en
overspelig geslacht’, de NBV en GNB
vervangen ‘overspelig’ door ‘trouweloos’.
Welke oudtestamentische beeldspraak
wordt daardoor minder duidelijk? (Vgl.
Psalm 73:27 en Hosea 5:3)
3. Over welk dier gaat het in vs. 40?
4. Is er volgens u verschil tussen ‘zich bekeren’
(SV en NBV) en ‘een nieuw leven
beginnen’? (GNB) (vs. 42)
5. Wat valt u op aan het slot van vs. 41?
Info
Drs. Nico van Velzen is oud-directielid van de Evangelische
Hogeschool in Amersfoort en is vele jaren werkzaam
geweest bij de afdeling Evangelisatie en Toerusting
van het Zendings-Diaconessenhuis in Amerongen.
Op het gebied van toerusting verzorgt hij nog regelmatig
bijbelstudies en werkt hij met groepen.
38 Daarop reageerden enkele schriftgeleerden
en farizeeën met een vraag:
‘Meester, we zouden graag een teken
van u zien.’
39 Hij antwoordde: ‘Dit is een verdorven
en trouweloze generatie. Ze verlangt
een teken, maar zal geen ander teken
krijgen dan dat van de profeet Jona.
40 Want zoals Jona drie dagen en drie
nachten in de buik van een grote vis
zat, zo zal de Mensenzoon drie dagen
en drie nachten in het binnenste van de
aarde verblijven.
41 Op de dag van het oordeel zullen de
Ninevieten samen met deze generatie
opstaan en haar veroordelen; want zij
hadden zich bekeerd na de prediking
van Jona, en hier ziet u iemand die
meer is dan Jona!
Informatief
Statenvertaling Nieuwe Bijbelvertaling Groot Nieuws Bijbel
38 ’Meester,’ zeiden enkele schriftgeleerden
en Farizeeërs tegen hem, ‘wij willen
een teken van u zien’.
39 Jezus antwoordde hun:
‘Slechte en trouweloze mensen vragen
van mij een teken, maar ze zullen geen
ander teken krijgen dan het teken van
de profeet Jona.
40 Zoals Jona drie dagen en nachten in
de buik van het zeemonster was, zo zal
de Mensenzoon drie dagen en nachten
doorbrengen in de diepte van de aarde.
41 Op de dag van het oordeel zullen de
inwoners van Nineve opstaan samen
met deze mensen en hen veroordelen.
Want toen zij hoorden wat Jona verkondigde,
begonnen zij een nieuw leven.
En hier is iets groters dan Jona.
37

38
Het Nieuwe Testament maakt
openbaar wat in het Oude
Testament al verborgen zat.
In het christelijke geloof is het nieuwe
gekomen door Jezus Christus, de al
in het Oude Testament beloofde en
voorspelde Messias. Hij is de door God
gezondene, de dienaar van de HEER. Het
Nieuwe Testament vertelt over het goede
nieuws van zijn leven, werken, kruis
en opstanding, de komst van de heilige
Geest, het ontstaan en het onderwijs
van de kerk, en over het einde. Het Oude
Testament heeft vooral betrekking op de
belofte van God voor het joodse volk en
de toekomst: door hen zal heel de aarde
gezegend worden (Genesis 12:2 en 3 in de
Statenvertaling en NBG’51). Het Nieuwe
Testament laat zien hoe God zelf deze
belofte vervult door Jezus Christus. In
Hem ontvangt ieder mens zijn eeuwige
toekomst (Johannes 3:16).
De twee bundels van bijbelboeken ontvingen
pas de naam ‘Testament’ toen
men zich ervan bewust was dat naast de
eerste oorspronkelijk Hebreeuwse bundel
1 er een tweede Griekse bundel was
gekomen. Aan het einde van de tweede
Bijbelstudie
Ds. Arenda Haasnoot
Twee testamenten
De Bijbel bestaat uit zesenzestig boeken. Negenendertig boeken
staan onder de noemer van het Oude Testament en zevenentwintig
behoren tot het Nieuwe Testament. In het jodendom
gelden alleen de boeken van het Oude Testament als Bijbel
(Tenach). Voor de meeste joodse gelovigen hebben de woorden
oude en nieuwe testament geen zeggingskracht. Er is immers
niets ouds en daarom ook niets nieuws. De beloofde Messias
moet voor hen nog komen.
eeuw hadden beide bundels in christelijke
kringen hetzelfde gezag. Het woord Testament
is ontleend aan de tweede brief
van Paulus aan de Korintiërs, hoofdstuk
3:14. In eerste instantie doet het denken
aan iets dat voorbij is, zoals het eigendom
van de overledene overgaat in de handen
van de erfgenaam. Toch betekent het
In de Bergrede lezen we dat Jezus
een scheiding tegenspreekt.
Volgens Hem is er geen enkel
bijbels geschrift dat heeft afgedaan.
Griekse woord voor testament, diathèkè,
veel meer. Het is ook de vertaling van het
Hebreeuwse woord voor verbond. Vóór
de komst van Christus is er sprake van
het verbond tussen God en Israël door de
aartsvaders, bekrachtigd door de Wet en
de profeten. Het volbrachte werk van Je-
1. Slechts enkele gedeelten in het Aramees: Die Aramese teksten staan in Daniël 2:4-7:28, Ezra 4:8-
68 en 7:12-26 en Jeremia 10:11. In het boek Genesis en in de evangeliën vinden we nog hier en daar
een paar Aramese woorden - de meest bekende zijn abba, ‘vader’, en talita koem, ‘meisje, sta op’.
39

40
zus Christus bracht het nieuwe verbond,
niet door de Wet van letters, maar door
de wet van de Geest.
Scheiding tussen het Oude en het
Nieuwe Testament?
In de afgelopen eeuwen werd er veelal
een grens getrokken. Het Oude Testament
handelt over de Wet en het Nieuwe Testament
over de genade. Soms werd het
nog sterker gesteld: in Christus heeft het
Oude Testament afgedaan. Of: in het Oude
Van het begin tot het einde heeft
God hetzelfde met de mens voor ogen:
het contact herstellen, de zonde
tenietdoen en Hem leren kennen.
Testament zien we God als een strenge,
wrede en oorlogszuchtige God en in het
Nieuwe Testament openbaart Hij zich als
liefdevolle Vader.
In de Bergrede lezen we dat Jezus een
scheiding tegenspreekt. Volgens Hem is
er geen enkel bijbels geschrift dat heeft
afgedaan (Matteüs 5:17 en 18). Hij zegt
duidelijk dat er van Gods Woord niets
verdwijnt, zolang hemel en aarde bestaat.
Tegelijkertijd is er ook sprake van iets
‘ouds en nieuws’.
De kerkvader en reformator Johannes
Calvijn is een belangrijke theoloog in de
kerkgeschiedenis die duidelijk niet de tegenstelling,
maar de volledige gelijkheid
erkent van de twee testamenten. De gelijkheid
ziet hij als eenheid. Volgens hem
verschilt het verbond dat God sloot met
Israël in wezen en zaak niet van het verbond
met ons, maar is het geheel een en
hetzelfde. Alleen de bediening verschilt 2 .
2. De Institutie van Calvijn, Boek 2, hoofdstuk
10, paragraaf 2
3. De Bijbel letterlijk lezen, Studiehuis Reshiet
God heeft een verbond gesloten om
mensen te laten delen in zijn eeuwige
toekomst. In het oude verbond moest het
volk zich op eigen kracht inzetten door
zich aan de wet van Mozes te houden.
In het nieuwe verbond bevrijdt Gods
Geest mensen van zonde en dood. Voor
beide geldt: de mens kan niet zelf opklimmen
tot God. Wij kunnen alleen op Gods
goedheid vertrouwen. Als Paulus over de
aartsvader Abraham spreekt zegt hij: “De
belofte had alles te maken met vertrouwen
omdat ze een gave van God moest zijn” en
verder schrijft hij: “En voor ons geldt: want
ook wij zullen als rechtvaardigen worden
aangenomen omdat we geloven in hem die
Jezus, onze Heer, uit de dood heeft opgewekt”
(Romeinen 4: 18 en 24).
Er is sprake van één erfenis. Er is een
doorlopende lijn van Genesis tot en met
Openbaring, zoals de schrijver van het
boek Hebreeën treffend schrijft dat: “Op
velerlei wijzen en langs velerlei wegen heeft
God in het verleden tot de voorouders gesproken
door de profeten, maar nu de tijd
ten einde loopt heeft hij tot ons gesproken
door zijn Zoon, die hij heeft aangewezen als
enig erfgenaam en door wie hij de wereld
heeft geschapen” (Hebreeën 1:1). Het gaat
om hetzelfde geestelijke verbond.
Van het begin tot het einde heeft God
hetzelfde met de mens voor ogen: het
contact herstellen, de zonde tenietdoen
en Hem leren kennen. Beide bijbeldelen
vullen elkaar aan. Het Nieuwe Testament
maakt dus openbaar wat in het Oude
Testament al verborgen zat. Het Oude Testament
vertelt wie God is in heden, verleden
en in de toekomst. Het is de voorafspiegeling
van wat er in Jezus Christus
komen gaat. Het Nieuwe Testament geeft
de concrete invulling van wat het Oude
Testament al belooft. Het is Gods Geest
die de gehele Schrift voor ons tot leven
brengt en ons hart aanraakt. “Besef daarbij
vooral dat geen enkele profetie uit de Schrift
een eigenmachtige uitleg toelaat, want nooit
is een profetie voortgekomen uit menselijk
initiatief: mensen die namens God spraken
werden daartoe altijd gedreven door de heilige
Geest” (1 Petrus 2:20).
Schrift met Schrift vergelijken
Er bestaat een basisregel voor het lezen
en verklaren van teksten: elke tekst die
literair is, is zijn eigen uitlegger en heeft
in principe geen hulp van buitenaf nodig.
De Bijbel als hoogwaardige literatuur –
en ‘profetisch literair kunstwerk van de
bovenste plank’ 3 – is in staat zichzelf uit
te leggen. Door aandachtig te luisteren
naar de Geest, door te bestuderen wat er
letterlijk staat en door Schrift met Schrift
te vergelijken ontdekken we de Schrift
als geheel. Wij zijn christenen door het
Nieuwe Testament, maar niet alleen van
het Nieuwe Testament
We lezen bijvoorbeeld in Jeremia 31:33
over het verbond dat God in de toekomst
met Israël zal sluiten: Hij zal hun hart tot
leven brengen om te doen wat zijn wil is.
Door de profetie van Jeremia vertelt God
over zijn verlangen. Hij zoekt mensen die
Hem vanuit hun hart dienen. De profeet
Joël krijgt een vergelijkbaar visioen. In
Handelingen 2 lezen we dat de uitstorting
van de heilige Geest de innerlijke verandering
mogelijk maakt (Joël 2:28-32).
Minstens driehonderd oudtestamentische
profetieën zijn in de persoon van Jezus
Christus tot vervulling gekomen. Sommige
christenen willen heel voorzichtig
zijn in het betrekken van het Oude Testament
op het Nieuwe en andersom. Toch
is het opmerkelijk dat de apostelen geen
enkele schroom hadden om met behulp
van de Schriften te bewijzen dat Jezus
Christus de vanouds beloofde Messias
is. Sterker nog, het was voor hen de bewijsvoering
voor de legitimiteit van het
nieuwe verbond dat in Christus gekomen
was. Zie bijvoorbeeld 1 Korintiërs 15:3 en
4. Daarom hoeven wij als christenen niet
te schromen of onszelf te schamen als
wij ons beroepen op het Oude Testament.
Iedere bladzijde van de Bijbel ademt de
Geest van Christus uit. God heeft iedere
Info
Bijbelstudie
sluier en de bedekking weggenomen, wij
mogen Hem rechtstreeks leren kennen in
zijn Woord en door zijn Geest.
Om over na te denken / gespreksvragen:
1. Lees 2 Korintiërs 3. Heb je ooit iets van
deze ‘sluier’ ervaren? In je persoonlijk leven,
in de kerk of wellicht elders?
2. Vergelijk Jesaja 52:13-15 en Jesaja 53
met Matteüs 26 en 27. Sommige bijbeluitleggers
menen dat deze tekst van Jesaja
alleen over het volk Israël gaat. Ben
je het eens met deze mening?
3. Het boek Jesaja wordt ook wel eens het
‘vijfde evangelie’ genoemd. Denk je dat je
dit zo mag zeggen, of niet? Welke teksten
ken je (nog meer) uit het Oude Testament
die laten zien dat Jezus de Christus?
GROEI – JAARGANG 2009 – NR. 4
Drs. Arenda Haasnoot (1973) is gereformeerd
predikant in Geldermalsen. Zij is
sinds 2007 vicevoorzitter van het moderamen
van de Protestantse Kerk in Nederland.
Daarnaast is zij betrokken bij het
Evangelisch Werkband, dat zich inzet voor
geestelijke vernieuwing binnen de PKN.
Citaat
Als ik uit het veld geslagen ben of in
moeilijkheden verkeer, probeer ik Gods
stem te horen als ik de Bijbel lees. Ik
luister als de heilige Geest mij leert waarheid
van dwaalleer te onderscheiden, om
‘de dingen op één lijn te krijgen’ en ze
als door zijn ogen te zien. Ik geloof dat
het dit gemeenschappelijke perspectief is
waardoor de ‘innerlijke overtuigingen’ tot
stand komen die veel christenen interpreteren
als de stem van God.
Tim Stafford
Uit: Het geheim van Gods vriendschap, Medema
– Vaassen
41

Jezus verbindt
Oud en Nieuw
In Marcus 9 lezen we over de geschiedenis van Jezus’ gedaantewisseling
– verheerlijking – en zijn ontmoeting met Mozes en
Elia. In het nu volgende fragment uit zijn boek Overstag, belicht
de theoloog en predikant Tim Vreugdenhil hoe deze geschiedenis
een verbinding legt tussen het Oude en het Nieuwe Testament.
Mozes en Elia zijn de twee oudtestamentische
giganten. Zij
verpersoonlijken de wet en de
profeten. Maar er is nog meer dat aan
het Oude Testament herinnert. Allereerst
die ‘hoge berg’, die vermoedelijk de berg
Hermon is geweest, de hoogste berg van
Galilea. Andere uitleggers denken aan de
berg Tabor. De exegeet Tom Wright merkt
met een knipoog op dat aangezien de
berg Hermon nogal moeilijk te beklimmen
is, hele massa’s pelgrims een grote
voorkeur voor de Tabor hebben! Tal van
bijbelplaatsen beschrijven het ‘beklimmen
van een berg’ als een letterlijke reis naar
God, een voorbereiding op een persoonlijke
ontmoeting. In Psalm 24 bijvoorbeeld
wordt gevraagd: “Wie mag de berg van
de HEER bestijgen, wie mag staan op zijn
heilige plaats?” En het antwoord: “Wie
reine handen heeft en een zuiver hart, zich
niet inlaat met leugens en niet bedrieglijk
zweert”. Niet iedereen kan of mag zomaar
God ontmoeten! Daar moet je werkelijk
een heilige voor zijn. Op audiëntie gaan
bij God is daarom weggelegd voor weinigen.
Tot dat zeer selecte groepje behoren
Mozes en Elia. Beiden hebben ooit op een
berg God ontmoet. Mozes op de berg Sinaï,
waar hij Gods wet in ontvangst nam
Getuigende levensstijl
Ds. Tim Vreugdenhil
(Exodus 24:9-11). Elia op de berg Horeb,
een van de meest bijzondere verhalen uit
de Bijbel (1 Koningen 19), omdat God daar
niet in donder, vuur of orkaan verschijnt,
maar juist in het gefluister van een zachte
bries. Mozes en Elia hebben allebei de
heerlijkheid van God geproefd. Geproefd
ja. Ik gebruik dat woord expres. Zien is
een groot woord, als het om God gaat.
Mozes en Elia hebben allebei de
heerlijkheid van God geproefd.
Horen en zien vergaan je juist. Mozes en
Elia kunnen je vertellen dat je zintuigen
tekortschieten zodra de levende God zich
aandient. God zie je niet zomaar even
staan. En toch: God ervaren, dat is voor
mensen als Mozes en Elia een geweldige
realiteit geweest.
De glorie van God
Als hier op de top van de Hermon alles
straalt en schittert, komt dat dus voort uit
de aanwezigheid van God. God is present
in al zijn heerlijkheid. Ook Petrus kan niet
zomaar zeggen dat hij op die berg God
gezien heeft. Niet voor niets is een van
Jezus’ eigen woorden: “dat niemand ooit
de Vader heeft gezien” (Johannes 6:46). Wel
is er in Marcus 9 een (ook weer herkenbaar
oudtestamentisch) beeld van God,
een middel waarmee Hij iets van zich laat
merken: de wolk. Het middel waarmee
God zich in het Oude Testament tegelijk
verbergt én openbaart. Een wolk die Petrus
en de anderen overschaduwt. Overschaduwen
in een positieve betekenis:
heel dichtbij komen, koesteren haast.
Juist in het tijdperk van de Verlichting
hebben wij – gelovig of niet – onszelf
aangewend om nogal gemakkelijk God ter
sprake te brengen. Rustig durven mensen
vandaag te stellen dat God helemaal niet
42 43

44
bestaat en even gemakkelijk wordt het
tegendeel beweerd: er is beslist een Iets
daarboven. In menig interview geeft een
bekende Nederlander vandaag zijn of
haar mening over God. Onder christenen
is er vaak een groot gebrek aan diepe
eerbied en werkelijk ontzag voor God.
De God van wie de Bijbel zegt dat
Hij bestaat, is een majesteitelijke,
een glorieuze, een heerlijke God.
Veel christenen (ik zeg het nu maar even
ongenuanceerd) hebben een typisch ‘verlicht’
idee van God: ze zijn nogal kritisch
op Hem. Doet God wel genoeg voor mij,
ervaar ik Hem genoeg, kan Hij zich niet
wat meer en duidelijker laten zien? Dat
mag dan een verlichte houding zijn, het is
vér verwijderd van Gods heerlijkheid... De
God van wie de Bijbel zegt dat Hij bestaat,
is een majesteitelijke, een glorieuze, een
heerlijke God, en wie zoals Petrus alleen
nog maar zijn stem hoort, houdt eerst
maar eens een tijd zijn mond en weet niet
meer wat hij moet zeggen, volledig door
schrik overweldigd (Marcus 9:6).
De glorie van Jezus
Nu wordt van Mozes in de Bijbel verteld
dat zijn gezicht op een bijzondere manier
straalde nadat hij God had gezien. Mogelijk
heeft Elia hetzelfde meegemaakt. In
Marcus 9 is het onmiskenbaar zo dat Jezus
diezelfde glans vertoont voordat God
in een wolk verschijnt. Jezus gaat eerst
uit zichzelf glanzen, zo lezen we, en dan
pas verschijnen Mozes en Elia, volgens
Marcus eveneens in hemelse luister, en
daarna komt dan ook nog God. Hier zit je
bij de kern van dit verhaal, dat als zoveel
passages uit de evangeliën wil prikkelen
tot een antwoord op de vraag: ‘Jezus, wie
is Hij?’ Voor een gemiddelde tijdgenoot
van Jezus – laten we hem Petrus noemen
- is er niemand die dichter bij God komt
dan Mozes en Elia. Van Jezus is dát door
veel mensen ook een tijdlang gedacht en
gezegd: dat Hij de nieuwe Mozes zou zijn
of een uit de dood opgestane Elia. Bizar
moet in de oren van een Israëliet van toen
Jezus’ claim hebben geklonken: “Ik ben
meer dan Elia, ik ben meer dan Mozes.”
(“Mozes heeft gezegd, maar ik zeg u...”)
Jezus’ visie op de wet is radicaler dan
die van Mozes en zijn profetisch spreken
is krachtiger dan dat van Elia. Als Jezus
slechts een wijze rabbi is geweest, kan
men hem niet anders beoordelen dan als
lijdend aan totale zelfoverschatting.
Je kunt geen oprechte jood zijn en ondertussen
van jezelf beweren dat je meer
bent dan Mozes en Elia samen. Deze menselijke
discussie (die zowel toen plaatsvond
alsook vandaag de dag) wordt hier
vanuit de hemel beslist. Dat is de impact
ervan. Mozes en Elia geven Jezus gelijk.
Zij betuigen Hem hun bijval. In deze twee
figuren ontvangt Jezus de verzekering van
wat Hij dagelijks pretendeerde te doen:
het Oude Testament vervullen. Jezus zegt:
“Ik ben het” en Mozes en Elia zeggen
erbij: ‘ja, Hij is het’. En God zelf zet een
uitroepteken: met alle grootheid die Elia
en Mozes eigen is, toch moet je uiteindelijk
niet bij hen zijn. Hun glans is slechts
reflectie van het Licht. Alleen Jezus, zegt
God hier: “Dit is mijn geliefde Zoon, luister
naar Hem!” (Marcus 9:7)
Metamorfose
Hoewel we niet helemaal vat kunnen
krijgen op wat hier gebeurt, kan iedereen
lezen hoe het er staat. Jezus veranderde
voor hun ogen van gedaante. Speciaal
voor mensen uit het tijdperk van de
Verlichting heeft God dat erbij laten zetten:
‘voor hun ogen’. Wat voor je ogen
gebeurt, is een feit, is empirisch vast te
stellen. Zij droomden niet, het zijn ook
niet toevallig de eerste of de laatste zonnestralen
van de dag die Jezus daar op
die top in een bijzondere gloed zetten.
Nee, met hun ogen zien de leerlingen
een andere, een stralende, een glorieuze
Jezus. Voor hun ogen veranderde Hij van
gedaante. Even wordt het Pasen al, daar
boven op die berg. En het kan niet anders
of wat Marcus hier noteert, is een ooggetuigenverslag
van Petrus: “Ik kan je niet
vertellen hoe wit dat wit die ochtend was,
geen enkele wolwasser, geen wasmachine,
geen wasmiddel krijgt dat voor elkaar.
Witter dan wit en stralend schoon!” (Marcus
9:3).
Het Nieuwe Testament is er duidelijk over
dat datgene wat wij hier buitengewoon
en bijzonder vinden – iemand die straalt
en blinkt – in feite de normale situatie is.
Dat het licht van God zo verschrikkelijk
opvalt, komt doordat wij leven in een
donkere wereld. De ware, de echte verlichting
in deze wereld is God en dan niet
de kennis óver God, maar zoals de Bijbel
zegt de kennismaking met Gods luister,
die afstraalt van het gezicht van Jezus
Christus (2 Korintiërs 4:6). Wat Jezus hier
overkomt, laat zien dat Hij God is. In Hem
schittert Gods luister, Hij is Gods evenbeeld
(Hebreeën 1:3). Waar de hemel zelf,
de sterren, de oceanen en de bergen een
klein beetje van Gods glorie vertellen, vertelt
Jezus het complete verhaal. Hij is de
glorie van God. Hij is van een andere orde
dan Mozes en Elia. Zelfs de grote Mozes,
zelfs de gigant Elia hebben in hun leven
verlangd om Gods heerlijkheid te zien. Nu
wordt hun verlangen vervuld. Nu zien ze
God van aangezicht tot aangezicht. Nu
zien ze Gods glorie in Jezus.
Beeld van God
Misschien is het meest vreemde aan dit
verhaal nog wel dat het maar van korte
duur was. Het houdt weer op, de glans
verdwijnt. Het lijkt het gewone leven wel!
Hoogtepunten duren vaak te kort. En bij
de weg terug naar beneden verbiedt Jezus
zijn leerlingen te vertellen wat er gebeurd
is, totdat de Mensenzoon uit de dood
zou zijn opgestaan. Daarin zit meteen
ook de oplossing van het raadsel. In dat
Getuigende levensstijl
verschrikkelijke, dat harde en vreeswekkende
woord: ‘dood’. De Bijbel spreekt
zo vol afkeer over doodgaan, omdat dat
wat dood is, een vloek is voor Gods naam.
Ooit goed naar een dode bloem gekeken?
Of naar een dood dier? Of naar een dode,
een mens? Wie zulke beelden op zijn
netvlies heeft staan, weet hoe de dood in
niets te maken heeft met het weerspiegelen
van Gods glorie. Te midden van de
dode mensen, dode dieren, dode dingen
lijkt er geen Schepper te bestaan, daar
wordt het falen van die Schepper keihard
aangetoond. Juist daarvoor komt Jezus.
Jezus’ visie op de wet is radicaler dan
die van Mozes en zijn profetisch
spreken is krachtiger dan dat van Elia.
Niet om alleen maar Gods glorie te weerspiegelen
en ons daarmee te imponeren!
Wat Hem op die berg overkwam, dat
kende Hij al uit ervaring, van eeuwigheid
zelfs. Hij was weer heel even thuis, in de
hemelse heerlijkheid, zoals elk gebed tot
zijn Vader voor Hem thuiskomen was.
Jezus kwam nu juist om Gods glorie op
aarde te herstellen. Geen godsdienst
in de wereld heeft zo’n pessimistisch
mensbeeld als het christendom: dat wij
allemaal doodgaan, maakt dit hele leven
zin- en doelloos. En tegelijk heeft geen
godsdienst in de wereld zo’n hoog ideaal:
juist de mens is bedoeld om Gods glorie te
weerspiegelen. Jij leeft zodat mensen aan
jouw lichaam, jouw ziel, jouw manier van
praten, denken, voelen, leven, jouw relaties,
jouw prestaties kunnen zien dat er
een glorieuze God bestaat. Beeld van God
te zijn, Gods glorie te weerspiegelen, is
volgens de Bijbel het doel van ieder mens.
N.T. Wright zegt ergens: “Voor de bijbelschrijvers
is mens zijn een glorieus iets,
en Jezus’ perfecte mens zijn is het model
45

voor de glorie waarin al zijn mensen eens
op een dag zullen delen.”
Onderweg naar Golgota
Hoe doet Jezus dat? Hoe herstelt Hij Gods
glorie? Wat op de berg Hermon gebeurt,
is niet het enige en niet het laatste. De
Bijbel neemt je mee naar een andere
top. Nu is het meer een heuvel, dicht bij
Jeruzalem. We staan opeens op Golgota.
Ook daar verandert Jezus voor je ogen
van gedaante. Hier op de berg is Jezus
verheerlijkt in zijn glorie; daar op de
heuvel is Hij vernederd in zijn schande.
Hier glanzen zijn kleren stralend wit; daar
zijn ze Hem van het lijf gescheurd. Hier
wordt Hij geflankeerd door Israëls helden,
Mozes en Elia; daar hangt Hij tussen het
uitschot, twee anonieme misdadigers.
Mozes en Elia spraken met Jezus
over zijn naderende einde.
Ze spreken Hem moed in, met het
oog op zijn lijden en zijn dood.
Daarover is het gesprek gegaan.
Hier wil Petrus drie tenten opslaan en
Jezus zegt nee; daar laat Pilatus drie kruisen
optrekken en zegt Jezus ja. Hier op de
berg overschaduwt Gods witte wolk het
toneel, daar op de heuvel komt duisternis
over het land. Hier roept Petrus uit hoe
goed het is dat hij erbij is; daar verbergt
dezelfde Petrus zich vol schaamte en wil
hij Jezus niet kennen. Hier verklaart God
zelf dat deze Jezus zijn geliefde Zoon is;
daar zwijgt God in alle talen en roept
achteraf alleen een Romeinse soldaat het.
De berg der verheerlijking verklaart de
galgenheuvel en andersom: Golgota hoort
bij Hermon. Misschien snap je beide toppen
op zichzelf niet. Maar zet ze nu eens
naast elkaar. Mozes en Elia spraken met
Jezus over zijn naderende einde. Ze spre-
ken Hem moed in, met het oog op zijn lijden
en zijn dood. Daarover is het gesprek
gegaan (vergelijk Lucas 9:31: “Ze spraken
over het levenseinde dat Hij in Jeruzalem
zou moeten volbrengen.”) Ook als Jezus
op Golgota dodelijk eenzaam is, werpen
Mozes en Elia hun schaduw vooruit. Want
de wet zegt dat dit moest gebeuren. En
de profeten zeggen dat dit zou gebeuren.
Mozes haakt hier af, geen wet kan dit
volbrengen. Elia verschijnt hier niet, geen
profeet die wat kan doen.
In Jezus voert God zelf het gevecht. Legt
Hij zijn glorie af. Het woord dat ons verlichtingstijdperk
typeert, is veelzeggend:
godsverduistering. Dat is dat ik God nergens
meer kan waarnemen in dit leven.
Juist dat probleem lost Jezus op. God ondergaat
aan den lijve waar Petrus al bang
voor was: dat de heerlijkheid voorbijgaat,
dat God weer verdwijnt, dat ik straks
dus weer alleen ben, dat er uiteindelijk
niemand voor me is, dat geen wet, geen
profeet, geen God me kan en wil helpen.
Het Evangelie is dat Jezus geen tent nodig
heeft, maar in levenden lijve Gods tent
is... om onder ons te wonen. Het Evangelie
is dat juist omdat Jezus de heuveltop
beklom waar God niet is, ik nu de berg
mag opgaan waar God wel is. De bijzondere
glans van dit verhaal zet ten slotte
mijn leven in een heel nieuw licht.
Het licht gaat aan
Drie dingen ten slotte als toepassing. Drie
dingen over Jezus als het startpunt, het
richtpunt en het eindpunt van alle verlichting.
* Geen gebeurtenis uit het leven van Jezus
heeft Petrus meer veranderd dan deze. In
de beide brieven die er van hem in de Bijbel
staan, staat slecht één verwijzing naar
iets dat hij met Jezus heeft meegemaakt:
“Toen wij u de glorierijke komst van onze
Heer Jezus Christus verkondigden, baseerden
wij ons niet op vernuftige verzinsels – integendeel,
wij hebben met eigen ogen zijn
grootheid gezien. Want Hij ontving van God,
de Vader, eer en luister, toen de stem van de
majesteitelijke luister tegen Hem zei: “Dit is
mijn geliefde zoon, in Hem vind Ik vreugde.”
Die stem hebben wij zelf uit de hemel horen
klinken, toen wij met Hem op de heilige berg
waren. Ons vertrouwen in de woorden van
de profeten [lees: Mozes en Elia!] is daardoor
alleen maar toegenomen. U doet er goed
aan uw aandacht altijd daarop gericht te
houden, als op een lamp die in een donkere
ruimte schijnt...” (2 Petrus 1:16-19).
Hier is Petrus werkelijk het licht opgegaan
en hij adviseert hetzelfde aan jou:
gebruik deze gebeurtenis als een lamp,
als openbaring. Begin niet met de wet en
evenmin met de profeten. Start bij Jezus,
ontdek wie Hij is. En krijg dan daardoor
ook vertrouwen in Mozes, Elia en de anderen.
* Echte verlichting is in dit universum
alleen te vinden bij Jezus. Alleen bij zijn
licht (dat is gewoon: bij wie Hij is) ontdek
ik wat Petrus op die berg ontdekte: dat ik
slechter ben dan ikzelf dacht (als God zich
vertoont, ben ik nergens) en meer geliefd
door God dan ik durfde hopen (als God
zich vertoont, mag ik er zijn). Ik kan de
berg van de Heer niet op en desondanks
neemt Jezus mij mee omhoog. De Bijbel
vertelt een verhaal over elk mens van
toenemende verlichting: hoe meer je de
luister van de Heer aanschouwt, hoe meer
je zelf gaat stralen (2 Korintiërs 3:18). Het
leven van Mozes en Elia was bijzonder,
maar het kan je op geen enkele manier
veranderen. Het leven van Jezus kan dat
wel. Het evangelie gaat over verstand en
hart, woorden en daden.
* Petrus is echt menselijk: hij was daar
het liefst de rest van zijn leven boven op
die berg gebleven. Hij had het liefst Jezus,
Mozes en Elia in tenten gestopt, ze ‘opgeborgen’
om ze af en toe even tevoorschijn
te halen, op te poetsen en te koesteren.
Dat is begrijpelijk, maar het is ook religie:
naar menselijk inzicht God hanteren.
Getuigende levensstijl
Jezus brengt het Evangelie. Hij gaat letterlijk
en figuurlijk naar beneden. Jezus is –
God zij dank – niet boven gebleven, maar
Hij kwam naar beneden. Naar waar de
mensen zijn, met hun nood, hun pijn, hun
honger en hun tranen. Dat de hemel vol
is van Gods glorie is een feit. Dat de aarde
dat moet worden, is Gods diepe verlangen
en Hij zal niet rusten voordat de dag aanbreekt
dat elk oog Jezus zal zien.
Bijbelleessuggestie:
Marcus 9:2-10
Om over na te denken / gespreksvraag:
Is jouw levensverhaal er een van toenemende
verduistering of verlichting (of
misschien wel allebei)? Betrek 2 Korintiers
3:18 erbij: “Wij zullen meer en meer
veranderd worden”. Zou je dat willen en hoe
verloopt dat proces?
GROEI – JAARGANG 2009 – NR. 4
Dit artikel komt uit Overstag
(Van Wijnen – Franeker,
150 pag., €14,95,
ISBN 9789051943351) en
is met toestemming van
de uitgever overgenomen.
Tim Vreugdenhil (1975) is
theoloog en predikant van de Stadshartkerk
Amstelveen.
46 47
Info
Citaat
Gelovigen moeten spreken als de Schrift
spreekt, maar zouden moeten zwijgen
als de Schrift zwijgt. Als God niet
uitlegt waarom bepaalde gebeurtenissen
plaatsvinden, kunnen we maar beter
ophouden een verklaring te zoeken.
Drs. Aad Kamsteeg
Uit: De leeuw is gevaarlijk maar goed,
Van Wijnen – Franeker

48
Ik merk dat de Bijbel in het leven van
veel christenen een vrij kleine plaats
heeft. Dat verontrust me.
Tijd nemen om te
luisteren naar God
Zo begint Herman van Wijngaarden
een van de hoofdstukken in zijn
boekje Leer Me Lezen – Hoe de Bijbel
opengaat. Het boekje is in de eerste plaats
bedoeld voor jongeren, maar gaat over
een manier van bijbellezen waarmee volwassenen
net zo goed hun voordeel kunnen
doen. Jongeren helpen en stimuleren
Toerusting
Herman van Wijngaarden in gesprek met redactie
‘Er zijn mensen die elke dag weer enthousiast hun bijbel pakken en de
tijd nemen om te luisteren naar de woorden van God. Toch hebben de
meeste bijbellezers er moeite mee. Misschien herken je dat wel: enthousiast
nam je je voor om er elke dag (of in ieder geval regelmatig) even
voor te gaan zitten. Maar twee maanden later kom je erachter dat er van
de goede gewoonte weinig is overgebleven… Gek eigenlijk, toch? Hoe
kan het nou dat je er moeite mee hebt om bijbel te lezen?’
bij het lezen van de Bijbel is een van de
passies van Herman van Wijngaarden. Hij
schreef veel bijbelstudies voor het HGJBjongerenblad
Cruciaal en redigeerde verschillende
veelverkochte bijbeldagboeken
voor tieners en jongeren.
De redactie van GROEI legde hem een
aantal vragen voor – over de plaats van
de Bijbel in het leven van een christen,
over bijbellezen in de praktijk en over zijn
eigen omgang met de Bijbel…
Enthousiast over de Bijbel
Je bent ‘professioneel’ heel veel bezig met de
Bijbel, vooral ook door je werk bij de jeugdorganisatie
HGJB. Wat is je persoonlijke
motivatie daarvoor? Of anders gezegd: wat
heb je zelf met de Bijbel?
Ik ben opgegroeid met het besef dat de
Bijbel een heel belangrijk boek is – omdat
God daardoor tot ons spreekt. Al
toen ik 17 of 18 was, vroeg ik voor m’n
verjaardag de Kanttekeningen bij de Statenvertaling,
omdat ik de Bijbel beter wilde
begrijpen. Dat betekende alleen nog niet
dat ik het ook ‘leuk’ vond om in de Bijbel
te lezen, ik deed het vooral uit plichtsbesef.
Met een gevoel van bevreemding
kon ik bijvoorbeeld Psalm 119 lezen: wat
heeft die man toch met de wet, met Gods
Woord? Neem bijvoorbeeld vers 131: “Ik
doe mijn mond wijd open en hijg, want ik
verlang naar Uw geboden”. Dat iemand
zó enthousiast is over de Bijbel, dat kon
ik me nauwelijks voorstellen. Maar door
de jaren heen ben ik daar meer van gaan
begrijpen. Ik heb gemerkt dat God door
zijn Woord echt persoonlijk tot mij wil
49

spreken. Als het bijbellezen er bijvoorbeeld
in een bepaalde periode te veel bij
inschiet, ga ik het missen. Dan ontstaat
er inderdaad iets van dat verlangen waarover
Psalm 119 het heeft.
Wat mij óók motiveert, is dat de Bijbel
heel wat toegankelijker is dan ikzelf vaak
heb gedacht. Bepaalde bijbelboeken hebben
de naam dat ze ‘heel moeilijk’ zijn en
die sloeg ik daarom dus maar over. Maar
als ik er dan tóch een keer aan begon,
ontdekte ik elke keer dat ik ook hier wat
De Bijbel is heel wat toegankelijker
dan ikzelf vaak heb gedacht.
aan had voor m’n eigen geloofsleven. Niet
dat ik het dan per se makkelijk vond of
zo, maar als ik er mijn best voor deed (dat
mag je toch van een bijbellezer verwachten)
werd ik eigenlijk nooit teleurgesteld.
Juist ook door de zogenaamde ‘moeilijke’
of ‘oninteressante’ gedeelten’ wil God iets
tegen mij zeggen. Ik vind het mooi als ik
daarvan iets kan laten zien aan anderen.
Ondertussen merk ik dat de Bijbel in het
leven van veel christenen een vrij kleine
plaats heeft. Dat verontrust me eigenlijk
wel. Onlangs hoorde ik een preek waarin
een predikant het heel scherp zei: ‘Als
je niet geïnteresseerd bent in de Bijbel,
betekent dat waarschijnlijk dat je óók
niet geïnteresseerd bent in God.’ Dat is
misschien wat kort door de bocht, maar ik
ben bang dat die stelling in veel gevallen
waar is.
In Leer Me Lezen heb je het over jongeren
die er moeite mee hebben om bijbel te lezen.
Kom je die jongeren veel tegen?
Als HGJB hebben we daar een paar jaar
geleden onderzoek naar gedaan onder
ruim driehonderd kerkelijk meelevende
tieners en jongeren. Op de vraag of ze
tevreden waren met de manier waarop ze
de Bijbel lezen, antwoordde ruim zestig
procent met ‘Nee’. Een grote groep deed
het helemaal niet of nauwelijks. Jongeren
die zeiden wél regelmatig in de Bijbel te
lezen, klaagden erover dat ze meer ‘persoonlijk
geraakt’ zouden willen worden
en meer ‘nieuwe dingen (voor zichzelf)
willen ontdekken’. Voor ons als HGJB was
dat een signaal dat er op dit terrein nog
heel wat te winnen is. Ik denk trouwens
dat de praktijk onder volwassenen niet
veel anders zal zijn.
Gebrek aan geloof
Waar komt die moeite met het bijbellezen
vandaan, denk je? Kun je daar wat meer
over zeggen?
Allereerst moet je natuurlijk erkennen dat
de Bijbel geen ‘simpel’ boek is. Het is een
boek met een diepe inhoud, geschreven
in een heel andere tijd en cultuur dan de
onze. Dat het dan moeite kost om hem
te lezen, is begrijpelijk. Het vraagt dat je
erin wilt investeren – tijd en energie. Dat
is dan tegelijk ook het diepere probleem
achter onze moeite. In Leer Me Lezen heb
ik dat zó omschreven: ‘Wat ons belemmert,
zijn vaak deze drie dingen: gebrek
aan tijd, gebrek aan zin en gebrek aan
geloof.’ Waarbij natuurlijk vooral dat laatste
belangrijk is. Als we werkelijk zouden
geloven dat God door de Bijbel persoonlijk
tot ons wil spreken, zouden we er veel
intensiever mee bezig zijn.
Geloven we dat dan niet? Dat is toch de
belangrijkste vooronderstelling bij het lezen
van de Bijbel, het geloof dat God door de
Bijbel tot ons spreekt?
Dat is waar, maar in de praktijk ligt dat
tegenwoordig heel ingewikkeld. Volgens
mij kun je gerust zeggen dat er een groot
probleem is als het gaat om het gezag van
de Bijbel. Van de tijd dat ik op de Evangelische
Hogeschool zat, zo’n vijfentwintig
jaar geleden, herinner ik me dat we elkaar
in discussies voortdurend de vraag
voorhielden: ‘Waar staat dat?’ Als je kon
aantonen dat iets in de Bijbel stond, was
het pleit beslecht. Tegenwoordig is dat
allemaal veel ingewikkelder. Nu gaat het
er niet meer om wat er in de Bijbel staat,
maar wat het met je doet. Als jij ergens
een goed gevoel bij hebt, dan is dat voor
jou de waarheid en hoeven we het verder
nergens meer over te hebben.
Ook onder orthodoxe christenen kom je
dat steeds meer tegen. Ik denk aan gesprekken
die ik de afgelopen periode over
een bepaald ethisch onderwerp had. Ik
probeerde vanuit de Bijbel te argumenteren
en verwachtte dat men met een
bijbels tegenargument zou komen. Maar
ik merkte dat men daar helemaal geen
behoefte aan had. Wat de Bijbel zegt,
deed er niet zoveel toe, want ‘iedereen
heeft tenslotte zijn eigen interpretatie
daarvan’. Of zoals iemand het zei: iedereen
heeft zijn eigen waarheid. Maar als
je het zo bekijkt, is bijbellezen natuurlijk
helemaal niet spannend. De Bijbel kan je
dan hoogstens nog inspireren, maar echt
gezaghebbend is hij niet meer.
Daarmee wil ik niet zeggen dat we terug
moeten naar vijfentwintig jaar geleden.
Want toen gingen we er soms wel héél
makkelijk mee om: zo staat het in de
Bijbel, klaar uit. De Engelse theoloog
Tom Wright heeft daar heel interessante
dingen over gezegd. De Bijbel is te veel
gezien als louter een verzameling ‘informatie
over God en zijn koninkrijk’. Maar
Gods woorden zijn niet alleen bedoeld
om informatie over te dragen, ze willen
vooral een relatie tot stand brengen. Telkens
wanneer de Bijbel opengaat, wil God
persoonlijk iets tegen jou zeggen. Door
zijn woorden wil Hij jouw leven veranderen
en zijn koninkrijk realiseren. Als je dát
gelooft, dan wordt bijbellezen pas echt
spannend. Dan gaat het dus zowel om
wat er staat als om wat het met jou doet.
Op een bepaalde manier lijkt dat toch weer
heel vanzelfsprekend…
Toch is het dat niet. Veel christenen lezen
wel in de Bijbel, maar halen er op z’n
best alleen ‘informatie over God en zijn
Toerusting
koninkrijk’ uit. Het doet ze niks. Of anders
gezegd: ze weten niet wat ze ermee
moeten. Dat herken ik bij mezelf ook wel.
Als je voor de zoveelste keer de geschiedenis
van de storm op het meer leest, valt
het niet mee om antwoord te geven op
de vraag: wat wil God daarmee nu op
Gods woorden zijn niet alleen bedoeld
om informatie over te dragen, ze willen
vooral een relatie tot stand brengen.
dit moment tegen mij persoonlijk zeggen?
Oké, God is machtig, maar dat kan
‘informatie’ zijn die je nauwelijks meer
raakt. Dat is dus ook de klacht van veel
jongeren: ik zou meer persoonlijk geraakt
willen worden.
SOLVAT-methode
Hoe spelen jullie bij de HGJB op die behoefte
in?
Als HGJB hebben we daarvoor de SOLVATmethode
ontwikkeld. Of eigenlijk bedoelden
we SOLVAT alleen maar als ezelsbruggetje
om zes stappen te onthouden die
volgens ons van belang zijn als je gaat
bijbellezen: Stil worden; Open handen;
Lezen; Vragen stellen; Antwoorden en
Toepassen. Het grappige is dat jongeren
het toen over ‘de SOLVAT-methode’ gingen
hebben en toen zijn we het zelf ook maar
zo gaan noemen.
Typerend voor de SOLVAT-methode is
vooral de stap van vragen stellen. Bijbellezen
is in gesprek gaan met de Bijbel,
of beter: met God door middel van de
Bijbel. En dat in gesprek gaan, doe je
door vragen te stellen. Als je bijvoorbeeld
zomaar een psalm leest, is de kans groot
dat je niet weet wat je ermee moet. Je
‘hangt erboven’ en het raakt je gewoon
niet. Maar als je jezelf dan dwingt om een
bepaalde vraag te beantwoorden, raak
je als vanzelf gefocust. Dat kan een heel
simpele vraag zijn, zoals: welk vers in
50 51

52
deze psalm spreekt me het meest aan? Of:
wat zegt deze psalm me over God? Lees
je een gedeelte uit de evangeliën, dan kun
je de vraag stellen: hoe zou ik gereageerd
hebben als ik hierbij aanwezig was geweest?
Op deze manier hebben we tien
‘leessleutels’ geformuleerd die helpen om
vragen te stellen aan een bijbelgedeelte.
Het vraagt een investering van je, maar
als je zo met de Bijbel omgaat, ga je als
vanzelf in gesprek met de Bijbel. Dan gaat
de Bijbel ook wat ‘terugzeggen’. Volgens
mij mag je zeggen: dan gaat God door de
Bijbel tot je spreken.
Op het moment dat jij de Bijbel
opendoet, wil God daardoor
iets tegen jou zeggen.
Dat vraagt een actieve houding.
Info
Is dat dan vooral een kwestie van een methode?
Uiteindelijk niet, natuurlijk. Je kunt ook
zonder onze leessleutels met zegen bijbellezen.
Maar deze methode helpt wel om
je bewust te zijn van bepaalde basisprin-
Herman van Wijngaarden is stafmedewerker
van de jeugdorganisatie HGJB en eindredacteur
van een aantal dagboeken voor jongeren
en tieners. Een uiteenzetting van de SOLVATmethode
is te vinden in Leer Me Lezen – Hoe
de Bijbel opengaat, (Jes! – Zoetermeer, 56
pag. € 6,00, ISBN 9789023924333).
De HGJB heeft inmiddels verschillende
dagboekjes op de markt gebracht die uitgaan
van de SOLVAT-methode. Elk boekje biedt
materiaal voor vier weken. Titels zijn: Prik-
cipes als het gaat om het lezen van Gods
Woord. Op het moment dat jij de Bijbel
opendoet, wil God daardoor iets tegen jou
zeggen. Dat vraagt een actieve houding,
waarin je persoonlijk een gesprek aangaat
met wat je leest. Dáár gaat het om. Het
gaat uit van de overtuiging dat het in de
Bijbel niet alleen gaat om Gods woorden
over zijn koninkrijk. Het is een van de
belangrijkste middelen waardoor God zijn
koninkrijk realiseert. Zoals Tom Wright
het zegt: het is gezag in actie!
Om over na te denken / gespreksvraag:
1. Lees Psalm 119:129-136 en stel jezelf
de volgende vier B-vragen (dit is een
van de leessleutels in Leer Me Lezen).
- Wat wil ik leren van dit gedeelte (bedenken)?
- Waarvoor wil ik God – naar aanleiding
van dit gedeelte – bedanken?
- Wat wil ik God – naar aanleiding van
dit gedeelte - belijden?
- Waarvoor wil ik – naar aanleiding van
dit gedeelte - bidden?
2. Zet op een rij wat de dichter doet /
heeft gedaan / wil doen. In welke actie/
handeling herken je jezelf het meest? In
welke het minst?
GROEI – JAARGANG 2009 – NR. 4
kels; Triggers; Kickers; Klinkers. Kijk voor meer
informatie op www.hgjb.nl of bij de aanbevolen
boeken op pagina 72.
Bij uitgeverij Boekencentrum (Zoetermeer)
verschenen nog de volgende titels: Daar vraag
je wat; Als je het zo bekijkt; Een kwestie van
elke dag; En nu de Bijbel! Het laatst verschenen
dagboekje (najaar 2009) heet dagboekje
That’s it – geloven voor tieners (30 dagen over
de Apostolische Geloofsbelijdenis, 30 over
het Onze Vader en 30 over de Tien Geboden).
Bruiswater
Monique Samuel (1989)
schreef een bundel met
veertig columns, verhalen,
gedichten en korte,
pittige bijbelstudies.
Haar stijl is uniek en
verfrissend. Op originele, niet geforceerde wijze,
gaat ze in op aspecten van geloof, zoals twijfel,
de zoektocht naar waarheid, leren omgaan met
de Bijbel, de betekenis van gebed, Jezus volgen
in onze tijd, christen zijn samen met anderen,
vragen over zingeving en identiteit. Het boek
is vooral gericht op jongeren, en op hen die
nog op zoek zijn en willen ontdekken waarom
geloven te maken heeft met een bruisende en
realistische manier van leven.
Yes – Zoetermeer | 184 pag. | € 13,90 |
ISBN 9789023923596
Leer & Lees Bijbel
Naast de ruim vijftig
verhalen uit het
Oude en het Nieuwe
Testament is gekozen
voor beperkte maar
extra informatie bij
ieder verhaal. De auteur
Sophie Piper hoopt op
deze manier de geschiedenis en achtergronden
van die tijd ook dichterbij te halen voor het
kind. Het maakt de overgang van het Oude
naar het Nieuwe Testament ook duidelijker. De
duidelijke en speelse illustraties zijn van de
hand van Anthony Lewis.
Ark Media – Amsterdam | 383 pag. | € 23,50 |
ISBN 9789033830570
Het geheim van Gods
vriendschap
In dit realistische boek benadrukt Tim Stafford
dat relaties en vriendschap niet vanzelf
komen. In onderlinge relaties houdt het in dat
je met elkaar praat, levensverhalen uitwisselt,
samen dingen doet en beleeft, samen met
anderen aan een project werkt en mensen in
allerlei situaties meemaakt. Wanneer we God
(beter) willen leren kennen betekent het dat
we ons leven met Hem willen leren delen. Dat
Boeksignalement
we willen ontdekken
wie Hij is, wat Hij over
zichzelf zegt en wat een
dagelijkse omgang met
Hem inhoudt. God wil
gekend worden en verlangt
naar een persoonlijke
relatie waarbij we
zijn stem leren verstaan
en hierop gaan antwoorden in het vertrouwen
dat de relatie zal groeien en winnen aan
diepte en betekenis.
Medema – Vaassen | 126 pag. | € 10,95 |
ISBN 9789063535513
De vrijgevige God
Na de bestseller In alle
redelijkheid verscheen
een tweede boek
van Tim Keller in het
Nederlands taalgebied
bij dezelfde uitgever. De
ondertitel is: Recht naar
het hart van het christelijk
geloof. De inhoud is
niet alleen boeiend voor
mensen die meer willen weten over Christus en
het christelijk geloof, maar ook voor mensen
die er wel mee vertrouwd zijn maar nog met
vragen leven of voor wie het wat ‘weggezakt’
is. Voor iedereen die verlangt naar een goed
zicht op de kern van het geloof en naar geloofszekerheid
of het opnieuw geraakt worden
door het Evangelie, is dit een aanrader. De auteur
werkt de gelijkenis van de verloren zoon
(uit Lucas) uit, maar zoals hij het zelf liever
verwoordt: de gelijkenis van twee verloren zonen,
want die twee (citaat): “staan voor twee
manieren om van God vervreemd te raken en
twee manieren om toegang te zoeken tot het
koninkrijk van de hemel” en “Jezus’ oproep
is niet zozeer tot morele outsiders als wel tot
morele insiders gericht” (pag. 13 en 15).
Niet alleen opstandige rebellie kan een oorzaak
zijn, ook trotse zelfhandhaving en eigen
gerechtigheid die aan het ‘leren ontvangen en
leven uit genade voorbij gaat’.
Van Wijnen – Franeker | 110 pag. | € 12,95 |
ISBN 9789051943542
53

Groeien
in geloof
Het eerste stuk gereedschap dat
God heeft gegeven om ons geloof
te versterken, is de Bijbel. Het is
noodzakelijk voor onze geestelijke groei.
Zelfs zo noodzakelijk dat blijvende geestelijke
groei onmogelijk is zonder Bijbel. Als
ons geloof niet geworteld is in de Bijbel,
zal het verwelken als een plant die uit de
grond is getrokken. Alleen een sterk geloof,
dat gebaseerd is op Gods Woord, zal
ons beschermen tegen verleiding en twijfel.
Zonder dat zullen we “stuurloos ronddobberen
en met elke wind meewaaien, met
wat er maar verkondigd wordt door mensen
die tot alles in staat zijn wanneer ze anderen
listig en doortrapt op een dwaalspoor willen
brengen” (Efeziërs 4:14).
Wil je dat je geloof groeit? Laat de Bijbel
je verstand en ziel dan gaan verzadigen.
Een van de herinneringen aan mijn moeder
die mij het meest bijblijft, is dat zij
rustig in haar lievelingsstoel zit, iedere
dag weer lezend uit haar versleten bijbel.
Dat was haar gewoonte tot aan het eind
van haar leven en daardoor had zij zo’n
onwankelbaar geloof. De Bijbel zegt: “Zo
is dan het geloof uit het horen, en het horen
door het woord van Christus” (Romeinen
10:17). Geloof ontstaat niet zomaar, het
groeit als het in de vruchtbare grond van
Gods Woord is geplant.
Beschouw het niet als vanzelfsprekend
dat je een bijbel hebt! Want eeuwenlang
hadden de gewone gelovigen geen
Persoonlijk bijbellezen
Dr. Billy Graham
“Mijn geloof is zo zwak,” schreef een man mij laatst, “ik wil graag
een sterk geloof, maar hoe kom ik daaraan?” Deze noodkreet zouden
ontelbaar veel christenen hebben kunnen slaken. Is een sterk geloof
alleen maar weggelegd voor een paar speciale mensen, vragen ze
zich af. Betekent geloven dat we onze twijfels buitensluiten en net
doen of ze niet bestaan? Kan geloof echt groeien en sterker worden?
Het antwoord op deze laatste vraag is: ja, want God wil dat ons
geloof sterker wordt. Hij heeft ons de middelen gegeven om dit te
bereiken. Het zijn de gereedschappen in de handen van een goede
timmerman, die het hem mogelijk maken om zelfs van het grofste
stuk hout iets handigs en moois te maken.
toegang tot de Bijbel. Bijbels moesten
nauwkeurig met de hand worden overgeschreven
en waren heel kostbaar. Voor de
meeste mensen was de enige manier om
toegang tot de Bijbel te krijgen, te luisteren
als er in de kerk uit werd voorgelezen.
De uitvinding van de boekdrukkunst heeft
Als ons geloof niet geworteld is in de
Bijbel, zal het verwelken als een plant
die uit de grond is getrokken.
dat helemaal veranderd en vandaag is
de Bijbel in verschillende vertalingen en
honderden talen beschikbaar over heel de
wereld en zelfs op het internet. Ondanks
dat ben ik bang dat het grootste deel van
de Bijbel ongeopend en ongelezen blijft.
Laat dit bij jou niet zo zijn!
De kracht van Gods Woord
Waarom is de Bijbel van cruciaal belang
voor onze geestelijke ontwikkeling?
Omdat er kracht ligt in Gods Woord, de
kracht om ons leven te veranderen. “Is
mijn woord niet als een vuur, als een hamer
die een rots verbrijzelt? – spreekt de Heer”
(Jeremia 23:29).
God sprak en de hemelen kregen hun
vorm. God sprak en de Rode Zee spleet
54
54
55

uiteen zodat de Israëlieten konden ontsnappen
uit de slavernij. God sprak en
Jezus Christus stond op uit de dood. God
sprak en Saulus, de haatdragende vervolger,
werd bekeerd en werd Paulus de
apostel. Jazeker, er is kracht in het Woord
van God. Als ik uit de Bijbel citeer in mijn
preken, weet ik dat de heilige Geest die
woorden zal nemen en ze op bovennatuurlijke
wijze zal gebruiken om overtuiging
en nieuw leven aan anderen te geven
(…) Verschillende menselijke auteurs
hebben hem geschreven, maar achter
hen stond een andere Auteur: de Geest
van God. Zelfs als ze zich er niet volledig
van bewust waren, leidde God hen,
zodat wat ze schreven, niet alleen hun
eigen woorden waren, maar Gods Woord.
De Bijbel is niet zomaar een verzameling
van menselijke ideeën over God, of een
gids om te leven die mensen door de
eeuwen heen ontwikkeld hebben.
De apostel Petrus schreef: “Besef daarbij
vooral dat geen enkele profetie uit de Schrift
een eigenmachtige uitleg toelaat, want nooit
is een profetie voortgekomen uit menselijk
initiatief: mensen die namens God spraken,
werden daartoe altijd gedreven door de heilige
Geest” (2 Petrus 1:20-21). God wilde in
begrijpelijke woorden tot ons spreken en
de Bijbel bevat die woorden.
De Bijbel is niet zomaar een verzameling
van menselijke ideeën over God, of een
gids om te leven die mensen door de eeuwen
heen ontwikkeld hebben. De Bijbel
is het Woord van God en dat maakt hem
een compleet ander boek. Dit betekent
dat de Bijbel onze autoriteit is, in alles
waar hij over schrijft. Dit betekent dat de
Bijbel onze gids is, die ons laat zien hoe
we moeten leven. Maar het belangrijkste
is dat dit betekent dat de Bijbel onze instructeur
is, die ons onderwijst over God
en zijn reddingsplan in Christus. Het Oude
Testament wijst naar Christus’ komst en
het Nieuwe Testament vertelt van zijn
komst. Van Genesis tot Openbaring zien
we het ontvouwen van Gods plan. Zijn
plan om de verloren mensheid voor Hemzelf
terug te winnen. Het centrale thema
van de Bijbel is verlossing en de centrale
persoon in de Bijbel is Jezus Christus.
De Bijbel is Gods geschenk aan ons. Hij
kwam van God en wijst naar God. De Bijbel
zegt over zichzelf: “Elke schrifttekst is
door God geïnspireerd en kan gebruikt worden
om onderricht te geven, om dwalingen
en fouten te weerleggen, en om op te voeden
tot een deugdzaam leven, zodat een dienaar
van God voor zijn taak berekend is en voor
elk goed doel volledig is toegerust” (2 Timoteüs
3:16-17).
Twijfel?
We moeten niet raar staan te kijken als
Satan ons ervan probeert te overtuigen
dat de Bijbel Gods Woord niet is. De eerste
vraag in de Bijbel kwam uit de mond
van Satan. Hij betwijfelde wat God Adam
en Eva gezegd had: “Is het waar dat God
gezegd heeft... ?” (Genesis 3:1). Vervolgens
werd hij brutaler door eenvoudig te ontkennen
wat God had gezegd: “Jullie zullen
helemaal niet sterven” (Genesis 3:4). Na die
donkere dag in de tuin van Eden is het
nog altijd een van Satans meest gebruikte
strategieën om ons te laten twijfelen
aan de waarheid en het gezag van Gods
Woord.
In de zomer van 1949 waren mijn team
en ik ons aan het voorbereiden voor de
meest intensieve evangelisatieactie die
we ooit hadden ondernomen in heel Los
Angeles in Californië. (…) Enkele weken
voordat de evangelisatieactie van
start zou gaan, kwam ik in de grootste
geloofscrisis die ik ooit heb gehad. Een
paar maanden daarvoor was een collegaevangelist
die ik erg hoog had, twijfels
begonnen te uiten over de Bijbel. Hij
drong erop aan dat ik ‘de feiten onder
ogen zou zien’ en mijn geloof in de Bijbel
als het geïnspireerde Woord van God zou
opgeven. “Billy” zei hij, “je bent vijftig
jaar te laat. De mensen geloven niet meer
dat de Bijbel geïnspireerd is op de manier
waarop jij dat doet. Je geloof is te eenvoudig.”
Ik wist uit wat ik zelf gelezen
had, dat enkele moderne theologen zijn
mening deelden.
Maandenlang gingen er twijfels over de
Bijbel door mijn hoofd en het kwam tot
een hoogtepunt tijdens een conferentie
in de bergen ten oosten van Los Angeles,
waar ik moest spreken. Tijdens de conferentie
was ik op een nacht alleen op mijn
kamer en bestudeerde zorgvuldig wat de
Bijbel zei over zijn Goddelijke oorsprong.
Ik herinnerde me dat de profeten er zonder
twijfel in geloofden dat zij het Woord
van God spraken. Zij gebruikten de zin
‘Zo spreekt de Heer’ (of woorden van die
strekking) honderden keren. Ik wist ook
dat archeologische vondsten regelmatig
de historische betrouwbaarheid van de
Bijbel hadden bevestigd.
Maar bijzonder opvallend voor mij was
Jezus’ visie op de Schrift. Hij citeerde er
niet alleen met regelmaat uit, maar accepteerde
haar ook als Woord van God. Toen
Hij voor zijn discipelen aan het bidden
was, zei Hij: “Heilig hen dan door de waarheid.
Uw Woord is de waarheid” (Johannes
17:17). Hij zei ook tegen hen: “Ik verzeker
jullie: zolang de hemel en aarde bestaan,
blijft elke jota, elke tittel in de wet van
kracht, totdat alles gebeurd zal zijn” (Matteüs
5:18). Zou ik niet dezelfde visie op de
Schrift moeten hebben als mijn Heer?
Uiteindelijk ging ik een wandeling maken
in het maanverlichte bos. Met mijn bijbel
op een boomstronk voor me knielde ik
neer en begon te bidden. Ik kan me de
woorden niet precies herinneren, maar
mijn gebed ging ongeveer zo: “Heer, er
staan veel dingen in dit boek, die ik niet
begrijp. Er staan veel problemen in waar ik
geen oplossing voor heb. Maar Vader, door
geloof zal ik dit accepteren als uw Woord.
Vanaf dit moment zal ik vertrouwen stellen
in de Bijbel als Woord van God.”
Persoonlijk bijbellezen
Toen ik opstond uit mijn geknielde houding,
ervoer ik Gods aanwezigheid zoals
ik die in geen maanden meer ervaren had.
Niet al mijn vragen waren beantwoord,
maar ik wist dat er een grote geestelijke
strijd was gestreden en gewonnen. Ik heb
Als je vragen over de Bijbel hebt,
gebruik die dan niet als excuus om
God de rug toe te keren. Maar ga op
zoek naar antwoorden.
nooit meer aan de Goddelijke inspiratie
van de Bijbel getwijfeld en mijn prediking
straalde onmiddellijk een nieuw vertrouwen
uit. En ik denk dat dit een reden was
waarom de samenkomsten in Los Angeles
van drie weken naar acht weken moesten
worden uitgebreid.
Laat niemand je vertrouwen in de Bijbel
als Gods Woord schaden. Als je er vragen
over hebt, gebruik die dan niet als
excuus om God de rug toe te keren. Maar
zie je twijfels onder ogen en ga op zoek
naar antwoorden. Je bent niet de eerste
met die vragen. Daarbij moet je de Bijbel
voor jezelf met een geopend hart en een
geopend verstand lezen. Vraag God je te
laten zien of het echt zijn Woord is, dan
zal Hij dat doen.
Je leven zal nooit meer hetzelfde zijn als
je je vertrouwen in de Bijbel als Gods
Woord stelt. God zal het gaan gebruiken
om je leven te veranderen.
Een onmogelijke opdracht?
“Ik weet dat ik de Bijbel zou moeten lezen,”
schreef iemand me laatst, “maar hij
is te dik. Hij lijkt me alleen geschikt voor
dominees en wetenschappers.” Misschien
denk jij er ook zo over.
De Bijbel is dik. Zo groot dat zelfs de
slimste wetenschapper nooit al de rijkdommen
eruit zal kunnen opdiepen. Maar
de Bijbel is niet alleen voor dominees en
wetenschappers bedoeld! God wil door
56 57

58
zijn Woord tot jou spreken en het maakt
niet uit wie je bent, de Bijbel kan voor jou
een levend boek worden. Je zult misschien
nooit alles uit de Bijbel begrijpen, maar
iets ervan kun je begrijpen. Samuël was
nog een jongen, maar God gaf antwoord
op zijn eenvoudige gebed: “Spreek, Heer,
uw dienaar luistert” (1 Samuël 3:9). Laat
dat ook jouw gebed zijn.
Waardoor blijft de Bijbel voor velen een
gesloten boek? Onder andere, doordat we
niet doorhebben hoezeer we de Bijbel no-
God heeft de Bijbel aan ons gegeven,
opdat we meer op Christus zouden
gaan lijken.
dig hebben. Als ik zou voorstellen dat jij
een paar maanden zou stoppen met eten,
dan zou je daar niet op ingaan en gelijk
heb je. We hebben voeding nodig om te
overleven en zonder voeding zullen we
verzwakken en uiteindelijk sterven
De Bijbel voor onszelf ontdekken
Hoe kun je de boodschap van de Bijbel
ontdekken? Hoe kan de Bijbel deel van je
leven worden?
* Leer met hulp van anderen uit de Bijbel.
God heeft sommige mensen de speciale
gave gegeven om de Bijbel te begrijpen
en dat aan anderen te onderwijzen. Zoek
verder een bijbelstudiegroep in je kerk of
gemeente waar de Bijbel in geloof wordt
onderwezen. De Bijbel zegt: “Laat Christus’
woorden in al hun rijkdom in u wonen;
onderricht en vermaan elkaar in alle wijsheid”
(Kolossenzen 3:16). Jezus beloofde:
“Waar twee of drie mensen in mijn naam
samen zijn, ben Ik in hun midden” (Matteüs
18:20).
* Leer alleen uit de Bijbel. Als je de Bijbel
nog nooit gelezen hebt of er ooit eens
mee begonnen bent maar vast kwam te
zitten, dan moedig ik je aan om de Bijbel
voor jezelf te ontdekken.
Hoe je dit kunt doen? Open in de eerste
plaats de Bijbel met vreugde. Bijbellezen
moet niet met moeite gaan maar met
plezier! Ik herinner me nog levendig de
dag dat ik de brief van Ruth kreeg waarin
stond dat zij mijn huwelijksaanzoek aannam.
Ik heb die brief gelezen en die dag
waarschijnlijk wel tientallen keren herlezen!
God wil met ons praten door zijn
Woord. Het is in feite zijn ‘liefdesbrief’
aan ons. Waarom zouden we die niet met
vreugde openen?
* Open vervolgens de Bijbel in gebed en
verwachtingsvol. Vraag God door de pagina’s
tot jou te spreken en ga ervan uit
dat Hij dit ook doet. Dat betekent niet dat
we, elke keer als we de Bijbel openen, iets
nieuws zullen vinden. Misschien wil God
wel waarheden onderstrepen die we al
weten. Maar laat het gebed van de psalmist
het jouwe worden: “Neem de sluier
van mijn ogen - dan zal ik zien hoe wonderlijk
mooi uw wet is.”
* Open de Bijbel ook systematisch. Sommige
mensen slaan de Bijbel haast willekeurig
open of lezen simpelweg wat passages
die ze al kennen. En hoewel God door elke
passage tot ons kan spreken, moeten we
beseffen dat de Bijbel zo niet is geschreven.
Maak er een gewoonte van de Bijbel
te lezen zoals die is geschreven: boek voor
boek. Ik raad mensen vaak aan te beginnen
met een van de evangeliën (bijvoorbeeld
Johannes), misschien maar een paar
alinea’s per keer. Later kun je dan Handelingen
lezen (het boek dat gaat over de
vroege christenen) of enkele brieven uit
het Nieuwe Testament. De Psalmen uit het
Oude Testament (het boek met liederen
uit de Bijbel) zijn een zegen geweest voor
gelovigen door de eeuwen heen. Terwijl
het boek Spreuken weer een praktische
gids is voor het dagelijkse leven. De Psalmen
onderwijzen ons in onze relatie met
God, terwijl de Spreuken ons onderwijzen
in onze relatie tot anderen.
* Open de Bijbel ook met je verstand. Met
andere woorden, wees er zeker van dat
je begrijpt wat je leest. Wat gebeurt er in
het bijbelgedeelte? Wat is de kern of het
belangrijkste wat je ervan kunt leren?
Wat vertelt het over God, over Jezus of
over iemands reactie op God?
*Open de Bijbel in gehoorzaamheid. Jakobus
schreef: “Vergis u niet: alleen horen
is niet genoeg, u moet wat u gehoord hebt,
ook doen” (Jakobus 1:22). Laat God een
waarheid zien die je moet geloven of iets
wat je moet doen? Toont Hij je een zonde
waarvan je je moet bekeren? Onthoud dat
God ons nooit iets laat doen wat tegen
zijn Woord ingaat. Maar het tegenovergestelde
is ook waar: God laat ons alles
doen wat in overeenstemming is met zijn
Woord.
God heeft de Bijbel aan ons gegeven,
omdat Hij wil dat wij Hem kennen, Hem
liefhebben en Hem dienen. Maar boven
alles gaf Hij zijn Woord aan ons opdat
we meer op Christus zouden gaan lijken.
Maak de Bijbel deel van je leven en begin
daar vandaag mee.
Om over na te denken / gespreksvragen:
1. Denk na over het volgende bijbelvers uit
Psalm 119:105. “Uw woord is een lamp
voor mijn voet, een licht op mijn pad.”
2. Op welke terreinen hebben we allemaal
licht nodig?
3. Wat betekent het meer op Jezus te gaan
lijken? Denk na over voorbeelden en
spreek er in gebed met God over.
GROEI – JAARGANG 2009 – NR. 4
Info
Dit artikel is gebaseerd op een hoofdstuk uit
De Reis van Billy Graham (Kok – Kampen,
311 pag., € 23,50, ISBN 9789029718509).
Het is met toestemming van de uitgever
overgenomen. Billy Graham is bekend als
prediker, evangelist en auteur en werd
gedreven door de passie anderen met Jezus
Christus bekend te maken. Miljoenen mensen
zijn opgebouwd door zijn boeken. In het
kader van dit artikel verwijzen we ook naar
een paar boeken die ingaan op veelgestelde
Persoonlijk bijbellezen
Citaten
Meditatie is veel meer dan het
overdenken van de woorden van de
heilige Schrift. Het is veel meer dan
een poging om de parabels te begrijpen
of complexe uitspraken te analyseren.
Meditatie gaat over toenemende innerlijke
beschikbaarheid voor het Woord,
zodat het ons kan leiden, openen, onze
angsten wegnemen en in ons komen
wonen. Echte meditatie laat het Woord
vlees worden in ons.
Henri Nouwen
Uit: Nederigheid en dienstbaarheid,
Lannoo – Tielt
Er zijn dingen die God wil zeggen die
je alleen in de oorverdovende stilte van
de woestijn kunt horen. Er zijn zaken
die God je wil leren die je alleen in de
leegte, eenzaamheid en glorie van de
woestijn kunt leren. In de woestijn
gaat het in essentie tussen jou en God.
God en jou. Daar begint het grote worstelen.
Daar kun je de problemen niet
langer ontlopen, want je hele omgeving
is een reusachtige uitdaging. Daar kun
je je niet meer verstoppen bij mensen,
bij vertier, in werk. Daar gaat het om
de essentie. Daar gaat het om het
leven. Jouw leven. Jouw karakter.
Henk Stoorvogel en Eugène Poppe
Uit: Geboren om te vliegen, Voorhoeve - Kampen
vragen over God, geloven, twijfel en de
Bijbel. Bedoeld voor zoekers en twijfelaars
en voor iedereen die meer toegerust wil zijn
voor het getuigende gesprek:
Als je God een vraag mocht stellen van
Paul William en Barry Cooper, ArkMedia
– Amsterdam, 164 pag, € 12,95, ISBN
9789033818981.
In alle redelijkheid, Tim Keller, Van Wijnen
– Franeker, 304 pag. € 19,95, ISBN
9789051943382.
59

Kijk eens wat vaker
in de spiegel
van Gods Woord
Men bleef vrijwillig gaven brengen, iedere morgen weer, totdat de
vaklieden die aan het heiligdom werkten hun werk onderbraken,
en zij Mozes lieten weten dat de mensen veel meer bijeenbrachten
dan nodig was voor het werk waartoe de HEER opdracht had gegeven.
Op bevel van Mozes werd toen overal in het kamp bekendgemaakt
dat geen enkele man of vrouw nog iets voor het heiligdom
hoefde te maken. Daarna bracht het volk geen geschenken meer.
Er was meer dan voldoende materiaal om al het werk te kunnen
uitvoeren. (Exodus 36:3-7).
In Exodus 36 wordt beschreven hoe
het volk van God veel van zijn kostbare
bezittingen inleverde voor de
bouw van de tabernakel. Deze tabernakel
was niet een vaste tempel die op een
bepaalde plaats werd gebouwd, maar een
verplaatsbaar heiligdom, een tent die op
de reis naar het beloofde land door de
priesters werd meegenomen. In de binnenste
ruimte van deze tabernakel (het
‘heilige der heiligen’) werd de ark van het
God wil ons veranderen naar het
volmaakte beeld van zijn Zoon en dit
doet Hij door zijn Geest.
verbond opgesteld. Dit was een draagbare
kist waarin de stenen tafelen met de tien
geboden werden bewaard.
De toestroom van giften voor de bouw
van alle heilige voorwerpen was zo groot,
dat Mozes het volk moest oproepen om
hun bijdragen te stoppen. Dit feit alleen
al moet ons tot nadenken stemmen…
Hebben wij al eens een oproep gehoord
om op te houden met geven omdat de
bouwers in onze gemeente te veel hebben
ontvangen?
Ik ben in Gods Woord op zoek gegaan
naar bijbelse spiegels. De eerste vermelding
kwam ik tegen in het boek Exodus:
“Men maakte het bronzen wasbekken en het
bronzen onderstel, en gebruikte hiervoor de
spiegels van de vrouwen…” (Exodus 38:8).
Ik denk dat mannen inmiddels qua ijdelheid
niet onderdoen voor vrouwen (en
misschien is dat nooit anders geweest!),
maar vrouwen kunnen moeilijk een
spiegel voorbij lopen zonder zichzelf kritisch
te bekijken. Hun uiterlijk wordt erg
belangrijk gevonden en het is natuurlijk
ook prettig om er mooi en verzorgd uit te
zien. De vrouwen van Israël waren bereid
hun spiegels in te leveren voor de vervaar-
diging van een bronzen
wasbekken met onderstel. Zij vonden de
weerspiegeling van het reinigende water
in dit heilige wasbekken kennelijk belangrijker
dan de reflectie van hun uiterlijk.
Wazige spiegel
“Nu kijken we nog in een wazige spiegel,
maar straks staan we oog in oog. Nu is mijn
kennen nog beperkt, maar straks zal ik volledig
kennen, zoals ik zelf gekend ben”
(1 Korintiërs 13:12).
Geestelijke groei
Paul Abspoel
Een blik in de spiegel kan heel confronterend
zijn. We zien onvolkomenheden en
– wat anderen ook over ons zeggen – het
valt niet mee om tevreden te zijn met ons
spiegelbeeld. Gods Woord is ook als een
spiegel, die ons laat zien hoe we werkelijk
zijn. Misschien is het wel een spiegel die
je liever ongebruikt laat liggen, omdat
je die werkelijkheid niet onder ogen wilt
komen...
60 61

De aangehaalde tekst uit 1 Korintiërs 13
laat zien dat niet alleen ons spiegelbeeld,
maar ook onze kennis, onze waarneming
en interpretatie van de werkelijkheid vertroebeld
is. Ook al denken we soms dat we
alles zuiver zien, ons inzicht is beperkt.
En dat geldt ook voor onze zelfkennis!
Een ‘wazige spiegel’ roept het beeld op
van een beslagen of verweerd spiegelglas.
Maar een andere bijbeltekst geeft ons wat
meer inzicht in hetgeen hiermee bedoeld
wordt: “… kun jij dan als hij de hemelkoepel
uithameren, die zo hard is als een gegoten
spiegel?” (Job 37:18).
In de Oudheid had men nog niet de beschikking
over glas, dus men kon zich
alleen goed spiegelen in wateroppervlakten.
De spiegels van de vrouwen van Israël
waren gemaakt van gesmolten brons dat
gegoten, gehamerd en gepolijst werd.
Maar hoe vakbekwaam deze spiegels ook
gemaakt waren, het getoonde spiegelbeeld
was altijd een stuk donkerder dan
de werkelijkheid. Met die achtergrondkennis
begrijpen we ook beter wat met
de ‘wazige spiegel’ uit 1 Korintiërs 13
bedoeld wordt: een onvolkomen weergave
en onvolledig begrip van de werkelijkheid.
Perfecte afspiegeling
In 2 Korintiërs 3:18 zit ook een spiegel
verstopt. In de tekst van de NBV vinden
wij hem niet terug, maar de Naardense
Bijbel, die dichter bij de Griekse grondtekst
blijft, toont hem ons wel: “En wij
allen, die met onbedekt aanschijn de heerlijkheid
des Heren weerspiegelen, worden naar
datzelfde beeld van gedaante veranderd van
heerlijkheid tot heerlijkheid, zoals dat is door
de Heer die Geest is.”
God wil ons veranderen naar het volmaakte
beeld van zijn Zoon (die een perfecte
afspiegeling van zijn Vader is!) en
dit doet Hij door zijn Geest. Zo komt de
verandering tot stand die ons werkelijk
‘anders dan anders’ maakt. Niet qua uiterlijk
– al zul je merken dat je steeds meer
gaat stralen van blijdschap – maar van
binnenuit.
In het eerste hoofdstuk van Jakobus vind
je ook een spiegel waar je – zoals ik ook
gedaan heb – eens (zelf)kritisch in kunt
kijken. Doe er je voordeel mee!
Vergis u niet: alleen horen is niet genoeg,
u moet wat u gehoord hebt ook doen.
Want wie de boodschap hoort maar er
niets mee doet, is net als iemand die
het gezicht waarmee hij is geboren in
de spiegel bekijkt: hij ziet zichzelf, maar
zodra hij wegloopt is hij vergeten hoe hij
eruitzag. Wie zich daarentegen spiegelt in
de volmaakte wet die vrijheid brengt, en
dat blijft doen, niet als iemand die hoort
en vergeet, maar als iemand die ernaar
handelt – hem valt geluk ten deel, juist
om wat hij doet (Jakobus 1:22-25).
Om over na te denken / gespreksvraag:
Lees Matteüs 5:16 en 1 Petrus 2:12. Wat
hebben deze verzen te maken met de spiegel
die Jakobus noemt?
GROEI – JAARGANG 2009 – NR. 4
Info
Paul Abspoel is uitgever van Ark Media
in Amsterdam en is actief in zijn eigen
kerkelijke gemeente in Hoofddorp.
Citaat
Gods werk op Gods wijze doen, is niets
anders dan tegengesteld aan de wereld
durven handelen. Immers, we zijn
gezonden als lammeren onder de wolven!
We zijn geroepen om kwaad met goed te
vergelden. Waar anderen vloeken, daar
zegenen wij. Waar anderen vijandschap
tonen, daar betonen wij oprechte liefde.
Zo en zo alleen zijn wij herkenbare
dienaren van Christus, te vergelijken met
lichtende sterren te midden van diepe
duisternis.
Dick Langhenkel
Uit: Eyeopeners, Boekencentrum – Zoetermeer
4 stappen naar een
sterke identiteit
Dr. Henry Cloud – bekend psycholoog en
schrijver – heeft samen met dr. John Townsend
de Cloud-Townsendklinieken opgezet en
methodieken ontwikkeld.
In dit boek gaat
Henry Cloud in op de
belangrijkste pijlers
voor de ontwikkeling
van een gezonde
sterke identiteit. Als
inleiding benadrukt hij
drie ingrediënten voor
groei: genade, waarheid
en tijd. Wanneer we in
Christus in de vrijheid geplaatst worden, komt
er ruimte om ons te spiegelen aan zijn waarheid
en bedoelingen, en daarbij gebruikt Gods
Geest de tijd. We mogelijk gaan ‘wortelen’ in
zijn liefde en waarheid. De eerste pijler die
aandacht krijgt is gehechtheid aan anderen
en de vraag wat dit inhoudt en waarom dit
belangrijk is. De tweede pijler: grenzen. Wat
wordt ermee bedoeld en hoe kunnen die ontwikkeld
worden en hoe leren we grenzen stellen
die noodzakelijk zijn? Inzicht krijgen in
goed en kwaad is de derde pijler en ten slotte:
verantwoordelijkheid nemen. Die vierde pijler
is van het grootste belang willen we volwassen
worden als uniek persoon en onze plaats
in relatie tot God en elkaar innemen.
Coconut – Almere | 302 pag. | € 19,90 |
ISBN 9789072698100
Onbeperkt houdbaar!
Onder redactie van Herman van Wijngaarden
en Diane Palm verscheen een fris en helder
geschreven boek over de kern van het christelijk
geloof aan de hand van de apostolische
geloofsbelijdenis. Elk artikel wordt in de vorm
van drie belichtingen behandeld waardoor
het – naast persoonlijke lezing – erg geschikt
is voor het gesprek in groepsverband. De
woordkeus is fris met oog op jongeren en
er wordt veel gespreksstof aangereikt. De
eigentijdse weergave van de Heidelbergse
Catechismus die bij ieder hoofdstuk staat, laat
zien wat de protestantse kerk vier eeuwen
Boeksignalement
geleden heeft gezegd
over de apostolische
geloofsbelijdenis. De
motivatie voor het boek
was jongeren helpen in
het verder ontdekken
van de betekenis van
het geloof, ook wanneer
je in aanraking komt
met allerlei vragen en
‘waarheid’ ter discussie
gesteld wordt. Het is een hulpmiddel om ook
in deze tijd doordacht en betrokken te leven
vanuit de overtuiging. Diverse auteurs werkten
aan deze uitgave mee.
Jes! – Zoetermeer | 170 pag. | € 14,95 |
ISBN 9789023923114
Vreugde vermengd met pijn
Als theoloog, spreker,
schrijver en als leider
van Youth for Christ in
Sri Lanka, weet Ajith
Fernando uit eigen leven
dat de navolging van
Jezus niet om lijden
heen gaat. Toch weet hij
ook van vreugde omdat
de Heer door allerlei situaties
heen in het leven van zijn kinderen en
zijn kerk werkzaam is. Hij heeft zich daarom
voorgenomen om in zijn prediking niet alleen
moeite realistisch te benoemen maar ook
stil te staan bij zegeningen. Hij bestudeerde
de Bijbel grondig op deze twee aspecten en
ontdekte dat als lijden zich aandient, er ook
een soevereine God is die ervan op de hoogte
is en daarin nabij wil zijn en beschermen.
Citaat: “… er wordt in de kerk veel aandacht
besteed aan therapie voor het lijden, maar er
ligt te weinig nadruk op de theologie van het
lijden, die de basis zou moeten vormen voor
alle therapie voor het lijden.” In de navolging
van Jezus komen we het leren dragen van
eigen kruis tegen maar Gods Woord biedt ook
perspectief op het vinden van nieuwe kracht,
moed en vreugde.
Medema – Vaassen | 237 pag. | € 17,95 |
ISBN 9789063535599
62 63

64
Ons leven: een levende
brief van Christus?
Gevaar van huichelarij en zelfingenomenheid
Wij weten uit ervaring dat veel mensen
moeite hebben met christenen omdat
ze niet oprecht en authentiek zouden
zijn. Voelen ze zich niet gauw ‘beter’ en
communiceren ze niet een veroordelend
denken? Is er geen sprake van huichelachtigheid?
Getuigende levensstijl
Marleen Ramaker
Jezus maakte dit soort barrières meermalen
bespreekbaar. Zo wees Hij op
de hoogmoed van een veroordelend
denken (Lucas 6:41 en 42), op de hardheid
waarop gereageerd kan worden op
nood van anderen (Lucas 7:36-50) en de
verblinding voor het meest belangrijke:
een nederig en veranderd hart.
In Lucas 11 lezen we bijvoorbeeld over
een confrontatie met de farizeeën en
schriftgeleerden. Jezus gebruikt daar ernstige
taal die ook wij serieus hebben te
nemen wanneer we in onze samenleving
betrokken en integer onze plaats willen
innemen. Als mens en als volgeling van
Jezus. Laten we daarom eerst naar Jezus’
woorden luisteren:
Jezus zei “De buitenkant van de beker
en de schotel reinigen jullie, maar jullie
eigen binnenkant is vol roofzucht
en slechtheid”.
“Toen Hij (Jezus) uitgesproken was, nodigde
een farizeeër hem uit voor de maaltijd. Hij
ging naar binnen en ging aan tafel aanliggen.
Toen de farizeeër dat zag, verwonderde
hij zich erover dat Hij zich niet eerst gewassen
had voor de maaltijd. Maar de Heer zei
tegen hem: Ach, jullie farizeeën! De buitenkant
van de beker en de schotel reinigen
jullie, maar jullie eigen binnenkant is vol
roofzucht en slechtheid. Dwazen, heeft hij
die de buitenkant gemaakt heeft niet ook de
binnenkant gemaakt? Geef liever de inhoud
van beker en schotel als aalmoes, dan is niets
meer onrein voor jullie! Maar wee jullie farizeeën,
want jullie geven tienden van munt,
wijnruit en andere kruiden, maar gaan
voorbij aan de gerechtigheid en de liefde tot
God; je zou het een moeten doen zonder het
andere te laten. Wee jullie farizeeën, want
jullie zitten graag op een ereplaats in de
synagoge en worden graag begroet op het
marktplein” (verzen 37-43).
65

Verkeerde motieven
Paul E. Miller schrijft in zijn boek Liefde
in levende lijve (Navigator Boeken – Driebergen)
hierover: “Het enige wat de
Farizeeën van Jezus wilden, was dat Hij
zijn handen waste voor het eten. Waarom
maakt Jezus daar zo’n punt van? Jezus
ageert tegen een wettisch ritueel dat
doorgedrongen is in de Joodse cultuur
en vervolgens de liefde blokkeert. Iedere
keer als de Farizeeën hun handen wasten,
hoorden ze het goede nieuws: ‘Ik ben
beter dan mensen die hun handen niet
wassen’. Jezus hekelt de Farizeeën omdat
ze anders zijn dan ze willen doen voorkomen.
Ze gaven God nauwgezet tienden
van hun munt, wijnruit en andere kruiden,
maar verwaarloosden vervolgens de
armen. In het openbaar zag je een kant,
maar in besloten kring een andere, omdat
ze zich alleen druk maakten over hoe ze
op hun groep overkwamen. Jezus zegt
hun: ‘Jullie zitten graag op een ereplaats’.
Bij een andere gelegenheid beschreef Hij
de Farizeeën als: “Al hun daden zijn erop
gericht om door de mensen gezien te worden”
(Matteüs 23:5). Een wettisch persoon
wil dat anderen naar hem kijken, terwijl
iemand die liefheeft naar anderen kijkt.
Wetticisme brengt geen liefde
voort, omdat het niet afrekent
met verkeerde motieven.
Omdat de wetticist zijn waarde als persoon
ontleent aan de mening van anderen,
functioneert wetticisme als een
valse god, die iemands leven structuur en
identiteit geeft. Het oude Midden-Oosten
was een cultuur van schaamte en eer die
voortdurend mensen de maat nam naar
hun aanpassing aan de sociale regels van
hun afzonderlijke groep – Romeins, Grieks
of Joods. Als we de regels kennen, de
codes van de cultuur, zijn we acceptabel.
Daarom hielden de Farizeeën zich zo kop-
pig vast aan hun regels, hun cultuurcodes.
Onze cultuur klampt zich op dezelfde
manier vast aan regels: een vrouw moet
een bevredigende carrière hebben, terwijl
ze de kinderen perfect opvoedt en er
geweldig uitziet. Een man moet dit ook
allemaal doen en dan ook nog gevoelig en
charmant zijn. Door ons wetticisme raken
we als cultuur uitgeput.
Jezus reikt tot in het hart van het probleem
wanneer Hij zegt: ‘Ach, jullie Farizeeën!
De buitenkant van de beker en de
schotel reinigen jullie, maar jullie eigen
binnenkant is vol roofzucht en slechtheid.’
Hij verwijst hiermee naar de praktijk
van de Farizeeën om slechts bekers en
schalen te gebruiken die ritueel gereinigd
waren. Hij gebruikt dit ritueel als een
metafoor voor wat mis is aan wetticisme:
wat heeft het voor zin om de buitenkant
van een beker schoon te maken als de binnenkant
smerig is? Een nadruk op uiterlijke
goedheid verdoezelt innerlijke slechtheid
– het hart van mensen is slecht, en
niet alleen hun daden.
Wetticisme brengt geen liefde voort, omdat
het niet afrekent met verkeerde motieven.
Het gaat ervan uit dat de binnenkant
van de beker in principe goed is, en als
mensen nu alleen maar het goede zouden
‘doen’, dan zou alles in orde zijn. Regels
kunnen als zodanig een grote troost
bieden omdat het lijkt dat we die vanuit
onszelf kunnen houden. Maar voor Jezus
is dat ‘zelf’ juist het probleem. Als je niet
afrekent met ‘jezelf’ – met het menselijke
ego – is een gerichtheid op regels net
zoiets als de ligstoelen op het dek van de
Titanic rechtzetten terwijl het schip aan
het zinken is.” Tot zover Paul Miller.
Het werkelijke probleem
Jezus maakt in Marcus 7 duidelijk dat we
onze gebrokenheid onder ogen moeten
zien en bereid moeten zijn om van binnenuit
veranderd te worden. “Nadat Hij
de menigte weer bij zich had geroepen, zei
Hij: “Luister allemaal naar Mij en kom tot
inzicht. Niets dat van buitenaf in de mens
komt kan hem onrein maken, het zijn de dingen
die uit de mens naar buiten komen die
hem onrein maken. (...) Want van binnenuit,
uit het hart van de mensen, komen slechte
gedachten, ontucht, diefstal, moord, overspel,
hebzucht, kwaadaardigheid, bedrog,
losbandigheid, afgunst, laster, hoogmoed,
dwaasheid; al deze slechte dingen komen
van binnenuit, en die maken de mens onrein”
In de brieven van Paulus komt deze
boodschap ook steeds weer naar voren.
Paulus, die een tijd lang vertrouwd had op
het houden van de wet met alle rituelen,
kwam door een ontmoeting met Jezus
tot inzicht dat hij zijn leven alleen maar
kon bouwen op de vergeving die Jezus
hem aanbood. Hij kwam tot de erkenning
dat hij een gereinigd hart nodig had
waarbinnen Jezus met zijn Geest woning
kon maken. In zijn brieven vertelt hij hoe
hij zijn vertrouwen ging stellen in Jezus
alleen, en openstond voor een nieuwe
richting en opdracht voor zijn leven. Hij
leverde zijn ‘schijn-heiligheid’ in voor
het werk van de heilige Geest, die hem
meer en meer op Jezus wilde laten lijken.
In zijn Galaten-brief schrijft hij dan ook
over de vrucht van de Geest zoals liefde,
blijdschap, zachtmoedigheid, trouw en
geduld.
Levende brief
Wanneer Paulus denkt aan de vrucht van
de Geest dan weet hij ook dat we zo alleen
een ‘brief van Christus’ kunnen zijn. Gods
Geest wil de betekenis en kracht van Gods
Woord in ons leven uitwerken tot concrete
vruchten waarmee mensen in onze omgeving
in aanraking komen. Vrucht die heenwijst
naar onze Heer en andere mensen
zicht geven op wie Hij is. Dit heeft alles
met een getuigende levensstijl te maken,
met een manier van leven waarbinnen de
Geest van Christus steeds meer ruimte
krijgt.
Toen ik tijdens het schrijven van dit artikel
nadacht over de invloed van ‘levende
brieven’ in mijn eigen leven, moest ik
allereerst denken aan een echtpaar dat
Getuigende levensstijl
vertrouwd was met veel lichamelijke beperkingen.
Vooral de vrouw was zwaar
reumatisch en leed veel pijn. Toch staat me
haar warme persoonlijkheid voor ogen:
ze was levensecht, belangstellend en was
dankbaar met hulp. Ze was realistisch over
pijn, maar niet verbitterd of klagend. Ze
had God lief en bleef ondanks haar ziekte
openstaan voor haar omgeving. Haar man
hielp zo veel mogelijk, maar kende grenzen.
Ze overvroeg hem in dit alles niet. Ze
hielden van elkaar en waren, in hun lichamelijke
zwakte, bijzondere maatjes.
Ook andere mensen kwamen in mijn gedachten:
mensen die verdriet kenden en
toch invoelend open bleven staan voor
anderen. Mensen die met onrecht te maken
hadden en toch – ondanks strijd en moeite
– leerden loslaten en bleven liefhebben.
Voorbeelden die mij erbij bepaalden dat
Jezus met zijn vrede een werkelijkheid is,
dat Hij in alle gebrokenheid hoop aanreikt
en perspectief.
Om over na te denken / gespreksvragen:
1. Lees 2 Korintiërs 3:1-3 en denk na over
de betekenis hiervan in eigen leven.
Verlang ik ernaar dat ik een brief van
Christus ben en wat vraagt dit dan van
mij?
Waarin zijn anderen voor mij een brief
van Christus geweest?
2. Lees Kolossenzen 2:6-8. Wat zegt dit
over Jezus’ positie?
3. Lees ten slotte Galaten 5:22-25. Hoe
kunnen we op een ontspannen manier
uitzien naar de uitwerking van deze
vrucht? En wat vraagt God hierin van
ons? Zie vers 25.
GROEI – JAARGANG 2009 – NR. 4
Info
Marleen Ramaker coördineert de redactie van
GROEI en ontwikkelde diverse toerustingsmaterialen
en boeken, zoals o.m. Leven in
heden met je verleden, Omgaan met elkaar en
Groeien in vertrouwen.
66 67

68 68
De smaak
te pakken krijgen
Hoe komt het toch dat veel christenen er zo moeilijk toe komen om met
God om te gaan? Tijd nemen voor God en in je bijbel lezen; het is vaak
niet langer dan een kwartiertje, soms zelfs maar een paar minuten en
daar blijft het bij. Je wilt het wel, ziet het nut er wel van in, maar om
wat voor reden dan ook lijkt het maar niet te lukken.
Zelfs al heb je er een vaste tijd per
dag voor gereserveerd, dan nog
voelt het onbevredigend. Het is een
plicht en de meeste plichten zijn nou eenmaal
niet prettig. Je hebt voortdurend de
neiging om het maar uit te stellen, andere
dingen voor te laten gaan. Het blijft meer
een last dan een lust.
Moet dat nu altijd zo blijven? Wordt dat
nou nooit anders? Ja, als je wilt wordt dat
anders. Ik denk dat er in ons leven een
omslag kan komen. Wat je nodig hebt, is
de smaak, je moet de smaak te pakken
krijgen. Dat is immers met veel dingen zo.
Heb je eenmaal de smaak van iets te pakken,
dan wil je niets anders meer.
Geestelijke groei
Henk Binnendijk
Als je voor de eerste keer gaat tennissen,
schaatsen of voetballen, vind je er waarschijnlijk
niet veel aan. Maar als je oefent
en het gaat lukken, krijg je de smaak te
pakken. De eerste pianolessen zijn vreselijk,
maar als je de smaak te pakken
hebt, word je voortdurend naar die piano
getrokken. Dat geldt voor hobby’s, sport,
eten en drinken; eigenlijk geldt het voor
alles: je moet de smaak te pakken krijgen.
Pas dan maak je er tijd voor. Want voor
iets wat je fijn vindt, vind je altijd tijd.
De man bij wie ik dat gezien heb, is Mozes.
Hij is een grootheid uit het Oude
Testament. In de Bijbel lees je over hem:
“Zoals Mozes, dien de HERE gekend heeft
van aangezicht tot aangezicht, is er in Israël
geen profeet meer opgestaan” (Deuteronomium
34:10). God zelf zegt over hem:
(...) “mijn knecht Mozes, vertrouwd als hij
is in geheel mijn huis. Van mond tot mond
spreek Ik met hem, duidelijk en niet in raadselen,
maar hij aanschouwt de gestalte des
HEREN” (Numeri 12:7,8). Niemand in het
Oude Testament was zo close met God als
Mozes.
Hoe is dat nou zover gekomen? Was er
een ommekeer in zijn leven? Ja, die was
er. Die kwam nadat Mozes had ervaren
hoe heerlijk het is om dicht bij God te
zijn. Vanaf die tijd had hij de smaak te
pakken.
Voor iets wat je fijn vindt,
vind je altijd tijd.
Het gebeurde een paar maanden nadat hij
het volk Israël uit Egypte leidde. Je kunt
je voorstellen dat het leiden van zo’n heel
volk in je eentje een onmogelijke taak is.
Honderdduizenden mensen, getraumatiseerd
door jarenlange slavernij, die met
elkaar onderweg zijn naar hun beloofde
land. Er zullen heel wat opstootjes, ruzies
en gevechten geweest zijn. Bij alle
69

70
geschillen werd Mozes geraadpleegd.
Immers, zo dachten de mensen, hij had
hen uit het land Egypte geleid, hij wist
wat Gods plannen met het volk waren,
dus hij zou ook wel weten hoe er rechtgesproken
moest worden. Een veel te zware
taak voor een man alleen. Mozes voelt
zich verantwoordelijk voor ieders welzijn,
maar gaat gebukt onder de last van zijn
eenzame leiderschap. En dat ziet zijn
schoonvader, Jetro.
Jetro zegt dat Mozes het volk bij God
moet vertegenwoordigen. Dat hij meer
aandacht moet geven aan God zelf. Ook
zegt hij dat Mozes een aantal wijze, be-
Mozes had ervaren hoe heerlijk het is
om dichtbij God te zijn. Vanaf die tijd
had hij de smaak te pakken.
trouwbare en doortastende mannen moet
aanstellen om samen met Mozes het volk
te leiden, ‘zodat zij u verlichting geven en
met u meedragen’ (Exodus 18:17-23).
Mozes luistert naar de wijze raad van zijn
schoonvader. Het volk is gelegerd aan de
voet van de berg Sinaï. Om God te zoeken,
beklimt Mozes de berg en daar heeft God
contact met hem. Eenmaal weer beneden
wordt Mozes na deze ontmoeting door
God uitgenodigd opnieuw de berg te beklimmen
en God te ontmoeten.
God sprak tot Mozes: “Klim op tot Mij, de
berg op, en blijf daar” (Exodus 24:12). Mozes
gaat en blijft daar (Exodus 24:15-18).
Hij weet niet voor hoe lang. Op de eerste
dag zegt God niets. Op de tweede dag ook
niet. Mozes zal misschien ongeduldig zijn
geworden, omdat hij weet dat zijn verantwoordelijkheid
bij het volk ligt. Maar hij
blijft. Op de derde dag zegt God nog niets.
Zo gaat het zes dagen lang. Had Mozes
zoveel tijd nodig om van binnen echt stil
te worden en Gods stem te kunnen verstaan?
Pas op de zevende dag begint God te spreken
(Exodus 24:16). God vertelt hem dat
Hij er enorm naar verlangt om te midden
van het volk te wonen. Niet ver weg, op
de top van de Sinaï, maar te midden van
het volk. Daarom moet Mozes een tempel
bouwen, een tabernakel. God zegt: “Ze
zullen Mij een heiligdom maken, en Ik zal in
hun midden wonen” (Exodus 25:8). En God
geeft hem alle details. Het is daar voor
Mozes een geweldig bijzondere tijd, dat
kan niet anders. Zó dicht bij God.
Maar als Mozes na veertig dagen terugkeert
naar het volk, is het daar een chaos.
Het volk heeft tijdens zijn afwezigheid
een afgod gemaakt. Een gouden kalf,
zoals ze dat kenden uit Egypte. En ze
zeggen: “Dit is uw god, Israël, die u uit het
land Egypte heeft gevoerd” (Exodus 32:4).
God is zo teleurgesteld en kwaad dat Hij
dreigt het hele volk uit te roeien (vers 10).
Omdat het volk volkomen uit de band is
gesprongen, moet Mozes ingrijpen en
vallen er drieduizend doden (vers 28). Dat
is de trieste balans. Dat lijkt het gevolg
van veertig dagen omgang met God. Afgoderij,
een onbestuurbaar volk en drieduizend
doden.
Stuurloos
De conclusie die Mozes zou moeten trekken
uit deze veertig dagen bij God, lag
voor de hand: Het was niet verantwoord
om zo lang bij het volk weg te gaan. Hij
was de leider, hij droeg de verantwoordelijkheid.
Hij alleen had het gezag dat
nodig was om het volk op de rechte weg
te houden. Zonder zijn aanwezigheid was
het volk stuurloos. Die drieduizend doden
zouden er niet geweest zijn, als hij op
zijn plaats was gebleven. Het was onverstandig
wat hij had gedaan. Hij kon in de
legerplaats niet gemist worden.
Ondanks al die voor zich sprekende feiten
vraagt Mozes aan God of hij nog een
keer op de berg, in Gods aanwezigheid,
mag komen: “Doe mij toch Uw heerlijkheid
zien” (Exodus 33:18). Is dat geen bewijs
van slecht leiderschap? Nee, Mozes had
de smaak te pakken. Hij wist hoe het
was om dichtbij God te zijn. Hij had een
enorme heimwee naar God. Naar de geborgenheid,
de warmte, de heiligheid, de
bekoring van die eerste veertig dagen met
God. Hij had ervaren dat er niets zo kostbaar
is als dat. Bovendien begreep hij, dat
hij alleen maar leider van dit volk kon zijn
als hij dichtbij God was en daar de tijd
voor nam. Dáárom vraagt hij of hij nog
een keer mag komen.
En God? Vond God dat het maar beter was
als Mozes voortaan te midden van het
volk zou blijven? God had toch ook gezien
wat de gevolgen van zijn afwezigheid
waren? Toch roept God hem opnieuw.
Was het Gods persoonlijke verlangen naar
Mozes? Of wist God dat Mozes een betere
leider zou zijn als hij dichter bij God was?
God roept hem opnieuw. God zegt: “Wees
gereed tegen de morgen en beklim in de
morgen de berg Sinaï; vervoeg u daar bij
Mij” (Exodus 34:2). Weer is Mozes veertig
dagen en veertig nachten bij God. Opnieuw
leert Mozes zijn God beter kennen.
God toont Mozes zijn hart wanneer Hij
zegt wie Hij van binnen is: “Barmhartig en
genadig, lankmoedig en groot van goedertierenheid
en trouw” (Exodus 34:6). Vijf prachtige
karaktereigenschappen van God. En
opnieuw geniet Mozes met volle teugen.
Als hij terugkeert straalt zijn gezicht,
omdat Hij met God gesproken heeft (Exodus
34:29).
Na die tweede periode wordt de tabernakel
gebouwd en daalt God in de wolkkolom
neer op de tabernakel (Exodus 40).
Vanaf die tijd hoeft Mozes niet meer de
berg te beklimmen om God te ontmoeten.
God is nu aanwezig in de tabernakel en
Mozes is daar vaak te vinden. God drukt
zich daarover uit met de woorden ‘vertrouwd
als hij is in geheel mijn huis’. Je
kunt er zeker van zijn dat Mozes dagelijks
bij Hem in en uit liep. Omdat hij de smaak
te pakken had.
Het is bijzonder met God om te gaan. Zelf
Geestelijke groei
woon ik niet ver van de kust en wekelijks
ga ik een halve dag wandelen langs de
zee. Dat is op zich niet zo bijzonder. Toch
trekt het me heel sterk aan. Ik ben daar
in Gods natuur: de grootse watervlakte,
de golven, de meeuwen, de branding, de
wolken, het strand. Dat helpt me om dichter
bij God te zijn. Ook al is het op zich
niet zo bijzonder, het laat toch iets bij me
achter. Iets van God. En dat smaakt naar
meer.
Om over na te denken / gespreksvragen:
In Psalm 27: 4 en 7-9 klinkt Davids verlangen
om dicht bij God te zijn. Herkent u dit
verlangen? Op welk moment of welke plek
voelt u zich dicht bij God?
GROEI – JAARGANG 2009 – NR. 4
Info
Dit fragment uit Dichtbij God
(Voorhoeve – Kampen, 139 pag.,
€ 12,50, ISBN 9789029718684)
is met toestemming van de
uitgever overgenomen. Henk
Binnendijk belicht in dit boek
diverse aspecten van de omgang
met God.
Citaat
Hoe drukker het wordt in je leven, hoe
meer vragen en problemen, hoe meer je
God nodig hebt. Daarom zegt Hij: neem
de tijd met mij. Hij wil met je wandelen
en je laten merken hoe groot zijn liefde is
voor jou. Hij wil niet haast je rep je van
het een naar het ander met je rennen.
Nee, Hij wil dat je er eens rustig de tijd
voor neemt om je te verdiepen in Hem, in
zijn liefde voor jou.
Rolf Robbe
Uit: Bijna-elke-dagboek voor twintigers,
Boekencentrum – Zoetermeer
71

72
Hulpmiddelen
bij het bijbellezen
Studiebijbels
Studiebijbel Oude en
Nieuwe Testament
Op een aantal bijbelboeken
na is de serie
over het Oude en het
Nieuwe Testament
gereed. Onder eindredactie
van dr. M.J. Paul,
drs. G. van den Brink
en ds. J.C. Bette, werkt
een team toegewijde en bekwame mensen
aan dit naslag- en studiemateriaal,
bedoeld voor geïnteresseerde gemeenteleden
en theologen, een goed leesbare
vers-voor-vers-verklaring in grote letters
en een toelichting in kleinere letters met
veel details. Met aandacht voor inzichten
op het gebied van de bijbeluitleg en recente
archeologische vondsten. Daarbij
krijgt niet alleen het verleden aandacht
maar worden er ook lijnen getrokken naar
onze tijd en krijgen blijvende beloften
voor het volk Israël en de toekomst van
de wereld aandacht. Naast de oorspronkelijke
grondtaal worden de vijf meest
gebruikte Nederlandse vertalingen met
elkaar vergeleken. De serie is op basis van
de overtuiging dat de Bijbel Gods Woord
is. Kijk voor meer informatie voor de aanschaf
van de gedrukte of de digitale versie
op www.studiebijbel.nl
Centrum voor Bijbelonderzoek – Veenendaal |
Prijs per deel € 65,-
Het leven
Het Leven is de Life Application Bible in
het Nederlands, praktische lessen uit Het
Boek, een verwoording van de Bijbel in
eenvoudig Nederlands.
Het is een studiebijbel
bij de tekst van het Boek,
met veel waardevolle en
praktische informatie
over het Oude en Nieuwe
Testament. Verder treft
de lezer een inleiding
aan bij ieder bijbelboek, persoonsbeschrijvingen,
landkaarten en een tijdbalk.
Ook zijn veel verwijzingen naar andere
tekstplaatsen opgenomen. Centraal staat
steeds weer de vraag wat de concrete
betekenis van de bijbelse inhoud is voor
het dagelijks leven en allerlei menselijke
verhoudingen. Uit de inleiding: “als een
christen in zijn leven de Bijbel niet alle
ruimte geeft en de boodschap ervan in
zijn persoonlijk leven niet toepast, zal hij
geestelijk ‘opdrogen’ en zal verharding of
onverschilligheid het resultaat zijn...
lees het alsof het de eerste keer is en laat
de zegen daarvan je leven verrijken.”
Jongbloed – Heerenveen | 1934 pag. |
€ 76,00
Elk hoofdstuk apart
Warren Wiersbe, predikant
en auteur van veel
boeken, geeft in dit boek
aandacht aan de noodzaak
om de hele Bijbel te
lezen en te overdenken.
Hoofdstuk voor hoofdstuk
en vers voor vers.
Het boek begint bij Genesis en eindigt bij
Openbaring. Hij schrijft daarbij wel dat
het als aanvulling bedoeld is op de Bijbel
en niet als vervanging. Hij hoopt echter
de gebruiker te helpen bij het ontdekken
en toepassen van ‘fundamentele geestelijke
lessen’ en wil aanmoedigen tot systematisch
bijbelonderzoek waardoor de
boodschap nog meer gaat aanspreken en
inspireren. Er is een cd met verschillende
bijbelvertalingen toegevoegd.
Medema – Vaassen | 477 pag. | € 24,95
Bijbelse oriëntatie
Eerste hulp bij Bijbellezen
De titel van dit boek doet
recht aan de inhoud ervan,
samengesteld door
Christopher D. Hudson,
Carol Smith en Valerie
Weidemann. Het is heel
toegankelijk en helder geschreven
met veel informatie
over veelgestelde
vragen over de Bijbel. De beste raad is
om gewoon maar met het boek te beginnen
en je te laten verrassen. De inhoud
is ondergebracht in zes delen: De Bijbel
begrijpen (het overzicht, het verhaal en de
tijdbalk van de Bijbel); Hoe je Bijbel kunt
lezen (met aandacht hoe je de inhoud
kunt bestuderen en wat het betekent voor
ons leven); De bijbelse cultuur; Bijbels en
vertalingen; Waar je het kunt vinden (bijvoorbeeld
Jezus’ gelijkenissen, zijn wonderen)
en ten slotte een helder overzicht
van de verschillende Bijbelboeken.
Voorhoeve – Kampen | 288 pag. | € 19,50
Korte inleiding tot de
Bijbelboeken
Deze verzameling van inleidingen op de
bijbelboeken, oorspronkelijk geschreven
door de Zwitser Ernst Aebi, werd voor de
zesde maal herdrukt. Het is een overzichtelijk
naslagboek bij
het nadenken over de
inhoud van de verschillende
bijbelboeken.
Elk hoofdstuk bevat:
een algemene inleiding,
gegevens over de
schrijver, de bestem-
Hulpmiddelen
ming, het ontstaan, de echtheid, het doel
en de strekking, de inhoud en indeling,
en overige interessante kanttekeningen.
Ook wordt informatie gegeven over het
ontstaan van de Bijbel, over de taal en
oorspronkelijke handschriften en de belangrijkste
bijbelvertalingen.
Internationale Bijbelbond - Culemborg |
203 pag. | € 17,95
De complete Bijbelgids
De Engelse theoloog Mike Beaumont
stelde een boeiende bijbelgids samen. Zijn
bedoeling is mensen helpen wegwijs te
worden in de Bijbel en de inhoud ervan.
Hierbij is theologisch
taalgebruik vermeden,
waardoor het
boek ook geschikt
is voor mensen die
niet vertrouwd zijn
met de Bijbel en het
christendom. Het is
ook geschikt voor mensen die nog maar
pas christen zijn en meer over het geloof
willen weten. Het boek is bedoeld als een
inleiding op de Bijbel en belicht dus de
grote lijnen. Het verhaal wordt min of
meer chronologisch verteld. De auteur
gaat uit van het geïnspireerde Woord van
God en Gods verlangen zichzelf aan de
mens bekend te maken als een God van
liefde, die het goede voor ogen heeft. Een
aanrader voor iedereen die voor zichzelf
en anderen zoekt naar een helder hulpmiddel.
Ark Media – Amsterdam | 126 pag. | € 16,95
De reis door de Bijbel
Een rijk geïllustreerd handboek voor
ouders, docenten, mensen die leiding
geven in gemeente- of
kringverband of voor
persoonlijke bijbelstudie.
Het is voor jongeren
en ouderen goed
bruikbaar, mede door
de toegankelijk geschreven
taal. Gekozen
73

74
is voor bespreking van zo’n 250 verhalen
met achtergronden in woord en beeld.
De lezer gaat van verhaal tot verhaal, te
beginnen bij het Oude Testament. Zo komen
de verschillende geschiedenissen tot
leven en is de ‘rode draad’ door het hele
bijbelse verhaal heen te ontdekken. De
schrijver, dr. V. Bilbert Beers schreef meer
dan 140 boeken, van kinderboeken tot
naslagwerken. Dit boek is het gevolg van
negen bezoeken aan Israël.
Medema – Vaassen | 415 pag. | € 27, 20
Nieuwe encyclopedie van de
Bijbel
Onder redactie van
John Drane verscheen
een volledig herziene
uitgave van de Encyclopedie
van de bijbel
met honderden nieuwe
kleurenfoto’s, kaarten,
tijdbalken en illustratie
die de bijbelse verhalen verlevendigen. De
teksten zijn toegankelijk geschreven. De
inhoud bestaat uit zeven delen: overzicht
van de bijbelse geschiedenis – landen en
volken – de wereld van de Bijbel – godsdienst
en eredienst – leer en leven van
Jezus – de bijbel, boek voor boek en tenslotte
kaarten van Israël, personen, plaatsen,
sleutelbegrippen en register.
Kok – Kampen | 319 pag. | € 22,50
De Bijbel in beeld in 66 x 10
minuten
De theoloog Jim George geeft op een beknopte
en overzichtelijke manier weer
waarover het gaat in de Bijbel: de geschiedenis
van Gods reddende genade, waarbij
uiteindelijk alles leidt
naar een nieuwe hemel
en aarde, waar
mensen in harmonie
leven met God, hun
Schepper, en in vrede
leven met elkaar.
De auteur wil door
middel van het boek
eraan meewerken dat mensen vertrouwd
worden met Gods plan door de eeuwen
heen en met de hoofdgedachten en bedoeling
van elk bijbelboek. Zowel het
Oude als het Nieuwe Testament komt aan
de orde, waardoor de lezer voor het eerst
of opnieuw vertrouwd kan raken met de
belangrijkste bijbelse gebeurtenissen en
met de betekenis ervan voor het geloofsleven
in de dagelijkse praktijk.
Grace House Publishing – Veenendaal |
352 pag. | € 10,00
Sleutels tot de Bijbel
Voor beginnende bijbellezers en voor
degenen die herinnerd willen worden aan
de duidelijke rode draad door de Bijbel
heen, is dit handboek van groot belang.
De auteur schrijft dat hij na fragmentarisch
lezen en gebruik van de Bijbel
door de bomen het bos niet meer zag. Hij
kwam in aanraking met een serie studies
waarbij Genesis tot en met Openbaring
gevolgd werd, een
boeiende ontdekkingsreis.
Samen met zijn
gemeente maakte hij
een plan voor bestudering
van de hele Bijbel,
waarbij ieder bijbelboek
aandacht kreeg
en daarmee Gods plan
met de mens door de eeuwen heen. De
honger naar Gods Woord werd in steeds
bredere kring ervaren en het leidde uiteindelijk
tot deze uitgave. Bij elk bijbelboek
legt hij verbanden naar het grote geheel.
Zo zet hij er bijbelse en ‘heidense’ denkrichtingen
naast en analyseert hij wat
de betekenis daarvan voor onze tijd is.
Pawson wil met dit boek begrip overbrengen
van het hele verloop van de bijbelse
geschiedenis.
Opwekking – Putten | 1592 pag. | € 19,95
Handboek christelijk geloof
Onder redactie van Alister McGrath en Jan
Hoek verscheen een toegankelijk en overzichtelijk
handboek over de kern van het
christelijk geloof. Wat betreft de opbouw:
korte geschiedenis van het christelijk geloof
– het Nieuwe Testament – de vroege
kerk – de Middeleeuwen
– Reformatie – Opwekking
- de moderne wereld.
Daarna volgt uitgebreide
informatie naar
aanleiding van de vraag:
wat is geloof, wat houdt
het in en wat verstaan
we onder ‘God’? Wat leert de Bijbel over
Jezus en de verlossing die Hij mogelijk
maakte? En over de Geest, over de drieenige
God? Ten slotte wordt de oorsprong
en Gods bedoeling voor de kerk belicht en
daarmee de christelijke hoop.
Boekencentrum – Zoetermeer | 352 pag. |
€ 34,50
Theologie, de basis
Alister McGrath schreef al veel boeken
over de inhoud en draagwijdte van het
christelijk geloof. In
dit boek wil de auteur
de lezer kennis laten
maken met de enkele
basisovertuigingen van
christelijke theologie.
Zo gaat hij in op enkele
beeldbepalende overtuigingen,
weergegeven in
de Apostolische Geloofsbelijdenis en de
Geloofsbelijdenis van Nicea. Citaat: “Deze
belijdenissen beginnen met de woorden
‘ik geloof’ en vormen in feite een korte
uiteenzetting van de hoofdpunten van het
christelijk geloof.” In zijn boek geeft hij
aandacht aan: Geloof – God – Schepping
– Jezus – Redding – Drie-eenheid – Kerk
– Hemel.
Kok – Kampen | 191 pag. | € 17,50
Leidraad bij de Bijbel
Alister McGrath, een Engelse theoloog en
hoogleraar historische en systematische
theologie, schreef dit handboek met de
bedoeling lezers vertrouwd te maken met
de belangrijkste kenmerken van de Bijbel
en de betekenis ervan
voor onze relatie met
God, onszelf, de naaste,
onze wereld en de toekomst.
Het boek geeft
informatie over de opbouw
van de Bijbel, de
betekenis van het Oude
en Nieuwe Testament en
aanwijzingen voor degenen die voor het
eerst de Bijbel gaan lezen. Welk evangelie
is dan het meest geschikt? Een toegankelijk
geschreven handboek voor de beginnende
en al meer gevorderde bijbellezer.
Novapres – Hoenderloo | 394 pag. | € 22,90
Jongeren
Hulpmiddelen
En nu de Bijbel!
Onder redactie van Herman
van Wijngaarden
verscheen een goed
opgezet dagboek voor
jongeren, waarbij de Bijbel
aan het woord komt.
Het kan ook gezien
worden als een uitgebreide
kennismaking met de Bijbel en met
het lezen erin zodat je ermee vertrouwd
wordt. Elke week komt een ander bijbelboek
(of combinatie van bijbelboeken) aan
de orde, van Genesis tot en met Openbaring.
Na een korte inleiding wordt dan
op een bepaald thema uit dat bijbelboek
ingespeeld. Tussen deze 39 bijbelweken
staan 13 studieweken waarin aandacht
gegeven wordt aan vragen over de Bijbel.
Al met al een boeiend en leerzaam boek:
een goede stimulans om met het Woord
van God onderweg te gaan.
Boekencentrum – Zoetermeer | 420 pag.|
€ 19,90
Onbeperkt houdbaar!
Onder redactie van Herman van Wijngaarden
en Diane Palm verscheen een fris en
helder geschreven boek over de kern van
het christelijk geloof aan de hand van de
75

apostolische geloofsbelijdenis. Elk artikel
wordt in de vorm van drie belichtingen
behandeld waardoor het – naast persoonlijke
lezing – erg
geschikt is voor het
gesprek in groepsverband.
De woordkeus
is fris met oog op
jongeren en er wordt
veel gespreksstof aangereikt.
De eigentijdse
weergave van de Heidelbergse
Catechismus
die bij ieder hoofdstuk staat, laat zien wat
de protestantse kerk vier eeuwen geleden
heeft gezegd over de apostolische geloofsbelijdenis.
De motivatie voor het boek
was jongeren helpen in het verder ontdekken
van de betekenis van het geloof,
ook wanneer je in aanraking komt met
allerlei vragen en ‘waarheid’ ter discussie
gesteld wordt. Het is een hulpmiddel om
ook in deze tijd doordacht en betrokken te
leven vanuit de overtuiging. Diverse auteurs
werkten aan deze uitgave mee.
Jes! – Zoetermeer | 170 pag. | € 14,95
Leer me lezen
Deze uitgave, geschreven
door Herman van
Wijngaarden in samenwerking
met het
Nederlands Bijbelgenootschap,
zet jongeren
aan het (bijbel)lezen!
Bijbellezen wordt spannend
als je er actief en
persoonlijk mee aan de
slag gaat. Dat is het uitgangspunt van dit
inspirerende boekje in de serie Hot items.
Om jongeren daarbij te helpen geeft het
allerlei handige tips, inclusief tien praktische
leessleutels (manieren om een bijbelgedeelte
‘open’ te laten gaan). Verder ook
aandacht voor de vraag: waarom zou je
eigenlijk in de Bijbel lezen…? Het boekje
sluit aan bij de Bijbeltiendaagse van het
Nederlands Bijbelgenootschap.
Jes! – Zoetermeer | 64 pag. | € 6,50
Kinderen
Tip Top serie
Een vierdelige serie die u tal van ideeën
geeft hoe u met jonge kinderen, die nog
niet kunnen lezen, de Bijbel op vele manieren
kunt ontdekken. Door middel van
bijbelverhalen, spelletjes, liedjes en creatieve
activiteiten leren de kinderen spelenderwijs
steeds meer over God.
Internationale Bijbelbond - Amerongen |
€ 2,95 (per deel)
Ontdekserie
Een vierdelige serie bijbelse dagboekjes
voor kinderen van 6-9 jaar. Titels: Ontdek
over God; Ontdek over Jezus; Ontdek over
Bijbelmensen; Ontdek over Gods vrienden.
Samen met Polly Pienter en Peter
Punt ontdekken kinderen wie God is en
wat de Bijbel vertelt.
Internationale Bijbelbond – Amerongen |
€ 6,95 (per deel)
Speurtocht
Dagboekjes voor kinderen van 8-11 jaar.
Helpt kinderen te ontdekken dat het leuk
is om de Bijbel te lezen. Elke dag een code
om op te lossen, een puzzel, een idee om
over na te denken en voor te bidden.
Internationale Bijbelbond – Amerongen |
€ 7,95 (per deel)
Steeds dichterbij
De serie met dagboekjes
voor tieners bestaat uit
vier delen, de eerste
twee delen voor de leeftijdsgroep
van 10-12 jaar
en deel 3 en 4 zijn voor
de leeftijdsgroep van 12-
14 jaar, geschreven door
Jolanda Veltkamp, Eliëtte Meerveld en
Lydia Gunnink. De dagboekjes gaan over
het Nieuwe Testament. De bijbelboeken
Matteüs, Marcus en Handelingen vormen
de leidraad voor de deeltjes.
Vuurbaak – Barneveld | 96 pag. |
€ 7,90 (per deel)
Hand in hand
Een helder opgezet
bijbels
dagboek afgestemd
op jonge
tieners. Het is
een vervolg op
eerdere dagboekjes
voor 6+ en 8+. Met opdrachten,
puzzels en vragen. Eindredactie: Joke
Bosch.
Boekencentrum – Zoetermeer | 230 pag. |
€ 13,90
Kinderbijbels
Ark Media heeft een grote diversiteit aan
goede kinderbijbels. Kijk voor meer informatie
op www.arkmedia.nl
Catechesemateriaal
Reflector – tienercatechese
Zoals de reflectoren langs een onverlichte
weg automobilisten aangeven waar zij
moeten rijden, wil de catechesemethode
Reflector catechisanten de weg wijzen,
de weg naar God en de weg door deze
wereld. Ook wil Reflector iets van het
licht van Jezus Christus weerkaatsen en
uitstralen. Reflector bestaat uit 10 delen
voor verschillende leeftijdsgroepen tussen
12 en 20 jaar en sluit af met een deel voor
de belijdeniscatechese.
Boekencentrum – Zoetermeer
Geloof.nu
Dit materiaal voor zes jaar geloofsonderwijs
voor jonge mensen tussen de 12 en
18 jaar is goed doordacht van opzet. De
jongeren worden in deze jaren gestimuleerd
om God te gaan liefhebben en dat
te laten zien in woord
en gedrag. Een aantal
gebruikers is zo
enthousiast over het
materiaal dat ze het
toegankelijk hebben
gemaakt voor jongeren
met begrips- en
Hulpmiddelen
leerproblemen, maar ook voor doven. Dit
resulteerde in het Beeldboek dat onlangs
verscheen.
Buijten & Schipperheijn – Amsterdam |
96 pag. | € 19,50
Follow up!
Follow Up! is een catechesemethode voor
kerken binnen de gereformeerde traditie.
Follow Up! biedt een leeromgeving met
lesmodules voor catechisanten, cursussen
voor catecheten
en een website met
extra lesmateriaal,
didactische ondersteuning,
nieuws en een
gebruikersforum. De
methode bestaat uit
een aantal modules
die zijn geschreven
voor vier leeftijdscategorieën.
De modules vormen de basis
voor de avond. Een module bestaat uit
zeven lessen met één thema. In de eerste
zes lessen wordt dit thema op verschillende
manieren behandeld. In de zevende
les komen de hoofdzaken uit de eerste zes
lessen terug.De website biedt aanvullende
informatie en materiaal zoals filmpjes,
cartoons en alternatieve werkvormen.
Gespreksgroepen
Wijs met de Bijbel
In Wijs met de Bijbel (i.s.m. Evangelisch
Werkverband uitgebracht) gaat ds. Jelle
de Kok in op zestien geloofsthema’s. Het
is vooral bedoeld voor het groepsgesprek,
voor het samen nadenken en spreken over
de wijsheid en richtlijnen die in Gods
Woord te vinden zijn. De onderwerpen
zijn logisch van opbouw, haken in op het
begrip wijsheid in de context van de praktijk
van het leven en bieden gespreksstof
voor ten minste een jaar. De bedoeling
van dit alles is om samen geestelijk te
groeien en meer toegerust te zijn voor de
praktijk van het christen-zijn.
76 77

Missionaire gesprekscursus CE en
vervolgcursus DE
De cursus Christianity Explored (CE) helpt
mensen om drie basisvragen te beantwoorden:
Wie is Jezus? Waarom kwam
Hij? En wat vraagt Hij van diegenen die
Hem willen volgen? In 10 ontmoetingen
‘wandelen’ de cursisten door het hele
Markus-evangelie.
De structuur van elke CE-ontmoeting is
eenvoudig en ontspannen: een informele
maaltijd, een bijbelstudie, een korte uiteenzetting
(of naar keuze een DVD) en een
discussie. Het gaat erom dat er geconcentreerd
aandacht gegeven wordt aan wat
Gods Woord te zeggen heeft.
CE is flexibel genoeg om in verschillende
omstandigheden en vormen gebruikt te
worden. Onder jongeren, in huiskringen,
in studentengroepen, in Engeland in pubs
en restaurants, in gevangenissen, tijdens
vrije uren op het werk, of als huwelijksvoorbereidingscursus.
CE biedt een schat aan materiaal voor de
voorbereiding van de kringleiders. In detail
worden suggesties gegeven voor een
zorgvuldige voorbereiding van de CE-ontmoetingen.
Het materiaal is beschikbaar
in een NBV-versie en een HSV-versie.
Discipleship Explored (DE) is een vervolg
op CE en een reis door het bijbelboek
Filippenzen voor iedereen die wil leren
discipel van Jezus te zijn. Ga voor de actuele
en uitgebreide informatie over alle
materialen en de bestelmogelijkheden
naar www.christanityexplored.nl
Groeien in geloof
In het GROEIboek Groeien in geloof
komen onderwerpen aan de orde, die
praktische betekenis hebben voor ons
dagelijkse christenleven
en dus voor onze
geestelijke groei en
bloei. De schrijver, ds.
Dick van Keulen, gaat
in op wie de mens is;
het probleem van de
zonde; Wie is de Ver-
losser, wie is de Heilige Geest die in de
gelovigen woont en ons leiding wil geven;
gebed en Bijbel, maar ook op vernieuwing
door middel van bijvoorbeeld genezing en
herschepping.
Er zijn twee handleidingen bij dit boek
gemaakt door twee verschillende gemeenten
(Veenendaal en Appingedam). Veenendaal
heeft het materiaal over 22 ontmoetingen
verdeeld en Appingedam heeft een
handleiding voor 8 ontmoetingen.
De handleidingen zijn digitaal beschikbaar
en te bestellen via info@groei.org
GROEIboek € 10,-
Veelgestelde vragen:
Als je God één vraag mocht
stellen
Stel je voor dat
je God één vraag
mocht stellen en dat
je zeker zou weten
dat je daarop een
antwoord kreeg. Wat
zou dan jouw vraag
zijn? De auteurs,
Paul Williams en
Barry Cooper, hebben
deze vraag de
laatste jaren aan veel mensen voorgelegd.
In dit boek gaan zij uitgebreid in op de
twaalf meest gestelde vragen aan God. Ze
baseren hun antwoorden op de woorden
van Jezus Christus, zoals deze in de Bijbel
aan ons worden doorgegeven. Dit boek is
zeer interessant voor mensen die zelf op
zoek zijn naar antwoorden op hun grote
levensvragen, maar het biedt ook nuttige
informatie voor christenen die deze
vragen en antwoorden (opnieuw) willen
overdenken.
Voor zelfstudie of om goed voorbereid
met anderen in gesprek te gaan over het
christelijk geloof.
Ark Media – Amsterdam | 164 pag. | € 12,95
Niemand is als God
Wanneer je als gelovige een
mat gevoel hebt en God op
een afstand ervaart, is het
goed na te denken over het
thema van dit boek: Wie is
God eigenlijk? Wat houdt
zijn wezen in, wat betekenen
de namen die de Bijbel aan
Hem geeft? Welke eigenschappen worden Hem
toegeschreven en wat houdt het geheim in dat
God de Vader, God de Zoon en God de heilige
Geest samen één zijn? De inhoudt bepaalt je
weer bij de rijkdom van God: bij zijn almacht,
grootheid en ondoorgrondelijkheid, en
tegelijkertijd bij zijn genade en verlangen een
Vader voor ons te zijn. Hij roept op tot nieuw
vertrouwen en toewijding vanuit ons hart en
denken en wil ons bestaan doorademen met
zijn Geest. De auteur, Andrew Wilson, stelt dat
hoe beter wij God leren kennen, hoe groter
zijn invloed zal zijn op alles wat we zijn en
doen.
Gideon – Hoornaar | 238 pag.| € 16,50 |
ISBN 9789060674093
Doordenken over God
In de apologetische
reeks Doordenken over…
verscheen een helder
geschreven boekje over
God, geschreven door dr.
Benno van der Toren, docent
dogmatiek aan de Wycliffe
Hall, de predikantsopleiding
van de Anglicaanse Kerk en
aan de universiteit van Oxford. Het is geschikt
voor de eigen doordenking en toerusting, en
een bijzonder hulpmiddel of weggeefboek
in het gesprek met mensen die meer willen
weten en ontdekken over God, geloven en het
unieke van het christendom. Thema’s: Gods
zelfopenbaring in een multireligieuze wereld;
Het bevrijdende geloof in de ene God; De drieenige
God; Heilige liefde; Heeft God pijn?; Een
persoonlijke relatie met God; Zijn Allah en de
Vader van Jezus dezelfde God?
Boekencentrum – Zoetermeer | 72 pag. |
€ 8,90 | ISBN 9789023923503
Boeksignalement
De hand van God
Voorganger en auteur
Robert J. Morgan
heeft vanuit zijn diepe
inzichten in de bijbelse
boodschap, en zijn jarenlange
pastorale ervaring
en gemeentewerk, een
indrukwekkend, bemoedigend
en realistisch boek
geschreven over Romeinen 8:28. De belijdenis
van Paulus dat God alles wil laten meewerken
ten goede voor wie Hem liefhebben. Klopt
dit wel wanneer we aan teleurstellingen en
vragen denken, en waarom is vertrouwen in
deze belofte van God van zo’n groot belang?
Wat houdt dat goede dan in en wat bedoelt
God met het Hem liefhebben te midden van
verwarring? Het is een boek om in alle rust
te lezen en te overdenken, waarbij Gods
grootheid belicht wordt, die alles kan laten
meewerken ten goede wanneer we liefde en
vertrouwen in Hem voor ogen houden.
Voorhoeve – Kampen | 203 pag. | € 19,90 |
ISBN 9789029719278
Blinde vlekken in de Bijbel
De Engelse auteur Adrian
Plass gaat in dit boek in
op verschillende bijbelgedeelten
die intrigerend
en prikkelend overkomen,
waarbij een bepaald aspect
ons denken onverwacht
gevangen kan houden.
Gedeelten die we als een
‘blinde vlek’ vaak over
het hoofd kunnen zien. Toch houden ook die
gedeelten een uitdaging in. Met zijn directe
en eerlijke stijl van schrijven probeert hij zijn
eigen gedachten te verwoorden. Hij maakt zijn
respect voor de Schrift duidelijk en is tegelijk
niet bang om over bepaalde uitspraken goed
na te denken. Hij stelt wel duidelijk dat we
bepaalde gedeelten nooit ten volle zullen
begrijpen, tot de dag dat God zelf alle helderheid
zal geven die nodig is.
Merweboek – Sliedrecht | 160 pag. | € 12,50 |
ISBN 9789057871245
78 79

80
“In het begin was het Woord,
het Woord was bij God en het
Woord was God. Het was in
het begin bij God. Alles is er
door ontstaan en zonder dit
is niets ontstaan van wat be-
staat. In het Woord was leven
en het leven was het licht voor
de mensen. Het licht schijnt in
de duisternis en de duisternis
heeft het niet in haar macht
gekregen (…) Het Woord is
mens geworden en heeft bij
ons gewoond, vol van goed-
heid en waarheid…”
Johannes 1:1-3 en 14 NBV
Voor elke dag
Naar Jezus
kijken en luisteren
In dit themanummer van GROEI staat
het Woord van God centraal. Daarbij
komen in de artikelen veelgestelde
vragen aan de orde. In het 90-dagendagboek
willen we – voorafgaand aan
uitspraken van God zelf over zijn Woord
– nadenken over een van de evangeliën:
het evangelie volgens Johannes. Waarom?
Omdat Jezus het levende Woord van God
is en God ons steeds weer uitdaagt naar
zijn Zoon te kijken en te luisteren.
Naar Jezus kijken en luisteren is overgenomen
uit Sprekend Boek, een GROEI-special
geschreven door Timon Ramaker. Hierin
worden mensen uitgedaagd om met de
Bijbel kennis te maken, toegespitst op een
persoonlijke ontdekkingstocht door het
evangelie naar Johannes. Het kan interessant
zijn voor de GROEI-lezer, maar ook
voor mensen die nog niet zo vertrouwd
zijn met de Bijbel. Het rooster – op basis
van veertig dagen – kan hierbij een stimulans
zijn.
De 40 dagen zijn wat uitgebreider dan u
gewend bent. Daarom zijn de dagen 50-90
wat beknopter van opzet. In de genoemde
gedeelten uit het Oude en Nieuwe
Testament,worden we voortdurend door
God zelf eraan herinnerd dat zijn Woord
betrouwbaar en eeuwig is.
Timon Ramaker schrijft in zijn inleiding:
“Het Evangelie volgens Johannes is een
van de vier beschrijvingen van het leven
van Jezus. Vier beschrijvingen van een
gebeurtenis… Vier kleuren. Vier impressies.
Dat is best uniek. Wat opvalt als je
ze met elkaar vergelijkt is dat ondanks
de verschillende belichting van Jezus’
leven de centrale boodschap hetzelfde is.
Door de vier beschrijvingen hebben we
als het ware een ‘verslag in stereo’. Het
Evangelie volgens Johannes is een goede
plek om te beginnen als je de Bijbel wilt
lezen. Johannes geeft in zijn beschrijving
veel diepte. Het Evangelie naar Marcus
bevat misschien meer snelheid en actie en
dat naar Lucas plaatst Jezus’ leven in de
wereldgeschiedenis, maar Johannes laat
de dynamiek van de relaties tussen God,
Jezus en mensen het meeste zien. Het is
intens en spannend.
Vertrouwen
De schrijver is Johannes, een van de
twaalf leerlingen van Jezus. Hij benadrukt
in zijn beschrijving dat Jezus de Zoon van
God is. Johannes laat in zijn verslag Jezus
vooral ook zelf aan het woord. Hij daagt
iedereen uit over de woorden en daden
van Jezus na te denken. Het doel van dit
boek wordt omschreven in hoofdstuk 1:1-
18 en hoofdstuk 20:31. De auteur schreef
om te laten zien dat Jezus Christus de
Redder en Genezer voor de hele mensheid
is. Johannes wil door zijn boek de mensen
stimuleren hun vertrouwen in Jezus
Christus te stellen. De Bijbel noemt dat
‘geloof’. In dit evangelie komt het woord
‘geloven’ 98 maal voor.
Een ander woord dat veel voorkomt is
‘leven’ – maar liefst 39 keer. Je zou volgens
Johannes het evangelie (dat Griekse
woord betekent ‘goede boodschap’) samen
kunnen vatten met: God wil dat wij
leven en heeft door Jezus nieuw leven
gegeven! In Jezus zien wij wat echt leven
is. Jezus zegt op een gegeven moment
zelf: “Wie Mij gezien heeft, heeft de Vader
gezien” (14:9). Als je God wilt zien, kijk
dan naar Jezus!
81

Dag 1: Johannes 1:1-18
Jezus: God en mens
Johannes begint met een haast poëtisch gedeelte.
Het is best moeilijk, maar enorm diep.
Hij noemt Jezus hier het Woord. Jezus is de
communicatie van God aan mensen. Als je God
wilt zien en horen, moet je naar Jezus kijken
en luisteren. Volgens deze opening was Jezus
vanaf het begin bij God en meer: was hij één
met God. God kwam in Jezus bij ons wonen
om ons weer met Hem in contact te brengen
(vers 12). Vers 6 en 15 zijn intermezzo’s in het
‘gedicht’. Zij vertellen over Johannes de Doper,
een profetische figuur die Jezus aankondigde
en een grote rol speelde in verschillende
religieuze gemeenschappen in de eerste eeuw.
Morgen lees je meer over hem.
Lezen: Wat wordt er over Jezus gezegd? En hoe
wordt erop gereageerd? Wat is mijn houding
tegenover Hem?
Doen: Probeer eens op te schrijven hoe je
tegenover Jezus staat. Wil je meer over Hem
weten of ben je vooral afwachtend? Ben je geïrriteerd
of heb je een spannend gevoel? Waarom
voel je je zo?
Bidden: Misschien durf je wat je hebt opgeschreven
aan God te zeggen? Ook als je alleen
maar twijfels hebt… ook als je weet dat er
meer in het leven is en je niet weet waar je het
zoeken moet…
Dag 2: Johannes 1: 19-34
Wie is Jezus?
Johannes speelde een opmerkelijke rol in het
religieuze leven vlak voor Jezus’ optreden. Hij
wees mensen erop dat ze misschien wel mooi
praatten, maar dat hun leven er vaak anders
uitzag. Hij riep mensen op om anders te gaan
leven, zodat God kon komen (vers 23). De
doop was een teken van deze ‘bekering’ (vers
25-26). Sommigen vroegen zich af of hij de
verwachte Messias (Grieks: Christus) was,
maar hij wees als antwoord op hun vraag naar
Jezus. Johannes, die in de lijn van de grote
profeten van het Oude Testament staat, zegt
van Jezus dat hij de Zoon van God is (vers
34). Jezus zal niet met water dopen, maar met
de Geest van God zelf. Het gaat niet alleen om
anders doen, maar om anders zijn!
Lezen: Wat zegt Johannes over Jezus? Vers 29
is een hele kernachtige uitspraak van Johannes.
Het geeft heel krachtig aan wat Jezus’ missie
was. Hij heeft de zonde (alles wat er tussen
God en mensen in de weg staat) weggenomen.
Hoe? Niet als een krachtpatser, maar als een
lam.
Wie ben ik en wie zeg ik dat Jezus is?
Doen: Zijn er terreinen in je leven waar je wel
‘mooi praat’, maar niet leeft naar wat je zegt?
Bidden: Misschien wil je tegen God zeggen dat
je Jezus wilt leren kennen.
Dag 3: Johannes 1: 35-43
Jezus nodigt mensen uit
Twee leerlingen van Johannes vragen aan
Jezus waar hij woont. Jezus zegt: ‘Kom maar
mee, dan zul je het zien.’ Misschien gingen
ze mee naar de timmersmanswerkplaats van
Jezus (het Evangelie naar Lucas geeft ons het
vermoeden dat hij timmerman was). Misschien
gingen ze samen eten. Vanaf die tijd bleven
ze echter bij Hem. Jezus trok de komende drie
jaar intensief met ze op. Zijn leven was open
voor de mensen om Hem heen. Hij had geen
geheimen, maar was transparant en authentiek.
Lezen: Wat betekent het om Jezus te volgen
(vers 38, 41)? ‘Wat zoek je’, vraagt Jezus (vers
39). Wat zoek jij in het leven?
Doen: Maak eens een lijst van de dingen in je
leven die jij het meest belangrijk vindt.
Bidden: Wat zou je van Jezus willen leren? Zeg
dat tegen God.
Dag 4: Johannes 1: 44-52
Jezus ziet je staan
Jezus ziet iedereen persoonlijk. Hij vraagt niet
van mensen om een nummer te worden, maar
wil juist mensen laten ontdekken wie ze ten
diepste zijn. Hij ziet mensen en kent ze door
en door (vergelijk vers 49). Dat ontdekkingsproces
vraagt wel vertrouwen. Jezus’ volgen
is een eerste aanzet om Hem beter te leren
kennen.
Lezen: Wat is mij vooral opgevallen in de
ontmoeting van Jezus en zijn eerste leerlingen?
Herken ik mij in een van de leerlingen?
Doen: ‘Kom en zie’ (vers 40, 47). Doe iets
waarin je tot uitdrukking brengt dat je Jezus
persoonlijk wilt ontmoeten. Schrijf bijvoorbeeld
eens op wat je bezighoudt en ga bidden.
Bidden: Nathanaël noemde Jezus de Zoon van
God en Koning van Israël (49). Vraag of God
zich aan jou wil bekendmaken.
Dag 5: Johannes 2:1-11
Jezus wil dat we volop leven
In het leven van Jezus zien wij hoe God het
leven bedoeld heeft. Jezus wijst ons de weg
naar het leven. Zijn eerste wonder gebeurde
op een bruiloft. Hij zorgt ervoor dat het
feest door kan gaan. En met betere wijn dan
daarvoor!
Lezen: Wat is zo bijzonder aan dit eerste wonder?
Jezus maakte van ‘gewoon’ water wijn. Hij
geeft er smaak aan. Hoe beleef ik mijn leven?
Doen: Schrijf voor jezelf op waar je naar teleurgesteld
in bent en waar je naar verlangt.
Bidden: Vertel God over je teleurstelling en
verlangen. Hij is in jou geïnteresseerd.
Dag 6: Johannes 2: 12-25
Jezus is gepassioneerd
Jezus is in het vorige hoofdstuk twee keer het
lam genoemd. Dat is een beeld van onschuld
en vriendelijkheid. Hij was echter absoluut
geen doetje. Vanuit zijn overtuiging van wat
Voor elke dag
Marleen Ramaker
waardevol is, kon hij enorm kwaad worden.
De tempel is een plek om God te ontmoeten
en niet de plek om een financieel slaatje uit
te slaan.
Lezen: Hoe reageren de mensen op Jezus? Waren
ze blij met zijn actie? Jezus was vol liefde
maar kon ook kwaad worden over onrecht. Wat
zegt dit mij?
Doen: Mensen maken tot de dag van vandaag
van religie commercie. Ga na waar jouw
beeld van het christelijk geloof beïnvloed is
door dingen die niet van God zijn (religie als
machtsmiddel, als commercie, als politiek, als
dooddoener).
Bidden: Vraag God om te kunnen onderscheiden
wat van Hem is en wat niet.
Dag 7: Johannes 3:1-21
In gesprek met Jezus
’s Nachts (blijkbaar wil hij niet gezien worden)
komt er een invloedrijke man naar Jezus.
Iemand van het religieuze en politieke establishment.
Iemand die moreel een hoogstaand
leven leidt. Jezus vertelt hem dat hij met zijn
best doen er niet komt. Als je met God wilt
leven, moet je openstaan voor het nieuwe
leven dat God je wilt geven. Want leven – dat
wil God geven.
Lezen: Wat probeert Jezus vooral duidelijk te
maken? Wanneer ben je ‘opnieuw geboren’ (vers
14-17)?
Doen: Probeer ik met God te leven door uiterlijke
regeltjes en disciplines te volgen of van
binnenuit?
Bidden: Vraag God of Hij je ervan wil overtuigen
dat Jezus volop leven wil geven.
Dag 8: Johannes 3:22-36
Op Jezus kun je aan
Johannes vertelt weer wie Jezus is: Hij komt
van God (vers 31). Johannes is een belangrijke
figuur, maar hij wijst erop dat Jezus degene
is die mensen nodig hebben. Jezus spreekt
woorden van God en is vol van Gods Geest
(vers 34).
82 83

84
Lezen: Wat zegt Johannes over Jezus? Wat
betekent dat voor hem? En wat voor ons?
Doen: Johannes vergelijkt zich met een vriend
van de bruidegom. Bij de bruiloft gaat het niet
om de vriend, maar om de bruidegom en zijn
bruid. Maar dat is juist de reden voor het feest.
Is Jezus voor mij reden voor een feest?
Bidden: Bedank God voor het leven dat hij
gegeven heeft als je Jezus vertrouwt (36).
Dag 9: Johannes 4: 1-42
Innerlijke dorst
Jezus was controversieel. Hij doorbreekt
sociale, culturele en morele grenzen… In dit
verhaal spreekt hij met een vrouw, die tot
een bevolkingsgroep hoorde waar de de Joden
eigenlijk liever niets mee te maken wilde hebben.
Bovendien was deze vrouw ook nog eens
nogal losjes in relaties. Driemaal ‘not done’
in Jezus tijd (vergelijk vers 27). Maar Jezus
praat met haar. En niet zomaar over koetjes en
kalfjes, maar over haar diepste verlangens.
Lezen: Hoe benaderde Jezus deze vrouw? Wat
bracht bij haar verandering teweeg?
Doen: Welke diepste verlangens heb ik en hoe
heb ik geprobeerd daar een vervulling voor te
vinden?
Bidden: Vertel aan God wat er in je hart leeft.
Dag 10: Johannes 4:43-54
Jezus vraagt vertrouwen
“Bewijs me dat God bestaat!”. Het is niet
alleen iets van de moderne tijd, maar van alle
tijd. Jezus stelt het hier aan de orde (vers 48).
Maar deze man, een militaire officier, geloofde
Jezus op zijn woord en zijn zoon geneest.
Lezen: Hoe reageert Jezus op de man? Waarom?
Wat vertelt deze geschiedenis over Jezus?
Doen: Ben ik meer geïnteresseerd in wat God
mij kan geven dan in hemzelf?
Bidden: God wil nieuw leven geven, maar nog
meer: Hij wil ons van hart tot hart kennen. Zeg
tegen God wat dit in je oproept.
Dag 11: Johannes 5:1-18
Jezus roept reactie op
Jezus is geraakt door de pijn en nood van
mensen en geneest. De reacties zijn verschillend.
Sommigen reageren hierop in geloof en
herkennen in Hem de beloofde verlosser en
genezer. Anderen storen zich aan Hem. Hij
past niet in hun denken.
Lezen: Jezus zoekt mensen op. Waaruit blijkt
dit? Wat werkt Jezus in het leven van de verlamde
man uit?
Doen: Jezus zoekt iemand ‘die geen mens’ om
hem heen had (vers 7). Leef ik voor mezelf of
(ook) voor anderen? Wie zou ik deze week kunnen
opzoeken?
Bidden: Vertel God over de reacties die Jezus bij
je oproept en vraag Hem dat je Hem beter mag
leren kennen.
Dag 12: Johannes 5:19-47
God en Jezus zijn één
Jezus’ wil in alles en altijd leven zoals God
de Vader dat wil. Waarom? Omdat Hij weet en
erop vertrouwt dat God door en door goed is
en het beste met de wereld voor heeft. Hij
doet niets zonder Hem. Zijn denken, spreken
en handelen vloeien voort uit zijn verbondenheid
met de Vader (verzen 19, 20, 43).
Lezen: Ga na hoe vaak Jezus naar zijn Vader
verwijst. Probeer de betekenis van vers 19 en
20 in eigen woorden weer te geven.
Doen: Jezus was vrij. Hij liet zich niet bepalen
door wat anderen van Hem vonden. Wanneer we
onze prioriteiten laten bepalen door God, zijn
we niet afhankelijk van anderen (41-44). Wat
zijn mijn prioriteiten?
Bidden: Bid om een goede focus in je leven.
Dag 13: Johannes 6:1-71
Jezus is levensnoodzakelijk
Een lang hoofdstuk vandaag. Het begint met
twee wonderlijke gebeurtenissen, waar Jezus
in zijn onderwijs bij aanknoopt. Wonderen zijn
in de bijbel nooit ‘mirakels’ of ‘trucjes’, maar
gebeurtenissen die een diepe betekenis hebben.
Als Jezus deze enorme ‘picknick’ mogelijk
maakt, wijst hij erop dat het levensbrood van
God komt. Hij vergelijkt zichzelf met brood
en water dat we nodig hebben om te leven.
Mensen hebben Hem nodig om echt te leven.
De reacties zijn weer verschillend. Sommigen
stonden voor Jezus’ woorden open (zoals
Simon Petrus), anderen haakten af.
Lezen: Jezus voorzag in brood (10-13), noemt
zich het brood dat leven geeft (35) en wijst
op eeuwig leven (40). Wat bedoelt Hij met het
leven dat Hij wil geven?
Jezus geeft mensen de vrijheid om zich van
Hem af te keren (67). Hij manipuleert niet,
maar respecteert de vrije keuzes van anderen.
Wat zegt dit over God?
Doen: Jezus verwijst naar zijn Geest die leven
bewerkt (63). Vertrouw ik op God of toch meer
op mijn eigen mentale spierkracht (vergelijk
‘lichaam’ in vers 63)?
Bidden: Petrus belijdt dat Jezus de Messias is
(69). Wie is Jezus volgens jou? Zeg dat tegen
God.
Dag 14: Johannes 7:1-24
De waarheid onderzoeken
Jezus benadrukt onder andere dat we ervoor
moeten oppassen dat we vanuit onze eigen
tradities, gebruiken en regels oordelen. Willen
we nagaan waar het werkelijk om gaat en wat
er in het leven écht toe doet?
Lezen: Hoe stonden Jezus’ familie en andere
mensen tegenover Hem in dit gedeelte? Hoe
Voor elke dag
kun je er volgens Jezus achter komen of wat Hij
zegt waar is of niet?
Doen: In hoeverre ben ik bereid Gods wil te
doen (17)?
Bidden: Bid om helder inzicht. Concreet:
Dag 15: Johannes 7:25-52
De Geest geeft leven
Jezus’ heldere, onverbloemde optreden geeft
bij veel mensen verzet. Ze willen Hem in een
hokje kunnen plaatsen, maar dat lukt niet
goed. Toch zijn ze onder de indruk van het
gezag van Jezus waarmee hij onder andere
uitroept dat uit iedereen die in Hem gelooft
rivieren van fris en levengevend water zullen
vloeien... (38).
Lezen: Waaruit blijkt dat Jezus gezag heeft?
(25-31 en vers 46). Jezus verwees naar zijn
Vader (28,29). Dat gaf Hem vrijheid en gezag.
Wat betekent dit voor mij?
Doen: Jezus nodigt iedereen hartelijke uit
(37,38). Accepteer ik zijn uitnodiging?
Bidden: Bid om de verfrissende waterstroom
van God (39).
Dag 16: Johannes 8:1-20
Jezus veroordeelt niet
Jezus kwam om leven te geven. Hij wil
mensen niet de grond in praten, maar juist
perspectief geven. Hij is het licht dat duisternis
weg kan nemen. Hij wil ons laten zien
hoe God het leven bedoeld heeft toen hij ons
schiep.
Lezen: Wat valt mij vooral op in dit bijbelgedeelte?
Waarin spreekt het me aan?
Doen: Let eens op wat Jezus doet voordat hij
antwoord geeft (6-11). We weten niet wat hij
schreef, maar het is fascinerend. Nam hij zo
even te tijd om na te denken? Nam hij zo de
spanning van de oververhitte discussie weg?
Jezus was wijs en Johannes heeft het gesignaleerd
en beschreven. Wat leer ik daarvan?
Bidden: Jezus oordeelt niet (7, 15,16), maar
helpt de vrouw. Vraag God om wijsheid, dat zijn
licht je leven binnen mag dringen (12).
85

86
Dag 17: Johannes 8:21-59
Waar is God?
‘Waar is uw Vader?’, vroegen de religieuze
leiders aan Jezus in vers 19. ‘Als je mij hebt
gezien, heb je de Vader gezien’, antwoordt
hij. Dit is de kern: in Jezus heeft God zichzelf
in zijn hart laten kijken. Als je God wilt leren
kennen, moet je naar Jezus kijken.
Jezus bepaalt in het gedeelte van vandaag
mensen er opnieuw bij dat ze Hem nodig hebben.
Hij wil mensen vrijmaken. De waarheid
maakt je vrij (32). Echt vrij (36)!
Lezen: Waaruit blijkt dat Jezus durft te confronteren?
Sta ik open voor waarheid, ook al is die
misschien pijnlijk?
Doen: Wat is er nodig om vrij te zijn? Zie vers
31-34.
Bidden: Vraag aan God of hij meer vrijheid wil
geven. Bedank God voor Jezus (36).
Dag 18: Johannes 9:1-41
Jezus geeft focus
Als ‘licht van de wereld’ (vers 5) geneest Jezus
een blinde man. Hij helpt de man ook in te
zien dat hij een spirituele focus nodig heeft:
zicht op wat waar is en waar het in het leven
om gaat (vers 35-39).
Lezen: Wat valt op in deze geschiedenis? Wat
betekent het voor mijn situatie?
Doen: Op welke terreinen van je leven heb
je meer zicht nodig? Probeer het eens op te
schrijven. Denk je dat God je wil helpen meer
focus te krijgen?
Bidden: Vraag God of Hij met zijn licht in je
leven wilt schijnen. Dat geeft je meer focus!
Dag 19: Johannes 10:1-21
Geen nummer
Geen nummer, maar een naam. Jezus vergelijkt
zich met een herder. De Goede Herder kent de
schapen stuk voor stuk. Hij roept ze bij hun
naam en de schapen herkennen zijn stem. Het
is een beeld over luisteren en vertrouwen.
Het gaat Jezus niet om de massa, maar om
iedereen persoonlijk. Hij kent je naam. In het
Oude Oosten drukt de naam van iemand zijn
identiteit uit. Dat God je naam kent, betekent
dus dat hij weet wie je ten diepste bent. Hij
begrijpt je.
Lezen: Welke kenmerken horen bij Jezus als
Goede Herder? Hoe kan ik zijn stem leren
herkennen?
Doen: Hoe ga ik met mensen om? En hoe zie ik
mezelf? Besef ik hoe uniek en waardevol ieder
mens is?
Bidden: God wil je laten weten dat hij van je
houdt. Luister naar Hem.
Dag 20: Johannes 10:22-42
Jezus wil beschermen
Jezus wil je voor altijd beschermen. “Niemand
kan het uit de hand van mijn Vader roven...”
(29). God de Vader en God de Zoon staan hiervoor
garant: “De Vader en ik zijn één” (30). Hij
heeft zijn leven voor je overgehad. Als je dat
geloofd kan niets je van Hem losmaken.
Lezen: Wat is de centrale boodschap van Jezus?
Welke betekent dat voor mij?
Doen: Jezus vraagt eerlijk onderzoek (37-38).
Ga bij jezelf na of jij een ontmoeting met Jezus
nog uit de weg gaat.
Bidden: Vraag God of Hij je beschermt – en
bedank Hem dat als je in Jezus gelooft je mag
weten dat Hij je nooit loslaat.
Dag 21: Johannes 11:1-44
Sterker dan de dood
Jezus is niet alleen het licht van de wereld
en de waarheid, maar óók het leven. Hij wil
dat we leven en wil leven geven. Dat zien we
in deze geschiedenis van de opwekking van
Lazarus.
Jezus wil echter niet zomaar leven, maar eeuwig
leven geven (vers 25-26). Over dat eeuwige
leven kunnen we ons natuurlijk moeilijk
een voorstelling maken. Het gaat niet in de
eerste plaats om een oneindig leven, maar om
een leven dat een extra dimensie heeft, omdat
het deel aan God heeft. Dat begint hier en nu!
Lezen: Wat valt mij in dit verhaal op? Herken ik
mij in de reacties van Marta en Maria? In wie
het meest?
Doen: Jezus voelt intens mee en huilt (33).
God zelf is niet onbewogen onder al het lijden
en verdriet op aarde. Hij is er door geraakt. Dat
blijkt al bij de profeten in het Oude Testament.
Laat ik me raken door pijn en verdriet van anderen?
Hoe kan ik meer meeleven met anderen?
Bidden: Jezus vraagt vertrouwen (25-27). Ik
wil Hem vertrouwen voor:
Dag 22: Johannes 11: 45-57
In het verborgene
Een aparte gebeurtenis. Kajafas zegt iets dat
erg cynisch overkomt. Hij zegt dat het beter
is dat ze Jezus doden, dan dat het hele volk
verloren gaat. En daarmee heeft hij meer
gelijk gehad dan hij ooit kon vermoeden.
Jezus stierf onschuldig, maar daarmee heeft
hij ontelbare mensen gered. Het leek in Jezus
leven helemaal uit de hand te lopen, maar God
is groter en werkt op verborgen manieren, die
mensen niet konden voorzien.
Lezen: Wat motiveert de religieuze leiders (48)?
Wat motiveerde Jezus om te sterven (52)?
Doen: Vertrouw ik dat God in mijn leven werkt,
ook al zie ik dat misschien niet?
Gebed: Dank God dat hij zijn schepping trouw
blijft en Hem niets uit de hand loopt.
Voor elke dag
Dag 23: Johannes 12:1-11
Rusten in Gods liefde
Jezus weet dat de dood nadert en ervaart de
vijandschap. Toch bewaart hij zijn rust door
dicht bij zijn Vader te blijven. De zalving door
Maria betekende waarschijnlijk veel voor Hem.
Ze toonde hierin haar hart. Johannes schrijft
met een esthetisch gevoel voor detail dat de
geur van het parfum zich door het gehele huis
verspreide (vers 3).
Lezen: Jezus nam tijd voor zijn discipelen
(11:54). Het blijkt ook uit hoofdstuk 12. Wat
zegt dit over vriendschap? Jezus komt op voor
Maria (12:4-7). Wat leer ik hiervan?
Doen: Wie kan ik vandaag bemoedigen en
bevestigen?
Bidden: Bidt voor fijngevoeligheid en een royaal
hart.
Dag 24: Johannes 12:12-36
Vrucht door de dood heen
Jezus weet dat door krachtpatserij het koninkrijk
van God geen stap dichterbij komt.
Met macht en retoriek zou Hij het volk kunnen
manipuleren, maar Hij weet dat harten alleen
door liefde kunnen veranderen. Hij weet dat
zijn weg door de dood voert. Zijn leven zal als
een graankorrel zijn, die pas door te sterven
vrucht kan geven.
Lezen: Waaruit blijkt dat Jezus heel realistisch
zijn dood onder ogen ziet? Jezus weet dat vernedering
vooraf gaat aan verheerlijking (24).
Hoe beleef ik dat?
Doen: Ga eerlijk met emoties om. Zie Jezus’
voorbeeld (27,28).
Bidden: Bid om helderheid. Leven is spannend
en daar heb je een goede focus bij nodig (36).
Dag 25: Johannes 12:37-50
God zien
God zien… dat kan toch niet? Toch zegt Jezus
dat wie Hem gezien heeft God heeft gezien!
In Jezus laat God zich in zijn hart kijken. Als
87

88
je twijfelt of God al dan niet goed is: kijk naar
Jezus leven en je weet het. Jezus kwam om
het licht aan te doen zodat we kunnen zien
wat echt is en wat niet. Hij vertelt over het
leven en leeft het zelf ook uit.
Lezen: De woorden van Jezus zijn vol leven.
Waarom? Jezus zegt dat als je zijn woorden
hoort, je er ook wat mee moet doen. Hij vraagt
om reactie (vers 47).
Doen: Wat zou ik kunnen doen als ik Jezus
woorden serieus neem?
Bidden: God, als uw woorden echt vol leven zijn
(vers 50), overtuig me daar dan van!
Dag 26: Johannes 13:1-20
Nederigheid: pure kracht
In de tijd van Jezus waren de straten stoffig.
Je voeten dus ook. Als je ergens te gast was,
werden je voeten gewassen. In deze geschiedenis
wast Jezus de voeten van zijn leerlingen.
Je zou het andersom verwachten: de leerlingen
die de voeten van hun leraar wassen… Jezus
stimuleert hun echter om elkaars voeten te
wassen. Wees niet gericht op jezelf, maar help
elkaar. Uit zijn voorbeeld wordt duidelijk dat
nederig zijn niet betekent dat je een watje
bent, maar dat je echt mens bent en andere
mensen dat ook kunt laten zijn.
Lezen: Hoe waardeert de schrijver van het evangelie
Jezus’ aktie (1)? Vind ik het moeilijker om
te geven dan te nemen?
Doen: Hoe kan ik vandaag Jezus’ voorbeeld
volgen?
Bidden: Bedank God dat Hij tot het uiterste is
zegaan.
Dag 27: Johannes 13:21-38
Verraad en liefde
God werd mens om de relatie weer te herstellen
die door de zonde kapot was gegaan. Maar
de geschiedenis herhaalt zich: mensen die met
Hem leven keren zich van Hem af. Jezus weet
dat Judas, één van zijn leerlingen Hem gaat
verraden. Nadat hij drie jaar van zijn leven in
Hem heeft geïnvesteerd… Jezus weet het en
nadat Hij zijn voeten heeft gewassen laat Hij
aan Judas de vrijheid om weg te gaan. Het
gedeelte eindigt met: “en het was nacht”. Zo
zal Jezus zich ook gevoeld hebben.
Daarna pakt Jezus het thema van het begin
van het gesprek weer op: Hij roept op om elkaar
lief te hebben. Want liefde is het kenmerk
van Jezus.
Lezen: Wat doet het verraad emotioneel met
Jezus en hoe reageert Jezus hierop? Wat betekenen
de verzen 34 en 35 voor mij?
Doen: Petrus is in alles enthousiast, maar
ook snel overmoedig. Jezus is realistisch en
corrigeert hem... Petrus zal later één van de
belangrijkste leiders van de kerk worden. Maak
ik mijn woorden en voornemens waar?
Bidden: Vraag God of Hij je inzicht in jezelf wil
geven.
Dag 28: Johannes 14:1-14
Wie is God?
Filippus stelt Jezus een vraag: ‘Laat ons God
zien, dan is het oke’. Een herkenbaar verlangen.
Bewijs maar dat God bestaat, dan kan ik
geloven… Jezus antwoord is niet belerendtheoretisch,
maar verrassend en concreet. Hij
stelt een tegenvraag: “Ik ben nu al zo lang bij
jullie, en nog ken je me niet?”
Lezen: Waarom geeft Jezus dit antwoord? Jezus
moedigt aan om naar God toe vrijmoedig te zijn
(vers 14). Wat bedoelt hij met ‘vragen in mijn
naam’?
Doen: Ga eens bij jezelf na hoe je met God in je
leven omgaat. Is dat even persoonlijk als Jezus’
leerlingen met Hem omgingen? Geloof je dat
dat kan?
Bidden: Bedank God dat je Hem persoonlijk
kunt ennen door Jezus.
Dag 29: Johannes 14:15-31
Jezus wil bij ons zijn
Jezus vertelt zijn leerlingen dat Hij naar de
Vader gaat (1), maar dat Hij hen niet alleen
achterlaat (18). Hij zegt iets heel aparts: “Ik
kom bij jullie terug” (18). In vers 26 maakt
Hij duidelijk dat Hij door zijn Geest bij zijn
leerlingen zal zijn. Christenen geloven dat
God de Vader naar de aarde is gekomen in zijn
Zoon, Jezus Christus, en dat nadat Jezus weer
naar de Vader is gegaan, Hij door de heilige
Geest in ons leeft. In het boek Handelingen,
dat in de Bijbel na de vier beschrijvingen van
Jezus’ leven staat, lees je de geschiedenis van
de uitstorting van de Geest over christenen
(Handelingen 2). Dat is niet zomaar een idee,
maar een ervaringsrealiteit. Daarom kan Jezus
de heilige Geest de Trooster noemen (vers 26).
Lezen: Welke verzen spreken mij vooral aan?
Ervaar ik Jezus’ Geest in mijn leven? Zijn er
mensen om me heen die duidelijk iets uitstralen
van de heilige Geest die in hen is?
Doen: Jezus wil zich aan ons bekendmaken. Op
welke terreinen kan ik meer openstaan voor zijn
liefde en wil? (21 en 23).
Bidden: Dank God voor wat Hij in dit bijbelgedeelte
aan je belooft en vraag Hem om het een
realiteit te laten worden in je leven.
Dag 30: Johannes 15:1-17
Verbondenheid
Jezus kwam naar de aarde om relaties te herstellen.
Zo kun je het Evangelie samenvatten.
God wil dat wij volop leven. In deze gelijkenis
gebruikt Jezus daarvoor het beeld van
de wijnstok. Het geheim van een vruchtbaar
leven is verbondenheid met Jezus. Vanuit je
contact met Hem stromen levenssappen je
leven binnen. In de verzen 9-17 noemt Jezus
dat ‘in Hem’ blijven.
Lezen: Wat zegt dit gedeelte over God en over
Jezus? Wat betekent het voor mij?
Voor elke dag
Doen: Op welke terreinen van mijn leven zie ik
vrucht en op welke niet? Wat betekent dat?
Bidden: Bedank God voor het leven dat Hij wil
geven en dat Hij jou ‘snoeit’ om steeds mooiere
druiven voort te brengen.
Dag 31: Johannes 15:18-16:4
Tegenspraak
Jezus wil verbondenheid geven, maar is realistisch:
er komt ook tegenspraak. In zijn leven
is dat al zichtbaar. We lazen daarover in onder
meer hoofdstuk 12. Maar ook in de levens van
de mensen die met Hem willen leven zal er
reactie en tegenspraak zijn. Als je met Hem
wilt leven is niet alles koek en ei. Waar God
is, kan namelijk niet iets zijn wat in strijd met
zijn karakter is. Waar waarheid is, kan geen
leugen zijn. Waar licht is geen duisternis. Waar
Jezus komt, kunnen leugens en duisternis
zich niet meer verstoppen. Johannes begint
in hoofdstuk 1 al met het beeld van licht en
duisternis en dat blijft in dit evangelie een
belangrijke lijn. Als je met Jezus wilt leven,
moet je dus niet gek staan te kijken waar je
verzet oproept. Niet alles kan. Als alles even
waar is, is niets meer waar. Als niets écht waar
is, is niets de moeite waard.
Lezen: Waarom roepen volgens Jezus zijn leerlingen
verzet op? Wat bedoelt Jezus in vers 25
waar hij een oud lied (Psalm 69:5) citeert?
Doen: Waar vind ik het in mijn leven moeilijk
om radicaal met Jezus te durven leven?
Bidden: Bid om moed om echt te durven gaan
voor waarheid en het licht.
Dag 32: Johannes 16:5-16
De invloed van Jezus
Jezus’ Geest wil in ons leven. In dit gedeelte
noemt Jezus drie dingen die de heilige Geest
in ons wil doen: Hij wil ons overtuigen van
‘zonde, gerechtigheid en van oordeel’ (8-11).
Dat klinkt erg zwaar en moeilijk. Het is ook
enorm kernachtig. Leven met Jezus is geen
oppervlakkige spiritualiteit, maar gaat enorm
diep. Gelukkig geeft Jezus wel kort aan waar
89

90
Hij bij deze woorden aan denkt. De heilige
Geest zal als een soort röntgenfoto zijn die je
laat zien dat: de kern van het probleem tussen
God en mensen is dat wij Hem niet vertrouwen.
Mensen kunnen hun persoonlijke en
wereldproblemen niet zelf oplossen; alleen in
afhankelijkheid ‘van boven’ is er perspectief.
De donkere dingen in ons leven lijken soms
wel heel wat, maar God is licht en het licht is
veel sterker.
Lezen: Waarom is het beter voor ons in de
eenentwintigste eeuw dat we Jezus niet meer
‘life’ kunnen ontmoeten? (vergelijk vers 7). De
heilige Geest verwijst naar Jezus (vers 13-15).
Daarom is echte spiritualiteit altijd op Jezus
gericht.
Doen: Op welk van de drie genoemde terreinen
ben ik nog niet door de heilige Geest overtuigd?
Bidden: Bid voor een krachtige werking van de
heilige Geest in je leven.
Dag 33: Johannes 16:16-33
Van verdriet naar vreugde
De Geest van God en van Jezus wil bij en in
ons zijn. Hij leidt tot de volle waarheid en
opent onze ogen meer en meer voor Jezus.
Jezus vergelijkt de periode dat de leerlingen
nog moeten wachten op zijn Geest met een
zwangerschap. Als het kind er is, is er uitzinnige
vreugde en is al het verdriet vergeten.
Lezen: Wat leert dit gedeelte over de heilige
Geest? Welke betekenis heeft Gods Geest voor
mij?
Doen: Jezus wijst op blijdschap. Daar hebben
we nuchtere Nederlanders wel wat moeite mee.
Hoe komt blijdschap tot uiting in mijn leven,
werk en relaties?
Bidden: Jezus wist dat de Vader Hem niet verliet
(32) en roept op tot ‘goede moed’ (33). Hij
daagt ons hierin uit om God elke dag opnieuw
te vertrouwen.
Dag 34: Johannes 17:1-26
Jezus bidt voor ons
In dit gedeelte horen we Jezus praten met zijn
Vader. We horen Hem verwoorden wat er een
paar uur voor zijn sterven op zijn hart ligt…
niet ‘zijn eigen hebben en houden’, maar jou
en mij! We komen zijn hartsverlangen en zijn
prioriteiten te weten. Dat is spannende ‘lifechanging’
literatuur! Lees en laat je raken door
zijn passie, zijn visie en zijn agenda. In vers
6 bid Hij voor zijn leerlingen en in vers 20 bid
Hij voor iedereen die door hun verkondiging in
Jezus gaan geloven: miljoenen christenen over
de hele wereld, jij en ik…
Lezen: Onderzoek de gebedsonderwerpen van
Jezus. Wat betekenen die voor mij?
Doen: Waar bid ik tot nu toe voor? Wat leer ik
van Jezus gebed?
Bidden: Jezus sprak, zodat de liefde die in God
is ook steeds meer ons leven zal kenmerken
(vers 26). Bedank God voor de liefde die Hij
geeft.
Dag 35: Johannes 18:1-40
Jezus was vrij
Het is een wonder hoe Jezus in alle rust het
verraad en de gevangenneming onder ogen
kan zien. Hij vertrouwt zich toe aan zijn Vader.
Jezus’ focus werd telkens bepaald door het
Koninkrijk van God (36). Dat gaf Hem ook een
enorme vrijheid, die onder meer tot uiting
komt in zijn vrijmoedigheid in het gesprek met
Pilatus (33-37).
Lezen: Heeft Jezus een eerlijk proces gehad?
Waarom wel of niet? Wat zou er psychologisch
in Jezus zijn omgegaan? Ik leer van Jezus dat:
Doen: Jezus koos er voortdurend voor om God
in alles te vertrouwen (11). Daarom verzette
Hij zich niet. Toch was Hij geen doetje, maar
bewees Hij telkens zijn kracht (21-24). Waarom
kon Hij zo sterk zijn en wat leer ik daarvan?
Bidden: Here God, leer mij ondanks alles U te
vertrouwen. Leer mij dat ik mijn identiteit in U
zoek, zoals ook Jezus dat in alles deed.
Dag 36: Johannes 19:1-16
Zie, de mens!
Pilatus zei spottend: “Hier is hij, de
mens!”(5), maar daar had hij meer gelijk mee
dan hij wist! In Jezus zien we de mens zoals
God hem bedoeld heeft.
Lezen: Wat lezen we over Pilatus’ karakter? Wat
leer ik van Jezus’ reactie op Pilatus’ machowoorden
(verzen 10-11)?
Doen: Ga na of er terreinen in je leven zijn
waarin je samen met Jezus moediger mag zijn
– ook al snapt je omgeving er weinig van.
Bidden: Bedank God dat Hij in Jezus een écht
mens heeft laten zien.
Dag 37: Johannes 19:17-42
Jezus volbracht zijn missie
Jezus bleef in zijn stervensuren gericht op
God en op mensen. Zo regelt Hij dat Johannes
de zorg voor zijn moeder op zich neemt.
Liefde bleef zelfs in zijn doodsstrijd zijn leven
kenmerken. Als Hij sterft zegt Hij: “Het is
volbracht”. Tot slot… of als een nieuw begin?
Lezen: Welke feiten lezen wij over de kruisiging?
Waarin raakt het mij?
Doen: Waar ben ik op mezelf gericht en zou ik
meer voor anderen kunnen doen?
Bidden: Help mij me te beseffen dat U me in
alles draagt.
Dag 38: Johannes 20:1-23
Jezus herstelt relaties
Jezus stond op uit de dood! De duisternis kan
Voor elke dag
het licht niet klein krijgen. Jezus heeft hiermee
de gevolgen van de zondeval vernietigd.
Schuld en schaamte hebben niet meer het
laatste woord.
Het is bijzonder dat vrouwen de eerste getuigen
van zijn opstanding zijn. Juist vrouwen,
die in het openbare leven van die tijd niet
serieus genomen werden, werden de eerste getuigen.
Voor Jezus tellen mannen en vrouwen,
Joden en Grieken, kinderen en volwassenen
allemaal mee. Een eerste teken van herstel van
relaties dat God brengt door Jezus’ leven.
Lezen: Wat lezen we over Maria van Magdala?
Wat betekenen Jezus’ woorden voor haar en
mij?
Doen: Jezus geeft ons een persoonlijk missie
(21). Voor vandaag betekent dit:
Bidden: Jezus, U belooft vrede (19-21). Help
mij hieruit te leven en deze door te geven.
Dag 39: Johannes 20:24-31
en 21:1-25
Jezus leeft
Jezus komt na zijn opstanding de mensen
tegemoet. Hij begint daar waar mensen zijn.
Tomas twijfelt over de opstanding en Jezus
geeft hem die ruimte... Je mag met je vragen
komen. Het is belangrijk om twijfelvragen
serieus te nemen. Als het geloof écht is, kan
het best tegen een stootje… Wél roept Jezus
op tot geloof. Ook ondanks je vragen mag je
geloven. “Gelukkig zijn zij die niet zien en
toch geloven” (29). Je kunt toch immers niet
alles zien?
Lezen: Wat lezen we over Tomas? En wat zegt
Jezus’ verschijning aan de discipelen ons over
wie Hij is?
Doen: Heb ik twijfelvragen in mijn leven? Wat
doe ik er concreet mee?
Bidden: Jezus zoekt de ontmoeting. In het
Oude Oosten kwam dat vooral tot uitdrukking
rondom de maaltijd (12). Bidden is naar God
toegaan en jezelf openen voor Hem. Zeg tot
God dat je Hem graag wilt ontmoeten.
91

Dag 40: Johannes 21:15-25
Jezus wil samenwerken
Jezus bemoedigt in deze geschiedenis Petrus,
die nadat hij Jezus drie keer had verloochend,
zich een ‘loser’ voelde. Hierin wordt duidelijk
dat Jezus onvolmaakte mensen in zijn team
wil hebben. Hij kan iedereen inzetten, mits ze
wél hem liefhebben, leven uit zijn vergeving
en openstaan voor zijn leiding. “Volg mij”,
deze uitnodiging is voor iedereen persoonlijk
(verzen 21-22).
Lezen: Wat zegt dit gedeelte over Petrus? Wat
leer ik van Jezus’ woorden en raken ze mij?
Doen: Wie zou ik vandaag kunnen bemoedigen?
Bidden: Jezus roept je op om Hem te volgen.
Wat doe je ermee?
Dag 41: Genesis 1
De sprekende God
In de komende 50 dagen willen we vooral Gods
Woord aan het woord laten over het gezag en
de kracht daarvan. Zo lezen we in Genesis 1
over de sprekende en scheppende God. Ook
in de ontmoeting met de mens. In hoeverre
wil ik hiervoor openstaan en zijn stem leren
verstaan? Wat spreekt mij in Genesis 1 aan?
Dag 42: Exodus 4:1-17, 20 en
28
Gods Woord is krachtig
Mozes wordt door God geroepen zijn volk te
bevrijden (Exodus 3:4-12). Daarbij moet hij
vertrouwen op Gods Woord en beloften (verzen
1-5). Wat klinkt door in de verzen 12 en 15?
Geloof ik in het gezag van Gods Woord?
Dag 43: Exodus 9:13-21
Gods Woord is betrouwbaar
God spreekt via Mozes tot Farao en waarschuwt
hem. Uit vers 20 blijkt dat een deel
van Farao’s dienaren Hem gelooft, anderen
wijzen zijn woorden af (21). Waaruit blijkt de
ernst van afwijzing en ongeloof? Durf ik radicaal
te zijn in mijn denken en geloven?
Dag 44: Exodus 13:17-22 en
24:12-18
Beschermend richtsnoer
In deze gedeelten lezen we over Gods bescherming
en over zijn heiligheid. Deze zijn met
elkaar verweven. Hoe ervaar ik Gods rechtvaardige
en heilige nabijheid? Geloof ik dat Hij
zijn Woord in liefde heeft gegeven?
Dag 45: Exodus 34:1-7 en 27-
35
Gods verbond
God sluit een verbond als een teken dat er
sprake is van wederzijdse liefde en toewijding.
Daarbij vraagt God om vertrouwen en
gehoorzaamheid, zijn naam en toezeggingen
staan garant voor zijn zorg en betrouwbaarheid
(verzen 4-7). Wat lees ik over de uitwerking
van Gods nabijheid op Mozes?
Zie vers 29-35.
Dag 46: Deuteronomium 5:1-7
Eerste woord
God wil ons in vrijheid leiden. Zijn richtsnoer
bestaat niet slechts uit ge- en verboden, maar
het zijn regels die beschermen en toekomst
geven. Het feit dat God de enige is en dat
Hij één is, betekent dat Hij de centrale plaats
in ons leven wil hebben. En God is goed en
trouw. Heb ik in het volgen van Gods richtlijnen
vooral Hem voor ogen?
Dag 47: Deuteronomium 5:8-
10
Tweede woord
God wil onze vrijheid beschermen, daarom
roept Hij ons op ons niet opnieuw te laten
knechten door ‘afgoden’, door zaken en ideeën
die ons van Hem vandaan houden. Ook is God
in zijn grootheid nooit helemaal te doorgronden.
Geef ik in mijn omgaan met God
voldoende ruimte aan zijn macht en wil ik
meer over Hem ontdekken?
Dag 48: Deuteronomium 5:11
Derde woord
Gods naam misbruiken kan op veel manieren:
door verkeerde beeldvorming van Hem te
communiceren; door in gedrag zijn wezen te
ontkennen; door God voor ons eigen karretje
te willen spannen waarbij we wel zijn gaven
zoeken maar niet Hemzelf. Denk na over
andere voorbeelden en spreek er in gebed met
God over.
Dag 49: Deuteronomium
5:12-15
Vierde woord
God wil dat we tot rust komen. Dat we regelmatig
afstand nemen, dat we tijd nemen voor
reflectie, bezinning en genieten. We mogen
ons verheugen in God, in zijn verlangen voor
ons leven, van zijn schepping, van relaties,
van gerichte tijd voor Hem. Welke plaats heeft
het ritme van een rustdag in mijn leven?
Dag 50: Deuteronomium 5:16
Vijfde woord
God heeft iedere nieuwe generatie op het
oog, God wil dat ouders zorg dragen voor hun
kinderen en dat ook kinderen in het ouder
worden zorg dragen voor hun ouders: dat er
sprake is van onderlinge liefde en betrokkenheid
binnen de gezonde grenzen van ieders
eigen verantwoordelijkheid. Hoe bewust ga ik
met mensen in mijn leefsituatie om, ook met
die van andere generaties?
Dag 51: Deuteronomium 5:17
Zesde woord
In de eerste vier woorden komt liefde tot God
ter sprake, in het vijfde woord de liefde tot
elkaar, en in het zesde, zevende en achtste
Voor elke dag
woord de verantwoordelijkheid binnen de
samenleving. God wil het samenleven als mensen
beschermen en daarom is respect voor het
leven van groot belang. Welke waarde heeft
het leven van anderen voor mij?
Dag 52: Deuteronomium 5:18
Zevende woord
Echtbreuk is niet iets wat God bedoeld heeft,
Hij roept op tot trouw en goed leren omgaan
met de ander. En als er sprake is van schuld,
dan wil Hij vergeven en een weg wijzen.
Het betekent dan wel een keuze voor elkaar
waarbij we waakzaam zijn voor overspel en
verkeerde seksualiteitsbeleving, los van de
eigen partner. Hoe denk ik over trouw?
Dag 53: Deuteronomium 5:19
Achtste woord
Om als mensen te kunnen samenleven, moet
je elkaar kunnen vertrouwen. Als personen
maar ook wat betreft je bezittingen. Er moet
een klimaat van veiligheid zijn om samen te
kunnen leven. Wat vraagt een respectvol met
elkaar omgaan van mij? Denk na over voorbeelden
en spreek er met God over in gebed.
92
93

Dag 54: Deuteronomium 5:20
Negende woord
Roddel en verkeerde, vervormde en gekleurde
informatie kan veel kwaad aanrichten. We worden
in de Bijbel dan ook vaak aangesproken
op het gebruik van onze tong. Deze richtlijn
is een belangrijke pijler voor het onderling
contact, en daarom waarschuwt God ons voor
kwaadsprekerij. Wat is mijn ervaring hiermee?
Dag 55: Deuteronomium 5:21
Tiende woord
Begeerte kan veel verwoesten. Gezonde
verlangens zijn oké maar verlangens ten koste
van anderen, waarbij we God en de ander
uit het oog verliezen, doen kwaad en geven
verwijdering. Ze roven het goede weg wat God
in onderlinge verhoudingen wil geven. Daarom
roept God wel op tot zorg dragen, zodat ongezonde
en egoïstische verlangens niet gevoed
worden. Zet ik mijn zinnen op zaken die mij
van God kunnen afleiden?
Dag 56: Numeri 14:8-24
Wantrouwen
Dit gedeelte uit de Bijbel is een waarschuwing
om Gods woorden en beloften niet gering
te schatten en te wantrouwen. Overdenk de
verzen 9-11. Wat is de kern hiervan? En welke
waarschuwing klinkt door in de verzen 22-24?
Dag 57: Deuteronomium 1:21-
33
Ongelovig en dwars
Onder invloed van tegenstand en vragen wordt
aan Gods beloften getwijfeld en is er sprake
van onwil (verzen 25 en 26). Wat was Mozes’
oproep? Zie vers 29-31. Waar wijst hij op in
vers 32 en 33?
Dag 58: Deuteronomium
15:7-11
Woord in actie
Gods richtlijnen zijn bedoeld voor de concrete
omgang met de ander, ook met degenen die
zorg nodig hebben. Daarbij is onze houding
belangrijk (vers 10) en ruimhartigheid (vers
11). Ga in gedachten en gebed na of er in ons
eigen hart genoeg ruimte is voor anderen.
Dag 59: Deuteronomium
18:9-22
Echt en onecht
Gods Woord vraagt om onderzoek. Niet
iedereen zal recht doen aan Gods waarheid,
daarom moeten we het Woord van God kennen
en hieraan meningen en visies toetsen. Voor
welke aspecten waarschuwt dit gedeelte ons,
zie bijvoorbeeld de verzen 13 en 14. God roept
mensen die namens Hem willen spreken en Hij
belooft dat te zegenen.
Dag 60: 1 Samuël 3
Spreek Heer…
Samuël ontdekt dat God zichzelf aan hem wil
openbaren. Hij zegt dan op aandringen van
Eli: Spreek Here, want uw knecht hoort (vers
9). Denk na over de verzen 19-21. Wat leer je
hiervan? Vraag God in gebed om zijn woord in
je leven te bevestigen.
Dag 61: 2 Kronieken 1:7-10
en 17:1-9
Gebed om wijsheid
In beide bijbelgedeelten gaat het om wijsheid
ontvangen en doorgeven. God verlangt ernaar
dat we inzicht delen met anderen. Overdenk in
dit verband 2 Kronieken 17:9. Bid dat ook de
invloed van Gods Woord meer en meer kenbaar
en zichtbaar zal worden in ons land.
Dag 62: Nehemia 1
Bouwen op Gods beloften
Wanneer Nehemia nadenkt over het verval van
de muren om Jeruzalem, dan kan hij alleen
maar bidden voor herstel en daarbij smekend
een beroep doen op Gods voorziening. Hij
toont zich ook bereid om door God ingeschakeld
te worden. Wat leer ik van zijn gebed?
Dag 63: Nehemia 8:1-13
Eenvoudige uitleg
Ezra leest voor uit Gods Woord. De mensen
luisteren aandachtig (vers 4) en er is sprake
van ontzag (verzen 6 en 7) en eenvoudige
overdracht, zodat mensen het begrepen (verzen
6-9). Het leidde tot vreugde, zie de verzen
10-13. Kan ik mij verblijden over Gods Woord
en wil ik me hiervoor openstellen?
Dag 64: Psalm 18:31-33 en
19:8-15
Gods Woord is zuiver
In deze psalmverzen wordt Gods Woord
geprezen om zijn betrouwbaarheid, wijsheid,
zuiverheid en kracht. In Psalm 19:9 staat dat
we er innerlijk door verkwikt worden en dat
het ons zicht geeft op allerlei zaken (verzen 9
en 10). Wat leer ik van vers 12? En is vers 15
ook mijn gebed?
Voor elke dag
Dag 65: Psalm 23
God beschermt
In de Bijbel wordt God vergeleken met een
Herder die met zijn nabijheid en belofte van
trouw zijn schapen wil leiden, ook als ze door
donkere dalen heen moeten trekken. Hij is
erbij. Overdenk vers 4 en ga na in waarin je
bemoediging en leiding ervaart in het omgaan
met Gods Woord.
Dag 66: Psalm 119:1-24
Vreugde over Gods Woord
Deze lange psalm bevat een loflied op Gods
Woord dat leiding geeft, vertroost en vreugde
geeft. Overdenk in dit verband de verzen 14-
18 en 24. Waarbij word ik bepaald?
Dag 67: Psalm 119:25-40
Gods Woord is waarheid
In de verzen 29-32 wordt gesproken over
leugen en waarheid. Om zicht op het goede
te krijgen hebben we de omgang met God en
zijn Woord nodig. Het is een keuze voor Hem
(30,31).
In de vertaling ’51 wordt het bondig weergegeven:
“Onderwijs mij… Geef mij verstand…
Neig mijn hart…Wend mijn ogen af… Bevestig
uw belofte…Maak mij levend (33-40).
Dag 68: Psalm 119:65-80 en
105
Onverdeeld
Gods Woord wil als een lamp voor onze voet
zijn en onze levensweg verlichten (105),
daarom vraagt David in vers 66 om onderscheidingsvermogen
en verlangt hij naar een
onverdeeld hart (80), zodat hij duidelijk zal
zijn in het liefhebben en dienen van God.
Ken ik het probleem van een gedeeld hart, en
verlang ik naar een onverdeeld hart?
94 95

Dag 69: Spreuken 2
Wijsheid brengt leven
De Spreukendichter roept op tot het zoeken
van wijsheid en kennis van God (1-5). Denk na
over de beloften uit Gods Woord, op basis van
de verzen 5-15. Waardoor word ik vooral aangesproken?
Spreek er in gebed met God over.
Dag 70: Jesaja 31:1-3 en
51:4-9
Onbevreesd
De Here God roept op tot vertrouwen in Hem
en zijn Woord (vers 1) want Hij is wijs en
neemt zijn woorden niet terug (vers 2). In
hoofdstuk 51 klinkt het ook door: “Wees niet
bevreesd (…) maar zoek je kracht in de Heer”.
We worden opgeroepen om moedig onze positie
met Hem in te nemen.
Dag 71: Jesaja 58
Waarheid en liefde
God waarschuwt ons voor uiterlijke godsdienstigheid
waarbij we voorbij gaan aan de geest
van zijn richtlijnen, aan de opdracht om Hem
en de naaste lief te hebben, waarbij we het
goede zoeken, dat wat recht is en opbouwt
(verzen 7-12). Denk na over vers 11. Waarvoor
wil ik God vertrouwen?
Dag 72: Jeremia 1:1-12
God waakt over zijn Woord
Voordat Jeremia geboren werd, zag God hem al
en had Hij een bedoeling voor zijn leven (verzen
4,5). Jeremia ziet zijn eigen beperkingen
(vers 6) maar God wil dat hij anders leert kijken
naar zijn leven (7,8). God belooft Jeremia
om zijn Woord in zijn mond te leggen en Hij
zegt dat Hij zelf over zijn woord zal waken.
Welke belofte houdt vers 12 voor mij in?
Dag 73: Jeremia 23:1-8 en
23-32
Valse vertegenwoordigers
In dit hoofdstuk klaagt God herders aan die
hun schapen verstrooien (verzen 1-8) en profeten
die zeggen namens God te spreken maar
zijn Woord onrecht aandoen en verdraaien.
Volgens vers 27 leidt het ertoe dat mensen
de naam van God en zijn bedoeling voor hun
leven vergeten. In hoeverre ben ik bereid meningen
en visies te toetsen aan Gods Woord?
Dag 74: Zacharia 4:1-6
Gods Geest
In al het geweld van deze aarde zal Gods
Geest doorbreken en overwinnen (vers 6).
Vaak wordt gebouwd op uiterlijke macht en
krachtmetingen, maar God maakt duidelijk
dat alleen door de werking en kracht van
zijn Geest dingen tot stand gebracht kunnen
worden. In hoeverre ben ik mij dit bewust en
bid ik voor een krachtig werk van zijn Geest in
allerlei situaties?
Dag 75: Maleachi 3:13-18 en
Matteüs 5:3
Overmoed afleggen
In Maleachi komt overmoed ter sprake, waarbij
het volgen van God zinloos zou zijn. Als Jezus
zijn Bergrede uitspreekt, begint Hij met te
zeggen “zalig de armen van geest…”, “Gelukkig
wie nederig van hart zijn” die het primair
van God verwachten en zijn koninkrijk.
De vraag voor ons is: verwacht ik mijn heil
van God en zijn Woord, of ga ik eigen wegen?
Dag 76: Matteüs 4:1-11
Jezus week niet af
Satan probeert Jezus te verleiden door ontrouw
te worden aan Gods opdracht voor zijn
leven. Daarbij schroomt hij niet Gods Woord
verkeerd te gebruiken (5,6). Omdat Jezus
vertrouwd is met het Woord en bovenal het
hart en de wil van zijn Vader kent, kan Hij
Satans woorden weerleggen. Ben ik voldoende
vertrouwd met de Auteur van de Bijbel en sta
ik open voor de Geest die mij waakzaamheid
leert?
Dag 77: Matteüs 7:24-29
Horen en doen
Jezus sprak met gezag over zijn Vader en het
belang van zijn Woord (28,29). Daarbij was
zijn illustratie kraakhelder! We hebben een
fundament nodig. De kern daarvan is horen
en doen (vers 24). Wat verwacht God van mij
vandaag?
Dag 78: Marcus 4:1-20
Ontkieming en groei
Gods Woord wordt vergeleken met een zaad
dat wordt uitgestrooid. Jezus spreekt nuchter
over factoren die de groei en uiteindelijke
vrucht in de weg kunnen staan. Welke? Herken
ik hierin situaties uit mijn eigen leven? En wat
is mijn verlangen?
Dag 79:Lucas 1: 26-38
Zeggingskracht van Gods
Woord
Wanneer God de geboorte van Jezus heeft aangekondigd
(vers 31-33), durft Maria een vraag
te stellen (vers 34). Op het antwoord (vers 35)
reageert Maria met vertrouwen en overgave
(vers 38). In vers 37 staat dat geen woord van
God krachteloos zal wezen, geloof ik dat voor
mijn leven en omstandigheden?
Voor elke dag
Dag 80: Lucas 5:1-11
Handelen op Gods Woord
In een hopeloze situatie komt Jezus met een
opdracht (vers 4). Simon Petrus reageert daar
gewillig op en ontdekt daarin veel over zichzelf
en Jezus (vers 5,8-11). Hoe serieus neem
ik Jezus’ woorden? En wil ik openstaan voor
zijn spreken via de evangeliën?
Dag 81: Johannes 1:1-18
Het Woord onder ons
Het levende Woord van God – Christus – kwam
onder ons wonen (vers 14). Hij kwam ook om
licht te verspreiden, licht dat nooit door de
duisternis kan worden verdreven of overwonnen
(verzen 4 en 5). Toch wordt het door mensen
afgewezen (9-11). Wat houdt de belofte
uit vers 12 voor mij in?
Dag 82: Johannes 8:30-47
Waarheid maakt vrij
Jezus is gekomen om zonde en dood te
overwinnen, daarom kan Hij ons in de vrijheid
plaatsen van waaruit we groeien in innerlijke
vrijheid en in het begrijpen wat navolging
inhoudt. Overdenk vers 31 en 32. Welke
betekenis heeft zijn Woord in dit proces van
vrij worden?
Dag 83: Johannes 14:23-26
en 15:9-17
Liefde is gevolg
Wanneer we in Jezus en zijn Woord blijven,
belooft Hij ons de vrucht van liefde, inzicht
en vreugde. Daarbij wil Jezus’ Geest ons zijn
woorden bekendmaken en ons onderwijzen
(14:26 en 15:11). Dat geeft moed, troost en
vertrouwen.
96 97

98
Dag 84: Handelingen 4:12-31
Vrijmoedigheid
Gods Geest wil ook vrijmoedigheid geven (vers
13 en 29-31). Wel blijkt dat gebed en toewijding
aan Gods Woord dan voorwaarden zijn.
Denk na over vers 29, hoe kan dit mijn gebed
beïnvloeden?
Dag 85: Handelingen 6:1-7
Gevaar van verwaarlozing
De apostelen ontdekken dat versterking nodig
is omdat door alle drukte de verkondiging van
het Woord in verdrukking kwam (vers 2). Herken
ik dit gevaar en hoe alert ben ik hierop?
Dag 86: Romeinen 10:12-17
Willen luisteren
In deze kernachtige verzen worden we erbij
bepaald dat verkondiging van het grootste
belang is, want hoe kunnen mensen het anders
horen? Denk na over vers 17. Ben ik voldoende
vertrouwd met het woord van Christus om het
te kunnen doorgeven? En wil ik er vanuit leven?
Dag 87: Filippenzen 1:3-14
Onbevreesde moed
Paulus benadrukt geestelijke groei (verzen 6
en 9) waarbij we elkaar mogen aansporen om
moedig over het Evangelie te spreken (vers
14). Hoe beleef ik dit in mijn leven?
Dag 88: Titus 2
Sieraad
Paulus benadrukt dat Gods Woord gelasterd
kan worden wanneer we er zelf geen ernst mee
maken, maar ook dat we de leer van God als
een sieraad kunnen dragen (vers 10). Overdenk
in dit verband vers 14 en leg je gedachten aan
God voor.
Dag 89: 1 Petrus 1:13-25
Eeuwig Woord
Overdenk vooral de verzen 22-24. Wat staat
hierin over Gods Woord en welke concrete
plaats heeft dit in ons denken, belijden en
dagelijks geloof?
Dag 90: Openbaring 1:1-3 en
3:7-11
Gezegend
In het eerste gedeelte staat dat de gelovige
gezegend wordt wanneer het woord doorgegeven
wordt, vooral in deze ernstige tijd. In
hoofdstuk 3 wordt de geloofsgemeenschap
in Filadelfia geëerd omdat ze Gods Woord
vasthoudt (3:8). Welke positie wil ik innemen
in deze tijd?
Meer informatie over GROEI
GROEI verschijnt viermaal per
jaar en wordt uitgegeven door
Stichting The Media Alliance in
samenwerking met het Confessioneel
Gereformeerd Toerustingscentrum.
De CGT-uitgave
‘Opdracht & Dienst’ is sinds de
jaargang 2004 in GROEI opgenomen.
DOELSTELLING
Christenen dienen in de groei
van het persoonlijk geestelijk
leven, gericht op een actieve
betrokkenheid bij de eigen
plaatselijke kerkelijke gemeente
en een getuigende levensstijl.
REDACTIE
Mineke te Hennepe-Huurneman
(internetredactie)
Hester Klein-Schonewille
(secretariaat)
Marleen Ramaker-van Katwijk
(hoofdredactie)
Drs. Daan Riemens
ADRESGEGEVENS REDACTIE
Jachtlaan 22, 3958 EJ Amerongen,
Telefoon 0343-45 19 12
E-mail: redactie@groei.org
UITGEVER
Oswin Ramaker
GROEI OP INTERNET
De website www.groei.org biedt
veel informatie zoals honderden
boeiende artikelen uit eerder
verschenen nummers op een
thematische manier bij elkaar
gebracht.
ABONNEMENT
GROEI kent geen vaste abonnementsprijs,
maar wordt elk
kwartaal toegezonden aan allen
die bereid zijn minimaal eenmaal
per jaar de uitgave ervan
te ondersteunen met een bijdrage
naar draagkracht. Richtprijs
€ 13,75 per jaar.
Wacht voor uw abonnementsbijdrage
op toezending van een
acceptgiro. Andere betalingen
kunnen niet verwerkt worden
omdat de banken ons uw adresgegevens
niet meer doorgeven.
Maak dus geen gebruik van uw
eigen overschrijvingsopdracht!
PROEFABONNEMENT
Twee nummers voor € 5,-
of 4 nummers voor € 10,-
inclusief verzendkosten
(automatische incasso).
STUDENTENABONNEMENT
Abonnementsbijdrage € 5,- per
jaar (automatische incasso).
ABONNEMENTEN BUITENLAND
De extra verzendkosten bedragen
op jaarbasis binnen Europa
€ 10,- en buiten Europa € 20,-.
Maar ook hier geldt het principe
van de abonnementsbijdrage
naar draagkracht. Van werkers
in zending en ontwikkelingssamenwerking
wordt geen extra
portobijdrage verwacht.
ADVERTENTIEBELEID
GROEI neemt geen advertenties op.
De boeksignalementen worden op
initiatief van de redactie geplaatst.
Service & Colofon
Voor (proef)abonnementen: info@groei.org of op ma-di-wo van 9.00-12.00 uur
telefonisch 0343-451912
Voor adreswijzigingen: zie onderstaande gegevens abonneeservice
Voor vragen aan de redactie: redactie@groei.org
Voor vragen over de website: webmaster@groei.org
ABONNEESERVICE
Voor abonnementen en adreswijzigingen:
Administratie GROEI
Jachtlaan 22
3958 EJ Amerongen
E-mail: info@groei.org of
op ma-di-wo van 9.00-12.00 uur
telefonisch 0343-451912
(NA)BESTELLINGEN
EN LOSSE NUMMERS
€ 2,25 plus verzendkosten. Een
pakket van 6 ex. wordt u franco
voor € 13,75 gezonden (automatische
incasso). Bestellen via
Johannes Multimedia:
johannes.multimedia@solcon.nl
of telefoon 0343-41 28 57. Geef
bij uw bestelling uw banknummer
voor de eenmalige automatische
incasso.
Vanaf 10 ex. 20% korting.
Vanaf 30 ex. 30% korting.
Vanaf 40 ex. 40% korting.
VORMGEVING EN OPMAAK
Studio Leev met een V
Tineke Verhoeff/Selma Wiggers
DRUK
De Groot Drukkerij B.V.
Goudriaan
COPYRIGHT
©The Media Alliance/GROEI 2009
Overname van artikelen, afbeeldingen
resp. illustraties alleen
na schriftelijke toestemming
van de uitgever.
99

GROEI op internet: www.groei.org
Een goudmijn aan materiaal voor geloofsopbouw en bijbelstudie
ISSN 1385 - 416x
2 0 0 9 4
9 771385 416007
• GROEI concentreert zich op wat christenen samenbindt.
Levens- en geloofsvragen worden vanuit bijbels perspectief
belicht.
• Omdat een kwartaal uit 13 weken bestaat, staan er in elk
nummer 13 artikelen: één per week zodat de leesstof niet
teveel is.
• In elk nummer een 90-dagen-dagboek voor persoonlijke
bijbelstudie en gebed.
• GROEI wil lezers attenderen op goede boeken. Om die reden
worden boeksignalementen geplaatst maar ook boekfragmenten
in de vorm van citaten, accenten en korte artikelen.
• De abonnementsbijdrage naar draagkracht mag voor niemand
een belemmering zijn. Voor deze regeling is gekozen
in het vertrouwen dat mensen die meer kunnen missen, de
uitgave en verspreiding van GROEI zullen steunen door een
extra bijdrage.
• De doelstelling: christenen dienen in de groei van het persoonlijk
leven, gericht op een actieve betrokkenheid bij de
eigen plaatselijke kerkelijke gemeente en een getuigende
levensstijl.
• Voor alle eerder verschenen artikelen – en nog veel meer:
www.groei.org
Abonnementsbijdrage naar draagkracht.
Richtprijs jaarbijdrage € 13,75 voor vier nummers.
Proefabonnement twee nummers € 5,- vier nummers € 10,-
Studentenabonnement € 5,- per jaar
Voor opgave info@groei.org of 088-326 33 95 – met vermelding van
bank/gironummer voor eenmalige incasso voor proefabonnement.
GROEI is een uitgave van Stichting The Media Alliance
in samenwerking met het Confessioneel Gereformeerd
Toerustingscentrum.